text:
Pau-Loís Granier - òbra poetica occitana (las edicions dau camin de Sent Jaume 2001) - article de Felip Gardy - revista Oc ivèrn de 2002 :
Bèla idèa que reeditar l'ensems de l'òbra poetica de Pau-Loís Granier (que signava Grenier e qu'es benlèu mièlhs conegut sota aqueu nom), poèta occitan discret de la primiera mitat dau sègle XX.
D'aquela òbra, se'n podiá gaire prene coneissença, en defòra dei bibliotècas e dei boquinistas (bòna fortuna !), qu'a travèrs quauqueis antologias, mai que mai la d'A.P. Lafont, prefaciada per Aragon, de 1962, sempre preciosa, qu'a Granier aviá acordada una plaça dei grandas, amb una presentacion precisa e justa. A prepaus dau tresen dei cinc recuelhs de Granier, Imatges (1939), qu'A. P. Lafont i vesiá, coma l'editor dau Chamin de Sent Jaume, la cima de la poesia de son autor, aquesta d'aquí notava : "Il faudrait décrire ces poèmes qui sont autant de fantastiques visions : île de flammes à la dérive glissant entre mer et ciel rouges, roc sur la mer où tournent en cercle des oiseaux fabuleux, hommes jadis qu'enchantèrent les fées, nuages d'anges". S'anarà pas contra una vista d'un justesa exacta, que mesura ben l'auçada d'una escritura rara e exigenta. Se i apondrà pasmens que la possibilitat ara donada de legir la quasi-totalitat de l'òbra de Grenier dins un solet volum presentat amb l'elegància rigorosa que demanda aquela entrepresa poetica nos buta a matissar leugierament una concepcion benlèu un pauc finalizada d'aquela escritura rara e preciosa. Lei cinc libres de Grenier, poèta cultivat e sabent (jurista e mai chartista, acabèt son percors a la Bibliotèca nacionala, abans de tornar dins sa vila de naissença, lo Chambon, en Cruesa), aquò rai, son marcats fòrt per la formacion erudita de son autor, e mai per son voler de metre en scena l'istòria lemosina. Pasmens, que lo primier recuelh sieu siá estat la Cançon de Combralha (1929) e l'abans-darrier se siá titolat Vielh Lemòtges (1940), sens oblidar, entre temps, en 1933, la Dama a l'Unicòrn, sonjadissa pron remirabla a l'entorn d'un motiu istoric que mai d'una tapissariá famosa n'an fixat lei trachs, assenhalariá puslèu lei camins convergents qu'en lei seguissent l'escritura de Granier a pogut s'incarnar tant dins l'istòria coma dins lo temps lemosins.
En cò de Grenier, escrivan econòm que defugís lei mòstras d'una facilitat tròp vesedoira, tot es mesa en scena, jòc a se jogar entre lo mond e leis òmes, amb leis ombras de la mòrt e de “l’autre mond" sempre presentas, sempre lestas a envasir lo camp de la realitat menaçosa. L'istòria, coma lo temps, temps passat o temps present, preséncia immanenta en dessús de la vida umana, es aquí que se rescòntran lei fòrças majoras qu'organizan lo mond e, a de moments, lo desorganizan, lo fan tremolar de tot son pes fins qu'a paréisser que se vai rompre. La preséncia de l'Apocalipsi, dau Jutjament Generau, es jamai totalament esconduda dins cadun dei tablèus que compausan aquel univèrs sovent narratiu qu'una dimension cosmica i es jamai de manca. Leis astradas umanas, coma lei batestas dau ceu e de la tèrra, remandan totjorn a aquela espèra finala, que totjorn quicòm dins lo debanar dau temps e lei figuracions de la vida i fan pensar. En cò de Grenier, fin finala se podriá dire que, segon lo títol d'una peça famosa d'Imatges, tot es "signes" (sinhes, dins la grafia de l'autor represa aicí per l'editor, que procediguèt amb aquò a d'armonizacions generalament aürosas en direccion dau legeire d'ara). Aquelei signes, ben segur que son signes d'aquela prigondor primiera e consubstanciala de l'èstre dau mond cosmic e uman : traucan lei païsatges (autra nocion centrala e títol de l'ultim recuelh (1948), quasiment allucinatòri, de Grenier) e leis esclairan d'una lutz desconeguda, venguda d'endacòm mai, a l'encòp marca de la preséncia divina, mai tanben trauca granda dins la continuïtat cosmica.
Tota l'escritura poetica de Grenier, de la debuta a la fin, es governada per aquesta preséncia qu'es a l'encòp principi d'èstre e de destruccion. Es ela que sembla de menar lo mond, entre sa naissença e sa perda indefugibla. La questa dei signes, d'aquí, se confond mai o mens amb la de l'escritura poetica : lei desastres e leis astres s'inscrivon dins la paraula dau poèma, e lo poèta es lo que son art es capable de lei devinhar e de ne prepausar una transcripcion legiblas per leis autreis òmes sei legeires. Tant la Cançon de Combralha coma Vielh Lemòtges apareisson coma l'enregistrament quasiment epic d'aqueleis "entresignes" pacientament escotats e notats que son la rason d'èstre dau poèta. E aquela paciéncia es benlèu una dei fòrmas que cargan lo temps, e l'astrada qu'eu n'es portaire : cadun d'entre lei tablèus recampats dins aquelei seguidas de scenas istoricas es pas qu'un biais, concret, pastat de saber e de precision erudita dins lo cas de Grenier, per sasir, coma de lums a parpelejar dins la vastitud dau temps e de l'espaci, lei manifestacions de "la" preséncia. Imatges e Paisatges, libres a l'encòp concrets e fantastics, dison autrament un èstre parier dau mond, una pariera preséncia, entre lo creire e lei paurs. Siam benlèu pas tant luenh qu'aquò, amb aqueu biais de dintrar dins l'espés secret dau cosmòs animat (poblat d'armas en camin), de çò que se pòt esprovar davant tal o tau poèma d'un Émile Verhaeren, per exemple, d'una generacion que venguèt just abans la de Grenier, e que dins mai d'una dei pèças dei Campagnes hallucinées o dei Visages de la vie s'i legís tanben aquela espèra espaurugada, aqueu pes tan fòrt que pesa sus lei vidas e lei païsatges. Tant parier coma passa quicòm entre la Bruges-la-morte de Rodenbach e lo Vielh Lemòtges dau poeta occitan. L'erudicion e lo gost de l'istòria, en cò de Granier, son pas simplament l'expression d'un estacament, tot çò que pòt i aver de reau d'alhors, per un luòc e son passat. Son tanben un vocabulari e una sintaxi, valent a dire un biais de dintrar dins lo còr dei causas misteriosas, e de sasir, lo moment d'un tablèu, d'una scena, lei manifestacions de sa preséncia. Lei mots e lei poèmas i " remontan " sei signes coma remontarián dau fons deis aigas dau temps.
L'aventura poetica de Granier, lenta e mesurada, se legís coma un ensems d'emergéncias a ras de la vida e sus lei ribas dau temps. Lemòtges e lo Lemosin ne son l'espaci necessari e contingent : l'una e l'autre son pòrtas dubèrtas sus la vida umila e superiora a l'encòp. Libres d'imatges per dire d'autreis imatges, interiors e exteriors : radicalament l'un e l'autre, escrincelats dins una lenga que seriá, ela tanben, lo mejan mai apropriat per anar en delà dei aparéncias.
Felip Gardy


c: text/html

text:
L'economia de Bielorussia èra tradicionalament basada sus l'agricultura, e fins a 1960, 58 % de la populacion activa trabalhava al sector primari, mas dempuèi lo país s'es industrializat fòrça.
Bielorussia es pas gaire rica en minerals ni en produches energetics, e tanben patís encara dels efièches de l'accident nuclear de Chornobyl e la pollucion atmosferica provocada per una industrializacion sens cap mesura ni contraròtles. Per çò qu'es de l'industria, las principalas son las mecanicas de Minsk, textilas a Vitebsk, fustièras, bastiment e veire, e mai una rafinariá de petròli a Polatsk.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Goodluck Ebele Jonathan, òme politic, nascut en 1957, es lo president actual de Nigèria.
En 1999, es elegit vicegovernador de l'estat de Bayelsa. Ne ven governador en 2005 quand lo governador Diepreye Alamieyeseigha es destituit per corrupcion.
En 2007, es elegit vicepresident de Nigèria amb lo president Umaru Yar'Adua. Aquel malauteja a la fin de 2009, e tre febrièr de 2010 lo parlament de Nigèria transferís lo poder presidencial al vicepresident. Ven pasmens oficialament president al decès d'Umaru Yar'Adua lo 5 de mai de 2010.


text:
Boya: “Era manca d’implicacion dera Generalitat a paralisat era Lei der aranés, mos cau recuperar es politiques de preservacion e promocion dera lengua”
Era Comission de Cultura deth Parlament a aprovat era Prepausa socialista e d’Unitat d’Aran de desplegament dera Lei der occitan, aranés en Aran
Eth Secretari Generau d’Unitat d’Aran, Paco Boya, a celebrat qu’aué era Comission de Cultura deth Parlament age aprovat era Prepausa deth PSC e d’Unitat d’Aran de desplegament dera Lei der occitan, aranés en Aran. Boya a afirmat que “era manca d’implicacion deth govèrn dera Generalitat enes darrèri cinc ans a paralizat era Lei der aranés; ara mos cau recuperar es politiques de preservacion e promocion dera lengua”. Per açò, a metut de relèu que “era Prepausa respon justament a qu’er aranés se tròbe actuaument en ua situacion fòrça critica, sustot dempús qu’eth pressupòst dera Generalitat destinat as politiques de normalizacion lingüistica der aranés age queigut per dejós deth 40%”. Atau donc, a dit, “i a agut un incompliment manifèst per part deth Govèrn dera Lei de 2010 der occitan, aranés en Aran” e a hijut que “deuant era grèu situacion ena que se tròbe er aranés, cau reactivar es politiques de preservacion dera lengua e incentivar es politiques de promocion deth sòn usatge”.
Un còp debatut damb toti es grops parlamentaris, era Comission de Cultura a aprovat era Prepausa entath desplegament dera Lei de 2010 der occitan, aranés en Aran, damb era unanimitat de toti es grops ena majoria des punts, a excepcion des punts 3, 4 e 5, enes quaus eth PP s’a abstengut (adjunhem es punts definitius dera Prepausa).
Eth deputat deth PSC e pòrtavotz ena Comission de Cultura deth Parlament, Rafel Bruguera, a defenut que “eth Govèrn a de desplegar d’un viatge era Lei der occitan, aranés en Aran e revertir es retalhades dera Generalitat enes politiques de normalizacion lingüistica”. Bruguera a rebrembat que “era lei aprovada en 2010, damb eth govèrn d’Entesa; ua lei de desvolopament der Estatut damb ample consens politic e sociau en Parlament e en Aran, pòrte mès de cinc ans arturada” e a ahijut que “er unic punt desvolopat a estat era creacion dera Academia aranesa deraLengua Occitana, mès sense consens ne sociau, ne politic ne academic/scientific en Aran”
Ath delà, eth deputat socialista a criticat que “tanpòc i a agut auanci ena preséncia dera lengua enes mieis de comunicacion publica e privada coma tanpòc s’an incentivat, ath contrari, an practicament desapareishut es publicacions e incentius tara creacion literària er aranés”. “Eth Departament d’Ensenhament dera Generalitat seguís desbrembant en decrèt d’organizacion des ensenhaments d’educacion primària e tanben s’a eliminat er aranés coma mèrit ena darrèra convocatòria de places entà Mòssos d’Esquadra”, a dit. Per tot açò, Rafel Bruguera a afirmat que “i a sufisents motius, sustot pera reculada que patís er aranés, entà desvolopar era Lei der occitan, aranés en Arandamb es esturments adequadi e revertir es retalhades des darrèri cinc ans en tot recuperar, aumens, es partides de 2010, atau coma er includiment der aranés enes curriculums d’educacion primària coma tresau lengua oficiau”.
Barcelona, 27 d’abriu de 2016


text:
Al moment que s’inaugura virtualament la gara futura de Matabuòu, encara elonhada de l’aeropòrt de Blanhac, es lo moment de listar los problèmas que fabrica la SNCF en Occitània.
- 1 / lo bastiment inaugurat recentament es plan polit, tot nòu e tot subvencionat, e pagat pel Conselh Regional de Miègdia-Pirinèus.
Pendent l’inauguracion Martin Malvy a pas poscut mesurar realament la longor del bastiment, mas sembla que fauta 10 m per poder dintrar los novèls TER-Régiolis …
- 2 primièra / Los novèlas Bombadièr que fan la glòria de las subvencions del Conselh Regional son estats jà remarcats per aver dimensions en largor qu’anavan pas ambe los vièlhs quais de las linhas jamai entretengudas per la SNCF, novèla donada pel Canard Enchaîné (ni per RFF). Mas los jornalistas qu’an difusat l’informacion, an pas mesurat la nautor dels TER-Régiolis, aital mantunes pòdon pas passar devath los tunels de la region administrativa actuala de Miègdia-Pirinèus. Aital los TER-Régiolis son forçats de s’arrestar a Fois e non pòdon pujar dinca Andòrra-L’Hospitalet e Puigcerdà. De l’autre costat de la frontièra la RENFE farà pas melhor, a recentament renovelat la linha …. a 100 % balast comprès, mas la dimension de las vias es estada causida coma es de tradicion en Espanha, modèl rus, per encara emplachar de dintrar las tropas napoleoninas en Espanha (coma sabèm dempuèi 2 sègles), donc ambe un cambiament, al XXIen sègle, un cambiament forçat e una ora d’espèr en Cerdanya.
- 2 segonda / se lo sistèma electric frena d’aver los trens directes entre Barcelona e Tolosa, dedins la region administrativa de Miègdia-Pirinèus, avèm tanben ambe los novèls TER dit Régiolis (e que pòrtan pas un sol nom occitan e dins la lenga), un problèma electric que frena la consomacion d’enèrgia dels materials, perqué una fòrta demanda electrica dels Bombadièrs farà petar los catenèrs.
- 3 / De mai, la gestion dels incidents de la SNCF es un grèu problèma. Los servicis de la SNCF se fan la guèrra per donar als clients l’informacion (per exemple sus las aplicas dels mòbils), aital i a dos sistèmas per informar los clients ; li cal saber de quina manièra la SNCF fonciona, per saber de quina manièra l’incident arriba. Recebre subvencions dels Conselhs regionals es una prioritat per la SNCF, mas respondre als clients, e los poders politics damòran mut sul tèma (perqué es dedins lo sistèma tòrt centralista francés). E dedins los burèus, las consultacions servíscan a pas grand causa, car lo sistèma sindicalista (volontariament o pas) frena tota reforma globala, per rason clara d’una descredibilizacion de la ierarquia que gestiona mal l’entrepresa, la tecnocracia SNCF es pas melhor que la tecnocracia de totas las grandas entrepresas o las prefectoralas.
- 4 / se sap que las doblas vias faràn l’eficacetat que cal per Tolosa, per anar dins lo Tarn qu’es devengut, pauc a pauc, una granda balega, mas la linha subvencionada a un pichon problèma, un tunèl, que serà sonque a una via, de cap a Sant Sulpici ! e donc que se las doblas linhas installadas ajudas dinca la dintrada del tunèl, dins lo tunèl, lo sistèma fabrica risques ferroviaris futurs per far crotzar los trens.
- 5 / se cal recordar quora la SNCF a promòugut lo TGV cap a Barcelona, an pas agut pro bandièras espanhòlas (sense l’escut, coma del temps del franquisme) per ensenhar la novèla ofèrta, associat a la bandièra parisenca simbòl de la santa République française; son unas fòtos que podrètz tropar tanben sus aquel blòg dins un vièlh bilhet de colèra contra lo sistèma de gestion centralista de la SNCF. Dins aquel bilhet se vei tanben de quina manièra lo problèma lingüistic portat per la RENFE es estat integrat per la SNCF, dins lo simplàs nom de las garas TGV novèlas en Sud-Catalonha.
- 6 / sense oblidar la rigor que la gestion francesa de la SNCF en region occitana, fòrça al monolingüisme francés, e OBLIDA (es un acte politic de l’expression nacional-expansionista francesa sul tèma), oblida l’emplec normal de la lenga dita regionala, l’occitan.
En resumit, la SNCF es una gestion parisenca, coma la RENFE es una gestion madrilenca ; dins los dos cases de figura, un poder regional qu’auriá pas sonque de pagar lo servici al pòble occitan, mas veire de quina manièra lo bordèl de servici public francés fonciona e se dèu reformar, es una granda necessitat se volèm aver un SERVICI PUBLIC (al pòble d’Occitània, primièr), servici qu’estauvi la moneda publica e dona salaris convenables a totas las competéncias del salariat, ambe una creacion d’una dinamica d’invencion ontologica a l’entrepresa ; detalh, tornarèm un jorn a l’eficacetat de la Compagnie du Midi ?
-°-


text:
@idelaurens qui a demanat aguest #paktdnheu?
Pendent aguesti dies enes hilats sociaus se trapen messatges relacionats damb era botassada d’heired siberian qu’a deishat temperatures mès lèu deth planèta Mart que no pas dera Tèrra, e mètres de nhèu tà esquiar des de Montgarri enquia Pontaut. Nheuades que mos isolen deth món. Mès, es nauetats tecnologiques permeten ua comunicación mès eficient, encara qu’i a ahèrs que non cambien damb eth pas deth temps.
Cent ans tà darrer, era societat aranesa non auie de besonh internet entà comunicar-se entre vesins o damb eth pòble deth costat. Damb poc mès qu’un saumet e ua luja, es aranesi hegen longues trauessades peth dessús dera nhèu. Mès eth objectiu non ère béuer ua bièra en companhia; auien de recuélher, véner o escambiar biòca, pèths e d’auti materiaus entà subervíuer. Pera net, es infinites ores deuant der ordenador d’aué en dia s’aprofitauen ath torn d’un huec en tot remòir vin caud. Era television non distreiguie ara familha damb contenguts involutius; eth pair-sénher condaue istòries, arrepervèris e legendes que des dera Edat Mieja an arremassat e apilotonat detalhs de cada cornèr d’Occitània.
Mès, es ahèrs mès interessants tostemp an estat desamagar e coneisher es secrèts d’amics e vesins. Es esquintades mautades peth dia rendien ara net. Er art de mèter era aurelha e hèr córrer era lengua ei ben viu ena societat actuau. En fins, internet a cambiat era manèra d’actuar, mès non era d’èster des persones; se s’estaque un saumet ath coche, se cale huec ar ordenador e se setie ath pairin dessús dera tèle non i a tanta diferéncia.


text:
Campanha de Russia (1812)
La campanha de Russia foguèt una operacion militara menada còntra l'Empèri rus per l'emperaire Napoleon Ièr en 1812. Son objectiu èra de constrénher a aplicar lo blocus continentau còntra lo Reiaume Unit. Per aquò, mobilizèt una armada fòrça importanta (mai de 600 000 òmes[1]) au sen de l'Empèri francés e de seis estats vassaus[2].
L'ofensiva principala acomencèt lo 22 de junh e se dirigiguèt vèrs Moscòu. En despiech de l'utilizacion de la tactica de la tèrra cremada e de doas temptativas importantas per arrestar l'invasion a Smolensk (16-17 d'aost de 1812) e a Borodino/La Moskowa[3] (7 de setembre de 1812), lei Rus deguèron se retirar e laissar lei Francés ocupar l'anciana capitala dau país lo 14 de setembre. La vila foguèt pilhada e cremada. En revènge, dins lei regions baltas, capitèron de blocar leis ofensivas francesas en direccion de Sant Petersborg. Ansin, maugrat lei pèrdas infligidas per Napoleon e l'ocupacion de Moscòu, l'emperaire rus refusèt de negociar la patz. Lo 23 d'octòbre, lei Francés deguèron abandonar Moscòu en causa de dificultats d'avitalhament que foguèron rapidament agravadas per l'ivèrn e lo secutament dei convòis francés per de tropas d'irregulars rus. Una retirada fòrça malaisada fins a Polonha se debanèt donc fins au 14 de decembre. L'armada francesa i perdèt de centenaus de milièrs d'òmes e la màger part de son artilhariá e de sa cavalariá. En revènge, capitèt de resistir ai temptativas de l'armada russa de l'anientar definitivament.
La campanha s'acabèt donc per una revirada grèva dei fòrças francesas maugrat de pèrdas pron equilibradas (380 000 per lei Francés, 335 000 per lei Rus). D'efèct, lo prestigi francés èra d'ara endavant fòrça demenit entraïnant una revòuta de la màger part deis estats europèus còntra l'òrdre napoleonenc. De mai, lei Francés avián subretot perdut de fòrças regularas e experimentadas e un nombre tròp important de chivaus per tornar constituïr sa cavalariá. Òr, la tactica napoleonenca necessitava l'utilizacion d'una cavalariá importanta per perseguir e destrurre lei fòrças enemigas vencudas sus lo prat batalhier. Ansin, Napoleon poguèt pas donar un aspèct decisiu a sei victòrias de 1813-1814 e França foguèt finalament vencuda en 1814.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En 1812, aquò èra l'armada pus importanta de l'Istòria europèa.
- ↑ En particular, lo Grand Ducat de Varsòvia organizèt una fòrça de 100 000òmes.
- ↑ Borodino es lo nom rus de la batalha e La Moskowa lo nom francés.


text:
-253
Aquesta pagina concernís l'an -253 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Punica còntra lei Romans amb una temptativa novèla dei Romans de desbarcar sus lo continent african dins la region dau golf de Gabès. Pasmens, aquò mau capitèt en causa dei condicions climaticas e lei Romans perdiguèron unei naviris en causa d'una tempèsta.


text:
Alexandre Bidà
Alexandre Bidà (Tolosa, 1 d'octobre de 1813 – Bulh, Alsàcia, 2 de genièr de 1895) siaguèt un dessenhador, pintor e gravador occitan, caracteristic del periòde romantic.
Biografia[modificar | modificar la font]
Bidà siaguèt un escolan d'Eugène Delacroix e s'especializèt dins l'orientalisme. Quand èra jove viatgèt e trebalhèt dins divèrses païses (Egipte, Grècia, Turquia, Liban e Palestina). Venguèt celèbre gràcias a sas exposicions entre 1847 e 1861. Tanben siaguèt un illustrador famós de la Bíblia. Aprèp de venir veuse se tornèt maridar. Amb sa segonda molhèr, Maria Astruc, agèt una filha en 1870 Elisabeth. Moriguèt en 1895 a Buhl, en Alsàcia ont aviá d'originas familialas.


text:
Ètna
Ètna (en sicilian Muncibeddu, en italian Mongibello), es un volcan actiu de la còsta èst de Sicília, situat entre las províncias de Messina e Catània. Es lo volcan actiu mai grand d'Euròpa e la montanha pus nauta d'Itàlia (3323 m) fòra dels Alps. Ètna cobrís un airal de 1570 km². L'aparicion d'Ètna es datada de 500 000 ans[1], çò que ne'n fa un volcan recent a l'escala dels temps geologics.
Es constituit per una massa de materials de projeccion e de lava. En mai del cratèr principal e d'un parelh de grandas dimensions, i a una granda quantitat de pichons cratèrs adventicis. L'activitat i es gaireben constanta, e las erupcions meton sovent en perilh las gents, ostals e culturas. L'erupcion de 1669, que destrusiguèt una bona part de Catània, foguèt la mai catastrofica.
Durant lo sègle XX la sieuna altitud cambièt frequentament d'aperaquí 100 m amont o aval en foncion de las erupcions de lava. La sieuna altitud elevada implica que i aja al sieu entorn un microclima umid que contrasta amb lo clima de la region siciliana : es una tèrra d'agricultura fertila, i a d'estacions d'esquí, etc.
Mitologia[modificar | modificar la font]
Lo nom d'Ètna ven del mot grèc aίθw, "cremar" o del fenician attano. Ètna (Aetna) es tanben lo nom d'una ninfa siciliana filha d'Uran. Dins la gigantomaquia, lo gigant Encelad desèrta lo prat batalhièr; la diva Atena lo castiga en li tirant al dessús l'illa de Sicília, jos la quala contunha d'èsser empresonat. Lo sieu alen de fuòc sortís d'Ètna e provòca de seïsmes quand bolega. Segon la mitologia grèga, las fargas del dieu Efèst se tròban jos Ètna. Es aquí que fabricava las armas dels dieus de l'Olimp: lo trident de Poseidon, l'ulhauç de Zèus, etc. Foguèt ajudat pels ciclòps fabres, que se devon pas confondre amb los ciclòps pastres, coma Polifèm, que viviá tanben en Sicília. Los bruches sords que s'escapan del volcan son la martelada de las aisinas sobre los enclutges. Los romans pensavan que Vulcan se trobava sus l'illa del meteis nom, al nòrd de Sicília.
Segon lo poèta grèc Píndar, Zèus combatèt e après embarrèt lo mostre Tifon jos Ètna, çò que provoquèt las erupcions. Èra gardat per Efèst. Tifon portava d'alas d'agla e teniá cent caps de dragon, que lors uèlhs lançavan de flamas. Èra lo paire de Cèrber e de Quimera. Píndar designa Ètna coma la «colomna del cèl» dins las Poeticas.


text:
Puiselet-le-Marais
Puiselet-le-Marais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa Santa Martin màger de mil ans e classificat Monument Istoric dempuèi 1912, es una de las mai ancianas formas d'art roman en la region.
La glèisa Saint Martin âgée de mille ans et classée Monument Historique depuis 1912, est une des plus anciennes formes d'art roman dans la région.


text:
Chausi uno planto, ana furna dins li relarg o aprendre en jougant...
- Vióuleto(-de-Reichenbach)/Viola reichenbachiana
- Talaspi(-proumieren)/Noccaea praecox
- Vióuleto(-de-Jordan)/Viola jordanii
- Coutèu(-de-Bizànci)/Gladiolus x byzantinus
- Lineto(-bastardo)/Minuartia hybrida subsp. laxa
- Verounico(-faus-mourihoun)/Veronica anagalloides
- Sarsifi/Tragopogon porrifolius subsp. eriospermus
- Lineto(-di-cinq-estamino)/Moehringia pentandra
- Baganaudié(-de-Franço)/Colutea brevialata
"Li mourre d'alentour èron cubert de ferigoulo, de roumanin, d'alegue, de bouis e de lavando. Quàuqui cantoun de vigno, (...), quàuqui tros d'óulivié planta dins li founsau, quàuqui lèio d'amelié bestort e negrinèu, arrascassi dins li lausiho, emé dins li fendasclo, quàuqui figuiero de porc, acò, de liuen en liuen, èro tout lou cóutu d'aquéu clapas de mountagnolo. Lou rèsto, rèn que d'erme emé de roucassiho, mai... que sentien tent bon" !
Memòri e Raconte (1906), Frederi MISTRAL
Dins li champ, lis ermas, pèr camin
"Dins la Revue agricole et forestière de Provence (febrié 1871), un eicelènt recuei
d’agriculturo prouvençalo que se publico à-z-Ais, noste confraire J. B. Gaut a douna
lou noum di planto qu’intron en generau dins la cicourèio o ensalado champanello.
Veici aquéstis erbo, aquéli dóu mens que se manjon à-z-Ais :
L'àpi-fèr que crèis de-long de l’aigo, Lou barbabou que vèn dins li prat ...
Armana Prouvènçau (1874), Lou Cousinié Macàri (F.M.)
"De bluiet, tres o quatre fes mai gros que li blavet di champ, s'espandissien à bèl èime davans nòsti pas, e d'àutri planto nouvello, tóuti fresco e requinquihado : la masco, flour bluio e delicato que-noun-sai ; l'argentet 'mé si fueio verdo d'un bèu verd, en dessouto argenta : l'ambrouso e l'aumasso, qu'acò's la frago sóuvajo, tóuti flourido ; la mento, lou badassoun, lou boutoun d'or, la campaneto ; enjusquo l'aiet bastard, enjusquo lou sangàri, o autramen di l'espinarc-fèr".
En Mountagno (1899), D.Savié DE FOURVIERO
Dins li palun e en ribo d'aigo
"Aguère pas de lou remanda bèn liuen, que lou surendeman, just e just, desvistère mai de clado, di memo, à l'orle de l'Estang-Redoun. Coustejavon la palun, noun-pariero, mai bèn triado, marcado clar sus lou fres de la sansouiro, s'arrestavon, reprenien, s'arrestavon mai e fenissien pèr trauca dins la sagnasso".
La Bèsti dóu Vacarés (1926), Jóusè D'ARBAUD
Dins li mountiho de sablo en ribo de mar, s'atrobon de planto carateristico d'aquéu relarg ounte la sablo èi mouvadisso, l'aigo douço raro e la secaresso impourtanto l'estiéu. Soun li planto que bastisson li duno bonodi si racino e meme si fueio. Li proumiéri planto à planta caviho soun de planto qu'arribon à endura la sau, coume la rouqueto-de-mar e l'engano, pièi la sablo s'amoulouno d'à cha pau à si pèd. Pièi d'àutris espèci fisson l'areno, la mai impourtanto par acò èi l'aufo-pougnènto. La pluio lavo alor la sablo de sa sau e d'àutri planto vènon...
"Ansème (...) nous apren li secrèt dóu trescalan que garis touto plago, de la verbeno que fai gagna l'amour di chato, dóu verbouisset que roump li mariage que l'on vòu desfaire, de l'erbo-d'esclaire que l'iroundello se n'en sèr pèr rèndre la visto à si pichot que i'an creba lis iue, de la rudo que dono poudé à la moustello de viéuta lou baseli e de ressucita si catoun quand i'an ensuca..."
L'Erbo de la Routo (1953), Carle GALTIER


text:
Trop de duchesses, oui, mais combien ?
Gide avait tranché : « Trop de duchesses ! ».
Le roman de ce Proust, étiqueté écrivain mondain, sentait trop le parfum aristocratique pour être publié par la NRF. Ce pincement de nez accompagné de quelques autres dépréciations avait condamné le manuscrit du pauvre Marcel.
Un point, un seul, dans un ensemble d’erreurs de jugement, donne raison à l’arbitre des élégances littéraires : de duchesses, Du côté de chez Swann ne manque pas (23 occurrences) et la suite aggrave la situation. Le titre revient 847 fois, dont la moitié pour le seul Côté de Guermantes.
La première est, pour l’éternité, Oriane de Guermantes.
À côté d’elle, les autres, mêmes importantes (et une duchesse n’est jamais négligeable), sont moins brillantes.
Liste exhaustive : duchesse d’Albe, duchesse d’Alençon, duchesse d’Aoste, duchesse d’Arenberg, duchesse d’Arpajon, duchesse d’Auberjon, duchesse d’Ayen, duchesse de Berry, duchesse de Bourbon, duchesse de Bourgogne, duchesse de Chartres, duchesse de Châteauroux, duchesse de Chevreuse, duchesse de Dino, duchesse de Doudeauville, duchesse de Duras, duchesse douairière de Gallardon, duchesse de Galliera, duchesse de Guermantes (XVIIe s.), duchesse de Guermantes (mère d’Oriane), duchesse de Guise (Catherine de Clèves), duchesse de Guise (Isabelle d’Orléans), duchesse de La Rochefoucauld, duchesse de Lambresac, duchesse de Létourville, duchesse de Longueville, duchesse de Luxembourg, duchesse de Manchester, duchesse de Montmorency, duchesse de Montmorency-Luxembourg, duchesse de Montpensier, duchesse de Montrose, duchesse de Mortemart, duchesse de Mouchy, duchesse de Noailles, duchesse d’Orléans, duchesse de Poictiers, duchesse de Portefin, duchesse de Praslin, duchesse Staël von Holstein, duchesse de La Trémoïlle, duchesse d’Uzès, duchesse de Vendôme ;
D’autres n’ont pas d’état-civil connu : une duchesse noire laide et bête, deux duchesses en exil soutiens de Mme de Saint-Euverte, duchesse de X…, duchesse de ***, la grande-duchesse Jean, la grande-duchesse Eudoxie.
Avec 430 occurrences, « duc » joue le parent pauvre !
Liste exhaustive : duc d’Aiguillon, duc d’Alençon, duc d’Aumale, duc de Berry (Charles), duc de Berry (Charles-Ferdinand), duc de Blacas, duc de Boufflers, duc de Bouillon, duc de Bourgogne, ducs de Brabant, duc de Brissac, duc de Broglie (Albert), duc de Broglie (Victor), duc de Brunswick, duc de Castries, duc de Chartres, ducs de Chevreuse, duc de Clermont, duc Decazes, duc de Doudeauville, duc de Duras, duc d’Enghien, duc d’Estrées, duc de Fezensac, duc de Guastalla I, duc de Guastalla II, duc de Guermantes (Basin), duc de Guermantes (père de Basin), duc de Guermantes (grand-père), duc de Guise, duc de La Rochefoucauld, duc de Limoges, duc de Luxembourg, duc de Mouchy, ducs de Nemours, duc d’Orléans (Philippe), duc d’Orléans (Ferdinand-Philippe), duc d’Orléans (le Régent), duc d’Orléans (Louis XII), duc de Nemours, duc de Noailles, ducs de Parme, duc de Poictiers, duc de Reggio, duc de Saint-Simon, duc de Sidonia, duc de Tarente, duc de la Trémoïlle, duc d’Uzès, duc de Vendôme, duc de Villars, duc de Wurtemberg (Alexandre), duc de Wurtemberg (Philippe) ;
Un duc qui trouve la musique de Vinteuil dure à jouer, duc de X…
Prééminent dans la hiérarchie nobiliaire, le duc devance le marquis, le comte, le vicomte, le baron.
Le Duc
Du latin dux, ducis signifiant « meneur, chef », c’est le titulaire d’un titre de haute noblesse attribué par plusieurs monarchies européennes depuis le Moyen-Âge. À l’origine, c’était une charge militaire puis politique et militaire associée au commandement dans une région frontalière de l’Empire romain.
Le Marquis
À l’époque carolingienne et pendant le haut Moyen-Âge, le titre correspond à un commandement militaire, sur une région frontalière (dite marche ou marquisat). Le marquis est un comte doté de pouvoirs militaires lui permettant de lever le contingent de l’armée sans en avoir reçu l’ordre du souverain.
Marquis/marquise : 292 occurrences.
Liste exhaustive : Marquis d’Argencourt, marquis de Beausergent, marquis de Bréauté-Consalvi, marquis de Citri, marquis de Féterne, marquis de Fierbois, marquis de Forestelle, marquis de Frécourt, marquis de Gallardon, marquis de Galliffet, marquis de Gonneville, marquis de Graincourt, marquis d’Harcourt, marquis d’Huxelles, marquis du Lau d’Allemans (Alfred), marquis du Lau d’Allemans (Armand), marquis de Mailly-Nesle, marquis de Monaldeschi, marquis de Maulévrier-Langeron, marquis de Modène, marquis de Montpeyroux, marquis de la Moussaye, marquis de Norpois, marquis d’Osmond, marquis de Polignac, marquis de Renel, marquis de Saint-Hérem, marquis de Saint-Loup-en-Braye, marquis de Saint-Mégrin, marquis de Vaudemont, marquis de Vaugoubert, marquis de Villemandois, marquis Visconti-Venesta ;
Marquise d’Amoncourt, marquise d’Arpajon, marquise de Baveno, marquise de Cambremer (Renée), marquise douaire de Cambremer (Zélia), Pauline de Périgord marquise de Castellane, marquise du Châtelet, marquise de Chaussegros, marquise de Citri, marquise du Deffand, marquise de Gallardon, marquise de Galliffet, marquise de Gonneville, marquise de Graincourt, marquise de Maintenon, marquise de Montespan, marquise de Plassac, marquise de la Pommelière, marquise de Pompadour, marquise de Sabran, marquise de Saint-Euverte, marquise de Saint-Euverte (la jeune), marquise de Sévigné, marquise de Simiane, marquise de Souvré, marquise de Surgis-le-Duc, marquise de Vaugoubert, marquise de Villeparisis, marquis Villiers de L’Isle-Adam ;
Marquise du quai Malaquais (Alix), la margravine de Bayreuth…
Le Comte
Du latin comes, comitis « compagnon, personne de la suite », remontant à l’Empire romain, c’est le plus ancien titre de haute noblesse conféré en Europe.
Comte/comtesse : 146 occurrences.
Liste exhaustive : Comte d’Amenoncourt, comte d’Aunay, comte de Berneville, comtes de Brabant, comte de Bréquigny, comte de Buffon, comte de Cavour, comte de Chambord, comte de Charolais, comte de Cholet, comtes de Combray, comte de Crécy, comte de Crisenoy, comte d’Essex, comte de Farcy, comte de Forcheville, comte Fouché, comte de Franquetot, comte de Grouchy, comte d’Haussonville (Joseph), comte d’Haussonville (Louis-Bernard), comte d’Haussonville (Orthenin), comte d’Hinnisdal, comte Hoyos, comte de La Pérouse, comte Leblois de Charlus, comte de Marsantes, comtes de Méséglise, comte Molé, comte von Molkte, comte Mosca, comte de Paris, comtes de Pembroke, comte de Rambuteau, comte de Salvandy, comte de Surgis, comte de Toulouse, comte de Turenne, comte de Vermandois, comte Alfred de Vigny ;
Comtesse d’Argencourt, comtesse d’Arpajon, comtesse du Barry, comtesse de Béarn, comtesse de Beaulaincourt, comtesse de Berneville, comtesse de Boigne, comtesse de Bouillon, comtesse de Bourbon-Soissons, comtesse de Castellane, comtesse de Chaponay, comtesse de Chaverny, comtesse de Clinchamp, comtesse de Criquetot, comtesse d’Escarbagnas, comtesse de Franquetot, comtesse de Genlis, comtesse de Grignan, comtesse Hanska, comtesse de Hohenfelsen, comtesse de La Fayette, comtesse de Maineville, comtesse de Marsantes, comtesse de Méséglise, comtesse Molé, comtesse de Monteriener, comtesse de Montpeyroux, comtesse de Pourtalès, comtesse de Rémusat, comtesse de Saint-Aulaire, comtesse de Villeparisis, comtesse de Warwick.
Une « comtesse » habitant le logis « faisant hotel », une comtesse polonaise qui débauche un chasseur du Grand-Hôtel, comtesse G…, comtesse de M,
Comte Un tel, comte X…
Vicomte
Du latin vicecomes, littéralement vice-comte, c’est une ancienne fonction personnelle d’officier qui portait sur un territoire appelé et qui est devenue un titre héréditaire.
Vicomte, vicomtesse : 27 occurrences.
Liste exhaustive : Vicomte d’Amfreville, vicomte d’Arlincourt, vicomte Borelli, vicomte de Bornier, vicomte de Castelnau, vicomte de Chateaubriand, vicomte de Courvoisier, vicomte de Montmorency, vicomte Nigel, vicomte de Tours ;
Vicomtesse d’Amfreville, vicomtesse d’Arpajon, vicomtesse de Courvoisier, vicomtesse d’Edumea, vicomtesse d’Égremont, vicomtesse de Franquetot, vicomtesse de Guermantes, vicomtesse de Marsantes, vicomtesse du Merlerault, vicomtesse de Montmorency, vicomtesse de Saint-Fiacre, vicomtesse de Stermaria, vicomtesse de Tours, vicomtesse de Vélude.
Le Baron
Au Moyen-Âge, le terme désigne tout membre de la haute aristocratie, qui tient directement son fief du roi. Les barons de cette époque sont parmi les plus vieilles familles de France.
Baron/baronne : 297 occurrences.
C’est le titre que, pourtant Guermantes, Palamède porte le plus fièrement baron de Charlus. Il n’en manque pas de plus hauts, dont duc de Brabant, prince d’Oléron, de Carency, de Viazeggio et des Dunes.
Liste exhaustive : Baron Bréau-Chenut, baron de la Brède et de Montesquieu, baron de Bussière, baron de Charlus, de Guermantes (le jeune), baron d’Hervey de Saint-Denis, baron Hirsch, baron Jomini, baron Louis, baron de Norpois, baron Oettingen, baron de Rothschild, baron de Saint-Maurice, baron de Sévigné, baron de Vatry, baron de Vitrolles,
Baronne d’Ange, baronne Morienval, baronne de Norpois, baronne Oettingen, baronne Putbus, baronne de Rothschild
Pas de prince ?
Selon les spécialistes consultés, il n’y a pas de princes en France, hors les princes de sang, membres de la famille royale. Ceux qui portent le titre sont donc des étrangers, le royaume n’admettant pas de principauté en son sein. Lors de certaines conquêtes, il pouvait arriver que les princes arrivent à la Cour de France, ils prenaient bien sûr préséance après les membres de la famille royale et les ducs. S’il n’y a pas de franche hiérarchie nobiliaire en France dans les titres reconnus (duc, marquis, comte, vicomte, baron, chevalier), le cas du premier est particulier : il est au-dessus de tout autre noble du royaume en termes de préséance, les princes du sang mis à part. Cette spécificité vient du fait que la plupart des duchés sont d’origine médiévale, et sont d’anciens territoires indépendants. Il était donc difficile au roi d’inféoder ces seigneurs ayant les mêmes pouvoirs qu’un prince sans leur conférer une préséance. De plus, la plupart des membres de la famille royale portaient des titres ducaux ; cela a permis au titre de duc de prendre préséance sur les autres titres. Ainsi, la duchesse de Guermantes a la préséance sur sa cousine, princesse du même nom.
Prince, princesse : 1 076 occurrences.
Liste exhaustive : Prince d’Agrigente, prince de Baden, prince von Bismarck, prince Borghèse, prince de Borodino, prince de Broglie, prince von Bulow, prince de Chalais, prince de Châtellerault, prince de Chimay, prince de Condé, prince de Conti (François-Louis), prince de Conti (Louis-Armand), prince de Croy, prince Eugène de Savoie-Carignan, prince Foggi, prince de Foix, prince Frédéric-Charles de Prusse, prince de Guermantes, prince de Hanovre, prince d’Harcourt, prince de Joinville, princes de Lamballe, prince de Laumes, prince de Léon, prince de Ligne, prince Louis-Bonaparte, prince de Modène-Este, prince Muichkine, prince Murat, princes de Naples, princes d’Orléans, prince d’Orléans (Henri), prince de Sagan, prince de Savoie-Cadignan, prince de Saxe, prince de Syracuse, prince de Talleyrand-Périgord, prince de Tarente, prince de Wagram ;
Princesse d’Agrigente, princesse de Baden, princesse Bonaparte, princesse de Bourbon, princesse Cadignan, princesse Caprarola, princesse Christian, princesse de Croy, princesse de Dujabar, princesse d’Épinoy, princesse de Guermantes, princesse de Hanovre, princesse de Hesse, princesse d’Iéna, princesse de Lamballe, princesse de Laumes, princesse de Léon, princesse de Ligne, princesse de Luxembourg, princesse Mathilde, princesse de Metternich, princesse Murat (Caroline), princesse Murat (Cécile), princesse de Nassau, princesse de Nièvre, princesse d’Orvilliers, princesse palatine, princesse de Parme, princesse de Poix, princesse de Sagan, princesse de Sarsina-La Rochefoucauld, princesse von Sayn-Wittgenstein, princesse Sherbatoff, princesse de Silistrie, princesse de Taormina, princesse de Trania.
Un prince client d’une maison de passe, prince de **, prince de… ;
Une princesse de France au salon déchu, princesse de T…
Ça en fait du beau monde.
Parole de proustiste…
Patrice Louis
Et vous oubliez Marcel lui-même, en majesté : Prince de l’Insomnie, Comte des Mille et Une nuits, Baron des Chambres Obscures, Premier Pair de l’Introspection et Roi incontesté de la Métaphore…


text:
03 July 2008
Íngrid liura!
Una novèla de las bonas: Íngrid Betancourt fusquèc desliurada per l'armada colombiana. Per delà las consequéncias politicas d'aquest desnosament, se cal bèl primièr regaudir de la liberacion d'Íngrid e de la fin de la cachavièlha per ela e sa familha. Solide, calrà ara véser quinas sequèlas gardarà d'un sequèstre de sièis longas annadas al mitan de la jungla colombiana.
Es lo primièr còp que "pòsti" sul sicut del sequèstre d'Íngrid Betancourt. Perqué? Perqué me soi totjorn pensat que la mediatizacion de l'afar aquel ajudariá pas necessariament al sieu desnosament urós, e atanben perqué voliái pas donar l'impression de seguir una mena de mòda.
Ara que l'afar es acabat, pòdi escriure que soi fòrça urós de véser aquela femna coratjosa, que sempre m'agradèron sas idèas e sas accions, tornar cobrar sa libertat. Òsca Íngrid, e coratge per la seguida!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tauçac
Tauçac (Taussac-la-Billière en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Tauçac. Lo vilatge es atestat cap a 936, Taussina. Lo sufixe -ina correspond pas a la fòrma actuala e sembla dificil d'anar pus luènh. Dauzat e Rostaing explican Tauçac per un nom gallo-roman d'òme, Talicius, amb lo sufixe -acum [1], latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Amb aquela suposicion, Tauçac èra donc una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Talicius. Lo nom seriá donc passat per *Talciago, puèi per *Tauça-. Lo començament de la fòrma sembla d'anonciar Tauçac, mas sembla dificil d'admetre, mai que mai en lengadocian, que la vocalizacion (Talç- > Tauç-) siá dejà complida al sègle X.
- Maurian. Amb lo sufixe -anum, es un nom comparable als nombroses Mauriac, acabats, eles, pel sufixe -acum, e qu'an per basa lo nom latin Maurius [2]. Maurian èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Maurius.
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Revolucion, la municipalitat èra Taussac et Douch [3](Tauçac e Dotz). Quand se creèt la comuna de Ròsis, lo 27 de setembre de 1827, li annexèron Dotz, Héric, Madale (nom franceses).
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sant Gervais; es ara del canton de Clarmont d'Erau.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1830-1831, la comuna pèrd Dotz.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 668
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 442
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=37143


text:
Èra quicòm que totes los adultes ja aviam vist fa de temps. Quand un mainat es amb un can lo mainat es mai content e aquò vòl dire que tanben a, benlèu, mens d’estrès. Los cans fa de temps que son utilizats dins los espitals per sonhar o téner companhiá a de mainats en fasa terminala. E se o caliá poder confirmar scientificament, los cercaires venon de o far. La conclusion demostrèt que la realitat es parièra amb çò qu’espepissam jorn après jorn.
L’estudi, publicat dins la revista numerica Social Development, confirmèt que los cans son un supòrt qu’a pas de prètz pels mainats , sustot en situacions d’estransi. Per ensajar de trobar se los cans èran de companhs essencials als mainats, una còla de las universitats estatunidencas d’Arizòna e Florida realizèron una experiéncia sus mai de 100 mainats que lors edats èran compresas entre 7 e 12 ans, amb e sens lors cans.
Aital, los mainats patiguèron una sesilha de trabalh amb d’exercicis de calcul mental e una autra espròva ont avián de parlar en public. En tot o far, los cercaires estudièron los nivèls dels mainats a travèrs del cortisòl ormonal. Los mainats poguèron passar la meteissa espròva un primièr còp amb lors cans e sens los cans puèi.
Los cans ajudan a reduire l’estransi infantil
“La recèrca mostrèt que los mainats qu’avián lor can amb eles avián manifestat un nivèl d’estrès plan mai pichon –çò diguèt Darlene Kertes, cercaire del Departament de Psicologia de l’Universitat de Florida–. L’estransi que mostrèron los mainats foguèt plan mai reduch s’avián lors cans, per comparason amb eles que se l’avián pas”.
Pendent l’estudi los cercaires volguèron contrarotlar constantament los nivèls d’estransi dels mainats. Per o poder far prenguèron de mòstras de saliva dels mainats abans e après lor far parlar en public. Aital podián conéisser los nivèls del cortisòl que dins la vida reala e en situacions d’estransi s’activa dins lo còrs uman.
La conclusion de l’estudi poguèt demostrar que los mainats qu’avián mens estransi èran los mainats que servavan lors cans amb eles. Los autres mainats èran mai estransinats, çò confirmèt Kertes.
“Quand los cans èran prèp dels mainats aquestes manifestavan de nivèls de cortisòl mai nauts –çò afirmèron los cercaires–. Los cans poguèron mostrar, doncas, que pòrtan un bon supòrt als mainats, mai encara que lors quites parents, e aquò a un moment que lors capacitats per contrarotlar l’estransi emocional e biologic encara a de créisser”.
Ara, la meteissa còla de cercaires vòlon contunhar l’estudi perque de contrarotlar l’estrès entre 7 e 12 ans aurá de consequéncias emocionalas per la santat e lo bonaür dels mainats pendent l’edat adulta. E se los cans ajudan a o far, cal situar melhor perqué e cossí se debana aquel fach.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Era estadistica se prèste ath jòc des interpretacions. Aguesti dies auem sabut qu’Aran ei era “comarca” (òc, malurosament, encara mos en considèren) mès “arrica” de Catalonha. Semble que tanpòc l’auem perdut, aguest “aunor” materialista, mès dilhèu calerie mesurar, ath delà, se aguest hèt ei reaument ua fortuna. M’expliqui. Se poderie interpretar qu’eth país ei ua hèsta e qu’es nòstes familhes non ac passen autant de piri qu’era rèsta. Es croniques matisen ara seguida que, a despièch d’entestar eth ranquing elaborat per Institut d’Estadistica de Catalonha, era Val ei tanben eth parçan qu’a patit un descens mès fòrt dera sua renda per abitant. Ei a díder, non èm tan arriqui (es que en siguen) coma hè uns ans. Causa que, per un aute costat, ja intuïem sense es donades publicades. Totun, aguesta “riquesa”, per definicion apilerada en pògues mans, amague ua realitat damb desigualtats creishentes e injustícies paupables. Dilhèu pera sua dimension de país petit, era coesion sociau non ei tan en risc, mès òc eth sòn futur de pòble damb progrès, ja qu’era menaça des retalhades contra politiques basiques entath benèster ciutadan ei encara mès dramatica, en auer ací mens populacion e èster luenh des centres damb servicis. Era injustícia provocada pera manca de finançament residís tanben en descontentament catalan recuelhut per ua auta enquèsta oficiau, que da ara opcion independentista ua posicion majoritària per prumèr viatge en un ipotetic referèndum. Ath viatge, era màger part des ciutadans (lèu un 60 %) se mòstre a favor de formules territoriaus que non trenquen damb Espanha (autonomia, estat federau). Bèth dia, era estadistica mos acabarà d’estordir, se non ei qu’aguesta reflectís ja era contrarietat en qué viu era societat enes moments de malur.
(Diari Segre, 30 de junh de 2012)


text:
Insming
Insming es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Insming Es un vilatge situat en Lorraine en lo departament de la Moselle #que se tròba al Nòrd-Es de la França
Insming est un village situé en Lorraine dans le département de la Moselle qui se trouve au Nòrd-Est de la France
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Insming : Las originas[1]
Aquela localité coneguda dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle a designat en l'ancian títol jols noms de : Asmangia, Esminga, Amange, Ensmingen, Insmingen... D'après los títols, Insming es la mai anciana municipalitat del costat de Albestroff. A Modèl:La s-, i aviá a Insming un prieuré en dependent del Abbaye de Sant-Mihiel, #que la fondacion ne remonta a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Aquel vilatge èra dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle una dependéncia minima de las distincions #que possedissián en Alsace e en Austrasie, los poderoses Comtes de Ferrettes e de Montbéliard. Insming #Èsser annexat (amb lo departament de la Moselle) e #dintrar en la empèri alemand a la capitulació de la França en 1871.
Insming : les origines[2]
Cette localité connue depuis le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle est désignée dans les anciens titre sous les noms de : Asmangia, Esminga, Amange, Ensmingen, Insmingen... D'après les titres, Insming est la plus ancienne commune du canton d'Albestroff. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, il y avait à Insming un prieuré dépendant de l'Abbaye de Saint-Mihiel, dont la fondation remonte à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Ce village était dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle une dépendance minime des seigneuries que possédaient en Alsace et en Austrasie, les puissants Comtes de Ferrettes et de Montbéliard. Insming fut annexé (avec le département de la Moselle) et entra dans l'empire allemand à la capitulation de la France en 1871.


text:
Canal de Corint
Lo Canal de Corint es una via d'aiga artificiala que dessepara la Peninsula de Peloponès de la rèsta de Grècia e que religa lo Golf de Corint amb la Mar Egèa, dobrissent aquesta via al transpòrt maritim.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo canal mesura 6,34 km de long e foguèt bastit entre 1881 e 1893. L'òbra evita a las naus de far aperaquí 400 km a l'entorn de la peninsula de Peloponès. Pasmens, pòt sonque èsser utilizada per d'embarcacions relativament pichonas, vist que mesura 21 m de largor e 8 m de prigondor. Malgrat aquestas limitacions, prèp de 11 000 naus crosan dins lo canal cada an, mai que mai apertenent a de flòtas toristicas.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 28 de desembre de 2008
Nèu e tempèsta a Cotlliure
E la mar qu'èra furiosa.
Seis batèus que s'ahonèn a Banyuls.
E a Cotlliure, ua de las barcas catalanas que's destaquè e que s'escalhadè, en mau estat, dens lo lièit deu Doi.
Lo lendoman dissabte, la mar qu'èra enqüèra nerviosa mès la nèu qu'avèva honut.
Los glarèrs qui cobreishen l'arrua deu bòrd de mar dinc a tocar las maisons de pescadors que'ns balha ua idea de la fòrça de la mareja de divés.
dijous, 25 de desembre de 2008
Uei, lo cincau dia de Hanocca, qu'ei lo de Nadau tanben...
Qu'ei Nadau! Anem, n'aprofieiti tà hicar duas cantas de Nadau suu blòg...
Ua, en gascon, deu grop Verd e Blu. N'ei pas sonqu'un extrèit, que podetz tostemp comandar lo CD en çò deus Menestrèrs Gascons!!!
Anueit quei vadut (extrèit) - Verd e Blu
E l'auta en catalan, un nadau tradicionau de l'antiga colonia occitana de Llocnou d'en Fenollet, en país valencian, cantada per Pep Botifarra e Lola Tortosa:
Nadala De Lloc Nou dEn Fenollet - Pep Gimeno "Botifarra"
E quauquarren d'aute pr'amor que soi urós e que m'agrada...e qu'aquò ei lo men blòg, i penji çò que voi:
Shlomo Carlebach - Od Yishama.mp3 -
Tà crompar CDs de Verd e Blu e de Pep Botifarra, que cau anar, respectivament, suu site deus Menestrèrs Gascons e suu de Cambra Records. Cambra Records que difuseish de musica valenciana independenta, en catalan (valencian). Lo Vicent, de Cambra Records, que's harà un plaser de v' enviar CDs tà França, cap de problèma. Los prètz de Cambra Records son mes que rasonables, pòrt comprés, non cau pas esitar de'us comandar CDs!!!
Shlomo Carlebach qu'ei difusit de manièra mondiau (amazon, fnac, etc.).
dimecres, 24 de desembre de 2008
Bon Hanocca !!!!!
Lo judaïsme qu'ei la religion oficiau a casa deus Peirotons, enqüèra que n'i sian pas tots judius. Doncas, non, a casa deus Peirotons, non s'i hesteja pas Nadau, n'i a pas nat arbe de Nadau, ni cap de presep, e lo père Noël n' i bota pas los pès.
Mès que s'i hesteja Hanocca, segur...
E uei qu'ei lo quatau dia d'aquesta hèsta qui'n compta ueit.
Qu'ei l'ocasion de's minjar latkes (100g = 5000 kCal) e de keskikhn (pastís de hromatge).
E que'ns hèm los presents de Hanocca.
Moôs Tzur - Bloemendal, Hans (Chazan)
dimarts, 23 de desembre de 2008
massatge de gat a casa
De petiton, au hilh que'u caló anar en çò deu mètge per de problèmas d'allergia. Lo mètge que'u hasó ua bateria de tèsts e que concludí: "aqueth gojat qu'ei allergic au pèu de gat. Que'vs cau desbarrassar deus gats, senon solide que've harà de crisis d'asma."
Lo hilh qu'èra escandalizat. "Vòli pas que'vs desbarrassetz deus gats", ça digó en plorant. "Senon, segur que las harèi, las crisis d'asma. Aqueth mètge qu'ei un colhonàs, sap pas çò qui ditz. Pòdi pas èster allergic aus gats. Qu'ei au mètge que soi allergic".
Mes de dètz ans que's son passats, e los gats que son tostemp a casa. E lo hilh n' a pas hèit nada crisi d'asma. Mès que s'a suenhat...a la soa mòda, en hent massatges, bailadas e potons au Gatmesbèthdeumond (a la gata, que't cau pas sajar de la tocar se vòs pas pèrder ua man).
Au Gatmesbèthdeumond, que'u agradan los massatges, las bailadas e los potons deu hilh. Quand lo gojat arrèsta de'us hèr, lo gat que'u balha de còps de pata qui vòlen díser: "enqüèra! enquèra! " Tau Gatmesbèthdeumond, l'unica causa pas plan dab los calinons deu hilh ei que non duran pas pro de temps.
Un massatge de gat a casa deus Peirotons, aquò que's passa atau:
dissabte, 20 de desembre de 2008
Sac de gemecs au collòqui de Galhac
e lo Centre Occitan de las Musicas e Danças Tradicionalas de Tolosa-Miègjorn- Pirenèus, que's tiengó la dimenjada passada a Galhac. I èram, la wonderful Mela e jo. Enfin, pas a totas las conferéncias, non cau pas exagerar. Mès qu'èram aumens a la consacrada au sac de gemecs, la cornamusa catalana. Que la hè arríder a la Mela, lo sac de gemecs. Sèi pas perqué...
Los instrumentistas qu'èran Francesc Sans i Bonet (sac de gemecs) e Francesc Sans i Sastre (flabiol e tamboril). Los dus Francesc Sans n'avèvan pas jamès jogat amassa. Que cau ua debuta a tot.
Au Conservatòri de Perpinhan, que i ensenhan lo sac de gemecs, se quauqu'uns de vosautes ètz interessats....
dimarts, 16 de desembre de 2008
La serada de divés
Divés (divendres) passat, la casa deus Peirotons recebó ua convidada de marca entà dinnar. Que sabó encantar tota la maisoada peirotonenca, la Mela, a despièit deus botonàs arroges qui li avèvan possat sus la cara durant lo repèish, mès qu' èra de sa fauta totun: perqué n'avèva pas dit abans que lo saumon li èra pas aconselhat ad era ???
De segur, n'èra pas venguda sonque per dinnar, que la tòca de la Mela èra de miar lo quite Peiroton tau concèrt de La Talvèra, e deu Dalfin (e deus hrairs Corric). Qu'ac calèva hèr abans que crebèsse, per çò que començava de se hèr " tras que vièlh", lo Peiroton, praubòt. Èra un pauc coma significar: "as assistit a un concèrt de la Talvèra e deu Dalfin, adara que pòts morir tranquille, arren de plan grèu non pòt pas mes t'arribar". Los hrairs Corric que son de bretons plan simpatics, vertat qu'ei, mès non comptan per arren tà la ceremonia de l'extrèma oncion. Atau qu'ei.
Lo concèrt que's debanè a Rabastens. Qu'ei un pòc lo cuu deu mond, Rabastens. I anèm amb la Kagona, que'n soi enqüèra tot esmagut. Òc, los viatges en Kagona dab la Mela, aquò que't marca son òme per tostemp. N'aurí pas jamès imaginat qu'ua veitura d'aquesta sòrta e podosse anar tan viste. Deu i aver la dobla foncion, la superkagona e la superturbokagona que quan te la hicas, vedes pas mes desfilar lo paisatge de tan viste que vas. Mès a Tolosa, la velocitat suu perif es limitada a 90 km/ò, e òc, e lo perif, ben que'u te cau gahar tà contornar guaireben tota l'aglomeracion abans de t'arretrobar sus l'autorota d'Albi. Que hè long tà ua Mela. E suu perif a 90 km/ò, eh ben ma Mela ne'n podèva pas mes, que començava de romegar grèu e n'èra pas luenh d'exigir lo restabliment de la pena de mòrt taus inventaires deus perifs a 90 km/ò. Un còp sus l'autorota, s'es ratrapada en tot possar lo boton superturbokagona.
E ben, urosament que n'avèm pas tròp perdut temps en tot anà'i, per'mor qu'un còp arribat a Rabastens, que s'i vèdeva pas mei que dens lo cuu d'un taupion, lo borg qu'èra desèrt, e non sabèvam quitament pas tà on la calèva gahar. Aquò que's ditz organizacion melanesca. Au cap de gaireben una òra de divagar per las carrèras deu borg, o pòc ne mancava, qu'acabèm per avisar un indigène e li demandar on èra lo cinema-sala d'espectacle, e lo tipe que'ns hasó arremarcar qu'èra precisament acerà on s'èram estats aturats tà li pausar la question. Tròp fòrta, la Mela!!!
La Mela que sajè plan de har dançar lo Peiroton, praubina, mès lo vòste servidor qu'a un problèma dens lo topinon qui l'empacha d'alinhar dus pas de dança quina que sia. Aquò n'empachè pas la Mela de dançar - urosament, per çò que dança fòrça plan, la Miss Zetofre - particularament dab lo Thierry deus Navajos e lo Sergio deu Dalfin. Au concèrt, que i vedóm la Lutz dab son Einucent, que son minhonets los dus. E i avè tanben lo Cedric qui s'èra cadut amorós pèc d'ua cabra de la Talvèra mès coma ei timide, aqueth colhon, non gausava pas entrar dens la sala e s'a gelat las colhas dehòra durant tot lo concèrt (bodiu que pòt hèr hred a Rabastens). Fin finau, que'ns regalèm tots: dab musica de las bonas, n'i avè pas tròp de risc que n'estosse pas lo cas.
Ah, ua critica, totun: la cervesa n'èra pas tròp bona, la tastèi e tornèi tastar tà verificar se la mea prumèra impression èra plan la bona, e ben, lo resultat, ara ne soi plan segur, non m'agradè pas tròp. Totun qu'èra biologica, e, clar, n'ac podem pas demandar tot au còp, que cau demorar rasonable. Tà çò qui ei deu coca, e ben que sabèva a coca, n'èra pas tròp bio, e la damisèla n'èra plan contenta.
L'endoman, que començèn tà nosautes las causas seriosas: las conferéncias deu collòqui sus las cornamusas. que'vs contarèi aquò un aute còp.
Tè, tà acabar, que cambii de tema. Qu'arreceboi CDs enviats despuish Santander la setmana passada. N'i avèva tres: los dus qu'avèvi comandat, mei un tresau qui m'ei estat auhert per l'amic discaire. Tà hestejar aquò, que v'èi hicat un trocet. Qu'ei tirat deu segond CD deu grop cantabre Cambera'l cierzu (Lo CD qu'ei titolat "A donde se fue Basilio"), que vénguen de ne grabar un tresau.
Eres Alta Y Delgada - Camberal Cierzu
dilluns, 8 de desembre de 2008
Lo prumèr de deceme, que's morí Mikel Laboa
La vita qu'ei injusta. Los poètas que deurén èster immortaus, ac èi tostemp pensat.
Ei mòrt, lo Mikel?
Tà jo, non.
La pròva, que l'enteni cantar enqüèra...
Drom, poèta, drom! Un dia tornaràs. E veiràs, lo mond que serà plan mès bèth, pr'amor que l'ausèth e's serà desliurat.
dilluns, 1 de desembre de 2008
Aniversari
Francament, sabi pas çò que li tròban a la Carla Bruni. Avem plan miélher al País.
Los Pirenèus vists de Tolosa
A Tolosa, de còps que i a, que's pòt véder los Pirinèus coma se la ciutat estosse deu Pemont. Deu Pont Nau, en plen centre de la ciutat, se pòt contemplar tota la cadena, deu Canigó dinc a la Montanha de las Crabetas deus Bascos (Auñamendia, lo Pic d'Ània)!!!
Gèr, qu'èram suus costalats deu costat de Vielha-Tolosa (a quauques 10 km deu centre de Tolosa) e los Pirenèus qu'èran au rendetz-vos. Segon la dita populara, qu'ei un signe que plaverà.
Aqueth, me pensi qu'ei lo Pic deus Tres Estats: que hè magic!!!! Ua salutacion amistosa taus Andorrans e taus Urgelhencs, que las soas montanhas e's véden despuish la nòsta ciutat mondina!!!
dilluns, 24 de novembre de 2008
Barra't los uelhets, ò, que venga l'auseron...
diumenge, 23 de novembre de 2008
Joan Francés Tisnèr, Jakes Aymonino e Roman Baudoin au Conservatòri Occitan de Tolosa
Divés/Divendres que ven (lo 28 de noveme) a 21 òras, Joan Francés Tisnèr, acompanhat per Jakes Aymonino e Roman Baudoin, que presentarà lo son espectacle Batahòri au COMDT conservatòri occitan. Tarifas: normau, 10€ /redusida, 7€. Tà reservar, lo numero deu conservatòri qu'ei 05 34 51 28 38.
Los tres qu'animaràn tanben un bal a Colomèrs, sala Gasconha lo dissabte 29 de noveme a 21 H Tarifas: normau, 10€ /redusida, 7€. Las reservacions que's pòden hèr en telefonar a l'associacion Arpalhands, 05 61 07 30 91.
De notar tanben l'estagi de cants de dança los 29 e 30 de noveme organizat peu COMDT conservatòri occitan en associacion dab los Menestrèrs Gascons. Que's debanarà au conservatòri los 39 e 30 de noveme. Tà vs'entressenhar, hètz lo 05 34 51 28 38.
divendres, 21 de novembre de 2008
El perill públic
No oblidem l'Ovidi.
PS De part de la Montse, us recomano la lectura d'un article de La Vanguardia: van a deixar l'ossa en pau. Millor. M'estimo més oblidar aquest afer, i parlar d'altres coses sobre la Val d'Aran, molt més positives. Tant la Vall com el Conselh Generau s'ho mereixen. Doncs, no hi tornaré mai més sobre aquest afer, promès. I jo tornaré a la Vall més preciosa del món.
dimarts, 18 de novembre de 2008
La Petrona
"No, home, no, que no portaràs cap negra."
Tanmateix, amb la Petrona, desprès d'un bon porro, dels que et fan moure el peu, ho hauria fet a mans besades...
Ah, Petrona!!!!
diumenge, 16 de novembre de 2008
Musica folk en Cantàbria: lo coble Bárcena-Gass, los grops Atlántica e Garma
No's pòt pas parlar de la renavida deu folk en Cantàbria sense mencionar lo coble de musicians Marcos Bárcena e Kate Gass. Que'us podem considerar a l'origina de la renavida folk en aquera Comunitat, a mes deus hrairs Roberto e Fernando Diego (deu grop Luétiga).
Marcos Bárcena (Santander, 1970) qu'ei "cantautor", guitarrista, flabutista e bohaire. Qu'ensenha las bohas cantabra e galhega a l'Escòla de Folclòre de Cabezón de la Sal, la ciutat de la soa enfança, al nord-oèst de Cantàbria. La boha (gaita) cantabra, instrument emblematic de la renavida folk en Cantàbria, n'ei pas diferenta de la boha asturiana. En Cantabria, que solen jogar tradicionaument d'aquera boha en lo terç mes occidentau de la província, qu'ei a díser en la partida qui fronteriza dab Asturias e dab l'oèst de la comarca de la Montanha Palentina (Paléncia). En los autes lòcs de la província, que jògan meslèu deu pito montanhés, ua petita clarineta tradicionau (en espanhòl: pitu montañés o requinto). Lo pito e la gaita que sonan generaument acompanhats peu tambor. Quauques factors cantabres que s'an hicat a fabricar la boha galhega mès aquesta qu'ei plan distincta de la cantabro-asturiana. La galhega qu'ei mes petita e que's jòga dab ua digitacion abierta (coma la flabuta deus escolans), mentre que l'asturiana, o s'estimatz mes: la cantabra o l'astur-cantabra o cantabro-asturiana :), qu'ei de digitacion barrada, qu'ei a díser que, tipicament, tà soar ua nòta que cau obrir sonque un horat, tot en guardar los autes tampats. La boha nòsta (la landesa) qu'accepta las duas digitacions.
En 1987, lo Marcos que participè a l' Encontrada Internacionau de Lutièrs e Bohaires de Saint Chartier. Que i encontrè ua musiciana anglesa pluri-instrumentista : Kate Gass. La Kate que seguí lo Marcos e amassa que s'installèn en Cantàbria. Que comencèn ua carrèra musicau en duo. Atau que neishó Atlántica, dab la Kate a la votz, vriulon , flabuta traversèra, tin wistle , clarineta, requinto (pito montanhés), concertina e acordeon diatònic; e lo Marcos a la votz, guitarra, bozoki , boha asturiana e boha galhega. En medeish temps qu'arrejúnhen lo grop Luétiga fondat en 1986 peus hrairs Diegos e deu quau e parlarèi mes tard, dens un aute "pòst".
Lo coble que participè a l'enregistrament deus tres prumèrs CDs deu grop Luétiga: La Última Cajiga (1992), Nel el Vieju (1994) e Cernula (1996). Dab lo grop Luétiga, qu'estón invitat au " International Celtic Festival" de Chicago.
Que participèn tanben a la "Misa Popular Cántabra", ua missa folk composada peu musician cantabre Nobel Sámano e interpretada per Luétiga acompanhat per la Coral Salvé de Laredo ;) e un grop de dançaires tradicionaus. Aquiu que podetz escotar un extrèit de l'Agnus Dei:
En 1996, Atlántica que sòrt un prumèr CD.
En 1998 lo Marcos e la Kate que decideishen de deishar Luétiga tà seguir la soa direccion pròpia. Atlàntica que passa a quate membres, dab l'arribada deu percussionista Miguel Cobo e de l'acordeonista e clavierista Ramón Bueno. Que's hiquèn a tribalhar tà un segond àlbum "Transitus" e a adobar un repertòri d'escèna adaptat tau quartet, combinant tròç d'Irlanda, Escòcia, Bretanha e d'America deu Nòrd dab la musica de Cantàbria, Galícia e Astúrias.
Tà escotar fragments tirats de Transitus, clicatz sus "click to view playlist".
Sense nat dobte, ua de las mias cançons preferidas deu CD "transitus" qu'ei un tradicionau de la comarca de Campóo, lo caplòc de la quau ei Reinosa, a la punta sud de Cantabria, dens la cordilhèra. Aquera cançon, emblematica de la comarca, qu'ei hèra coneguda per tota la província.
Campurrianu era mi padri
Campurrianu era mi 'güelu
Campurrianuca ha de ser
La que me lava el pañuelu
Campurrianuca ha de ser
La que a mí me ha de querer...
Camporrian (=de Campóo) èra mon pair
Camporrian èra mon gran-pair,
Camporrianeta a d'estar
La que'm lava lo carrat,
camporrianeta a d'estar
la que a jo a de m'aimar.
L'emprenta folk qu'ei dobla. Prumèr, las cançons montanhesas (cantabras) tradicionaus que's cantan mes sovent a capella o ben, se son cançons de dança, lo cantaire (o meslèu la cantaira) que s'acompanha dab la pandereta. Totun, que i a un instrument tipic concebut tà perméter au cantaire de s'acompanhar: qu'ei lo rabel. Qu'ei ua sòrta de petit vriulon tradicionau de duas o tres còrdas, de bon transportar tà lo pastor musician. Lo de duas còrdas qu'ei tipic de Campóo.
En la vath de Polaciones, en la comarca de Saja-Nansa (a l'oèst, la vath mei hauta de tota la Comunitat) , que i jògan un instrument de tres còrdas de la familia deu rabel, aperat acerà bandórria (en grafia occitana) (en grafia espanhòla : bandurria), mentre qu'en las Vaths de Pas (Valles Pasiegos), que i a trobam ua auta sòrta de rabel aperat acerà guitarro (guitarru). Tè, aus rabels de Cantàbria, i consacrarèi un messatge especiau.
Segond, l'accordeon diatonic n'ei pas tròp utilizat. Aquiu que i remplaça lo rabel.
Quate autes CDs que seguin Transitus: La luz del iviernu -2000, Lugas -2001, En directo -2002. A partir de seteme 2003 lo grop que's hè quintet dab l'arribada deu guitarrista Jorge Ibáñez. Que hèn un darrèr CD: Desde esta orilla -2004.
Lo qui non coneish pas aqueras còplas non pòt pas èster "montanhés" :
En las videos qui segueishen, poderatz constatar que lo Miguel e tòca lo bodhrán (tambor de quadre irlandés) e que la gaita tocada peu Marcos qu'ei de digitacion oberta: qu'ei la galhega e non la cantabra. Tà la musica fòlk en generau, que va fòrça plan, mès quan e s'ageish d'interpretar la musica tradicionau cantabra, aquò qu'ei considerat coma ua fauta dobla per puristas. Aquerò qu'ei estat e que demòra tostemp l'objècte d'un debat conflictiu en Cantàbria: e cau acceptar instruments estrangièrs a la tradicion cantabra quan e's torna visitar lo patrimoni musicau de la Comunitat? En Cantàbria coma en Galícia e en Astúrias, l'influénça de la musica dita celta, sustot irlandesa, qu'ei pesuga. E plan sovent, los musicians de Cantàbria que's son interessats a la musica dita celta o de l'arc atlantic (Islas Britanicas, Bretanha, e las comunitats de l'occident cantabric: Galícia e Astúrias) abans que de s'interessar au patrimòni de la soa pròpia tèrra. Si l'utilizacion deu bozoki irlandés e de la guitarra folk non sembla pas pausar tròp de problèmas, l'utilizacion deu bodhrán e de la boha galhega que'n pausan fòrça mes pr'amor que's substitueishen a instruments tradicionaus locaus com e son la pandereta, lo pitu e la boha cantabra . La Comunitat qu'a instruments plan tipics coma lo pitu, lo rabel de Campoo, la bandurria de Polaciones (de la familia deu rabel), lo guitarro (guitarru) pasiego (un aute rabel, de las vaths de Pas-Miera), la dulçaina (dulzaina o vozaina, qu'ei a díser un clarinet -autbòi, graile- coma la bombarda bretona), la flabuta de tres horats de Campoo (aperat silbu), etc, etc., que son instruments jogats peus amators de la musica tradicionau autentica mès sovent ignorats peus "folkis" pr'amor que non caben pas tròp dens lo molde de la musica dita celta. N'ei pas tròp lo problèma d'Atlàntica, pr'amor que non pòt pas estar considerat com un grop de musica tradicionau cantabra mès plan com un grop folk de Cantàbria, aquò n'ei pas parièr.
L'efèit de sarra que's hè sentir dinc en Cantàbria (si, si!) !!!
La pròva:
E puish que i avó lo drama de las separacion deu coble, fin 2005. Marcos que quitè la Kate e lo grop. En gèr de 2006 la Kate que getè l'esponja e lo grop qu'anonciè la soa dissolucion definitiva per un comunicat de premsa. Malauta, e dab dus adolescents de s'ocupar, la Kate qu'abandonè tota activitat musicau publica durant un temps. Quant au Marcos, que rejunhó le grop de musica folk cantabra Cambera'l cierzu deu quau parlarèi mes tard, e sustot que comencè ua carrèra en solo. Que gravè un CD.
En mai de 2007, La Kate que tornè seguir la soa carrèra musicau e que fondè un grop navèth "Solistas internacionales" dab Paco Diez (Cantàbria), Wafir (Sodan), Magali( Peró), Yoshie (Japon) e Laurent (França).
E un an après, en mai de 2008, que tornè formar un duo dab lo Marcos en tot dar lo son prumèr concèrt amassa despuish la lor separacion en lo Show Hall (sic) de la gara maritima de Santander.
Los tres autes ex-membres d'Atlántica que fondèn lo grop de musica folk càntabra Garma dab la collaboracion d'autes musicians: la cantaira Pilar Revuelta, lo bohaire Santiago Sánchez e lo violinista Gonzalo de Vallejo . Supausi que Garma tirarà lo son nom deu mont de la Garma qui abriga ua tuta preistorica de gran interés: la còva de La Garma, en Omoño (municipi de Ribamontán al Monte, comarca de Trasmiera). A la Garma que s'i pòt véder òbras d'art parietau deu paleolitic, coma n'i a plen d'autes en Cantabria, mès lo site de La Garma qu' ei particularament interessant pr'amor qu'ei estat descobert sonque fòrça recentament e que se'n sap ben pòc enqüèra, tot que demora de descobrir e d'estudiar. A mes, au som deu mont de la Garma, que i a las restas d'un oppidum cantabre qui data d'abans l'epòca romana e qu'ei conegut coma "Castro del Alto de la Garma".
Non poish pas resistir de vs'amuishar quauques videos de Garma, lo son estile qu'ei plan dens la linha deu de "Llan de Cubell", d'Astúrias. Sens voler paréisher ofensiu, la (sharmanta) Pilar Revuelta qu'a a còps quauques problèmas tà cantar just sus aqueras videos, n'ei pas lo cas normaument, no's deu pas audir plan, probable, qu'ei lo problèma deu dirècte e de las sonos. En 2008, Jorge Ibañez, Santiago Sánchez e Gonzalo de Vallejo qu'an quitat lo grop tà deishar la plaça au bohaire e pitaire (pitero) David Pérez, au guitarrista Bruno Gómez e a la flabutista bresiliana Fernanda Freitas. Las videos qui segueishen qu'amuishan lo grop de prumèra generacion.
Las tres videos qui segueishen que son estadas prengudas au Hestenau Folk 2008 de Ruiloba , on i participè Garma 2nda generacion.
Adara, ua dança eminament cantabra, emblematica deu municipi de Ruiloba d'on ei originària: la dança de las lanças, la fiertat de los Tolanos. Los tolanos ? Que son los abitants de Ruiloba. Qu'ei un chafre. En Cantàbria, a cada lòc que correspon sovent un chafre distinctiu tà designar los poblants. E sovent los poblants n'an pas sonque un, de chafre, mès dus: lo que's dan eths medeishes per tradicion, e lo (generaument pejoratiu) que'us dan ad eths los deu vilatge d'a costat e d'ua manièra generau los de la resta de la Comunitat.
Garma, doncas fondat sonque en 2006, qu'a dejà publicat dus CDs: Garma e LLar (2006), tots dus recomandables. Que'us trobaratz per exemple en la "tienda on-line" de l'ADIC. Los de Atlàntica que son en el catalògue de Tantín. De manièra excepcionau tà un CD de Cantàbria, Transitus qu'ei estat difusat coma cau, qu'arribè dinc a la FNAC de Tolosa, quauques ans a, e ei possible que'u trobetz en la FNAC de Barcelona, i èra enqüèra fin octobre. Luétiga que vien de signar dab Harmonia mundi e qu'ei a punt d'arreditar dab aqueth productor lo son darrèr e excellent CD La hestoria'l santu enjamás contá dejà publicat en 2007 per Artimaña Records, Cantabria. N'èi pas de dobte qu'an avut rason, aquò lor assegurà ua difusion mondiau que, lamentablament, los editors de Cantàbria non son pas capables d'assegurar, ni quitament online. Paypal n'ei pas estat creat entaus cans, hilhdeputa!!! Quants aus còsts d'enviada inter-estataus, b'ei clar que los Estats e son estats creats en prumèr tà emmerdar los ciutadans!!!
Qu'ac cau plan díser, los CDs deus grops cantabres non son pas tròp difusats en dehòra de Cantàbria. Tà crompar los CDs s'avetz ua adreça en Espanha, qu'ei totun aisit, que's pòt hèr online.
Doncas, tres adreças de visitar tà crompar CDs folks o de musica tradicionau cantabra per correspondéncia, que podetz consultar los catalògues suus sites:
La libreria Ediciones Tantín de Santander.
L'"incontornabla" (coma se ditz incontournable en occitan???) Associación para la Defensa de los Intereses de Cantabria (ADIC).
fak records, de Santander
De notar que la botiga de distribucion de cultura cantabra, tienguda per Ramón Villegas López, c/General Ceballos 1, bajo, 39300 Torrelavega (Cantabria) e ven per correspondéncia.
Podetz contactar Ramón per mail: rvillegas(arrobas)ono(punt)com tà recéber lo son catalògue de musica tradicionau en format pdf.
ADIC e Fak records, mès non pas Tantín, qu'acceptan de liurar en dehòra d'Espanha mès los còsts de las enviadas inter-estataus que son deu genre racket. Tolosa qu'ei mes près de Santander (540 km) e de Lheida (322 km) que non pas de París (678 km), perqué pagar los còsts d'enviada de libes o de CDs dus o tres còps mes cars quan e's hè a partir de Santander o de Lheida per arrapòrt a quan e's hè a partir de París???? Au sègle 21, en la nòsta Union Europèa??? Qu'ei un escandale qui cau denonciar!!! Ajuda, Brussellas!!!
Anar de vacanças en Cantàbria (país magnific, on la mar e la hauta montanha s'encontran) que pot èster un bon plan. Se savetz quin CD e voletz, contactatz las botigas plan abans per mail tà evitar que manque precisament lo dia de la vòsta visita, que i cau pensar.
dissabte, 15 de novembre de 2008
Gascon e caçolet
Duas causas que m'an hèit arríder.
En prumèr, aquera fòto prenguda per Philippe Salvat e parescuda suu blòg deu jornau Sud-Ouest: un aperitiu militant durant las hèstas de Dax. Qu'ei l'amic Tederic que la ns'a ensenhada dens un messatge a la lista G(V)asconha doman.
Adara que compreni miélher perqué aqueste blòg ei escriut en gascon e non pas en patagon.
E la segonda qu'ei l'istuèra deu caçolet. Aquiu que l'avetz en video, enqüèra que non sia pas en gascon...N'i a qu'an lo sens de la publicitat...lol
Lo caçolet, patrimòni mondiau de l'umanitat!
dijous, 13 de novembre de 2008
Mes videos deu Jacme a prepaus de l'arribada Occitània a pè)
Discors prononciats durant la recepcion deus caminaires per l'alcade de Bossòst :
Lo de Dario Anghilante (en occitan de las Valadas d'Itàlia):
Lo de Jusèp-Luís Sans Socasau (en occitan oficiau), seguit per lo de l'alcade (en occitan pan-romanic pirenenc):
dilluns, 10 de novembre de 2008
Deu Jacme, ua entervista deus caminaires occitans en Aran
Garona semblava d'umor plan cantaira aqueth dia!
Bon, que'm cau corregir çò qu'avèvi escriut a perpaus de la dificultat de compréner los de las Valadas. Que son de bon compréner, los qui parlan en la video.
divendres, 7 de novembre de 2008
Uei qu'ei lo dia de l'arribada deus caminaires en Vielha
Espèri que n'aprofitaran tà apréner a parlar aranés, per çò que non compreni pas arren o guaire a çò qui dísen quan e parlan o cantan en occitan de las valadas. Tà jo, lo catalan qu'ei de fòrça mes bon compréner, tà díser vertat. Entà arribar a pensar que gascon e occitan aupin e sian la medeisha lenga mentre que lo catalan e seré ua lengua estrangièra, que cau ua bona dòsi d'ideologia. Francament.
Bon, rai, tot aquerò qu'ei plan simpatic. Malurosament, uei qu'ei divés (divendres) e jo que soi estacat a Tolosa peu tribalh. Que i serí plan anat senon, enqüèra que la possibilitat de'm trobar davant lo cadavre d'un ors en un carrèr de Vielha m'espanta, que m'ac cau plan con·hessar. Mès n'i a pas sonque "quauqui ossi" qui' s passejan per Aran, que i ei sustot la Mela acompanhada de son Catalan d' "Amorósmaicontent". Rescontrà'us que m'auré hèit content. E dilhèu qu'aurí hèit progrés en occitan aupin (non deu pas èster tròp mauaisit vist lo men nivèu actuau :(().
Podetz consultar lo programa de la diada suu blòg deu Paco .
A la Mela, que la pani aquera cançon. D'aquò, soi segur que me'n volerà pas. La cançon que m'agrada hèra, enfin, en tot cas la musica, per çò que, deus mots, non compreni estrictament pas arren. Visca er aranés, lengua occitana oficiau!
dijous, 6 de novembre de 2008
Un site web nau tà l'orsa Hvala /una planta web nova per a l'ossa Hvala
Entitats amigas de l'ors brun deus Pirenèus que's son per fin amassadas tà crear un site web comun dedicat a la defensa de l'ors.
http://www.sosossospirineu.org/
Aqueth site qu'a lo meriti d'èster redigit en quate lenguas: catalan, aranés, espanhòl e francés.
Que i trobaratz novèlas (notícies) de l'orsa (ossa) Hvala, modèles de letras (cartes) d'enviar au Conselh Generau d'Aran e lo manifèste contra la captura de Hvala, ara las versions que i son en las quate lengas e non pas sonqu'en catalan, que'u podetz signar!!! E un arramat d'autas causas tanben.
Tà i anar, que cau clicar aquí.
Anatz-i !!!!
E tà acabar, duas versions de la nòsta cançoneta fetiche !!!
dimecres, 5 de novembre de 2008
Ua eleccion...Xesco Boix e Grup de Folk
Aquera eleccion que'm hè pensar a ua cançon deu regretat Xesco Boix...
Darrerament, Grup de Folk que sortí un (excellent) CD titolat "Què fas polissó?" on trobaratz, "revisitadas", quauquas cançons deu Xesco Boix, inclusa la medeisha devath lo titol de "Si no em trobes al fons de l'autobús". Aquiu que n'avetz un extrèit. Lo CD qu'ei editat per discmedi.
E deu medeish CD de Grup de Folk, ua auta cançon que lo Xesco avèva adaptat d'un "American folksong", Vull ser lliure. Aquesta que i ei hicada completa. Ua cançon tostemp d'actualitat, no'vs sembla pas? Que la hèi mea.
Acte sus Era Literatura Occitana en Barcelona eth 18 de noveme
Recebuda ger aquera invitacion:
...
Eth pròplèu 18 de noveme organizam un acte sus Literatura Occitana e es accions que sus era madeisha s’estan desvolopant en Catalonha.
T’adjunhi ua invitacion en tot demorar era tua assisténcia e en tot demanar-te que li dongues era maxima difusion.
...
Jusèp Loís Sans Socasau
Director
Programa entara creacion dera Oficina Occitan en Catalonha
Secretaria de Política Lingüística
Departament de la Vicepresidència
Generalitat de Catalunya
T. 0034675789006
jlsans@gencat.cat
Totun, la version occitana de l'invitacion qu'auré podut èster redigida en aranés (o en koinè pan-gascona, la d'aqueth blòg ;)), ce'm sembla... Quan e legi comunicats en version "bilingüa" catalana e lengadociana, que tròbi tostemp la "redita" occitana completaments inutila...En comparar las duas versions, que cau clicar sus los imatges de las invitacions entà poder léger-las, que compreneratz çò qu'arressenti. Bon, n'ei pas grèu, mès, totun...ja seré temps que los occitanistas e s'acostumèssen a l'aranés, lengua oficiau! L'aranés ei tant occitan coma lo lengadocian, e fòrça mes acceptable tà nosatis Gascons. L'occitan larg, tà nosatis, qu'ei l'aranés !!! :)).
En tot cas, qu'ei hèit, qu'èi penjat l'invitacion. Mercés, Jusèp ! :)
dilluns, 3 de novembre de 2008
Per la reintroduccion deu Becut en la montanha gascona
Que's parla hèra deus ors pirenencs e deus ors cantabres (quan disem ors cantabres, que cau compréner cantabre au sens larg, de la cordilhèra cantabrica, en realitat aqueths ors que son asturians, los de Cantàbria que i son tots empalhassats) mès non cau pas oblidar ua espècia en gran dangèr d'extincion e que trobam especificament en los Pirenèus occidentaus e en la soa prolongacion cantabra: lo BECUT.
Los Becuts, com ac sabetz tots, que son gigants hauts de set canas, que't hè quauquarren coma enter detz e quinze mètres de hautor, quan mema, non cau pas tròp trufà's, ja n'arridetz pas tant, eh? N'an pas qu'un uelh au bèth miei deu front. Que viven dens tutas, que i neurishen motons, e que's minjan bueus e motons tà dinnar e sopar. Aus Becuts de la montanha gascona que'us agrada tanben de's préner Crestians tà assegurà's un complement vitaminic, quan ac pòden hèr. Las Hautas Autoritats de Santat deus Becuts (H.A.S.B.) arrecomandan de hèr espòrt e de's minjar cinc caçadors per dia pr'amor qu'aquestes e son neurits en plen aire e son generaument ben avinats. Un crestian au vin, aquò qu'ei plan gostós. Los Becuts, quan e's gahan un caçaire, que'u hèn códer tot viu sus la grasilha e se l'avalan d'un sol bocin, crac, glop. Los Becuts de la montanha gascona que presentan ua auta especificitat per arrapòrt aus deu Bascoat e de Cantàbria, en dehòra de's minjar de carn batiada quan e n'an lo parat, los sons motons que son d'ua raça especiau, que son motons de còrnas d'òr. Qu'ei un avantatge en temps de crisi financièra.
Perquè los Becuts e's disen Becuts? Ah, per fin ua question de las bonas ! E ben, la responsa n'ei pas tròp clara. N'i a qui disen que pòrtan un casc integrau alongat en fòrma de bèc tà poder anar a moto per la Montanha en tota seguretat. Lo casc que cobreish completament lo cap deu Becut, mès, urosament, qu'ei equipat d'un horadet unic au bèth miei, çò qui permet au Becut de véder lo camin e atau d'evitar d'estripar lo Pè-Descauç, soent pintat a l'alcoòl d'aranhon, quan ei a travessar la sendera. D'autes disen que lo becut a la boca deformada per un bèc, non pas un peruc com los ausèths, nani, nani, mès un bèc de lèbe. Qu'ei mauaisit d'ac verificar. Lo qu'a avut la sòrta de contemplar de près la boca d'un becut, generaument non viu pas pro longtemps entà poder vantar-se'n, praubin. En tot cas, un becut, aquò qu'ei lèd-lèd, òc-ben, lèd ...com lo becut. Totun, lo més lèd de tots non seré pas lo becut mès... la becuda.
Los Becuts que viven en Bigòrra, en Biarn, en lo Bascoat e en Cantàbria. Que son coneguts en las Lanas e en Armanhac tanben, mès que viven sonqu'en la Montanha. Au Bascoat, que l'aperan tartaro, tartalo o torto, qu'ei antropofage coma lo becut gascon, mentre qu'en Gasconha, lo tartari qu'ei un aute nom deu cohet, lo diable, qué. E en Cantàbria, los Becuts que i son aperats Ojáncanos. N'i a enqüèra ua bona populacion d'Ojáncanos. Qu'ei la pròva que la convivéncia deu Becut e de l'Òme ei possibla, malgrat tot. Los Ojáncanos que son tan peluts coma l'ors e qu'an plen de dits en tròp (detz dits a cada extremitat). Non son pas antropofages mès que son de maishants broishs qui't foten lo bordel en la montanha tà emmerdar lo monde. Ua manièra de tuar un Ojáncano qu'ei de'u crebar l'uelh e de l'arrancar lo peu blanc que ten esconut dens la soa forradura marrona-roja, mès n'ei pas tant aisit d'ac hèr, pr'amor qu'a l'Ojáncano no'u agrada pas de se deishar tocar los peus e n'ei pas tròp aimable, lo bogre. N'ei pas becut per arren.
Ojalá te quedes ciegu,
Ojáncano malnacíu,
pa arrancarte el pelo blancu
y te mueras maldecíu
Las Ojáncanas non son pas barbudas e que's ditz qu'aurén dus uelhs, pas com los Ojáncanos qu'an sonque un.
Finaument, la reintroduccion deus Becuts / Tartaros / Ojáncanos en los Pirinèus gascons coma mejan biologic tà i controlar los caçaires, que i caleré pensar, non?


text:
Cuculinae
Los cocuts (Cuculinae) recampan mantuna espècias d'ausèls qu'apartenon a la familha dels Cuculids
Somari
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- Cacomantis
- Caliechthrus
- Cercococcyx
- Chrysococcyx
- Clamator
- Cuculus
- Eudynamys
- Microdynamis
- Pachycoccyx
- Rhamphomantis
- Scythrops
- Surniculus
- Urodynamis
- Qualques espècias particularas
- Cocut gris : Cuculus canorus Linnaeus, 1758 — lo mai comun en Euròpa.
- Cocut oriental : Cuculus saturatus Blyth, 1843 — present en estiu dins lo nòrd de Siberia, en ivèrn dins l'èst d'Índia.
- Cocut gag : Clamator glandarius (Linnaeus, 1758) – present dins lo sud extrèm d'Euròpa.
- Cocut didric - Chrysococcyx caprius (Boddaert, 1783).
Compòrtament[modificar | modificar la font]
Lo cocut es reconegut, amb d'autras espècias, coma avent un comportament de parasitatge durant lo periòde de ponda. La femèla cocut, aprèp aver causit un nis d'una autra espècia d'ausèl, lèva un o mantun uòu de la clocada e i depausa son uòu. L'auselon qu'a una durada d'incubacion mai corta que la màger part de las espècias parasitadas serà elevat e noirit pels proprietaris del nis.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : Cuculinae (fr) (+ version anglesa (en))


text:
Lo n°146 d’Anem Occitans es disponible en linha !
Lo punt suls projèctes de l’IEO, las accions de las seccions regionalas e departamentalas, las actualitats que pertòcan l’IEO, presentacion de las darrièras parucions en matèria de libres e disques.
A la una: l’interés del benevolat dins las accions de terren, la caça als tresaurs d’Occitània, lo Pargue Natural regional de la Santa Bauma.
Per s’abonar a la revista Anem Occitans es aquí
Trobarètz dins aquel article l’ensenhador e la revista n°146, bona lectura !
Editorial:
- E per vos, a mitat vuege ò a mitat plen ? editorial de pèire Brechet, president de l’IEO
Actualitats:
- AG de 2014 : Cap a l’oest, que serà a Periguers
- Collòqui a Marselha : "quin aviéner per la lenga occitana"
- La caça als tresaurs d’Occitània
- Las paginas occitanas; An agut lo labèl Òc per l’occitan; Las ofertas del Servici de l’Emplec
- Una edicion de la SISQA aumentada en occitan
- Lo Pargue Naturau Regionau de La Santa Bauma
- Lenga, vin e cultura d’òc en tèrra dromenca. Una jornada dau patimòni occitan en Droma
Dorsièr:
- L’interés del benevolat dins las accions de terren
Projèctes:
- Rendut compte de l’assemblada generala 2013 d’ELEN
- Creacion d’IEO Formacion
Divèrs:
- Dictada Occitana 2014
Entrevista:
- Entrevista ambe Cristian Rapin
- Francesca Zantedeschi : "Une langue en quête d’une nation"
Publicacions:
- Sortidas
Tribuna Liura:
- Colera: Pronosticacion (de Michèu Chapduèlh)


text:
Anonymous
Anonymous (en occitan "anonim"), es un tèrme utilizat en dos senses. Coma un mèm o mèm Internet, representa lo concèpte de fòrça utilizaires de la comunautat en linha, o la comunautat en linha d'esperela, agissent anonimament de fòrma coordonada, sovent cap a un objectiu vagament convengut. Es tanben un labèl adoptat per de grops de personas qu'apartenon a cap d'associacion, mas que s'unisson per de protèstas e d'autras accions jol títol d'Anonymous, que deriva del meteis mèm. Generalament se considèra coma un tèrme per qualques subculturas d'Internet.[1]
Las accions atribuidas a Anonymous son menadas a tèrme per d'individús non identificats que s'atribuisson d'esperel lo labèl d'Anonymous.[2] Aprèp una seria de polemicas e manifestacions mediatizadas e Ddos en 2008, los incidents ligats a sos membres son cada còp mai frequents.[3]
Pasmens es pas ligat a una unica entitat en linha, fòrça sites webs son ligats a Anonymous. Çò qu'inclutz los celèbres 4chan, Futaba Channel, sos associats wikis, Encyclopædia Dramatica e una seria de forums.[4]
Originas del concèpte e mèm[modificar | modificar la font]
Lo nom d'Anonymous s'inspira en la percepcion d'anonimat qu'an los utilizaires en descargar imatges e comentaris d'internet. L'etiqueta d'anonim (anonymous, en anglés) se dona als visitaires que daissan de comentaris sens s'identificar dins un blòg, imageboard o forum. Aqueles utilizaires de còps que i a agisson coma se anonim èra una persona reala. Lor popularitat aumentant mejans internet, l'idèa d'un collectiu d'individús sens nom venguèt un mèm d'internet.[5] Anonymous representa globalament lo concèpte de quin que siá e de totes los compausants d'un collectiu sens nom.
« Anonymous es la primièra superconsciéncia basada sus internet. Anonymous es un grop, dins lo sens qu'una ramat d'aucèls es un grop. Cossí sas que son un grop? perque viatjan dins la meteissa direccion. En un moment donat, mai aucèls pòdon s'apondre, daissar, causir una autra direccion. »[6]
Atacas en defensa de WikiLeaks[modificar | modificar la font]
Anonymous coordonèt d'atacas dins l'Operation Payback contra Postfinance.ch (banca soïssa), sistèma de pagament Paypal, cartas de credit (Visa - MasterCard), e las paginas de personatges politics coma Sara Palin o lo senador ultraconservador Joe Liberman e d'autras paginas web que bloquejèron o ataquèron WikiLeaks.[7] En responsa a aquelas accions, qualques entrepresas de servici Internet, coma Facebook, Twitter e d'autras tampèron los comptes qu'aviá lo grop e enebèron la dobertura de nòus comptes.[8] Tanben, un grop d'"hackers" anoncièt divèrsas atacas dirigidas cap als comptes de Facebook.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Jessica Parral, James CLARK; Internet Group Takes Action Against Scientology [1] Universitat de Califòrnia, Santa Cruz
- ↑ (en)Shaun Davies, The internet pranksters who started a warname="shaundavies1"[2]
- ↑ (en)Alexia Tsotsis; My Date with Anonymous: A Rare Interview with the Elusive Internet Troublemakers; ed: LA Weekly; 4 de febrièr de 2009 [3]
- ↑ (en)Metz Cade; Google kills Anonymous AdSense account |[4]; ed:The Register; 14 de mai de 2008; San Francisco
- ↑ (en)Tom Whipple; Scientology: the Anonymous protestors; The Times; 20 de junn de 2008 [5]; Londres
- ↑ (en)Chris Landers Serious Business: Anonymous Takes On Scientology (and Doesn't Afraid of Anything); ed:Baltimore City Paper; 2 d'abril de 2008
- ↑ (es) Delia Rodríguez Anonymous: los enemigos de los enemigos de Wikileaks; ed:El País; 8 de decembre de 2010
- ↑ (ca) Un grup de 'hackers' denuncia que Facebook els tanca la pàgina perquè denuncien el boicot a Wikileaks|ed:Ara.cat; 9 de decembre de 2010


text:
2006
Aquesta pagina concernís l'an 2006 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 21 de mai - Serbia e Montenegro : A l'ocasion del referendum, les Montenegrins an votat en favor de l'independéncia de la Republica de Montenegro amb una majoritat de 55,5%.
Mond[modificar | modificar la font]
- 23 de març - Benin: Yayi Boni ganha l'eleccion presidenciala.
- 18 de mai, Republica Populara de China : Lo barratge de las Tres Gòrgas es oficialament acabat.
- 27 de mai - Indonesia: Tèrratrem dins l'illa de Java : mai de 5400 mòrts.
- 12 de julhet - 14 d'aost : Après deis incidents a la frontiera entre Israèl e lo Liban, l'armada israeliana ataquèt lo movement libanés Hezbollah e seis aligats. Pasmens, lo Hezbollah resistiguèt e leis Israelians deguèron se retirar sota la pression internacionala.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 27 de genièr - Johannes Rau, èx-president d'Alemanha (n.1931).
- 4 de febrièr - Betty Friedan, feminista americana (n.1921).
- 11 de març - Slobodan Milošević, èx-president d'Iogoslavia e de Serbia (n.1941)
- 5 d'abril - Gene Pitney, cantaire american (n.1941)
- 29 d'abril - John Kenneth Galbraith, economista canadian (n.1908)
- 6 de junh - Billy Preston, cantaire american (n.1946)
- 22 de julhet - Gianfrancesco Guarnieri, actor e dramaturg brasilièr (nascut en Itàlia en 1934).
- 16 d'agost - Alfredo Stroessner, èx-dictator de Paraguai (n.1912)
- 30 d'agost - Glenn Ford, actor american (n.1916)
- 30 d'agost - Naguib Mahfouz, escrivan egipcian, Prèmi Nobel de Literatura (n.1911)
- 22 de setembre - Joan de Cantalausa, autor occitan (n. 1925)
- 3 de novembre - Paul Mauriat, cantaire francés (n.1925)
- 16 de novembre - Milton Friedman, economista american, Prèmi Nobel (n.1912)
- 10 de decembre - Augusto Pinochet, dictator de Chile (n.1915)
- 25 de decembre - James Brown, cantaire american (n.1933)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : John C. Mather, George F. Smoot
- Prèmi Nobel de Quimia : Roger D. Kornberg
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Andrew Zachary Fire, Craig Cameron Mello
- Prèmi Nobel de Literatura : Orhan Pamuk
- Prèmi Nobel de la Patz : Muhammad Yunus