text:
Tractat de Versalhas
Lo tractat de Versalhas foguèt lo tractat de patz entre leis Aligats venceires de la Primièra Guèrra Mondiala e leis Alemands. Foguèt signat lo 28 de junh de 1919, cinc ans après l'assassinat de l'archiduc eiretier d'Àustria-Ongria a Sarajevo. Element principau de la patz après la guèrra, fixèt lei frontieras novèlas e deviá crear un òrdre novèu per lei relacions entre leis estats. Pasmens, lo tractat negligián leis aspècts financiers de la patz e lo traçat novèu dei frontieras foguèt la fònt de conflictes novèus dins leis annadas 1920. Ansin, lo tractat creèt de tensions novèlas en Euròpa que van causar entraïnar sa contestacion per unei país e la revirada de l'òrdre instaurat en 1919 que foguèt pas capable d'empachar la Segonda Guèrra Mondiala.
Somari
- 1 La fondacion dau sistèma de Versalhas
- 1.1 La division dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala
- 1.2 Lei problèmas de l'Euròpa de Versalhas
- 1.2.1 Lo reglament de la patz e la carta novèla d'Euròpa
- 1.2.2 Lei limits dau sistèma de Versalhas
- 1.2.3 Lei questions frontalieras pausadas per lo tractat
- 2 La revirada de l'òrdre de Versalhas
- 2.1 La division durabla d'Euròpa
- 2.2 La multiplicacion dei conflictes frontaliers
- 2.3 La question dei Reparacions
- 3 La fin de l'òrdre de Versalhas
- 3.1 La Destenduda dei relacions europèas
- 3.2 La disparicion de l'òrdre de Versalhas
- 4 Referéncias e nòtas
- 5 Bibliografia
La fondacion dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
La division dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Lo principi de l'equilibri continentau[modificar | modificar la font]
Au contrari deis Empèris Centraus vencuts de la Premiera Guèrra Mondiala, leis Aliats de l'Entenduda èran estats pas capables de definir d'objectius comuns de guèrra. Se quauqueis elements foguèron aisadament acceptats, lei posicions francesas e italianas se turtèron au principi de l'equilibri continentau entre leis estats europèus defendut per Reiaume Unit.
D'efèct, après la victòria de 1918, leis Aliats s'acordèron sensa problèmas sus lei revendicacions principalas dei venceires : retorn de l'Alsàcia-Lorena au sen de França, reconoissença de la sobeiranetat de Belgica e Serbia e desarmament d'Alemanha. En revenge, leis Estats Units refusèron d'acceptar lei tractats secrets concluts entre Itàlia, França e Anglatèrra, especialament l'annexion per Itàlia dei regions popladas per de minoritats italianas. De son caire, la posicion francesa demorèt ambigua entre la volontat de l'armada d'esquichar Alemanha per l'empachar de tornar venir una poissança capabla de menaçar França e la desirança dau govèrn de gardar l'aliança anglosaxona. Enfin, Reiaume Unit assaièt de mantenir l'equilibri dau continent, magerament còntra lo risc de veire França n'en venir la poissança unica e per favorizar la restauracion rapida dau comèrci.
La posicion estatsunidenca[modificar | modificar la font]
La posicion estatsunidenca dau president Wilson èra defenduda per la lista dei Quatòrze Ponchs. Sei ponchs principaus èran lo principi de la seguritat collectiva, dirigida per la « Liga dei Nacions » que va venir la futura Societat dei Nacions e lo principi dei Nacionalitats. Aqueu darrier va permetre l'independéncia de divèrsei pòbles europèus, especialament aquelei deis Empèris Rus, Otoman e Austrian. En revenge, s'opausèt a l'annexion per Itàlia de certanei regions popladas per de minoritats italians. Enfin, Wilson desirava de garantir la libertat de comèrci e de circulacion e limitar leis armaments. Aquela posicion va permetre ai Britanics d'obtenir lo mantenement de l'equilibri continentau e de limitar leis ambicions francesas e italianas. De mai, obtenguèt la creacion de la Societat dei Nacions que deviá permetre lo reglament dei problèmas internacionaus e preparar un desarmament generau dei país per limitar lo risc de guèrra novèla.
Lo mantenement de la dominacion coloniala[modificar | modificar la font]
La conferéncia de París foguèt l'ocasion per lei pòbles non europèus de se manifestar per lo premier còp au nivèu internacionau. Pasmens, levat de Japon que foguèt considerat coma un dei « Cinc Grands », lo nacionalisme asiatic o african obtenguèt gaire de resultats. Ansin, la colonizacion japonesa de Corèa foguèt reconeguda per leis Estats Units maugrat l'opposicion de China. De mai, la rivalitat entre França e Reiaume Unit limitèt fòrtament leis ambicions aràbias que foguèron limitadas a la Peninsula Aràbia. Enfin, la dominacion coloniala britanica demorèt en Egipte e Índia onte de manifestacions aguèron luòc sensa resultat.
Lei problèmas de l'Euròpa de Versalhas[modificar | modificar la font]
Lo reglament de la patz e la carta novèla d'Euròpa[modificar | modificar la font]
Lo tractat de Versalhas foguèt l'otís principau dau reglament de la patz après la Premiera Guèrra Mondiala. Regarda lei relacions d'Alemanha ambé leis Aliats e teniá divèrsei nivèus. Lo premier foguèt la seguritat : Alemanha foguèt desmilitarizada per una limitacion de seis efectius a 100 000 òmes e de seis armaments (interdiccion de l'artilhariá e de l'aviacion... etc.). Au nivèu territoriau, lo país perdeguèt 76 000 km² e aperaquí 6,5 milions d'abitants au profiech de França, de Belgica, de Danemarc, de Polonha e la reünion d'Alemanha e d'Austria foguèt defenduda. Enfin, ai nivèus politics e economics, Alemanha foguèt declarada responsabla de la guèrra e lo principi de reparacions foguèt inscrich dins lo tractat.
Lei clausas dau tractat de Versalhas foguèron completadas per d'autrei tractats pertocant leis autrei vencuts de la guèrra. Ansin, lei tractats de Saint-Germain-en-Laye e de Trianon marquèron la disparicion d'Àustria-Ongria. Itàlia obtenguèt una partida dei regions revendicadas en 1915. Apareguèron Checoslovaquia e Iogoslavia que foguèt formada a l'entorn de Sèrbia e de Montenegro. Ongria deguèt abandonar un terç de son territòri a Romania. Enfin, Polonha obtenguèt quauquei territòris dins lo nòrd de l'ancian empèri.
Dins lei Balcans, lo tractat de Neuilly consacrèt la pèrda de son accès a la Mar Egèa per Bulgaria. En revenge, lo partiment de l'Empèri Otoman decidit au tractat de Sèvres foguèt mai malaisat car lei Turcs, dirigits per Mustafa Kemal, resistiguèron. En 1923, Grècia foguèt vencuda en Anatòlia e deguèt acceptar un tractat novèu, signat a Lausanne, que foguèt pus favorable ai Turcs e permetèt l'emergéncia de l'estat turc actuau.
Lei limits dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
Tre sa signatura, lo sistèma creat per lo tractat de Versalhas foguèt criticat e sei limits apareguèron rapidàment dins son aplicacion. D'efèct, un de sei principis fondamentaus èra la nocion de seguritat collectiva qu'èra garantida per lei tractats, l'arbitrament d'instàncias internacionalas coma la Cort Internacionala de Justícia e lei decisions de la Societat dei Nacions (SDN). Pasmens, aquela darriera aviá pas lei capacitats d'intervenir dins leis afaires internacionaus d'un biais eficaç en causa de son foncionament que necessitava l'unanimitat de sei membres. Òr, tre 1918, la division dei venceires de la guèrra va generalament empachar la formacion de consensus blocant donc tot lo sistèma. De mai, la SDN èra tanben pas capabla d'aplicar sei decisions en causa de l'absència de fòrças pròprias.
La division dei venceires, puei subretot deis estats europèus, venguèt un trach permanent de la diplomacia d'Euròpa. D'efèct, tre lo començament, Reiaume Unit e Estats Units èran inquietas a prepaus deis ambicions francesas. S'ocupèron donc de lei limitar e d'assegurar rapidàment la reconstruccion de l'economia alemanda. De son caire, Itàlia foguèt ulcerada per lo refús que li foguèt opausat dins sa desirança d'annexar totei lei territòris poplats per de minoritats italianas importantas. Ansin, un grop d'estats importants, onte se trobavan Alemanha, Itàlia e Union Sovietica, contestavan lei frontieras novèlas a partir deis annadas 1920 creant un nombre grand de problèmas diplomatics mai o mens grèus.
Enfin, la question dei Reparacions qu'Alemanha deviá pagar e, pus generalament, totei lei problèmas economics e financiers foguèron solament evocats car lei participants pensavan que regardavan la politica interiora de cada estat. Ansin, l'estabilitat economica dau continent, rompuda per la guèrra, foguèt pas restablida e divèrsei país conoguèron de periòdes de crisi pendent leis annadas 1920.
Lei questions frontalieras pausadas per lo tractat[modificar | modificar la font]
Lei problèmas frontaliers pausats per lo tractat foguèron nombrós. Van entraïnar una tièra de conflictes durant leis annadas 1920 e definir uneis alianças entre lei nacionalismes de cada país que van dictar lei relacions europèas fins au començament de la Segonda Guèrra Mondiala. De mai, certanei d'aquelei problèmas fan partida dei causas de l'entraïnament dau conflicte mondiau e d'autrei, especialament en Euròpa Centrala, van definir leis alianças chausits per de país coma Ongria, Romania o Iogoslavia entre 1939 e 1945.
Lei frontieras e lei minoritats alemandas[modificar | modificar la font]
Poissança principala deis Empèris Centraus, Alemanha foguèt l'estat concentrant lo maximum de problèmas. A l'oèst, perdeguèt lei regions d'Alsàcia-Lorena conquistas per França e veguèt l'ocupacion e la desmilitarizacion de la riba oèst dau Ren. De mai, França ocupèt Saar e sei zonas minieras per 15 ans. A l'èst, lei frontieras ambé Polonha e Lituània èran contestadas, especialament lei cas dei vilas de Dantzig, de Techen e de Memel e de l'Auta-Silèsia. Aquelei regions èran popladas per de minoritats alemandas importantas que volián far partida d'Alemanha mentre qu'èran ocupadas per d'estats novèus creats per lo tractat de Versalhas. Lo cas èra similar sus la frontiera sud dau país onte una minoritat alemanda importanta vivián dins lo nòrd de Checoslovaquia. Enfin, au nòrd, Danemarc obtenguèt la region de Schleswig conquista en 1864 per Prussia.
Lei frontieras e revendicacions italianas[modificar | modificar la font]
Lo tractat de Versalhas creèt tanben de problèmas ai frontieras italianas. D'efèct, lo país capitèt pas de conquistar totei lei regions revendicadas durant la Premiera Guèrra Mondiala. La situacion pus problematica èra aquela de la vila de Fiume poplada per una minoritat italiana importanta mai apartenent a Iogoslavia. De dificultats ambé Grècia apareguèron egalament a l'entorn de l'illa de Corfo. Enfin, l'annexion de l'Aut-Adige e la politica d'italianizacion massísa de la minoritat alemanda de la region suscitèron de protestacions de part d'Àustria.
Lei problèmas frontaliers d'Euròpa Centrala[modificar | modificar la font]
Lo decopatge de l'Empèri d'Àustria-Ongria foguèt tanben una fònt de problèmas frontaliers entre estats d'Euròpa Centrala, magerament a l'entorn dei frontieras ongresas, en causa de la preséncia de minoritats etnicas mai o mens importantas. Ansin, l'annexion de Transilvània per Romania entraïnèt la formacion d'una minoritat ongresa fòrça importanta dins lo territòri romanés que venguèt un objècte de revendicacion dau govèrn de Budapest. Au sud, lo cas de la Voivodina creèt una situacion similara amb Iogoslavia. Enfin, lo darrier problèma grèu de la region èra la frontiera entre l'URSS e Romania qu'aviá conquista Bessaràbia durant leis eveniments de la Revolucion Russa.
Lei problèmas balcanics[modificar | modificar la font]
Coma foguèt lo cas per Àustria-Ongria, l'esclatament de l'Empèri Otoman creèt de dificultats frontalieras importantas. Lo premier problèma regardava lei frontieras de Grècia ambé Bulgaria e ambé Turquia. Lo premier foguèt èra centrat sus Tràcia, desbocat bulgar vèrs la Mar Egèa, qu'èra venguda grèga dins lo sistèma de Versalhas. Lo segond, pus grèu, foguèt la contastacion turca de sei frontieras novèlas que s'acabèt per una guèrra e una revision dei tractats en favor dei Turcs. Enfin, en Iogoslavia, apareguèt lo problèma dei relacions entre lei nacionalitats diferentas que compausavan lo país.
La revirada de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
La division durabla d'Euròpa[modificar | modificar la font]
Tre lo començament deis annadas 1920, lei revendicacions dei país vencuts e leis ambicions decebuda d'Itàlia van permetre l'emergéncia d'un grop de país, fòrça divèrs e gaire units entre elei, opausats au sistèma de Versalhas. Van assaiar d'obtenir satisfaccion mentre que França e leis autreis estats continentaus venceires de la guèrra exigiguèron l'aplicacion dau tractat. Aquò permetèt au Reiaume Unit, e tanben ais Estats Units dins certanei domenis, de se pausar coma arbitre de conflictes e rivalitats europèus que van rapidament minar la patz.
Lo maucontentament e leis ambicions italians[modificar | modificar la font]
Lo maucontentament italian foguèt una fònt de division majora durant leis annadas 1920 car regardava un dei venceires principaus de la guèrra. Pasmens, la question dei territòris revendicats en 1915 e qu'Itàlia obtenguèt pas totalament en 1919 venguèt lo ponch centrau de sa vida politica e afebliguèt fòrtament lo govèrn democratic. Rebutat en 1922 per Benito Mussolini, aqueu darrier perdeguèt sa plaça au profiech d'un poder autoritari e nacionalista que desvolopèt seis ambicions vèrs lei Balcans e Euròpa Centrala a partir de 1925.
Lei posicions alemanda e francesa[modificar | modificar la font]
La relacion entre França e Alemanha demorèt lo ponch centrau de la diplomacia europèa. D'efèct, França crenhiá lo redreiçament futur d'Alemanha. De lor caire, leis Alemands esitèron entre l'adopcion d'una politica de resisténcia au tractat de Versalhs o d'una politica de bòna volontat. Lei dos país assaièron donc divèrsei politicas durant leis annadas 1920.
Alemanha decidiguèt premier de resistir a l'aplicacion dau tractat de Versalhas. Pasmens, aquò se turtèt ai posicions francesas que demandavan lo respèct dei clausas de 1919 mentre que certaneis de seis òmes politics imaginavan de desvolopar de projèctes de cooperacion economica amb Alemanha. D'autra part, a l'Èst, França cerquèt d'eliminar leis interès alemands per venir lo partenari principau dei país novèus. Foguèt especialament lo cas ambé Polonha, Iogoslavia, Checoslovaquia e Romania que lo govèrn sostenguèt dins sei problèmas frontaliers.
La posicion anglosaxona[modificar | modificar la font]
Lei divisions europèas e la paur deis ambicions francesas decidiguèron leis estats anglosaxons de demorar neutres e d'arbitrar leis afaires continentaus. D'efèct, après la guèrra, leis Estats Units adoptèron tornarmai una politica isolacionista e refusèron de ratificar lo tractat de Versalhas. Decidiguèron puslèu de se concentrar sus seis interès en Asia e en America Centrala o sus lo comèrci internacionau, magerament en Euròpa Centrala. Per sa part, Reiaume Unit assaièt de restablir son economia basada sus lo comèrci internacionau e de luchar còntra la concuréncia novèla deis Estatsunidencs. Ansin, lei dos país s'opausèron ai demandas francesas d'afeblir Alemanha au nivèu territoriau o au nivèu economic ambé la question dei Reparacions degudas per lei destruccions de la guèrra. S'opausèron tanben ais ambicions italianas dins lei Balcans.
La multiplicacion dei conflictes frontaliers[modificar | modificar la font]
Durant lo començament deis annadas 1920, una partida granda dei problèmas frontaliers foguèt reglada per la fòrça militara. Aquò foguèt permés per lo sostèn aduch per lei poissanças majoras ais iniciativas de seis aliats e per la feblesa de la SDN
La feblesa de la SDN e lo reglament militar dei conflictes territoriaus[modificar | modificar la font]
La màger part dei problèmas creats per lo tractat de Versalhas evolucionèron. Pasmens, la SDN foguèt sovent incapabla d'assegurar una solucion pacifica e unei conflictes se debanèron en Euròpa Centrala o dins lei Balcans.
Ansin, se la SDN capitèt de traçar pacificament lei frontieras entre Àustria, Iogoslavia e Ongria, la màger part dei questions frontalieras s'acabèron sensa sa participacion o seis estructuras foguèron utilizadas unicament au profiech d'un dei camps engatjats. Per exemple, foguèt lo cas a prepaus de la vila de Teschen en 1921 onte Chescoslovaquia ocupèt una region principalament polonesa ambé lo sostèn francés. Aqueu tipe de situacion se debanèt tornarnai en Auta Silèsia onte Polonha obtenguèt la partida pus industrialazada de la region maugrat la preséncia d'una minoritat alemanda importanta. Dins aqueu cas, la revirada de la SDN foguèt accentuada per sa temptativa mancada d'organizar un referendum sus l'avenir dau territòri[1].
Enfin, de conflictes nombrós aguèron luòc durant tot lo periòde sensa que la SDN foguèsse en mesura d'intervenir. Lo pus important foguèt la guèrra entre lei Turcs e lei Grècs que s'acabèt per la victòria dei premiers en 1923. Pasmens, la SDN foguèt tanben pas capabla de s'opausar ais autrei conflictes armats implicant lei poissanças europèas coma França a prepaus de l'ocupacion de Ruhr o Itàlia sus la question de la possession de Fiume. Sei limits apareguèron donc lèu e la Societat demorèt totjorn incapabla de s'ocupar d'un afaire regardant un de sei membres principaus.
La question dei frontieras d'Euròpa de l'Èst[modificar | modificar la font]
En fòra dei limits de la Societat dei Nacions a prepaus de la definicion dei frontieras d'Euròpa Occidentala e Centrala, l'autre problèma major de la diplomacia dau començament deis annadas 1920 foguèt la definicion dau territòri sovietic. Lei Francés prepausèron d'establir un ensems d'estats entre l'URSS e lo rèsta d'Euròpa per limitar l'influéncia bolchevica sus lo continent. Lo ponch centrau d'aquela estrategia venguèt donc la definicion de la frontiera entre Polonha e l'Union Sovietic. Una guèrra acarnada e saunosa acomencèt donc a la prima de 1920 quand lei Polonés ataquèron Ucraïna en direccion de Kiev. En julhet de 1920, la còntra-ofensiva sovietica permetèt a l'Armada Roja d'agantar la region de Varsòvia onte lei soudats polonés, ajudats per França, capitèron de resistir constrenhent lei Sovietics de se retirar en Bielorussia. Lo tractat de patz foguèt signat en març de 1921 mai lo partiment creèt de rancunas tenaças entre lei diferents país de la region e foguèt una causa de l'entraïnament de la Segonda Guèrra Mondiala.
La question dei Reparacions[modificar | modificar la font]
En fòra deis aspècts territoriaus, l'autra dificultat majora deis annadas 1920 foguèt la question dei Reparacions de guèrras degudas per lei país vencuts, especialament Alemanha.
La revirada dei negociacions[modificar | modificar la font]
Lo problèma acomencèt en 1919 quand leis Estats Units, Reiaume Unit, França e Itàlia capitèron pas de s'acordar sus lor montant, estimat entre 120 e 190 miliards de marcs-aur. De negociacions èran previstas en 1921 per reglar la question. En 1920, la conferéncia de Spa decidiguèt l'atribucion dei reparacions entre leis Aliats[2]. En genier de 1921, lo montant totau foguèt fixat a 226 miliards, ço qu'Alemanha refusèt. En març de 1921, lei Francés, sostenguts per lei Britanics, ocupèron divèrsei vilas alemandas per far pression sus son govèrn. Ansin, après una novèla conferéncia a Londres, leis Alemands deguèron aceptar tornarmai de pagar de reparacions de guèrra importantas mai capitèron d'obtenir una reduccion de la soma de 226 a 132 miliards de marcs-aur. En cambi d'aquela reduccion, Reiaume Unit èra lèst per garantir lei frontieras francesas còntra lei pretencions alemandas. Pasmens, lo govèrn francés, sota la pression dei nacionalistas, deguèt refusar entraïnant la revirada dei negociacions regardant lei Reparacions.
La rompedura de la solidaritat entre França e Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Après la revirada de la conferéncia, lei negociacions contunièron a la conferéncia de Gènoa en 1922 que s'acabèt per una revirada novèla. Aquò afebliguèt la posicion dau Reiaume Unit que deviá restaurar lo comèrci europèu per assegurar son redreiçament economic. De mai, en causa de sei pèrdas durant la guèrra, lo país èra plus capable de mantenir sa supremacia navala e de restaurar sa moneda. Ansin, a partir de 1922, lei Britanics se raprochèron deis Estatsunidencs, decident d'acomençar de negociacions a prepaus dei deutes de guèrra causant donc la rompedura de la solidaritat entre lo Reiaume Unit e França.
Aquò va decidir França de sasir de gatges avans lo començament d'aquelei negociacions. Ambé l'ajuda de Belgica e còntra l'avejaire britanic, sei tropas ocupèron donc la Rur a partir dau 11 de genier de 1923. Creèron una frontiera economica entre aquela region e lo rèsta d'Alemanha. Après un assai de resisténcia alemand, lei Francés capitèron de recomençar la produccion industriala mentre que l'ocupacion entraïnava de dificultats economicas e socialas fòrça importantas en Alemanha. En setembre, lo cancelier novèu ordonèt la fin de la resisténcia. Pensant averar la question dei Reparacions, lo govèrn francés acceptèt lo començament de negociacions dirigidas per lo banquier estatsunidenc Dawes.
La fin de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
La Destenduda dei relacions europèas[modificar | modificar la font]
L'annada 1924 marquèt lo començament d'una destenduda dins lei relacions diplomaticas entre país europèus causat per lo reglament dei questions financieras. De mai, lo periòde foguèt caracterizat per lei premierei discussions regardant la « seguritat collectiva » deis estats.
Lo reglament dei questions financieras e la revirada francesa[modificar | modificar la font]
Lo reglament dei problèmas financiers de la Premiera Guèrra Mondiala foguèt caracterizat en 1924 per l'imposicion de la mediacion anglosaxona. Afeblida per l'especulacion, França deguèt acceptar lei conclusions de la conferéncia de Londres dirigida per Dawes. Lo montant totau dei Reparacions foguèt mantengut a 132 miliards de marcs-aur mai se donèt la prioritat au redreiçament de l'economia alemanda. La soma pagada per leis Alemands foguèt donc demenida durant lei cinc premiereis annadas. Puei, en 1929, França obtenguèt d'unificar lei calendiers dau remborsament dei deutes contractats durant la guèrra e dau pagament dei Reparacions per leis Alemands. Aquò va permetre d'amaisar lei problèmas economicas europèus permetent de durbir una fasa de destenduda entre lei país dau continent.
Lo pacte de Locarno[modificar | modificar la font]
La conferéncia de Londres e sei resultats entraïnèron un periòde de destenduda que permetèt lo començament dei negociacions regardant lei questions dau desarmament e de la seguritat collectiva qu'èra desirada per lo president estatsunidenc Wilson au moment de la signatura dau tractat de Versalhas.
La premiera iniciativa foguèt lo pacte de Locarno que garantissiá lei frontieras occidentalas. Alemanha i acceptèt lei frontieras de 1919 en cambi de l'evacuacion anticipa dei territòris ocupats en 1918 e d'un sètge permanent au Conseu de la SDN. Après aqueu acòrd, lei relacions entre França e Alemanha se melhorèron, especialament dins lo domeni economic (Cartel Internacionau de l'Acier, acòrd comerciau de 1927...). La Destentuda permetèt lo foncionament corrèct de la SDN que conoguèt son apogèu a la fin deis annadas 1920. Ansin, foguèt capabla d'arbitrar lei conflictes frontaliers d'Euròpa Centrala entre Grècia, Bulgaria, Àustria e Ongria entre 1924 e 1928. Pasmens, a partir de 1929, lo començament de la crisi economica va causar son afebliment rapide e la fin dau sistèma de Versalhas.
La disparicion de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
A partir dau començament deis annadas 1930, lei dificultats de la crisi economica e leis ambicions dei regims faissistas alemands e italians va entraïnar la disparicion de l'òrdre de Versalhas e lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala.
Lo rearmament d'Alemanha[modificar | modificar la font]
A partir dau començament deis annadas 1930, Alemanha decidiguèt de rebutar pauc a pauc lei clausas principalas dau tractat. Lo premier ponch foguèt l'anòncia dau refus alemand de respectar lei limitacions d'armament impausadas. Lo movement foguèt renforçat après 1933 e l'arribada dau poder nazi. Ansin, en 1935, Hitler decidiguèt de rebastir l'armada alemand per l'introduccion dau servici militar e la formacion de fòrças navalas, aerianas e blindadas qu'èran enebida. En junh de 1935, aqueleis evolucions foguèron reconegudas per lo Reiaume Unit que signèt un tractat navau ambé leis Alemands. De mai, lei Francés prenguèron gaire de mesuras per menaçar Alemanha e protestèron solament au nivèu diplomatic après la remilitarizacion de Renània en 1936. Aquò permetèt donc ais Alemands de restaurar lor poissança militara sus lo continent.
Leis ambicions italianas e la paralisi de la SDN[modificar | modificar la font]
En fòra d'Alemanha, lei còps principaus còntra lo sistèma de Versalhas foguèron mandats per lo govèrn italian que desirava de contentar seis ambicions d'expansion. En particular, Itàlia va precipitar la fin de la SDN en 1935 quand lo país decidiguèt de conquistar Etiopia. Lei dos estats èran membres de la SDN que seis estatuts enebissián la guèrra entre membres. Pasmens, maugrat l'agression, la Societat reagiguèron pas puei impausèron de sancions gaire geinantas per l'esfòrç de guèrra italian. En 1936, après la victòria italiana, aquelei sancions foguèron rapidament levadas mostrant clarament la paralisi de l'organizacion quand lei poissanças grandas èran implicadas.
La destruccion finala dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
Après sei reviradas de 1936, la SDN e lo rèsta de l'òrdre de Versalhas foguèron destruchs per lo nacionalisme alemand. D'efèct, a partir de 1938, lei violacions dau tractat venguèron pus grèvas ambé la contestacion victoriosa dei frontieras de 1919 per Hitler a partir de 1938. Lo premier element foguèt l'annexion d'Àustria en 1938 que suscitèt ges de reaccions importantas deis autrei país europèus. Hitler poguèt donc conclure que l'utilizacion de la fòrça èra una solucion per satisfaire leis ambicions d'Alemanha nazi. En setembre de 1938, sensa que la SDN foguèt consultada, ocupèt donc Checoslovaquia après leis acòrs de Munic negociats ambé França, Reiaume Unit e Itàlia e pertocant la minoritat alemanda d'aqueu país. Dins aquò, aquela conquista, non prevista dins leis acòrds iniciaus, decidiguèt França e lo Reiaume Unit de resistir ais Alemands. Ansin, en 1939, aquelei dos país s'opausèron ais ambicions alemandas a prepaus de Polonha marcant en setembre de 1939, lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala e la fin finala dau sistèma de Versalhas.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La revirada dau referendum foguèt causat per la preséncia de 200 000 immigrants alemands dins la vila qu'èran estats mandats per lo govèrn alemand. Aquò entraïnèt la remanda dei resultats dau vòte per lei Polonés e una insurreccion reprimida per lei tropas alemandas. França menacèt adonc de mandar de fòrças per sostenir Polonha causant finalament lo partiment de la region entre lei dos estats.
- ↑ França (52%), Reiaume Unit (22%), Itàlia (10%), Belgica (8%) e rèsta deis Aliats (8%).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Andelman, David A. (2008), A Shattered Peace: Versailles 1919 and the Price We Pay Today, New York/London: J. Wiley. ISBN 9780471788980.
- (en) Demarco, Neil (1987), The World This Century, London: Collins Educational. ISBN 0003222179.
- (en) Macmillan, Margaret (2001), Peacemakers, London: John Murray. ISBN 0719559391.
- (en) Markwell, Donald (2006), John Maynard Keynes and International Relations, Oxford: Oxford University Press. ISBN 0198292368.
- (en) Nicolson, Harold (2009) [1933], Peacemaking, 1919, London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-25604-4. [1].
- (en) Stevenson, David (1998), "France at the Paris Peace Conference: Addressing the Dilemmas of Security", In Robert W. D. Boyce. French Foreign and Defence Policy, 1918–1940 : The Decline and Fall of a Great Power, London: Routledge. ISBN 978-0-415-15039-2.
- (en) Wheeler-Bennett, Sir John (1972), The Wreck of Reparations, being the political background of the Lausanne Agreement, 1932. New York: H. Fertig.
- (en) The Treaty of Versailles: A Reassessment After 75 Years, Boemeke, Manfred F., Gerald D. Feldman, and Elisabeth Gläser, editors. Washington, DC: German Historical Institute, 1998.
- (fr) Pierre Renouvin, Le traité de Versailles, Flammarion (réimpr. 1969)
- (fr) Jacques Bainville, Les Conséquences politiques de la paix, Godefroy de Bouillon (réimpr. 1969) (1re éd. 1920)
- (fr) Pierre Miquel, La Paix de Versailles et l'opinion publique française (Thèse d'État), Flammarion, coll. « Nouvelle Bibliothèque scientifique dirigée par Fernand Braudel » (réimpr. 1992) (1re éd. 1973), 611 p. (ISBN 978-2082101776)
- (fr) Jean-Jacques Becker, Le Traité de Versailles, Presses Universitaires de France - PUF, coll. « Que sais-je ? », 15 août 2002, 127 p. (ISBN 978-2130529668)
- (fr) Margaret McMillan (trad. André Zavriew), Les artisans de la paix : Comment Lloyd George, Clemenceau et Wilson ont redessiné la carte du monde [« Peacemakers, Six months that changed the world. »], JC Lattès, 20 septembre 2006, 660 p. (ISBN 978-2709628112)
- (fr) Bruno Cabanes, « Le vrai échec du traité de Versailles », dans L’Histoire, no 343, juin 2009, p. 82-87 (ISSN 01822411)


c: text/html

text:
Nitrit
Los nitrits son los sals de l'acid nitrós. L'acid nitrós es un acid instable de formula HNO2. La formula de l'ion nitrit es NO2-.
Somari
Confusions possiblas[modificar | modificar la font]
Cal pas confondre amb, per exemple:
- lo nitrat de sòdi NaNO3 ;
- lo nitrit de sòdi NaNO2 ;
- lo nitrur de sòdi Na3N ;
- l'azotur de sòdi NaN3.
Toxicitat[modificar | modificar la font]
Dins los cors d'aiga, per exemple canalizats, e dins las regions densament abitadas o d'agricultura intensiva, los nitrits son sovent un paramètre important de desclassament dels cors d'aiga.
Per l'Òme e los mamifèrs, la preséncia de nitrits dins la sang empacha l'emoglobina de fixar convenablament l'oxigèn. Es una de las causes de la « malautiá blava del noirigat », o « metemoglobinemia » . En abril 2011, 3 enfants ne son morts en China[1].
Es perque lo taus en nitrits dins l'aiga potabla es reglementada (per exemple per la preparacion de las poparèlas) e, indirectament aquela nitrats en rason de lor capacitat a se transformar en nitrits.
En mitan acid, coma es lo cas dins l'estomac, los nitrits, sovent presents dins la carnsalada coma aditius, forman amb los aminas secondaris dels nitrosamins toxics, plan versemblablament cancerigèns[2].
Proprietats[modificar | modificar la font]
L’ion nitrit a un comportement plan diferent de l'ion nitrat, subretot, se liga al metal. Los nitrits alcalins son solubles dins l'aiga e igroscopics.
Exemples de nitrits:
- nitrit de sòdi NaNO2
- nitrit de calci Ca(NO2)2.
- nitrit de potassi KNO2
Obtencion[modificar | modificar la font]
Los nitrits alcalins sot obtenguts per decomposicion dels nitrats correspondents vèrs 1 200 °C.
Se los prepare actualament per sintèsi pendent la produccion de l’acid nitric.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
- Conservacion de la vianda
- Agricultura: La bacteria Nitrosomonas convertís l'amoniac de las plantas, resultant de l'azòt, en dioxid d'azòt puèi Nitrobacter transforma lo nitrit en nitrat absorbat per las raíces.
- Transformacion d'aminas en sals de diazòni, basa de l'industria dels colorants organics
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- les nitrates - nitrites et la santé Colloque ~ Nitrate - Nitrite - Oxyde nitrique le 31 mars 2011 à Paris.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Que l’am cantat a Samatan, a l’estagi de polifonia gascona de Bastien Zaoui.
Mès ençò de Youtube, ne son pas nosautes, mès Lucille Chartrain, Lutxi Achiary, Virginie Ardaen, Wilfried ABO. Bravo ad eras·eth !
Des cantères en Gascogne aujourd’hui
Sendèrs de tèrra nera
Prova sus lo camin
Los uèlhs lhevats luenh d’ací
Luseishen las estelas
Las vias alandant
Òmi b’ès petit o gran, petit o gran ?
Tèrra mair verda e blua
qui a tots òmis neureish
Per son bèth còs qu’esloreish
Sasons, aires e aigas
Devarant deus somius
Hè vàder tot çò qui viu, tot çò qui viu
Mès negrejant natura
Òmis desinspirats
Cercatz monedas hens patz
Vida tibada e dura
L’èime tant malurós
Sona vuèit e envejós, e envejós
E pausat sus la tèrra
Jogant tot ataisat
Per l’aire e l’arbo jumpat
L’enfant dret sus la pèira
Consola lo mau vielh
Doman be serà sorelh, serà sorelh
Ondas de la hont vielha
Bailinan lo mainat
Peus moviments avivat
Briuleja aiga fresqueta
Eth l’audishen jogar
Lo cant navèth troberà, be troberà


text:
Una descobèrta estonanta. La continuitat genetica d’ancianas populacions qu’arribèron a America del Nòrd fa 10.000 ans es reala en los nadius americans d’uèi lo jorn. Aital o a confirmat un nòu estudi fach per una còla scientifica de divèrsas universitats estatsunidencas. La populacion nativa d’America del Nòrd-Oèst a lo meteis ADN que los primièrs umans que i arribèron fa mai de 10.000 ans.
L’estudi, totun, solament o pòt confirmar per la populacion nativa indigèna del sud d’Alaska e la còsta de Colómbia Britanica. E mòstra que i a una continuitat genetica pendent milièrs e milièrs d’ans. “Podèm confirmar que es la meteissa populacion que viu en una partida del mond a travèrs de mai de 10.000 annadas – çò diguèt un dels autors de l’estudi, Ripan Malhi, antropològ de l’Universitat d’Illinois -. Maugrat la descobèrta aquestas ancianas populacions qu’arribèron a America an una istòria plan complèxa”.
Lo nòu estudi contunha d’autres anteriors qu’avián mes l’atencion en l’ADN mitocondrial e que solament es passat de maires a filhas. Aquel marca la linha mairala e se solament es estudiat aqueste i a d’informacions dels ancessors que se pòdon pas pèrdre.
Caliá un estudi genetic mai complèt
Per aquò los scientifics estudièron las donadas geneticas de Shuká Káa (una paraula Tlingit que vòl dire Òme abans de Nosautres), un individú ancian trobat dins la balma d’On Your Knees, al sud d’Alaska e que i demorèt fa 10.300 ans. E mai, analizèron lo còdi genetic de plusors autres individús de la còsta de Colómbia Britanica e que demorèron entre fa 6.075 e 1.750 annadas.
“Es plan interessant – çò confirmèt Brian M. Kemp, antropològ de L’Universitat d’Oklahoma e autor tanben de l’estudi -. Los gèns mitocondrials de Shuká Káa tanben èran los meteisses d’un autre individú que visquèt fa 6.000 annadas. Amb aquò comencèt tot”.
Maugrat aquela descobèrta, aqueste gèn desapareguèt dins l’istòria lèu. Lo nuclèu d’ADN suggerissiá qu’èra arribada una autra populacion mas se una femna a pas de filhas e solament filhs, l’ADN mitocondrial passa pas a la seguenta generacion. Shuká Káa passèt pas los lors gèns. O faguèron. De segur, los lors familhars. Per ansin los scientifics virèron la sieuna atencion cap al nuclèu d’ADN que pòt balhar plan mai d’informacion sus los ancessors d’una persona.
“L’ADN mitocondrial e lo cromosoma Y balhan d’istòrias estonantas mas tanben conflictivas – çò soslinhèt Michael DeGiorgio, biològ de l’Universitat Estatala de Pennsilvània-. Totun, lo genòma nuclear balha una informacion mai complèta sus la linha genetica umana”.
E foguèron descobèrts mai d’un linhatge genetic en America de fa 10.300 ans. Los descendents d’aqueles òmes e femnas encara vivon uèi dins la region, çò confirmèt Rosita Worl, directora de l’Institut de l’Eiretatge de SeaAlaska, en Juneau.
Al delà, l’estudi tanben es lo fruch d’un long procès de participacion e collaboracion entre los scientifics e plusors grops nadius de l’airal que volián conéisser los lors ancessors. Ara ja pòdon dire que la sciéncia confirma las tradicions oralas qu’an agut pendent milièrs d’ans los indigènas d’Alaska.
“Los primièrs analisis confirmèron que la populacion actuala a coma ancessors dirèctes los primièrs òmes qu’arribèron a la region fa mai de 10.000 ans – çò apondèt Worl-. La sciéncia doncas confirma d’istòrias ( qu’abans èran solament legendas – dels Tlingit d’Alaska”.
Benlèu tanben se debanarà lo cas en d’autres grops nadius americans. Totjorn s’es estat dich que dins una legenda i a una partida de vertat. Ara, la sciéncia o confirma. Estonant. L’estudi es estat publicat en Proceedings of the National Academy of Sciences.
La Redaccion


text:
Coma iò dissí a la fin dau bilhet 1, i a de la gent alhor dins lu monde per dessinhar daus gais e/o las istòrias daus gais, aürosadament. Per las istòrias de lesbianas, sabetz que sei pas alcolic (mesfiatz, dire aquò es lesbofòba, booooo ! Meschaënt lu gai ! ), mai seriosament, per las istòrias de lesbianas, fau ‘nar a la fin d’aqueu bilhet.
Howard Cruse es un autor d’America que frutjet dins l’underground de las annadas 1970. Quauquas annadas apres los USA, la França vei la paruci’ ne’n 2001 dau Monde de différence. 200 pajas per racontar la vita d’un goiat dins lu sud raciste, un goiat que, tras la batalha per los dreits civiques, parla de son omossessualitat. Lu perpaus es mai que mai interessent, e fai d’aqueu libre ‘na parola militanta, emai i a pas la fòrça d’un tesmonhatge coma dins lu Jornau dau Neaud.
Ralf König es beleu lu mai conegut daus autors perque sos libres, emai parlessen daus gais, son talament rissoliers que tot lu monde ne’n ritz.
Dins la jòuna generaci’ fau notar de la gent coma Tim Fish e lu Tom Bouden.
Dins las manga :
‘Tenci’, aquí es un monde fòrça desparier, perque las istòrias de goiat qu’aiman d’autres goiats non pas de las goiatas son de’n prumier per estre legidas per las filhas, es entau. Ne’n mai d’aquò, lu sitemi de censura proprí au Japon fai que beucòp de chausas poden estre dicha dins lu raconta mas pas montradas dins lu dessenh. Mesma, la cultura dau Japon fai que dins ‘n’istòria entre jòune de 17 ans, i a res que s’i passa d’un punt de vuda sessuala, non, fau esperar « la maturitat » e los 20 ans. Mesfiatz v’autres, la categoria yaoi, d’una libraria generalista, pòt vos montrar de las istòrias clarament pedofilas dau nòstre punt de vuda ; per de las istòrias gais, d’amors sens forçament d’actes sessuaus, fau gaitar a Boy’s love.
- Per ne’n saber mai sus l’univers dau sexe au Japon dins las manga, fau legir Jean Marie Bouissou.
Dins los comics americans :
De’n prumier, un bocin dau còdi de moralitat (1954) :
– 1 – lu divòrci deu pas estre representat sus la tonalitat de l’umor o coma quauquares d’asoatar o de desirar.
– 2 – fau pas montrar de relaci’s sessualas
– 4 – las romanças amorosas deven montrar de’n prumier la vita dau fogier e lu caracteri sacrat dau maridatge.
– 7 – las perverci’s, lu fach d’estre un-a desaviat-ada, aver de ‘n’atirança per la gent de mesma sexe son subretot de pas representar.
E pertant, Vega eissiguet ne’n 1979 dins los X-men.
Dau costat de las filhas
Coma dins lu restant de la societat, las lesbianas son gaire visiblas dins lu mitan gai de la bede.
Los dos albums de las Marsouines (1997 & 1998) son estats autò-esditats.
Las reviradas son elas tot pauc presentas. Los libres de la fòrça militanta Alison Bechdel l’an estats, mas per de p’itats estructuras, e aëui, se poden pus trobats. D’aquela dessinatritz, se pòt legir sus la tiala mondiala, non revirats, las bandas Dykes to watch out for. Chas los librarís, se troba d’enquera la revirada de Fun Home (2006).
‘N’autra granda dessinatriça tant lesbiana que feminista es la Roberta Gregory, que sa Bitchy Bitch, ‘na mangònha de prumièra coma las aime, fuguet revirat dins très album (de 1998 a 2005).
Lu Monde de Jane (2005) es un libre de la Paige Braddock. Es una bede per tot-a-s, pas de politique, pas de revendicaci’s, tot marcha per lu mielhs dins lu melhors dau monde.
Chas las japonèsa, Ebine Yamaji es ‘n’autritz granda, de’n prumier per la qualitat de son dessenh, de’n second per sos perpaus. Segur, son pas politiques màs, mai d’un còp parlan dau benaise, de la vita. Un pauc coma dins los romans japonès, i a grán res coma acci’, nonmàs n’aër, ‘n’atmosfèra.
Sens obludar la Julie Maroh, que son libre es estat cronicat aquí e que la palma d’aur… ‘tende de veire lu film.
- Sus las filhas mai las bedes,
veiquí un liam(>fr) que fau legir, n’autres gais, am lu mesma produch sos la fòrma dau Jeromeuh, e aquí ‘n’autre liam (>fr) sus las filhas, perque lu prumier es ‘bolhat.
‘Queu bilhet, mai l’autre, son tirats e adaptats d’un dau François Peneaud (Junh de 2005) sus actuabd (>fr)


text:
Céser
Pé de céser (Cicer arietinum) amb tecas
Lo céser (Cicer arietinum) es una planta de la familha de las Fabacèas (o leguminosas), vesina del pese (Pisum sativum) mas d'un genre botanic diferent. Se cultiva dins las regions mediterranèas d'ont es originari e produch una grana comestible. Ten un doble recòrd: naus taus glucids assimilables e percentatge naut en proteïnas vegetalas.
L'epitèt especific arietinum fa referéncia a la forma de la grana en forma de cap d'aret, en latin (aries), dotat de banas.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es un pes de talha mejana, redond e bornhut, de color burèl ea acabat en punta. Es fòrça perfumat e garda sa forma a la coseson (fons a 1 ora).
Qu'es una planta de grand interés economic, lo sequenciatge de son genòma es en cors.
Cicer arietinum noir - Musèu_d'Istòria_Naturala_de_Tolosa
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo céser es de segur originari del Pròche Orient (sud èst de la Turquia, tèrras armènias, Siria) ont tres espècias annalas salvatjas de céser existisson encara.
Se dich sovent que lo céser conqueriguèt l’Euròpa pendent l'Edat Mejana après que los crosats l’avián descobèrt al Pròche Orient. Mas sa cultura e sa consomacion son en realitat atestadas plan abans, al mens dempuèi lo sègle IX, per de fonts escrichas e arqueologicas. Fa partit de las plantas que la cultura es recomandada dins los domènis reials per Carlesmanhe dins le capitular De Villis (fin del sègle VIII o començament del IX).
Lo céser arribèt en Índia fa sonque dos sègles, passant d’en primièr per l’Afganistan. Lo nom indi dels césers es « Kabuli chana » (chana = céser). Las varietats de granas pichonas son nomenadas « Desi » (locala).
Los césers son coneguts e mencionats dempuèi l’Antiquitat, jolJ.-C. nom d’« hallaru » (3 000 ans AbC), coma font alimentària en Mesopotamia. En lenga arabi, lo céser se nomena « Hummus» "حمّص", de la meteissa raiç que lo vèrbe que significa "torrar".
Lo nom latin del céser « cicer », sens dobte parent de l'armèni classic « siseṙn » (modèrne « siseṙ »). Aquel mot latin se trapa ara dins le francés « pois chiche », dans l’italin « cece », dins le catalan « Cigró » dins l’alemand « Kichererbse », dins l’anglés « chick pea », dins le neerlandés « kikkererwt » o quitament dins lo berbèr « ikiker ». Pasmens, son nom espanhòl « garbanzo », e lo portugués « gravanço » es pas d’origina arabi tanpauc latina, es benlèu l’indici d’una introduccion encara mai anciana.
Ciceron deu son chafre (cognomen) a una gròssa verruga en forma de céser que seriá estat plaçada a la punta del nas d’un dels sieus aujòls; es del meteis pel faraon d'origina grèga Ptolemèu IX chafrat Lathyros, l'equivalent en grèc[1].
Biais de cultivar[modificar | modificar la font]
Lo céser es una planta annala que vòl pas mai que de sols paures, peiroses e secs.
Se semena plan calar, que las raiças pòdon prene un volum important. Demanda pas fòrça d'entreten, pasmens se conselha de cauçar lo pes e de deserbar per sarclatge. La culhida se debana quand las tecas son secas e venon bruna.
Sos enemics principals son de corcossons que pertusan los grans.
Varietats[modificar | modificar la font]
Se destria 2 topes de céser:
- Lo Grop Kabuli de gròssas granas claras. Aquel tipe se cultiva subretot dins la zòna mediterranèa.
- Lo Grop Desi de pichonas granas versas o brunas. Aquel tipe se cultiva en Índia, Afganistan,...
Un trabalh d’amelhoracion de varietat se realizèt en França. I a ara sièis varietats inscrichas al catalòg francés: 'Eldorado', 'Elixir', 'Elvar', 'Flamenco', 'Lambada', 'Twist'.
Produccion[modificar | modificar la font]
La produccion mondiala de céser es de gaireben 9 milions de tonas[2], amb 6,5 Mt produchs en Índia. Lo céser es plan aclimatat als climas de tipe mediterranèu, coma en Espanha, Turquia, Magrèb e Occitània tanben. Sa cultura valoriza los sols secs e es excellenta en rotacion, per exemple en tresena annada après un blat dur.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Santat[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, lo céser èra utilizat per:
- prevenir l’impoténcia sexuala dels òmes (torrat);
- arrèsta las diarrèas (cuèch);
- cura las plagas, per evitar les infeccions (polvera), e en cataplasma contra los floroncs (polvera).
Lo céser es tanben utilizat en fitoterapia per sas nombrosas proprietats; seriá energetic, diuretic, antiseptic urinari, estomaquic e vermifug.
Cosina[modificar | modificar la font]
Se consomís caud o freg (en salada), sovent es consomit coma l'un dels "legums" du coscós o dels ragosts, oladas, qormas, sopas e estofats, o, un còp espotit, jos forma de Omos o falafèl. Aquelas receptas tradicionalas dels païses mediterranèus son interessantas per la santat.
Jos forma de farina, dintra dins la preparacion de plats coma las cadas, soccas o panissas en Occitània, las farineta de Gènoa, las panelle de Sicília o las calenticas d'Argeria.
Lo chuc de céser (que se pren de las bóstias de consèrvas) es, coma la glària, compausat de gaireben 90 % d’aiga e de 10 % de proteïnas vegetalas coma l’albumina. Aquel chuc s'utiliza en substitut de las glàrias per far des plats necessitan d'uòu batuts en nèu.
Lo céser dins la tradicion[modificar | modificar la font]
Lo céser, es un riu cevenòl, son nom ven del Cicer arietinum dins una region ont la cultura del céser èra espandida.
Près, de Montaren, (Gard), se festeja lo céser, al mes de mai. Aquela manifestacion dura tres jorns.
A Rotgiers, (Var), tanben se debana una fèsta dels césers. La manifestacion es organizada per la Confrairiá del céser de Rotgiers e s'acaba per un concors de buf de césers que cada concurrent, de ventres, deu lançar lo céser mai luènh possible amb sa boca.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Plutarc, Vida de Ciceron, I.
- ↑ Site FAOSTAT
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Farina de céser
- Leguminosa
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Référence JSTOR Plants : Cicer arietinum (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia JSTOR Plants : Cicer arietinum (en)
- Référence Catalogue of Life : Cicer arietinum L. (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia Catalogue of Life : Cicer arietinum L. (en)
- Référence Flora of China : Cicer arietinum (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Cicer arietinum (en)
- Référence Flora of Pakistan : Cicer arietinum (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Cicer arietinum (en)
- Référence FloraBase (Australie-Occidentale) : classification Cicer arietinum (+ photos + distribution + description) (en) (consulté le 3 septembre 2014)Cicer arietinum dins Florabase (Austràlia Oèst) (en)
- Référence GRIN : espèce Cicer arietinum L. (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia GRIN : espècia Cicer arietinum L. (en)
- Référence INPN : Cicer arietinum L., 1753 (+ statut + description) (fr) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia INPN : Cicer arietinum L., 1753 (+ estatut + descripcion) (fr)
- Référence ITIS : Cicer arietinum L. (fr) (+ version anglaise (en)) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia ITIS : Cicer arietinum L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Référence NCBI : Cicer arietinum (en) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia NCBI : Cicer arietinum (en)
- Référence The Plant List : Cicer arietinum L. (en) (Source: ILDIS) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia The Plant List : Cicer arietinum L. (en) (Font : ILDIS)
- Référence Tropicos : Cicer arietinum L. (en) (+ liste sous-taxons) (consulté le 3 septembre 2014)Referéncia Tropicos : Cicer arietinum L. (en) (+ lista sostaxons)
- Referéncia uBio : Cicer arietinum L. (en)
- (fr) http://www.pulsecanada.com/uploads/2f/8d/2f8d21527837979564e34119d680a128/Pois-Chiche.pdf modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- (fr) http://www.jardinbrico.com/index.phtml?srub=7&iart=215 modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant


text:
Divendres, 20 de julhet de 2012, 03h00 Politica,Internacional,Economia
Los govèrns de la Val d’Aosta, Trentin, Sud Tiròl e Friol-Venècia Júlia an decidit de defendre amassa l’autonomia dels lors territòris davant çò que veson coma una temptativa recentralizaira de la part de Roma en aprofechant las mesuras contra la crisi economica. En una reünion del 16 de julhet passat a Avi (Trentin), los presidents dels quatre territòris manifestèron la lor oposicion a las nòrmas sus la revision de la despensa publica que lo Parlament italian a aprovat aqueste julhet a l’iniciativa del govèrn presidit per Mario Monti.
Segon lo govèrn de Sud Tiròl, dins lo sieu sit web, los quatre presidents (lo sud-tirolés Luis Durnwalder, lo trentin Lorenzo Dellai, lo valdostan Augusto Rollandin e lo friolan Renzo Tondo) an mes tres condicions per acceptar la lei del Parlament italian. La primièra, que se revise la nòrma qu’obliga de redusir la despensa sanitària: los govèrns de las autonomias dels Aups comprenon pas perqué Roma los obliga de prene una mesura que depend dels budgets regionals e provincials, e non pas de l’estatal. La segonda, que se confirme los acòrdis preses amb l’estat en 2009 sul finançament de las autonomias. E la tresena, que la lei italiana comprenga una nòrma de “salvagarda” qu’especifique que çò comprés dins lo tèxt legal aprovat a Roma s’aplicarà a aqueles territòris aupins, de consent amb çò previst dins los lors respectius estatuts d’autonomia.
Avertiment de s’apelar al Tribunal Constitucional
Las quatre autonomias de l’Arc Aupin an anonciat que faràn saber aquelas revendicacions a Monti per mejan d’una letra e que li demandaràn de reünions bilateralas per tractar la question. Pas sonque aquò: lo cap trentin Dellai diguèt que las autonomias se resèrvan encara l’opcion d’anar al Tribunal Constitucional “se lo tèxt del govèrn demòra coma es ara”. Dellai considèra que las autonomias an lo drech “de dire lo lor vejaire” quant als sacrificis budgetaris exigits.
A la diferéncia de la màger part dels territòris italians, las autonomias de l’Arc Aupin dispausan dels lors pròpris estatuts d’autonomia. La Val d’Aosta e Friol-Venècia Júlia s’apèlan oficialament de “regions autonòmas”. Trentin e Sud Tiròl fan tanben una region autonòma conjoncha, qu’a transferidas practicament totas las siás atribucions a caduna de las doas províncias autonòmas.
Aqueste article ven del jornal catalan Nationalia.cat, amb qui Jornalet a un acòrdi de cooperacion.


text:
« Lo Senhor faguèt los cèls pas que per sa paraula, tot l’univèrs, pas que per lo buf de sa boca"...Lo psaume 32 clantis pas sovent en occitan, aquí dau Lengadòc, que siegue dins leis país occitans, o dins lei país catalans…
Siam a Prats de Rei, comarca d'Anoia, au còr de la Catalonha rurala.
Aquí lo Centre d’Agermament Occitano Català, es Raquel Olivella. Amé l’ancian president, Enric Garriga Trullols, a endraiat la messa annala de Prats de Rei en occitan. « Segur que mai que d’un l’a vòuguda, en solidaritat amé nòstreis amics occitans » sotalinha Joan Salvador Montorial, qu’eu l’a vista nàisser, aquela messa, fa doge ans.
Dicha per Valenti Miserachs, mestre de musicas dau Vatican (e òc !) , un afogat dau "Mirèio" de Mistral, la messa en occitan acamparà una centena de parroquians dau vilatge.
E seis organisators li agradarián ben de vèire la muma ...en Occitània.


text:
Cara
La cara es la partida frontala del cap, pels umans la partida anteroinferiora, dempuèi las cilhas fins al menton, inclusent las cilhas, los uèlhs, la nas, la gauta, la boca, los pòts, las dents, la pèl e lo menton.
Totes los teissits de la cara expriman las emocions de l'individú, per l'accion dels muscles de la mimica (comunicacion non verbala). Tan que, l'aparéncia faciala es un element essencial de la identitat de cada èsser uman e que en facilita mai l'identificacion, atal es l'element central de la fotografia dels documents oficials o de la caricatura. Es un vector essencial per las interaccions socialas e los umans coma los mai primates desvolpèron un abiletat particulara dins la percepcion de las caras.
Sus la dura superfícia dels òsses s'implantan mai de trenta parelhs de muscles, de divèrsas formas e foncions, espéses e fòrts, coma lo muscle massetèr, d'autres son fins e pichon coma aquel que leva la comissura dels pòts e aquel que dilata l'ala del nas, entre d'autres.
Dels cinc organs dels senses, quatre fan partit del cap, e mai especificament de la cara: la vista, l'audicion, l'odorat e lo gost. En mai lo cinquen sens restant, lo tocat, tanben es plan representat, amb una zona de fòrta sensibilitat suls pòts.
Examinada amb d'un miralh, la cara es l'objècte d'atencion d'igièna particularas, de decoracions o maquilhatge, e la principala region del còrs que se fa la quirurgia estetica. Dins los arts de l'espectacle la cara es l'objècte de tractaments particulars: maquilhatges (clown, cantaire d'Opèra, ...), plans serrats cinematografics...
Per divèrsas rasons, festenalas, religiosas, professionnalas, ritualas, pòdon èsser en totalitat o parcialament cobèrt pzr un masqueta o d'autres objèctes (coma un vel).


text:
Banc De Jardin Metal
awesome banc de jardin banquette shabby chic patio meuble metal fer forge marron retro with banc de jardin metal.
banc de jardin en mtal et matire plastique noirnoir mobilier de jardin with banc de jardin metal.
best garden bench original design metal with backrest illusion edition design with banc de jardin metal.
best location banc de jardin en fer forg with banc de jardin metal.
banc balancelle de jardin en mtal bronze avec accoudoirs places mdj with banc de jardin metal.
latest best table de jardin pliante bricorama images amazing house with banc de jardin metal.
banc de jardin en mtal blanc vieilli places xx cm mdj with banc de jardin metal.
affordable banc de jardin lattes en mtal gris battersea with banc de jardin metal.
awesome sige de jardin pliable banc de jardin vert taille dploye x x cm with banc de jardin metal.
gallery of banc de jardin star emu with banc de jardin metal.
beautiful banc pliant marius en aluminium gris metal banc de jardin elment de salon de jardin equipement jardin mr bricolage with banc de jardin metal.
banc de jardin empilable en mtal y banquette en mtal by tolix with banc de jardin metal.
cheap banc de jardin enfant empilable aluminium luxembourg kid with banc de jardin metal.
elegant banc exterieur banc de jardin en bois traitac autoclave banc exterieur bois et metal with banc de jardin metal.
free banc de jardin en mtal endsblack with banc de jardin metal.
perfect banc de cuisine en bois avec dossier banc de cuisine en bois banc design metal et banc de with banc de jardin metal.
balanoire balancelle banc de jardin en fer places loading zoom with banc de jardin metal.
affordable banc de jardin metal with banc de jardin metal.
trendy banc design en couleur propice au farniente structure en mtal et peinture poudre assise en tte indchirable en deux ou trois places with banc de jardin metal.
gallery of pour un jardin chic et sophistiqu with banc de jardin metal.
banc de jardin en mtal gris with banc de jardin metal.
cool banc de jardin table basse de jardin for table de jardin metal with banc de jardin metal.
banc de jardin convertible table tabourets en mtal gris with banc de jardin metal.
le mobilier de jardin tendance pour votre t with banc de jardin metal.
amazing banc de jardin en bois style rtro finition turquoise vieillie with banc de jardin metal.
elegant beautiful table de jardin with banc de jardin metal.
banc de jardin castorama magasin castorama bricolage with banc de jardin metal.
amazing terrasse bois avec table ronde jardin metal geweldig banc de jardin rond beau table de jardin with banc de jardin metal.
excellent banc de jardin table basse de jardin for table de jardin metal with banc de jardin metal.
amazing chaise de jardin camargue mtal violet hesperide with banc de jardin metal.
great table salon bois metal banc de jardin acier et fonte mexico coussin with banc de jardin metal.
cheap banc de jardin en mtal with banc de jardin metal.
simple lattes bois pour banc de jardin banc exterieur bois et metal banc vintage with banc de jardin metal.
helloshopfr helloshopfr with banc de jardin metal.
cool esschert design banc de jardin pliable places en bois et mtal vert with banc de jardin metal.
top autre banc de jardin with banc de jardin metal.
banc de jardin banquette en fer marron places personnes fauteuil de jardin mobilier de qualit with banc de jardin metal.
finest banc de jardin en teck massif ajour collection rinca with banc de jardin metal.
finest banc de jardin metal with banc de jardin metal.
finest banc de jardin metal banc de jardin mactal louisiane cm fermob banc de jardin metal with banc de jardin metal.
banc de jardin mtal pieds trous ronds bleu gentiane ref with banc de jardin metal.
banc de jardin arbre en mtal esschert design with banc de jardin metal.
affordable full size of banc coffre rangement bois leroy merlin de salle bain good avec exterieur with banc de jardin metal.
great stunning banc de jardin ancien en bois pictures design trends with banc de jardin metal.
banc de jardin brouette en mtal with banc de jardin metal.
fabrication duun banc de jardin en bois et mtal with banc de jardin metal.
great banc design en couleur propice au farniente structure en mtal et peinture poudre assise en tte indchirable en deux ou trois places with banc de jardin metal.
elegant esschert design banc de jardin pliable places en bois et mtal vert with banc de jardin metal.
great location banc de jardin en fer forg with banc de jardin metal.
amazing pour un jardin chic et sophistiqu with banc de jardin metal.
fabulous table jardin enfants beautiful banc de jardin fauteuil mobilier de jardin exterieur pour enfant with banc de jardin metal.
interesting banc de jardin metal with banc de jardin metal.
free autre banc de jardin meuble bois massif mtal with banc de jardin metal.
cool garden bench original design metal with backrest illusion edition design with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin en bois en mtal so by efs with banc de jardin metal.
excellent banc de jardin lattes en mtal gris battersea with banc de jardin metal.
free banc de jardin comment faire le bon choix banc jardin metal ciacci group with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin oriental photos matkininfo matkininfo with banc de jardin metal.
good banc avec dossier monceau places l cm with banc de jardin metal.
stunning ides de designs originaux pour un banc de jardin en bois with banc de jardin metal.
affordable banc de jardin en mtal et matire plastique noirnoir mobilier de jardin with banc de jardin metal.
cool luxembourg with banc de jardin metal.
trendy banc de jardin brouette en mtal with banc de jardin metal.
banc de jardin convertible table tabourets en mtal gris with banc de jardin metal.
simple un banc de jardin rtro with banc de jardin metal.
good banc de jardin design industriel en mtal en matires recycles ds with banc de jardin metal.
good banc de jardin metal with banc de jardin metal.
cool banc enfant luxembourg kid l cm aluminium with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin pour arbre rond cm circulaire ancien mtal anthracite with banc de jardin metal.
banc de jardin en mtal endsblack with banc de jardin metal.
finest banc de jardin en bois style rtro finition turquoise vieillie with banc de jardin metal.
best balanoire balancelle banc de jardin en fer places loading zoom with banc de jardin metal.
latest excellent banc de jardin banc de jardin places mactal patinac table et banc de jardin ikea with banc de jardin en bois ikea with banc de jardin metal.
fabulous banc enfant luxembourg kid l cm aluminium with banc de jardin metal.
fabulous bench with banc de jardin metal.
banc de jardin with banc de jardin metal.
trendy banc duextrieur banc de jardin de parc lgant et r with banc de jardin metal.
free banc de jardin metal blanc a uac with banc de jardin metal.
cool banc de jardin places mtal patin with banc de jardin metal.
good stunning banc de jardin ancien en bois pictures design trends with banc de jardin metal.
fabulous banc fer forg occasion banc de jardin occasion banc de jardin public en fer ancien banc de jardin public en fer forg a trous de style mtal bross with banc de jardin metal.
affordable banc de jardin en mtal luxe banc de jardin desserte et bar de jardin with banc de jardin metal.
simple banc de jardin en mtal vert places xx cm dcoshop with banc de jardin metal.
cheap banc de jardin tibaut style fer forg ecru with banc de jardin metal.
excellent dcoratif en fer forg jardin banc banc de parc en mtal jambe banc de jardin cadre with banc de jardin metal.
gallery of banc de jardin en m tal cr me avec coussin banc en metal pour jardin with banc de jardin metal.
cool banc de jardin banquette en fer marron places personnes fauteuil de jardin mobilier de qualit with banc de jardin metal.
latest banc de jardin en mtal luxe banc de jardin desserte et bar de jardin with banc de jardin metal.
great luxembourg with banc de jardin metal.
vidaxl banc de jardin avec cadre en fer et lattes bois with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin oriental photos matkininfo matkininfo with banc de jardin metal.
top terrasse bois avec table ronde jardin metal geweldig banc de jardin rond beau table de jardin with banc de jardin metal.
top helloshopfr helloshopfr with banc de jardin metal.
banc de jardin metal blanc with banc de jardin metal.
beautiful banc de jardin en mtal nomade with banc de jardin metal.
excellent banc de jardin banc de jardin places mactal patinac table et banc de jardin ikea with banc de jardin en bois ikea with banc de jardin metal.
top arche jardin avec banc en mtal marron with banc de jardin metal.
trendy banc de jardin en mtal nomade with banc de jardin metal.
beautiful dcoratif en fer forg jardin banc banc de parc en mtal jambe banc de jardin cadre with banc de jardin metal.
beautiful autre banc de jardin meuble bois massif mtal with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin design industriel en mtal en matires recycles ds with banc de jardin metal.
banc de jardin en mtal blanc vieilli places xx cm mdj with banc de jardin metal.
fabulous banc de jardin places lousiane cm bleu abysse with banc de jardin metal.
awesome fleuri dcoratif en mtal banc de jardin brighton with banc de jardin metal.
banc de jardin en bois en mtal so by efs with banc de jardin metal.
gallery of best table de jardin pliante bricorama images amazing house with banc de jardin metal.
ucucucuc malmaison banc with banc de jardin metal.
best beautiful table de jardin with banc de jardin metal.
free banc duextrieur vidaxl banc de jardin en acier noir with banc de jardin metal.
good sige de jardin pliable banc de jardin vert taille dploye x x cm with banc de jardin metal.
banc de jardin metal fauteuil de jardin metal havana p fauteuil pour jardin couleur graphite fauteuil banc de jardin metal with banc de jardin metal.
elegant banc de jardin metal with banc de jardin metal.
simple banc de jardin en mtal fer forg style grassin with banc de jardin metal.
good banc de jardin metal banc de jardin mactal louisiane cm fermob banc de jardin metal with banc de jardin metal.
latest banc de jardin metal with banc de jardin metal.
banc de jardin empilable en mtal y banquette en mtal by tolix with banc de jardin metal.
affordable banc de jardin semi circulaire bois with banc de jardin metal.
beautiful banc de jardin en mtal vert places xx cm dcoshop with banc de jardin metal.
simple banc de jardin enfant empilable aluminium luxembourg kid with banc de jardin metal.
affordable banc balancelle de jardin en mtal bronze avec accoudoirs places mdj with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin rond arbre metal acier meuble circulaire extrieur diamtre cm with banc de jardin metal.
latest banc de jardin en m tal cr me avec coussin banc en metal pour jardin with banc de jardin metal.
beautiful banc dextrieur dandibo banc en mtal banc de jardin banc de jardin metal with banc de jardin metal.
cool fleuri dcoratif en mtal banc de jardin brighton with banc de jardin metal.
cheap ancien banc de jardin mtal poli with banc de jardin metal.
arche jardin avec banc en mtal marron with banc de jardin metal.
free banc de jardin victor design moderne cadre en mtal with banc de jardin metal.
trendy bench with banc de jardin metal.
cool banc de jardin star emu with banc de jardin metal.
simple banc exterieur banc de jardin en bois traitac autoclave banc exterieur bois et metal with banc de jardin metal.
ancien banc de jardin mtal poli with banc de jardin metal.
banc de jardin castorama chaise de jardin castorama avec fauteuil en mtal janeiro taupe with banc de jardin metal.
lattes bois pour banc de jardin banc exterieur bois et metal banc vintage with banc de jardin metal.
banc de jardin mtal pieds trous ronds bleu gentiane ref with banc de jardin metal.
interesting fabrication duun banc de jardin en bois et mtal with banc de jardin metal.
amazing table salon bois metal banc de jardin acier et fonte mexico coussin with banc de jardin metal.
cheap banc de jardin en mtal gris with banc de jardin metal.
perfect banc de jardin semi circulaire bois with banc de jardin metal.
free banc de salon jardin metal et bois gris en aluminium rose bench slate jpg with banc de jardin metal.
cheap banc de jardin metal blanc a uac with banc de jardin metal.
stunning banc duextrieur banc de jardin de parc lgant et r with banc de jardin metal.
banc duextrieur vidaxl banc de jardin en acier noir with banc de jardin metal.
latest banc avec dossier monceau places l cm with banc de jardin metal.
table jardin enfants beautiful banc de jardin fauteuil mobilier de jardin exterieur pour enfant with banc de jardin metal.
awesome un banc de jardin rtro with banc de jardin metal.
great banc de jardin en mtal fer forg style grassin with banc de jardin metal.
good vidaxl banc de jardin avec cadre en fer et lattes bois with banc de jardin metal.
gallery of banc de jardin castorama magasin castorama bricolage with banc de jardin metal.
gallery of banc de jardin metal with banc de jardin metal.
banc de jardin arbre en mtal esschert design with banc de jardin metal.
cool banc de jardin metal with banc de jardin metal.
gallery of banc de cuisine en bois avec dossier banc de cuisine en bois banc design metal et banc de with banc de jardin metal.
elegant banc de jardin banquette shabby chic patio meuble metal fer forge marron retro with banc de jardin metal.
simple ides de designs originaux pour un banc de jardin en bois with banc de jardin metal.
elegant banc de jardin avec arcade a fleurs en fer forg nouveau with banc de jardin metal.
finest banc de jardin rond arbre metal acier meuble circulaire extrieur diamtre cm with banc de jardin metal.
amazing le mobilier de jardin tendance pour votre t with banc de jardin metal.
banc de jardin metal blanc with banc de jardin metal.
top banc de jardin bois mtal with banc de jardin metal.
fabulous banc de jardin places lousiane cm bleu abysse with banc de jardin metal.
best banc de jardin metal fauteuil de jardin metal havana p fauteuil pour jardin couleur graphite fauteuil banc de jardin metal with banc de jardin metal.
affordable banc de parc en bois et mtal moderne godfrey with banc de jardin metal.
trendy full size of banc coffre rangement bois leroy merlin de salle bain good avec exterieur with banc de jardin metal.
lattes bois pour banc de jardin exterieur bois et metal banc exterieur bois with banc de jardin metal.
awesome banc de jardin castorama chaise de jardin castorama avec fauteuil en mtal janeiro taupe with banc de jardin metal.
banc de jardin forme s en mtal finition blanche with banc de jardin metal.
excellent banc de jardin pour arbre rond cm circulaire ancien mtal anthracite with banc de jardin metal.
perfect banc de jardin tibaut style fer forg ecru with banc de jardin metal.
perfect banc fer forg occasion banc de jardin occasion banc de jardin public en fer ancien banc de jardin public en fer forg a trous de style mtal bross with banc de jardin metal.
amazing chaise de jardin camargue mtal violet hesperide with banc de jardin metal.
amazing banc jardin new banc de jardin places en aluminium ice xxcm with banc de jardin metal.
great banc de salon jardin metal et bois gris en aluminium rose bench slate jpg with banc de jardin metal.
cool banc de jardin places mtal patin with banc de jardin metal.
gallery of banc de jardin with banc de jardin metal.
best banc de jardin forme s en mtal finition blanche with banc de jardin metal.
banc de jardin comment faire le bon choix banc jardin metal ciacci group with banc de jardin metal.
autre banc de jardin with banc de jardin metal.
finest banc de parc en bois et mtal moderne godfrey with banc de jardin metal.
amazing banc de jardin metal with banc de jardin metal.
elegant banc dextrieur dandibo banc en mtal banc de jardin banc de jardin metal with banc de jardin metal.
trendy banc pliant marius en aluminium gris metal banc de jardin elment de salon de jardin equipement jardin mr bricolage with banc de jardin metal.
ucucucuc malmaison banc with banc de jardin metal.
amazing lattes bois pour banc de jardin exterieur bois et metal banc exterieur bois with banc de jardin metal.
elegant banc de jardin en mtal with banc de jardin metal.
excellent banc de jardin en teck massif ajour collection rinca with banc de jardin metal.
affordable banc jardin new banc de jardin places en aluminium ice xxcm with banc de jardin metal.
trendy banc de jardin avec arcade a fleurs en fer forg nouveau with banc de jardin metal.
fabulous banc de jardin bois mtal with banc de jardin metal.
stunning banc de jardin victor design moderne cadre en mtal with banc de jardin metal.


text:
Eth baile de Bossòst e membre deth Comitè Executiu dera Federacion de Municipis de Catalonha (FMC), Amador Marqués, receberà deman, dijaus, 8 de hereuèr, en Ajuntament, ath president dera FMC e alcalde de Pineda de Mar, Xavier Amor, e ath secretari generau dera entitat municipalista, Juan Ignacio Soto.
Tàs 18.30 ores ei prevista ua atencion as mieis de comunicacion, e tàs 19.00 ores eth president dera FMC s’amassarà damb es bailes dera Val d’Aran.
Atau madeish, londeman, diuendres, eth president e eth secretari generau dera FMC visitaràn eth Conselh Generau d’Aran e er Ajuntament de Vielha-Mijaran.


text:
divendres, 2 de maig de 2014
"Bona mangiscla, bona vida" que dison a Nestlé
M'agrada quand lo servici public fa son trabalh : França TV prepausa un webdocumentari fòrça interessant per ne saber mai sus l'empèri agroalimentari Nestlé.
Pren un bocin de temps de tot agachar mas val francament lo còp. I evòcan totes los lobbies de las industrias agroalimentàrias al Parlament europenc, mòstran que Nestlé nos fan manjar de salopariás, nos explican las estrategias en linha del grop, i a d'unas chifras espaurugantas, los "partenariats" amb las maternitats, e ne passi, e de las bravas! Racavòmit ga-ran-tit!
Aquò ven confortar d'a fons mon cambiament d'alimentacion que ne vos parlarai dins quauques setmanas!
Espèri que lo webdoc demorarà en linha...
Òsca a França Television que fa aquel documentari, malgrat la guèrra amb Cocacòla aprèp la difusion del documentari, es important que los medias publics fagan son trabalh d'informacion! Non, son pas tres hippies alucats que o dison aqueste còp! Rai, lo problèma es qu'es sus internet e passa pas al JT de Pujadàsloconàs...
Un Empire dans mon assiette
E s'avètz un pauc de temps mai, podètz tanben agachar Un empire en Afrique, es pas mal tanpauc ):
Pren un bocin de temps de tot agachar mas val francament lo còp. I evòcan totes los lobbies de las industrias agroalimentàrias al Parlament europenc, mòstran que Nestlé nos fan manjar de salopariás, nos explican las estrategias en linha del grop, i a d'unas chifras espaurugantas, los "partenariats" amb las maternitats, e ne passi, e de las bravas! Racavòmit ga-ran-tit!
Aquò ven confortar d'a fons mon cambiament d'alimentacion que ne vos parlarai dins quauques setmanas!
Espèri que lo webdoc demorarà en linha...
Òsca a França Television que fa aquel documentari, malgrat la guèrra amb Cocacòla aprèp la difusion del documentari, es important que los medias publics fagan son trabalh d'informacion! Non, son pas tres hippies alucats que o dison aqueste còp! Rai, lo problèma es qu'es sus internet e passa pas al JT de Pujadàsloconàs...
Un Empire dans mon assiette
E s'avètz un pauc de temps mai, podètz tanben agachar Un empire en Afrique, es pas mal tanpauc ):
1 comentaris
dijous, 1 de maig de 2014
Caminarem totes lo 1èr de Mai !
1 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
dissabte, 20 de juliol de 2013
Vacanças!
Me'n vau una setmana en vacanças pel Sidòbre.
E ben non, reborsièra que soi, i serai pas a Estivada! Contunhan de voler pas programar Forroccitània, quina manca de bon gost!
Coma totes los legeires son en vacanças tanben, lo blòg tornarà fin d'agost-debuta de setembre.
@ l€u!
E ben non, reborsièra que soi, i serai pas a Estivada! Contunhan de voler pas programar Forroccitània, quina manca de bon gost!
Coma totes los legeires son en vacanças tanben, lo blòg tornarà fin d'agost-debuta de setembre.
@ l€u!
5 comentaris
divendres, 19 de juliol de 2013
Qué legir pendent l'estiu? (3)
Al Fuòc de la Libertat de Jòrdi Peladan publicat per la Marpòc ! L'istòria se debana per las Cevenas, en alternància entre 2003 e son calimàs incendifèr e las annadas 40 e sa resisténcia. Se legís plan, òm s'i emmèrda pas e mai pièger : avèm pas enveja de lo daissar lo libre! E lo punt positiu : es politicament coma cal! Se siás un neonazi excitat, lo legiscas pas e vai-te'n te negar.
Es la segonda bona suspresa literària del paire Peladan aprèp Treparàs pas mon semenat! Levat qu'aquí avèm pas un policièr mas un roman istoric.
Peladan serà a Estivada lo dimècres de matin per parlar de son libre, es l'escasença de se lo far dedicar!
I serà amb lo Claudi Barsòtti (l'escrivan, pas lo cantaire!) qu'ai pas encara legit son Capitani de la Republica, mas o vau faire!
1 comentaris
dijous, 18 de juliol de 2013
Qué legir pendent l'estiu? (2) O pas.
Quand recebèri l'anóncia que l'Ideco tornava amb sa plega 2013, faguèri petar la blanqueta e emplenèri lèu lèu lo bon de comanda per recebre los tres libres de la plega.
Per ara, n'ai legit pas qu'un : Las vacanças de Pascas de Sèrgi Gairal. E ben se vos agradèt lo precedent, Lo Fuèlh rosegat, es un bocin la meteissa dralha. Es pas mal escrich e i a pas de fautas (e quand òm legís los libres editats per l'Ieo Lengadòc, òm se regaudís de veire que i a de libres que se pòdon publicar sens fautas... ) mas fa roman joinessa aquel libre. Es marcat "roman" dessús e ben auriam melhor fach de i apondre "-joinessa", se son enganats de colleccion per lo publicar! Es l'istòria d'una drolleta que s'escapa de son ostal pendent un mes o un mes e mièg a una epòca que internet ni lo telefonet ni la television existissián e que conta sas aventuras per (subre)viure, sos rescontres, abans de dintrar a l'ostal, happy end. M'i emmerdèri un bocinòt dins aquel ambient Ostalon dins la prada mas soi segura que m'auriá agradat d'a fons quand aviái 11 ans. Mas se sètz un pauc Laura Ingalls' Spirit, vos agradarà, sens cap de dobte!
E fin finala, un centenat de paginas, aquò's lèu plegat :)
Per la rèsta de la plega, legirai lo de Romieu e gardarai lo melhor per la fin, lo Ganhaire.
1 comentaris
dimecres, 17 de juliol de 2013
La linha
Coneissètz totes La Linea, sabètz lo dessenh animat d'aquel òme-linha que romega totjorn aprèp la man que lo crèa?
E ben figuratz-vos que i a una version "sexy"!
Segon Wikipèdia, i a tanben una version porno, mas quand picas "Pornolinea" sus Googlevideos e ben te disi pas las orrors fastigosas que i a! Mas m'auriá ben agradat de la veire ;)
0 comentaris
dimarts, 16 de juliol de 2013
qué legir pendent l'estiu? (1)
L'arrisolet de Miss Alison de Joan Miquèu Dordeins! Un recuèlh d'un desenat de nòvas, un pichòt centenat de paginas, vos farà la tantossada en broa del riu e ne sortiretz contents. Me regalèri de lo legir.
Aquel Dordeins, aprèp Lo Pacte, es lo segond còp que m'arregala!
Es francament de bon legir e per los que son pas d'aise amb lo gascon, avètz la revirada en francés de l'autre costat, aquò pòt ajudar!
Argument mai que tuga : es pas car! 8,5€! de crompar en cò de Per Noste o dins totas las librariás de qualitat.
Lo tròbi plan interessant lo catalòg de Per Noste, qué ne pensatz vosautres?
Aquel Dordeins, aprèp Lo Pacte, es lo segond còp que m'arregala!
Es francament de bon legir e per los que son pas d'aise amb lo gascon, avètz la revirada en francés de l'autre costat, aquò pòt ajudar!
Argument mai que tuga : es pas car! 8,5€! de crompar en cò de Per Noste o dins totas las librariás de qualitat.
Lo tròbi plan interessant lo catalòg de Per Noste, qué ne pensatz vosautres?
1 comentaris
dilluns, 15 de juliol de 2013
Ai una television!
Aviái pas agut una television mieuna dempuèi... l'an pebre!
Me sembla que la darrièra tv qu'aguèri èra dins mon apartamenton d'estudianta ("studette" que ne disián - fa pas un pauc títol de film porno, aquò?) e vos parli d'un temps qu'èra abans l'an 2000.
Èri pas completament desconectada del mond, escotavi la ràdio cada jorn e èri de longa sus internet. Mas d'aver pas de television, sembla que vos fa plan malurosa. En tot cas, es çò que se diguèt l'òme de ma maire que me'n faguèt present d'una. Me la branquèt e tot per veire se marchava plan coma cal e se mon antena sul teulat èra encara bona.
Marcha.
Aquò èra divendres.
Dau còp, lo ser, agachèri las informacions.
E vegèri aquela catastròfa ferroviària a Bretigny.
E aquí los imatges de contunh, lo fèrre tòrt, los bastiments e los wagons petats, los pompièrs, los nafrats, l'apocalipsi.
Me prenguèt una ànsia òrra, a l'encòp pivelada e traumatizada per çò qu'èri a veire.
Aviái doblidat la fòrça dels imatges. Aquel gaudre visual que t'envasís los uèlhs e lo cap e que i pòdes pas res faire. A despart d'apuejar sul boton roge. Es çò que faguèri.
Dempuèi divendres de ser, ai una television atudada.
Me sembla que la darrièra tv qu'aguèri èra dins mon apartamenton d'estudianta ("studette" que ne disián - fa pas un pauc títol de film porno, aquò?) e vos parli d'un temps qu'èra abans l'an 2000.
Èri pas completament desconectada del mond, escotavi la ràdio cada jorn e èri de longa sus internet. Mas d'aver pas de television, sembla que vos fa plan malurosa. En tot cas, es çò que se diguèt l'òme de ma maire que me'n faguèt present d'una. Me la branquèt e tot per veire se marchava plan coma cal e se mon antena sul teulat èra encara bona.
Marcha.
Aquò èra divendres.
Dau còp, lo ser, agachèri las informacions.
E vegèri aquela catastròfa ferroviària a Bretigny.
E aquí los imatges de contunh, lo fèrre tòrt, los bastiments e los wagons petats, los pompièrs, los nafrats, l'apocalipsi.
Me prenguèt una ànsia òrra, a l'encòp pivelada e traumatizada per çò qu'èri a veire.
Aviái doblidat la fòrça dels imatges. Aquel gaudre visual que t'envasís los uèlhs e lo cap e que i pòdes pas res faire. A despart d'apuejar sul boton roge. Es çò que faguèri.
Dempuèi divendres de ser, ai una television atudada.
5 comentaris
dissabte, 13 de juliol de 2013
Adoptada?
L'autre ièr, los vesins turcs que venon tot just de mudar me convidèron per anar beure lo tè a 11h dau ser.
Ièr de ser, mon vesin marroquin preferit m'a portat de sopa e un saipaqué tras que bon que li demandèt de me lo portar un autre vesin marroquin... es lo telefòn arab de la mangiscla!
Ai netejat l'ola e la portarai aqueste ser, abans l'ora del sopar, granda estrategia, e me diràn "a bin, dimòra pir sopar, abdolà!".
E ben sas, m'agrada mon barri :)
5 comentaris
dimecres, 10 de juliol de 2013
Aux grands maux, les grands musées...
Soi una victima dels buzz de Facebook.
Al mes de mai, coma nòu milions de personas mai, seguigèri la vida de Leon Vivien. De qual? De Leon Vivien. Lo projècte mai intelligent del 2.0.
Leon Vivien es un òme qu'a sa pagina Facebook e que compta sa vida de soldat al front pendent la primièra guèrra mondiala. Una pagina subre plan facha, sèm en 1915, al front, la realitat de la guèrra, d'umor, de tendrum, la misèria, amb de fòtos de l'epòca d'aquela vidassa. Una idèa brilhanta qu'aguèt lo Musée de la Grande Guerre de Meaux. Seguissiái Leon sus sa pagina e plorèri quand moriguèt. E mai ara, quand tòrni legir sa pagina e ben lagremegi.
E me disi que lo mond qu'an agut l'idèa d'aquel projècte e que i an degut trabalhar bravament de temps, son de mond intelligents que me cal anar visitar son musèu.
Alara, anèri a Meaux, que, fins ara, sabiái solament pas qu'aquò existissiá!
Per los acostumats de Twitter e los qu'agachan lo blòg sus son telefonet e totes los que vòlon pas legir la seguida : m'agradèt grèu grèu grèu e regretèri pas l'odissèu que foguèt per i anar.
A ben oè. Que Meaux, de Chicago, e ben es luènh.
Primièr, me calguèt prene lo TGV Chigago-París, aquò's aisit.
Aprèp de la gara de Lion, te cal anar gara de l'est, e per aquò far, prenes lo metro, e lo metro aquò pudís e 'fant, que i a de monde dedins!
Aprèp, a la gara de l'èst, te cal prene un trin per anar a Meaux.
Un còp a Meaux, te trachas que pòs pas sortir de la gara perque as validat la bilheta del metro parisenca a 1,33 (crompadas per dètz! sequenon es encara mai car) e que la bilheta Paris-Meaux ne còsta 7,70 d'èuros e se te creses que te'n vas sortir coma aquò... racalha sudista!
E èsser prisonièra de la gara de Meaux amb 4h30 de trin dins lo cuol, es una astrada plan trista.
Quand capitas de sortir de la gara de Meaux (aprèp aver saltat lo torniquet, plorat Dieu e totes sos sants, pagat la multa, petat lo torniquet o beneficiat de la generositat de l'autoctòn que vei plan que siás pas d'aquí - rayer la mention inutile), siás a la gara rotièra de Meaux. E coma fan las causas coma cal, i a un panèu que ditz que per anar al Musèu de la Granda guèrra, i a los carris M6, 63, e tres mai qu'ai doblidats.
Lo bus M6 arriba. Ieu voliái lo M6 per me'n sovenir amb M coma musèu. Aprèp l'espròva de la gara que ne podiái pas sortir, demandèri al menaire "marchan aquelas tiquetas?" en li mostrant mas uèch tiquetas del metro parisenc. "òc plan solide" me faguèt amb un grand risolet. Lo menaire meauxenc es aimable.
E aquì, t'assetas dins lo bus, lo bus se'n va e tu, siás assetada dins lo bus, sola, a agachar Meaux per la fenèstra sens gausar demandar al menaire "quora me cal davalar pel musèu?" perque siás ja passada per una tònia un còp e que lo segond de còp es pas necite. Passèri mon temps a me far un torticòli que cercavi los panèus "musèu" sus la rota. E te vaquí lo bus que sortís de la vila e monta cap a l'infinit e al delai, al mitan d'un non res verdejant. E aquí apareis un bastiment subrecontemporanèu (es un detalh important) marcat en gròs "musèu". Clicar lèu sul boton "demanda d'arrèst". Lo bus s'arrèsta. Las pòrtas de darrièr se dubrisson e quand meme se per cas, m'arrèsti e cridi al menaire "es plan lo musèu?". Aquí-lo lo segond còp!
Davalas del bus e aquí te veses un monument gigantàs, una estatua d'una femna nusa auta coma una barra HLM del nòu-tres . Alara, te'n sarras, plan segur.
E dau còp, te viras per anar al musèu. E aquí tròbas pas la pòrta de dintrada.
Pasmens, lo meeting point es aquí. An inventat lo meeting point in the middle of nowhere.
E vaquí que me trachi que soi al cuol del bastiment. Darrièr. La dintrada es de l'autre costat. Ah ah ah! Ai ja fach cinc oras de tren, un quart d'ora de bus e un quilomètre a pè que me cal en mai d'aquò far lo torn d'aquel bastimentàs contemporanèu que sabes pas ont n'es lo cuol ni la tèsta.
"Mas perqué an fotut the monumentàs darrièr lo bastiment?" que rondini a dever caminar tant e mai. E perque l'an pas fotut l'arrèst de bus davant la dintrada e non pas al cuol del bastiment? È? e ben google m'o a explicat. L'estatua i èra abans lo musèu. E lo musèu se l'an fotut aquí, es perque i aviá justament l'estatua. E oè! Édifier un Musée de la Grande Guerre à Meaux répond donc à une légitimité historique, confirmée par son implantation au pied du Monument américain, cadeau des États-Unis à la France, à la mémoire des soldats tombés au cours de la Bataille de la Marne 1914. Inauguré en 1932 et intitulé "La Liberté éplorée", il est l’œuvre du sculpteur américain Frederick Mac Monnies (1863-1937). Inscrit à l’Inventaire supplémentaire des Monuments Historiques depuis 1990, ce monument, haut de 23 mètres, reste méconnu à ce jour et mérite d’être redécouvert. La restauration, initiée dans la perspective de l’ouverture du musée, est à ce titre salutaire (trobat aquí)
E se t'an fotut l'arrèst a costat es per que siá mens mauconegut aquel monument. E bim dins ma maissa ignoranta.
E a un mo(nu)ment, enfin, i arribi !
Remarcaretz que amb l'atge, ven mai aisit
de faire lo gèst Raiders deux doigts coupe-faim que de levar lo pè.
0 comentaris
dilluns, 8 de juliol de 2013
Lo sens del compliment
" E ben sas, siás polida al telefòn!"
0 comentaris
dimecres, 3 de juliol de 2013
Portu-qué?
Vos sovenètz qu'ai començat una istòria d'amor amb lo portugués?
E ben ont ne soi ?
Aguèri ma primièra annada en trabalhant coma una caluga una setmana abans, çò qu'es completament con coma biais puèi que quand fas a la lèsta, memorizas per l'"immediat" mas pas pel long tèrme. Alara, a la debuta de la segonda annada (setembre de 2012), me soveniái de pas res. Tornèri doncas prene las causas que faguèri a la lèsta l'an d'abans. E tornèri a aqueles verbasses.
Mas entre lo trabalh e l'autbòi, aguèri ni léser ni energia per estudiar mai. En mai d'aquò, me poguèri pas presentar als examèns.
Brèu, soi tancada al punt mòrt en portugués. Rai, legissi de libres mas aquò o fa pas tot. Poguèri pas solament i tornar en vacanças en abrial. La maganha completa.
Per me consolar e me motivar, ai crompat un viatge de libres a fnac.pt per los legir sus mon transat sus ma terrassa tota nòva :D . E espèri que l'an que ven a la meteissa data, passarai en tresena annada!
3 comentaris
dimarts, 2 de juliol de 2013
Òbras a l'ostal : del transat e de la grasilhada
Dins los critèris de crompa de l'ostal, i aviá l'òrt.
Un bocin de terren per se poder airejar lo cap.
E aquí l'agent immobilièr t'agacha, te demanda ton budget puèi te sortís un panèu gigantàs marcat "LOL" dessús.
E oè, se vòles un òrt per Lengadòc Bas, o siás rica, o siás maridada a un òme que ganha mai que tu, o te'n vas viure entre La Cauna e Camarès.
Me calguèt veire los critèris a la baissa... una terrassa alara?
Alara, d'ostals amb terrassa, ne visitèri un molonàs. E non, sénher l'agent immobilièr, una causa que i a lo teulat dessús e que t'i pòdes pas tener quilhat, es pas una terrassa. Un jorn me caldrà prene lo temps de faire lo torn dels ostals visitats amb tota sa lolitud. O vergonhassa puslèu...
Los critèris de la terrassa : que i aja la plaça per i botar un transat per i legir tot l'estiu, un bocinon de plaça per i poder far la grasilhada e un bocinon de plaça per i poder metre una taula per dinnar e sopar defòra. Vesètz plan que mon bonur ten pas a grand causa.
E vaquí, me trobèri un ostal amb una terrassa!
(OK, o avoi, m'auriá agradat un ostal amb òrt, piscina e grasilhada giganta, mas fasèm coma podèm!)
MAS.
Pensatz plan que i a un MAS.
Un indici fotografic :
S'avètz pas un bac pro en terrassologia, es pas de bon trobar, aquò rai.
Vos expliqui : la terrassa aviá pas cap problèma a despart d'èsser pas completament sexy.
Lo problèma èra per lo garatge qu'es jos la terrassa: i ploviá tan coma defòra. Èra doncas urgent de faire l'impermeabilitat de la terrassa.
L'òme de ma maire se prepausèt de m'o faire. E la situacion financièra me faguèt cridar un "OK" gaujós.
Mas, un mes mai tard, i ploviá tornarmai dins lo garatge.
N'auriái plorat. Que o cal plan dire, aquò èra un problèma plan grèu que me tafurava dempuèi la debuta. E coma soi un pauc neurosada, me vesiái ja a l'ivèrn, amb la pluèja, lo gèl sus la pluèja, las bricas que petan e l'ostal que s'escranca...
Alara, faguèri venir de professionals de la causa, que me costèron quasi un mes de salari los putanièrs, mas al mens èri tranquilla.
Puèi demandèri un devís per la faire malonar la terrassa e d'unas causas mai dessús , de causas passionantas coma corregir lo pendís, de causas complicadas subretecnicas que podiái pas faire ieu. I aguèt un tipe que me demandèt 3500€. È? Tot aquò? Per una terrassa tan pichonèla?
Fin finala, lo malonatge e lo trabalh sul pendís, me los faguèron los dos joves sexys que m'avián facha l'impermeabilitat e aquò fa que me regalèri los uèlhs pendent tres jorns :D
Ara, la terrassa es plan mai polida, plòu pas mai dins lo garatge, pòdi passar l'escoba e la pelha e aver tot aquò plan pròpre.
Mas abans d'i installar la barbacoa e lo transat, me cal pintrar la paret. I a doas parets grisassas que me fan venir lo racavòmit e la depression. E ai un limit mental : pas de grasilhada tant que las parets son pas pintradas.
E de qué fau en plaça de las pintrar?
Conti que me las cal pintrar.
E tant que farai aital, mila dieus....
2 comentaris
dilluns, 1 de juliol de 2013
Obrièr que manda un sms
o
Medelha
(lo musèu sai pas qué d'Arles, sabètz lo que vòli dire? pas l'arlatenc, l'autre!)
1 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Carya Magalonensis
Carya Magalonensis (valent a dire lo "Noguièr de Magalona") es lo nom d'un libre escrich jos forma de manuscrich medieval del sègle XIV per l'erudit montpelhierenc Alfred Moquin Tandon en 1836.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Carya Magalonensis foguèt publicat a Tolosa en 1836 en 50 exemplars per Alfred Moquin Tandon. Aqueste lo dedicava a son melhor amic lo botanista Auguste de Saint-Hilaire. Moquin Tandon descriu lo manuscrich pro menimosament del biais seguent (revirat del francés): "es un Manuscrich, format in-8°, en lenga Romana, que tracha de divèrses eveniments arribats a Magalona o a Montpelhièr, durant las vint-e-sèt primièras annadas del sègle XIV. Aqueste manuscrich es estat descobèrt, en 1831, a Ginhac, pichona vila del departament d'Erau, en çò de Sénher Loís Montèls, Perceptor de la Comuna. Sul vèrso de la cobèrta del Carya, se legís la nòta seguenta de la man de Joan Jacme de Plantada, Conselhièr a la Cort dels comptes, ajudas e finanças de Montpelhièr:", çò que sembla de conferir cèrta autenticitat a l'òbra. Son autor seriá estat Fredòl, un avesque de Magalona.
Per far son òbra de falsificacion Moquin Tandon s'inspirèt grandament del Pichòt Talamus de Montpelhièr. Ja que l'erudit montpelhierenc aviá ja publicat divèrses manuscriches inedits, lo quite Francés Rainoard, un dels expèrts mai brilhants d'aquel temps, creguèt que l'òbra èra autentica e dins una letra felicitèt Moquet Tandon per aquesta descobèrta. L'autor esperèt uèch ans (1844) abans de dire la veritat quand se faguèt la segonda edicion del libre.


text:
Dimenjada d'ostiu entà Aran per sa Lengua
Temperatures agradables (12°C | 27°C).
Eth dissabte 29 serà assolelhat damb quauques bromes nautes e primes pera tarde. Pendent era maitiada se poderie produsir quauqua tronada.
Temperatures nautes (16°C | 30°C).
Eth dimenge 30, dia de Aran per sa lengua, serà ua jornada pro assolelhada tamb quauqui intervaus de bromes escampilhades. Probabilitat baisha de tronadaa darrères ores.
Temperatures nautes encara qu'en leugèra descenuda respecte ath dissabte (17°C | 27°C).


text:
23 juillet 2018
Fau s'en ana...
Dau metge de la « Reiala » Gantelme (La Sanha,1820 – 1890), Una cançon que, dins un temps onte chascun parlava provençau, siguèt populara. Publicada en 1885 dins dins lo setmanier la Toùténo (Tolon), n°13, 29-8-1885, puei dins La Sartan, puei en grafio normalizado mistralenca, e enfin en grafia occitana (Armana de Mesclum) Quand lou passeroun dins sa gabi, Enchichini poù plus pieuta ; Quand l'a plus au foun de la fàbi Proun d'oli per vougna lou tap ; Quand la poutiho eis uei s'empego Que sias viei, mau courous, arna ... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle : "La Provence revisitée", Chronique, Mesclum
Cliquez ci-dessous : Provence_revisit_e
21 juillet 2018
René Merle "Decembre de 1851, un pòple drech."
Armana de Mesclum 1999 2 de decembre de 1851, ambe son còp d’estat, lo president de la republica Lois Napoleon Bonaparte assegurava son destin personau tant coma aquèu de la borgesiá d’afars que lo sosteniá. Mai quora escanet la Republica son Prince President, lo 2 de decembre, qu’anavan ganhar lei elecions lei republicans vertadiers, s’enausseron lei “rotges” de Delfinat, Lengadoc e Provença, paisans, mestieraus, obriers. Lo volame e lo martèu. Dau temps que tremolava la bòna borgesia miejornala, que mandarà de flors a... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle : "Lo volame e lo martèu" - Billet (Mesclum)
Paja "Mesclum", La Marseillaise, 7-12-1989 Quora escanèt la Republica son Prince President, lo 2 de decembre de 1851, qu’anavan ganhar leis elecions lei republicans vertadiers, s’enaussèron lei "roges" de Delfinat, Lengadòc e Provença, païsans, mestieraus, obriers. Lo volame e lo martèu. Dau tèmps qu tremolava la bòna borgesiá miejornala, que mandarà de flors a l’armada de Badinguet. Dau temps que lo paure Romanilhe escupissiá sus lei "partejaires" dins son jornau d’Avinhon. Glòria an aquelei oblidats de l’istòria oficiala, que... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle, "Ièr e deman", Cronicas (La Marseillaise)
Paja “Mesclum” La Marseillaise - 1996 Ièr e deman (1) - 25 - 1 - 1996 Vèni de legir la plaqueta interessanta que l’Institut d’Estudis Occitans de Paris consacrada a la naissença de l’I.E.O, qu’a agut 50 ans. Cadun i trobarà de que chifrar sus lo futur que, desgatjats de l’androna petainista, s’imaginavan lei primadiers de 1945, lei dralhas qu’an presas, lo camin fach... Ara se podèm demandar çò que marca l’unitat deis occitanistas en defòra d’un passat comun e de l’emplèc d’una grafia comuna. Es que i a encara un biais... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle, "Deriva dei continents", Billet (Mesclum)
Paja "Mesclum" - La Marseillaise - 6-9-90 Marrida novèla per aquelei que totei lei matins regardan la mar per veire s’arriba pas l’invasion araba. Avèm après que la placa continentala africana dau nòrd avança vers la costiera nòsra, de quauquei milimetras per an. Un matin en se levant, es pas lei barbarescs que van verire arribar, es l’Argeriá. Renat Merle
21 juillet 2018
René Merle, "Benvenguda", Billet (Mesclum)
Paja "Mesclum" La Marseillaise - 16-8-1990 Benvenguda De la montanha a la mar, sus lei rotas, lei plajas, lei plaças clafidas de monde, dins la toforassa d’avost, vesèm plus aire la polida baderòla que metian dins un tèmps, entre doás platanas : “Bienvenue aux étrangers”. L’estrangier, es a dire aqueu qu’es pas de l’endrech, agrada se fa marchar lo comèrci, e fa cagar s’empacha de circular o pren de plaça. Siam jamai tant estats nombrós, e se siam bessai jamais mens rescontrats. Ansin va la societat nòva, que nos... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle : "Lo gran e leis aucèus", Billet (Mesclum)
Paja “Mesclum” - La Marseillaise - 26 - 4 - 1991 Lo gran e leis aucèus Onte i a de gran i a l’aucèu. E coma son lei regions qu’an la grana per la cultura d’òc, i a d’aucèus. E de còps que i a d’aucèus que veson pas mai luenh que la grana. L’avem dich e o tornam dire : es mai que normau de demandar ajuda. Mai seriá gaire positiu per la cultura d’òc que si mete dins la situacion ren que d’una cultura sostenguda per lei regions, que la dimension capitala, aquela justament d’una cultura occitana tota, risquariá d’estre escafada.... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle : "Espers pedagogics" - Billet (Mesclum)
Paja “Mesclum” La Marseillaise - 9 - 5 - 1991 Dau tèmps que, ambé lo plan Marshall, la drecha francesa e la S.F.I.O socialista vendián la França ais interès americans, la Republica podiá si pagar una Loi Deixonne (1951), per començar d’ensenhar l’occitan a l’escòla, un occitan encara viu. Èra pas la pena de prendre de mesuras repressivas per que mòre la lenga d’òc. Era marcada, la mòrt de nòstra vielha lenga, dins lo processús de “modernisacion” que si donava per tòca de sauvar lo capitalisme. Totei leis espers pedagogics de... [Lire la suite]
21 juillet 2018
René Merle : "Glaudi Barsotti, "Cronicas", 1990"
Introduction à "Cronicas", de Glaudi Barsotti Glaudi Barsotti, Cronicas, Bulletin S.E.H.T.D, n°8, 1990 Depuis 1961, Claude Barsotti présente chaque semaine dans le grand quotidien de Marseille La Marseillaise sa “Cronica” d’actualité. Chronique de cœur et de raison qui donne à la langue d’oc toute sa dimension de langue d’intervention. Chronique qui sensibilise au fait occitan les lecteurs d’un journal d’opinion diffusé en Provence et en Languedoc, chronique obstinée qui fait réfléchir, réagir, discuter. Et qui,... [Lire la suite]


text:
Le lendeman, finala après lei resclausas contunham sus la via de terra que perlonga la D63 (Palavàs, Carnon, Lo Motàs). Se dubris a nautres un paisatge bèu. Lo camin dèu surament menar a Seta. Un farandola de cabanas, lei "cabanas dau Ròc" dubrisson leis uelhs de mon telefonet. Maugrat lo solelhàs assage de faire mon mielhs per vos. E bastir de remembres novèus ambé lo paire.
divendres, 16 d’agost de 2013
Viatge conegut e aimat
Le lendeman, finala après lei resclausas contunham sus la via de terra que perlonga la D63 (Palavàs, Carnon, Lo Motàs). Se dubris a nautres un paisatge bèu. Lo camin dèu surament menar a Seta. Un farandola de cabanas, lei "cabanas dau Ròc" dubrisson leis uelhs de mon telefonet. Maugrat lo solelhàs assage de faire mon mielhs per vos. E bastir de remembres novèus ambé lo paire.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
Gules
Lo gules qu'ei un esmalh eraudic de color arroja (dens totas las soas variantas). Dens las representacions monocròmas (impression o pèira talhada) qu'ei simbolizat per ua seguida de linhas verticaus. La paraula que vien d'un mot persan a travèrs d'un plurau francés.
Los autes esmalhs que son lo sinòple (verd), l'azur (blau), lo sable (negre) (e tanben la porpra (vriulet) e l'iranjat (irange) d'un emplec mei recent en eraudica) combinats dab los metaus (aur e argent).
Véder l'article principau : Eraudica