text:
La rubrica d’informacions del 11/11/2016 del NPLD
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidors per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
- Lo Parlament europèu a recentament publicat lo rapòrt "Estrategia del multilingüisme : còstes e beneficis", escrit per Michele Gazzola. Son analysis detalha l’Euròpa multilingüa e dona una idèa de las diferentas lengas utilisadas dins l’economia europèa.
Per legir lo rapòrt complèt, clicatz aicí.
- Per renovelar lo quadre de referència de las lengas europèas creat en 2001, lo Conselh d’Euròpa a lancat una consultacion tocant la mesa a jorn e las interaccions necessàrias a la nouvèla version fins al 15 de febrier de 2017.
Per ne saberr mai, clicatz aicí.
- Lo Centre de terminologia catalan (TERMCAT), acreditat per lo governament catalan, a publicat una terminologia de las migracions, un repertòri dels tèrmes los mai utilisats per los medias a prepaus de la crisi dels refugiats. Aquestes tèrmes novèls seràn inclús dins un diccionari de las relacions internacionalas.
Per mai conéisser aquesta initiaciva, clicatz aicí.
- Es que las lengas oficielas son mai parladas que las autras ? Quals son los melhors empleches per promòur totas las langues europèas ? Tal es un dels escapolons de las questions qui seràn posadas al moment de la conferéncia Linguapax, organisada per la comuna de Barcelona, lo governament de Catalonha e los servicis educatius catalans lo 25 de novembre de 2016 a Barcelona (Espanha).
Per aver accès al programa, clicatz aicí.
- Una recenta estudi scientifica menada per Verónica Benet-Martinez explica los rasons del vòte conservator de las minoritats culturelas d’Estats-Units. Aquesta analisi demostra que los immigrantes qu’an gardats de ligams amb lor país d’origina an tendéncia a votar mai progressista que los que s’integran dins la cultura anglo-saxona.
Per abordar aquesta estudi, clicatz aicí.


c: text/html

text:
13 juillet 2015
A la seguida d’un accident recent susvengut al cors d’una borrèia, lo parlament a adoptat una lèi pel mejan de l’article 49-3. L’aplicacion n’es immediata.
Ser de balèti ordinari a Florac dissabte. L’ambient es bon, digús se dobta pas que la serada va virar al drama. L’orquèstra ataca una borrèia de tres temps, ni mai ni mens rapida que de costuma. D’un còp, una dançaira lisa, s’arrapa a son partenari e totes dos cabussan, entrainant dins lor casuda lo coble que li fan fàcia. La borrèia d’a costat deurà a sos reflèxes segurs, aquesits dins los nombroses balètis qu’an frequentats, d’evitar l’accident.
(suite…)
12 juillet 2015
Cinc rasetaires son estats meses en garda a vista a Lunèl a la seguida d’escotas telefonicas.
Los servicis de la DGSI susvelhan de pròche la populacion de Lunel, que la majoritat es sus escota telefonica. Es a la seguida d’aquò que cinc rasetaires foguèron interpellats ièr de matin a lor domicili. Lo program informatic aviá relevat dins las conversas un molon de mots estrangièrs que foguèron preses per un còdi mascant la mesa en plaça d’una accion terrorista : bandido, abrivado, aglan, coucardo, Pescoluno, Erdibiou.
(suite…)
7 juillet 2015
Aprèp l’Equipa Occitana de Foot, es estada creada la FICO Federacion Internacionala Cicliste Occitana. Va organizar lo Torn d’Occitania Ciclista.
Es l’iniciativa de tres amics, Leon, Marcèl e Bernat que va projectar lo ciclisme occitan sul davant de l’actualitat. D’efièit, dins lo mes de julh, pel primièr còp, se va debanar lo Torn d’Occitania Ciclista. Avèm rescontrat Bernat, encargat de comunicacion. Nos explica que lo Torn d’Occitania serà a l’imatge del Torn de França.
(suite…)
5 janvier 2015
Augan, lo Dakar que cambia de percors. Entà rasons d’economia, los veïculs que partiràn de Lenveja tà Baiona enlà, en passant per Bedós.
Los organizators, com a l’acostumat, que cèrquèn parçans haurets qui brembarén las edicions ancianas deu ralli. La causida que’s portè finaument suu Bearn e suu País Basco, per’mor los miaires e poderàn gausí’s deus paisatges desconeishuts, de la populacion entosiasta e d’ua relativa seguretat. Que’s pausè lo problèma de l’avitalhament en carburant, mes que semblaré qu’ua solucion estosse trobada.
(suite…)
25 août 2014
Inventat dins Tarn e Garona, aquel novèl espòrt es a s’exportar dins Occitània tota.
Quand a lançat aquel novèl espòrt, Olivièr Marnon, un estatjant inventiu de Nègrapelissa, pensava pas qu’auriá tant de succès. Lo principi n’es simple : es lo meteis que lo del paintball, mas la pintura es remplaçada per de vin.
(suite…)
23 juin 2014
Lo grand sociològ occitan torna sus lo match de divendres.
Se la màger part dels comentators esportius laudifican los blaus per la qualitat de lor jòc, semblariá que sián passats completament a costat de la realitat. Felip Martèl nos balha las vertadièras claus d’aquesta desfacha.
(suite…)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Un poc pri li deserte, e qualmen it es creat. Un traduction de Occitan a Occidental.
Friday, November 13, 2009
E nu li traduction.
-----
Un desèrt es una region que reçaup pauc de pluèja.
-Un deserte es un region que recive poc pluvie.
Coma consequéncia, los desèrts an la reputacion d'albergar pauc d'èssers vius.
- Quam consequentie, li desertes have li reputation de mantener poc entes vivent.
En los comparar amb de regions mai umidas aquò pòt èsser verai, pasmens, en l'examinar d'un biais pus detalhat, los desèrts albèrgan sovent una riquesa de vida que normalament demòra esconduda (especialament durant lo jorn) per tal de conservar l'umiditat.
- In comparation con regiones plu humid to posse esser ver, támen, examinant in un maniere plu detalliatmen, li desertes mantene sovente un richesse de vive quel normalmen remane celat (specialmen durante li jorne) por conservar humiditá.
Aperaquí dos novens de la superfícia continentala de la Tèrra son desertics.
Circa du ninesims del superficia continental del Terra es deserte.Los païsatges desertics an d'unes elements en comun.
Li desert paisages have quelc elementes in comun.Lo sòl del desèrt es principalament compausat d'arena, e de dunas pòdon èsser presentas.
Li suol del deserte es principalmen composit per sable, e dunes posse esser present.Los païsatges de sòl rocós son tipics, e rebaton las ressorsas redusidas del sòl e la manca de vegetacion.
Li paisages de suol roccosi es tipic, e reflecte li remedies reductet del suol e li manca de vegetation.Las tèrras bassas pòdon èsser de planas cobèrtas de sal.
Li terres bass posse esser de planuras covrit de sale.
Los procèssus d'erosion eoliana (provocadas pel vent) son de factors importants per la formacion de païsatges desertics.
Li processus de erosion eolian (provocat per vente) es important factores por li formation de desert paisages.


text:
Gondar
Gondar (ge'ez : ጎንደር), de còups escrich Gonder, es una vila e un woreda d'Etiopia que si situa au nòrd-oèst dau lac Tana, dins la província anciana de Begemder, o província de Gondar.
Après lo transferiment de la capitala a Magdala per l'emperaire Tewodros II en 1885, Gondar siguèt pilhada per lei mahdistas sodanés en 1887, ocupada per leis Italians de 1935 o 1936 a 1941, puei bombardada per lei Britanics en 1941. Gondar comptava 112 000 abitants en 1994. Si l'i tròba encara fòrça roïnas dei palais emperiaus, glèias, ensin que de bastiments d'arquitectura faissista eiretats de l'ocupacion italiana.


text:
I a plan sièis meses d'aquò, mon-generalista-que-sembla-GeorgesClooney me mandèt en cò d'un especialista que l'apelarem Doctor Blanc, que lo primièr rendètz-vos foguèt dijòus passat. Oè, i a sièis meses d'espèra, es coma aquò, sèm pas a l'esteticiana o al perruquièr, quand es urgent, as sièis meses d'espèra. Desert medical, securitat sociala que partís en colha, numerus clausus, patin cofin.
Dijòus passat, bombi sus l'autorota per pas arribar tardièra a l'espital de Besièrs ont foti los pès pel primièr còp de ma paura vida. E pas lo darrièr! Qu'ai l'agenda plena de rendètz-vos medicals. Me vau far paupejar tant e mai. Quin chale!
E al servici public, perque avèm de principis.
Arribi justassa. A manca cinc pausi lo cuol sus la cadièra de la secretària. Aviái oblidat la mitat dels papièrs, que l'ai pas encara pres lo plec de recaptar mon "dorsièr medical". Mas aquò vendrà.
Doctor Blanc me ven quèrre dins la sala d'espèra "jauna". Oè, i a doas salas d'espèra, una jauna e una blua. An pas res comprés, las colors de Besièrs son roge e blau, mas rai.
Lo tipe s'asseta.
M'asseti.
Bon Dieu qu'es tristàs pecaire.
Es un tipe magre, pòt aver 35 ans coma 55, amb de lunetas, e d'uèlhs blaus e un polo-camisa blau tanben, per anar amb sos uèlhs. Benlèu es sa femna que li a crompat. Verifiqui se pòrta un anèl.
Es aimable mas soritz pas gaire.
Charram, me pausa de questions, li respondi.
Apreni qu'es un ancian escolan de l'Ives Roqueta. Ò fant de lop ! Li sortissi L'ordinari del Monde qu'ai dins la saca.
Aver agut Roqueta o Roanet coma ensenhaire es una pròva de puretat besierenca, o vos disi. D'alhors, soi a me crear una mitologia besierenca ont me vau inventar una adolescéncia besierenca ont auriái agut Roqueta e Roanet coma pròf. Bon ai pas acabat de me montar lo film per far la messorga mai gròssa de la vila, mas i trabalhi.
Es d'un pessimisme negre sus l'anar de ma vida. Bon, el apèla aquò "experiéncia" e "estadisticas" mas que i a "d'excepcions".
Me prepausa de solucions presas en carga per la secu, "òc, òc, òc" li fau en picant de las mans e en sautant sus ma cadièra (òc, exagèri, aquò s'apèla una iperbòla, es coma lo super bowl, mas sens balon).
Me fa tota una tièra de recomandacions longas coma un jorn sens internet.
Me conselha d'anar veire un molon de mètges especialistas de sai pas qué, que aprèp, l'endeman de matin passèri mon temps a emplenar l'agenda per de rendètz-vos medicals. La bona nòva es que vau mancar l'escòla tot plen de còps.
E me dona rendètz-vos per dins sièis meses (comprene : sortisses e te prenes lo rendètz-vos a la secretària sulpic right now sens esperar).
Fins aquí, tot anava plan.
E uèi, dins la bóstia de las letras, te trapi una letra amb l'en-tèsta de l'espital. A ben mèrda, i auriá una factura qu'auriái pas reglada? Se poiriá ben, que paguèri pas res. Amb ma
E ben non, aquò èra una letra longassa del Doctor Blanc a Georges Clooney per li balançar tot çò que nos eriam contats.
Comença per "ai fach coneissença de vòstra simpatica pacienta". Ten, aquò comença plan.
Puèi d'ont mai legissiái, d'ont mai èri a legir lo butletin del collègi :"a consciéncia de sas flaquesas mas fa d'esfòrces", " a ja plan progressat", "deu contunhar coma aquò", "seguís los conselhs", "deu far sas pròvas dins los sièis meses".
Mas n'ai pas la costuma ieu de legir aquò! que mos buletins a ieu, i aviá totjorn de marcat "fòrt plan", "excellent", "quin plaser".
E ben, monde, uèi, èri dins la pèl d'un escolan mejan qu'a de dificultats.ç
E ben, pauròts, aquò fa pas rire.
Mas coma totes los escolans mejans, vau contunhar los esfòrces per far mas pròvas e aver un butletin melhor dins dos trimèstres.
Lo problèma, es que coma soi ensenhaira, o sabi ieu que l'escolan mejan capita pas jamai de devenir un escolan excellent.
E puèi coma anciana escolana excellenta, o sabi ieu qu'es una casta que i pòdes pas montar quand siás dins la casta mejana. Ne pòdes davalar de la casta excellenta, mas i pòdes pas montar, es aital, es una lei de vida.
Dura lex, sed lex!
Bon ben fin finala, semblariá que lo Doctor Blanc m'aguèsse contaminada amb son pessimisme.
Pasmens, ieu l'aviái contaminat amb mon optimisme que, quand sortiguèri, sorisiá.


text:
Nos los arpitans2.
Quand lo matin me lèvo et velyo fôr de la fenétra cen que je vèyo est l'Arpitania, atencion : tot cen que vèyo est Arpitania, pas solament cen que me plét [plére
]. Est Arpitania étot cen que me plét pas. Por povêr modifiar les chouses o fôt accèptar que els ègzistont. L'Arpitania est pas una pensâ, Arpitania est un luè gèografico : un payis rèal.
Voualà lo problèmo. Lo problèmo est que nos l'amerians una Arpitania Arpitana.
La construccion d'un Payis Arpitan rèal est , tot-un [cependent
], un'ôvra concrèta que dêt se tenir a distance des utopies de tôs janros et des ètiquètes politiques que nos apartegnont pas.
Pouent de partence est noutra cultura. Noutra cultura a nos, pas la cultura des francês, des italiens ou des suisses, que d'alyor rèspèctens, mas que est pas la noutra.
Betens-nos d'acord la cultura que nos entèrèsse est tot simplament la façon que los Arpitans ant de vêre et de sa raportar avouéc lo mondo. Una façon d'entèrprètar la rèalitât afinâye u cors des sièclos que est parfètament valida a nos jorns ètot.
- ... a continuar -


text:
Mariano Moreno
Mariano Moreno (Buenos Aires, lo 23 de seteme de 1778 - Mar Grana, lo 4 de març de 1811) que ho un avocat, intellectuau e òmi politic argentin deu temps de la Revolucion de Mai. Que ho secretari de la Purmera Junta e atau que fondè la Bibliotèca Nacionau Argentina e un jornau oficiau La Gazeta de Buenos Ayres.
Qu'estudiè a l'Universitat de Chuquisaca on aprengó lo francés e l'anglés çò qui'u permetó d'informà's sus los escrits de las Lutz e mei que mei sus Jean-Jacques Rousseau qui's tradusè lo son Contracte Sociau. Com avocat que prengó posicions progressistas en favor deus indians praubes e en favor de Martín de Álzaga.
Que's considèra l'autor de Representación de los Hacendados un manifèst en favor deu libre comèrci enter las colonias e la rèsta deu monde.
A despart de las soas idèas e de las soas iniciativas determinantas entau país en construccion, çò qui marquè tanben lo percors de Moreno que ho la rivalitat e l'ostilitat de cap a e de Cornelio Saavedra entau quau e a qui e domandè de signar un Decret de Supression d'Aunors (qu'èra ua reaccion a ua serada enter Saavedra on oficièrs des sons amics eth avèvan hicada ua coroa de sucre suu cap en lo bèth nomar Rei). Fin finau Saavedra que vençó politicament, Mariano que voló demissionar (çò qui ho arrefusat) puish que demandè d'estar lo representant de la Junta en Euròpa, çò qui'u ho autrejat. Emposoat per un medicament durant lo viatge (circonstàncias a l'origina d'ua controvèrsia istorica) que lo son còs que ho getat dehens ua banèra e dens las aigas au cap d'ua seria de salvas d'aunor.
La rivalitat enter Moreno e Saavedra qu'ei estada l'enjòc de transposicions (progressista contre conservator, preünitari contre prefederau) qui son sonque analisi e jutjaments posteriors ; enter ambs, i avó mei que mei oposicion de personas e de foncions. Los detractors de Moreno qu'emplegan quitament a còp l'adjectiu de jacobin, çò qui ei de segur un abús.
Mort en 1811 que conegó e qu'acompanhè l'independéncia deu son país mes que's morí abans la declaracion d'independéncia (de 1816).


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Amics legeires que m’escotatz, amics escotaires que me legissètz, vos desvèli uèi un pauc de las colissas del vòstre Tòca-Maneta mai aimat, es a dire lo meu, totes los autres vos conselhi de tornar comptar vòstres dets après lor aver tocat la maneta, sabèm jamai. Ieu, vos rendi tot. E vos disi tot. Es per aquò que pòdi afirmir que dempuèi 60 numèros, jamai, ò non jamai, parlèri d’un jòc al qual aviái pas jogat, sul qual m’èri pas tocat la maneta, cercatz pas i a pas res de calhòl dins aquesta paraula. Desirós de vos porgir a cada còp de sentits reals e personals e pas de rechucadas refregidas dels ressons de la rèira-prensa vidèoludica, jogavi, puèi ne parlavi.
Pasmens, per un còp, de rasons que la decéncia me buta a tàiser mas que concernisson ma banquièra – adiu Elodia se m’escotas – parlarai d’un jòc sens i aver, ieu, jogat, mas sonque per çò qu’es en plen dins l’actualitat – e quala actualitat – e seriá estat fin finala una manca absoluda de professionalisme que de pas vos en far profiechar tant es a marcar d’una pèira blanca. En mema temps, en parlar d’un ben cultural sens l’aver praticat, ai enfin l’impression de dintrar dins l’esfèra privada de la granda critica aparisenquida e contenta d’ela. Aquò ajudarà pas ma banquièra – adiu Elodia se m’escotas encara – mas per l’estima de se es pas marrit.
Zelda Breath of The Wild, puèi qu’es d’aquò que se parla, acompanhèt la sortida de la nòva consòla de Nintendo, sonada Switch, que podriam revirar per « L’escambiadissa ». Sortiguèt tanben sus la consòla precedenta, la WiiU mas s’i mostrèt finalament plan mens interessant. Per çò que aquel jòc e aquela consòla venon sens contèsta de tornar butar un pauc mai luènh las termièras del vidèojòc. La Switch per vos situir es lo primièr ensag, en passa d’èsser capitat, de l’aligança totala entre dos biais de jogar plan destriats qu’existissián fins aquí : lo costat salon e lo costat portable. Una GameBoy es pas una PlayStation e una Vita es pas una Wii. Servit per una tecnologia que permet aquò, mas tanben una societat qu’es prèsta a z’aculhir, la Switch se pòt jogar brancada sus la tele, o pertot en passejada, al fons de son lièch, dins lo metrò o als cagadors, amb un sistèma de tauleta sus la quala s’empeuta o se desempeutan de pichòtas manetas.
Tant val dire que quora lo novèl Zelda foguèt anonciat, una de las sèria mai presadas dins lo monde entièr, amb pel primièr còp l’accession a un monde completament dobèrt e gigantàs, que se podiá doncas explorar, al fons de son lièch, dins lo metrò o als cagadors, la « hype »* coma dison los joves, foguèt grandarassa.
Mas Zelda Breath of The Wild auriá pas agut lo succès qu’a agut e a encara, auriá pas agut tantas criticas positivas, amb d’unas que lo qualificavan de « melhor jòc jamai sortit » se s’èra arrestat a aquò. De fach esposèt a fons lo supòrt sus lo qual sortiguèt, que ja fasiá espetar lo biais tradicional de s’investir dins un ben vidèoludic en fasent espetar de son costat lo biais tradicional de contar una istòria.
Una istòria, quitament dins un jòc vidèo, es una debuta, una fin, e de peripecias entre los dos. Breath of The Wild cambia lo biais un pauc lineari de presentar las causas en prepausant una debuta, segura, solida, que servís coma sovent de didacticial, d’aprendissatge de las mecanicas del jòc e…e una fin, accessibla aquí tre que la debuta èra, se se pòt dire, acabada.
Coma lo jòc vos daissa dins un monde gigantàs ont podetz far un molon de causas e doncas causir l’òrdre dins lo qual las fasètz o pas, podètz far parièr pel temps de « fin » d’un vidèojòc, aquel afrontament epic entre lo eròi linde e lo grand missant qu’èra vengut trebolar l’equilibri de l’univèrs. De segur, se vos volètz encarar lo big boss tre la debuta, n’anatz cagar, e val evidentament melhor s’anar far primièr la man sus de lairons en barrutla e recuperar una panoplia que tenga la rota. Mas es possible. A vosautres doncas de definir se peripecias i aurà, e, s’aquò vira, de quala mena. A vosautres d’escriure çò que se passa entre la debuta e la fin, e a qual moment aquesta intervendrà.
E ben mas de que se passa entre la debuta e la fin ? E ben aquò mos cars amics, los saurem pas uèi ! Vos farai, après aquela amòrsa, una segonda e darrièra cronica sus Breath of the Wild, enfin quora aurai pausat mas manetas dessus, adiu Elodia s’as tengut fins aquí. En esperant, qualquas peripecias tòcamanetescas sus d’autres jòcs, e la fin d’aquela seissantena cronica vendrà quora z’aurai decidat !
*Los pas joves podràn revirar « hype » per « enveja ferotja e consumerista provocada per una campanha de comunicacion esbleugissenta ».


text:
Lo pic verd (Picus viridis) es un ausèl de la familha dels pics de talha mejana : 33 cm de long, 40-42 cm d’envergadura per un pes de 200 g. Coma totis los pics, lo pic verd a un bèc pro long e robust que li servís per traucar los arbres. A 4 dits orientats diferentament per rapòrt als autres ausèls : n’a dos davant e 2 darrièr per mellhor téner suls arbres.
Es lo pic d’Euròpa mai colorat : a l’esquina verda, lo ventre blanc verdós, la coa verda-jauna e lo dessús del cap roge. Son uèlh es gris amb lo torn negre. En çò del mascle i a tanben una mostacha roja mentre que la feme a una mostacha negra.
Encara una diferéncia amb los autres pics : lo pic verd, el, demòra dins los vergièrs e dins los òrts bèls amb qualques arbres, mentre que los autres pics an besonh de bòsques plan denses. Atal, lo pic verd es mai aisit a veire mas es pas lo mai corrent (lo mai corrent es lo pic picaformic Dentrocopus major). Per n’acabar amb sas « anormalitats », cal precisar qu’allòc de manjar cucas que tròba dins los arbres, lo pic verd a agut l’idèia de manjar principalament de formigas que tròba pel sòl e dins lor formiguièra.
Lo pic verd fa enfin quicòm coma los autres pics : trauca los arbres per far lo nis. Lo trauc de dintrada es generalament redond, de còps oval : mesura de 6 a 7 cm de diamètre. Al cap de mantunas setmanas de dur trabalh, la feme pond entre 5 e 7 uòus que seran coats en alternància pel coble, pendent un pauc mai de doas setmanas. Los joves pics espelisson sens plumas e òrbs ; mas al cap de 18-21 jorns a se far noirir de formigas, son prèstes per fòranisar !


text:
Es plan sabut que los virus atacan las cellulas sanas, mas ara una còla scientifica a pogut crear un virus que solament ataca las cellulas cangerigènas a travèrs d’una ataca selectiva e pas las cellulas sanas. Amb aquò la luta contra lo càncer poiriá donar una passa de gigant.
La luta contra lo càncer provòca tanben efèctes secondaris pr’amor que, de còps, son atacadas e mòrtas las cellulas sanas e pas solament las cancerigènas. Ara un grop de recercaires de l’Institut d’Investigacions Biomedicas August Pi i Sunyer (Idibaps) e l’Institut d’Investigacion Biomedica (IRB) de Barcelona an creat un virus modificat geneticament que solament ataca las darrièras.
La creacion del nòu virus es estat confirmat en un estudi publicat al numeric Nature Communications e es estat dirigit per Cristina Fillat, cap del grop de Terapia Genetica e Càncer de l’Idibaps, e Raúl Méndez, scientific de l’IRB. Lo nòu virus es estat nomentat oncolitic e solament ataca las cellulas cancerigènas.
Aquò poiriá finir los tractaments de càncèr que provòcan atacas tanben a cellulas sanas. E cossí es estat fach ? En tot veire que las cellulas cancerigènas son plan semblablas a las sanas, los recercaires catalans an cercat la manièra d’infectar las cellulas cancerigènas amb un virus geneticament modificat. Lo nòu metòde es pro conclusent mas fins uèi lo jorn solament es estat provat en de mirgas.
Un virus modificat geneticament
En tot crear un adenovirus fòrça especial que solament ataquèsse cellulas cancerigènas los recercaires an pogut, fin finala, trobar çò que seriá una bona solucion en la luta contra lo càncer. Los virus, de mai, an unas caracteristicas fòrça bonas per poder èsser utilizats en la luta contra lo càncer.
Segon la còla qu’a fach l’estudi se pòt parlar un tractament qu’ataca las cellulas cancerigènas pr’amor qu’aquestas an caracteristicas morfologicas desparièras d’autras proteïnas e se pòt aital capitar en tot las atacar. “Avèm pogut determinar que i aviá un tipe de proteïnas apeladas CPEB – çò diguèt Raúl Méndez, scientific de l’IBR – que balhan informacion sus l’ARN uman . Quand patisson un desequilibri càmbian los gens e pòdon provocar càncer”.
Aital, e segon aqueste recercaire catalan, an profiechat qu’aqueste tipe de proteïnas mostravan un desequilibri per crear un virus modificat geneticament que solament ataca las cellulas qu’an un tipe de proteïnas naut e l’autre bas, çò es, las cellulas cancerigènas. Amb la vision qu’a lo virus solament pòdon èsser atacadas las cellulas pas sanas e pas las autras.
De mai, la còla qu’a creat aqueste virus an pogut “l’ensenhar” a atacar mai encara las cellulas cancerigènas e pas las autras. “En tot dintrar dins las cellulas cancerigènas, los virus modificats geneticament replicavan lor genòma. – çò diguèt Fillat, de l’Idibaps – Puèi après destrusir la cellula infectada, ne sortissián en tot liberar mai virus encara que’atacavan, a l’encòp, d’autras cellulas cancerigènas.
La Redaccion


text:
Baldur's Gate II: Shadows of Amn
Baldur's Gate II: Shadows of Amn es un videojuec desvolopat per Bioware e editat per Black Isle Studios. Es la seguida de Baldur's Gate e sortèt sus Microsoft Windows en setembre de 2000. Coma son predecessor, lo juec es basat sus l'univèrs dei Reiaumes Oblidats e sus lei reglas de AD&D 2a Edicion. Utiliza lo motor de videojuec Infinity Engine, ja utilizat per lo premier òpus e per d'autrei juecs de Black Isles coma aquelei de la seria deis Icewind Dale.
Lo començament de Baldur's Gate II a luec rapidament après leis eveniments de Baldur's Gate e contunia l'istòria dau protagonista, lo fiu adoptiu de Gorion, que son eiretatge unic de fiu dau dieu Bhaal atira l'atencion dau masc Jon Irenicus, elfe descaigut e maudit. L'intriga es basada sus lei rescòntres e leis afrontaments entre lo protagonista e Jon Irenicus. Se debana dins la region d'Amn e de la ciutat d'Athkatla, au sud de la vila de Baldur's Gate ont aviá luec lo racònte dau premier òpus de la seria.
Lo juec recebèt un acuèlh critic fòrça favorable e unei jornaus de la premsa especializada li donèron lo títol de juec de ròtle de l'annada 2000. Mai de dos milions d'unitats foguèron vendudas e una expansion intitulada Baldur's Gate II: Throne of Bhaal sortèt lo 21 de junh de 2001. Apondèt un gròs donjon suplementari e una conclusion a l'istòria dau protagonista e dei Fius de Bhaal. Una version modernizada intitulada Baldur's Gate II: Enhanced Edition foguèt anonciada en 2012 e publicada lo 15 de novembre de 2013.
Somari
- 1 Sistèma de juec
- 2 Intriga
- 3 Desvolopament
- 4 Sortidas
- 5 Recepcion
- 6 Veire tanben
- 7 Bibliografia
- 8 Nòtas e referéncias
Sistèma de juec[modificar | modificar la font]
Principis generaus[modificar | modificar la font]
Baldur's Gate II: Shadows of Amn es un juec de ròtle informatic basat sus lei reglas de AD&D 2a Edicion. La quista centrala dau juec dura environ una seissantena d'oras e lo juec complèt, inclusent lei quistas segondàrias, dura aperaquí 300 oras[1]. Lo jogaire contrarotla un grop que pòu agantar sièis personatges, compres lo protagonista[2]. Lo protagonista es lo personatge centrau car sa mòrt obliga de cargar una partida enregistrada o de tornar començar una campanha. Lo juec comença ambé la creacion dau protagonista a travèrs una seria d'ecrans de configuracion permetent de chausir sa classa de personatge, sei caracteristicas, son aparéncia e son alinhament[3]. Un personatge ja existent pòu tanben èsser importat de Baldur's Gate o de son extension[2] [4]. Puei, dins l'univèrs dau juec, lo protagonista pòu recrutar certanei personatges non jogaires (PNJ) per formar e completar son grop. Aquelei PNJ viatjan ambé lo protagonista e interagir amb eu o ambé leis autrei personatges dau grop entraïnant de dialògs, de romanças o de quistas especificas[5].
L'accion dau juec es vita amb una perspectiva isometrica e l'ecran, que necessita pas d'èsser centrat sus lo protagonista, pòu èsser desplaçat ambé la soritz o lo clavier. La zòna de juec es desvelada ambé son exploracion per lei personatges dau grop dau protagonista. Una nèbla de guèrra esconde lei regions exploradas que se situan en fòra dau camp de vista dei personatges. Dins lo corrent de l'exploracion d'una zòna, lo jogaire pòu definir e modificar la formacion adoptada per son grop. Per quitar una zòna e intrar dins un autre sector dau juec, fau clicar sus una zòna de sortida (escaliers, pòrtas...) que permet de cargar la zòna novèla. Una carta dau Mond permet tanben au jogaire de se desplaçar sus de distàncias lòngas en seleccionant dirèctament sa destinacion.
Leis interaccions ambé leis autrei personatges o ambé leis objèctes necessitan de clicar dessüs. Lo desplaçament d'un personatge o d'un grop necessita de clicar sus la destinacion d'arribada desirada. L'accion dau juec a luec en temps reau mai se pòu totjorn far una pausa per estudiar una situacion o donar d'òrdres[5]. Lei dialògs començan generalament amb un clic sus un personatge qu'es pas ostil o, de còps, son programats per començar dins una situacion donada. Pendent un dialòg, lo protagonista pòu generalament chausir entre unei respònsas diferentas dins una lista. Certanei dialògs marcan lo començament de quistas o permèton de descubrir d'informacions importantas. Clicar sus un personatge ostil dona l'òrdre au personatge seleccionat de l'atacar. Leis informacions regardant lei personatges, lei creaturas, certaneis objèctes o bastiments apareisson quand lo puntaire de la soritz es tengut dessüs.
Quand un personatge dau grop ganha l'experiéncia necessària, pòu ganhar un nivèu. L'experiéncia es ganhada gràcias a certaneis accions coma l'eliminacion d'enemics o l'acabament d'una quista. Lo grop a tanben una reputacion qu'es influenciada per leis accions e lei decisions dau protagonista. Aquela reputacion e lo carisme dau protagonista influencian lei relacions ambé lei PNJ. Lei personatges formant lo grop pòdon ansin se plànher o quitar lo grop (o de còps intrar en conflicte) se son alinhament s'aluncha tròp de la reputacion dau protagonista. Lo grop necessita tanben de far de pausas regularas per recuperar e dormir. Aquò permet de sonhar lei personatges bleçats o de memorizar de sòrts que pòdon èsser gitats après. D'efècte, lo juec a mai de 300 sòrts diferents. Franc dei mascs, lei personatges gitant de sòrts dèvon aperavans lei memorizar. Dins totei lei cas, gitar un sòrt prèn de temps e pòu èsser interromput per una ataca o un sòrt enemic.
Lo jogaire pòu accedir a unei sota-ecrans a travèrs l'interfàcia : lei cartas de zòna e dau Mond, lo jornau que permet de nòtar leis informacions importantas regardant lei quistas dau juec, la pagina d'inventari que permet d'equipar lei personatges, la pagina presentant lei caracteristicas de cada personatge dau grop, lo libre dei sòrts profans (utilizats subretot per lei magicians e lei mascs), lo libre dei sòrts divins (utilizats subretot per lei prèires) e la pagina d'opcions permetent de modificar certanei paramètres dau juec, d'enregistrar o de cargar una partida e de quitar lo juec.
Raças e classas de personatge[modificar | modificar la font]
Au començament dau juec, lo jogaire dèu chausir una raça e una classa de personatge basat sus lei reglas AD&D 2a Edicion. I a sèt raças disponiblas que son uman, elfe, semi-elfe, gnòme, semi-òrca, halfelin e nan e que presentan d'avantatges e d'inconvenients. Franc deis umans, certanei raças permèton pas de chausir certanei classas de personatge. I a onze classas de personatge disponiblas que son guerrier, rodaire, paladin, raubaire, bard, magician, prèire, druida, barbar, monge e masc. Cada classa a de competéncias especialas e de restriccions. Per exemple, un raubaire pòu trobar e desamorsar una leca mai a de limitacions importantas regardant leis armas e leis armaduras que pòu utilizar. Dins certanei classas, existisse tanben d'especializacions qu'apondon d'avantatges e d'inconvenients suplementaris. Per exemple, lo chivalier es un paladin especializat dins lo combat còntra lei dragons o lei demons qu'a d'avantatges còntra aqueleis enemics mai pòu pas utilizar d'armas de trach. Dins lo corrent dau juec, lo protagonista pòu tanben venir lo mèstre d'un donjon qu'es definit per sa classa de personatge (un castèu per un guerrier, un teatre per un bard... etc).
Mòde multijogaire[modificar | modificar la font]
Existisse un mòde multijogaire que permet de reünir sièis jogaires umans. Cada jogaire contrarotla un personatge creat o un personatge qu'es normalament un PNJ. Un jogaire incarna lo protagonista que son importància demora importanta (es a dire que sa mòrt necessita de cargar una partida enregistrada).
Intriga[modificar | modificar la font]
Contèxte generau[modificar | modificar la font]
Lei Reiaumes Oblidats, onte se debana l'intriga de Baldur's Gate II, son un univèrs ficcionau basat sus un mond medievau onte lo fantatisc (creaturas imaginàrias, magia... etc) es una causa frequenta. La màger part de l'intriga a luec dins la region d'Amn que fa partida dau sota-continent de Fadaruna. La capitala Athkatla n'es la vila pus importanta. Es dirigit per lo Conseu dei Sièis, organizacion anonima que seriá formada per lei sièis marchands pus rics de la ciutat. Pasmens, parteja son poder ambé la guilda locala dei raubaires, lei Raubaires de l'Ombra, qu'a una influéncia fòrça importanta sus la vila, especialament lei quartiers paures. Aquela guilda dirigisse tanben d'operacions dins d'autrei vilas de la region coma Baldur's Gate. Enfin, la darriera organizacion poderosa de la region es lei Mascs Mascats que s'ocupa de la regulacion de la magia. Lei Raubaires de l'Ombra, lei Mascs Mascats e lei Joglars, un ret semi-secrèt d'aventuriers bòns o neutres, son lo centre d'unei quistas dau juec.
La vila d'Athkatla es lo centre d'una partida de l'istòria e es devesida entre sèt quartiers diferents (Quartiers Bas, Cementèri, Pònt, Pòrt, Caminada de Waukyne, Quartier Administratiu, Quartier dei Temples). Cada quartier presenta unei donjons esconduts. En fòra d'Athkatla, lo jogaire dèu tanben visitar l'illa de Brynnlaw e son asile de Spellhold, lei Fin Fons Sorns, la ciutat elfica de Suldanessellar e lo Plan Astrau[2]. Pòu tanben anar dins lei Còlas d'Umar que son liadas a un temple malefic, dins lo fèu e lo castèu de l'Ostau De'Arnises, dins la vila de Trademeet, dins un bòsc sacrat dei Druids, dins lei Còlas de Windspear e dins una vila poblada de Sahuagins.
Lo juec se debana dins lo corrent de l'annada 1369 DR quauqueis annadas après lo Periòde dei Trèbols (1358 DR) entraïnat per lo raubament dei Tauletas dau Destin, un artefact magic poderós que permetiá de mantenir un equilibri entre lo Ben e lo Mau. En consequéncia, lo dieu Ao, divinitat suprèma dau panteon dei Reiaumes Oblidats, decidiguèt de castigar leis autrei dieus que foguèron obligats de venir d'èssers mortaus fins a la redescubèrta dei Tauletas. En despiech de sei poders, divèrsei dieus moriguèron o foguèron tuats dins lo corrent d'aqueu periòde.
Bhaal, lo dieu dau Murtre, ne'n fèt partida e foguèt tuat per un aventurier dich Cyric que venguèt un dieu après aqueu succès. Pasmens, sei capacitats de dieu deis assassins permetèron a Bhaal de preveire sa mòrt e d'organizar sa resureccion. Ansin, engendrèt uneis enfants que tenguèron una partida de son esséncia divina. Après la mòrt d'aqueleis enfants, que conoissèron generalament una vida agitada, aquela esséncia èra reünida au rèsta de l'arma dau dieu descaigut per permetre un jorn sa resureccion. Lo protagonista fa partida d'aqueleis enfants de Bhaal. Protegit per lo magician (e Joglar) Gorion, foguèt educat dins la fortalesa de Candlekeep. Li rescontrèt Imoen qu'èra tanben un enfant de Bhaal plaçada sota la proteccion de Gorion. Lo premier òpus conta l'assassinat de Gorion per un autre enfant de Bhaal, Sarevok, desirós de ressuscitar per captar lei poders dau dieu dau Murtre a son profiech e sa desfacha en fàcia dau protagonista.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria comença gaire de temps après la desfacha de Sarevok dins Baldur's Gate. Lo protagonista e sei companhons son capturats per d'ombras e l'eròi se derrevelha dins una gàbia[5]. I venguèt l'objècte d'experiéncias magicas de part d'un masc dich Jon Irenicus. Pasmens, dins lo corrent de son estudi, Irenicus deguèt s'arrestar per defendre sa preson còntra l'ataca d'un grop de Raubaires de l'Ombra. Aquò permet au protagonista de s'escapar de la preson ambé lei subrevivents de son grop, compres Imoen. Arriba dins la vila d'Athkatla ont Imoen e Irenicus son arrestats per lei Mascs Mascats cargats d'aplicar la defensa d'utilizacion publica de la magia. Son teleportats au luench e estremats dins l'asile insuar de Spellhold. Pasmens, Irenicus aviá simulat sa desfacha dins lo corrent de son arrestacion. Capita de sortir de sa cellula puei chapla lei gardians de l'asila. Ne'n pren lo contraròtle e utiliza leis installacions dei Mascs Mascats per contuniar seis experiéncias.
D'aqueu temps, dins lei Quartiers Bas d'Athkatla, lo protagonista e son grop fan lo rescòntre d'un raubaire dich Gaelan Bayle que prepausa l'ajuda d'una organizacion poderosa, capabla de tornar trobar Imoen o Irenicus, en cambi de 20 000 pèças d'aur. Après, lo grop recebe una prepausicion similara de part d'una guilda rivala dirigida per un vampiri dich Bodhi. Lo jogaire es liure de chausir entre lei doas faccions mai quin que siegue son aliat, obtèn l'ajuda dau capitani Saemon Havarian per navegar fins a l'illa de Brynnlaw e l'asile de Spellhold. Lo protagonista e sei companhons capitan de passar lei defensas magicas de l'asila onte son capturats per Irenicus. Gràcias ai resultats de seis estudis, lo masc es capable de realizar un rituau magic li permetent de transferir l'arma d'Enfant de Bhaal dau protagonista vèrs son còrs. Aperavans, aviá fach una causa identica amb Imoen per donar son arma a Bodhi qu'èra en realitat son aliada. Puei, l'eròi e sei companhons son estremats dins un laberint de l'asile vengut lo terren de caça de Bodhi. Dins aquò, dins lo corrent de l'accarement entre lo grop e lo vampiri, Bodhi es suspresa e espaurida per la transformacion sobda dau protagonista que pren provisòriament l'aparéncia d'un avatar poderós dau dieu Bhaal (lo Pelaire). Aquò permet au grop de s'escapar dau laberint e de liberar lei presoniers de l'asile per atacar Irenicus qu'es finalament obligat de batre en retirada fins ai Fin Fons Sorns onte pòu se fisar d'una aliança ambé leis Elfes Negres de la ciutat d'Ust Natha.
Li es perseguit per lo protagonista e sei companhons que capitan de passar lei defensas deis Elfes Negres per agantar la superficia. Li fan lo rescòntre d'una armada d'Elfes de la vila de Suldanesselar. Aquela vila es atacada per Irenicus e seis aliats. Lei soudats elfes en fòra de la ciutat son a organizar una còntra-ataca mai a l'ora d'ara, son pas capables de passar lo blocus magic installat per Irenicus e lei mascs elfes negres a l'entorn de Suldanesselar. Una aliança es donc concluda entre lo protagonista e lo generau elfe Elhan que li demanda de trobar un artefact magic dich Rhynn Lanthorn. A la poissança necessària per rompre lo sòrt d'Irenicus mai es protegit per la guilda de vampiris de Bodhi. Après la recuperacion d'aquel objècte, lo protagonista pòu intrar dins Suldanesselar e agantar l'Aubre de Vida elfic. Irenicus a capturat la rèina de la vila e es a drenar l'energia de l'aubre per aumentar sa poissança e venir un dieu. Après una premiera batalha, es vencut per lo protagonista e seis aliats e leis armas dei combatents son atirats vèrs l'Infèrn. Un segond combat li a luec e s'acaba per la desfacha finala d'Irenicus e la recuperacion de son arma per lo protagonista.
Personatges[modificar | modificar la font]
Personatges principaus[modificar | modificar la font]
- Jon Irenicus : masc malefic e antagonista principau. Elfe maudit e descaigut après un complòt mancat per venir un dieu, vòu s'emparar de l'arma divina dau protagonista per annular sa malediccion e assaiar tornarmai d'intrar au sen dau monde divin.
- Bodhi : sòrre d'Irenicus, participèt a son complòt mancat e conoissèt una deschasença identica. Per luchar còntra aquela malediccion, se transformèt en vampiri. Dins l'intriga, ajuda son fraire per s'emparar de l'arma divina d'Imoen.
- Gaelan Bayle : Raubaire de l'Ombra qu'es cargat per son cap Aran Linvail d'aprochar lo protagonista per prepausar l'ajuda de son organizacion còntra Irenicus.
- Aran Linvail : cap de la guilda dei Raubaires de l'Ombra e personatges fòrça poderós d'Athkatla. Es un enemic de Bodhi que pòu prepausar son ajuda còntra Irenicus e sa sòrre.
- Drizzt Do'Urden : eròi legendari dei Reiaumes Oblidats que pòu prepausar son ajuda per luchar còntra lei vampiris de Bodhi[5].
- Elhan : generau elfe que s'alia ambé lo protagonista per rompre lo blocus magic de de la ciutat de Suldanesselar installat per Irenicus e intrar dins la vila.
- Ellesime : rèina elfica de Suldanesselar que foguèt a temps passat l'amanta d'Irenicus. Ajuda lo protagonista dins sa lucha còntra Irenicus.
- Saemon Havarian : pirata que comanda lo naviri permetent au jogaire d'anar sus l'illa de Brynnlaw. D'alinhament caotic neutre, es un aliat pauc fisable que cambia sovent d'aliança per servir seis interès.
Partenaris possibles dau protagonista[modificar | modificar la font]
- Aerie : elfe aisada prèire/magician d'alinhament leiau bòn. Capturat per de vendors d'esclaus, perdèt seis alas. Foguèt liberat per Quayle. Venguèt sa filha adoptiva e se convertiguèt a una divinitat dau panteon gnome. Dins lo juec, pòu venir amiga ambé Minsc, desvolopar una romança amb un protagonista masculin o ambé Haer'Dalis. S'opausa a Anomen e pòu quitar lo grop se Korgan ne'n fa partida.
- Anomen Delryn : guerrier/prèire uman leiau neutre equipat d'un bloquier eiretatge de son Ostau. Es un aprendís de l'Òrdre dei Paladins dau Còr Radiós que tèn sa pròpria quista personala liada a l'assassinat de sa sòrre e a la possibilitat de la venjar o non. Segon sa chausida, pòu venir paladin dau Còr Radiós e adoptar l'alinhament leiau bòn o quitar l'òrdre e adoptar l'alinhament caotic neutre. Dins lo juec, es l'unic personatge que permet de desvolopar una romança per un protagonista femenin. Dins lo grop, s'opausa a Aerie e a Keldorn s'es d'alinhament caotic neutre.
- Cernd : druide elfe neutre estricte. Presonier dins la vila de Trademeet, es cargat d'enquistar sus leis accions dei Druides de l'Ombra dirigits per Faldorn. Es equipat d'un baston e d'una capa magics. Sa quista personala es centrat sus son fiu menaçat per lo segond marrit (malefic) de son èx-frema.
- Edwin Odesseiron : magician uman leiau marrit, èra ja present dins Baldur's Gate. Fa partida dei Mascs Roges e, dins lo juec, se troba inicialament dins una guilda dei Raubaires de l'Ombra. Tèn un amulet magic e una quista personala centrat sus la recèrca d'un pergamin magic antic. Dins lo grop, s'opausa a Aerie, a Keldorn e a Valygar.
- Haer'Dalis : bard tiefelin caotic neutre. Capturat per un magician malefic, es equipat de doas espasas magicas. Après sa liberacion per lo protagonista, sa quista personala es centrada sus lo Teatre d'Athkatla. Dins lo grop, pòu desvolopar una romança amb Aerie. En causa d'una manca de temps, aqueu personatge foguèt parcialament desvolopat per lei creators dau juec e se pòu trobar divèrsei fichièrs non utilizats indicant de projèctes regardant una romança amb una protagonista femenina o una segonda quista personala.
- Imoen : raubaire/magician umana neutra bòna ja presenta dins Baldur's Gate, es lo premier personatge que compausa la còla dau protagonista. A l'origina, Imoen deviá morir dins lo corrent de l'evasion de la preson d'Irenicus au començament dau juec e un autre personatge, Nalia, deviá la remplaçar ambé de caracteristicas quasi similaras. Pasmens, en causa de la popularitat dau personatge au sen de la communautat deis afogats de Baldur's Gate, Imoen foguèt finalament gardada per lei creators mai aquò explica lo desvolopament limitat dei dialògs dau personatge après la premiera etapa dau juec.
- Korgan Bloodaxe : guerrier nan caotic marrit[5]. Es equipat d'un destrau de guèrra magic e a una quista personala centrada sus la recèrca d'un libre magic. Dins lo grop, Aerie s'opausa a sa preséncia.
- Jaheira : guerrier/druida mieg-elfe neutra estricta que fa partida dei Joglars e que fa son aparicion tre la preson d'Irenicus au començament dau juec. Tèn una quista personala basada sus un complòt dei Joglars d'Athkatla dirigit còntra lo protagonista. Pòu tanben desvolopar una romança amb un protagonista masculin.
- Jan Jansen : raubaire/illusionista[6] gnòme caotic neutre que tèn una panoplia complèta d'objèctes personalizats (coma una aubaresta especiala). Es un personatge excentric qu'a una quista personala centrada sus la malautiá de sa filha. Dins lo gro, a de dialògs comics ambé leis autrei personatges, especialament Minsc.
- Keldorn Firecam : inquisitor[7] uman leiau bòn que tèn una armadura e una espasa magicas poderosas. Es un paladin de l'Òrdre dau Còr Radiós inicialament cargat d'enquistar sus la religion inquietanta qu'es apareguda dins lei conduchs d'Athkatla. Sa quista personala es centrada sus sei relacions ambé sa frema qu'es infidèla. En foncion de sa chausida, pòu quitar lo grop per viure tornarmai amb ela. Pòu tanben se venjar o la denonciar a la justicía e demorar dins lo grop. S'opausa a Viconia, a Edwin e a Anomen (dins lo cas d'una venjança d'Anomen après l'assassinat de sa sòrre).
- Mazzy Fentan : guerrier halfelina equipada d'una espasa e d'un arc magics e qu'a unei poders similars a aquelei d'un paladin. Enquistava sus lo Senhor de l'Ombra quand foguèt capturada. Sa quista personala es centrada sus la malautiá de sa sòrre.
- Minsc : rodaire uman caotic bòn ja present dins Baldur's Gate e disponible tre la preson d'Irenicus. A la capacitat Berserk dei barbars. A temps passat, recebèt una bleçadura grèva a la tèsta e es vengut parcialament fòl. Es l'amic d'un hamstèr e un adversari acarnat dau Mau. Dins lo grop, s'opausa a Edwin qu'èra l'enemic de Dynaheir dins l'òpus premier e pòu venir lo gardacòrs d'Aerie.
- Nalia De'Arnese : raubaire/magician umana caotica bòna. Es una aristocrata qu'a besonh d'ajuda per reconquistar son castèu ocupat per de monstres. Sa quista personala es centrada sus lo complòt d'un aristocrata rivau que vòu l'esposar per fòrça per prendre possession de son fèu. Es equipada amb un anèu magic. A l'origina, aqueu personatge deviá remplaçar Imoen dins lo juec e lei dos personatges an de caracteristicas quasi identicas.
- Valygar Corthala : tracaire[8] uman neutre bòn. Es escondut dins lei Còlas d'Umar car es lo centre de la quista de l'Esfèra apareguda dins lei Bas Quartiers d'Athkatla. Es equipat d'una espasa e d'una armadura magicas poderos e aborrís lei magicians. Dins lo grop, s'opausa a Edwin.
- Viconia De'Vir : prèire elfe negre neutra marrida ja presenta dins Baldur's Gate qu'a la resisténcia magica fòrça importanta caracteristica de son pòble[5]. Pòu desvolopar una romança amb un protagonista masculin. Dins lo grop, s'opausa a Keldorn.
- Yoshimo : caçaire de prima[9] uman neutre estricte. Rescòntra lo protagonista dins la preson d'Irenicus mai es en realitat un traite obligat de servir per fòrça (en causa d'un sòrt magic) Irenicus. Lo protagonista es obligat de lo tuar dins lo corrent de la batalha de l'asila de Spellhold. A l'origina, aviá sa pròpria quista personala après leis eveniments de Spellhold que foguèt finalament pas desvolopada (ne'n resta de fichièrs non utilizats).
Autrei personatges de remarca[modificar | modificar la font]
- Adalon : drac d'argent femèu cargat de susvelhar la pòrta permetent de passar dei Fins Fons Sorns a la superficia dei Reiaumes Oblidats. Tèn lei claus d'aquela pòrta e a un ròtle dins l'istòria durant leis eveniments que se debanan dins lei Fins Fons Sorns. Son sang permet tanben d'acabar l'ingredient permetent d'acabar l'armadura de carn umana.
- Ajantis : paladin present dins Baldur's Gate. Lo personatge es obligat de lo tuar quand intra dins lei Còlas Windspear.
- Branwen e Xan : personatges ja presents dins Baldur's Gate que participan a l'entraïnament dau protagonista dins l'ajuda au començament dau juec.
- Coran e Safana : personatges ja presents dins Baldur's Gate. Coran es totjorn amorós de Safana qu'es venguda l'aliada d'un grop de lops garons. Aqueu grop e Safana organizan una leca per capturar e liurar lo protagonista a Irenicus. Pasmens, la cap dei lops garons es venguda amorosa de Coran e assassina Safana. Coran pòu subreviure o morir dins la batalha generala entre lei lops garons e lo protagonista e sei companhons.
- Dynaheir : personatge present dins Baldur's Gate ont èra la masca oficialament protegida per Minsc. Fa partida dau grop dau protagonista capturat avans lo començament dau juec. Es torturada e tuada per Irenicus dins l'encastre de seis experiéncias e son cadabre se troba dins sa preson.
- Lavok : magician necromancian de l'Ostau Corthala (coma Valygar) qu'es a l'origina de l'aparicion de l'Esfèra dins lei Bas Quartiers d'Athkatla. Es lo centre d'una quista majora dau juec.
- Faldorn : druida malefica presenta dins Baldur's Gate. Es venguda l'arquidruida dau Bòsc deis Ombras e ataca leis umans de la vila de Trademeet. Cernd es cargada d'enquistar sus son accion e aquela quista s'acaba ambé la mòrt de Faldorn.
- Firkraag : dragon roge dei Còlas de Windspear. Es a l'origina de la mòrt d'Ajantis e lo centre d'una quista majora dau juec.
- Garrick : barda present dins Baldur's Gate. Se pòu trobar dins lo Pòrt d'Athkalta mai sembla pas reconéisser lo protagonista.
- Khalid : guerrier e marrit de Jaheira que fa partida dau grop dau protagonista capturat avans lo començament dau juec. Coma Dynaheir, es torturat e tuat per Irenicus dins l'encastre de seis experiéncias e son cadabre sa troba dins la preson.
- Montaron e Xzar : personatges malefics presents dins Baldur's Gate. Son tuats dins lo corrent d'una quista per lei Joglars.
- Phaere : aristocrata importanta au sen dau clergat deis Elfes Negres d'Ust Natha. A un ròtle primordiau dins leis eveniments que se debanan dins aquela vila.
- Quayle : magician gnome ja present dins Baldur's Gate. Es vengut lo proprietari d'un circ e lo paire adoptiu d'Aerie. Pòu morir o subreviure a la quista dau circ d'Athkalta.
- Solaufein : guerrier elfe negre que supervisa leis accions dau protagonista dins la vila d'Ust Natha. Au contrari de la màger part de sei congenères, es pas d'alinhament marrit.
- Tiax : magician gnome malefic ja present dins Baldur's Gate. Fa partida dei presoniers de l'asila de Spellhold. Accepta de se revòutar còntra Irenicus e es tuat dins lo corrent de la batalha.
Desvolopament[modificar | modificar la font]
Baldur's Gate II foguèt desvolopat per Bioware e editat per Black Isle Studios. Sa sortida sus Windows aguèt luec en setembre de 2000. Après Baldur's Gate, Baldur's Gate II èra lo segond juec de ròtle important desvolopat per Bioware. Utilizèt tornarmai lo motor Infinity Engine ja utilizat per Baldur's Gate. D'efèct, dins lo corrent dau desvolopament de l'òpus premier, lei còlas de Bioware èran estadas obligadas de desvolopar en parallèl lo motor de juec e lo juec espereu. L'utilizacion dau meme motor de juec permetèt de se concentrar unicament sus la realizacion dau juec e l'accent foguèt donc plaçat sus la creacion d'intrigas melhoras susceptiblas d'interessar lei afogats de Baldur's Gate e tanben de jogaires novèus.
Aqueu desvolopament comencèt en genier de 1999. A partir d'una lista de suggestions de fans e de criticas de l'òpus premier, lo motor dau juec e son accessibilitat conoissèron unei melhoraments coma l'adopcion de resolucions grandas (coma lo 800 x 600 pixels vengut fòrça frequent sus leis ordenadors de la fin deis annadas 1990), lo melhorament de l'aspèct 3D, la possibilitat de dialògs sensa metre lo juec en pausa, lo melhorament dei botons de l'interfàcia, un desvolopament pus important de l'equipament dei personatges, la possibilitat per un personatge d'utilizar doas armas, un melhorament dau jornau e de la carta dau juec, l'inclusion de monstres novèus (coma lei dracs). La màger part d'aqueleis ajusts foguèron aisats.
Regardant lo juec, una lista de consignas foguèt impausada ai divèrsei departaments de Bioware per uniformizar certaneis aspècts dau juec e defugir certaneis errors constatadas dins Baldur's Gate. Per exemple, lei consignas principalas insistèron sus la presa en còmpte deis accions dau jogaire sus lo desvolopament de l'intriga. Ansin, se desvolopèt d'opcions diferentas per lei personatges bòns o marrits. D'autra part, per favorizar l'immersion, d'informacions sus l'intriga e leis accions de l'antagonista foguèron enclusas. Enfin, l'intriga foguèt tanben devesida entre unei capítols permetent d'aumentar l'interès de certanei zònas. Pertocant lo jogaire, la personalizacion dau protagonista, de sei companhons e deis interaccions au sen dau grop foguèron melhoradas permetent una diversitat pus importanta.
Lo procès de creacion dei nivèus foguèt lòng e malaisat. Comencèt ambé la creacion d'una trama generala d'una zòna per de designers. Puei, la zòna foguèt fisada a d'artistas cargats d'apondre de modèls (relèu, bastiment, aubre...) per la decorar. Après, la zòna foguèt tornarmai fisada ai designers per apondre de melhoraments grafics, d'efèctes especiaus, lo còde de deteccion dei collisions, leis creatures, leis objèctes, lei lecas e lei desenclavadors d'eveniments. Aquelei cambis entre còlas artisticas e tecnicas foguèron de còp malaisats. Posquèron entraïnar d'incoeréncias (generalament l'oblida d'una pòrta) que necessitèron una reflexion suplementària per decidir de la necessitat o non d'una correccion. Dins lo corrent dau desvolopament dau juec, BioWare durbiguèt un departament qualitat qu'aguèt un ròtle important per verificar lo foncionament corrèct de cada zòna e dei quistas diferentas.
La musica dau juec foguèt compausada per lo musician alemand Michael Hoenig qu'èra ja l'autor de la musica de l'òpus premier.
Sortidas[modificar | modificar la font]
La sortida de Baldur's Gate II acomencèt lo 14 de setembre de 2000. Aguèt luec en America dau Nòrd lo 24 de setembre e en Euròpa lo 29. Una ediccion collector foguèt tanben editada. Segon Bioware, de 2000 a 2008, mai de dos milions d'unitats foguèron vendudas.
Expansion[modificar | modificar la font]
Una expansion dicha Baldur's Gate II: Throne of Bhaal foguèt desvolopada per Bioware e editada per Black Isle. Sa sortida se debanèt lo 21 de junh de 2001. Apondèt una seguida a l'istòria de Shadows of Amn e quauquei cambiaments au juec coma un donjon especiau dich Tor de Gach, una diversitat pus importanta ais especializacions dei classas de personatge, de nivèus d'experiéncia suplementaris e de sòrts novèus.
Resortidas[modificar | modificar la font]
Divèrsei resortidas de Shadows of Amn foguèron organizadas. La premiera se debanèt tre 2003 amb una edicion gropada dau juec de basa e de son expansion. En 2004, sortiguèt una compilacion dei juecs de ròtle Bioware que gropava Baldur's Gate, Baldur's Gate II e Icewind Dale. Puei, en 2006, una compilacion novèla sortiguèt e gropèt lei dos òpus de Baldur's Gate ambé seis expansions (Tales of the Sword Coast e Throne of Bhaal). En novembre de 2010, foguèt publicat Baldur's Gate II Complete ambé lo format GOG.com e quauqueis apondons. Enfin, lo 15 de novembre, sortiguèt una version melhorada dau juec originau dicha Baldur's Gate II: Enhanced Edition.
Recepcion[modificar | modificar la font]
Tre sa sortida, Baldur's Gate II recebèt de criticas fòrça positivas de part de la premsa especializada. Au sen de la premsa anglofòna, Metacritic lo classèt seisen melhor juec de l'istòria en 2012, IGN parlèt d'un juec incomparabla e sensa equivalent e GameSpot lo considerèt coma lo melhor juec de ròtle informatic. Baldur's Gate II (e son expansion) averèron donc unei prèmis decernits per lei jornaus anglofòns pus prestigiós. En França, lo site Jeuxvideos.com li donèt la nòta rara de 19/20.
Entre lei prèmis principaus de la premsa especialada, lo juec averèt :
- per Eurogamer : Melhor Juec 2001, Melhor personatge de supòrt masculin 2001 e Melhora direccion artistica 2001.
- per GameSpot : Melhor Juec de l'Istòria (en 2006), Juec de ròtle de l'annada 2000 e Melhor Juec de l'Annada segon lei lectors 2000.
- per RPG : Juec de ròtle 2000.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual, Black Isle Studios (2000), BioWare.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ David Hancock, Games and Internet: NEW DRAGON'S HOT STUFF; Shadows Of Amn will keep you fired up from now until Christmas - and then some [1], The Mirror, 6 d'octòbre de 2000.
- ↑ 2,0, 2,1 et 2,2 Matt Cappellini, Blockbusters Make Christmas Bright, The Beacon News, 30 de novembre de 2000.
- ↑ Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual (2000), p. 7 e pp. 10-14.
- ↑ Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual (2000), p. 10.
- ↑ 5,0, 5,1, 5,2, 5,3, 5,4 et 5,5 Lord Craxton, Baldur's Gate II: Shadows of Amn – Retroview, RPGamer, 12 de mai de 2009.
- ↑ Especializacion de magician.
- ↑ Especializacion de paladin.
- ↑ Especializacion de rodaire.
- ↑ Especializacion de raubaire.


text:
La moneda locala "Nissart" porrà èstre utilizada a l'escadença dau 18en Festi'Cant que si debanerà successivament:
La República de Nissa li tendrà un Burèu de cambi dei euros en Nissart.
La moneda locala "Nissart" editada da la República de Nissa serà utilizada a l'escadença de la 4a Jornada Nissarda organizada da l'associacion de danças folcloriqui nissardi "Nice la
Belle".
Entre doi concèrts, balètis e animacions programadi, vos porretz passejar a l'entorn dei bancs de vendas de mèrç, de manjuca e de beguda, dont porretz pagar en "Nissarts".
La 4a Jornada Nissarda si debanerà lo dissabta 14 d'abriu a comptar de 12 oras mentre tot lo predinar, a la Maion Francina Gag situada au 20 Avenguda Frederic Mistral.
Signatz lo Manifèst de sosten a Mirèlha Bòia !
La Republica Federala Occitana pòrta tot son sosten a Mirèlha Bòia (Mireia Boya), femna occitana aranesa ex-deputada dau Parlament Catalan, victima de la repression de l'Estat espanhòu !
Per aver defendut pacificament e democraticament, dau temps de son mandat de deputada (de 2015 a 2017), la creacion d'una Republica Catalana independenta dins la quala la Vau d'Aran seria associada e respectada, Mirèlha Bòia es enseguida per la justícia espanhòla per "rebellion" e mai es victima de faussi rumors e calomnias tocant un mas rural que ten amb son fraire.
Dementre, lo Tribunal Constitucional espanhòu a decidit de fòrabandir l'usatge "preferenciau" de l'occitan aranés dins leis institucions e administracions d'Aran. La Republica Federala Occitana denóncia çò que qualifica d'atac grèu contra la lenga occitana e totei leis avançadas obtengudas despuei un trentenat d'annadas (estatut de mieg-autonomia d'Aran en 1990, Lei de l'occitan en 2010).
En respòsta ai atacs antioccitans de l'Estat espanhòu e ai menaças d'empresonament de Mirèlha Bòia, la Republica Federala Occitana se jonhe ai signataires dau Manifèst de sosten a Mirèlha Bòia, presentat çai-sota:
"La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mirèlha Bòia (Mireia Boya), serà menada davant la justícia espanhòla per “rebellion” pr’amor de sa participacion politica al referendum que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat.
Lo jutge del Tribunal Suprèm espanhòl, Pablo Llarena, l’a apelada pel 14 de febrièr.
Bòia serà seguida puèi d’Anna Gabriel, tanben èx-deputada de la CUP e mesa en examen pel meteis “delicte”.
Lo jutge Llarena decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida contra Mirèlha Bòia, e mai contra d’autras responsablas politicas catalanas coma Anna Gabriel, Marta Pascal o encara Marta Rovira.
Las practicas politicas de l’estat espanhòl nos semblan vengudas d’un autre temps, d’un temps que fòrça gents l’avián cregut passat, e nos remembran las piègers oras de l’istòria en Catalonha tant coma en Espanha: la criminalizacion e la repression judiciària d’una partida de la classa politica catalana per sas opinions politicas, l’empresonament de lidèrs de partits e d’associacions ciutadanas, l’exili d’un president de govèrn... Tot aquò manten un sentiment d’arbitrarietat e d’injustícia, al bèl mièg d’una Union Europèa que se targa d’èsser un modèl de liberalisme e de pluralisme politic dins lo Mond.
Nosautres, ciutadanas e ciutadans de l’Union Europèa, occitanas e occitans, declaram nòstre sosten total a Mirèlha Bòia.
Sostenèm Mirèlha Bòia per aver representat al Parlament catalan, entre 2015 e 2017, amb dignitat istorica, la votz d’Occitània; o faguèt en rendent possible que, pel primièr còp dins l’istòria dels estats modèrnes europèus, la lenga occitana ganhèsse una visibilitat publica e politica, dins lo quadre del procès per lo bastiment de la Republica de Catalonha, çò que representa un fenomèn d’una portada politica incomparabla amb la situacion desastrosa de la lenga d’òc dins son territòri istoric majoritari, dins la Republica Francesa.
Sostenèm Mirèlha Bòia, dont lo quite nom es portaire de tota una esperança per las femnas e los òmes d’òc, fàcia a las practicas policièras e arbitràrias d’un estat dont las garentidas democraticas cada jorn van mai a la deriva.
Entre las primièras organizacions signatàrias:
Accion Culturala Occitana
Associacion entara difusion d’Occitània en Catalonha (ADÒC)
Cercle d’Afrairament Occitanocatalan (CAÒC)
Chambra d’Òc
Corròp per Aran
Òc Malhòrca
Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC)
Partit de la Nacion Occitana (PNO)
Republica Federala Occitana
Republica de Niça [República de Nissa]
País Nòstre
Tota organizacion e tot individú pòdon signar aqueste manifèst en escrivent a Accion Culturala Occitana (acc.culturoc@gmail.com) o ben als mèdias Jornalet (info@jornalet.com) e Aquò d’Aquí (aquodaqui@aquodaqui.info)."
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : info@occitania-oc.com
Site : www.occitania-oc.com
A partir dau diluns 29 de genoier dau 2018, la moneda locala "lo Nissart" es de retorn per una novèla operacion d'11 mes que durerà fins au 31 de decembre.
Lu bilhets seràn en servici e si porràn utilizar da 20 partenaris.
Lo burèu d'escambi dei bilhets si tròba a la fornaria bio Mamà Baker, situada au 13 Carriera Lepanta. Lo servici serà assegurat da Miqueu RAINERO cada jorn de 9o30 a 11o30 e de 14o30 fins a 17 oras. Lu bilhets seràn valables fins au 31 de decembre.
Lu bilhets de Nissarts si declinan en sèt valors diferenti, caduna emb l'efigia d'un personatge istoric de Nissa.
Li serà una paritat entre lo Nissart e l'euro, li pèças de centims d'euro serveràn finda a la moneda locala. Si pòu cambiar lu euros en Nissarts, mas non si poadon cambiar lu Nissarts en euros (levat per lu partenaris). Aquela moneda es facha per èstre despensada dai partenaris.
Lu comerçants, artisans e associacions participanti s'engatjeràn a respectar la Carta dau Nissart.
Caras ciutadanas, cars ciutadans,
Vos presenti mei melhors vots per l’An Nòu 2018 en tant que president de la Republica Federala Occitana.
Nos pertocant, l’eveniment mai simbolic sarà estat ben segur lo processús d’independéncia de Catalonha, una vièlha nacion frairala de la nòstra qu’es a mena una lucha, non acabada, per son drech a l’autodeterminacion. Una republica nòva que compren un tròç d’Occitània: lo Vau d’Aran.
La situacion en Catalonha nos a fach comprendre que la pression deis imperialismes d’Estats pretendudament nacionaus, demòra fòrta e que lei pòbles en lucha auràn un combat lòng de menar per poder decidir de lor avenir.
La Republica Federala Occitana quita l’annada 2017 emb una vision plena d’espèr e d’avenir, gràcia a una promiera experiéncia fòrça encoratjanta: lo succès de la moneda “Nissart” difusada per la República de Nissa. Aqueu succès permetarà la realizacion d’autreis operacions mai lòngas per lo 2018.
En despart de la moneda, la novèla annada sarà marcada au nivèu locau per l’organizacion de la votacion per elegir un novèu president per la República de Nissa.
Au nivèu federau, la bastison institucionala de l’RFÒC va contunhar amb l’instauracion d’una futura assemblada constituanta e populara per redigir la futura Constitucion. De mai, es previst una sèria de mesuras per establir enfin una vertadiera ciutadanetat occitana.
Coma tota entitat estatala, la Republica Federala Occitana es una realitat institucionala propausada au pòble. De mai ara es la soleta entitat que representa politicament e administrativament Occitània tota, despuei qu’es estat atribuit a la region de Tolosa-Montpelhièr lo nom “Occitanie”.
Au contrari d’aquela region, l’RFÒC entend representar totei leis occitanas e occitans que siágan, i includent aquelei dei regions demoradas fòra de l’Occitània reducha a Tolosa-Montpelhièr.
La legitimitat de nòstra republica repausa sus lei votacions de sei presidents. Elegit en 2014 au sufratgi universau per la majoritat dei vòts exprimits dei ciutadanas e ciutadans occitans, siáu fòrça onorat de vos representar a travèrs de la Republica Federala Occitana per la quala me siáu engatjat.
Vos auguri un bòn e urós Cap d’An 2018.
Ciril JOANIN
President de la Republica Federala Occitana
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : info@occitania-oc.com
Site : www.occitania-oc.com
La Republica Federala Occitana saluda la victòria dei partits independentistas catalans ais eleccions dau Parlament dau 21 de decembre.
Una victòria importanta emb un taus de participacion recòrdi maugrat la propaganda mediatica e la pression policiera de l'estat espanhòu que manten en preson d'un biais arbitrari lo cap de l'Esquèrra Republicana de Catalonha (ERC) Oriol Junqueras e lei presidents d'Òmnium e de l'ANC (Jordi Cuixart e Jordi Sánchez).
La votz dau pòble catalan s'es exprimida en rendent la legitimitat au govèrn catalan caçat per la lei 155 de la Constitution espagnole, e en faguent comprendre que la majoritat silenciosa dei catalans èra pas unionista. L'RFÒC espèra qu'aqueu resultat permetarà la restauracion de la democracia e dau drech dau pòbla catalan de decidir de son avenir.
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : info@occitania-oc.com
Site : www.occitania-oc.com


text: Aquestes purmèrs encontres que proposande començar dens los Pirenèus ua dinamica d'escambi e d'inovacion entà arredusir los delais d'alerta e de localizacion deus esquiaires en situacion de dangèr. La montanha qu'ei un territòri de libertat. Mes l'evolucion en mitant naturau que compòrtarisque, sovent vitèc, en cas d'accident, d'immobilizacion o d'isolament, quau que sia lo nivèu deus practicants. Quin har tà que la nèu e demore un plasèr, que perdonia las dificultats imprevistas, l'esbarrida dens lo hred e la bruma-baisha, e las errors tecnicas, d'apreciacion o de comportament ?


text:
Kata
Kata (型, 形 significa: "la forma") es un mot japonés que s'utiliza dins qualques arts marcialas. Dins lo karate, aqueste mot descriu una simulacion detalhada de combat - la succession de movements - qu'es practicada individualament o en còla. Abans de l'executar, lo practicant deu ensajar la practica de la tecnica fondamentala - kihon.
Aquesta simulacion representa una succession de movements, l'ataca e la defensa en un combat imaginari. Cada ataca deu èsser realizada coma si i aviá un adversari davant lo karateka, per l'aténher, e cada defensa deu èsser realizada coma si l'adversari atacava dins una situacion vertadièra de perilh. Cada movement ten una interpretacion. Lo karateka deu respectar lo seu temps e la seuna aplicacion.
L'objectiu del kata es d'ajudar al devolopament de las qualitats e las abiletats psicologicas e fisicas que fan mestièr pel combat vertadièr.


text:
Maria del Mar Bonet
Maria del Mar Bonet i Verdaguer es una cantautora malhorquina nascuda a Palma (Illas Balearas) lo 27 d'abril de 1947. Amb lo catalan Lluís Llach e lo valencian Raimon es una de las representantas mai conegudas e emblematicas de la lenga catalana, de la musica e de la cultura dels Païses Catalans internacionalament.
Es sòrre del cantautor Joan Ramon Bonet. Estudièt la ceramica a l'Escola d'Arts i Oficis pasmens acabèt que se consacrèt d'a fons a la cançon. Arribèt a Barcelona en 1967, ont comencèt a cantar amb los Setze Jutges. En 1968 una de sas cançons mai emblematicas Què volen aquesta gent? patirà la censura del regim franquista e serà enebida.
Dempuèi aquel temps, a editat de disques de musica fòlc e d'estandards de jazz en catalan. A mai, a realizat maites concèrts dins divèrsas localitats d'Euròpa, d'Africa del Nòrd e d'America, en s'implicar tanben d'un biais prigond dins lo domeni de la recèrca de formas artisticas novèlas. Dins aquela dralha de recèrca e simbiòsi de musicas del sud d'Euròpa collaborèt amb fòrça artistas de l'airal mediterranèu coma per exemple l'Ensemble de Musique Traditionnelle de Tunis, lo musician turc Zulfu Omar Livanelli o lo grop valencian Al Tall.
Recentament son album Amic, Amat recebèt lo Premi de la Música Ciutat de Barcelona e la Medalla d'Or de Mallorca.
Es a mai pintora e a editat un libre amb de poèmas e de pinturas sias.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1969: Maria del Mar Bonet
- 1971: Maria del Mar Bonet
- 1974: Maria del Mar Bonet
- 1975: A l'Olympia
- 1976: Cançons de festa
- 1977: Alenar
- 1979: Saba de terrer
- 1979: Quico-Maria del Mar (amb Francesc Pi de la Serra)
- 1981: Sempre
- 1981: L'àguila negra
- 1981: Jardí tancat
- 1982: Breviari d'amor
- 1982: Cançons de la nostra mediterrània (amb Al Tall)
- 1985: Anells d'aigua
- 1987: Gavines i dragons
- 1989: Ben a prop (amb Manel Camp)
- 1990: Bon viatge faci la cadernera
- 1990: Coreografies
- 1993: El·las
- 1995: Salmaia
- 1997: Primeres cançons (reedició)
- 1997: El cor del temps
- 1999: Cavall de foc
- 2001: Raixa
- 2001: Cants d'Abelone (amb Rafael Subirachs)
- 2003: Collita pròpia
- 2004: Amic, amat
- 2007: Terra secreta
- 2010: Bellver
- 2011: Blaus de l'Ànima, més de 20 anys ben a prop (amb Manel Camp)


text:
1929
Aquesta pagina concernís l'an 1929 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 11 de febrièr - L'Itàlia faissista e lo Sant Sèti signan lo Tractat de Latran
- 19 de mai - Exposicion Universala a Barcelona
- 28 de julhet - Signatura de la Convencion de Genèva per 48 païses, acerca dels presonièrs de guèrra.
America[modificar | modificar la font]
Eqüator[modificar | modificar la font]
Extension ai fremas dau drech de vòte.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Entre 1919 e 1928, l'especulacion aviá entraïnat una aumentacion fòrta dei capitalizacions borsieras dei país principaus sensa liame vertadier ambé l'aumentacion de la produccion industriala. Per exemple, l'indici dau Dow Jones èra estat multiplicat per 3,6 entre 1921 e 1928. Venguda instabla, aquela situacion entraïnèt un afondrament dei mercats financiers estatsunidencs – centre de la finança mondiala dempuei la Premiera Guèrra Mondiala – entre lo 24 e lo 29 d'octòbre. Lo tuert entraïnèt un afondrament de la consumacion, deis investiments e una situacion deflacionista qu'empachèt tota represa economica. Fòrça grèva, aquela crisi anava tanben rapidament se difusar au rèsta dau mond.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 15 de genièr - Primièra publicacion dels « Annals » d'istòria economica e sociala de Marc Bloch e Lucien Febvre.
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera teoria permetent de descriure lo foncionament d'un semiconductor publicada per lo fisician soís Félix Bloch (1905-1983).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Sergio Leone , director italian de cinèma (m. 1989)
- 6 de genièr - Babrak Karmal, president d'Afganistan (m. 1996)
- 15 de genièr - Martin Luther King Jr., activista politic american, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1968)
- 23 de genièr - John Charles Polanyi, quimista canadian, Prèmi Nobel de Quimia
- 31 de genièr - Rudolf Mössbauer, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica
- 2 de febrièr - Carlos Alberto Lacoste, president d'Argentina (m. 2004)
- 9 de març - Desmond Hoyte, president e primièr ministre de Guyana (m. 2002)
- 29 de març - Lennart Meri, president d'Estònia (m. 2006)
- 1 d'abril - Milan Kundera, escrivan chèc
- 3 d'abril - Poul Holmskov Schlüter, primièr ministre de Danemarc
- 5 d'abril - Ivar Giaever, fisician norvegian, Prèmi Nobel
- 6 d'abril - Keijo Liinamaa, primièr ministre de Finlàndia (m. 1980)
- 10 d'abril - Max von Sydow, actor suedés
- 4 de mai - Audrey Hepburn, actritz americana (m. 1993)
- 6 de mai - Paul Lauterbur, quimista american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 3 de junh - Werner Arber, microbiologista soís, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 4 de junh - Karolos Papoulias, president de Grècia
- 18 de junh - Jürgen Habermas, filosòf alemand
- 1 de julhet - Gerald Edelman, biologista american, Prèmi Nobel
- 2 de julhet - Imelda Marcos, femna de Ferdinand Marcos
- 9 de julhet - Rei Hassan II de Marròc (m. 1999)
- 28 de julhet - Jacqueline Kennedy Onassis, femna de John Fitzgerald Kennedy (m. 1994)
- 1 d'agost - Hafizullah Amin, president d'Afganistan (m. 1979)
- 24 d'agost - Yasser Arafat, líder palestin, Prèmi Nobel de la Patz (m. 2004)
- 27 d'agost - Ira Levin, escrivan american (m. 2007)
- 9 de setembre - Claudi Nogaròu, cantaire francés d'origina occitana (m. 2004)
- 15 de setembre - Murray Gell-Mann, fisician american, Prèmi Nobel
- 8 d'octobre - Manuel García Ferré, dessenhaire de benda dessenhada espanhòl
- 16 d'octobre - Fernanda Montenegro, actritz brasilièra
- 18 d'octobre - Violeta Chamorro, presidenta de Nicaragua
- 2 de novembre - Richard E. Taylor, fisician american, Prèmi Nobel
- 2 de novembre - Muhammad Rafiq Tarar, president de Paquistan
- 7 de novembre - Eric R. Kandel, neuroscientific austrian, Prèmi Nobel
- 9 de novembre - Imre Kertész, escrivan ongrés, Prèmi Nobel de Literatura
- 1 de decembre - Alfred Moisiu, president d'Albania
- 9 de decembre - Bob Hawke, primièr ministre d'Austràlia
- 9 de decembre - John Cassavetes, actor american
- 13 de decembre - Christopher Plummer, actor canadian
- 23 de decembre - Chet Baker, musician american (m. 1988)
- Adam Fortunate Eagle, activista amerindian american
- Francés Fontan, nacionalista occitan de Gasconha (m. 1979)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 d'abril - Karl Benz, pionièr alemand dins la construccion d'automobilas (n. 1844)
- 21 de mai - Archibald Primrose, 5en Comte de Rosebery, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1847)
- 27 de julhet - Pau Gossac, critic literari, istorian, e bibliotecari occitan-argentin (n. 1848)
- 23 de setembre - Richard Adolf Zsigmondy, quimista austrian, Prèmi Nobel (n. 1865)
- 29 de setembre - Tanaka Giichi, primièr ministre de Japon (n. 1863)
- 3 d'octobre - Gustav Stresemann, cancelièr d'Alemanha, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1878)
- 28 d'octobre - Bernhard von Bülow, cancelièr d'Alemanha (n. 1849)
- 6 de novembre - Maximiliano de Baden, cancelièr d'Alemanha (n. 1867)
- 17 de novembre - Herman Hollerith, inventor american (n. 1860)
- 24 de novembre - Georges Clemenceau, primièr ministre de França (n. 1841)
- 20 de decembre - Émile Loubet, president de França (n. 1838)
- 29 de decembre - Wilhelm Maybach, dessenhaire d'automobilas alemand (n. 1846)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Louis de Broglie
- Prèmi Nobel de Quimia : Arthur Harden, Hans von Euler-Chelpin
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Christiaan Eijkman, Sir Frederick Gowland Hopkins
- Prèmi Nobel de Literatura : Thomas Mann
- Prèmi Nobel de la Patz : Frank Billings Kellogg


text:
Navèras manifestacions deus agricultors uei
Las manifestacions deus agricultors que contunhan uei pertot en França. Los espleitadors agricòlas que blocan axes rotèrs dens mantuns departaments entà denónciar lo desclassament deus territòris plaçats dinc a uei lo dia en zònas desaforizadas. Aqueth estatut que'us permetèva de recéber ajudas au nivèu europèu. Aqueth classament qu'ei considerat com « vitau » dens uns parçans pr'amor que permet de mantiéner ua dinamica e d'ajudar los joens a installà's.
A Aush en Gèrs, lo mot d'òrdi qu'ei « Toca pas a la mea ZAD (Zòna Agricòla Desfavorizada) ». Los accès au còr de vila que son blocats peus manifestants. A Tarba (65), au matin, cap a 200 agricultors que manifestan tot au long de l'A64 entà limitar las entradas e sortidas sus l'autorota.
A Pau, 150 tractors que's desplaçan actuaument rota de Tarba entà denonciar lo desclassament de 49 comunas (sus la 121 classadas) de las zònas desfavorizadas. Au nivèu de la sortida de l'autorota a Artics, la circulacion que vad mauaisida.
Uei lo dia, d'autas manifestacions que's debanan a Niòrt, Vierzon e Orleans. Arron los acamps que s'èran debanats quauques dias a, mei que mei a Tolosa e Carcassona, los sindicats que s'èran escaduts a obtiéner la revision de la carta de las ZAD. Totun, lo ministre de l'Agricultura, Stéphane Travert qu'avè presentat modificacions qui n'a pas satisfèit la FNSEA.
Representants agricòlas que seràn recebuts peu Ministèri de l'Agricultura uei.
Fòto : Captura d'ecran Twitter Prefècte de las Hautas-Pirenèas
Articles en relacion
- Charadissa e inauguracion de mòstra a Nimes (30)
- Somari de La Setmana n° 1101
- Vistedit qu'apèra l'Ofici Public de la Lenga Occitana a tornar sus la soa decision de non pas acordà'u nada ajuda en 2018
- Vistedit qu'apèra l'Ofici Public de la Lenga Occitana a tornar sus la soa decision de non pas acordà'u nada ajuda en 2018
- Luta contra lo comèrci de l'evòri : Euròpa e Asia qu'avançan, l'America deu Nòrd que hè arrèpèr


text:
La SOLENCA, lo repais de la fin de l’An de 2017 ARRIBA! / Il n’y a pas besoin de traduction! Es lo repais associatiu del Cercle Cultural Occitan de l’Albigés.
Servís a se tornar trapar totis ensems per parlar, charrar, cabornejar, cantar, escotar los qu’an preparat un quicòm… amb l’Occitan dins las aurelhas e en boca… e un quicomet de noiriduras bonas a machugar en mème temps. Bèure, ÒC !, rasonablament e bon ! / Avec le plus possible d’Occitan, parlé, écouté, conté, chanté.
Es dubèrt als aderents e als autres atanben. / S’inscrire au Centre Occitan Rochegude d’Albi avant le 5 décembre.
Retorn sus las tres darrièras Solencas, cliquatz suls ligams:


text:
Superfícia (matematicas)
Aquest article tracta de la superfícia coma objècte matematic; per la mesura dei superfícias, vejatz aira.
En matematicas, e pus particularament en topologia, una superfícia (o superficia) es una varietat de dimension 2, o varietat bidimensionala. Lo concèpte matematic de « superfícia » es una abstraccion de formas geometricas familiaras de l'espaci, coma lo bòrd de còrs solides. Lo caractèr bidimensionau significa que se pòt localizar cada ponch d'una superfícia per mejan de dos nombres reaus, que son sei coordenadas (dichas « localas ») sus la superfícia. Per exemple, cada ponch d'una esfèra (lo bòrd d'una bola plena) se pòt localizar per sa latitud e sa longitud.
Una superfícia pòt èsser plana o non (çò es corba), boinada o non, sarrada o non, orientabla o non...
Remarca: la mesura d'una superfícia es son aira, e fau ben destriar lei doas nocions. Mai lo tèrme de superfícia se pòt emplegar coma sinonim d'aira, e per exemple se parlarà indiferentament d' unitat d'aira o d' unitat de superfícia. Lo castelhan, lo catalan e l'italian an d'usatges analògs.
Somari
Superfícia dins l'espaci euclidian de dimension 3[modificar | modificar la font]
Definicions[modificar | modificar la font]
I a tres biais usuaus de definir una superfícia dins un espaci euclidian de dimension 3 (provesit d'un sistèma de coordenadas cartesianas). Es possible de passar d'un a un autre, aumens dins cèrtei condicions. Segon lo cas, se ditz que la definicion es donada sota forma parametrica, explicita, o implicita.
- Forma parametrica - la superfícia se definís coma l'imatge d'una foncion continua e injectiva de doas variablas realas dins l'espaci euclidian tridimensionau , onte U es una partida dubèrta dau plan . Lei coordenadas cartesianas dei ponchs de la superfícia son donadas per leis eqüacions parametricas:
- Forma explicita - la superfícia se definís coma grafic d'una foncion reala de doas variablas realas: estent una foncion continua (onte U es una partida dubèrta de ), la superfícia es l'ensemble dei ponchs (x, y, f(x, y)). Sovent se ditz simplament que la superfícia a per eqüacion:
- Forma implicita - la superfícia se definís coma l'ensemble dei ponchs que sei coordenadas (x, y, z) verifican una eqüacion cartesiana:
Relacions entre lei definicions precedentas[modificar | modificar la font]
La forma explicita de la definicion d'una superfícia es un cas particular de la forma parametrica; basta d'escriure:
La forma explicita de la definicion d'una superfícia tanben es un cas particular de la forma implicita; basta de definir:
- .
Mai en generau, se pòt pas passar de la forma parametrica o de la forma implicita de la definicion a una forma explicita, qu'una superfícia definida parametricament o implicitament es pas necessariament lo grafic d'una foncion de doas variablas. Autrament dich, la classa dei superfícias que se pòt definir explicitament es pus restrencha que lei doas autras.
Sota cèrtei condicions, una superfícia definida implicitament admet localament una definicion explicita; es un corollari dau teorèma de la foncion implicita.
Superfícia abstracha[modificar | modificar la font]
Definicion[modificar | modificar la font]
Una generalizacion independenta de l'espaci ambient ( dins lei cas vists supra) consistís a definir una superfícia coma una varietat topologica de dimension 2. Lei definicions dau paragraf precedent balhan d'exemples de superfícias immergidas dins l'espaci euclidian de dimension 3. Existisson de superfícias abstrachas que se pòdon pas immergir dins , coma la botelha de Klein (que pasmens se pòt immergir dins ).
Es sovent preferible de definir una superfícia coma varietat diferenciabla puslèu que topologica.
Orientabilitat[modificar | modificar la font]
Una superfícia es orientabla s'a doas « fàcias », non orientabla se n'a ren qu'una. L'esfèra es orientabla: se pòt destriar una fàcia intèrna e una fàcia extèrna. Un exemple celèbre de superfícia non orientabla es la benda de Möbius.
Superfícias remarcablas[modificar | modificar la font]
- l'esfèra
- lo cilindre
- lo tòr
- la benda de Möbius
- la botelha de Klein
- lo plan projectiu
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquela condicion assegura que la superfícia serà « lisa » a l'entorn de cada ponch.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Exemples de superfícias per Mathcurve, Encyclopédie des formes mathématiques remarquables


text:
LEXI
UE de MAX ROU
UETTE
Per Joan-Guilhèm Roqueta (ivèrn 2006-2007) (Les mots occitans de Max Rouquette)
1
Romans Poésie
Théâtre
Ce lexique reprend les mots de Max Rouquette avec la plus part du temps une citation tirée de l’œuvre. Ces citations sont numérotées de 1 à 35 selon l’origine : Cycle Verd Paradis: 1 Verd Paradís I 2 Verd Paradís II 3 Lo Grand Teatre de Dieu. 4 L’Uòlh dau Cat. 5 Las Canas de Midàs 6 Lo Libre de Sara 7 Lo Corbatàs Roge 8 Remembrança de la vida ordinària. 9 Desèrts. 10 La Cèrca de Pendariès. 11 Tota la sabla de la mar. 12 Los Dona d’èr. 13 Mièja-Gauta o Lo gentilòme de veire. 14 Saumes de la nuòch. 15 Lo maucòr de l’unicòrn 16 D’aicí mil ans de lutz. 17 Bestiari I 18 Bestiari II. 19 Lo Metge de Cucunhan 20 Lo Miralhet. 21 La Pastoralas das Volurs. 22 Aquel que non jamai dormís. 23 Lo Jòc de la cabra. 24 Lo Pater als ases. 25 La Podra d’embòrnia. 26 Lo Glossari. 27 L’endevinhaire. 28 Medelha. 29 La Ròsa Bengalina. 30 Monsur Lovis. 31 L’epopèia de Papa Popòv. 32 Canta-Loba 33 Las Sèt Planetas. 34 La Gruma e la Sau. Traductions 35 Reviradas. • Certains mots de MR sont inconnus des dictionnaires :enveirent, veirent, massibran, galibòu, pibèrna, silinguèt, aubilha, canhotet, carpís, esclaviège
Le mot catalanenyorançaest utilisé sous la formeenhorançapour dire nostalgie (languiounostalgia) • dans les premiers écrits. • Certains mots sont utilisés en des sens élargis particuliers :andronaau sens de taverne,auvariau sens de tumulte,escarnirau sens de meurtrir, blesser,restancaau sens de vestige,barrandaau sens de ravin. • Prononciation : certains mots sont connus sous leur forme phonétique :piudèl (pieurèl), le r intervocalique se prononçant d à Argelliers, village natal de MR. • Comme dans tout le montpelliérain, il y a vocalisation de nombreux termes languedociens dans ce parler intermédiaire avec le provençal :dau, quau, ostau, pòusa, sauvatgina, aubre, vòu(il veut), peu(poil, cheveu), dralhòu, portau, bèu(beau), cristau, rossinhòu, lindau, aujòu, sòu(le sol), còuga, linhòu, campanau, etc
• l’écrituredelsse prononce das. • Hésitations entreauetal, aucèuetaucèl, campanauetcampanal, cèuetcèl, solèuetsolelh, sèuvaet sèlva, mirauetmiralh, gèuetgèl, cau(il faut) etcal on ne sait, vu que MR(surtout au début des écrits) ; n’écrivait pas en général sur ses manuscrits les accents sur les o, s’il prononçait oume (graphieome) ou ome (graphieòme) pour l’arbre l’ormeau.
2
A
a bèl èime (far) :faire exprès.fach a bèl èime ? (3)L’avètz pas a la non-creis, non creba :sans jamais progresser ;
los autres, escurament, a la non-creis, non crèba, fan son temps de vida coma escobaires das arenas.(6) abalausit :abasourdi.
fasiá l’abalausida
(29) abaliment :élevage.(6) abaunatge :violence ( ? ), vacarme, trouble.
benlèu que pòrta en ela la frucha d’aquel abaunatge
(4) abausit :excessif, exagéré.de còps, cridaire e abausit, son devotitge ne mòstra pasmens unaPer èstre, mena d’esperit de fe.(6) abelan :généreux, libéral.Abelan, dubèrt a tota misèria, Baroncelli
(6) abelhòla :guêpier (oiseau). (6) abelir :plaire. (tant m’abelís vòstre cortès comand :réponse en occitan de Arnaud Daniel à Dante dans la Divine Comédie) (2) abenar :épuiser, user.sabiái pas coma fariái per l’abenar.(10)
aquel amarum que abenatge :épuisement ;
fins qu’a la fin das temps e l’abenatge das segles = consommation des siècles.(29) abenatge :usure.
après tota aquela cascadèla d’abenatge e de cambiaments
(7) abestit :abruti. (3) abeurador :bar. (12) abitarèla :refuge, relais de voyageurs. (4) ablasidura :flétrissure.
l’ablasidura de las carns e de las caras
(3) abondat :qui déborde, comblé.
la paraula quand son planhum s’es pandís a ras de la fònt abondada.(5) aborgaliment :urbanité, civilisation.ont l’aborgaliment l’embarra dins lo fielat enveirent de
las vilas leis
(13) aborgalit :civilisé.Lo cinemà s’éra pas encara aborgalit, entortovilhat de règlas e d’empachs.(5).Ont l’ime sol los rescondiá jos un biais mai aborgalit.(11) aborir :abolir, effacer.Cada nuòch aborís d’una goma escura l’òme que s’es abandonat a sa doçor.(5) abramat :affamé, assoiffé.
lo cremant apòstol, jove lop abramat d’absolut
(3).
sas mans abramadas de saupre
(4) abrasamar :embraser.lo ruscle que los abrasamava es vengut polsa grisa.(5)E tot lo tendrum, tot abrasamat :affamé, avide.Era abrasamat de saupre.(4).Bèstia abrasamada que sap en un long badalhar mostrar sas dents.(13) abrasat :exhalté, embrasé.
dins lo boliment d’arquimias escuras, abrasadas per la pestiléncia.(10) abrivada :L’abrivada, qu’es lo viatge das buòus de las pradas o de la manada a las arenas.(6) abrivar (s’) :se hâter, s’empresser.quand veniá setembre, s’abrivava pas que de figas.(5)
acaissadura :morsure. (2) acampar :ramasser. (1) acanhardar (s’) :se mettre à l’abri au soleil.Ont se faguèron sa pichòta vida, estrechona, asardosa. Mas ont, fin finala, s’acanhardèron.(5) acantonar (s’) :se blottir, se mettre dans un coin. (1) acantonar :
serrer dans un coin.acantonàvem lo riton causit d’avança lo mai bèl
(1) acapçament :ajustement, arrangement, adaptation. (2) acapçar :ranger, mettre en ordre. (10) acaptar :dissimuler, cacher.
la bèstia resconduda, acaptada a l’agach
(10) aclapat :écrasé, accablé. (1) aclatar (s’) :se courber.Entre qu’udola lo vent defòra, que s’aclatan las flambas e que lo cendre vòla (7) aclatar (s’) :se tapir, se coller au sol, s’aplatir ;
s’aclatava mai encara au sòu
(2) acorcha :raccourci. (20) acordanças (las) :les fiançailles. (6) acotat :attaché, fixé, calé. (1) acotir (s’) :se poursuivre.Revesiá la cort de l’escòla. Al luòc de s’acotir coma fasián totjorn
(4)
3
3
acotir :poursuivre. (2) acraumit :sale, crasseux. (2) acrin :faîte.
los teules d’acrin
(2) acrin :sommet.
un acrin esquiu de ròcs blancs sus un cèl linde e pur.(1) acrochonit :ratatiné, réduit.
acrochonit a çò que se vei dins las vilas, es e demòra el’òrt, emai que siá vòu demorar l’image desglesit e lontanh d’un Paradís.(3) a-de-reng :à la file. (2) a-de-reng :E antau a de reng de lònga = Et ainsi de suite.(4) adobum :assaisonnement.
aqueles
coma l’adobum dins la menèstra. (12) que, dins l’ombra, detràs, craïnejavan e i trasián melicosament dins l’esquina l’adobum de son fèu.(5) adombrat :ombragé. (3) adrera :myrtille.
de gelarèia d’adrera.(4) adurre :amener, conduire. (29)Cada minuta de ma vida durbís lo temps d’una minuta novèla que me pòt adurre la mòrt.(5) afamança :famine.
quand los espicièrs non cridavan l’afamança
(26) afanar (s’) :se lasser, se fatiguer.
ni que son còr s’afane de l’orgulh
(15) afanat :éreinté, fatigué, épuisé. (1) afasendat :affairé.(21) afecionat :passionné ;
cèl, afecionada als jòcs de la tèrra.(3) daula rodaira afenatge :lieu où l’on hébergeait les chevaux, mules et ânes. (10) aferratge :pâturage naturel.L’estiu se refan als aferratges dau Cailar, pradas asagadas per lo Vistre.(6) afiscaire :excitant.Aviá delembrat l’aire afiscaire de la carrièira.(13) afiscament :excitation.De ieu que me perde de fons en aquel afiscament. (34) afiscar :apprêter.
deviá los afiscar per un paréisser de quaucas oras
(5)la patz d’aquel membre ont afiscat :passionné.
l’agach afiscat de gràcia dau mond de la masqueta.(10) aflat (a l’) de :à la faveur de, sous l’infuence de. (10) aflat de (a l’) :au gré de.
volastrejant coma a l’aflat dau vent.(2) aflat :influence. pronrai darrièr de la vida, qu’emai l’aflat voide de la realitat, i èra son ultim
aquel aver.(13) aflat :influence.
d’aflats resconduts
(3) aflat :influence.mancan pas de davalar sul front de cadun
(33)
e los aflats qu’a la naissença signe.
ont seriá nascut lo Rei estrange jot l’aflat d’una estèla movedissa.(4) afogat :affairé.las formigas afogadas que rebalavan arderosas de faisses que las escrachavan vint còps.(1) afrau :désir, élan, rut.
mas pas sens espèra, la de la talent, la de l’afrau, la de la sòm. (11) afrau :élan, rut.
la sauvatgina quand la prima i bolís au sang.(2)l’afrau que fa udolar afrau :le rut. la bruga, l’imor laguiosa de la de
l’afrau, que pòt anar despertar, au fons sauvagina
(12) l’amor es pas qu’una mosidur a venguda s’entar sus l’afrau qu’es un besonh primitiu
(2)
coma las bèstias i nnocentas quand la prima i voja l’afrau dins la sang. (34) Mas èra vengut una dansa calhòla, la de la desirança, la de l’afrau, la dau ruscle. (7) afustar :viser.L’aviái plan afustat. Capitère.(10) agaça :pie. (2) agachon :œilleton. (2) agacin :cor au pied.qu’acomençava a i esquichar los agacins e a i segar la peteta.(12)
estimèron agalancièr :aubépine.Lo camin de Sant Jaume. Lachós e tremolant coma au vent de la prima qualque agalancièr florit.(10) agalís :oblique. (10) agandir (s’) :s’atteindre ;
lo trauc per ont s’agandissiá dins las cambras.(2) agandir :arriver, atteindre.
aviá lèu fach d’agandir fins a l’espatla. (1).
agandir au vilatge = atteindre le village. (1) agarrir :détruire, assaillir.secret per que vos agarrigue pas.(5)Cal deslargar lo agarrit :saisi.Estransiat, agarrit de tan de trecimacis qu’i embulavan l’esperit
(6) agast :érable de Montpellier. que i èra
(13) st
la comba de l’Agast, per l’ aga agolopar :envelopper.nos vendriá agolopar de sa mascariá
(13)
la lutz
4
agradèla :oseille (plante). (6) (10) agranada :grains répandus pour attirer les perdreaux.
l’agranada es mortala au perdigalh. (1) agràs :raisin vert. (35) (Lorca) agrat de (a l’) :au gré de.
balançadas a l’agrat de l’èr. (1) agre (un) :territoire (animaux).dins son agre, aquí la lei. (2)Rei agrifol :grand houx.Au mens jot l’agrifol per los vòts de cap-d’an.(13) agriòta :cerise griotte. (4) agromelit (agromolit) :agglutiné.
de moscas agromelidas s’i abandonavan a l’extasi
(3)d’issams agromolir (s’) :se recroqueviller.
las esquinas s’agromoliguèron
(2) agromolit :peletonné, blotti, accroupi.Los chins agromolits a l’entorn dau fogau se rabinavan a seguir sabe pas quina caça meravelhosa. (1) agrumelat, -ada (agromelat) :ramassé, accroupi, pelotonnée
;la capeleta romana agrumelada sus son pelenc.(2) agrunèla :prunelle (fruit du prunellier).
los bartasses d’agrunèla = les fourrés de prunelliers. (1) agrunelàs :prunellier.
l’agrunelàs, qu’aviá dejà sas granas color de mar fosca
(1) aguraire :augure, devin.aguraires que sabián pas l’aguraire qu’ère
(4)
aigadièr :évier. (3) aigalàs :un vent de la mer. (2) vent grec. (18) vent humide.
una febre que li tornava cada còp que bufava de l’aigalàs.(23) aigalosa : : bugrane épineuse).panicaut (sorte de chardon). (Mistral traduitLas conoissiàm, las aigalosas, de flors jaunas, seguras d’elas, e que de la tèrra a l’aur de son espelison ponchan de tot vam sas lanças afustadas. (1) aiganèu :eau de neige.e bombís dins sas pèiras. (1)Nòstre riusset es d’aiganèu aigardent :eau de vie. (1) aigat :inondation.que la mala fam e los aigats grands.(10)
an pas jamai vist venir lo mau, pas mai aigatge :rosée. (1) aiguier :évier. (22) airòu :aire à battre le blé. (1) aissa :aine.
sentiguère un pes dins l’aissa, au rasic de la cuòissa
(10) aissejanta :gémissante.La maire malauta e aissejanta
(3) aissejar :gémir. (3) ajaçar (s’) :se coucher.Coma las sèrps mai terriblas encara quand s’ajaçan.(28) ajustas (las) :les joutes. (1) alandar (s’) :s’ouvrir en grand.Los uòlhs esterlucats s alandan
(17) ’ alandar :ouvrir en grand. (1) albèrga :alberge, pavie, variété de pêches (fruit). (29) albèrga :pèche de vigne. (2) aleda :asphodèle. (2) alejar :battre de l’aile. (1) alestir :préparer, disposer. (1) aleta (far l’) :battre des ailes en planant. d’alas
vegèt rodar dins lo cèl / negras espandidas / qu’a grands ceucles doçament / dins l’èr blau fasián l’aleta. (17) alhada :bouillon d’ail. (10) alibofier :styrax. lesalibòfisDû à la forme du fruit de cet arbre. (10)sont les couilles. alònguis (far d’) :faire des histoires.
bèl òme qu’èra, fasiá pas d’alonguis per lo seguir.(6) alpilistra :plante d’ornement. (3) alquifós :sulfure de plomb utilisé pour vernir les poteries. (13) alquimia :alchimie.Mas tot saupre a son acomençança es sovent alquimia.(10) alunhar (s’) :s’éloigner. (2) aluqueta :allumette. (13) amaçar :assommer. (35) (Synge) amagatal :cachette.subran levat se sabiá pas quane amagatal
(11)
lo temps marrit, amaisament :apaisement.(10) amaisar :adoucir, apaiser. (2)
5
amalautir :rendre malade.Mascariá blanca o negra, los Bomians an las doas, tan per anequelir, engrunar, amalautir e tuar que per aparar, garir e sauvar.(6) amaliment :irritation.
lo mut amaliment dau novèl capelan. (3) amalugar :accabler de coups.
manquèron de l’amalugar. (1). amalugar : meurtrir, frapper.desirança de se veire amb los uòlhs d’un autre, ven que se
de quana serve antau çò que vos podriá amalugar ?(5) amanhagar :caresser. (1) amarèla :de Ste Lucie. MR traduit merisier. (6) (11) prunier de Sainte-Lucie,
prunier que trai las fèbres.(2) amargança :amertume. (1) amarvit :mobile, alerte, éveillé.Basili èra un bèl jogaire, prim, lèste, amarvit coma l’argent-viu
(8) ambedós :de concert, tous deux.
lo Jutge seguiriá, ambedós amb lo sentenciat, aquela Messa.(4) amblejar :marquer le rythme.
a acompanhar au pianò lo film mu t e qu’aviá l’ambicion de l’amblejar.(13) ambròsi :imbécile.
èra lo lord que fasiá, lo pesuc, l’estanciur, l’ambròsi
(23) amenanças :fêtes de noces.Lo bèl temps per las amenanças de l’ase. (7) amermar :affaiblir, diminuer.
finiriá ben per n’amermar los poders d’a mesura que s’esperlongariá lo temps de la partida.(8) ametla :amande ;
las primièiras ametlas, aquelas que son coma de lach, e que sus un crostet de pan fresc se pòdon ofrir au rèi, se ven a passar per lo camin.(1) ametlon :amande encore tendre, fraiche.
de dents tan blancas coma la carn de l’ametlon.(2) amira :point de mire.Lo papach-rós s’anèt quilhar sul canon de mon fusilh. A tocar l’amira.(5) amistat :Amb aquela mena d’amistat un pauquet mespresosa que se baila tan plan en aqueles que vos fan pas ombra. O als paures.(10) amoçar(s’) (s’amorçar):s’éteindre.
la nuòch quand los lums s’amoçan los uns après los autres.(1) amodar :mettre en mouvement.
li avián aprés a pas despertar de sets qu’aviá res per las amodar. (7) amolaire :rémouleur. (3) amòma :amome, nom de plantes comme la cardamome, le gingembre, etc. (29) amora :mûre (fruit). (2) amorçar (amoçar) :éteindre.
fins que s’amòrce la reba.(10) amorrat :penché, incliné, le museau sur
amorrats sus lo ferrat, lo nas dins l’aiga.(1) amudar (amudir) :rendre muet, endormir.aquela set non jamai amudada =cette soif jamais éteinte.(33) anaquelit (anequelit) :épuisé.
lo lum anequelit das ciris das repausadors abandonats.(4) anar dau còs :aller à la selle. (10) anciá (ou ància) :angoisse. (1) ancola :contrefort d’un bâtiment. (2) androna de nuòch :boîte de nuit. (12) androna :caveau (10). androna :réduit, cachette.la sarralha e la clau que ten pas eMas presonièr que delembra, fin finala, finís per cantar dins sa trista androna (5). androna : repaire.tancar la pòrta de son androna
(5)Mas i bastariá de androna :impasse. MR le traduit souvent par taverne.Batián las egas, e coma fasián aval dins las andronas das pòrts, jogavan de sòus. (3)
andronas que remandavan a l’èr clar sa sauvagina escura
(5).
de las andronas ont se delembra la nuòch. (4). anequelida :épuisée ;
la bèstia magra, anequelida.(2) anequeliment :anéantissement. (2) anequelir (s’) :s’estomper, s’évanouir ;De las formigas lo recòrd tèu s’anequeliguèt coma un paure fum (2) anequelit :affaibli, diminué. (1) anet :canard.La paraula umana i lisava sus l’èime coma l’aiga sus l’esquina d’un anet.(5) angòni :agonie.mòrt vertadièra puslèu qu’aquel angòni que non jamai finís.(4)La angròla :lézard gris des murailles.
prim coma una angròla
(8) anma (arma) :âme. (2) antan :autrefois. (1)
6


text:
Lo Corrent del Golf es irange e jaune sus aquela representacion de las temperaturas de las aigas de l'Atlantic. Font: NASA
.
Lo Corrent del Golf, (var. C. deu Golf, C. dau Golf) (en anglés: Gulf Stream) amb la seuna extension nòrd cap a Euròpa, lo corrent de l'Atlantic Nòrd, es un corrent oceanic caud, poderós, e rapid qu'a per origina lo golf de Mexic, e que ne'n sortís per l'estrech de Florida, puèi que seguís la linha de las còstas èst dels Estats Units e de Tèrranòva abans de traversar l'ocean Atlantic. Aperaquí 30° oèst, 40° nòrd, se dessepara en dos, lo corrent nòrd travèrsa l'Euròpa del Nòrd e lo corrent sud torna circular a l'entorn de l'Africa de l'Oèst.
Lo corrent del Golf influéncia lo clima de la còsta èst d'America del Nòrd, de Florida fins a Tèrranòva, e la còsta oèst d'Euròpa. I aguèt recentament de discussions a l'entorn d'aquò; ara existís un consens per dire que lo clima d'Euròpa de l'Oèst e d'Euròpa del Nòrd es pus caud que çò qu'auriá d'èsser, aquò degut al corrent nòrd-atlantic, una de las brancas de la "coa" del corrent del Golf. Es una part de çò qu'es sonat en anglés lo Gyre nòrd-atlantic subtropical. Sa preséncia menèt al desvolopament de ciclons poderoses de totes tipes, ambedós dins l'atmosfèra e dins l'ocean. Lo Corrent del Golf es tanben una font significativa d'energia renovelabla.