text:
Altermondialisme
L'Altermondialisme o Movement Antiglobalizacion es un movement social internacional format per de grops activistas venent de divèrs corrents politics e sorgits en responsa a la globalizacion neoliberala a la fin del sègle XX, e a la progressiva liberalizacion e desregulacion del comèrci internacional.
Los activistas pensan qu'aiceste processus tal coma se debana dins l'actualitat es font d'agressions al mitan ambient, provòca la precarizacion del trabalh salariat e mina la democracia entre autres aspèctes negatius.
S'opausa, doncas, a çò qu'es sonat Pensada unica, que preconiza las idèas neoliberalas coma unica alternativa possibla.


c: text/html

text:
Alavetz,
Dirai que seguida de tot ço qu'ai legit, pensi pas que vau faire una entrevista... non pas per de que parlon pas d'occitan, mas per de que al vist de la responsa que fagueron a Maime, me van respondre "Sem dubert a tot, pas degun nos venguet veser"...capitat a d'aquel nivel, vesi pas ço que podrai apondre teni pas pron d'occitanI... euh de marida fe en ieu per lor diser "Setz en Occitania vos cal saber qu'aquò eisista e teni pas leser de faire de pedagogia sus Bordeu que teni ja plan de trabalh sus Tolosa.
A d'aquel nivel, me podi pas empachar de vos contar una nhòrla : lo candidat socialiste de Tolosa (Pierre Cohen, ancian sòçi del MRC) fasia blocatge per venir a Radio Occitania, en brave cap-redactor (e en bon pireneenc qu'estima plan de saber lo per de que del consi) me soi entresenhat alprep d'un cap d'una autra radio proche del PS, que me faguet aquela responsa saborosa (vos la fau en dialogui) :
El "Compren Cedric, es normal, que venguet pas a ROC, lo POC es partit amb la tiera d'esquera alternativa"
Ieu" e alara"
El "Beeee, es lo partit OCCITAN setz radio OCCITANia vosz coneissetz"
Ieu "Oc teni d'amic al POC, mas me vesi pas lor diser de que cal faire, si de non, me mandarian cagar, tant coma ieu los mandariai se faire molzer se me venian diser coma ROC deu foncionnar"
Mai i pensi, mai trapi aquò ridicule, e dins lo meteis temps, me far de lagui : seria plan s'avia rason, se lo fach d'esser Radio OCCITANia balhavia de poder sus tot ço que se dit occitan, ieu que vau crompar lo meu pan al "Pain Occitan" pagariai pas lo pan, e coma lo mai brave centre commercial del rodol mondin se dit "Auchan OCCITANIA" faria bel temps que tendriai un veiral plasma de 107 cm a l'ostal e qu'aurai convidat la tiera tota a una serada fetge gras, salmon caviar banhada al Chateau Margaux 86....
Amistats
Cedric

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lengas minorizadas
Una lenga minorizada es una lenga practicada dins un territòri administrat per un Estat e qu'es pas la lenga oficiala principala de l'Estat. Una lenga minorizada pòt èsser non oficiala o ben pòt èsser una lenga oficiala segondària e regionalizada, mens reconeguda que la lenga oficiala principala de l'estat.
Las lengas minorizadas son de còps reconegudas e protegidas per l'administracion regionala o per l'Estat, mas de còps l'Estat reconeis pas que la lenga oficiala de l'Estat (es lo cas de las lengas minorizadas de França).
Demest los Estats europèus que reconeisson de lengas minorizadas, se pòt citar Belgica, lo Reialme Unit, Espanha e Alemanha (vejatz Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias).
Una lenga minoritària es pas forçadament territorializada. Per exemple, la lenga aràbia en França es minoritària sens èstre identificada amb un territòri.
De lengas transfrontalièras son de còps reconegudas dels dos costats de la frontièra que separa los locutors.


text:
Sacrifici uman
Un sacrifici uman es un rite religiós que si practiquèt especialament per de civilizacions ancianas, generalament de cultivators sedentaris, per s'atirar lei favors dei dieus, per exemple per conjurar la secaressa.
Atestat en particular en Mesoamerica, onte l'autosacrifici per extraccion de sang e lo sacrifici per cardiectomia si practiquèron d'un biais fòrça corrent e de còups a una escala abòrd gròssa (au moment de certaneis ocasions excepcionalas, leis Astècas sacrifiquèron fins a de miliers de personas en quauques jorns), si retròba aqueu tipe de practica dins d'autrei civilizacions coma aquelei de la Grècia antica, de l'Egipte anciana, dei Dogons en Africa o dins la China arcaïca fins a la dinastia Shang.


text:
Banhèras de Luishon
Banhèras de Luishon (locaument: Banhères de Luishon, Bagnères-de-Luchon en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Luishonés, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Qu'ei ua estacion termala e ua estacion d'esqui (Luishon-Superbanhèras), situada dens los Pirenèus a 50 km au sud-oèst de Sent Gaudenç a la frontièra dab Espanha au sud deu departament de la Nauta Garona sus l'arriu Pica.
Au sud, las montanhas deu Luishonés que forman ua barrièra naturala. Cap a l'èst Luishon que comunica dab la Val d'Aran peu còth deu Portilhon e dab la Val de Loron a l'oèst peu còth de Peirasorda.


text:
Aush
Aush (oficialament en francés Auch) qu'ei ua vila d'Occitània e qu'ei la capitala istorica d'Armanhac. Que constitueish ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region Occitània.
Lo gentilici qu'ei aushés -esa.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Administracion
- 4 Demografia
- 5 Economia
- 6 Personalitatas ligadas dab la vila
- 7 Luòcs d'ensenhament
- 8 Monuments e lòcs toristics
- 9 Espòrts
- 10 Embessonatges
- 11 Nòtas
- 12 Véser tanben
- 13 Ligams extèrnes
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila es situada au ras de Gers, riu qui se geta dens Garona.
Clima[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Eveniments[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Aush qu'ei lo capluòc de la Cramba de comerça e d'industria de Gers.
Personalitatas ligadas dab la vila[modificar | modificar la font]
Nascuts en Aush[modificar | modificar la font]
- Dominic Serres, (1719-1793) pintor
- l'abat Jean Bernard de Vienne, Canonge de Nòstra Dòna de París & darrèr abat de l'abbadiá Nòstra Dòna de la Casa Dieu
- Jean Paul de Vienne (1730-1792) conse d'Aush de 1782 a 1789
- Louis Thomas Villaret de Joyeuse (1747-1812), amirau
- Jean Joseph Dessolles (1767-1828), generau, òme politic
- Jean Louis Brigitte Espagne (1769-1809), generau d'Empèri, que ho mortalament nafrat a Essling
- Jean Laborde, (1805-1878), conquistaire pacific de Madagascar
- Albert Fedel, (1870 - 1961), universitari e sindicalista francés
- Antoine Ellen-Prévot(1877-1952), deputat de la Tresau Republica, militant de la SFIO e deu Partit socialista democratic
- Arnaud Denjoy (1884-1974), matematician
- Constantin Font (1890-1954), pintor
- Général Georges Pelletier-Doisy, (1892-1953) precursor de l'aviacion
- Georges Vedel, (1910-2002), jurista e academician
- Raymond Mastrotto (1934-1984) es un ancian corredor ciclista professional
- Jacques Fouroux (1947-2005, rugbiman)
- Jean-Marc Rouillan, né en 1952, Cofondador deu movement anarquista Action Directe
- Frédéric Couzier, nascut en 1983, rugbiman
- Nicolas Portal, nascut en 1979, ciclista
Abitants d'Aush[modificar | modificar la font]
- Blaise de Monluc, (1500-1577), soldat e escrivan gascon
- Guilhèm de Sallusti deu Bartàs, (1544-1590), poèta
- D'Artanhan (1611-1673), l'illustre gascon qui ho tuat durant lo sètge de Maastricht
- Jean Lannes (1769-1809), marescau d'Empèri, amic de Napoleon mortalament nafrat a Essling
- Prosper-Olivier Lissagaray (Tolosa 1839 - París 1901) - jornalista- juntat a la Comuna de París e exiliat en Anglatèrra dinc a l'amnistia de 1880 - Lo Miquelet de la Comuna.
- Joseph de Pesquidoux (1869-1946), escrivan
- Maurice Parisot (1899-1944), resistant
- Maurice Fréchard, nascut en 1928, Arquevesque d'Aush de 1996 à 2004
- Maurice Gardès, nascut en 1945, Arquevesque d'Aush dempuish 2004
- André Daguin, restaurator
- Henry Broncan esportiu, actuau entrainaire de l'Espòrting Union Agen Lot-et-Garonne ( club de rugbi )
- Loís Enric de Pardalhan
- Paul Armanhac, pilòt gascon
- Gustave Lassale-Bordes (1814-1886), pintor
Luòcs d'ensenhament[modificar | modificar la font]
Escòlas[modificar | modificar la font]
Escòlas purmèras publicas
- Escòla mairau e elementària Arago
- Escòla elementària d'Artagnan
- Escòla elementària d'aplicacion Condorce
- Escòla mairau La Hourre - Georges Coulongues
- Escòlas mairau e elementària Guynemer
- Escòla elementària Jean Jaurès
- Escòla mairau Lissagaray
- Escòla elementària Marianne
- Escòla mairau e elementària Pont national
- Escòla mairau Jean Rostand I & II
- Escòla elementària Rouge de Lisle
- Escòla mairau e elementària Saint-Exupéry
Escòlas purmèras privadas
- Escòla mairau e elementària Saint Paul
Collègis[modificar | modificar la font]
Lista de continuar :
- Collègi Carnot : Collègi public[1]
- Collègi Mathalin : Collègi public[2]
- Collègi Salinis : Collègi public[3]
Licèus[modificar | modificar la font]
- Licèu de Garros : Licèu public
- Licèu Pardailhan : Licèu public
- LEGTA Beaulieu-Lavacant
- Licèu Oratoire St Marie : Licèu privat
Universitat Pau Sabatièr[modificar | modificar la font]
Institut universitari de tecnologia A :
- Departament Gestion de las Entrepresas e de las Administracions
- Departament Engenhariá Biologica
- Departament Igièna e Securitat
Monuments e lòcs toristics[modificar | modificar la font]
Espòrts[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site internet : http://automne-carnot-auch.ac-toulouse.fr
- ↑ Site internet : http://automne-clg-mathalin.ac-toulouse.fr
- ↑ Site internet : http://pedagogie.ac-toulouse.fr/col-salinis-auch/
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Mairie d'Aush
- Pages intéressantes suus cathédrale
- Associacion CINÉ 32
- Associacion éco-citoyenne
- Philatélie en Gasconha
- Aush sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau


text:
Es la segonda annada que la Calandreta prepausa, dins l’encastre de la Magia de Nadal, una vesprada jol signe de la tradicion occitana.
Lo dimècres 7 de decembre, 140 personas venguèron partejar aquel moment plan agradiu a la sala Joë Bousquet.
L’Alan Roch contèt d’istòrias polidas, de còps en francés, de còps en occitan. Faguèt passar un messatge de patz jos l’agach atentiu dels mainatges. Puèi los Calandrons cantèron los nadalets tradicionals.
Per acabar, los espectators tastèron los 13 dessèrts de Nadal en tota convivialitat. E demèst aqueles dessèrts, la famosa pompa a l’òli cosinada pels calandrons !


text:
Le Thil-Riberpré
Le Thil-Riberpré es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo patrocini de la glèisa del Thil e aquel de la siá succursale Riberpré dépendait de la abbaye de Bellozanne. Lo abbaye fa reconstruire la glèisa del Thil l'an 1245. En 1480, Jean Leclerc, prieur-curé del Thil, ven abbé de Bellozanne[1].
Le patronage de l'église du Thil et celui de sa succursale Riberpré dépendait de l'abbaye de Bellozanne. L'abbaye fait reconstruire l'église du Thil en 1245. En 1480, Jean Leclerc, prieur-curé du Thil, devient abbé de Bellozanne[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ J. Fournée, O. Lo Bertre-Turban, Lo abbaye de Bellozanne, Associacion de l'An dels abbayes normandes, Roan, 1979.
- ↑ J. Fournée, O. Le Bertre-Turban, L'abbaye de Bellozanne, Association de l'Année des abbayes normandes, Rouen, 1979.


text:
Pargue Natural del Cadí-Moixeró
Lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró es un espaci d'interès natural de Catalonha, que compren l'ensems de las sèrras prepirinenques del Cadí, Moixeró, lo massís de la Pedraforca e una granda part de la Tosa d'Alp e lo Puigllançada. A una superfícia de 41 342 ha e es situat en limit de las comarcas de Berguedà, de l'Aut Urgèl e de Cerdanha. Es protegit dempuèi 1983 en essent declarat Pargue Natural per decrèt del 15 de julhet de 1983 de la Generalitat de Catalonha.
Las siás altituds se situan entre 900 m dins las vals e 2648,6 m de la cresta mai nauta, lo Vulturó. Es doncas un pargue de nauta montanha. Las sèrras del Cadí e del Moixeró jonchas alpòrt de Tancalaporta forman una barrièra d'impressionanta nautor que separa la val del Segre de l'entèsta del riu Llobregat.


text:
Translacion (geometria)
Una translacion, en geometria, es una isometria dins l'espaci euclidian caracterizada per un vector , de sòrta que dins cada punt P d'un objècte o d'una figura se correspond amb un autre punt P, de sòrta que:
Las translacions se pòdon entender coma de movements dirèctes sens cambiaments d'orientacion, doncas gardan la forma e la talha de las figuras o dels objèctes trasladats, que liscan segon lo vector. Segon lo caractèr d'isometria per tot punt P e Q se complís l'identitat seguenta entre distàncias:
Encara mai, se complís que:


text:
Sent Antin
Sent Antin[1][2][3] (Saint-Santin en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant-Santin a situat als confins del Rouergue, del Auvergne e del Quercy. Es relativament estenduda, per una densitat de populacion pro flaca. Situada a la separacion dels grands aisses de circulacion, sus un sòl sédimentaire, format de l'alteracion d'un scenari calcaire fracturé, entre los vallées del Lòt e del Célé, presenta la particularité d'aver un bourg juxtaposé a aquel éponyme de Sant-Santin-de-Maurs mas situat en lo departament vesin del Cantal. Çò Cap de-luòc de costat #que depen Sant-Santin n'es Decazeville, a 12 km al Sud, mas aquel de Maurs, en lo Cantal, es pas #qu'a 9 km al Nòrd, e l'estacion SNCF la mai prèpa es a 6 km, a Bagnac-sus-Célé, en lo departament del Lòt. En fach, lo vilatge fonciona aital, coma la juxtaposition de 2 municipalitats desparièras, situadas en 2 departaments desparièrs, la una en region Miègjorn-Pirenèus, l'autre en region Auvergne, amb zònas de vacanças escolaras desparièras. Se reconeis aital lo vilatge a lo sieu enfocament, dominat per las 2 glèisas, una per cada municipalitat, situadas a 20 mètres la una de l'autre. Se tròba egalament 2 escòlas. Totun, lo monument als mòrtes amassa los Aveyronnais e los Cantaliens mòrts per la pàtria, mas cadun sus una cara de la stèle. Saludam egalament la realizacion del terren de fotbòl, #que permet lududes de marcar un objectiu en lo Cantal o en lo Aveyron segon lo cas.
La commune de Sent Antin est située aux confins du Rouergue, de l'Auvergne et du Quercy. Elle est relativement étendue, pour une densité de population assez faible. Située à l'écart des grands axes de circulation, sur un sol sédimentaire, formé par l'altération d'un plateau calcaire fracturé, entre les vallées du Lot et du Célé, elle présente la particularité d'avoir un bourg juxtaposé à celui éponyme de Saint-Santin-de-Maurs mais situé dans le département voisin du Cantal. Le chef-lieu de canton dont dépend Sent Antin est Decazeville, à 12 km au Sud, mais celui de Maurs, dans le Cantal, n'est qu'à 9 km au Nord, et la gare SNCF la plus proche est à 6 km, à Bagnac-sur-Célé, dans le département du Lot. En fait, le village fonctionne ainsi, comme la juxtaposition de 2 communes distinctes, situées dans 2 départements différents, l'une en région Midi-Pyrénées, l'autre en région Auvergne, avec des zones de vacances scolaires différentes. On reconnaît ainsi le village à son approche, dominé par les 2 églises, une pour chaque commune, situées à 20 mètres l'une de l'autre. On trouve également 2 écoles. Toutefois, le monument aux morts réunit les Aveyronnais et les Cantaliens morts pour la patrie, mais chacun sur une face de la stèle. Saluons également la réalisation du terrain de football, qui permet lui de marquer un but dans le Cantal ou dans l'Aveyron selon le cas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Decazeville, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1991
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- Pages with unresolved properties
- Pages with script errors
- Pages using ISBN magic links
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- Wikipèdia:esbòs
- Ortografia de verificar
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna d'Avairon
- Comuna de Roergue


text:
Malai (lenga)
Lo malai (Bahasa Melayu; alfabet Jawi: بهاس ملايو ) es un grop de lengas e de dialèctes de la familha malaiopolinesiana parlat en Malàisia, Indonesia, Brunei, Singapor, Timor e Tailandia. Aquel grop de lengas compren de lengas plan vesinas, de varietats d'una meteissa lenga (bahasa Malaysia, bahasa Indonesia) mas tanben de lengas mai diferenciadas coma lo Minangkabau.
Lo malai estandard[modificar | modificar la font]
Lo malai estandard o oficial compren doas nòrmas principalas: lo malai de Malàisia (bahasa Malaysia) e lo malai d'Indonesia (bahasa Indonesia).
Lo malai de Malàisia es utilizat dins totas las ex-colonias anglesas (Malàisia, Brunei, Singapor), mentre que lo malai d'Indonesia domina dins l'ex-colonia olandesa, Indonesia.
Ambdoás varietats son prigondament similaras e l'intercompreneson presenta pas cap de problèma.
Una de las diferéncias mai importants residís dins lo fach que mantuns manlèus venon de l'anglés en Bahasa Malaysia mentre que los manlèus del olandés son predominants en Bahasa Indonesia.
Lista de las lengas del grop malaïc[modificar | modificar la font]
Jos l'apelacion Malais se recampa un conjonch plan variat de pòbles. Totes se reconeisson pas tanpauc coma Malais. Aicí la lista de las lengas malaias (los noms son en lenga malaia, bahasa significant "lenga").
- bahasa Bangka;
- bahasa Banjar;
- bahasa Melayu Brunei;
- bahasa Col;
- bahasa Duano;
- bahasa Haji;
- bahasa Indonesia;
- bahasa Jakun;
- bahasa Kaur;
- bahasa Kerinci;
- bahasa Kubu;
- bahasa Loncong;
- bahasa Lubu;
- bahasa Malaysia;
- bahasa Melayu Bacan;
- bahasa Melayu Berau;
- bahasa Melayu Bukit;
- bahasa Melayu Tengah;
- bahasa Melayu Jambi;
- bahasa Melayu Kedah;
- bahasa Melayu Kota Bangun Kutai;
- bahasa Melayu Patani;
- bahasa Melayu Sabah;
- bahasa Melayu Baku;
- bahasa Melayu Tenggarong Kutai;
- bahasa Dayak Melayik;
- bahasa Minangkabau;
- bahasa Musi;
- bahasa Melayu Negeri Sembilan;
- bahasa Orang Kanaq;
- bahasa Orang Seletar;
- bahasa Pekal;
- bahasa Temuan;
- bahasa Urak Lawoi'.
I a tanben 11 malais comercials, tanben conegut jol nom anglés de trade Malay, en malai Melayu Pasar (i.e. malai del bazar) :
Dins las regions orientalas d'Indonesia, aquel malai compren 6 lengas: bahasa Melayu Ambon, bahasa Melayu Banda, bahasa Melayu Kupang, bahasa Melayu Manado, bahasa Melayu Maluku Utara, bahasa Melayu Papua.
Dins d'autras regions i a tanben 5 lengas que se restacan a aquel malai comercial.
bahasa Betawi, bahasa Melayu Bali, bahasa Melayu Cocos, bahasa Melayu Larantuka, bahasa Melayu Makassar.


text:
Œting
Œting es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Œting Es un vilatge situat en la Moselle-Es, vesin dirècte de la municipalitat de Forbach. Lo vilatge se tròba a qualques quilomètres de l'Alemanda e de Sarrebruck, a 60 km de Mètz e 90 de Nancy, 100 d'Estrasburg, 430 de París e 420 de Lille. La municipalitat s'estend sus 425 a e se tròba en plena cœur d'un païsatge de tucs del scenari central lorrain #que lo ponch en culminant n'es lo Kelsberg #que domina a 386 m e #qu'es quitament indicat sus la taula d'orientacion a la reünion del Donon en los Vòges. Lo pòble s'es bastit justament sus dos pans d'aqueles diches tucs.
Œting est un village situé dans la Moselle-Est, voisin directe de la commune de Forbach. Le village se trouve à quelques kilomètres de l’Allemagne et de Sarrebruck, à 60 km de Metz et 90 de Nancy, 100 de Strasbourg, 430 de Paris et 420 de Lille. La commune s’étend sur 425 ha et se trouve en plein cœur d’un paysage de collines du plateau central lorrain dont le point culminant est le Kelsberg qui domine à 386 m et qui est même indiqué sur la table d’orientation au sommet du Donon dans les Vosges. Le village s’est construit précisément sur deux pans de ces dites collines.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra traça escricha testificant de l'existéncia d'una implantacion umana sul territòri del pòble remonta a l'epòca carolingienne. Se se se réfère als trabalhs del fraire Dom Augustin Calmet #que #escriure entre 1713 e 1729 una istòria de Lorraine, existissiá en 787, jol regna de Charlemagne una aglomeracion agricòla franque o villa rurala : OFTINGAM VILLAM #que poiriá, segon las investigacions de Henri e Charles Hiegel èsser a l'origina del nom actual. L'estudi dels noms de luòcs es n'informi amb lo peuplement de la Lorraine : Œting, #que s'escriviá Oettingen en 1446, Ottingen o Ettingen en 1594, s'inscriu en aquel espaci a l'èst de la frontièra linguistique #que, del Luxemborg al Donon, separa los territòris de lenga romane dels pòbles en parlant lo francique. Es un toponyme francique #que se tròba en lo suffixe « -ing » en evocant una collectivitat, precedit del nom del proprietari o ancêtre (Oftar o Ofto, cambiat en Audo, Otto, Odo, Etto) #que #èsser a l'origina de la concentracion de familhas a aquel endroit. Se se'n crei cèrts istorians locales coma Touba, l'implantacion umana seriá plan anteriora a 787. Œting I auriá ja existit a l'epòca gallo-romaine : lo Hérapel, fortificat a l'oèst, del temps que la rota militar de Mètz passava pas luènh e contunhava cap a l'èst en direccion de Mayence. Cèrts toponymes daissan fin finala supausar que lo luòc de Œting a viscut las invasions de las hordes barbaras. La legenda vòl #qu'un combat terrible i aja permeses als abitants de los nòstres pòbles de véncer los Huns en los marécages del Spitzwald. Un tuc entre Tenteling e Ebring pòrta totjorn lo nom de Hunnengrab. E de contunh, al sud del ban communal, en direccion de Gaubiving, lo Hunnenberg evocariá lo passatge dels Huns l'an 451. Los ancians contan e mai se los prés coneguts jol nom de Etzel remembrarián lo nom de Attila #que i auriá installat ailà la siá acampada. Mas es practicament cèrt #qu'aqueles relats an mai de la legenda e que la preséncia de nombrosas fonts en aquelas prés explicariá l'existéncia del toponyme Etzel #que vòl dire ne nautor alemanda : Nasse Wiese. Cossí per l'investigacion de las originas del pòble, lo prètzfach es malaisit quand se pròva d'interrogar los sègles de lo sieu passat; aicí, de grands faches marquants totun mai lèu l'existéncia anonyme d'una comunitat rurala ont la vida jornalièra #èsser pendenta dels sègles rythmée per las estacions e lo calendari agricòla, abans dempuèi plier a las exigéncias d'un mond industrializat. Grandas paginas d'istòria pas mai, mas de las évènements #qu'an marcat la siá memòria collectiva, la meteissa #que se descobrís sus totas las nòstras tèrras de Lorraine, tròp sovent ocupadas, annexades, esperrecadas après lo parteja de l'empèri de Charlemegne en rason de las rivalités entre dos poderoses vesins. Malgrat aiçò, a un pauc mai de tres sègles d'interval, lo pòble a conegut doas destruccions ; la primièra, intégrale, i aguèt luòc l'an 1631. #Èsser lo Œuvre dels suedeses, aliats dels franceses pendent la guèrra de Trenta Ans, #que #estrossejar la Lorraine imperiala. Lo segond pas #èsser que #parciala fin 1944, quand l'armada americana #bombardar Forbach e Sarrebrück per liberar la nòstra pàtria de l'ocupant alemand. Aital, la miá intencion a pas pas l'ambicion de constituir una investigacion istorica. Li cal èsser compreses coma una temptativa de far reviure entre aquelas doas datas lo passat d'aquel cairat de tèrra lorraine, écrin de verdure d'un pauc mai de 439 a sul flanc del tuc del Kelsberg[1].
La première trace écrite attestant de l’existence d’une implantation humaine sur le territoire du village remonte à l’époque carolingienne. Si l’on se réfère aux travaux du moine Dom Augustin Calmet qui écrivit entre 1713 et 1729 une histoire de Lorraine, il existait en 787, sous le règne de Charlemagne une agglomération agricole franque ou villa rurale : OFTINGAM VILLAM qui pourrait, selon les recherches de Henri et Charles Hiegel être à l’origine du nom actuel. L’étude des noms de lieux est en rapport avec le peuplement de la Lorraine : Œting, qui s’écrivait Oettingen en 1446, Ottingen ou Ettingen en 1594, s’inscrit dans cet espace à l’est de la frontière linguistique qui, du Luxembourg au Donon, sépare les territoires de langue romane des villages parlant le francique. C’est un toponyme francique que l’on retrouve dans le suffixe « -ing » évoquant une collectivité, précédé du nom du propriétaire ou ancêtre (Oftar ou Ofto, changé en Audo, Otto, Odo, Etto) qui fut à l’origine du rassemblement de familles à cet endroit. Si l’on en croit certains historiens locaux comme Touba, l’implantation humaine serait bien antérieure à 787. Œting aurait déjà existé à l’époque gallo-romaine : le Hérapel, fortifié à l’ouest, tandis que la route militaire de Metz passait non loin et continuait vers l’est en direction de Mayence. Certains toponymes laissent enfin supposer que le site d’Œting a vécu les invasions des hordes barbares. La légende veut qu’un combat terrible ait permis aux abitants de nos villages de vaincre les Huns dans les marécages du Spitzwald. Une colline entre Tenteling et Ebring porte toujours le nom de Hunnengrab. Et puis, au sud du ban communal, en direction de Gaubiving, le Hunnenberg évoquerait le passage des Huns en 451. Les anciens racontent encore que les prés connus sous le nom de Etzel rappelleraient le nom d’Attila qui aurait installé là son campement. Mais il est quasiment certain que ces récits tiennent davantage de la légende et que la présence de nombreuses sources dans ces prés expliquerait l’existence du toponyme Etzel qui veut dire en haut allemand : Nasse Wiese. Comme pour la recherche des origines du village, la tâche est difficile quand on essaye d’interroger les siècles de son passé; ici, pas de grands faits marquants mais plutôt l’existence anonyme d’une communauté rurale où la vie quotidienne fut pendant des siècles rythmée par les saisons et le calendrier agricole, avant de se plier aux exigences d’un monde industrialisé. Pas de grandes pages d’histoire non plus, mais des évènements qui ont marqué sa mémoire collective, la même que l’on découvre sur toutes nos terres de Lorraine, trop souvent envahies, annexées, déchirées après le partage de l’empire de Charlemegne en raison des rivalités entre deux puissants voisins. Pourtant, à un peu plus de trois siècles d’intervalle, le village a connu deux destructions ; la première, intégrale, eut lieu en 1631. Elle fut l’Œuvre des suédois, alliés des français durant la guerre de Trente Ans, qui ravagèrent la Lorraine impériale. La seconde ne fut que partielle fin 1944, lorsque l’armée américaine bombarda Forbach et Sarrebrück pour libérer notre patrie de l’occupant allemand. Ainsi, mon propos n’a pas l’ambition de constituer une recherche historique. Il doit être compris comme une tentative de faire revivre entre ces deux dates le passé de ce carré de terre lorraine, écrin de verdure d’un peu plus de 439 ha sur les flanc de la colline du Kelsberg[2].


text:
Cáceres
Cáceres es la capitala de la província espanhòla dau meteis nom. Sa populacion èra estimada a 95 802 abitants, en 2007. Sa superficia totala es de 1 768 km².
L’Ensemble monumental[modificar | modificar la font]
La vila vièlha de Cáceres es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Aquel quartièr gropa, dins los barris arabis aparats per de torres, un ensemble d'ostals de las senhoriás goticas e de la Renaissença, unic en Espanha per son omogeneïtat. Los ostals nòbles bastits als sègles XV e XVI, amb de faciadas lissas e òcras, sens decoracion abondanta, a l'imatge de lors proprietaris, aqueles cavalièrs rudes e ufans, los Ulloa, Ovando o Saavedra, que ganhèron a lutar contra l'infidèl - Moro o Indian d'America - mai de prestigi que de riquesa. Sol un blason ufanós, una nervadura fina enquadrant una fenèstra, una cornissa escultada venon esgaiar aquelas demoranças que lors torres fortificadas, qu'afirmavan la poténcia de lors abitants, foguèron troncadas en 1477 sus òrdre d'Isabèla la Catolica.
Se pòt notar
- La Plaça de Santa Maria o Plaza Mayor.
- La glèisa de Santa Maria.
- Lo Palais Carvajal.
- Lo Palais dels Golfins d'en Bas.
- La Plaça de San Jòrge.
- La glèisa de San Mateo.
- La glèisa de Santiago
E encara : la glèisa de San Juan, los palais de Moctezuma, dels Golfins d'en Naut, l'Ostal del Solelh, de Carvajal, los arcs de l'Estela e del Crist, las torres de Sande, de Bujaco, de las Cigonhas, lo Quartièr Josieu o la Cistèrna Aràbia, situada dins lo palais dels Alètas.
- Los barris, en partida restaurats, possedisson de fondamentas romanas, de partidas moras e de seccions pus modèrnas que datan del sègle XV. Doas torres susplomban las doas pòrtas principalas de la vila vièlha, una essent pausada sus una fondamenta romana e l'autra essent un obratge moro datant del sègle XII.


text:
1055
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1055 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la desfacha dau còmte d'Anjau Jaufré Martel a Ambrières, signatura d'una trèva entre França e Normandia.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
En Sahara, leis Almoravides contunièron seis operacions destinadas a prendre lo contraròtle dei rets comerciaus saharians e a instaurar una version pus rigorista de l'islam (→ 1053, 1054). Dins lo corrent de l'annada, arribèron dins la region de la vau de Nigèr e conquistèron Audaghost.
Asia[modificar | modificar la font]
Emirat Boida[modificar | modificar la font]
Disparicion de l'Emirat Boida après la conquista de Bagdad per lei Turcs Seldjokides.
Sultanat Seldjokide[modificar | modificar la font]
Formacion dau sultanat après la conquista de Bagdad e la destruccion de l'Emirat Boida. Lo califa abbassida demorèt dins Bagdad e lei Seldjokides assegurèron d'ara endavant oficialament sa proteccion.


text:
Galileo Galilei
Galilèu o Galileo Galilei (Pisa, 15 de febrièr de 1564 — Florença, 8 de genièr de 1642) foguèt un fisician, matematician, astronòm e filosòf italian qu'aguèt un ròtle preponderant dins la revolucion scientifica.
Desvolopèt los primièrs estudis sistematics del movement unifòrmament accelerat e del movement del pendul. Descobriguèt la lei dels còrses e enoncièt lo principi de l'inercia e lo concèpte de referencial inercial, idèas precursoras de la mecanica de Newton. Galilèu melhorèt significativament lo telescòpi refractor e foguèt lo primièr que l'utilizèt per far d'observacions astronomicas. Descobriguèt tanben las tacas solaras, las montanhas de la Luna, las fasas de Vènus, los quatre pus gròsses satellits de Jupitèr (dichs galileans) e las estèlas de la Via Lactèa. Aquestas descobèrtas contribuiguèron decisivament a la defensa de l'eliocentrisme. Pasmens la principala contribucion de Galilèu pertoquèt lo metòde scientific, que la sciéncia èra basada fins alavetz sus una metodologia aristotelica.
Desvolopèt ça que la divèrses instruments coma la balança idrostatica, un tipe de compàs geometric que permetiá de mesurar d'angles e d'airas, lo termomètre de Galilèu e lo precursor del relòtge de pendul. Lo metòde empiric, defendut per Galilèu constituís una rompedura amb los metòdes coma lo metòde aristotelic mai abstrach utilizat a aquesta epòca, çò que fa que Galilèu es considerat coma lo "paire de la sciéncia modèrna".
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Galileu nasquèt dins la vila de Pisa, qu'a aquesta epòca aperteniá al Grand Ducat de Toscana. Èra lo filh ainat del musician e laütièr Vincenzo Galilei e de Giulia Ammannati.
Estudis a Pisa[modificar | modificar la font]
Se destinava a la religion, mas lo sieu paire voliá que foguèsse mètge e per aquò lo marquèt a l'Universitat de Pisa. Pauc interessat per la medecina, aimèt mai d'estudiar las matematicas. Foguèt a aquesta epòca qu'inventèt la balança idrostatica, que son mecanisme es descrit dins un brèu tractat, La bilancetta, publicat en 1644. Volguèt pas acabar sos estudis de medecina e decidiguèt d'anar a Florença per i donar de leiçons particularas per subreviure e contunhar sos estudis de matematicas, mecanica e idrostatica.
Em 1589, amb lo sosten de Guidobaldo del Monte, matematician e admirador de son òbra, Galilèu es admés per ensenhar las matematicas a l'Universitat de Pisa coma clergue. Comença l'estudi del movement del pendul e establís que lo sieu periòde depend pas de sa massa, mas de la longor del fial. Foguèt lo primièr que pensèt qu'aqueste fenomèn permetriá de far de relòtges fòrça mai precises, e venguèt a trabalhar sul mecanisme d'escapament que pus tard donariá lo relòtge de pendul. Tanben a Pisa realizèt sas famosas experiencias de casudas de còs sus plans inclinats. Aital demostrèt que la velocitat de casuda depend pas del pes. En 1590 publiquèt lo pichon tractat De motu subre lo movement dels còrses materials.
Los ans a Pàdoa[modificar | modificar la font]
En 1592, mercé a l'influéncia de Guidobaldo del Monte, Galilèu obtenguèt la cadièra de matematicas de l'Universitat de Pàdoa, ont passarà los 18 ans seguents "los mai uroses de sa vida". Aquesta universitat ensenha la geometria, la mecanica e l'astronomia. Avent saput la construccion del primièr telescòpi, als Païses Basses per Hans Lippershey, el a partir d'una notícia, comencèt de fargar los sieus modèls pròpris que melhorèt fins a obtenir los melhors telescòpis del sieu temps. Utilizèt lo telescòpi subretot per far d'observacions astronomicas e descobriguèt aital que la Via Lactèa se compausa de miriadas d'estèlas (e qu'èra pas una "emanacion" coma se pensava a aquesta epòca); tanben descobriguèt los quatre satellits de Jupitèr dichs galileians dempuèi alara (Io, Euròpa, Ganimèdes e Callisto), las montanhas e cratèrs de la Luna. Totas aquestas descobèrtas foguèron publicadas dins lo libre Sidereus Nuncius ("Messatgièr de las estèlas") en 1610. L'observacion dels satellits de Jupitèr lo portèt a defendre lo sistèma eliocentric de Copernic.
Reconeissença publica e primièrs problèmas amb l'Inquisicion[modificar | modificar la font]
Lo resson de las descobèrtas astronomicas de Galilèu foguèt immediat; gràcias a la publicacion de Sidereus Nuncius, foguèt nomenat matematician e filosòf "grand-ducal", sens obligacion d'ensenhar. Entre temps observèt las fasas solaras e los anèls de Saturne, qu'a causa de la bassa resolucion del sieu telescòpi, los identifiquèt pas coma tals e los prenguèt per dos satellits (es Christiaan Huygens que ulteriorament comprendriá que se tractava d'anèls). Observèt aital las fasas de Vènus, qu'utilizèt coma una pròva de mai del sistèma eliocentric. Daissèt alavetz Pàdoa per anar viure a Florença.
En 1611 foguèt convocat a Roma ont presentèt sas descobèrtas al Collègi Roman dels jesuistas, ont encontrèt lo cardenal Maffeo Barberini (lo futur Papa Urban VIII) que ne venguèt l'amic, e lo cardenal Roberto Bellarmino, que reconeissèt las sieunas descobèrtas. Lo meteis an accediguèt a l'Accademia dei Lincei.
En 1614 estudièt de metòdes per determinar lo pes de l'aire; descobriguèt que pesa pauc, mas que son pes es pas nul coma se pensava a l'epòca.
Entre 1613 e 1615 escriguèt las famosas letras copernicianas adreiçadas a Benedetto Castelli, Pietro Dini e Cristina de Lorena. Aquestas letras descrivián sas idèas innovadoiras, que provoquèron fòrça escandal dins los mitans conservadors ont circulèron e mai que foguèsson pas jamai publicadas, ficant aital una division entre partisans e opausants de las doas principalas universitats clericalas d'Itàlia. Los passatges pus polemics èran aqueles que transcrivon qualques passatges de las Escrituras que devián èsser interpretats a la lutz del sistèma eliocentric, e que Galilèu ne'n teniá pas de pròvas scientificas totalament conclusentas. Çò que comencèt de constituir la font d'un problèma futur.
En 1616 l'Inquisicion (Tribunal del Sant Ofici) se prononcièt subre la Teoria eliocentrica, declarant que l'afirmacion que lo solelh es lo centre de l'Univèrs èra eretica e qu'aquela que la tèrra vira èra "teologicament" falsa, pasmens res foguèt pas prononciat al nivèl scientific. Lo libre de Copernic De revolutionibus orbium coelestium, entre autres subre lo meteis tèma, foguèt mes a l'Index librorum prohibitorum (Indèx dels libres proïbits). Èra enebit de parlar de l'eliocentrisme coma d'un realitat fisica, mas èra permés de s'i referir coma ipotèsi matematica (en acòrd amb aquesta idèa, lo libre de Copernic foguèt retirat de l'Indèx passat quatre ans amb pauc de modificacions). E mai que pas cap de libre de Galilèu foguèsse pas a aqueste nivèl mes a l'Indèx, el foguèt convocat a Roma per expausar los sieus nòus arguments. Aguèt aital l'escasença de defendre las siás idèas davant lo Tribunal del Sant Ofici dirigit per Roberto Bellarmino, que decidiguèt que i aviá pas de pròvas sufisentas per conclure que la Tèrra virava e que per aquò avertiguèt Galileu; li demandèt d'abandonar la defensa de la teoria eliocentrica exceptat coma aisina matematica per descriure lo movement dels còrses celestials. Mas Galilèu persistiguèt e anèt mai luenh dins sas idèas e li foguèt alara enebit de las divulgar o de las ensenhar.
Malgrat los avertiments, encoratjat per la dintrada en foncion en 1623 del novèl Papa Urban VIII, son amic personal e un esperit pus progressista e interessat per las sciéncias que lo sieu predecessor (que fin finala aviá pas res de veire dirèctament amb la senténcia del tribunal), publiquèt aqueste meteis an Il Saggiatore (l'assajaire[1]), dedicat al novèl Papa, per combatre la fisica aristotelica e establir las matematicas coma fondament de las sciéncias exactas. Metèt en causa fòrça idèas d'Aristòtel sus lo movement, en particular aquela que los còrses pesucs tomban pus rapidament que los leugièrs. Galilèu defendiá l'idèa que los objèctes, tan leugièrs coma pesucs, tomban amb la meteissa velocitat en abséncia de fretaments. Se diz que pugèt a la torre de Pisa e ne lancèt d'objèctes de diferents pes, mas aquela istòria foguèt pas jamai confirmada. Aqueste libre èra tanben una responsa a una polemica que manteniá amb lo jesuista Orazio Grassi, defensor del modèl cosmologic de Tycho Brahe: segon el la Tèrra èra fixa al centre de l'Univèrs, mas las planetas e autres astres viravan a l'entorn del Solelh, e aqueste virava a l'entorn de la Tèrra. Orazio Grassi defendiá tanben l'idèa que las cometas èran de còrses celestials, çò qu'es corrècte, alara que Galilèu considerava qu'èran lo produch de la lutz solara sus la vapor atmosferica.
La condemnacion de Galilèu pel Sant Ofici[modificar | modificar la font]
Urban VIII, qu'anèt fins a afirmar que la Glèisa aviá pas condemnat e condemnariá pas la doctrina de Copernic coma eretica, mas solament coma temerària, e qu'èra estat testimòni de la defensa dins lo procès de 1616, acordèt en 1624 a Galilèu sièis audiéncias ont li ofriguèt distincions, argent e recomandacions. Pasmens lo Papa accediguèt pas a la demanda de Galilèu de revocar lo decret de 1616 contra l'eliocentrisme. En revenge encoratgèt Galileu a continuar los sieus estudis subre lo subjècte, mai que se considerèsse coma una simpla ipotèsi matematica, utila perque simplificava los calculs de las orbitas dels astres.
Es dins aqueste contèxte que Galilèu escriguèt Dialogo di Galileo Galilei sopra i due Massimi Sistemi del Mondo Tolemaico e Copernicano, de còps abreujat en Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo (Dialòg subre los dos grands sistèmas del mond) acabat en 1630 e publicat en 1632, ont defendiá tornarmai lo sistèma eliocentric e utilizava coma pròva la sieuna teoria incorrècta de las marèas. Es un dialòg entre tres personatges, Salviati (que defend l'eliocentrisme), Simplício (que defend lo geocentrisme e — coma o indica son nom — es un pauc simple) e Sagredo (personatge neutre, mas que finís qu'es d'acòrdi amb Salviati). Aquesta òbra foguèt a l'origina del procès de l'Inquisicion contra Galilèu. A aiçò es deguda l'istòria complèxa que menèt a la siá publicacion.
Lo Papa aviá suggerit a Galilèu d'escriure un libre ont los dos punts de vista, l'eliocentrisme e lo geocentrisme, foguèsson defenduts a paritat e ont son vejaire personal tanben foguèsse defendut, e acceptèt de li donar l'Imprimatur s'aquò foguèsse lo cas. Serián aital dubèrtas las possibilitats de portar l'eliocentrisme en eliminant las rivalitats academicas e las bregas universitàrias, al meteis temps que seriá preparat un aprochament teologic mai clar. En 630, l'òbra essent acabada, Galilèu anèt a Roma per la presentar personalament al Papa; aqueste, fòrça ocupat, se contentèt d'una lectura superficiala e fisèt l'obratge als censors del Vatican per verificar se se conformava al decret de 1616. Mas divèrsas vicissituds e en particular l'ignorància dels censors en astronomia retardèron fòrça aquesta verificacion, doncas realament lo libre virava a far fracassar los aspèctes dels defensors del geocentrisme e d'una faccion de disputa academica.
Fins finala foguèron pas realizadas que qualques experiéncias.
Galilèu èra un crestian fervorós, mas aviá un temperament conflitual e viviá a una epòca trebolada que la Glèisa Catolica durcissiá la sieuna vigilància subre la doctrina per far front a l'eresia de la Reforma protestanta o falsa reforma. Lo Papa sentiguèt que l'acceptacion del modèl eliocentric coma aisina èra estat subremontada e convoquèt Galilèu a Roma per èsser jutjat, malgrat d'aquel se trobe pro malaut. Aprèp un jutjament long e trebolat foguèt condemnat a l'abjuracion publica de las sieunas idèias e a la preson per un temps indefinit. La preson de Galilèu foguèt un fals exemple famós de "lucha entre fe e sciéncia". Testemunhas dão nota que Galilèu depois da prisão domiciliária e preventiva, no conforto e vida às custas da própria autoritat clerical, por vontade própria rezava diariamente lo Breviari, libre de orações monástico da Liturgia del Rite roman. Los libres de Galilèu foguèron meses a l'Indèx, censurats e proïbits, mas foguèron publicats als Païses Basses, ont lo protestantisme aviá ja remplaçat lo catolicisme e èra dispausat a divulgar tot çò que pudesse vexar la Glèisa de onde tinha saido. Reza a lenda que, ao sair do tribunal aprèp la sieuna condemnacion, diguèt una frasa celèbra: "Eppur si muove!", ou seja, "contudo, ela se move", referindo-se à Terra. Galilèu consegue comutar a pena de prisão a confinamento, en primièr dins lo Palais de l'Ambaissador del Grand duc de Toscana a Roma, puèi dins l'ostal de l'arquevesque Piccolomini a Siena e pus tard dins lo sieu pròpri ostal de campanha a Arcetri. Lo mite protestant tinha difundido que Galilèu teria sido queimado na fogueira como forma de alimentar a "lenda negra" que em parte foi chegando até aos nossos dias.
En 1638 quand èra ja completament cec publiquèt Discorsi e Dimostrazioni Matematiche Intorno a Due Nuove Scienze a Leiden, en Olanda, son òbra pus importanta. I discutís las leis del movement e l'estructura de la matèria.
Galileo Galilei moriguèt a Arcetri rodeado pela sua filha Maria Celeste e los sieus disciples, de forma piedosa e de fé exemplar. Es enterrat dins la Basílica de Santa Croce a Florença, ont também se encontram Maquiavèl e Michelangelo, çò que pròva que la primièra condemnacion não poderia ter sido a de culpa de heresia mas a de somente "heresia formal".
No decorrer dos séculosl a Glèisa vai rever las sieunas posicions no confronto com Galilèu. En 1846 são removidas todas as obras que apoiam lo sistèma copernician da versão revista do Index. Em 1992, mai de tres sègles aprèp la sieuna condemnacion, es iniciada la revision del sieu procès que decide pela sua absolvição em 1999. Contudo a revisão da condemnacion a res de veire amb lo sistèma eliocentric perque foguèt jamai l'objècte dels procèsses.
La defensa de l'eliocentrisme e lo procès del Sant Ofici[modificar | modificar la font]
Los autors medievals defendián l'idèa que la Tèrra èra plana, mas acceptavan per error lo geocentrisme coma foguèt estructurat per Aristòtel e Ptolomèu. Aquel principi es antiscientific mas lo pus espandit. Aquesta reformulacion menèt a çò que i aja de descobèrtas constructivas sucessivas e pas una batalha dogmatica. Aital d'en primièr l'òme atribuguèt una bidimensionalitat a la superfícia terrèstra (tèrra plana), puèi comprenguèt son aspècte arredondit, puèi sa forma esferica, e aital sucessivament en continuitat constructiva de la realitat espaciala e fisica.
Lo sistèma cosmologic, na sciência, ensenhava que la Tèrra èra fixa al centre de l'univèrs e los autres còrses orbitavan en cercles concentrics al sieu entorn. La Glèisa Catolica acceptava aqueste modèl coma sempre acceptèt los modèls scientifics de cada epòca, mai que foguèsson compatibles amb la Vertat revelada. Contudo essa não era uma certeza tradicional na sciéncia da epòca e não èra un problèma discutit. L'eliocentrisme èra ja una idèa anciana e que nunca despertou grande interesse nem complicação. Aquesta vision geocentrica tradicionala para alguns hoje foi abalada per Nicolau Copernic que se limitèt a dire çò que ja èra estat divulgat pels monges copistas dins los sieus manuscrits, que en 1514 começou a divulgar no meio académico clerical un modèl matematic ont la Tèrra e los autres còrses celèstes viravan a l'entorn del Solelh, tèsi que foguèt coneguda coma eliocentrisme e qu'èra anciana. Nesse primeiro momento, não se encontram muitas criticas por parte do clero catolic nem por parte dels eclesiastics. Aliás, membros importantes de la ierarquia clericala foguèron ben impressionats com o novo modelo e insistiram que essas idèas fossem melhor desenvolvidas. Note-se no entanto que l'òbra de Copernic foguèt publicada amb una nòta introductiva qu'explicava que lo modèl presentat deviá èsser interpretat solament coma una esplecha matematica que simplificava lo calcul de las orbitas dels còrses celestes e jamai coma una descripcion de la realitat. (não tem o "apenas" não). É apresentada coma òbra matematica astronomica, que era uma coisa estudiada nas ciências da epòca.
Galilèu viviá una epòca trebolada. A l'Edat Mejana, entendiam que muitos teologos já haviam reinterpretado e mutilado las escrituras de forma relativamente sem que ocorresse nenhum incidente de não serem detectados como abussadores e prejudiciais à fé do povo, mas dempuèi lo Concili de Trent la Glèisa passava a considerar esse tipo de compòrtament ainda mais inaceitável, segundo a interpretacion do clero, perque lo cas del protestantisme provaria que o conhecimento da Doctrina não tinha ficado bem entendido entre muitos catolics que decidiram romper com a sucessão apostolica, doctrina que tanben seriá reïnterpretada. Pois lo cas de Galilèu não implica l'eliocentrisme coma objecto do processo nem qualquer interpretacion biblica. Galilèu foguèt finalament condemnat per desobesissença e por proverir conteúdos nada conformes a Doctrina, per ignorància nestes temas, e a doctrina da Glèisa permaneceu por muito tempo fiel como sempre foi, ao mesmo tempo que muitos clérigos apoiaram lo geocentrisme e d'autres l'eliocentrisme em disputas academicas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- The private Life of Galileo - The Internet Archive. Allan-Olney, Mary. The private Life of Galileo: Compiled primarily from his correspondence and that of his eldest daughter, Sister Maria Celeste, 1870, Boston : Nichols and Noyes.
- Documentos originais do processo de Galileu nos Arquivos secretos do Vaticano.
- Curta biografia de Galileu.
- Obras de Galileu Galilei: textos com concordâncias e lista de freqüência
- Sidereus Nuncius Tesouro da Biblioteca Nacional Italia-Firenze via The European Library
- Discurso de João Paulo II sobre Galileu no centenário do nascimento de Albert Einstein
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Al sens pròpri, persona encargada d'analisar las monedas e los metals precioses per ne determiner la lei.


text:
Centurion (carri de combat)
Lo carri Centurion es un carri de combat britanic considerat coma lo premier carri de combat principau desvolopat. Desvolopat durant la Segonda Guèrra Mondiala, intrèt en servici en 1945 après la fin dei combats. 4 423 unitats foguèron produchas e 20 país l'adoptèron generalament au sen de l'OTAN o dau Commonwealth. En 2012, certanei versions èran totjorn en servici. En causa d'aqueu succès, existisse un nombre fòrça important de versions.
Participèt a divèrsei conflictes. Lei pus importants foguèron la Guèrra de Corèa onte lo carri obtenguèt de resultats fòrça satisfasents còntra lei carris mejans e pesucs d'origina sovietica confirmant la validitat dau concèpte de carri de combat principau. En Orient Mejan, participèt ai guèrras d'Israèl còntra sei vesins arabis. Força modernizat, i obtenguèt de resultats favorables còntra lei T-55 e T-62 sirians dins la region de Golan (300 carris sirians destruchs còntra 80 blindats israelians en 1973) e venguèt lo simbòl de la poissança deis unitats blindadas israelianas. Enfin, participèt ai operacions sud-africanas en Angòla onte deguèt faciar de T-34, T-55 e T-62 cubans ambé de resultats mau coneguts.


text:
Parasitologia
La parasitologia es l'estudi dels parasits, de sos òstes e de sas interaccions mutualas. Coma disciplina biologica, la tòca de la parasitologia es pas determinada per l'organisme o l'environament en question, mas per son mòde de vida. Aquò implica qu'es una sintèsi d'autras disciplinas, e elabora de tecnicas de domenis coma la biologia cellulara, la bioinformatica, la biologia moleculara, l'immunologia, la genetica e l'ecologia.
Lo parasitisme es lo mai comun dels mòdes de vida sus tèrra, qu'implica de representants dels principals taxons, dempuèi los pus simples organismes unicellulars fins als vertebrats complèxes.


text:
1601
Aquesta pagina concernís l'an 1601 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Russia[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una famina fòrça grèva que durèt fins a 1603.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Premier incendi d'Edo que foguèt totalament destrucha per lo fuòc. Aquò èra lo començament d'una lònga seria de catastròfas similaras (incendis d'Edo).


text:
Joan Baptista Germain
Joan Baptista Germain (Marselha 1701 e 1781) foguèt un escrivan provençau dau sègle XVIII autor, en particular, de La Borrida dei Dieus. Foguèt tanben diplomat en Argeria perque serviguèt la Companhiá Reiala d'Africa.
òbras[modificar | modificar la font]
A despart de la famosa Borrida dei Dieus ( ) estampada en 1760 e tornada editar dins l'antologia Lo Boquet provençau, Barsotti mentau en citan Achard :
- La Matrona d'Efeba
- La Barbariá d'un Anglés sus sa Mestressa
- Òda au Rei de Prussa
- Lo Trionfe de Marselha
- Lei Delicis dau Terrador
- Parafrasa dau Saume de Dàvid 108
- L'Apologia de la Borrida dei Dieus
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- Article de Glaudi Barsotti sus lo site deis Amics de Mesclum
- Edicion google book dau Boquet Provençaou
- Edicion Google book de la Revista Africana onte se parla deis activitats diplomaticas argerianas de Germain]
Autors
Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu
Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet
Roergue : Peiròt
Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon
Velai : Clet
Obras
Roman : Istòria de Joan-l’an-pres
Opèra : Dafnís e Alcimadura
Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla
Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica
J.F. Achard : Lo Boquet provençau


text:
Tomino
Tominu en còrs (Tomino en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tomino Es una municipalitat del littoral oriental del Cap de Corsega, situada al nòrd-es del cap de Sacrum de Ptolémée. Comuna d'unitat|5.8|km|2 {{}} aperaquí, es la mai pichona del Cap.
Tomino est une commune du littoral oriental du Cap Corse, située au nord-est du cap Sacrum de Ptolémée. Commune de 5,8 km2 environ, elle est la plus petite du Cap.


text:
Dolomitas
Las Dolomitas (Ladin: Dolomites; italian: Dolomiti; alemand: Dolomiten; venèt: Dołomiti; friolan: Dolomitis) son una cadena de montanha situada dins lo nòrd èst d'Itàlia. Son una part dels Prealps orientals meridionals e s'estendon del riu Adige a l'oèst entrò a la val de Piave a l'èst. Las termièras nòrd e sud son definidas per la val Pustera e la val Sugana. Las Dolomitas son gaireben egalament despartidas entre las províncias de Belluno, Sud-Tiròl e Trent. Constituisson un grop de montanhas de meteissa estructura geologica, es a dire una ròca calcària d'origina marina.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom "Dolomitas" deriva del nom del famós mineralogista Déodat Gratet de Dolomieu que foguèt lo primièr de descriure la ròca, la dolomita, un tipe de ròca carbonatada responsabla de la formas e colors caracteristicas d'aquelas montanhas; abans èran dichas las "montanhas palas," e foguèt pas qu'al sègle XIX que lo nom foguèt gallicizat.


text:
Nòva
Una nòva es un fenomèn astronomic que designa l'aumentacion fòrça rapida e importanta de l'esclat, fins a 10 magnituds, d'una estèla. Aquela luminositat viva dura generalament quauquei jorns e l'esclat de l'estèla demenís pauc a pauc fins a son nivèu iniciau.
La conoissença d'aqueu fenomèn es relativament limitada. La màger part deis informacions conegudas son eissidas de l'estudi espectrografic dei nòvas. L'aumentacion sobda de la luminositat es sovent entraïnada per un sistèma binari d'estèlas format d'una naneta blanca e d'una giganta roja. Lei doas estèlas an una excentricitat importanta mai pòdon se raprochat durant quauqueis oras. Dins lo corrent d'aqueleis oras, la gravitat de la naneta blanca pòu atraire la matèria dei jaç exteriors de la giganta roja. Aquela matèria va formar un disc d'acrecion e s'esquichar a la superficia de la naneta blanca onte la temperatura e la pression pòdon entraïnar una explosion termonucleara a l'origina de l'aumentacion de luminositat.


text:
Saint-Caprais (Alèir)
Saint-Caprais (Saint-Caprais en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent lo periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #prene lo nom de Thémistocle[1].
Pendant la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune prit le nom de Thémistocle[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 {{{Títol}}}. Consultat lo 28 de junh de 2012. Error de citacion : Invalid
tag; name "Cassini" defined multiple times with different content


text:
Goa'uld
Goa'uld es lo nom d'una raça fictiva d'extraterrèstras parasitas, presents dins la seriá televizada de sciéncia ficcion Stargate SG-1.
Mercé al malhum de las pòrtas de las estelas creat pels Ancians, los Goa'ulds podèron descobrir fòrça monds e ne prene lo contraròtle se fasent passar per de dieus. Sus Tèrra, gaireben totas las mitologias dels dius egipcians èran, dins l'univèrs de la seriá, de Goa'ulds, çò que confirmariá la teoria dels ancians astronautas. Utilizèron d'umans coma trabalhadors forçats sus d'autras planètas, engargat de porgir lor empèri.
Mercé a la pòrta de las estelas, las equipas del general Hammond descobriguèron d'autras planètas e pòbles dins lors viatges d'exploracion. Son confrontadas sovent als Goa'ulds alara qu'ensajan de persuadir los abitants d'aquelas planètas que los Goa'ulds son de dieus falses. Demoran lor enemics màger pendent las uèit primièras sasons.
Origina dels goa'ulds[modificar | modificar la font]
Los Goa'ulds son originaris de la planèta P3X-888, ont, fòrça especimens contunhan de viure a l'estat natural. Foguèt alá qu'experimentèron lo parasitatge d'animals ma grands, los Unas, e inicièron alara lors primièrs empèris teocratics, fondats sus l'esclavatge e l'endoctrinament de l'espècia òsta.
Se supausa que foguèt dins un contacte amb d'Ancians amb los parasitas, arribat fa dedesena de milièrs d'an abansnòstra èra, que los Goa'ulds podèron prene la tecnologia d'aqueles darrièrs. Profeitant del vuèit daissat per la partencça dels Ancians, los parasitas s'espandiguèron pauc a pauc dins totz la Via lactèa, bastissent los empèris interstellars que s'encontra dins la seriá SG-1.
Lenga[modificar | modificar la font]
La lenga parlada pels Goa'ulds e los Jaffas possedisson de similaritats amb d'autras lengas: egipcian ancian, que l'alfabèt es pròche, al langatge d'Abidos, e a la lenga dels Unas.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Saint-Aubin-Rivière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Vilatge rural picard de la Vallée de la Bresle, traversat pel Liger, facilament accessible pels autoroutes A28 e A29
Village rural picard de la Vallée de la Bresle, traversé par le Liger, aisément accessible par les autoroutes A28 et A29
Saint-Aubin-Rivière
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
-729
Aquesta pagina concernís l'an -729 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Conquista de Babilònia per Teglath-Phalasar III. Lo rèi usurpator, Ukin-zer, e sei fius foguèron tuats. Teglath-Phalasar III venguèt oficialament rèi de Babilònia. Per rompre la resisténcia de la vila, ordonèt la desportacion d'au mens 150 000 abitants vèrs Assiria.


text:
193
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 193 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Annada de crisi e de guèrra civila dins l'Empèri Roman après l'assassinat de Commòde a la fin de 192. De'n premier, Pertinax i succediguèt lo 1èr de genier ambé lo sostèn de la garda pretoriana e dau Senat mai foguèt assassinat per lei pretorians tre lo 28 de març en causa de sa politica economica e de sa disciplina dura. Didius Julianus i succediguèt gràcias a una prima fòrça importanta promesa ai soudats de la garda pretoriana que menacèron lo Senat per permetre sa designacion. Pasmens, aquò foguèt considerat coma fòrça vergonhós per lei populacions romanas e doas revòutas militaras se debanèron dins lei legions occidentalas (Septimi Sever e Clodius Albinus) e orientalas (Pescennius Niger). Lo premier capitèt de conquistar Roma e i executèt Didius Julianus. Nomat oficialament emperaire, donèt lo títol de Cesar a Pescennius Niger mai la guèrra entre lei dos generaus contunièt.


text:
Marqués de Sade
Donat Anfós Francés, marqués de Sade (París, lo 2 de junh de 1740 - Charenton, lo 2 de deceme de 1814) que ho un filosòf e escrivan provençau de lenga francesa. La soa òbra filosofica e literària qu'explora los limits e la legitimitat de la morau dens ua estetica pornografica qui cerca tostemps anar mei luenh. Aquesta escritura qui cerca a destabilizar la morau en la debastir entà muishar las soas contradiccions tant com l'apologia literària de totas las practicas sexuaus desviantas qui poscan imaginar que valèn au marquès de passar la màger de la soa vita en preson.
- Naissença a París
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Escrivan francés del sègle XIX
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf del sègle XIX
- Filosòf atèu
- Romancièr francés
- Autor de roman erotic
- Adversari de la pena de mòrt
- Presonièr
- Marqués de Sade
- Familha de Sade
- Filosòf occitan
- Naissença en 1740
- Decès en 1814


text:
1685
Aquesta pagina concernís l'an 1685 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Temptativa d'usurpacion dau poder per un pretendent, Yeshaq Iyasu, sostengut per lei senhors dau sud de Gojjam. Leis insurgents foguèron rapidament vencuts e l'usurpator executat.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Après son decret de 1669, l'emperaire Kangxi (1661-1722) contunièt sa politica en favor dei païsans chinés amb una lèi enebissent lei confiscacions de tèrras.
America[modificar | modificar la font]
Tayasal[modificar | modificar la font]
Après d'annadas de pausa, leis Espanhòus assaièron tornarmai de conquistar la ciutat-estat maia per la convertir per fòrça au catolicisme. Pasmens, coma en 1622 e en 1624, la vila resistiguèt e l'expedicion espanhòla s'acabèt per una revirada.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera publicacion per Isaac Newton (1643-1727) de la lèi de la gravitacion.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de febrièr - Georg Friedrich Händel, compositor barròc alemand (m. 1759)
- 21 de març - Johann Sebastian Bach, compositor alemand (m. 1750)
- 26 d'octobre - Domenico Scarlatti, compositor barròc italian (m. 1757)


text:
Lei Santei Marias de la Mar
Lei Santei Marias de la Mar o correntament Lei Santei (Les Saintes-Maries-de-la-Mer en francés)[1] es una vila e estacion balneària d'Occitània, en Provença, qu'es tanben un luòc de romavatge, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
La vila se situa en Camarga, en riba de la Mar Mediterranèa, aperaquí a 1 km a l'èst dau bocau dau Pichon Ròse.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La legenda crestiana cònta qu'un grop d'amics de Jèsus Crist (e entre elei, lei tres Marias, autrament dich, lei Santas) foguèron forabandits de Judèa subre una barca sens vela ni, ancora, ni timon per èsser perduts e negats en auta mar, mai que Dieu lei menèt aicí, en Provença ont evangelizèron lo país.
L'escrivan latin Rufus Festua Avuenus mençona un opidum sonat Oppidum priscum Ra au luòc dei Santas de uei.
Au sègle VI un mostier i foguèt fondat.
Un grop de Vikings passèron lo dur ivèrn de 859-860 avant de saquejar la contrada.
En 869 lo còs de Rotland, Evesque d'Arle, foguèt tornat ai crestians per lei Sarrasins, probablament ai Santas.
La glèisa fortificada foguèt bastida a partir dei sègles XI e XII.
En 1448 subre iniciativa dau rei Rainier, lei relíquias dei Santas foguèron cercadas puei trobadas en preséncia dau legat dau Papa Pèir de Fois.
A la revolucion la glèisa foguèt deteriorada (puei restaurada au sègle XIX).
Au sègle XIX lei Santas venguèron un luòc de romavatge dei gitans qu'i adòran Santa Sara la verge negra.
Lo baron Folco de Baroncelli-Javon s'i installèt e Vincent van Gogh i pintèt lei plajas e lei barcas.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lei Santei Marias de la Mar se situan en Provença, subre la riba mediterranèa, en Camarga e a aperaquí un quilomètre a l'èst de la desbocadura dau Pichon Ròse. La comuna, fòrça espandida, compren mai que mai de tèrras alluvialas e de paluns. Lei tèrras agricòlas se situan a l'oèst, lòng dau Pichon Ròse e lei paluns a l'èst onte se tròba l'estanh dau Vacarés. Lei Santei Marias de la Mar son religadas a la vila d'Arles, distanta de 38 km, per la RD 570 e a la pichona Camarga vèrs Aigas Mòrtas e Montpelhièr peu bac dau Sauvatge, lo pònt de Selvareau e lo pònt de Sant Geli. Una pista permet d'accedir au far de la Gachòla e a aquelei de Beauduc e de Faraman. i a pas de gara mas una linha d'autocars publics permet d'accedir totei lei jorns (quitament lo dimenge) a Arles[2]. La comuna viu subretot de l'agricultura, de l'elevatge (cavaus, buòus) e dau torisme. La vila bastida a l'entorn de la glèisa dei sègles XI e XII foguèt longtemps embarrada dins sei barris, e sèrva encara uei de traças d'aqueu passat istoric dins la configuracion de seis andronas sovent estrechas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La Vila de la Mar / Nòstra Dòna de la Mar en occitan medievau.
- ↑ PDF donant lei oraris dei cars (e autras informacions)


text:
Canas
Canas[1] (Cannes en francés) es una vila toristica importanta d'Occitània, en Provença (departament deis Aups Maritims, region de Provença-Aups-Còsta d'Azur). Es lo sèti d'un important festenau de cinèma mondiau, lo Festenau de Canas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina modèsta vilatge mediterranèu de pescadors e de monges, Canas a una istòria indissociabla d'aquelas deis illas de Santa Margarita e de Sant Onorat que son pas qu'a quauques còps de ramas dau rivatge. Tanben, es impossible de parlar de l'istòria de Canas sens evocar aquela deis islas de Lérins.
Apareguda a l'Edat Mejana, la borgada de Canas se desvolòpa fòrça modestament pendent l'Ancian Regim tot en essent testimòni de las luchas francoanglesas e francoespanhòlas que se debanèron essencialament subre leis islas de Lérins.
Es pas qu'au sègle XIX que la vila pren vertadièrament son vam, gràcia subretot a Lord Henry Brougham and Val, grand Cancelièr d'Anglatèrra qu'en s'i installant, traguèt l'aristocracia anglesa e europèa que s'i bastiguèt de magnificas demoranças segondàrias per l'ivèrn. Coma la majoritat deis estacions dau litorau de la Còsta d' Azur e de la Riviera, la vila coneis, mercés a aquela populacion de prestigi, un desvolopament important. Sa fama internacionala serà pas aquerida abans la mitat dau sègle XX mercés al Festenau dau filme.


text:
Club de Madrid
Lo Club de Madrid es una organizacion independenta, de tòca non lucrativa qu'a coma objectiu de promòure la democracia e lo cambiament dins la comunitat internacionala. L'institucion, que foguèt creada en 2001 aprèp la Conferéncia sus la Transicion e Consolidacion Democratica (CDTC) que se debanèt a Madrid, a coma membres d'ancians caps d'estat o de govèrn reunits per portar "responsa a la demanda d'ajuda creissenta dels dirigents sus doas linhas d'accion fondamentalas: capitanejar la governança democratica e donar de responsas a de situacions de crisi e de pòstcrisi". Son nom li ven del luòc ont foguèt concebut aquel an.
.


text:
Antiquitat
L'Antiquitat o l'Edat Antica es lo primièr periòde de l'Istòria ; comença amb l'invencion de l'escritura. Pasmens, dins lo cas d'Egipte per exemple, las darrièras descobèrtas mòstran qu'aquela invencion correspond pas totjorn a una rompedura dins los autres domenis de la civilizacion. L'emplec de l'escritura favoriza l'aparicion de l'estat; çaquelà se coneisson d'estats sens escritura coma l'Empèri inca, e dins lo cas d'Egipte, l'invencion de l'escritura es un procèssus que se pòt seguir a travers l'estilizacion progressiva dels pictogramas dels vases del millenni IV.
Las primièras civilizacions de l'Antiquitat espeliguèron vers 3000 abans N.S. gràcias a de condicions favorablas coma lo cambiament climatic consecutiu a la fin del darrièr periòde glaciari, que permetèt l'invencion de l'agricultura ; pus precisament las anam trobar dins de regions coma Mesopotamia e Egipte, ont los flumes permeton d'asagar. Aquò fai del Pròche Orient e del Bacin Mediterranèu un grand fogal de civilizacions, amb en mai de la civilizacion egipciana que floriguèt tres mila ans, Sumèr, Babilònia, los empèris assirian e itita, los fenicians e los ebrieus, Grècia e Roma.
D'autres fogals de civilizacion foguèron lo d'Indus, que se coneis plan mal, e de sègles daprès las civilizacions d'Índia e de China.
Se remèrca qu'en Mesopotamia coma en Egipte, en China e en Índia, la naissença de l'Estat es ligada a la necessitat d'una autoritat fòrta per l'organizacion de l'asagatge. D'unes pensan quitament que l'Estat nasquèt d'aquela necessitat : aquela ipotèsi se sona ipotèsi idraulica de la naissença de l'Estat; mas es rebutada pels istorians serioses.


text:
Les Noës-près-Troyes
Les Noës-près-Troyes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a la particularité d'èsser totalament enclavé per las siás vesinas : Tròias, Santa-Savine e La Capèla-Santa-Luc.
Cette commune a la particularité d'être totalement enclavé par ses voisines : Troyes, Sainte-Savine et La Chapelle-Saint-Luc.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1175, Anne Musnier, nativa de la municipalitat, salva lo comte Henri Ier de Tròias d'un atemptat. Aquelas lududes concedís alavetz privilègis[1].
En 1175, Anne Musnier, native de la commune, sauve le comte Henri Ier de Troyes d'un attentat. Celui-ci lui accorde alors des privilèges[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ d'après lo abbé de Courtalon mas contesté per Arbois de Jubainville
- ↑ d'après l'abbé de Courtalon mais contesté par Arbois de Jubainville


text:
Vaujany
Nom desconegut en arpitan (Vaujany en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu istòria s'inscriu prigondament en aquela de la província del DAUPHINE, #que n'èrem lo darrièr bastion abans la SAVOIE. Aquela municipalitat d'Anautita montanha fòrça vasta (7154 ectaras) aviá una activitat essencialament d'agricultura de montanha e de ramaderia fins a i a una vintena d'ans. A començat a patir lo fenomèn de desertització per continuament d'una rentabilitat clarament insufisenta ligada a l'agricultura de montanha. Los grands trabalhs de disposicion de Grand Ostal an accelerat aquel fenomèn.
L'istòria de Vaujany s'inscriu prigondament en aquela de la província del DAUPHINE, #que la municipalitat n'èra la darrièra bastion abans la SAVOIE. Aital, lo fach d'èsser situat sus aquel luòc de passatge estrategic a fòrça segurament contribuit a una fréquentation d'aqueles luòcs per l'òme en temps fòrça alunhats. Avèm pas, a Vaujany, trobat de traça ( pèiras tombales, esturments, instruments de caça) de las primièras incursiós umanas en las Alpes, datadas de 8 000 ans av JC, mas se pòt sens risc de s'enganar indicar mai que traces d'abitat permanent en datant de l'edat del bronze, siatz 800 ans av JC, an #èsser d'amassadas n'altitud sus una autra via de passatge cap a l'Itàlia, près del caulet del Lautaret.
De contunh los hordes Cèltas an poblat la vallée de la Romanche, a 10 km d'aicí, mai justament la peuplade de las UCENNIS, #qu'a donat lo sieu nom al Oisans.
Mai tard, los Romains avides de conquistas guerreres son passats per ailà, regatge en las Grandas Rousses #que nosautras surplombent de las traces de las siás famosas vias romaines, e egalament d'espleitacions minaires doncas que las montanhas #qu'environan son truffées de minaria : còder, de sòus e carbon. De contunh, en l'òrdre, los ALAMANS, venguts de Soïssa, de contunh los BURGONDES, dels scandinaves, aital coma los terribles LOMBARDS, déferlent dins las nòstras montanhas, seguits qualques sègles mai tard per visitants al tintura basané #que s'esperava pas pas en d'òc anautitas contrées : los SARRAZINS, #qu'an daissat traça de la siá implantacion dins lo vilatge vesin de VILLARD-#RETROCEDIR jos forma d'un canal de adduction d'aiga. Se sap #qu'èran eles tanben friands de metals precioses. Es ailà una istòria plan anciana, me diretz, mas sèm descendents d'aquelas envahisseurs successius...
Son histoire s'inscrit profondément dans celle de la province du DAUPHINE, dont nous étions le dernier bastion avant la SAVOIE. Cette commune de Haute montagne très étendue (7154 hectares) avait une activité essentiellement d'agriculture de montagne et d'élevage jusqu'à il y a une vingtaine d'années. Elle a commencé à subir le phénomène de désertification par suite d'une rentabilité nettement insuffisante liée à l'agriculture de montagne. Les grands travaux d'aménagement de Grand Maison ont accéléré ce phénomène.
L'histoire de Vaujany s'inscrit profondément dans celle de la province du DAUPHINE, dont la commune était le dernier bastion avant la SAVOIE. Ainsi, le fait d'être situé sur ce lieu de passage stratégique a très certainement contribué à une fréquentation de ces lieux par l'homme dans des temps très reculés. Nous n'avons pas, à Vaujany, trouvé de trace ( pierres tombales, outils, instruments de chasse) des premières incursions humaines dans les Alpes, datées de 8 000 ans av JC, mais on peut sans risque de se tromper indiquer que des traces d'habitat permanent datant de l'âge du bronze, soit 800 ans av JC, ont été trouvées en altitude sur une autre voie de passage vers l'Italie, près du col du Lautaret.
Puis les hordes Celtes ont peuplé la vallée de la Romanche, à 10 km d'ici, plus précisément la peuplade des UCENNIS, qui a donné son nom à l'Oisans.
Plus tard, les Romains avides de conquêtes guerrières sont passés par là, laissant dans les Grandes Rousses qui nous surplombent des traces de leurs fameuses voies romaines, et également d'exploitations minières puisque les montagnes qui nous entourent sont truffées de minerais : cuivre, argent et charbon. Puis, dans l'ordre, les ALAMANS, venus de Suisse, puis les BURGONDES, des scandinaves, ainsi que les terribles LOMBARDS, déferlent dans nos montagnes, suivis quelques siècles plus tard par des visiteurs au teint basané que l'on n'attendait pas dans de si hautes contrées : les SARRAZINS, qui ont laissé trace de leur implantation dans le village voisin de VILLARD-RECULAS sous forme d'un canal d'adduction d'eau. On sait qu'ils étaient eux aussi friands de métaux précieux. C'est là une histoire bien ancienne, me direz-vous, mais nous sommes des descendants de ces envahisseurs successifs...


text:
Region de Danemarc
La region es la division administrativa principala de Danemarc dempuèi lo primièr de genièr de 2007.
Las 5 regions de Danemarc son :
- Jutlàndia Septentrionala (Nordjylland) compausat de l'amt del Jutlàndia Septentrionala e d'una part de l'amt de Viborg amb una administration centrala en Aalborg. 11 municipalitats. 7 927 km².
- Jutlàndia Centrala (Midtjylland) compausat dels amter de Ringkjøbing, d'Aarhus e d'una part dels amter de Viborg et de Vejle. La region es administrada a Viborg. 19 municipalitats. 13 142 km².
- Danemarc Meridional (Syddanmark) compausat dels amter de Fyns, Ribe e de la Jutlàndia Meridionala e d'una part de l'amt de Vejle. La region es administrada a Vejle. 22 municipalitats. 12 191 km².
- Hovedstaden compausada dels amter de Copenaga et de Frederiksborg, dels comunas de Copenaga et de Frederiksberg e de la comuna regionala de Bornholm. La region es administrada a Hillerød. 29 municipalitats. 2 561 km².
- Sjælland compausada dels amter de Roskilde, de Storstrøms et del Sjælland Occidental. La region es administrada a Sorø. 17 municipalitats. 7 273 km².


text:
Wikimedia Foundation
Wikimedia Foundation, Inc. es una foundation 501(c)(3)[3] regida per las leis de l'Estat de Florida als Estats Units[4]. Son existéncia oficiala es estada anonciada[5] lo 20 de junh de 2003, per Jimmy Wales, fondator de Wikipèdia. Sovent es apelada fondacion Wikimèdia en occitan.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Wikimedia Foundation Board of Trustees
- ↑ Emplegats de Wikimedia Foundation
- ↑ (en) a non-profit charitable organization (un organisme de caritat de but non lucratif)
- ↑ Corporate Charter of Wikimedia Foundation Inc. : primièra version dels estatuts (2003)
- ↑ Anonci de la fondacion de Wikimèdia (en anglés)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Portal multilingüe dels projèctes
- Wikimedia Search, motor de recèrca suls projèctes Wikimèdia


text:
Rasor d'Occam
Lo principi del rasor d'Occam es atribuit al fraire franciscan Guilhèm d'Occam, logica del sègle XIV, e que forma la basa del metòde reduccionista.
Somari
Versions[modificar | modificar la font]
Uèi, se pòt enonciar atal:
-
- « De doas teorias concurrentas, totas causas essent egalas d'autre biais, la mai simpla deu èsser preferida »
La version d'Isaac Newton pòt èsser pus clara:
-
- « We are to admit no more causes of natural things than such are both true and sufficient to explain their appearances. » Es a dire: « Devèm admetre solament las causas del natural que sián a l'encòp vertadièras e sufisentas per explicar son aparicion. »
Lo principi es tanben exprimit coma Entia non sunt multiplicanda praeter necessitatem, o "Sens dobte son pas a èsser multiplicadas sens necessitat", mas aquela senténcia foguèt escrita pels autors posteriors e se pòt pas trobar dins los escrits que nos parvenguèt. Occam escriguèt en latin Pluralitas non est ponenda sine neccesitate, qu'una traduccion literala seriá: "La pluralitat se pòt pas liurar al saber sens necessitat"
Dave Beckett de l'Universitat de Kent a Canterbury escriguèt: "La règla medievala de l'estalvi, o principi de l'economia, d'usatge frequent per Occam, foguèt coneguda jol nom de rasor d'Occam."
Lo rasor d'Occam tanben foguèt nomenat "economia de postulats", o "principi de la simplicitat", e "K.I.S.S." (Keep it simple stupid) (fa lo simple estupid). Un autre provèrbi que exprimís aquela idèa, e que es sovent repetit dins las escòlas de medecina, es "Quand ausisses endilhar, pensa als cavals, pas als zèbres."
Una autra varianta es l'Espada de Thargola de Nightfall, un cort conte, d'Isaac Asimov, e Robert Silverberg: "We must drive a sword through any hypothesis that is not strictly necessary", es a dire: Devèm talhar amb l'espasa tota ipotèsi que siá pas estrictament necessària.
La Sciéncia e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
Lo Rasor d'Occam venguèt un principi de basa del metòde scientific. Es important notar qu'es un argument euristic, que dona pas necessàriament de responsas corrèctas. Sovent, diferentas ipotèsis son egualament simples, e lo Rasor d'Occam esprima cap de preferéncia dins aqueles cases.
Per exemple, aprèp una tempèsta vejatz qu'un arbre casèt. Amb las pròvas seguentas "una tempèsta", e "un arbre casut", una ipotèsi racionala poiriá èsser "la tempèsta tombèt l'arbre". Aquela ipotèsi demanda una sola suposicion, es a dire, un fòrt vent tombèt l'arbre. L'ipotèsi que "l'arbre foguèt tombat per d'extraterrèstres de 200 mètres d'auçada", implica fòrça suposicions suplementàrias, coma la vertadièra existéncia d'extraterrèstres, lor capacitat e volontat de far de viatges interestellars, lor capacitat de far caire d'arbres amb o sens intencion, e la biologia que lor permet de suportar la gravitat terrèstra amb los 200 mètres d'auçada. En consequéncia, la primièra ipotèsi es preferibla.
Lo Rasor d'Occam es pas equivalent a l'idèa que la perfeccion es la simplicitat. Albert Einstein aviá aquò en l'esperit quand escriguèt en 1933 que « Lo prepaus suprèm de tota teoria es rendre irreductibles los elements de basa fins que siá possible sens abandonar la representacion adaptada d'una donada simpla de l'experiéncia », sovint parafrasejat per « Las teorias deurián èsser tant simplas coma possible, mas pas pus simplas. » Lo Rasor d'Occam foguèt simplificat a l'excès disent: "L'explicacion mai simpla es la melhora" (o la "vertadièra").
L'estadistica e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
I a diferents autors qu'obtenguèron de la teoria de las probabilitats lo Rasor d'Occam , e l'apliquèron a l'inferéncia estadistica, e tanben diferents critèris per sancionar la complexitat amb l(inferéncia estadistica. D'escrits recents suggerisson un ligam entre lo Rasor d'Occam e la complexitat de Kolmogorov.
Un dels problèmas amb la formulacion originala del principi es que s'aplica solament a de modèls amb la meteissa poténcia de explicacion (per exemple: preferir lo mai simple dels modèls egalament bons). Una forma pus generala del Rasor d'Occam pòt èsser obtenguda de l'inferéncia Bayesiana e del modèl Bayesian de comparason, que se pòt utilizar per comparar de modèls qu'acòrdan pas las donadas egalament bonas. Aqueles metòdes pòdon optimizar la balança entre la complexitat e la poténcia del modèl.
La religion e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
Dins la filosofia de la religion lo Rasor d'Ocam, a vegadas, foguèt utilizat per contrariar los arguments de l'existéncia de Dieu, pas cap d'aqueles postulats foguèron considerats definitius, perque las suposicions assumidas foguèron pas definidas precisament. Tanben se deu apondre que lo principi es solament un guida cap a la teoria melhora basada sus la coneissença correnta, pas la "vertat".
En tot cas, malgrat que lo Rasor d'Occam (e, en general, la filosofia d'Occam) nèga qualques arguments de l'existéncia de Dieu, i a pas cap de dobte que Occam èra cresent convencut e que, amb un o autre argument, defend clarament l'existéncia de dieu e la practica de la religion.
Precisament, l'intencion d'Occam sembla d'èsser de separar la religion de la filosofia, fasent qu'aquela primièra, lestada del "pes" de la metafisica, pòsca avançar en tota sa puretat, e que (Occam tanben lo vegèt atal) la fe seguís l'unic argument en que se basa lo cresent que fa mantenir la teoria e la practica religiosas.
L'idèa de Guilhèm d'Occam e autres pensadors[modificar | modificar la font]
Guilhèm benlèu foguèt inspirat per d'autres pensadors. Per exemple: lo Libre V de la Fisica d'Aristòtel postula que "la natura òbra pel camin mai cort possible."
Galilèu faguèt una satira notable del Rasor d'Occam dins son Dialòg. Lo principi es presentat dins lo dialòg per Simplicio.
Fòrça scientifics modèrnes apondèron una autre sisa d'ironiá alara que de matematicians prepausen seriosament que las entitats basicas poirián èsser los "bits d'informacion", per exemple las chifras del còde binari, per atal las entitats de d'Occam poirián èsser vistas coma davancièras de la logica de George Boole e l'informatica modèrna.
Benlèu a causa de l'escura natura de la logica medievala, e del fosc de las tòcas de Guilhèm d'Occam, coma teologian, e logician, la discussion, e l'aplicacion del Rasor d'Occam son sovent plenas d'ironia.


text:
Tercé
Tercé es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la linha de démarcation traversava la comuna[1], del 22 de junh de 1940 al 1er Modèl:En març 1943, en daissant çò cap de-luòc en zòna ocupada.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, la ligne de démarcation traversait la commune[2], du 22 juin 1940 au Modèl:1er mars 1943, laissant le chef-lieu en zone occupée.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, mapa p 5
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, carte p 5


text:
Castèugombèrt
Castèugombèrt es un quartier dau tretzen arrondiment de Marselha que s'atròba au nòrd-èst de la ciutat, costejant Lo Plan de Cucas, e au pè de la Montanha de l'Estela. Lo quartier si desvolopèt a l'entorn dau vièlh vilatge de Castèugombèrt, restacat tardier a Marselha e que ne'n demòra lo còr a l'ora d'ara.
Dau castèu originau demòra quasi plus ren, franc de la toponimia. Pasmens, aqueu quartier a servat una identitat provençala fòrta, qu'es un dei darriers quartiers ruraus de Marselha. Si li pòu atrobar lo Musèu deis Arts e Tradicions Popularas dau Terrador Marselhés, eiretatge d'un felibre gombertin, Joan-Batista Julian-Pinhòu, au luec que l'aviá aperavans lo Castèu.
Tecnopòl de Castèugombèrt[modificar | modificar la font]
Castèugombèrt es tanben lo nom dau tecnopòl tancat entre lo vilatge e l'estacion de mètro La Ròsa. D'ensenhaments dins lo domeni scientific, (matematicas, microelectronica, informatica, engenh civil et mecanica) li son donats. Si l'atròban :
- L'Escòla Centrala de Marselha ;
- L'Observatòri astronomic de Marselha-Provença ;
- Le Centre de Matematicas e Informatica (CMI) de l'Universitat de Provença ;
- L'Escòla Politecnica Universitària de Marselha ;
- L'Institut de Mecanica de Marselha ;
- Lo licèu professionau Inhni, un dei 9 en França Metropolitana}}.
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Matieu Casanova, jornalista de lenga occitana a Ràdio País


text:
1410
Aquesta pagina concernís l'an 1410 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Chivaliers Teutonics après la fin de la trèva signada lo 8 d'octòbre de 1409 lo 24 de junh, lei Polonés e lei Lituanians, ben preparats, ataquèron lo territòri teutonic e capitèron de passar Vistula. Aquò foguèt una suspresa per lei Chivaliers Teutonics que poguèron pas empachar lei conquistas de Działdowo e de Dąbrówno lo 13 de julhet. En causa deis atrocitats organizadas per lei venceires, deguèron se desplaçar rapidament dins la region onte foguèron anientats lo 15 de julhet a la batalha de Grunwald. Lo Grand Mèstre Ulrich von Jungingen, unei oficiers superiors de l'Òrdre e aperaquí 8 000 òmes i foguèron tuats. 14 000 combatents suplementaris foguèron capturats. Aquò èra de pèrdas catastroficas per l'Òrdre que capitèt de resistir dins sei castèus — especialament au sètge de Malbork (26 de julhet - 19 de setembre) que s'acabèt per una victòria teutonica — mai poguèt plus jamai remplaçar aquelei fòrças (subretot lei chivaus perduts).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Ulrich von Jungingen, Grand-Mèstre de l'Òrdre Teutonic.


text:
Oigors
Los Oigors (oigor: ئۇيغۇر; chinés simplificat: 维吾尔; chinés tradicional: 維吾爾, pinyin: Wéiwú'ěr; turc:Uygur) son lo pòble turc mai important de China. En 2010, en China, èran estimats a 10 069 000.[1] Un nombre important (350 000) viu tanben dins de países vesins de China: Cazacstan, Ozbequistan, Quirguizstan.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
En China[modificar | modificar la font]
Los Oigors vivon mai que mai dins la província de Xinjiang que i representan gaireben la mitat de la populacion. Per mai de detalhs consultar: Oigors de China.
Evolucion demografica recenta[modificar | modificar la font]
Cazacstan[modificar | modificar la font]
En 2009, lo recensament donèt 227 000 Oigors (1,39%) de la populacion. Son concentrats dins la region d'Almaty que i representan 7,8% de la populacion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Oigors de Cazacstan son presents dins la region dempuèi de sègles mas una partida importanta es descendenta dels refugiats dels Trebolicis del nòrd-oèst de China entre 1862 e 1877 atal coma d'immigrants mai recents venguts de China dins las 1940 o las 1960. I aguèt tanben de refugiats quand la Primièra Republica de Turquestan oriental (1933-1934) e la Segonda Republica de Turquestan oriental (1944-1949) foguèron anequelidas pels Chineses.
Situacion sociolingüistica[modificar | modificar la font]
La majoritat dels Oigors a servat l'oigor. La lenga e ensenhada e i a quitament un diari en oigor.
Lo bilingüisme o lo trilingüisme son plan corrents (amb lo rus e lo cazac).
Quirguizstan[modificar | modificar la font]
En 2009, èran gaireben 49 000 segon lo recensament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Oigors s'installèron coma refugiats dins aquest país après los trebolicis del nòrd-oèst de China entre 1862 e 1877. Lo nombre d'immigrants foguèt estimat a 7 000 a aquela epòca. En 1979,[2] èran 36 779 (0,8%) e en 2009, 48 543[3]. A l'ora d'ara son probablament 50 000 o mai.
Problèmas etnics[modificar | modificar la font]
En general la coabitacion amb la majoritat quirguiza se passa ben mas sos bazars son de mai en mai l'objècte de tensions e i a ja agut mai d'un afar d'incendi e d'atac contra las botigas e los mercats tenguts pels Oigors.
Ensenhament de la lenga[modificar | modificar la font]
L'oigor es pauc utilizat a l'escòla. La competéncia en lenga oigora es a se pèrdre demest los mai joves.
Ozbequistan[modificar | modificar la font]
Ozbequistan compta tanben una minoritat oigora presenta dempuèi de sègles. De 35 762 al recensament de 1989, passèron a 19 526 en 2000[4].
Genetica[modificar | modificar la font]
Los Oigors son un mescladís de populacions d'Asia occidentala e d'Asia orientala. La proporcion de l'apòrt d'Asia occidentala varia de 30%[5] a 60%[6] segon los autors e los escapolons causits.
Fotografias[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Recensament de 2010, Republica populara de China
- ↑ Recensament sovietic de 1979
- ↑ Recensament quirguiz de 2009
- ↑ ЭTHичeckий aTлac yзбekиcTaHa ИHcTиTyT "OTkpыToe oбщecTBo", 2002 - 451 c
- ↑ Li, H; Cho, K; Kidd, JR; Kidd, KK (2009). "Genetic Landscape of Eurasia and "Admixture" in Uyghurs". American Journal of Human Genetics 85 (6): 934–7; author reply 937–9.
- ↑ Shuhua Xu, Wei Huang, Ji Qian, and Li Jin (2008 April 11). "Analysis of Genomic Admixture in Uyghur and Its Implication in Mapping Strategy". Am J Hum Genet. 82 (4): 883–89. doi:10.1016/j.ajhg.2008.01.017. PMC 2427216. PMID 18355773.


text:
Villes et mairies du District de Diekirch
Liste des communes
Ettelbruck
Ville de Ettelbruck, localité du Luxembourg de 7 700 habitants.
La mairie de Ettelbruck a une adresse e-mail et un site Internet.
Diekirch
Ville de Diekirch, localité du Luxembourg de 6 300 habitants.
La mairie de Diekirch a une adresse e-mail et un site Internet.
Wiltz
Ville de Wiltz, localité du Luxembourg de 4 700 habitants.
La mairie de Wiltz a une adresse e-mail et un site Internet.
Clervaux
Ville de Clervaux, localité du Luxembourg de 4 600 habitants.
La mairie de Clervaux a une adresse e-mail et un site Internet.
Rambrouch
Ville de Rambrouch, localité du Luxembourg de 3 700 habitants.
La mairie de Rambrouch a une adresse e-mail et un site Internet.
Wincrange
Ville de Wincrange, localité du Luxembourg de 3 600 habitants.
La mairie de Wincrange a une adresse e-mail et un site Internet.
Parc Hosingen
Ville de Parc Hosingen, localité du Luxembourg de 3 300 habitants.
La mairie de Parc Hosingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Troisvierges
Ville de Troisvierges, localité du Luxembourg de 2 800 habitants.
La mairie de Troisvierges a une adresse e-mail et un site Internet.
Bettendorf
Ville de Bettendorf, localité du Luxembourg de 2 500 habitants.
La mairie de Bettendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Esch-sur-Sûre
Ville de Esch-sur-Sûre, localité du Luxembourg de 2 300 habitants.
La mairie de Esch-sur-Sûre a une adresse e-mail et un site Internet.
Redange
Ville de Redange, localité du Luxembourg de 2 300 habitants.
La mairie de Redange a une adresse e-mail et un site Internet.
Beckerich
Ville de Beckerich, localité du Luxembourg de 2 200 habitants.
La mairie de Beckerich a une adresse e-mail et un site Internet.
Erpeldange
Ville de Erpeldange, localité du Luxembourg de 2 200 habitants.
La mairie de Erpeldange a une adresse e-mail et un site Internet.
Vallée de l'Ernz
Ville de la Vallée de l'Ernz, localité du Luxembourg de 2 000 habitants.
La mairie de la Vallée de l'Ernz a une adresse e-mail et un site Internet.
Vianden
Village de Vianden, localité du Luxembourg de 1 700 habitants.
La mairie de Vianden a une adresse e-mail et un site Internet.
Mertzig
Village de Mertzig, localité du Luxembourg de 1 600 habitants.
La mairie de Mertzig a une adresse e-mail et un site Internet.
Tandel
Village de Tandel, localité du Luxembourg de 1 600 habitants.
La mairie de Tandel a une adresse e-mail et un site Internet.
Feulen
Village de Feulen, localité du Luxembourg de 1 500 habitants.
La mairie de Feulen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Cambronne-lès-Ribécourt
Cambronne-lès-Ribécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom ven del ancià italian, Camberona en 1020, #que significa Champsource. Lo castèl de Bethancourt bastit en 1763 a destruit pendent la segonda guèrra mondiala.
Son nom vient de l'ancien italien, Camberona en 1020, qui signifie Champsource. Le château de Bethancourt construit en 1763 est détruit pendant la seconde guerre mondiale.


text:
Le Plessis-Grimoult
Le Plessis-Grimoult es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo ponch culminant del Calvados, lo mont Pinçon amb una altitud de 361 mètres, a situat sus la comuna.
Le point culminant du Calvados, le mont Pinçon avec une altitude de 361 mètres, est situé sur la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Veire la motte castrale de Plessis-Grimoult.
Voir la motte castrale de Plessis-Grimoult.


text:
Matsuo Bashō
Matsuo Bashō (en japonés : 松尾 芭蕉 ; 1644 – lo 28 de noveme de 1694) que ho un deus escrivans màgers de l'Epòca Edo au Japon e un deus gan mèste deu haiku (lo genre poetic originari de Japon e caracterizat per la soa brevetat).
Los sons poemas que son hèra famós au Japon, a còps qu'ondran parets de monuments. qu'arrecebó ua reconeishença de las granas durant la soa vita, mes, enlòc de prohèitar d'ua vita cortesana, que s'estimè mei de caminar e viatjar de cap en cap de Japon entà hargar la soa inspiracion dab las experiéncias immediatas qui hèn vàder un haiku.