text:
Aquela inauguracion l'esperavi e soi
pas decebut ; es estat un grand moment per mantunes actors de la
vida de Provença e donc d'Occitània.
La bandièra de Provença granda e nòva (aquela de la fòto) serà lèu a la pòrta de la comuna d'Irago de Prouvenço.
Es l'esculptor
Sébastien Langloÿs que me convidèt a-n aquel moment, un 10 de
decembre, una data pron particulara per me, mas tanben una
installacion sense equivalent en Occitània, dins un meteis endreit
una estatua d'en Frederic Mistral e dels primadièrs del Felibrige,
los bustes dels fondadors.
An Irago de Prouvenço (sol indica en occitan a l'entrada de la comuna), o Airagas, Eyragues per l'IGN,
èra un grand moment per l'acabament d'un plan de devolopament per la
vila del nòrd de Vauclusa, mas talament prèp d'Avinhon, ambe una
identitat provençala fòrta* e una revendicacion assumida de
generacion aprèp generacion.
O fau dire es una mesa en
plaça per un
arquitècte de granda qualitat : Bernard Vaton, plan conegut
per son engatjament a desvolopar la lenga alprèp de las JOVAS
generacions, ensenhament
associatiu de Calandreta, Calandreta qu'acaba de perdre la
subvencion del Conselh Regional de PACA (lo motard nissart Christian
Estrosi trabalha a las destruccion de la lenga per las jovas
generacions), aquelas escòlas per la lenga sonque en immersion
lingüistica en Provença, e l'immersion en lenga de Provença me
sembla l'unic mejan digne per salvar una lenga, l'occitan d'Aurenja
(pas un autre) e de Provença o Prouvenço. Es estat donc amb grand
plaser qu'ai agut de l'entrevistar, coma Sébastien Langloÿs dins
aquel novèl joièl provençal, e tantes autres que vos farai lo
plaser de publicar dins los/lei jorns que venon. La mesa en plaça es
estada acceptada politicament pel Cònsol Gilles Max, gavidaire de
mantunas causas dins la region e païsan del país, un país que
daissarà pas crebar en lenga unica francesa... enfin la lenga de
Provença es la clau per un desvolopament que lo politic crei eficaç
per un vilatge al mièg de la Val de Ròse.
Soi estat susprès de
veire que lo projecte toristic clar amagava una pensada politica
globala, lo cònsol a portat aquel projecte ambe una equipa fòrta e
que sap que lo cultural e lingüistic dona l'èime al vilatge e que
l'economia fòrta ne serà ligada. Es estat dit dins lo discors
d'inauguracion, mai de 300 personas e sobretot los vièlhs del
vilatge que me faguèron lo plaser de m'assabentar a dolçina de las
parladissas a prepaus de l'installacion aquela ; mas damorarai
mut per non traïr una pensada d'Irago qu'amerita de damorar a
Airagas de Provença ; tot es pas publicable sus Internet.
Ai tanben entrevistat lo
cònsol, e l'entrevista serà tanben publicada dins mantunes jorns
sus aquel blòg. Un conselhièr regional de la còlha d'Estrosi èra
vengut portar son ajuda en moneda del Conselh Regional (entrevistat)
e una conselhièra territoriala venguda tanben explicar que lo
departament vòl pas desaparéisser devath lo grand Marselha, « que
lo monde rural explica aquel Airagas que pòdon portar projecte bèl
». Vertat que lo projecte collectiu d'Airagas/Irago de Prouvenço es
un exemple pel monde d'aquela val de Ròse, en oblidar pas l'istòria
de la promocion de la lenga de Provença.
Fau notar que lo sénher
Capolièr del Felibrige per rason d'orari a pas participat a
l'inauguracion oficiala ; dons se donèt una ora d'inauguracion
per el. Me sembla que d'unes mesclan las loras personas (segurament
d'una granda eficacetat pel provençal) e la promocion de la lenga de
Provença.
Ai aprèp dins aquel
vilatge i a pas d'ensenhament normal de la lenga, sonque 45 minutas
per setmana ; es pietadós que l'administracion francesa en
Provença, ambe totes aqueles femnas que se díson Provençala, en
rauba del XIXen sègle, aguèsse pas jamai poscut convéner de
l'utilitat per Irago de Provença que la lenga fosquèsse ensenhament
normalament ; es plan se saber la « Coupo
Santo », mas lo tèxte (cantat o pas) ensenhament plan mai de
causas que l'estricta beutat de la lenga del Frederic Mistral d'aquel
tèxte. Los catalans an plan ensenhat a Mistral, mas an pas capitar
de compréner que la lenga se dèu exemplegar per una utilitat
granda, ensenhar l'identitat d'Irago de Provença a totes los que
visitaràn lo pargue excepcional ; e l'ensenhança passa per la
benvenguda, mas pas sonque... Ai entrevistat en provençal la valenta
que fa aquel trabalh de minutas per setmana dins l'escòla ; ai
après tanben qu'a Malhana – Maiano (Maillane) l'esòla es
dins las doás lengas, l'oficiala parisenca e d'importacion politica
recenta, administrativa e legala, e la lenga locala, istorica e
d'identitat, ges legala e sobretot desvalorizada (quitament pels
locutors o per las locutriças en tras que polida rauba del XIXen
sègle), l'occitan de Provença.
Per clavar, Irago de
Provença es plen de Gîtes Rural, ostalòts de particulars, als 500 visitaires del blòg (per jorn) conselhi d'i anar passejar una dimenjada, dempuèi Marselha,
Niça, Montpelhièr o Tolosa, O Barcelona ; vos faudrà forçar
la lenga per l'aver, mas es presenta. En tren per i arribar, fau
davalar en Avinhon, Tarascon de Provença o per Beucaire... puèi en
VTC podrètz lèu arribar al vilatge malgrat l'abséncia de pistas
ciclablas. O anatz-i en veire e podrètz escotar via Internet Radio
Coupo Santo … per i ausir la cançon provençala ; las
autras estacions son mudas sul tèma.


c: text/html

text:
Vizille
Nom desconegut en arpitan (Vizille en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vizille èra una vila fòrta #que se trucava Oppidum Antiquum. Après l'invasion romaine, una via i arribava, en venent de Suze pel Lautaret e la vallée de la Romanche e se dirigissiá cap a Grenòble. Divèrsas fes las Romains lor calguèt renonciar a aquel passatge, refusats pels guerrers Allobroges.
I èra vengut Castra Vigiliae, station militar sus la via romaine. Possession parciala a Modèl:La s- de la abbaye de Clunhic.
Al Mièja Edat, Vizille es cap de-luòc de mandement. Lo enquèsta de 1339, soslinha 17 « fortalicia », dos ostals fòrts an situat en la pleta fortificada (receptum castri). La una es crénelée (merlatata)[1], E es la possession de Guigues Pelissier a descrich cossí : « Item es in eodem recepto ab uno latere demoram domus fortis merlatata guigonis pellicerii E immediate adheret predictis doniono castro e receptis burgum e villa dicte loci visilie »[2]. L'autre a provesit de tres torns. Aquela darrièra a citat coma « domus » en 1290 e es la possession de Arthaude Bertrand. Es en 1339 compausada de « tres grands e anautits torns », apertenent a Jacelme Bertrand e descricha cossí : « Item ab uno latere dicte recepti es domus fortis de jacelmeti bertrandi domicelli in qua sunt tres magne e alte turres »[2]. En 1417, en lo moment de la visita del rempart, lo mèstre dels œuvres demanda al proprietari d'i efectuar dels trabalhs. En 1427, un nòu proprietari n'a investit e lo poder reial ordonne la pas separacion de las bastissas amb las intradas #qu'en dépendent[2].
Preses pels protestants a Modèl:La s-, de contunh pels catòlicos. Lesdiguières, Vengut tinent-general del Dauphiné, recebut lo vièlh castèl e lo #far reconstruire.
Lo 21 de julhet de 1788, en fasent continuament a la Jornada de las Tuiles (7 de junh), dels notables de la region de Grenòble (bourgeois e sustot de juristas) organizen la Assemblada de Vizille en amassant 50 sacerdòts, 165 nòbles e 276 representants del tèrç estat (e entre eles Jean-Joseph Mounier e Antoine Barnave). L'assemblada reclama la reünion dels Estats generales e lo sieu vòt per cap de (e pas per òrdre). Annonciatrice De las reivindicacions democraticas de la Revolucion francesa, l'Assemblada de Vizille es en principi l'expression de l'oposicion a las reformas, sustot fiscalas, de Brienne.
Vizille était une ville forte qui s’appelait Oppidum Antiquum. Après l’invasion romaine, une voie y passait, venant de Suze par le Lautaret et la vallée de la Romanche et se dirigeait vers Grenoble. Plusieurs fois les Romains durent renoncer à ce passage, repoussés par les guerriers Allobroges.
Elle était devenue Castra Vigiliae, station militaire sur la voie romaine. Possession partielle au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle de l'abbaye de Cluny.
Au Moyen Âge, Vizille est chef-lieu de mandement. L'enquête de 1339, signale 17 « fortalicia », deux maisons fortes sont situées dans l'enclos fortifié (receptum castri). L'une est crénelée (merlatata)[3], et est la possession de Guigues Pelissier est décrite comme : « Item est in eodem recepto ab uno latere quedam domus fortis merlatata guigonis pellicerii Et immediate adheret predictis doniono castro et receptis burgum et villa dicti loci visilie »[2]. L'autre est pourvue de trois tours. Cette dernière est citée comme « domus » en 1290 et est la possession d'Arthaude Bertrand. Elle est en 1339 composée de « trois grandes et hautes tours », appartenant à Jacelme Bertrand et décrite comme : « Item ab uno latere dicti recepti est domus fortis de jacelmeti bertrandi domicelli in qua sunt tres magne et alte turres »[2]. En 1417, lors de la visite du rempart, le maître des œuvres demande au propriétaire d'y effectuer des travaux. En 1427, un nouveau propriétaire en est investi et le pouvoir royal ordonne la non séparation des bâtiments avec les revenus qui en dépendent[2].
Pris par les protestants au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, puis par les catholiques. Lesdiguières, devenu lieutenant-général du Dauphiné, acquit le vieux château et le fit reconstruire.
Le 21 juillet 1788, faisant suite à la Journée des Tuiles (7 juin), des notables de la région de Grenoble (bourgeois et notamment juristes) organisent l'Assemblée de Vizille réunissant 50 prêtres, 165 nobles et 276 représentants du tiers état (et parmi eux Jean-Joseph Mounier et Antoine Barnave). L'assemblée réclame la réunion des États généraux et leur vote par tête (et non par ordre). Annonciatrice des revendications démocratiques de la Révolution française, l'Assemblée de Vizille est d'abord l'expression de l'opposition aux réformes, notamment fiscales, de Brienne.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 31.
- ↑ 2,0, 2,1, 2,2, 2,3, 2,4 et 2,5 Élisabeth Sirot 2007, p. 61. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Élisabeth Sirot_p61 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 31.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Repasar a cada còp las leçons tau cors seguint.
Dimèrcs 16/05 : contròle produccion de materia organica
Dimèrcs 07/03 : contròle "Desvolopament deus èstes vius (animaus e vegetaus)
Dimèrcs 17/01 : contròle "Besonhs energetics e nutricion"
Dimèrcs 15/11 : har l'exercici " un modèle de cellula"
Dimèrcs 18/10 : contròle unitat e diversitat deu monde viu + nocion d'espècia
Dimèrcs 18/10 : Controle : Unitat diversitat deu monde viu
Dimèrcs 11/10 : Plan vèder lal leçon (contrôle lo 18 /10 )
Dimèrcs 18/10 : Unitat e diversitat deu monde viu
Dimèrcs 11/10 : Plan vèder la leçon ( contrôle lo 18/10)
Dimèrcs 27/09 : acabar lo tribalh de la fabla
Dimèrcs 20/09 : dessenhar o imprimir ua imatge d'ua ahromiga e d'ua cigala
Dimèrcs 13/09 : crompar un gran quasèrn (taus qui ne l'an pas enqüèra). Preparar la purmèra pagina. Tornar copiar çò d'escriut suu brolhon taus qui n'avèvan pas lo quasèrn. Acabar lo tribalh de plan.


text:
TRAPPIST-1
TRAPPIST-1, coneguda tanben coma 2MASS J23062928-0502285, es una estela nana ultra-freda de tipe espectral M8 V (nana roja de tipe avançat) situada a 39 annadas lutz de la Tèrra, dins la constellacion d'Aqüari. Es pas gaire pus granda que Jupitèr e emet una fraccion de la radiacion del Solelh.
En 2015, una equipa d'astronòms dirigits per Michaël Gillon, de l'Institut d'Astrofisica e Geofisica de l'Universitat de Lièja en Belgica, utilitzèt lo telescòpi TRAPPIST (TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope, en occitan Telescòpi Pichon per Planetas en Transit e planetesimals) a l'Observatòri de la Silla dins lo desèrt d'Atacama (Chile) per observar TRAPPIST-1 e i cercar de planetas de talha similara a la Tèrra que l'orbitèsson mejançant lo mètode de transit, e ne'n descobriguèron tres, TRAPPIST-1 b, TRAPPIST-1 c i TRAPPIST-1 d. Lo 22 de febrièr de 2017, un grop d'astronòms sota la direccion del meteis Gillon anoncièron la descobèrta de quatre exoplanetas a l'entorn de TRAPPIST-1. En mai de TRAPPIST, aquesta recèrca utilizèt lo Very Large Telescope del Paranal e lo Telescòpi espacial Spitzer de la NASA, entre d'autres, e descobriguèt que almens tres, e benlèu totas, èran dins sa zòna d'abitabilitat estellara.


text:
Inauguracion de l’aperacion bilingua de l’escòla publica de Bidàishen en la cors de l’escòla.
Suu parvís de la sala de las hèstas :
- poèmas suu tèmi de la prima dits en francés per Loís Byk (associacion deus poètas de l’Ador) e gascon per Joan Petrau.
- Corala Votz d’Ací (Associacion Ací Gasconha)
- Cantas e danças per los escolans de las classas occitan deu collègi deu País de Bidàishen, acompanhats per musicians deus Chancaires de St Pè de Lèren.
- farandòla de las classas d’occitan deu collègi e deus escolans de l’escòla publica acompanhats per los musicians deus Chancaires dinc au partir de La Passem, devant la Mairia.
Estanguet tiengut per l’associacion Oc Bi (beneficis tà La Passem).
Començar de La Passem : 14h !!


text:
Louans
Louans es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la segonda guèrra mondiala, Louans, dins zòna ocupada, i aguèt utilizat pels servicis de propaganda nazie per virar una pellicula #que i aviá supausat se passar sus la tèsta russa.
Durant la seconde guerre mondiale, Louans, en zone occupée, fut utilisé par les services de propagande nazie pour tourner un film qui était supposé se passer sur le front russe.


text:
-311
Aquesta pagina concernís l'an -311 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Après lei victòris enregistradas còntra lei Samnitas entre 314 e 312 av. JC, la posicion de Roma èra desenant relativament ben renfòrçada dins lo centre d'Itàlia. Aquò aguèt per consequéncia de permetre l'organizacion d'una còntra-ofensiva d'amplor còntra leis Etruscs qu'avián jonhat lo conflicte l'annada precedenta. Pasmens, lei pòbles vesins de Roma, especialament leis Ombrians, acomencèron tornarmai de s'agitar car, en despiech d'una somission de façada, èran totjorn ostils a la dominacion romana. Per faciar aquela situacion malaisada, lei Romans decidiguèron — per lo premier còp de son Istòria — d'atacar dirèctament lo còr dau territòri etrusc (→ 310 av. JC).
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
En Sicília ont un conflicte quasi permanent opausava Cartage a Siracusa dempuei lo començament dau sègle IV avC, conquistas dei comptadors cartaginés de l'illa per lei Grècs. Aquela desfacha entraïnèt la preparacion d'una expedicion d'amplor dirigida per Amilcar que dominèt lei fòrças de Siracusa a Agrigenta e a Himera.


text:
Charles Barbier
Nicolas-Charles-Marie Barbier de la Serre (Valencianas, 18 de mai de 1767 - 29 d'abril de 1841, foguèt oficièr de l'armada francesa conegut per aver ensajat un procèssus d'escritura dels sons en relèu: la sonografia.
Biografia[modificar | modificar la font]
Charles Barbier nasquèt dins una familha de notables a Valencianas en 1767. Son paire, contrarotlador de las bòrias del rei, lo faguèt admetre en 1782 dins una escòla militara, que ne sortiguèt oficièr. Capitani d'artilhariá, emigrèt en America del temps de la Revolucion, mas tornèt en França al començament de l(Empèri. Volguèt alara codificar e legir las instruccions de nuèch sens lutz. Inventèt vèrs 1808, lo sistèma dich l'escritura nocturna. Presentèt un primièr còp son sistèma a l'Institut Nacional dels Joves Cecs (París) en 1820, mas lo director Guillié se mostrèt fòrça reservat. En 1821, Barbier faguèt una novèla temptativa. Lo nòu director, Pignier, estimèt que sols los joves cecs podián jutjar lo sistèma. Assemblèt los escolans per lor explicar lo sistèma e que l'experimentèssen amb de papièr embosat. D'entre los escolans èra Louis Braille que se mostrèt fòrça interessat.
Sonografia[modificar | modificar la font]
Lo principi de la sonografia es de transcriure de sons (36) amb de punts de relèu plaçats sus una grilha de 2 × 6 punts.
Louis Braille se passionèt pel sistèma ingeniós de punts de relèus inventat per Barbier, mas qu'an lo desavantatge de transcriure solament las sonoritats, supriment l'ortografia, la gramatica, la pontuacion e ignorant las chifras. E a 16 ans, inventèt lo sistèma d’escritura que pòrta son nom e qu'utiliza una matritz de 2x3 punts, mai aisit d'aprendre amb la pulpa del det.


text:
Departamentalizacion ... Òsca al curat general de Pàmias, pas mai ; mas es pas novèl que lo curat de Pàmias venguèsse pregar per las mòrts decretadas pels integristas de la ierarquia de l'Edat Mejan (e del poder reia francés), lo curat aquel es vengut mantunes còps pregar per aiçò ambe las manifestacions organizadas pel CAOC.
La departamentalizacion es un fenomèn informatiu ambe los gropes de premsa en "províncias"; ara, es ambe la dita glèisa catolica (apostolica de Roma), coma se èra pas lo temps d'Internet, e de la fluiditat de l'informacion coma dels chaples contra los bons cristians en Peirigòrd, Lemosin, Bordèu, Agenés, Gasconha (pauc), Carcin, Albigés, País Tolzan, Carcassès, Besierenc, Montpelherenc, Provença, etc ... s'espèra qué de la dita glèisa catolica de Roma ? Lo mai urgent es benlèu pas de far un espectacle de mai, una messa, coma fabricar una novèla e polida messa per se tuscar la culpa e dire : regreti grandament, coma cada còp la estructura de religion fan portar al "pòble de dieu", car "l'estructura es santa" (fasèm la listas dels problèmas de la dita gleisa de totas las religions ?, avèm donc pas pro de linha per l'escriure). Lo mai important es benlèu explicar que, se dieu i creson, fau sempre aver aquel salvardor per poder viure sus tèrra ? Donc sabèm que l'intermediari entre lo tèxte e lo dieu es pas una necessitat primièra (per los que vòlon èstre salvat sus tèrra e creire) ; e que legir directament la Bíblia - lo tèxte o roman que dísan sant, adulat, afidat, çò qu'es supausat d'èstre important per establir leis, es aquí lo problèma-, la Bíblia, qu'amerita una majuscula, es a re-editar quand los Bons Cristians l'an tradusida en lenga de la populacion, en occitan ; causa que la glèisa catolica a autorizat dempuèi Vatican II, jà, mai de 50 ans s'espèra la re-edicion oficiala de la dita santa glèisa dels catolics ; mas pel moment la moneda per l'editar es inexistenta, nimai una ajuda de l'associacion religiosa catolica que se dís catolic (apostolica e romana). Se prega a Lorda, e s'exila la Bernadeta, se li refusa de pensar que parla bigordan a la "santa" Maria de Jerusalèm, etc.
Aquò es per un chaple, una grand massèl uman que se faguèt oficial per una dita Glèisa de Roma al entorn del onzen e dotzen sègles, mas al sègle quinzen, setzen, e dètz-e-seten, la dita Glèisa de Roma, glèisa d'Estats europèus tòrna fa interdire de legir la Bíblia directament, sense intermediaris ; veire aquò de l'istòria de May Flower.
O fau escriure la dita Glèisa de Roma es estada sempre un problèma per l'umanitat ; sempre coma una estructura o l'abséncia d'estructura d'un clergat de glèisa, musulmana, josiva, catolica o protestanta (car i a extremistas aquí tanben en reaccion a l'integrisme catolica), bodista, e de sabi pus quina autra religion coma aquelas dels animistas.
L'integrisme religion a fabricat tanben un contra-poison autanplan dangierós, coma per exemple lo nazisme, l'estalinisme, lo maoïsme, las non-religions (ateïsmes o agnosticismes) son devengudas alara dangieroses car lo poison ecclesial es dangierós. Poison e contra-poison son devenguts un problèma per l'umanitat.
Alara valorizar una solucion de patz ambe los descendents dels crimis contra l'umanitat m'es devengut un òdi de sempre, per me, e pel collectiu, pels pòbles. Coma s'aviam jamai res après, res del tot, de la vida dels pòbles, del "Pòble de dieu" enganat per las estructuras religiosas, coma de las estructuras laïcas farlabicadas pels sistèmas partidocratas dels partits expansionistas.
Alara la manifestacion de Montsegur m'es del tot estrangièra, e mai avançi en edat, mens "cresi", alara pensi mai sovent. E pensi per l'umanitat ambe l'istòria jamai obliada, pels moment long, pas al sègle ont sèm, e sonque.


text:
-336
Aquesta pagina concernís l'an -336 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Jutjant lo rèi Arsès tròp malaisat de contraròtlar, Bagoas lo faguèt assassinat per lo remplaçar per Darius III, un autre fiu d'Artaxerxès III. Pasmens, Darius III organizèt rapidament l'assassinat de son ministre per venir l'unic mèstre de l'Empèri. Obtenguèt lo sostèn de la màger part de l'aristocracia e de l'armada.


text:
Corint
Corint (en grèc ancian e modèrne Kόpιvθoς) èra una ciutat mai importanta de la Grècia antica, situada dins las tèrras al pé de son acropòli, l'Acrocorint. Abrigava autrescòp un celèbre temple d'Afrodita.
La vila modèrna, bastida al la broa del mar al sègle XIX, es una vila portuària importanta de la Grècia modèrna, cap luòc del districte regional de Corintiá e del Dèm dels Corintians. Abriga 29 787 abitants.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquité[modificar | modificar la font]
Corint èra coneguda dins l'antiquitat per aver inventat lo ditirambe, l'art de dreçar los cavals e l'arquitectura, coma o remembra lo poèta Pindar[1]. Èra una importanta vila mercanta, contrarotlant l'istme de Corint, listra 6 km permetent d'evitar de contornar lo Peloponès. Es en concuréncia amb Atenas sul plan economic e cultural. Mai d'un còp, se liguèt a Esparta, la granda rivala d'Atenas. Pendant la Guèrra de Peloponès, Corint èra aliada a Esparta contra Atenas.
Vèrs -146, le sèti de Corint que s'acaba pel pilhatge de la vila pels Romans marca la fin de la Grècia liura. Aquela darrièra es annexada e ven una província romana.
Lista dels sobeirans de Corint[modificar | modificar la font]
- -747--657: Govèrn oligarquic dels Bacquiades
- -657--627: Cipselos, tiran de Corint.
- -627--585: Periandre, tiran de Corint.
A la mòrt de Periandre, son filh ainat Licofron († -586) essent mòrt abans el e son filh cabdet Cipselos lo Jove essent stupid, es son nebot Psammetic, filh de Gordias, que li succeda.
Edat mejana[modificar | modificar la font]
A l'epòca bizantina, Justinian comença la construccion d'un barri de l'istme de Corint (Examilion) en 530, mas la vila patigava pasmens de las atacas dels Avars, dels Eslaus puèi dels Normands. Endurèt de seïsmes: 551, novembre de 856.
Al començament de l'establiment de la principautat d'Acaïa, l'Acrocorint, aparada pel Bizantin Leon Sgoros, foguèt assetada pendent gareben 5 ans entre 1205 e 1210. En 1358 foguèt atribuida pel prince Robèrt de Tarent al senescal Niccolò Acciaiuoli, puèi passèt al duc d'Atenas Nerio Ièr Acciaiuoli vèrs 1370, e arribèt per mariadatge als Bizantins dels despotat de Morèa en 1395.
En 1400 amb l'avança turca Teodòr Paleològ, despota de Morèa e fraire de l'emperaire bizantin Manuèl II, vendèt de plaças fòrtas que Corint als Espitalièrs; amb las protestacions dels abitants del Peloponès tornèron en 1404 a Teodor Paleològ.
En 1458 la vila de Corint foguèt conquerida pels Turcs malgrat la resistança de l'Acrocorint. La vila, centre del sandjak de Morèa de la província de Romelia, prenguèt lo nom de Gördes.
Epòca modèrna[modificar | modificar la font]
Los Cavalièrs de Malta la tornèron prene en 1612, puèi lo capitani general venician Francesco Morosini l´estiu de 1687. Corint e l´istme tornèron èsser una zona frontièra entre las possessions de Venècia e l´Empèri Otoman. Amb lo tractat de Karlowitz (1698), Corint e lo Peloponès (la Morèa) demorèron entre las mans dels Venicians. Pasmens, l´ataca de junh de 1715 del grand vizir Damad Ali Pacha ganhèt la garnison veniciana flaca en qualques jorns. Corint e la Morèa tornèron als Otomans fins a 1822; la vila ven la capitala de la provícia de Morèa fins a 1731.
Pendent la guèrra d'independéncia grèga, la vila foguèt destruïsa; en 1832, es pasmens candidatas per èsser capitala del reialme de Grècia. En 1858, un tèrratrem màger destruisís totalament Corint, alara foguèt decidit de crear una vila novèla sus un plan modèrne, a 3 km al nòrd èst de l'anciana, sul golf de Corint.
L'anciana Corint (Apxaίa Kόpιvθoς) existís encara: es situada près del site arqueologic. Se revicolèt dels rèstes, mas jamai s'espandiguèt pas. Lo torisme es l'activitat principala du vilatge.
Epòca contemporanèa[modificar | modificar la font]
La vila patiguèt un nòu tèrratrem en 1928.
Geografia e economia[modificar | modificar la font]
Amb los jòcs olimpics d'Atenas en 2004, la vila de Corint beneficièt de doas infrastructuras novèlas permetent de relacions mai aisidas amb la capitala:
- l'autorota regionala dicia Via atica (Attiki odhos) faguent lo ligam amb l'aeropòrt Élefthérios Vénizélos e los quartièrs Nòrd e Èst d'Atenas.
- lo malhum expres regional de camin de fèrre la liga al centre d'Atenas.
Lo site arqueologic antic recebèt 174 146 visitors en 2005 e 178 109 en 2006[2].
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pindar, Olimpicas, XIII, 18 a 22.
- ↑ (en)General Secretariat of the National Statistical Service


text:
Mistral abans Mirèio
Mistral abans Mirèio — Maria-Clàudia Gastou no’nse liura pas un estudi de cap a la genèsi de l’òbra mistralenca, mes suu tribalh d’escritura qui lo poèta provençau aviè arron las annadas 1850, mentre que hargava Mirèio, lo son famós poèma epic. Normalizacion ortografica, sintaxica e semantica, fondacion deu Felibrige, publicacion deu prumèr numèro de l’Armana prouvençau, tot aquò que constitueish l’òbra comuna d’un arròu de poètas avinhonés.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue


text:
Qu'existeishen dus mots bascos qui s'assemblan hòrt enter si: l'un qu'ei lo vèrbe pulunpatu
qui significa cabussar (hens l'aiga) e l'aute qu'ei un aute vèrbe kulunkatu
qui significa jumpar (balançar) (la finau -atu qu'ei la marca d'un vèrbe en basco). En realitat, com b
e g
en gascon (cf. abor-agor, dauguns-daubuns, grau-brau, envolopar- engolopar etc, etc) p
e k
que son aisidament intercambiables en basco shens significacion particulara, pulunpatu
e kulunkatu
que son possiblament lo medish mot deu punt de vista filogenetic, o sia, a l'origina, b'ei possible los dus mots non n'èran pas qu'un solet. Com ac hasó remarcar justament Coromines, pulunpatu
(gasc. cabussar) que s'assembla au vèrbe latin plumbiare
deu quau lo mot basco s'ei podut derivar o sia que l'etimon deu mot basco e seré lo medish que lo deu mot occitan plombiar
(cabussar) e deu mot francés "plonger
".
En contra de l'ipotèsi oficiau (ved. diccionario de la Real Academia Española) qui hè remontar los mots cantabre e leonés columbiar(e) e castelhan columpiar (qui significan jumpar) tà un mot grèc rarissime, ipotèsi plan inversemblanta entà un mot de formacion populara, jo que pensi ad ua derivacion mei indigèna, a travèrs deu basco.
Las seguidas consonanticas pl
e cl
qu'èran de natura quasi imprononciabla peus aujòus deus vesins deu sud, en basco com en iberoromanç. En basco, los grops consonantics pl-, gl-, cl- e fl- qui començan un manlhèu latin que son regularament simplificats en - l; per exemple, basco landare
deu lat. plantare (gasc.
planta)
, basco lantu
deu latin planctu
(m
) (gasc. planh), basco luma
deu latin pluma
, basco leun deu latin plenu(m) (gasc. plen) etc. De la medisha manèira: latin clocca
->basco loka
(passat en aragonés: loca
, en gascon meridionau, loca;
prob.
esp. loco, loca,
port. louco, louca
), latin clarum
-> basco laru
, latin flore
-> basco lore
etc, etc N'ei dongas pas evident a prumèra vista que lo mot basco berun
(qui significa plom) e posca viéner de plumb(um). Totun, de manèira interessanta, qu'arretrobam plan ua insercion vocalica semblanta hens lo derivat supausat de "plumbiare" en navarrés, la lenga romanica extinta deus vascons deu sud (lo gascon - plan viu- estant istoricament la deus vascons deu nòrd), lat. plumbiare
-> nav. bolimbiar
segon Coromines DELCast. De la medisha faiçon, cf. Velasco
, varianta probabla de Blasco
, fòrma diminutiva basca de Blas (de Blasius, gasc. Blasi). En iberoromanç (aragonés exclús, l'aragonés n'ei pas ibero-romanic, que va com lo gascon e lo catalan), la solucion generau que consisteish a redusir lo parelh tà ua consonanta sola lat. plorare -> cast. & astur-leon. llorar, port. chorar; plumb(i)are: cast. plomo (gasc. plom), plomar (fòrmas restituidas a partir deu francés plomb
, plomber
), de comparar au portugués e galician chumbo
, chumbar
, chumbiar
(id.).
Lo mot basco kulunka(tu)
(jumpar) qu'a un parion etimologic e semantic clar en asturoleonés: colingar
en asturian, columbiare
en leonés, columbiar
en cantabre, qu'arretrobam en castelhan devath la fòrma columpiar
. Lo fèit que los quate mots romanics peninsulars començan per col
que suggereish que son passats per ua etapa basca o influenciada per l'euskara, o sia que seré un manlhèu deu romanç deus bascos. Que s'aparentan plan au vèrbe basco kulunkatu
o a ua ipotetica fòrma intermediària enter pulunpatu
e kulunkatu
: *kulunpatu
via ua fòrma bascoromanica de plumbiare
deu tipe *columbiare
. En asturian, la terminason un pòc particulara deu mot colingar
que rapèra un mot asturian plan sinonime xingar
, dab loquau *columbiar
e's pogó ibridizar tà balhar colingar
cf. leonés acingar = gasc. jumpar, portugués acenar = gasc. oscillar. acenar -> acingar, xingar, per atraccion possibla de l'onomatopèia associada au brut deu balançar de la jumpadera o de l'esquira, cf. cast. de Paléncia: chingar = soar (per ua campana); lo mot cantabre tinglar
qu'ei sinonime de columbiar
(jumpar) segon Bárcena; en cantabre deu parçan de Cabuérnigo, lo mot tilingase
que vira lo cast. columpiarse
e tilingu
lo cast. columpio, segon F. García González; cf tanben lo mot basco hòrt suggestiu bilintzi-balantza
: jumpader. Com ac avem dejà vist au debut d'aqueste messatge, lo quite mot basco kulunkatu
(jumpar) que non sembla estar, a l'origina, sonque ua varianta de pulunpatu
(cabussar) qui vien de plumbiare
. En galaicoportugués, sauv error mea, ne trobam pas nat derivat semblant en col- de plumbiare
, tanpòc en catalan; totun en navarrés que i trobam lo mot bolimbiar
qui'ns sembla plan estar un parion etimologic deus nostes mots cantabre, asturleonés e castelhan. Bolimbiar
que significa cabussar, tornejar aiga, agitar aiga (segon Coromines DELCast). Au mot navarrés bolimbiar que podem har correspóner lo mot golompio
(jumpadera) trobat en un tèxte deu sègle 16 deus archius de Passaje de Sent Joan (Guipuscoa) (ved. aquiu
), que'ns devem trobar de cara a un cas plan classic de mutacion b/g, normaument shens gran significacion semantica en cantabre pas mei qu'en gascon. O sia que columbiar e bolimbiar que semblan estar dus variants deu medish mot, exactament com pulunputu e kulunkutu en basco. Lo quite mot astur-leonés com lo mot castelhan que vienen probablament deu romanç de la zòna basca.
Lo cas deu gascon jumpar var. jompar, jomplar etc
qu'apareish un shinhalon diferent de lo de columpiar & co, qu'apareish derivar de plumbiare
d'ua faiçon mei comuna en maine romanic, qu'ei a díser shens insercion de nada vocau suplementària. Totun, lo mot non sembla pas de formacion gascona, los gascons que saben PLorar, que solen conservar intacte lo grop pl
deu debut d'un mot latin (cf. en occitan plombiar). Dus elements que pleitejan entà ua origina transpirenenca deu mot: prumèr, la j qui sembla substituí's a "pl" e qui rapèra fòrmas espanhòlas de plumbiare
; dusau, la significacion de "jumpar" balhada a un derivat de plumbiare,
e qui sembla
estar
ua caracteristica tipicament cantabro-ispanica. Lo mot gascon jumpar /jompar que rapèra los mots chumbiar
e chumbar
, qui son fòrmas de plumbiare
, respectivament en galician e en astur-leonés. La fòrma "chumbiar
" en galician qu'ei plan la fòrma etimologicament regulara esperada a partir de plumbiare
, mentre lo mot asturian e cantabre chumbar
que sembla arrehèit a partir deu substantiu chumbu
(cabussada) (pl -> ll o ch en cantabre, ll qu'ei prononciat y /j/ en cantabre, la ch de mots com chuvia o chumbu / chombu que i representa ua antiga y /j/ passat tà j /ʒ/, /tʒ/
puish finala, mei recentament, de j tà ch /tx/ cf. esp. lloviznar
= cant. chivisnear
o lluvisnear ( /ju-/)
, segon los parlars (Bárcena). Totun, la significacion contemporanèa de chumbiar
(en galician) e chumbar
(en asturian e en cantabre) qu'ei plan confòrma a l'originau de plumbiare
, qu'ei a díser "cabussar
", non significan pas briga "jumpar". En cantabre, un chombu
qu'ei ua cabussada (cabussada verticau, per contraste dab el calumbu
qui ei la cabussada en generau, segon Bárcena). En cantabre de la vath de Cabuérniga, ua vaca qu'ei dita chomba
quan la bèstia a los còrns dirigits de cap avath (F. García González).
Lo mot chombu, hòrt expressiu, quasi onomatopeic, que s'arretròba dinc en basco, en la varietat mei occidentau, mei vesia deu maine lingüistic cantabre: "txonbo egin
" en basco de Biscàia que i significa cabussar (literaument har "chombo
"), expression sinonima en biscaín de "dzanga egin
". O sia que los mots chumbo o chombo enqüèra que desconeishuts deu castelhan normat contemporanèu, e devèn har partida deu lexic de l'espanhòu dialectau o popular.
N'avem pas de cercar lo manlhèu tan luenh com lo cantabre, l'aragonés qu'a un mot chumblicarse
qui vòu díser jumpà's. En romanç aragonés, com en gascon, lo grop pl- qui comença un mot latin qu'ei normaument conservat (plorare -> plorar, en aragonés com en gascon), çò qui suggereish un manlhèu quitament en aragonés. Alavetz, que podem imaginar mei d'ua ipotèsi entà explicar la formacion deu mot: lo quite mot columbiar faussament decompausat en co-lumbiar-> iumblar, jumblar -> chumblar, chumblicar. Alternativament, columbiar qu'ei ua veritabla fòrma compausada co -lumbiar, la l iniciau de lumbiar resultant de la resolucion deu grop consonantic pl de plumbiare a la mòda basca. Fin finala, que podem demorar dab ua ipotèsi etimologica enqüèra mei simpla e mei probabla: lo quite mot aragonés, chumblicar, que deriva en fèit deu mot astur-leonés (cantabre inclús) chumbar manlhevat per l'espanhòu dialectau (cf. basco biscaín txongo egin), çò qui deisharé supausar lo quite mot chumbar qu'avè a l'origina los dus sens: cabussar e jumpar, com las fòrmas longas qui trobam en cantabre: calumbar (= gasc. cabussar) e columbiar (=gasc. jumpar), quasi identicas enter si. Aquesta dobla significacion cabussar /jumpar que semblaré estar ua caracteristica semantica gahada peu quite mot latin plumbiare
de d'ora per la còsta cantabrica. De fèit, en cantabre, lo mot jumpiar (de plumbiare) qu'ei balhat tà virar lo mot castelhan agitar (Bàrcena, dic.). O sia que lo cantabre qu'a autanplan lo doblon etimologic chombar (cabussar) e jumpiar (agitar), de plumbum e plumbiare, de comparar a calumbar (cabussar) e columbiar (jumpar).
Dongas, lo mot gascon jompar, jumpar, varianta jomplar, jumplar que sembla continuar, en fèit, un mot aragonés chumb(l)ar, de l'espanhòu dialectau chumbar, antigament *jumbar, dab la j prononciada a la catalana o a la francesa, fonème desapareishut en castelhan, astur-leonés e aragonés contemporanèus, totun enqüèra viu au sègle XV com ac atèsta lo judeoespanhòu ("ladino") contemporanèu (parlat peus descendents deus judius expulsats d'Espanha en 1492 e disseminats per l'Imperi Otoman) qui l'a conservat: en "ladino", la j de ijo (esp. hijo), jardín, mujer qu'a lo son de la j francesa, la jota castelhana n'i existeish pas. De chumbar, var. chumblar, que derivaré chumblicar per afixacion com las quitas variantas gasconas jompinar e jumpolar (Foix) ac hèn a partir de jompar / jumpar. Que cau raperar -ico
, -ica
qu'ei l'afixe diminutiu aragonés per excelléncia, la fòrma diminutiva que poderé viéner deu substantiu qui designa lo jòc deus mainats o la jumpa, id. en gascon: jumpolar, jompinar, de jumpòla, jompina, fòrmas afixadas de jumpa (Foix). En tot cas, la gran valor expressiva deu mot gascon jumpar
que degó facilitar la soa progression peus parlars deu gascon e deu lengadocian pròishe, exactament com lo mot "chumbar", aparentat au - e probablament a l'origina deu- noste mot jumpar, e pogó viatjar deu maine asturleonés dinc en Aragon. En gascon, que'm sembla lo mot pròpiament occitanoroman gronsar
(cat. gronxar - gronsar
, oc. non gasc. crossar
, latin tardiu *crontiare
, mot d'origina celtica), sinonime de jumpar, n'i ei pas tròp emplegat, probablament espudit per l'ispanisme sinonime. Palay que nòta lo mot gronsar com pròpi sonque deu gascon deu Gers. En Gers, que i ei tanben emplegat lo mot bombar-se per jumpà's (confusion ?). Per fin, que cau soslinhar que i a lingüistas qui explican lo mot anglés "to jump" (sautar), d'atestacion sonque modèrna en la lenga de Shakespeare (sègle 16) per un prèst gascon (lo noste jumpar) com ac rapèra lo hèra seriós "Online Etymology Dictionary
" (ved. aquiu
). O sia que lo mot e podó viatjar d'Espanha dinc a Gran Bretanha en passant per Gasconha.
En gascon contemporanèu, jumpar qu'ei sovent con·honut dab breçar, berçar (jumpar-berço en gascon de Baiona, cf. Foix), totun lo sens prumèr e generau deu mot qu'ei plan lo de balançar, oscillar (cf. Foix, Palay). La confusion que s'arretròba dab un sinonime gascon d'oscillar, meilèu cadut en desús: "abandoar" (anar d'ua banda tà l'auta, antig. bandon significava costat cf. arag. bando: oscillacion, arag bandiar, arag.-esp. bandear = cat. voltar). La jumpa, jumpina, jumpòla o jumpadera gascona que's ditz bandiadora
en aragonés contemporanèu (en catalan: gronxador
, de gronxar
, cf. gascon gronsar, sinonime de jumpar, fr. balançoire)
. En gascon de Luishon, lo mot abandoar que i significa breçar, mentre qu'en las Lanas lo mot que i significa brandar las campanas (cf. aragonés e espanhòu d'Aragon: tocar a bando
, qu'ei a díser soar la campana en impausant girs de 360 grads o sia torns complets; a medio bando:
la campana que non hè sonque oscillacions de 180 grads, anar e tornar ). L'etimon qu'ei o qu'èra tanben emplegat en registre agricòla: que's dalhava o segava dab ua traca de hauç aperada abandoader (arrecuelhut en Bigòrra, ved. Palay, sup. dic. ).
Entà clavar, e com a resumit, lo mot jumpar- var. jumpar, jomplar, jumplar, jumbar, jombar - qu'ei un ispanisme probable en occitan, aparentat au mot de l'aragonés contemporanèu chumblicar qui'n seré ua fòrma afixada e qui significa jumpar e au mot cantabre jumpiar qui significa agitar . L'origina etimologica qu'ei lo vèrbe latin plumbiare
. Aqueste etimon qu'ei partatjat dab ua seria de mots qui significan "jumpar" en basco, astur-leonés, cantabre e castelhan. La deriva semantica cabussar - > jumpar qui observam dab aquestes derivats de "plumbiare" que concerneish lo basco (kulunkutu vs pulunputu), l'aragonés (chumblicar), lo cantabre (columbiar, jolumpiu etc), lo castelhan (columpiar), l'asturian (colingar), lo leonés (columbiar), totun non lo galaicoportugués. Lo galician qu'a guardat chumbiar
dab la significacion de cabussar ; lo portugués n'a pas sonque chumbar qui n'i significa pas sonque plombar: arrecobrir de plom o hicar un sagèth de plom. Tà díser cabussar, lo portugués qu'emplega mergulhar, deu latin merguliare (id.).
L'asturleonés (cantabre inclús) qu'a au còp chumbar
dab lo sens de cabussar e lo mot probablament d'origina bascoromanica columbiar
o colingar
qui significa jumpar. De manèira interessanta, lo cantabre, enter asturian e castelhan e a la termièra deu Bascoat, non sembla pas har nada diferència filogenetica enter las duas significacions semanticas deu "plumbare" espanhòu : a la question quin virar lo mot castelhan "zambullir
" (gasc. cabussar) en cantabre, lo cantabre qu'arrespon calumbar
, la "zambullida
" , mot qui vira cabussada en castelhan, qu'ei (el) calumbu
e (el) chombu
en cantabre (Dic. Bárcena). Lo vèrbe castelhan columpiar
, qui significa jumpar
, que's ditz columbiar
en cantabre. O sia qu'en cantabre, mots tà virar cabussar e jumpar que son quasi identics enter si: calumbar
e columbiar
. Lo mot cantabre qui vira jumpar non sembla pas estar sonque la fòrma frequentativa d'un mot qui vira cabussar. En castelhan, lo mot derivat de plumbiare dab lo sens de cabussar (occitan plombiar) que s'i sembla extint au profieit de "zambullir", mot estranh qui vieneré de subbullire (literaument "sos-borir") segon los bons autors. Totun, que cau remarcar lo cantabre qu'a lo mot jolumpiu
qui significa jumpader. La fòrma singulara d'aqueste mot cantabre que poderé suggerir un antic *"solumbiar", construsit com columbiar: (su(b)-lumbiare), deu quau zambullir e poderé plan derivar jos l' atraccion de bullir
.
En tot cas, lo sens "balançar, jumpar " deu mot gascon jumpar qu'et tipic de plumbiare
en la zòna cantabrica d'Espanha, lo mot jumpar que vien probablament d'aquesta region (uei lo dia chumbar en asturleonés, antigament *llumbar -*yumbar -*jumbar , deu latin plumbum, plumbiare) e arribat dinc au gascon en viatjant per l'espanhòu dialectau e l'aragonés.


text:
Petitmagny
Petitmagny es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge s'es bastit sul vessant ensoleillé del massís dels Vòges sus una rota #que #èsser a l'origina una via romaine en connectant Langres a Estrasburg en environant lo massís pel sud.
Le village s'est construit sur le versant ensoleillé du massif des Vosges sur une route qui fut à l'origine une voie romaine reliant Langres à Strasbourg en contournant le massif par le sud.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge a citat dempuèi 1417 mas dins lo sègle precedent çò fief #passar de la distincion de Rougemont a aquela del Rosemont. Fa partida dempuèi sègles de la parròquia de Etueffont.
Le nom du village est cité dès 1417 mais au siècle précédent le fief passa de la seigneurie de Rougemont à celle du Rosemont. Il fait partie depuis des siècles de la paroisse d'Etueffont.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 5 de juliol de 2017
Lo mèrlo triste
Lo mèrlo triste que's pòt aisidament arreconéisher mercés a la banda desplumada de color jauna qui soslinha lo baish de l'uelh e qui's perlonga per un triangle de la medisha color suu costat de l'uelh distant deu bèc. L'ausèth qu'ei de color fòsca, negra e chocolat, dab bandas blancas sus las alas e la cua qui no's dèishan plan véder sonque quan l'ausèth ei a volar. Lo dimorfisme sexuau qu'ei quasi absent. En França metropolitana, ua petita populacion que s'ei installada a Frontinhan (Eraut) despuish las annadas 2006. Abans, a partir deu 1986, que n'i avó ua au pòrt de Dunquèrca, los mèrlos que i nidavan en los lampadaris deu pòrt, puish ua populacion que s'installè a Saint-Pol de Mer (au ras de Dunquèrca) en 1991. Que i agò ua auta colònia a Annecy e ua tresau a Pèiralata (Dròma), extintas. Qu'ei estat vist deu costat d'Avinhon. La populacion de Frontinhan que sembla pro establa (un detzenat d'individus). A maudespieit de la reproduccion averada, la populacion non sembla pas en expansion. L'ausèth qu'ei estat vist en dehòra de Frontinhan, deu costat de Balaruc. Qu'ei un ausèth omnivòra, hòrt intelligent e hòrt adaptable. Que l'agradan la preséncia deus umans e la vita urbana. En França, l'esparvèr que seré lo son predator numèro un. Que podem imaginar lo hred que'n deu tuar mei d'aquestes ausèths tropicaus a l'ivèrn. Non sembla pas briga invasor per nòstas regions, probablament tròp hredas.
Neurit per un uman, l'auseron deu mèrlo triste que pòt apréner a parlar. Un exemple aquiu de mèrlo triste parlaire:
1 comentari:
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
La globalització és també en el regne animal o vegetal i fins i tot en tots els àmbits humans, això ho sabem els qui parlem llengües diferents a les del nostre país, i una bona solució, tot i que no sóc molt simpatitzant real de Trump, però ha estat el principi de la solució, fer un món amb una globalització desglobalitzada i atomitzada, des del registre lingüístic-religiós-social fins a l'econòmic o polític, els tres registres del nuc de la realitat.
El regne animal també ens fa aquestes passades, que de tant en tant venen a engrandir o a millorar el que ja hi havia, però que és també jugar amb foc.
Una abraçada Joan i que passes un molt bon estiu, ací no fa molta calor, no sé quina temperatura vos farà a Gascònia o a frança, espere que vos siga bona.
Vicent Adsuara i Rollan
- 5 de juliol de 2017 a les 12:55


text:
Estent que degun prend l'iniciativa, comenci lo juec
Mèfi de pas anar consultar lo diccionari (sic) de nòstreis amics
Avètz pasmens lo drech de consultar totei leis autrei diccionaris (TDF, Laus e companhia)
1 - lo mòt de trobar :
emmastament
2 - Lo tèxte de convertir (pres sus wikipèdia) :
Joan Bodon (11 de decembre de 1920-24 de febrièr de 1975) es de segur l'autor del sègle XX mai conegut e reconegut pels occitans. Vira l'estetica e l'etica de la literatura occitana cap a una modernitat de l'escritura. Met en scèna la destinada sovent tragica de la civilizacion occitana e dels òmes en i mesclant la sia. L'universalitat de sos tèmas s'amaga dins una menimosa descripcion de la civilizacion occitana.


text:
Cort Penala Internacionala
La Cort Penala Internacionala es una juridiccion permanenta cargada de jutjar leis individús acusats de genocidi, de crime còntra l'Umanitat, de crime d'agression ò de crime de guèrra. Foguèt oficialament creada lo 1èr de julhet de 2002 après la signatura de l'Estatut de Roma lo 17 de julhet de 1998. Son sèti es oficialament installat a L'Aia mai lei procès pòdon èsser organizats dins d'autreis endrechs. En 2013, 122 estats avián signat e ratificat l'Estatut de Roma e 32 l'avián signat mai pas encara ratificat.
La Cort Penala Internacionala pòu intervenir dins d'afaires implicant leis autoritats deis estats membres, dins d'afaires que se son debanadas sus lo territòri d'un estat membre ò dins d'afaires fisadas per lo Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas. De mai, l'iniciativa premiera es laissada ais estats membres e la Cort pòu unicament intervenir en l'abséncia de reaccion dei juridiccions nacionalas.


text:
Australopithecus
Australopithecus (del latin australis 'del sud' e del grèc πίθnkoς pithekos 'monard') es un genre atudat de primats ominids. Visquèt en Africa fa entre 4 milions e 2 de milions d'ans, del Zanclean (Pliocèn Inferior) al Gelasian (Pleistocèn Inferior). La màger novetat aportada pels australopitècs es que se desplaçavan de manièra bipèda. La talha del sieu cervèl èra similara al dels grands monins actuals. Vivián dins las zònas tropicalas d'Africa, en s'alimentant de frucha e de fuèlhas.
Una branca dels australopitècs se separèt de la que donariá pus tard Homo sapiens, en passant pels australopitecins robusts, classificats dins lo genre Paranthropus.
Espècias[modificar | modificar la font]
Se coneisson divèrsas espècias de fossils:
- Australopithecus anamensis: Ominids fòrça primitius, que presentavan de caissals largs amb un esmalt espés. Ocupèt la zona de Kenya entre 4,2 e 3,9 m.A. (Milions d'ans).
- Australopithecus afarensis: La siá capacitat per transmetre de sons seriá estada pas fòrça superiora a la dels chimpanzés actuals. Visquèt i a entre 3,9 e 3 m.A.
- Australopithecus bahrelghazali: Unic trobat fòra d'Africa orientala. Recep lo sieu nom de l'oasi de Bahr-lo-Ghazal, en Chad. Visquèt i a entre 4 e 3 m.A.
- Australopithecus africanus: Cran mai globular, amb una màger capacitat cerebrala: aperaquí qualques 450 cm³. Visquèt i a entre 3 e 2,5 m.A.
- Australopithecus garhi: Amb de caracteristicas cranianas e facialas especialas. Capacitat craniana d'unes 450 cm³ e preséncia d'indicis discutits de protoindustria litica. Visquèt i a 2,5 m.A.
Son estats intenses los debats scientifics pel classament d'aquestas espècias e genres. Se discutís de la convenença de la separacion de Paranthropus e a l'entorn de la classificacion de l'Homo habilis, Homo erectus o Australopithecus.


text:
Dijòus, 10 de mai de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Besierés
Lo celèbre òme de teatre Claudi Alranq a mostrat sa colèra contra la traïson de la dicha esquèrra francesa qu’en nom del progrès empachèt tot reviscolament ... +
Dimars, 3 d'abril de 2018, 03h00
La nòva sèria de Netflix O Mecanismo (Lo mecanisme) a portat la polemica en Brasil. Creada per José Padilha —autor de la coneguda Narcos— la sèria es basada sus ... +
Dissabte, 3 de març de 2018, 03h00
Lhevat ua error totjamei possibla, las emissions en òc a la television se poderén comptar suus dits de la man d’un esbraçat. Ne sabem pas dinc a quan la situacion e durarà ... +
Divendres, 23 de febrièr de 2018, 03h00
Elfed Wyn Jones, un boriaire de 20 ans, comencèt dimars passat una cauma de la fam d’una setmana per reclamar al govèrn britanic lo transferiment de las competéncias de radiotelevision ... +
Diluns, 5 de febrièr de 2018, 03h00
Doas manifestacions simultanèas se debanèron dissabte passat a Tolosa e a Montpelhièr per revendicar l’occitan cada jorn a la television, en seguissent la crida del Collectiu ... +
Dimars, 23 de genièr de 2018, 03h00
Jol lèma “Volèm l’occitan a la television” se tendrà lo 3 de febrièr venent de manifestacions simultanèas a Tolosa, Montpelhièr, Rodés, ... +
Diluns, 18 de decembre de 2017, 03h00
L’indústria de la television es a mand de viure un grand cambiament après l’anóncia que l’a facha la companhiá Walt Disney de crompar una granda partida de ... +
Dimècres, 13 de decembre de 2017, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
Jol lèma “Volèm l’occitan a la television” se tendrà una segonda manifestacion a Tolosa lo dissabte 3 de febrièr venent a 14h30 davant lo sit de France 3-Occitanie. ... +
Dijòus, 9 de novembre de 2017, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
Dètz movements occitans s’amassèn a Tolosa los dias passats entà decidir ua accion comuna, entà sauvar la lenga. Prumèr subjècte de colèra, la despareishuda ... +
Dijòus, 26 d'octòbre de 2017, 03h00
Los mèdias publics catalans, TV3, Catalonha Ràdio e l’Agéncia Catalana de Nòvas (ACN), faguèron ièr una conferéncia de premsa per refusar ensems l’intervencion ... +
Dijòus, 12 d'octòbre de 2017, 03h00
Jol lèma “Volèm l’occitan a la television” se tendrà una manifestacion a Tolosa l’8 de novembre venent a 11h30 sus la Plaça del Capitòli. La crida ... +
Divendres, 15 de setembre de 2017, 03h00
Aran TV cancellèt al darrièr moment lo debat televisat previst per dimècres de ser. Dins aquela emission se deviá parlar del referendum d’independéncia de ... +
Dissabte, 12 d'agost de 2017, 03h00
La cadena de television France 3 lançarà a la rintrada una sèria en breton e una autra en còrs, que se poiràn veire sus lors antenas localas de Bretanha e Corsega ... +
Diluns, 31 de julhet de 2017, 03h00
Cultura Viva es una cadena YouTube en occitan niçard que publiquèt son primièr vidèo fa sièis meses, e a l’ora d’ara an ja sortit dètz e sèt ... +
Dimars, 4 de julhet de 2017, 03h30
Las lengas canacas son ara presentas dins los bulletins informatius de la television de la Nòva Caledònia. Lo 27 de junh passat, la cadena de television Caledonia emetèt pel primièr ... +
Dimenge, 2 de julhet de 2017, 03h00
Gasconha > Val d'Aran > Castièro
Divendres que ven a 18h, se tendrà a Vielha una jornada de debat e reflexion sul ròtle dels mèdias en la preservacion e promocion de la lenga, son usatge social e los enjòcs ... +


text:
Dante e lo Sant Grasal
Lhi romanç sal Sant Grasal son pro nombrós. Un motiu d’aquesta proliferacion lhi es e es que lo creator, l’autor dal romanç d’origina, Perceval ou le conte du Graal, era mòrt derant que polguesse finir lo romanç, en laissant donca d’espaci a l’elaboracion de possiblas conclusions e variantas ideaas da mai d’un escritor. Qui era aqueste genial escriveire, inventor dal Sant Grasal? Chrétien de Troyes, que visquet entre lo 1130 e lo 1190-91 environ.
Escriure de libres, a l’època, era un afar mai que mai costós. Donca un s’es pausat la demanda: qui avia interès a finançar aquesti romanç? Las responsas donaas da lhi estòrics son essencialament doas, diferentas, mas totas doas vàlidas, daus que regardon lhi dui divèrs romanç de Chrétien: lo Lancelot e lo Perceval.
Dante pren las distanças da la cultura dal Graal. Una des causas mai fascinantas de la literatura de la Commedia es lo far de confronts entre de personatges “confrontables”, es a dir que aien qualquaren en comun, e es pròpi d’aquesti confront que ven fòra, clar e inequivocable, lo pensier de dante. En aqueste cas lo confront es entre lhi luxuriós de l’Unfèrn e lhi luxuriós dal Purgatòri. Lhi premiers évocon Crétien de Troyes, dal temp qu’entre lhi seconds Dante encòntra lo que poleríem definir l’anti-Chrétien: Arnaut Daniel. Aquesti dui grands poètas venon deliberatament levats a símbol ren masque de dui estils literaris, de doas lengas diferentas, mas de doas culturas divèrsas e antagonistas. E Dante nos ditz quala es, a son avís, la bòna literatura e quala es la marria.
Legetz lo tèxt entièr.
Tirat de chambradoc.it


text:
Frédéric Cournet
Frédéric Cournet (Lorient, 1839 - París, 1885) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Venguèt jornalista au jornau "Réveil" de Charles Delescluze en 1868. Durant lo sètge de París de 1870-1871, foguèt cap d'un batalhon de la Gàrdia Nacionala de Montmartre e participèt a l'insurreccion dau 31 d'octòbre de 1870. Après la guèrra, foguèt elegit deputat dau XIXen arredoniment lo 8 de febrier de 1871 puei membre de la Comuna lo 26 de març. Atemptèt de negociar amb Adolphe Thiers mai lei negociacions capitèron mau. Durant la Comuna, faguèt partida de la Comission de seguretat generala (26 de març - 3 d'abriu), de la Comission executiva (3 d'abriu - 15 de mai) e enfin de la Comission de la guèrra. Lo 24 d'abriu, venguèt delegat per la seguretat generala. Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public e, lo 26 de mai, s'opausèt a la mòrt deis ostatges fusilhats dins la carriera Haxo. Après, s'exilièt a Londres e foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per lo 6en Conseu de guèrra. Tornèt en França après l'amnistia de 1880.


text:
Meteo Saint-Baslemont:
Sera: Condizioni di cielo prevalentemente poco nuvoloso. Valori minimi intorno a 15 °C, massimi intorno a 20 °C. Vento prevalentemente da Ovest Nord Ovet con intensità di 3 km/h, locali raffiche a 5 km/h. Zero termico intorno a 3000 m.
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Ahéville, Ainvelle (Vosges), Ambacourt, Attigny (Vosges), Auzainvilliers, Bainville-aux-Saules, Balléville, Baudricourt, Bazoilles-et-Ménil, Begnécourt, Belmont-lès-Darney, Belmont-sur-Vair, Belrupt, Bettoncourt, Biécourt, Bleurville, Bonvillet, Bulgnéville, Châtenois (Vosges), Chauffecourt, Claudon, Contrexéville, Courcelles-sous-Châtenois, Crainvilliers, Darney, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombasle-devant-Darney, Dombasle-en-Xaintois, Dombrot-le-Sec, Dombrot-sur-Vair, Domèvre-sous-Montfort, Domjulien, Dommartin-lès-Vallois, Dommartin-sur-Vraine, Domvallier, Escles, Esley, Estrennes, Fignévelle, Fouchécourt (Vosges), Frain, Frenelle-la-Petite, Frénois (Vosges), Gelvécourt-et-Adompt, Gemmelaincourt, Gignéville, Gironcourt-sur-Vraine, Godoncourt, Grandrupt-de-Bains, Grignoncourt, Gruey-lès-Surance, Hagécourt, Hagnéville-et-Roncourt, Haréville, Hennezel, Houécourt, Hymont, Isches, Jésonville, Juvaincourt, La Neuveville-sous-Châtenois, La Neuveville-sous-Montfort, Le Magny (Vosges), Légéville-et-Bonfays, Lerrain, Les Ableuvenettes, Les Thons, Les Vallois, Lignéville, Lironcourt, Longchamp-sous-Châtenois, Madecourt, Mandres-sur-Vair, Marey, Maroncourt, Martigny-les-Bains, Martinvelle, Mattaincourt, Mazirot, Ménil-en-Xaintois, Mirecourt, Mont-lès-Lamarche, Monthureux-le-Sec, Monthureux-sur-Saône, Montmotier, Morelmaison, Morizécourt, Morville (Vosges), Nonville (Vosges), Norroy, Oëlleville, Offroicourt, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pierrefitte (Vosges), Pont-lès-Bonfays, Poussay, Provenchères-lès-Darney, Racécourt, Ramecourt (Vosges), Rancourt (Vosges), Regnévelle, Relanges, Remicourt (Vosges), Remoncourt (Vosges), Repel, Rouvres-en-Xaintois, Rozerotte, Saint-Baslemont, Saint-Julien (Vosges), Saint-Menge, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Sans-Vallois, Saulxures-lès-Bulgnéville, Senaide, Senonges, Serécourt, Serocourt, Suriauville, They-sous-Montfort, Thiraucourt, Thuillières, Tignécourt, Totainville, Valfroicourt, Valleroy-aux-Saules, Valleroy-le-Sec, Vaudoncourt (Vosges), Velotte-et-Tatignécourt, Villers (Vosges), Viocourt, Vioménil, Vittel, Viviers-le-Gras, Viviers-lès-Offroicourt, Vouxey, Vroville.


text:
Lista dels presidents de Còsta Rica
Lo President de la Republica de Còsta Rica es lo cap d'Estat e cap de govèrn de Còsta Rica. Es elegit amb dos vicepresidents en una meteissa lista, per sufragi dirècte per un periòde de quatre ans sens reeleccion immediata. Li ajudan en los sieus prètzfaches los ministres del govèrn acampats dins lo Conselh de Govèrn, dirigit per lo President de la Republica.
La taula seguenta conten una lista dels governants (Caps d'Estat, Comandants Generals de las Armas, Presidents de l'Estat e presidents) de la Republica de Còsta Rica dempuèi 1825. De 1822 a 1823 Còsta Rica apertenguèt a l'Empèri Mexican e de 1824 a 1838 a la Republica Federala d'America Centrala.


text:
Lo Bon Son : Caupit com ne's pòt pas mei !
B’ei cargat aqueste començar d’annada musicau ! Nautats de pertot, que n’i a per tots los gosts ! E quan ne’ns concentraram pas sonque sus l’actualitat francesa, qu’ei tot parièr, que desbòrda ! Dominique A, Feu!chatterton, Juliette, Bénabar, Françoise Hardy, Grand Corps Malade, Arthur H e un hèish enqüèra, qu’an tots causit la medisha tempsada entà har paréisher las lors darrèras creacions... Entà çò de mei bon e de mei maishant ! Petita virada, objectiva per segur, de l’actualitat deu moment.
Dominique A – Toute latitude
Tres ans après Eleor, Dominique A que se’n torna, e com de costuma, lo resultat qu’ei meravilhós. Dab aqueth « Toute latitude » que s’i escad un còp mei a suspréner l’auditor, quan serà avisat e acostumat (onzau àlbum despuish 1992), dab ua ruptura sonòra. La votz ne cambia pas hèra, vertat, mes las sonoritats n’an pas arren a véder dab la darrèra produccion deu cantaire. Be son luenh los adobaments orquestraus d’Eleor ! Se cau comparar dab quauquarren de conegut au dehens de la soa discografia, lo resultat qu’evocarà meilèu 2009 e l’àlbum La Musique : que’s manejan las ritmicas electronicas, e que s’estruçan las guitarras e las còrdas. Aquiu totun, los tèxtes que son mei virats cap a l’enfança, a la natura e a l’intime. Un disc pregond e brut a l’encòp, qui demandarà probable mei d’ua escota tà’n pagerar l’estenuda. E taus ahuecats de còrdas e de leugèr, drin de paciéncia, un dusau àlbum que pareisherà lo 7 d’octobre qui vien, « La fragilité » qui serà lo penent acostic d’aqueras temporas creativas de Dominique A.
Inf. : Dominique A - Toute latitude Labèl : Cinq7 / Wagram Data de sortida : 9 de març de 2018
Bénabar - Feu de joie
Au començar de las annadas 2000, que parlavan d’un navèth empont francés. Ua andada vertadèra dab ua pièla d’artistas prometedís : Camille, Sanseverino, Cali, Vincent Delerm, Jeanne Cherhal, Benjamin Biolay e donc tanben, Bénabar. E tà díser la vertat, los compliments n’èran pas usurpats, tant la màger part e muishavan un talent vertadèr entà escríver cançons. Mes com sovent, lo succès, per tant meritat que sia, que’s hè seguir lo feniantèr, e uei lo dia, quauques uns d’aquera generacion que’s dèishan anar au pigrèr lo mei lèd. E Benabar que n’ei un bèth tròç. Bon, lo son darrèr disc « Le début de la suite », n’ei pas enqüèra sortit, e que poderà profieitar deu benefici deu dobte dinc au 30 març, mes totun, a l’escota deu prumèr estrèit, aperat « Feu de joie », quin poderem esperar qué que sia de positiu ? E de faiçon generau, perqué esperar ? Despuish lo plan nomat « Les risques du métier » qu’ac cau díser, Bénabar qu’encadena las produccions aisidas e insipidas, a quilomètres de la qualitat de las soas prumèras creacions. E qu’ei çò qui hè dòu, e qu’ei tanben per’mor d’açò qu’a cada navèth àlbum, l’espèr que se’n torna : Que’s coneish qu’ei talentuós lo tipe ! Mes atau, per quauquas rasons esconudas mes qu’òm sap totun, que s’estima mei deishar lo pilòt automatic qu’escríver cançons de qualitat. Lo simplèr de « Feu de joie » qu’ac muisha plan, dab son arrepic ridicule e las soas paraulas pepiòtas. Triste gaspilhatge.
Inf. : Bénabar-Le début de la suite Labèl : Sony Music. Data de sortida : 30 de març de 2018.
Camille - Les Loups
Lo darrèr àlbum de Camille « Ouï » que sortí en junh de 2017. Qu’estó un bèth succès, critic com popular. Un disc de qualitat, sensoriau, ritmic, on se mesclan au mei har percussions, cantas e danças. Uei lo dia totun, sia nau mes après la campanha de promocion, la cantaira que se’n torna au còr de l’actualitat, perm’or d’ua cançon en particular, gessida d’aqueth disc : « Les loups ». Despuish quauques dias en efèit, que s’espandeish sus internet lo devís d’un cèrt Yvon Guilcher. Ensenhaire, cercaire e musicaire, especialista de las musicas e danças tradicionaus, qu’arcasta a Camille lo panatòri de la soa cançon « Je mène les Loups ». Vaduda « Les loups », l’interpretacion de Camille qu’ei un moment hòrt deu son darrèr espectacle, quan hè pujar sus l’empont los espectators entà dançar çò que d’uns apèran adara « la borrèia de Camille » (©Captura Youtube, a Terres du Son). Ua situacion frustranta per l’autor, qui demanda reparacion a la soa mòda : la mencion deu son nom de creator, l’adobament d’ua nòta qu’estima faussa a la fin de l’arrepic, e tanben l’arrespècte de la dança de la borrèia, escarnida segon eth per Camille. Que parla de « mesprètz de la borgesia per çò qui ei de la cultura populara ». Lo debat qu’ei aviat un còp mei, que hasè temps... Se òm pòt trobar elegant de non pas emparà’s suu potenciau comerciau de l’ahar (Yvon Guilcher ne demanda pas nat sòus), arcastar la qualitat d’interpretacion que pareish totun hòrt subjectiu, sustot per quauqu’un qui, probable, e costeja los emponts folk/trad. Lo mesprètz deu sapient cap a l’aprenedís n’ei pas luenh. Un pertot, pelòta au centre ! La cultura populara qu’ei arrecaptada, adobada e manejada de tostemps, e un tròç non protegit legaument (e shens dobte de qualitat) qu’ei hòrt expausat ! Shens considerar l’intencion vertadèra de Camille, òm pòt totun regaudí’s de véder ua dança populara... popularizada. E çò d’aute non deveré pas vàder public.
Joan-Nadau Commères
- Publicat dens Chroniques


text:
29 décembre 2014
La comuna de Montpelhièr a mes en plaça una novèla mesura per lutar contra la preséncia de marginals dins sos pargues publics : a començat de remplaçar totas sas pelosas per d’ortigas.
Es una mesura que fa polemica. Per evitar la preséncia de SDF, de dealers e de personas alcoolizadas dins los pargues publics de la vila, la comuna de Montpelhièr a decidit de plantar d’ortigas dins totes sos espacis verds.
(suite…)
9 juillet 2014
D’ora enlà, digús poirà pas utilizar l’apellacion « tomate» per designar una frucha que serà pas estada obtenguda a partir de grana Monsanto.
Lo grop american Monsanto ven de depausar lo nom « tomate® » davant lo tribunal de comèrci internacional (Court of International Trade) e sa demanda es estada acceptada. D’ora enlà, l’apellacion « tomate® » es reservada a la frucha provenent de plants obtenguts per de grana de la varietat « Tomato® », exclusivitat del grop e aquò per totas las varietats del catalòg.
(suite…)
4 avril 2014
Manaset es anat al rescontre de Marc Almèl, angles actiu e agricultor dins Gers, fondator de la FRAJE (Forum dels Regionalistes Agricultors que se Jaison sus l’Environament), una associacion interprofessionala qu’a per vocacion de faire conéisser las practicas de l’agricultura exagerada.
Manaset a rescontrat aquel òme excepcional per lo faire parlar de son associacion e per li faire explicar sas idèas :
(suite…)


text:
Portal:Actualitats e eveniments
Actualitats e eveniments
- 19 d'abril de 2018: Swaziland torna prene lo nom precolonial eSwatini.
- 19 d'abril: Miguel Díaz-Canel ven president de Cuba. (imatge)
- 4 d'abril: Julius Maada Bio ven president de Sierra Leone.
- 1 d'abril: Mokgweetsi Masisi ven president de Botswana.
- 1 d'abril: Stefano Palmieri e Matteo Ciacci venon capitanis regents de Sant Marin.
- 30 de març: Win Myint ven president de Birmania.
- 21 de març: seguida de la demission de Kuczynski, lo vicepresident Martín Vizcarra ven president de Peró.
- 19 de març: Paula-Mae Weekes ven presidenta de Trinitat e Tobago.
- 18 de març: a las eleccions presidencialas russas Vladímir Pótin es reelegit.


text:
Walter Bradford Cannon
Walter Bradford Cannon (Prairie du Chien, Wisconsin, 18 d'octobre de 1871 – Franklin, New Hampshire, 1 d'octobre de 1945) foguèt un fisiologista american. Professor e director del departament de fisiologia de l'Escòla de Medecina d'Harvard, aguèt un ròtle preponderant dins l'evolucion de la fisiologia en desvolopar lo concèpte d'omeostasi, elaborat per Claude Bernard, e descriguèt lo comportament dich reaccion lucha o fugida. Sas teorias foguèron popularizadas a partir de la parucion en 1932 de son òbra màger: The Wisdom of the Body.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Bodily Changes in Pain, Hunger, Fear and Rage (1915)
- The Wisdom of the Body (1932)


text:
Espeluga de Santimamiñe
L'espeluga de Santimamiñe que's tròba a Kortezubi, en Biscaia, au Bascoat, dens lo bacin de l'arriu d'Oka, près de la palun d'Urdaibai. Que s'obreish a 150 m suu nivèu de la mar, dens lo quartièr de Basondo, près de l'Ermitatge de Sant Mamés (Santimamiñe en basco), qui'u balhè lo son nom, au pè deu còth Ereñozar (448 m).
Que compren ua sequéncia complèta despuish lo Paleolitic Mejan dinc a l'Edat deu Hèr. Qu'embarra pintruras rupèstras de l'epòca magdaleniana, de cap a 16 000 a 11 000 ans abans lo present, dens lo Paleolitic Superior. Despuish julhet de 2008 que hè part deu Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en associacion dab autes sits deu nòrd d'Espanha.
Qu'estó descobèrta per dròlles jogant, qui avertiguèn lo lor ensenhaire a Gernika. Qu'a ua longor de 365 m. Que presenta un sarròt de cristallizacions mineraus: estalactitas, estalagmitas... La sequéncia complèta de l'espeluga que compren las culturas mosteriana, chastèlperroniana, aurinhaciana, gravetiana, solutreana, magdaleniana e asilhana. Qu'embarra ua cinquantena de pintruras parietaus magdalenianas monocròmas negras d'animaus: 32 bisonts, 7 caprids, 6 cavaths, 1 cèrvi e 1 ors. Lo negre qu'ei obtiengut a partir de carbon.


text:
Calendièr chinés
Lo calendièr chinés es un calendièr basat sus l'observacion de la Luna e dau Soleu qu'utiliza de mes lunars e d'annadas solaras. Lo començament d'un mes correspond au jorn de la Luna novèla e sa mitat au jorn de la Luna plena. Una annada es compausada de dotze mes, d'un desenau de jorns suplementaris e de mes intercalars (7 sus un periòde de 19 ans). L'objectu d'aquelei jorns e mes suplementaris es de gardar la correspondància entre lei movements terrèstre e solar.
Aqueu calendièr foguèt desvolopat dins lo corrent de l'istòrie chinesa mai la màger part de sei principis foguèron establits durant la dinastia Han (206 avC - 220 apC). Son ponch de partença correspond a l'annada de naissença ò de concepcion dau premier emperaire chinés en 2697 avC ò en 2698 avC. Dempuei 1912, es plus lo calendièr oficiau de China mai son usatge es encara fòrça frequent. N'existís de variantas segon lei regions.


text:
Cambon (Bascoat)
Cambon (Kanbo en basco, Cambo-les-Bains en francés) qu'ei ua comuna de l'interior de la província tradicionau de Labord.
Los quartièrs principaus que son Eliza, Baish Cambon (Behereko Kanbo), Olhassoure, Termak e Basaburu.
L'arriu de Niva que travèrsa la vila.
Lo dialècte basco locau qu'ei lo baish-navarrés.
Qu'ei hèra coneishuda per las honts de l'estacion termau. Que i a dotze ostaus de banhs, 1300 lhets e uèit otèls, qui hèn la principau activitat economica.
Las comunas tòcatocantas que son Haltsu au nòrd, Larresoro a l'oèst, Itsasu, Luhuso e Makea au sud e Hasparn a l'èst.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
Cambo-les-bains-villa arnaga.jpg
Vila Arnaga.
-
-
-
Ostau labordin.
-


text:
Pàmias
Pàmias es una vila d'Arièja.
Pàmias es pas tròp luènh de Foish.
Es la vila mai granda d'Arièja.
I a una catedrala fòrça polida a visitar.
I a tanben la plaça qu'es fòrça agradiva, ont cada dissabte i a un mercat plan grand.
E l'arquitectura dels ostals vièlhs es polida a gaitar.
I a una sala d'espectacle qu'es fòrça granda et i a fòrça espetacles.
I a de zònas comercialas plan grandas.
Dins la vila de Pàmias i a fòrça activitats e fèstas.
EMILIE 9 ANS
SALOMÉ 9 ANS
CATHLINE 10 ANS.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Societat Populara Restauradora
La Societat Populara Restauradora, mei coneguda per son chafre de Mazorca (d'etimologia controvertida, dilhèu deu castelhan más horca qu'ei a díser mei de chafaud) que ho ua organizacion armada deu regim federau argentin de Juan Manuel de Rosas.
Los sons sordats, aperats mazorqueros, qu'ostedèvan uniformes arrois.
Los detractors deu regim federau e los escrivans qui'us seguín que l'acusèn d'aver perpetradas atrocitats, hèra representadas dens la literatura argentina.


text:
-143
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -143 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En despiech de la prosperitat economica de l'Empèri, leis afaires liats ai luchas entre cortesans de la cort imperiala contunièron de trebolar la vida politica. Aqueu còp, plusors cortesans poderós, compres lei doas empetratritz aprofichèron un afaire de non pagament d'obriers per lei senhors Zhou per tuar l'ancian Premier Ministre Zhou Yafu. D'efèct, d'obriers — non pagats après un liurament d'armas destinadas au tombèu de Zhou Yafu — l'accusèron de traïment e foguèron sostenguts per l'emperatritz Wang Zhi. L'emperaire nomèt un jutge qu'accusèt Zhou Yafu de preparar un còp d'estat dins lo mond dei mòrts (« traïment sosterranh ») e obliguèt l'èx-ministre a un suicidi dins sa preson.


text:
La Comuna de Besièrs a censurat una de las cançons que l’artista bearnés aviá prevista de cantar lo 12 de julhet.
Es amb suspresa que Joan-Francés Tisnèr recebèt aquela letra de la Comuna de Besièrs la setmana passada. Lo cantaire Bearnés, al qual Fèsta d’Òc aviá balhat carta blanca per organizar la serada del dissabte 12 de julhet, aviá clavat son programa dempuèi un brave moment. Mas a la darrièra minuta, li calguèt faire de cambiaments.
La causa ? La cançon « Nau qu’èm lavant la bugada » que pausava problèma a la novèla municipalitat. Dins son corrièr, la Comuna explica que « la bugada e l’espandiment de la farda es un subjècte sensibla, d’aquesta passa, dins nòstra vila ». Demanda doncas a Joan-Francés Tisnèr de tirar aquela cançon de sa lista.
« Qu’estói hèra emmaliciat », çò fisèt l’artista a Manaset. « Qu’ei la mia libertat d’expression qui ei atacada ». Joan-Francés Tisnèr a pas encara decidit se mantendriá aquela cançon o se la remplaçariá per « L’Estrangèr ».


text:
Hont deus Innocents
La Hont deus Innocents (var. Font dels/daus o Fònt deis Innocents) qu'ei un monument de París situat dens lo Ièr arrondiment dens lo barri de Les Halles. Com ac testimonia lo son nom, qu'èra a l'origina pegada a la muralha deu Cemitèri deus Innocents eth medish toca tocant de la Glèisa deus Innocents. La hont qu'èra ua loggia d'ua seria de halas dab un canèr aus sons pès.
La hont qu'èra estada bastida en 1550 sus ua auta mai anciana e dens un estil Reneishença per l'arquitècte Pierre Lescot e l'escultor Jean Goujon. Pagada a ua paret, b'èra comptava alavetz dab pas sonque tres caras.
Lo Cemitèri (on, en vertat, los còs èran mei que mei apielats) que ho barrat e avalit atu com la glèisa au sègle XVIII. La hont que demorès mes que la caló hornir ua quatau cara e la mudar sus la navèra plaça deu Marcat deus Innocents. que s'i horní tanben ua copòla de metau. Aqueth còp l'aiga qu'arrajava directament de l'anciana loggia e donc los baishs relieus jusons que hon levats entà non pas estar boishats per l'aiga e mandats au Lovre.
En 1956 que ho desplaçada ua darrèra vegada a l'escadença de la transformacion de la plaça e hicada au som d'escalèrs piramidaus.


text:
Clarmont Soteiran
Clarmont Soteiran[1] (oficialament en francés Clermont-Dessous) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Fernie Bénédicte: "Coma hèr ua recèrca toponimica en vista d'ua restitucion modèrna" p.31: (Clarum Montem Inferiorem en 1259 et 1326 ; Clarmont Sotira en 1326) devient logiquement CLARMONT SOTEIRAN [clarmoun]]


text:
La sola e unica rason de la reforma territoriala per Occitània es aquí dins los deutes de Peitieu [Poitiers-Charente] e Lengadòc-Rosselhon [Languedoc-Roussillon]. Un deute es una mala gestion, es un problèma sancièr dels Conselhs Regionals qu'an agut una actitud irresponsable ambe l'argent public, moneda de totes/as ; car la gestion es diferenta e sense deute, dins las regions vesinas, aquò pròva qu'èra possible ambe una autra gestion.
Sarah Vidal explica que l'actitud d'Alain Rousset sul tèma es pauc genta ; mas concretament, son las populacions las mai seriosas politicament, dins la gestion de l'argent comun qu'auràn de pagar pels autres, pauc impòrta la color politica en plaça ; lo jacobinisme fonciona aital, coma una passa de rugbí, son d'una meteissa equipa ambe quessòt de colors diferentas, mas s'en fóton se lo pòble paga e pagarà las incompeténcias de totas las colors jacobinas, decentralizadas o pas.
Lo mai grèu es quora los lobïstas en regions fan la sorda aurelha ; aital Jean-Lois Blenet afirma de manièra solemne e dabans tres personas a l'inauguracion del Collègi Calandreta : « - i a pas de deute a Montpelhiè, es faus ! »Mila dieu, quina afirmacion sense fondament ... me soi dit. Ara lo bilhet es per respondre aital a las conversacions politicas d'inauguracion...
Aguent afirmat lo contrari, lo comentari del Jean-Loís Blenet èra per me, e confirma que soi legit...
Donc acabi d'aver en man un document oficial, Agence de décomptes publics, document de l'Estat francés reprodusit per Le Point en genièr de 2016, genièr de 2016 !
La mapa aquela explica que l'endeutament de Languedoc-Roussillon baissarà e que Miègdia-Pirinèus augmentarà .... me sembla clar ; se Tolosa aumenta lo seu deute es que matematicament èra leugièr, e a Montpelhièr èra grèu.
Las regions en roge i perdràn; las regions en verds i ganharàn ... Mas lo sol ganhant serà lo budgecte de l'Estat francés, e lo govèrn que regla aital un problèma. O tòrni escriure, malgrat los arguments peremptòris d'un Jean-Loís Blenet. E quand se demanda de finançar la politica per l'occitan al meteis nivèl que Montpelhièr (demanda dels militants de Montpelhièr), es per assumir aquel deute de Montpelhièr, la mala gestion socialista de la federacion socialista de Montpelhièr... o fau pas oblidar! Mas consequéncia, se la via es pas presa aital, de qué se passarà se l'argument es «quora la politica per l'occitan de Montpelhièr èra fòrta, èra un element de l'endeutament de Montpelhièr», quí ne farà politica la consequéncia grèva per l'occitan ?
Ai escrit que la reforma territoriala del regropament de las regions es per simplificar lo problèma dels jacobins, es per aiçò que Les Républicains faràn pas marcha enrèir. L'UMP n'aguèt pas l'idèa geniala, los socialistas-PRG, si (mas cal pas criticar çò que govèrn socialista vòl... autocracia). Mas la reforma es pas socialista, es per evitar a l'Estat de mostrar que lo sistèma politic jacobin autocratic a París o en region, decentralizacion de 1982, es pas capable de gerir correctament los vièlhs Conselhs Regionals de Peitavin-Charenta e de Langedòc-Rosselhon, al poder socialista o centre-dreita nacionalista francesa.
E sabi jà qu'es pas gente de tornar dire qu'Alain Rousset a rason de questionar l'Estat sul tèma e de protegir los ciutadans e las ciutadanas qu'an sabut causir un personal politic o/e militants associatius que los endeutava pas en comun las gents del país nòstre.
Remembram una polemica portada per Alain Rousset :


text:
Ceremonia 2011 de labellizacion PARLESC
A l’Ostal d’Occitània, a Tolosa, lo dissabte 17 de setembre de 2011, a 14o45
L’Institut d’Estudis Occitans (IEO) e los Centres de Formacion Professionala Occitans (CFPO) an organizat la primièra ceremonia de remese dels labèls de qualitat per corses d’adultes « PARLESC » (PARlar (parler) / LEgir (lire) / ESCriure (écrire)), tot en profitar de l’escasença de las primièras Assisas de la cultura occitana, organizadas per la Comuna de Tolosa, e de la dobertura del Festenal Occitània, organizat per la seccion Nauta-Garona de l’IEO. Demest autres, i èran presents Guilhèm Latrubesse, conselhièr regional de Miègjorn-Pirenèus delegat als afars occitans, e David Grosclaude, conselhièr regional d’Aquitània delegat a las lengas e culturas regionalas.
Ara avèm 46 corses labellizats de mai !
- Amicale Laïque de Mussidan : cors d’occitan de Moissidan ;
- ATP Marmande : cors public du ATP Marmanda, cors public de Cocutmont ;
- Institut d’Estudis Occitans de Tarn : cors d’occitan de l’Isla de Tarn, cors d’occitan MJC Graulhet, cors d’occitan al Camin de la Malautié a Galhac, cors d’occitan del Centre Occitan Ròcaguda a Albi ;
- CFPO Lengadòc : setmanièr de Grabels, setmanièr de Pesenàs, setmanièr del CIRDOC, setmanièr de la carrièra Marguerite, setmanièr de la plaça Petrarca a Montpelhièr ;
- Institut d’Estudis Occitans d’Arièja : cors d’occitan per debutants de Pamiàs, cors d’occitan nivèl 2 de Pamiàs, cors de l’Avelhanet, cors per debutants de Saurat, cors del Fossat, cors de Masèras, cors per debutants de Foish ;
- Associacion Galineta : cors d’occitan per debutants de Sant Antonin, cors d’occitan per confirmats de Sant Antonin, cors d’occitan de Verdun de Garona ;
- CFPO Miègjorn-Pirenèus : setmanièrs nivèl A1 de l’Ostal de l’Occitània (Tolosa), setmanièr nivèl A de la Calandreta Garoneta/Sant Çubran (Tolosa), setmanièr de la Calandreta de Rodés, setmanièr de la Calandreta castrenca ;
- Maison de Païs La Lemosina : cors d’occitan de Sant Auven, cors d’occitan de Sant Martin de Jussac ;
- Institut d’Estudis Occitans de Nauta-Garona : cors d’occitan del CE d’Airbus, cors d’occitan de La Terrasse (Toulouse), cors d’occitan de l’Espaci Bonafe (Tolosa), cors d’occitan del Casal Català (Tolosa), cors d’occitan de la Calandreta de la Còsta Pavada (Tolosa), cors d’occitan de Murèth (Tolosa), cors d’occitan de l’Ostal d’Occitània (Tolosa), cors d’occitan de Tornafuèlha, cors d’occitan de Puèg Bonieu ;
- Institut d’Estudis Occitans del Cantal : cors d’occitan per debutants a Aurilhac, cors d’occitan per confirmats a Aurilhac, cors d’occitan de Polminhac ;
- Institut d’Estudis Occitans d’Avairon : cors d’occitan per debutants de Rodés, cors d’occitan per confirmats de Rodés e cors d’occitan d’Espaliu.


text:
S’avètz a desirar quauqua ren a d’amics, serà de jamai viure dins l’entorn d’una Elektra. Lo personatge de Sofòcle, adaptat puei per Giraudoux e tota una tiera d’autors coma Hugo von Hofmannsthal, es bèn lo prototipe de l’isterica que pòu pas chanjar son biais de vèire, que menarà son trin fins qu’a la fin, aquí una venjança. Tant pièger per aquelei que l’aiman. Ne’n patiràn segur.
Segur que pivèla son public, l’opera de Richard Strauss. E sota la direccien d’Esa-Pekka Salonen, amé la messa en scèna de Patrice Chéreau, Evelyn Herlitzius (Elektra) aurà segur electrisat lo public dau Festivau sestian onte siguèt donat jusqu’au 22 de julhet.
La scèna clau onte se descubre la folia venjarèla d’Elektra es tot au començament, quand promete a l’esperit de son paire, Agammemnon, assassinat per sa molher Clitemnestra
amé son amant Egiste : « dançarem totei tres alentorn de ta tomba / e lei ginos levats, bombissents bèn auts / franquirai lei mòrts ».
Tot es dich, li podrà que se menar un chaple. Malur a toteis aquelei que seràn mai o mens sus son camin.
La musica d’aquel opera pòu èstre qu’un bram. La tensien tomba jamai, e mens de doas oras puei, alòr que lo sang es escampat, l’espectator rèsta embarlugat
. Mai urós.


text:
Eveniments
Occitània
França
Reiaume Merina[1]
Dissolucion dau
Reiaume Merina per leis autoritats francesas e arrestacion de la rèina
Ranavalona III. Madagascar venguèt oficialament una colonia francesa
Euròpa
Acomençament de la construccion dau camin de fèrre franco-etiopian entre Jiboti e Addis Abeba e creacion d'un obrador dins la capitala permetent de batre dirèctament sus lo territòri etiopian lo moneda novèla adoptada en 1894. Aquò fasiá partida de la politica de modernizacion dau país acomençat per lo negus Menelik II. Dins lo sud e l'èst, acceleracion de la politica d'expansion militara. D'efècte, après la guèrra còntra Itàlia, lo negus Menelik II èra desirós de conquistar lo maximom de territòris periferics per alunchar lei poissanças colonialas dau centre d'Etiopia. En particular, leis armadas etiopianas conquistèron e annexèron lo Reiaume de Kaffa (fin dei combats lo 11 de setembre).
Invasion dau reaiume per doas armadas etiopianas sostengudas per lei fòrças dau
Reiaume de Jimma. Lo rèi
Gaki Sherocho (1890-1897) assaièt de resistir mai foguèt capturat après quauquei mes de combats (11 de setembre) marcant la fin de l'independéncia dau Reiaume.
Mond
Arts
Sciéncias e tecnicas
- 11 de julhet - Començament de l'expedicion de
Salomon August Andrée a l'Artic en un balon d'idrogèn. En octobre Andrée e l'altres membres moriguèron en un accident.
Armament
Adopcion dau premier canon de campanha modèrne (lo
canon de 75 modèl 1897 francés) equipat d'un fren de reculament permetent d'immobilizar la pèça d'artilhariá sus sa posicion pendent lo tir. En Índia, l'armada britanica realizèt divèrseis assais de tirs de
balas Dum-Dum. Aquelei municions son fòrça eficaças. Dins aquò, entraïnan de bleçaduras orriblas e foguèron enebidas tre 1899 — mesura totjorn mai ò mens[2] respectada per totei lei país.
Fotografia
dau premier motor Diesel realizat en 1897.
Desvolopament dau
motor Diesel per l'engenhaire
Rudolf Diesel (1858-1913). Fòrça adaptat ai capacitats e ai besonhs de l'industria ò dei veïculs, aqueu motor prenguèt una importància majora tre son invencion. Autra invencion importanta regardant lo desvolopament dei motors, lo premier radiator permetent de refrejar un motor d'un biais eficaç foguèt concebut per l'engenhaire alemand
Wilhelm Maybach (1846-1929).
En Califòrnia, acomençament de la premiera esplecha de petròli sosmarin.
Publicacion de dos trabalhs importants per lo desvolopament de la teoria atomica per lo Francés Jean Perrin (1870-1942) — que rececèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1926 — e lo Britanic Joseph Thomson (1856-1940) — que rececèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1906. Permetèron de descubrir l'indivisibilitat de l'atòm e l'existéncia de l'electron (supausada dempuei 1875 per Thomson).
Descubèrta dau premier
vaccin còntra la pèsta bubonica per lo mètge rus
Waldemar Haffkine (1860-1930). En parallèl, un grop de mètges dirigits per l'Alemand Emil Adolf von Behring (1854-1917) capitèt de fabricar lo premier serum còntra lo tetanòs (→ 1924 e 1926).
Economia


text:
Llívia
Llívia es una comuna d'Auta Cerdanha. Administrativament es un municipi catalan de la comarca de Cerdanha e aperten a la província de Girona. Ten la particularitat d'èsser completament enrodat per l'actual territòri francés (Catalonha Nòrd), formant una enclava.
Llívia es una enclava d'Espanha en França. Se tracta d'un municipi situat a 153 km al nòrd de la capitala de sa província, Girona, enrodat en totalitat per de territòri francés coma resultat del Tractat dels Pirenèus de 1659: pr'amor d'aqueste, Espanha donèt a França los trenta tres vilatges de las comarcas de Valespir, Capcir, Conflent, Rosselhon e la Nauta Cerdanha que uèi forman, ensems amb Fenolheda, lo departament francés dels Pirenèus Orientals. Llívia restèt fòra d'aqueste tractat per son estatut de vila, privilègi concedit per l'emperador Carles V, e continuèt jol domeni del rei d'Espanha. L'11 de febrièr de 1939, quand s'acabèt la Guèrra Civila Espanhòla, las autoritats del band nacional demandèron a las autoritats francesas l'autorizacion d'ocupar Llívia.
Sa populacion en 2005 èra de 1252 abitants, amassats dins un territòri de 12,84 km². Llívia aperten a la jurisdiccion de Puigcerdà. Las lengas parladas dins la localitat son lo catalan, lo castelhan e lo francés.


text:
Ligams entre las lengas e las culturas occitana e catalana
Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan. / Samedi 17 février à 17 h, le Centre Occitan Rochegude vous propose une découverte des liens linguistiques et culturels entre l’occitan et le catalan.
Sovent ausissèm dire que lo catalan e l’occitan son de lengas sòrres, encara mai sòrres que caduna ambe las autras lengas romanicas. Quines son los ligams que las unisson e de qué las dessepara ?/ Parfois, on se pose la question: est-ce que le catalan et l’occitan sont des langues jumelles, est-ce que c’est la même langue ? Est-ce que c’était la même langue dans le passé, et dans ce cas-là, jusqu’à quand ?
Son aquelas questions e plan d’autras que naisson tre qu’ensajam de furgar dins los rapòrts entre las lengas, e sustot quand ensajam de balhar una definicion de mots coma « lenga », « varianta », « dialècte »… / Toutes ces questions se posent dès qu’on essaie de définir les liens entre les langues et aussi ce que c’est qu’une langue, un dialecte, une variante…
Sans prétention d’exhaustivité ni d’un point de vue trop linguistique, l’animatrice du COR vous fera un aperçu de la langue et de la culture catalanes et de leur rapport avec l’occitan. / Parlarem de las originas comunas, del nom de las lengas, dels territòris ont se parlan e de lor politica lingüistica, de las variantas, e tanben de las tradicions partejadas o pas. Après, i aurà de temps per las questions de cadun.
Venètz partejar aquel moment ! La dintrada es liura e gratuita.
CAOC Catalunya


text:
Per Patric
En passant per Occitània amb mos esclòps (bis)
Rescontrèri un capitàni amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
Rescontrèri un capitàni amb mos esclòps (bis)
Me diguèt qu’èri pas bèla amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
Me diguèt qu’èri pas bèla amb mos esclòps (bis)
N’i a que me tròban polida amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
N’i a que me tròban polida amb mos esclòps (bis)
E i a lo Prince que m’aima amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
E i a lo Prince que m’aima amb mos esclòps (bis)
M’a ja donat una estrèna amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
M’a ja donat una estrèna amb mos esclòps (bis)
Un ramèu de majorana amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
Un ramèu de majorana amb mos esclòps (bis)
Se florìs ièù serai Reina amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
Se florìs ièù serai Reina amb mos esclòps (bis)
Se morìs perdi ma pèna amb mos esclòps lanlèra òc òc òc
Amb mos esclòps
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Índia : Protèstas contra la sortida del film de Bollywood « Padmaavat »
- Escriut per Setmana
- Publicat dens International
Dins la nuèch de dimars a dimècres, un centenat de personas eissidas de grops indóus radicals an protestat a Ahmedabad, dins l'oèst d'Índia.
Mai de 200 veituras e escotèrs foguèron brutlats, botigas e centres comercials saquejats per empachar la sortida d'un film : « Padmaavat », prevista deman. Aquel conta ua romança entre una reina mitica indóa e lo conquistador musulman Ala ud-Din Khalji au sègle XIVn.
Lo Primièr ministre Pradipsinh Jadeja declarèt que 10 personas foguèron arrestadas ièr. La polícia declarèt que los noms de mai de 500 suspèctes de susmauta e de recampament illegal èran estats enregistrats a travèrs Gujarat.
L'an passat, lo lidèr del Rajput Karni Sena, un grop de caste, aviá ofèrt una recompensa de 50 milions de ropias (637 000 euros) a la persona qui « descapitarà » lo realizator Sanjay Leela Bhansali o l'actritz principala Deepika Padukone.
Aquelas menaças obligan la polícia a metre en plaça un dispositiu de securitat al torn dels cinemas a travèrs lo païs uèi e deman. Los protestators declaran que lo film represente una falsa romança amb la reina indóa Padmavati del sègle XIVn. Los productors negan e insistisson, an respectat son retrach respectuosament. Rajasthan, Madhya Pradesh, Punjab e d'autres estats del païs an volgut empachar la sortida del film, mes la Cort Màger decidiguèt qu'una tala accion violariá la libertat de creacion.


text:
Per Esta
Quand sia l'amor
beròi a l'aunor
Quand l'òmi sus la tèrra
Deixarà los crits, portarà la flor sus l'arma murtrièra
Quand ei qui vederam lo só esbarrir per tostem
La bruma e la negror deu cèu
Qui pòrta lo dòu tròp sovent
Quand sia la rason dentz lo cap de tots
Com bèth èrr de guitarra
Quand sia la passion hèita de mots doç
E no pas còps de barra
Quand e compreneram que çò de viscut ací baix
No dura pas mil anns ailàs
Visquiam lo xic de temps en patz
Quand siam tu e jo a béver un pinton
Atau xentz nada hèira
Batalar deu temps, candar ua cançon
Urós com reis e reinas
Oei ací qu'èm, doman dilhèu qu'averam hèit lo saut
Alavetz profieitem, tringuem
Per Diu, au diable si èm malauds
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Atlàs (mitologia)
Dins la mitologia grèga, Atlàs (en grèc ancian Ἄtλaς, « lo portaire », de tλάw, tláô, « portar, suportar ») èra un Titan, lo filh de Japet e de Temis (o Climèna o encara Asia), e lo fraire de Prometèu, Epimetèa e Menetios. Dins la Bibliotèca istorica de Diodora de Sicília, Atlàs es presentat coma lo filh del dieu Oranos, e l'Igin lo plaça dins la tièra dels Oceanos, Iperion e Cronos, los Titans de « la primièra generacion ».
Mite[modificar | modificar la font]
E mai engendrèt las Pleiadas (amb Pleionèa), las Iadas (amb Etra), las Esperidas (amb la seuna neboba Esperis) e Calipso. Aprèp la revòlta dels Titans contra los dieus Olimpans, foguèt condemnat par Zèus a sostenir lo monde fins a que un vòlga lo remplaçar.
Autres còps èra nomenat « Portera Tera », (« protaire de la Tèrra », a l'epòca de la Grècia antica.
A un ròtle dins mai d'una legendas, coma aquela de la pomas d'aur del jardin de las Esperidas: Eracles lo ven veire per que ane culhir las pomas per el; Atlàs acceptèt amb per condicion qu'Eracles sostenga lo monde a la seuna plaça dins aquel temps. Atlàs volent pas tornar prendre lo monde, Eracles deguèt utilizar l'engana. Diguèt a Atlàs, qu'èra pas gaire intelligent, qu'aviá mal a l'esquina e qu'aviá besonh d'ajuda. Atlàs acceptèt de tornar prendre lo glòbe celèstial lo temps qu'Eracles se repausa. Mas plan segur prenguèt las pomas e se n'anèt daissant lo titan portar lo monde.
Donèt son nom al massís de l'Atlàs, ont la tradicion situa la demorança del titan (Esioda l'aviá situat als tèrmes occidentals del monde), e tanben que als atlàs de geografia. L'eròs Persèu, viatjava cap a sa tèrra mairala, aviá demandat l'espitalitat al Titan. Atlàs refusèt, e Persèu lo transformèt en pèira mercé al cap de la Gorgona Medusa, formant lo Mont Atlàs.