text:
Avètz fins al 31 de mai per vos marcar a la jurada d’intrada a APRENE.
APRENE es l’establiment d’ensenhament superior occitan qu’assegura dempuèi 1994 la formacion de las regentas e dels regents de las escòlas Calandreta. Son cursus cooperatiu, intensiu e exigent, es de mai en mai reconegut per sa capacitat a formar lo mond al mestièr d’ensenhaire en immersion, de transmeteire de la lenga occitana, e de pratician de la pedagogia Freinet / Pedagogia Institucionala .
Si volètz vos tanben ensenhar l’occitan en immersion, ne saupretzmai sul sit https://aprene.org/oc/la-jurada-2/
Que siaguètz interessats pel primièr o pel 2nd gra Calandreta, marcatz-vos a la jurada d’intrada a APRENE en telecargar la ficha d’inscripcion sul sit. La mandaretz amb un CV e una letra de motivacion a aprene@aprene.org.
Una jornada pòrtas dobèrtas serà organizada lo 5 de mai venent.
Per far seguida a la bèla dinamica de la primièra jornada del mes de mars, l’associacion Calandreta del Vernhat organiza lo 5 de mai venent una novèla jornada «pòrtas dobèrtas» de l’escòla Calandreta.
La Calandreta es una escòla associativa laíca, en contracte amb l’Estat, qu’aculhís los enfants de mairala e de primari a Orlhac. Utiliza una pedagogia activa, institucionala, inspirada de las tecnicas Freinet dins un encastre occitan-francés, mercé a l’immersion lingüistica en occitan.
Sos objectius son de contribuir al desvelh de l’enfant, d’assegurar son desvolopament cognitiu, de li aprene a aprene, de li permetre d’aquesir de coneissenças , des sabers, de saupre-far en adeqüacion amb los programas de l’Educacion Nacionala.
Delà d’aqueste important eveniment pel desvolopament de l’escòla, l’associacion Calandreta del Vernhat desira afortir la còla educativa amb lo recrutament d’un(a) ensenhaire(a) per l’annada escolara venenta, diplomat(da) o decidit(da) a s’inscriure dins un procèssus de formacion de regent.
L’autre objectiu d’aquesta jornada serà de sensibilizar los parents d’enfants quasi marcats a cabussar dins la reflexion collectiva a l’entorn del projècte de construccion de la novèla escòla que, en junh, serà l’objècte d’un rescontre sul tèma «Dessenha-me una escòla».
Per descobrir son environa, son foncionament e son projècte pedagogic, l’escòla dobrís las pòrtas lo dissabte 5 de mai de 10h a 12h e de 15h a 18h. De parents e membres de la còla ensenhaira seràn presents per respondre a las questions dels parents interessats e testimoniar del foncionament quotidian de l’escòla.
Dos ans aprèp sa dobertura la calandreta Pic aucèl contunha de grandir. Aculhirà d’enfants novèls en setembre. Los mai ancians dintraràn en CE1. Presentèt sas activitats a l’escasença d’una operacion pòrtas dobèrtas los 6 e 7 d’abril.
L’escòla presenta sas activitats e sa pedagogia d’immersion en Occitan per grandir encara e aculhir d’enfants novèls.
Compte tengut de las inscripcions ja fachas, i aurà al mens 18 enfants aculhits a la Calandreta al mes de setembre venent.
« L’objectiu es de far descobrir l’escòla a d’autras familhas, lor presentar l’associacion, tant coma la còla e son metòde pedagogic ». Simon Brandlï, cap d’establiment e ensenhaire de la Calandreta Pic aucèl, resumissiá aital lo perqué de l’operacion pòrtas dobèrtas organizada per l’escòla occitana de Caramauç divendres 6 e dissabte 7 d’abril. Una escòla qu’aculhís a l’ora d’ara 14 enfants de la pichòta seccion al cors preparatòri (de 2 ans e mièg a sièis ans) e sap, tre ara, compte tengut de las inscripcions ja enregistradas, que i aurà al mens 18 escolans a la dintrada. L’objectiu es de n’aver mai encara. « Pas tròp, compte tengut dels locals que permeton pas d’aculhir mai de 25 escolans », explica Simon Brandlï que contunha : « L’an venent, los escolans del CP dintraràn en CE1, e seriá plan d’aculhir de tot pichons per remplaçar aqueles que montan d’una classa ». Nascuda un pauc mai de dos ans a, la pichòta « lauseta de caramauç»(autre nom de calandreta) aviá pres son envòl amb 7 enfant e es doncas en plen creis. Cinquèna del nom dins Tarn (la primièra foguèt creada a Castres en 1994), met en òbra lo metòde de l’immersion lingüistica tre la mairala, per fin de valorizar e desvolopar las capacitats d’enfants fòrt joves d’aquesir una segonda lenga e de mestrejar doas lengas d’un biais equivalent. Dins aquesta practica bilingüa, l’occitan es a l’encòp lenga d’ensenhament per las disciplinas non lingüisticas (matematicas, istòria-geografia, per exemple) e lenga ensenhada. Lo tot en seguissent los programas de l’Educacion Nacionala e los principis de la laïcitat.
La mesa en òbra d’una pedagogia activa que s’inspira de las tecnicas de l’ensenhament Freinet
Autra dimension màger de las calandretas : la pedagogia activa mesa en òbra que balha la paraula a l’enfant, li permet de venir autonòm dins una vida de grop qu’es, d’esperela, vector d’aprendissatge. Una pedagogia activa que s’inspira de las tecnicas Freinet, favoriza lo trabalh cooperatiu, los escambis, lo partatge, l’aprendissatge de la ciutadanetat, e passa a la Calandreta Pic aucèl per l’edicion d’un jornal concebut amb l’aisina informatica, d’activitats talas coma la creacion e l’entreten d’un òrt. « Es un òrt bèl en forma de crotz occitana », descriu Simon Brandlï, « es en permacultura, e lèu aurem un bornat chiminièra que serà pas dangerosa pels enfants ». Entre autras activitats « en partatge » aqueles meses passats, la calandreta participèt al Carnaval Occitan amb sas quatre omològas tarnesas a la mièja de mars. Un rendetz-vos preparat… activament pels enfants – los calandrons – e sos parents. Aqueles d’aquí avián montat per l’escasença un talhièr de fabricacion de petaçons : « Es una escòla associativa (ndlr : lo projècte es portat pel collectiu Belugeta), los parents participan fòrça... Cada mes totes venon participar al conselh d’administracion ». Un atot per la pichòta còla pedagogica (una persona en servici civic e una ajuda mairala en mai del cap d’establiment ensenhaire) e un renfòrt tanben per organizar d’accions de sosten. Presenta al mercat de Nadal, associada al Cèrcle occitan per presentar un Nadalet a l’ostal de la ciutadanetat en decembre puèi a l’ostal del Bòsc en genièr, l’escòla es tanben presenta dins la vida de la ciutat. Dins aquesta idèa d’una escòla dobèrta e qu’escàmbia, podèm encara citar los talhièrs de dança tradicionala assegurats, totjorn, pel cèrcle occitan. Cossí conclure ? Benlèu amb aquesta question que balha ja la responsa : Far l’escòla amassas a la calandreta, vos diriá, non ?
Adaptacion de l’article de Thierry Tchukriel paregut dins lo Tarn Libre del 13/04/18
Lengas regionalas a Quimper. Un collòqui acampa mai de 250 personas
« L’immersion : 40 ans d’experiéncia per l’avenir de nòstras lengas ». Es lo tèma del collòqui organizat a Quimper (Finistèrra) pendent dos jorns per l’Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa. Acampèt mai de 250 personas al pòl universitari aqueste divendres 23 de mars. Ensenhaires e cercaires metèron en davant los avantatges de l’immersion per aprene una lenga.
Pendent dos jorns, aqueste divendres 23 de mars e dissabte 24 de mars, mai de 400 ensenhaires, cercaires e estudiants s’acampèron al pòl universitari de Quimper (Finistèrra) a l’escasença d’un collòqui organizat per l’Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa.
L’objectiu : mostrar los benfaches del bilingüisme precòç e de l’immersion. « La lenga es mai qu’un objècte d’ensenhament, mas una aisina, tanben al sen de la vida d’un establiment, explica Stefan Moal, membre del conselh scientific de l’Institut. Aquesta lenga qu’ausissèm pertot es coma «una bona per tot ». Se ne servís per tot. Mai d’ora se practica, melhor es. »
Mai de 4 000 escolans en immersion en breton
Abans sèt ans, la plasticitat del cervel permet d’augmentar d’unas competéncias. Las aurelhas son dobèrtas e enregistran. E puèi, las gardariás de nenons bilingüas o immersivas se desvolopan en Bretanha. Se ne compta un detzenat a l’ora d’ara. Lo collòqui permetèt de comparar los diferents metòdes e las diferentas pedagogias mesas en plaça. « Le bilingüismeescolar, que siá en breton, bascol, catalan, occitan o en alsacian permet una dobertura sul mond, apond Stefan Moal. Lo ponch comun entre aqueles ensenhaires o cercaires es de far viure aquestas lengas que riscan de desaparéisser. »
L’objectiu es de reamorçar la pompa e de perseguir çò que foguèt mes en plaça dins las annadas 70-80. Uèi, d’enfants joves parlan lo breton en classa e a l’ostal. Es un progrès. A l’ora d’ara, prèp de 17 000 escolans fan de breton dins la ret publica, dins l’ensenhament catolic e a Diwan. Entre eles, 4 318 escolans son en immersion.
D’aprèp un article de Lucile VANWEYDEVELDT publicat lo 23/03/2018 dins Ouest France
Sostemgam la diversitat lingüistica e culturala al sen de l’Union Europèa per la signatura d’aquesta iniciativa ciutadana. Demandan a l’UE d’adoptar una seria de mesuras qu’incluson d’accions politicas dins los domènid de las lengas regionalas e minoritàrias, de l’educacion e de la cultura, de la politica regionala, de la participacion, de l’egalitat, del contengut dels mèdias audioviuals e autres, tant coma dels sosten de las regions (ajudas d’Estat).
Per qu’aquesta proposicion de Lei pòsca venir a discussion al Parlament europèu, la procedura requerís l’obtencion del sosten escrich d’al mens un million de ciutadans de l’Union Europèa, amb de quotas per país (ex : 72000 per Alemanha, 40 500 per Espanha, 55 500 per França, eca…).
Uèi, 26 de mars de 2018, França a recampat sonque 5 986 signaturas sus la 55 500 necessàrias, siá SONQUE 10,79% !
Es doncas important que cadun sostenga aquesta iniciativa e ane signar. Mai i aurà de mond que signaràn, mai i aurà lo possibilitat d’èsser ausits !
Mercé de difusar dins vòstras rets e subretot de signar ! Demòran pas que 8 jorns que la data limita es lo 3 d’abril venent !
Preparatz vòstre passapòrt o vòstra carta nacionala d’identitat que vos serà demanda de n’entresenhar lo numèro : de fach, aqueste recuèlh de sosten se fa dins un encastre legal amb de consequéncias legalas (coma per un vòte oficial). Las signaturas an doncas d’èsser identificadas pel comptatge. Se reculhisson un nombre important de signaturas, provocarà la mesa en rota d’un dispositiu legislatiu e d’un debat al parlament europèu.
Representa doncas mai qu’una simpla peticion ! Aquesta accion vos balha la possibilitat d’agir per que i aja un debat amb obligacion de decision.
Publié le 19/03/2018 à 03:53, Mis à jour le 19/03/2018 à 10:13
La prima comencèt a tot córrer del costat de Banhèras amb l’organizacion del concèrt de Nadau, lo 10 de mars passat. La seguida s’anóncia tant activa.
De fach, los calandrons son en plena preparacion en vista de sa participacion a la jornada dels Mainats dels Pirenèus Nauts que se debanarà a Ibos, lo divendres 13 d’abril venent. I traparàn sos amics de las autras Calandretas del departament. «Es una jonrada particulara e importanta per la cultura occitana dins lo departament», ditz la directritz de l’escòla de Banhèras, Valérie Cazenave-Bernadou. La segonda edicion d’aqueste projècte sonat Eth dia deths mainats e portat per l’associacion PirènAlet, a vocacion de prepausar una animacion pedagogica a las escòlas elementàrias del departament dels Pirenèus Nauts. La primièra edicion foguèt una capitada. «La segonda edicion se debanarà lo 13 d’abril», indica Laurence Benac, presidenta de l’associacion PirènAlet. Al programa : d’animacion amb per objectiu de far descobrir la musica, la dança, los contes, la lenga e la cultura occitanas. A la fin dels talhièrs per grop, un balèti acamparà los enfants per un moment festiu.
Adaptacion de l’article de V. T. publicat lo 19/03/2018 dins La Dépêche du Midi
Rescontres musicians-dançaires prepausats per l’associacion Gaill’Oc , associacion culturala de l’escòla Calandreta de Galhac. Aquestes rescontres fan seguida als corses de danças tradicionalas que se debanan lo dimars a la sala Bouzinac e los dançaires son encantats d’aculhir aqueste moment de partatge en dirècte. Un cinquantenat de dançaires e musicians s’i recampan dins un ambient calorós. Aquestes rescontres son prepausats cada segond dimars del mes dempuèi lo mes de genièr de 2018, a la sala Bouzinac a Galhac, a partir de 20h30. Los rescontres venents son previstes lo 13 de mars, lo 10 d’abril, lo 8 de mai e lo 12 de junh. Aquestes rendetz-vos mesadièrs an per tòca de permetre a cadun de practicar, descobrir, aprigondir las danças tradicionalas sus de musica en dirècte, de balhar una escasença als musicians de poder jogar regularament son repertòri davant un public de dançaires, de far conéisser aquesta musica e aquesta cultura al mai grand nombre que l’entrada n’es liura, de crear un rendetz-vos regular e convivial, en sosten a la Calandreta de Galhac e a l’associacion Gaill’oc. En febrièr, nos èrem regalats de pizzas artesanalas, de pastissons de chocolat e còcas frangipana ! L’entrada liura per totes, benvenguda als musicians, als dançaires, als curioses !
Article publicat lo 9/03/18 dins La Dépêche du Midi
Las calandretas, escòlas immersivas en occitan establidas dins lo sud de França, son menaçadas per la supression dels emplecs ajudats. Aquò quand aquesta pedagogia sedusís de mai en mai de parents.
Las pensàvem installadas, suavas, dins lo nis d’un lingüisme regional un pauc desuet, las descobrissèm en perilh mas portairas d’una ofèrta pedagogica que sedusís de mai en mai. Las calandretas, aquestas escòlas mairalas e elementàrias immersivas en occitan, van plan. E van mal. Costat positiu, una reputacion flatosa de rampa d’accès a de « percors d’excelléncia » bilingües e multilingües que se desmentís pas. « D’aquesta passa, per metre son enfant en Calandreta, lo cal gaireben inscriure abans de l’aver concebut ! » nos ditz l’avocat tolosan Jean-François Laffont, president de Convergéncia occitana, un collectiu d’associacions occitanas creat en 1998. Costat escur, una economia fòrt fragilizada per la casuda de las ajudas de l’Estat, en l’ocurréncia lo non-renovelament dels emplecs ajudats, jutjats costoses e ineficaces pel govèrn.
…
En 1980, la primièra calandreta nais a Pau. Uèi, la Confederacion Calandreta, amb sas 6 federacions regionalas (Aquitània, Auvèrnhe, Lemosin, Lengadòc, Miègjorn-Pirenèus, Provença) recampa 72 establiments dins 19 departaments : 67 escòlas, 4 collègis e 1 licèu. En tot, gaireben 4000 enfants escolarizats, mai de 220 ensenhaires e mai de 300 emplegats non ensenhaires. Tolosa a sas doas calandreta, a Còsta Pavada e cai de « Tounis », en riva de Garona, e son collègi a « Jolimont ». Apr’quí 250 dròlles de la mairala a la tresena. D’escolans, que, a la davalada passada, vegèron sos parents e ensenhaires davalar per carrièra. « Lo movement s’avièt en julhet quand aprenguèrem que los emplecs ajudats serián pas recondusits », conta Gaëlle Pujol, coordinatritz de la Federacion Calandreta Miègjorn-Pirenèus.
Establiments associatius privats, las Calandretas en contracte d’associacion (per la màger part d’entre elas) veson los salaris dels ensenhaires preses en carga per l’Estat, mas devon assumir lo cost del personal non-ensenhaire. La calandreta Còsta Pavada, 115 escolans, emplega 16 salariats : ajuda-mairalas, personal de cantina e de recapte, animators del centre de lèsers. « 8 èran en CDI, en granda partida assumida mercé a de subvencions publicas e 8 en contractes ajudats, explica Guilhem Latrubesse, co-president de l’association Còsta Pavada. L’estiu passat, aprenguèrem qu’aquestes contractes d’acompanhament dins l’emplec (CAE) serián pas renovelats a la dintrada… Ataquèrem doncas setembre amb 4 parents mobilizats cada jorn per assumir las tascas. Foguèt un periòde dificil. Fin de 2017, 3 CAE foguèron fin finala recuperats, e un autre debuta de 2018. De qué bufar un pauc mas demòra mitat mens que l’an passat ! Val caler tornamai n’apelar als parents… »
…
L’occitan coma vector de dobertura a las autras culturas e lengas
De parents que, a Tolosa, an de pagar entre 20 e 40 € per mes, sens comptar la gardariá, siá 240 a 440 € per an, per escolarizar sos enfants.
…
Mens caras que lo demai del privat, las calandretas se voldriá quitament « gratuitas e dobèrtas a tot lo mond ». Un vièlh sòmi… « Lo debat public/privat data del començament de son istòria, rementa Patric Roux, elegit sens etiqueta (ex-POC) del Conselh Regional e vici-president de l’Ofici per la Lenga Occitana (OPLO) que « finança* » los projèctes educatius de las Calandretas. Al moment de la creacion d’aquestas escòlas, las voliam integrar a l’Educacion Nacionala. D’aquela passa lo François Mitterrand defendiá l’estatut de lenga nacionala per las lengas regionalas. Mas nos avisèrem que s’èra lo cas, serián somesas a la sola volontat del ministre. »
Uèi es pas pus d’actualitat. Se dison laícas e associativas e « d’utilitat sociala », apond Guilhem Latrubesse. Car delà de l’ensenhament de la lenga e de la cultura occitanas, las calandretas comptan fòrt sus l’expression liura dels escolans, e veson l’occitan, « lenga ensenhanta e ensenhada », non pas coma lo perpal d’un replec identitari abroquit, mas al contrari coma lo vector d’una dobertura granda a las autras culturas e lengas. La carta del movement atesta d’aquesta preocupacion fondatritz.
Resultat, lo public de las calandretas se limita pas als enfants dels militants occitanistas purs e durs. « Las familhas occitanofònas representan gaire mai de 10% dins las escòlas, assegura Gaëlle Pujol. Sociologicament, es puslèu un public urban mas totes los còs de mestièrs i son representats. E en mitan rural, a Caramaus o Sent Girons per exemple, d’agricultors i meton tanben sos enfants ».
« I a un fum de nacionalitats dins nòstras escòlas, apond Emmanuel Questel. Las valors que resumisson la cultura occitana, son la Convivéncia e lo Paratge. Sèm dins lo respècte de l’autre, dins totas sas dimensions, son de nocions fòrtas dins lo movement Calandreta.»
Un movement que, luènh d’aspirar a l’omogeneitat sociala, « li agrada de veire de caps que salhisson », confirmís Patrice Baccou, director d’Aprene, establiment d’ensenhament superior que forma los futurs regents de Calandreta que i seguisson doas annadas de formacion iniciala. Aprene, qu’es pas abilitat a desliruar de masters, nosa de partenariats amb d’universitats çò que permet d’engatjar una formacion de professor d’escòla. E aquí, coma per las calandretas, « la demanda puja », assegura lo director. Mas las meteissas causas produsisson los meteisses efièches : « per manca de mejans financièrs, nòstra ofèrta demòra establa. Las federacions son dins lo dur e per elas, es un engatjament de mandar qualqu’un en formacion… ».
L’aurelha atentiva de la municipalitat
Aquesta secaressa de mejans esparnha pas cap d’estructura del movement occitanista : «Sèm tanben concernits, s’indigna Jean-François Laffont, de Convergéncia occitana. Entre setembre e genièr, avèm perdut dos salariats sus quatre, dos CAE non renovelats. » Segur, demòran qualques intersitcis : « Lo gabinet del prefècte e lo director general de la DIRECCTE nos an assegurats qu’en 2018, l’Estat seriá mai regardós dins l’atribucion dels pòstes e que i auriá una criterizacion crescuda costat emplegaire, explica Emmanuel Questel. Pòrta subretot sus l’aspècte formacion e nos diguèrem qu’èrem dins los critèris d’atribucion. » Mas d’unes pòstes, coma aquestes ligats al trabalh de recapte son, d’ara enlà, inaccessibles e los contractes ajudats renovelats seràn mens finançats qu’abans. « Per una escòla coma la nòstra, passar d’un finançament de 75 % à 50 %, es una pèrda d’alentorn 20 000 euros per an», regreta Guilhem Latrubesse. La prefectura de Nauta Garona, que li avèm demandadas de precisions chifradas suls renovelaments de pòstes, nos a pas respondut.
Contrapunt a aqueste mornarós contèxt, a Tolosa, las calandretas benefician de l’aurelha atentiva e benvolenta de la municipalitat. La comuna lor met a dispausicion de locals en bon estat, del loguièr pas tròp naut. En 2006, inaugurèron al centre de Tolosa l’Ostal d’Occitània ont Convergéncia e las associacion occitanas, coma la federacion Calandreta, son albergadas. Marcaire simbolic d’aquesta atencion municipala, Jean-Michel Lattes, primièr adjonch de Jean-Luc Moudenc, se vegèt balhada la delegacion de la cultura e de la lenga occitana. « Correspond a una passion personala, ditz l’elegit, estudiant en quatrena annada d’occitan. Mas subretot a la volontat minicipala d’acordar una importància granda a aqueste subjècte. Sus Tolosa, constatam una vertadièra demanda de parents que son pas sonque interessats per la lenga e la cultura occitana mas tanben per la pedagogia mesa en òbra e pel costat participatiu que las estructuras prepausan. Voldriam plan crear una tresena calandreta dins lo nòrd de la ciutat. E lo succès del collègi de Jolimont es tal que caldriá, a mon vejaire, crear un collègi-licèu amb un internat. L’idèa seriá d’aver a Tolosa un percors primari-collègi-licèu. »
Ne sèm luènh. A la calandreta Còsta Pavada, per manca de mejan per dobrir una classa suplementària, un quinzenat d’enfants demòran cada annada a las pòrtas de las escòlas. Jean-François Albert, vici-president de la Confederacion Calandreta parla d’un « centenat de refuses a Montpelhièr per ongan » e d’un vintenat d’enfants que « podrem pas prene l’an que ven a Carcassona » ont dirigís un establiment. Calandreta, una escòla per deman, cantavan los « Fabulous trobadors » en 1995. Vint e dos ans mai tard, al despièch de l’indenegable succès de las « pichòtas lausetas », aquestes lendamans se s’enduresisson al ritme de l’assecament de las ajudas publicas.
*Nòta del reviraire : es pas l'OPLO que finança los projèctes pedagogics. Son plan las Regions. L'OPLO desrepartís la monèda entre las diferentas estructuras occitanas que dintran dins sas atribucions.
Las mamàs dels dròlles de l’escòla Calandreta se trapèron al centre social per un talhièr de creacion de Petaçons en preparacion del carnaval occitan que se debanarà a La Garriga lo 17 de mars.
Lo Petaçon, qu’es aquò ?
Petaçon ven del mot occitan petaç, qu’es un bociton d’estòfa que servís per petaçar un vestit.
Lo Petaçon es doncas aqueste que carga lo vestit petaçat. Es un personatge tradicional de carnaval e de teatre que s’enrasiga dins las valladas e montanhas de l’espaci Occitan.
Uèi, pòrta de bendas de teissut de totas las colors, apondudas las unas a las autras e que balhan al personatge un anar de desprovesit, de paure, e li pòrta un costat salvatge (ma-dordogne-cachee.fr)
L’escòla Calandreta Pic aucèl de Caramaus dobriguèt las pòrtas lo 4 de genièr de 2016.
Dempuèi un pauc mai d’un an, l’escòla es installada al «Puech de la Joie» a Caramaus.
Las calandretas son d’escòlas immersivas en occitan, reconegudas e inspectadas per l’Educacion Nacionala, d’establiments laïcs dobèrts a totes.
Lo metòde utilizat es aqueste de l’immersion lingüistica aboriva, l’ensenhament balhat seguís los programas de l’Educacion Nacionala. La pedagogia es activa per acompanhar l’enfant e l’adolescent cap a l’autonomia, la partatge e la ciutadanetat. S’utilizan divèrses metòdes tal coma lo metòde Freinet, la pedagogia institucionala… (Sorga calandreta-carmaux.jimdo.com).
Es l’associacion culturala, Belugeta, que gerís las activitats culturalas e d’enquadrament de la Calandreta. Es completada per l’associacion Pic Aucèl que gerís l’escòla.
Aqueste 14 de febrièr, las mamàs Emene, Aline, Sandra, Marine confeccionan los vestits multicolòrs amb Chantal e Binti, solidàrias de la Calandreta, e lo cap d’estbliment Simon Brandli, tot aquò enquadrat per Joe, animatritz del talhièr de cordura e expèrta en fial e agulha : «cream aquestes vestits a partir de teissuts de recuperacion. I aurà un quinzenat de vestits».
Lo dissabte 17 de mars a La Garriga, parents, enfants e amics de las cinc escòlas Calandreta de Tarn faràn lo carnaval amb sos Petaçons.
L’escòla occitana de Vilafranca de Lauragués, la Calandreta Lauragués, muda per aver mai d’espaci e poder aculhir mai d’enfants. Amb son installacion sus la plaça dels Cerièrs, l’escoleta associativa serà plan situada.
Genièr de 2016. Los primièrs calandrons de Vilafranca fan sa dintrada dins la novèla escòla occitana, installada dins un modulari, avenguda de Carcassona. Lèu, las demandas d’inscripcions venon consequentas e la Calandreta deu refusar d’aculhir d’enfants.
Sens esperar mai, los benevòls de l’associacion se mobilizan per trapar un local mai bèl amb un espaci exterior. Aprèp mantunas cèrcas infruchosas, l’escòla a fin finala trapat son bonur mercé a un terren mes a disposicion per la comuna.
« La comuna nos presta un terren sus la plaça dels Cerièrs. L’espaci es un pauc mai grand que çò qu’avèm per l’ora. Los modularis son en plaça mas demòra encara fòrça trabalh », explica Priscille Paccoud, presidenta e parenta d’escolan de l’associacion Calandreta Lauragues.
De plaça per un vintenar d’escolans
Dos escolans suplementaris – nivèl TPS (tota pichòta seccion) – poiràn aital investri aquestes locals novèls tre que l’escòla aurà mudat. La presidenta de precisar :
Los efectius èran complets e uèi avèm la possibilitat d’aculhir mai d’escolans.
Aital, a la dintrada de setembre de 2018, la Calandreta poirà reçaupre un vintenat d’escolans dels nivèls TPS a CE1.
Priscille Paccoud voliá tanben joslinhar :
Aguèrem d’afrontar un periòde complicat, amb la supression dels contractes ajudats, las Calandretas en general foguèron mesas en dificultats…
Amb l’arribada dels « servicis civics », l’escòla poguèt completar sa còla – còsta lo regent – amb una volontària qu’emplanarà sa mission de qualques meses. « Sèm fòrça contents, ditz la presidenta, avèm trapada un joventa del canton plan dinamica. »
Lo succès de las accions extra-escolàrias !
Coma tota associacion que se respècta, la Calandreta Lauragués met tot en òbra per trapar de fons suplementaris.
Aquò passa, plan segur, per una mobilizacion importanta dels benevòls qu’organizan d’inquets – como las darrièras borsas als vestits, als joguets e material de puericultura del dimenge 28 de genièr – mas tanben de concèrts e espectacles. Lo darrièr, l’espectacle Mission Nadal foguèt un succès amb pas mens d’un seissantenat de curioses venguts passar un agradiu moment en familha.
De notar enfin qu’es possible de sosténer la Calandreta Lauragués coma fòrça viva sus l’organizacion de manifestacions o pel biais d’un sosten financièr (deductibles a 66 % de las talhas).
Novèl vengut dins lo paisatge cultural de Lèra Nauta, lo festenal Calandreta se debana dempuèi dissabte matin al Puèi de Velai. Met l’occitan a l’onor.
Nascut de la volontat dels assiatius de consacrar tota son energia e tot son temps sus un sol eveniment, lo festenal Calandreta se creèt ongan per metre en davant l’occitan.
Per aquesta primièra edicion, los organizadors aguèron pas d’astre. « Avèm anullat lo concèrt previst lo divendres de ser. Lo grop poguèt pas arribar per causa de nèu », explica Gaëlle Rostaing-Nurit, membre de la comission comunicacion del festenal. Parièr lo dissabte matin amb lo jòc de pista al mitan del mercat Ponot a causa de la manca de mercadièrs.
Una vesita guidada per las carrièras del Puèi
Aquò rai ! Lo quizz previst dissabte a miègjorn recampèt fòrça mond dins lo « P’tit café », plaça del mercat cobèrt abans lo veire amical ofèrt per l’organizacion.
A 2 h del tantòst, Aline Leveque menava un grop d’un ventenat de personas per una vesita guidada e scenarizada del Puèi de Velai, Jols pavats, l’Occitan. Del mercat cobèrt a la plaça Martouret, en passar per las carrièras Pannesac, Raphaël, des Tables e la catedrala del Puèi, los participants descobriguèron l’istòria de la ciutat, los ancians noms de carrièras en occitan… Una vesita guidada ponctuada per d’intermèds musicals, en occitan, de segur.
…
Adaptacion d’un extrach de l’article de l’Eveil de la Haute Loire publicat lo 27/01/18
La manifestacion culturala organizada per l’escòla Calandreta Velava del Puèi, prepausèt una declinason bèla del bilingüisme occitano-francés, pendent de la dimenjada tota.
Lo rendètz-vos prepausat cada annada per l’escòla occitana Calandreta Velava del Puèi, Lo Festenal, deguèt anullar sa primièra serada, divendres 26 de genièr, en seguida de las fòrtas nevadas.
Mas l’energia collectiva e comunicativa dels parents d’escolans que fan viure aquesta associacion permetèt de manténer la seguida de las festivitats.
Lo public, emai pauc nombros per causa de rotas delicatas, foguèt calorós e motivat.
Lo « P’tit café », ponch estrategic de l’eveniment, plaça del mercat cobèrt, aculhiguèt un quizz occitan, en preséncia del Conse del Puèi de Velai, Michel Chapuis. Aqueste poguèt verificar que, se los parents son pas forçadament locutors, los enfants escolarizats a la Calandreta – los calandrons – son eles garants de l’inscripcion d’aquesta lenga dins la cultura contemporanèa. Un moment descalat qu’aqueste quizz, prepausat per un duò de l’umor decapant– Fenja Abraham e Peter Loiseleur – qu’estimulèt los esperits un pauc agrepits per la nèu.
Lo moment tant esperat de la Dictada
Autre moment incontornable d’aqueste Festenal, esperat cada annada de pè fèrm pels occitanistas : la dictada. Organizada en partenariat amb l’Institut d’estudis occitans de Lèra Nauta (IEO 43), que son president Christian Chabanon ne faguèt la lectura, la dictada occitana es un moment de confrontacion a la paradòxa d’aquesta lenga. Se foguèt literària qualques sègles a, se declinèt, pauc a cha pauc, en una molonada de pateses transmeses quasi exclusivament a l’oral dempuèi que le francés la suplantèt.
…
J.J.
Adaptacion d’un extrach de l’article paregut dins ZOOMdici.fr lo 28/01/2018
LO 3 DE FEBRIÈR de 2018 MANIFESTEM A TOLOSA E MONTPELHIÈR PER L’OCCITAN A LA TELEVISION !
VOLÈM L’OCCITAN CADA JORN A LA TELEVISION PUBLICA, A FRANCE 3
VOLÈM UNA VERTADIÈRA TELEVISION DE PAÍS AMB DE REDACCIONS DECENTRALIZADAS
Manifestacion a Tolosa a 14 h 30, Allée Président Franklin Roosevelt (mètro estacion Jean Jaurès / Fnac)
Manifestacion a Montpelhièr a 14 h 30, Plaça de la Comedia
Lo Collectiu Occitan demanda tanben un rescontre amb lo Director regional de Fr3 – Occitanie
La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo monde tal coma es ara, d’aver accès als mèdias de massa e d’en primièr, d’una preséncia « normala » a la television publica.
Es un relai indispensable per tota l’accion educativa e culturala qu’es menada per las associacions.
Per aquò devèm reivindicar mai de plaça per l’occitan a France 3,
manifestar que « Volem nòstre occitan de cada jorn » a la television publica.
Aquesta reivindicacion es fondamentala.
De mai sèm dins lo temps que cal : lo gobèrn es a aprestar una reforma de l’organizacion de la television publica.
Es lo moment que cal per se faire ausir e demandar que lo Quasèrn de Cargas de la television publica siá aplicat d’un biais mai egalitari sul territòri de la Republica, es a dire per l’occitan, al nivèl de çò que se fa per d’autras lengas regionalas.
Coma es temps de reforma del servici public de television e radiò devèm tanben, coma movement occitan, portar nòstre vejaire sus aquesta granda question .
Devèm dire que nos cal a nautres, ciutadans franceses dels territòris, ciutadans de las regions, una vertadièira television de pais.
Una cadena qu’a de redaccions dins las ciutats del territòri, que filma lo país, lo representa dins son quotidian, sa diversitat.
E aquò passa per la preséncia de redaccions e còlas de filmatge en mantuns luòcs.
L’occitan clau per una television melhora, demanda una vertadièira television de país.
LO COLLECTIU OCCITAN es Convergéncia Occitana, IEO, CREO, Confederacion Calandreta, Partit Occitan, EELV Occitania, Pais Nostre, Partit de la Nacion Occitana, Esquèrra Revolucionària Occitana, Bastir, Macarèl, Associacion Zo.
COLLECTIU OCCITAN : OSTAL D’OCCITANIA, Carrièra Malcosinat, TOLOSA. 06 72 55 04 36. // OSTAL D’OCCITANIA, Espaci Jaume 1er d’Aragon, 117 carrièra dels Estats Generals , 34000 MONTPELHIÈR.
PER LA DEFENSA DE LA DIVERSITAT CULTURALA E LINGUÏSTICA en EURÒPA !
Aquí, quicòm de fòrt important per la defensa de la diversitat culturala e lingüistica en Euròpa (e doncas per la defensa de la lenga e de la cultura occitanas !) de difusar tant larg coma possible…
S’agís d’una iniciativa ciutadana europèa, en forma de peticion, per la proteccion de las personas qu’apartenon a de minoritats nacionalas e lingüisticas e pel refortiment de la diversitat culturala e lingüistica dins l’Union.
S’i demanda que l’UE adòpte una tièra de mesuras amb, per exemple, d’accions politicas dins los domènis de las lengas regionalas e minoritàrias, de l’educacion e de la cultura, de la politica regionala, de la participacion, de l’egalitat, del contengut dels mèdias audiovisuals e autres, e tanbel del sosten de las regions (ajuda d’Estat).
Per qu’aquesta proposicion de Lei capita de venir a discussion al Parlament europèu, la procedura requièr l’obtencion del sosten escrich d’al mens un million de ciutadans de l’Union Europèa, mas amb de quòtas per país (ex: 72 000 per Alemanha, 40 500 per Espanha, 55 500 per França, etc…).
Al jorn de uèi, França a obtengut sonque 1 381 signatures sus las 55 500 necessàrias, siá 2.49% SONQUE !
Es important que cadun sostenga aquesta iniciativa, signe la peticion e la faga virar massisament dins sas rets nacionalas e internacionalas !
La Confederacion Calandreta, pel biais de son establiment d’ensenhament superior Aprene, mena una recèrca pedagogica permanenta. Organizèt una jornada pedagogica lo 1èr de decembre a Tolosa.
Las jornadas pedagogicas confederalas fan part dels moments fòrts del movement. Son de luòcs d’escambis e de proposicions qu’alimentan las soscadissas del movement Calandreta.
Aquestas jornadas son dobèrtas a totes los personals en contacte amb los enfants dins las calandretas de tot l’espaci occitan : regents, novelaris, ajudas mairalas, bibliotecaris…
Ongan, la mobilizacion foguèt fòrta que mai de 300 personas i participèron !
Aquesta mobilizacion massissa nos butèt a cambiar lo luòc d’acuèlh en urgéncia 15 jorns abans lo rescontre per poder aculhir tot lo mond e menar de talhièrs de trabalh. Vaquí perqué se debanèt a l’Urban Soccer de Tolosa, espaci normalament dedicat al fotbòl en sala, luòc a priòri pauc adaptat a de talhièrs de trabalh…
Lo programa de la jornada èra ric e alternèt los moments en plenièra, dont un en preséncia dels co-presidents de la Confederacion, e los talhièrs d’escambis e de soscadissas sus de tematicas precisas del Movement Calandreta coma l’IMMERSION, las AVALORACIONS, l’ESTATUT DEL CAP D’ESTABLIMENT, FAMILHAS DE LENGA, lo SEGONDARI…
Los talhièrs, rics en reflexion, escambis faràn l’objècte de restitucions que seràn somesas al Movement Calandreta.
« Vist » a mes en imatges aquesta jornada de recampament que ne podètz trapar las entrevistas e los moments fòrts aquí dejós :
Mercejam fòrt totes los participants, d’unes aguèron quitament d’afrontar la nèu per nos rejónher, que faguèron d’aquesta jornada un grand moment de partatge fasent viure çò que sonam «l’esperit calandreta».
Lo 11 de deceme de 2017, representants de la Federacion regionau Calandreta Novèla Aquitània e de la Federacion departamentau Calandreta 64 que son au tribalh au Conselh de desvolopament per la lenga occitana de la Region Novèla Aquitània « Amassada ».
Un beroi moment qu’estó la signatura de la navèra convencion particulara tau desvelopament e l’estructuracion de l’ensenhament de l’occitan dens l’academia de Bordèu. Dehens qu’ei afirmat la mesa en plaça d’ua convencion especifica tà Calandreta.
Los representants de Calandreta qu’an confirmat qu’em prèst a tribalhar. En davant !
Partenaris presents : Nouvelle Aquitaine, Joan Breç Brana, Lo Congres de la lenga, L’Oplo, Gascon lanas…
Òc-Bi Aquitania, In’oc, ieo Gironde…
Dempuèi lo 16 de decembre, lo camp de Nadal anima la plaça Jean Jaurès, a costat de l’ostal del Paire Nadal animada per l’Uciac.
A l’iniciativa del camp de Nadal, los parents de l’associacion Belugueta sostenon l’escòla Calandreta Pic aucel, que s’installèt, i a gaire, al Puèg de la « Joie », sus las auturas de Caramaus. «Belugueta es una associacion culturala. Tot lo mond s’i pòt marcar», ditz Marine, secretària de l’associacion.
Amb Marine, Florent, Stéphanie, Karine, Nathalie, Solène, Aline, Mélisande, Joris, Emene, Olivier «e d’autres parents qu’òbran dins l’escurina» afrontan lo temps mornarós per animar lo camp e los diferents taulièrs.
Venda de vesc e de grífol, d’objèctes fargats pels enfants e pels parents, coma aquestas polidas manjadoiras de fusta pels aucels, cabana per la lectura e lo conte, jòcs de fusta, la practica pòt tanben presar lo canton restauracion bastit a l’entorn d’un fuòc de lenha amb la sopa del formatge e las saucissas grasilhadas. Lo dissabte, lo camp aculhís un vilatjòt d’artesans, tornièr sus fusta, fargaire de veirals, borralièr, faure, creator de lampas de fusta, e tanben lo CLAE JBC e Yucca edicions.
Quilhat sus son sòc dins l’espèra de son sòcle de pèira, l’arbre dels vòts de Nadal «La ciutadana», òbra omenatge a Jean Jaurès, se cobrís cada jorn de lausas que cadun pòt clavelar sus la rusca en tot fasent un vòt, jos l’uèlh atentiu de Florent : «Un còp cobèrt de lausas, lo faure i metrà a la cima lo veiral « l’astre de nèu », que representa una crotz occitana roja e aur…»
Adaptacion de l’article publicat dins « la depêche » lo 22 de decembre de 2017
Dans le batahòri d’aquete començament d’annada escolara quan nombre de calandreta son miaçadas fàcia a la decision brutau de baishar lo nombre de contractes ajudats, quan ensenhants e pairs tribalhotejan solucions entà mantiéner las escolas obèrtas, qu’ei hè ben de’s diser qu’a petita victòria qu’ei estada obtieguda en Navèra Aquitània.
Entre las excepcions acordadas au nivèu departamentau e l’acòrd dat peu Prefècte region, que son totas las escòlas qui pòden bohar e foncionar l’annada escolara qui vien. Se’s podem har bon sang, qu’ei shens que entà las calandreta de Navèra Aquitània, qu’ei per’mor que çò de possible ací que n’èi aulhors !
Qu’avem batalhat tots amassa, associatius e professionaus, pertocats de près o de luenh, qu’avem tiengut los espacis mediatics e politics, qu’avem interpellat sans cès tots los elejuts. Lo lor sostien qu’ei estat indispensable entà entamiar un tribalh constructiu dab los servicis de l’Estat e arribar ad aqueste acòrd.
La limitacion drastica deu recors aus CAE que questiona lo movement sus çò que vòu entau personau non-ensenhant e mei largament sus la fragilitat de las escòlas. Qu’ei un navèth tribalh collectiu de reflexion qui s’anoncia. Ne poderam pas construíser las responsas qu’amassa.
Peu moment, après las reconduccions de CAE en Bretanha entà Diwan, après los entà Calandreta en Navèra Aquitània, reïvindiquèm dab fòrça las medishas solucions entà totas las Calandreta, entà totas las escòlas immersivas.
Dens l’encastre de la soa recerca permanenta pedagogica lo Confederacion Calandreta qu’organizè lo 1er de deceme un dia de formacion taus regents e professors d’Occitània tota.
Los associatius de las Calandretas deu Lis e de Biost (Calandreta aussalesa) que profieitan d’aqueste dia tà har ligam entre los calandrons de las duas escòlas e los perméter de passar un dia deus bons, dens la lenga, pendent que las regentas èran a l’escòla…
De mei, qu’èra un dia de nèu ! Alavetz que cambièm lo programa. A la debuta qu’avèvam previst de tots partir tau Benon. Finaument, sonque los grans deu Lis qu’anèn tà Biost juntar los amics de l’auta Calandreta de la Vath d’Aussau. Haut ! Raquetas de nèu dab David Bordes e Pierre Vidal après ua « revision » de las consignas dab Salomé, ua grana ! Seguit d’un repeish « de la part invèrsa » en çò de « l’Auberge chez Trey ». Començar per la glaça, acabar peus pesquits ! Lo tot en minjar dens lo veire e béver dens l’assieta !
Après aquò, un temps tranquile a la Calandreta de Biost, e endavant tà passar un moment dab los asos de Pierre. Quin beròi dia, quin beròi dia avem viscut com dit la cançon. Mercés a tots !
Mariska Rebière, 26 ans, originària de Sent Pardol la Ribièra, es l’una de las novèlas ensenhairas de la Calandreta pergosina. Rescontre amb una joventa, afogada de lengas, titulària d’una licéncia d’anglés e que defend sa lenga familiala, l’occitan.
Qual es vòstre percors d’estudis ?
Mariska Rebière Ai passat mon bac a Sent Josef a Perigüers, apres, sei partit aus Etats-Units per passar mon bac anglés dins lo Minnesota, ai fait una licença d’anglés a Bordeu qu’a validat a l’universitat d’Oklahoma. Parle un pauc l’espanhòu, tanben. Ai fait un « Master » Mestiers d’ensanhament a l’universitat de Perigüers a la Granadiera. Apres un an de reflexion en tant que survelhanta au liceu Jay de Beaufort, ai decidat de me lançar coma regenta de calandreta .
E per l’occitan ?
D’en prumier, quo es una lenga qu’ai totjorn auvida parlar a la maison, en particulier chas mos grands parents, mai mos parents. Ma mair, passionada de dança m’a fait aprener las danças tradicionalas. Per aprener a escriure e ensenhar, ai seguit e segue totjorn lors cors de Joan Ganhaire, Marisa Lasjuilliarias e Micheu Chapduelh qu’ai apres a coneitre a l’Escòla Occitana d’Estiu a Vilanòva d’Olt. Dau monde que m’an apres totplen de chausas.
Cossí se debanan las jornadas a la calandreta ?
Plan ben, sem doas regentas, coma Olivia Mullier, la directriça. Sei en charja de la mairala, 19 goiassons de tres a cinc ans. Quo es una « pedagogia institutionala d’inspiracion Freinet ». Començam la jornada emb « Que de nuòu ? », avem « Lo conselh », mai « La monuda ». Los eslevas son en imersion occitana. De segur parlam francés tanben e fasem de l’iniciacion a l’anglés. Vesetz, tot çò qu’ai apres me serv dins mon noveu mestier.
L’ambient es bon ?
L’ambiant de l’escòla es plan bona, familiala. Los parents son plan implicats e balhan la man. Sem asociats a las decisions, nos sentem bien sostenguts. Quo es l’ambiant que cerchava, justament. En mai de quò, quò me permet de parlar e far viure l’occitan e de botar en pratica tot çò qu’ai apres. Rencontram dau monde plan interessats e motivats per la lenga.
Publicat lo 27/11/2017 dins Sud Ouest per Denis Gilabert
La Calandreta de La Vaur, escòla mairala e elementària immersiva en occitan e amb una pedagogia activa, es a l’ora d’ara menaçada en seguida de la supression dels contractes ajudats : «podèm pas pus pro finançar lo personal educatiu. Aquesta situacion concernís nòstra escòla e tanben fòrça Calandretas dins la region», dison los responsables. Per afrontar la situacion, l’associacion compta sus una mobilizacion ciutadana e lança una canhòta en linha. Podètz far un don abans lo 15 de decembre de 2017. Amb lo blocatge dels contractes ajudats, l’escòla pèrd son ASEM que permet de gerir l’acuèlh periescolar e l’acompanhament de las ensenhairas. Cal 8 000 € minimum per signar un contracte en CDD, 12 000 € per l’aver tota l’annada. «Nos pareis umanament impossible de l’aver pas amb nautres ongan». Los dons balhats a una associacion reconeguda d’interès general coma la Calandreta del Pastel balha drech, pels particulars coma per las entrepresas, a una reduccion de las talhas. La Calandreta, es una escòla gratuita e laíca. Lo metòde practicat es aqueste de l’immersion lingüistica precòça.L’ensenhament seguís los programas de l’Educacion Nacionala. La pedagogia i es «activa», inspirada de las tecnicas Freinet per acompanhar l’enfant cap a l’autonomia, lo partatge e la ciutadanetat.
Canhòta en linha : https ://www.leetchi.com/c/solidarite-calandreta-del-pastel
Adaptacion de l’article publicat lo 26/11/2017 La Dépêche du Midi
La devisa de l’Union Europèa es l’unitat dins la diversitat.
(…)
Na Izaskun Bilbao Barandica aviá fach programar lo dijòus 16 de novembre de 2017 al parlament europèu d’Estrasborg, un acamp de l’intergrop europèu »minoritats tradicionalas, comunautats nacionalas e lengas » qu’acampa 70 elegits de diferentas sensibilitats politicas e que venon de l’ensem dels estats membres, per evocar mai especificament lo cas de la Republica francesa dont la situacion constitucionala e legislativa actuala es en decalatge amb la pausicion de l’Union europèa aquí dessús…
Sortís d’aqueste acamp una proposicion de Lei europèa per protegir juridicament las lengas indigènas de França. Per qu’aquesta proposicion de Lei venga en discussion al Parlament europèu, la procedura requièr l’obtencion del sosten escrich (signatura https://ec.europa.eu/citizens-initiative/32/public/#/) d’al mens un million de ciutadans de l’union europèa.
Lo recampament que se debanèt davant la jos-prefectura (N.D.E : lo 20 novembre) èra dels mai pacifics. Los escolans de la Calandreta, los ensenhaires e los responsables d’aquesta escòla associativa immersiva en occitan, en contracte, demandavan en entrevista (acordada) a la jos-prefècta Cécile-Marie Lenglet, per i far part de lor granda preocupacion respècte a l’avenir de lor escòla.
L’anóncia de la fin dels contractes ajudats a tot enfuocat. L’escòla aculhís 98 calandrons de la tota pichòta seccion al CM2, siá quatre classas. Dins la còla, formada de quatre regents (ensenhaires), un ensenhaire de francés et un agent d’entreten en CD, i a tanben 6 ajudas mairalas en contracte ajudat.
L’escòla podrà contunhar al mes de genièr ? Pel moment, los parents, vertadièrament motivats, asseguran la contunhetat del servici, mas pòt pas èsser qu’una solucion provisòria. En mai de l’indispensable apòrt dels contractes ajudats, la sola solucion d’embaucha per manca de mejans, la Calandreta met en davant lor utilitat coma «bons dispositius d’insercion dins l’emplec». Totes los contractes ajudats son seguits sul plan de la formacion contunha e benefician d’una formacion finançada per l’escòla.
D’òbras debuta de 2018 ?
L’associacion «Calandreta del Païs Murethin» nasquèt en 1983 e, aprèp una partença caotica e fòrça mudasons, s’es fin finala installada en 1990, carrièra del Maréchal-Lyautey, a costat del frop escolar Mermoz, dins de modularis. Son accion pedagogica es relaiada per l’Octan, associacion de parents d’escolans, qu’organiza de manifestacions festivas e culturalas per la difusion de la cultura occitana.
En 2017, l’associacion signèt amb de partenaris financièrs e d’autres lo projècte d’una novèla escòla en dur per remplaçar los modularis qu’an mai de 30 ans. La demolicion se faguèt l’estiu passat e las òbras devon començar debuta de 2018. Uèi los enfants son albergats gratuitament dins l’escòla publica Mermoz.
Per salvar l’escòla, faguèron tanben una intervencion prèp de la deputada Elisabeth Toutut-Picard (LREM) que rescontrèt la ministra del Trabalh per ne parlar.
Que podèm esperar per 2018 ? Aquesta question se la pausan los parents d’enfants escolarizats dins las Calandretas ont l’aprendissatge precòç de l’occitan es prepausat mercé al metòde de l’immersion.
D’establiments «en perilh», indica Guilhèm Latrubesse, copresident de la calandreta Costa Pavada. En causa, la reduccion massiva del nombre de contractes ajudats (CUI-CAE), anonciada pel govèrn al mes d’agost. «Aquestes contractes son un dispositiu que nòstras escòlas n’an besonh», precisa Guilhèm Latrubesse. «Nòstres establiments son en contracte d’associacion amb l’Estat. Los ensenhaires son preses en carga per l’Educacion Nacionala, mas los autres pòstes, tipe animator, agent d’entreten o Asem son menaçats». Amb 12 contractes suprimits dempuèi la dintrada en Garona Nauta, son d’ara endavant los parents d’escolans que van fins a pausar de comjats per poder ajudar los emplegats, a la cantine, o lo ser aprèp l’escòla. «Nos cal un parent pel miègjorn entre 11h30 e 13h30, e dos lo ser a partir de 16h30», indica Christine, qu’a un enfant escolarizat a l’escòla Còsta pavada. «Es pas viable a tèrme», estima Pierre, dont la filha ven de dintrar en mairala dins la meteissa escòla. «Avèm ça-que-la pogut recuperar 5 pòstes per aqueste fin d’annada, mas per 2018, un trentenat de pòstes es menaçat. S’aquestes pòstes son suprimits, nòstres establiments seràn dins de dificultats de las gròssas. Demandam simplament qu’aqueste contractes siá renovelats, coma es lo cas en Aquitània, o en Bretanha amb las escòlas Diwan», acaba Guilhèm Latrubesse.
En Garona Nauta, las Calandretas comptan 10 establiments per mai de 400 escolans.
Adaptacion de l’article de A.V. La Dépêche Publicat lo 21/11/2017.
Estiu 2017, lo govern d’Emmanuel MACRON que decideish de suprimir de faiçon hastiala los contractes d’emplecs ajudats CAE-CUI.
Aquera decision que hicer hèra d’escòlas Calandreta en maishant penen. Ua mobilizacion que’s lancè.
L’objectiu a termi brac : tornar gahar los CAE tà gerir l’urgéncia dens las escòlas. Mes l’objectiu lo mei gran, lo mei pelut, qu’ei de ganhar ua politica publica de las mei hòrtas entà Calandreta e la lenga occitana globaument.
Lo divendres 10 de novembre demorarà sens cap de dobte plan de temps dins las memòrias dels mainatges de Calandreta ! Es pas cada jorn qu’una escòla a l’astre d’aculhir un cap Papó que ven percórrer Euròpa per defendre lo dreit dels pòples autoctòns e a l’encòp en veiculant un discors environamental salutari contra la desforestacion e los efèites cataclismics dels cambiaments climatics.
Esperat per de mainatges determinats qu’avián descobèrt amb passion los contorns de Papoasia, sas estonantas fauna e flòra, tant coma sa particularitat lingüistica que fan costejar sus un espaci mai que modèste qualques 800 lengas, Mundiya Kepanga es arribat acompanhat de son amic e complici Marc Dauzier que las competéncias en lenga Huli tant coma en Pindgin foguèron essencialas. La magia tardèt pas d’operar.
Susprés per tant de reconeissença, lo Mundiya Kepanga establiguèt lèu lèu una relacion amb de mainatges dels quals retenguèt subre tot l’astre incredible de poder beneficiar d’un ensenhament de qualitat dins una escòla plan equipada.
Cofat d’una parura ornada de tantas plumas mirgalhadas, balhèt lo sieu messatge simple e sincèr. Ajudat pels imatges del film Frère des arbres, los mai pichons coma los mai bèls aguèron lèu fait de sasir son discors a prepaus d’environament.
Se los Papós patisson directament dels degalhs de la desforestacion, lo vièlh continent Européu es pas a l’abric de pas res e l’environament se deu plan d’èsser la prioritat de las generacions futuras se vòlon tot simplament contunhar d’existir !
Lo moment mai fòrt d’aquela jornada foguèt de segur la plantacion d’un arbre al còr de la nòstra escòla. L’oliu, arbre miègterranenc per excelléncia cargat de simbòls qu’escaparàn a degun, beneficièt d’una atencion particulara de la part de Mundiya Kepanga.
Aquestes gèstes lents, precises, aqueste agach tant coma son aplicacion dins lo trabalh tranformèron una accion tecnica en un brave moment d’emocion e d’espiritualitat.
Plantar un arbre, es totjorn un acte màger mas venguèt del còp un moment marcat per una cèrta magia sortida tot dreit de la granda sèlva de Papoasia.
Le 4 de novembre, en preséncia de nombre de personalitats — Marie Costes, conselhièra regionala, Marcel Calmette e Bernard Barral, conselhièrs departementals, Arnaud Devilliers, conse de Pena d’Agenés -, amics, parents e enfants, l’escòla calandreta «Lo Caminòl» inaugurava la dobertura de sos locals de l’ancian ITEP de Sent Martin de las Calhas mes a dispausicion per la comuna de Pena d’Agenés.
La presidenta Clémence Frégard presenta l’istoric de l’escòla dobèrta en setembre passat. Nasquèt d’una enveja comuna d’un grop de parents : aqueste de veire son enfant evoluar dins una environa al mai pròche de la natura e de la cultura de son canton, que pòsca grandir a son ritme, èsser actor de sos aprendissatges e favorizar la cooperacion.
Es una escòla immersiva en occitan, amb un ensenhament gratuit, una pedagogia institucionala, de la pichòta seccion de mairala al CM2. Es dobèrta de 9 h a 12 h e de 14 h a 17 h. Los escolans trabalhan las matièras dels programas oficials, coma dins las autras escòlas. Fan de grafisme per aprene a escriure pauc a cha pauc, de lectura e parton a la descobèrta del mond, dels arts plastics, de la musica, d’activitats esportivas, eca.
Perqué una escòla en occitan ?
Le projècte Calandreta es de se dobrir a d’autras lengas e culturas, aquestas de la familha romana en particulièr. Son practicadas dins las escòlas Calandreta a al collègi. L’objectiu : installar las condicions d’un bilingüisme vertadièr per la transmission de l’occitan a costat del francés. Lo sola lenga emplegada per l’ensenhaire es l’occitan. Son aprendissatge se fa naturalament que ven aisina d’aquisicion d’un saber.
L’associacion calandreta «Lo Caminòl» es presidida per Clémence Frégard. Emilienne Beaux es vice-presidenta; Yannick Frégard et Louis Fasanino, co-clavaires ; Amandine Bachellery, secretària. Gautier Drouin es cap d’establiment. Virginie Chibau, ensenhaira, Marguerite Charenton, ajuda mairala, Olivia Dezile, cargada del servici civic.
Contact : Calandreta «Lo Caminòl», Saint-Martin-des-Cailles (47140). Mail : envol47@gmail.com
Detz associacions e movements occitans èran acampats ièr matin davant lo Capitòl. Lor reivindicacion èra dobla : balhar mai de plaça a la lenga occitana sus l’antèna regionala de France 3, e tornar sus la fin dels contactes ajudats, que los establiments escolars occitans ne dependon bravament.
Aquesta manifestacion marcava lo lançament de la campanha «Volèm l’occitan cada jorn a la television» («Nous voulons l’occitan tous les jours à la télévision»).
Es doncas subretot France 3 Occitanie, que difusa pas qu’un programa cort en occitan cada dissabte, que cristallizava los malcontentaments demèst lo cinquantenat de personas presentas : «Una lenga viva pòt pas subsistir s’es pas mostrada e ausida», argumenta Joan-Loís Blenet, copresident de la Confederacion Calandreta. E contunha «L’Occitan deu viure amb son temps e la television es una aisina per o legitimar». Per el «Los manifestants i veson tanben un mejan de tornar acostumar los occitans a la musica de la lenga, de la lor tornar aprene».
Felip Bonnet, militant al Partit de la Nacion Occitana, vòl tanben far d’aquesta batèsta aquela de la reconeissença del pòple occitan : «L’occitan es una lenga parlada dempuèi mile ans, explica. En Catalonha, es una lenga oficiala e d’unes noms de carrièra son en occitan.» La fin dels contractes ajudats decidida pel govèrn francés es una autra sorga de colèra : 70 emplegats ne faguèron los fraisses dins las calandretas, aquestes establiments d’ensenhament en occitan. Aprèp una primièra manifestacion organizada fin de setembre contra aquesta supression, una segonda es prevista lo 20 de novembre, davant la prefectura.
França adòpta totjorn pas la Carta de las lengas regionalas, mas sul terren, dins los territòris, se batan, ajudadas per d’Oficis reconeguts e amb lo sosten de la Collectivitats. Lo ponch sus la practica de las lengas basca, occitana, peitavina, sentongesa. L’educacion nacionala e las lengas regionalas. L’importància de l’aprendissatge d’una autra lenga per la mestresa de las lengas.
Reportatges :
una escòla Seaska, ensenhament en immersion
la calandreta lemosina de Lemòtges e sos 42 escolans
le centre de formacion professionala per adultes en occitan d’Ortés
Lo 21 d’octobre que s’ei debanat la manifestacion regionau de Calandreta a Bordèu entà tornar demandar ua egalitat de tractament dab las escòlas Diwan.
Presas de paraula de las calandretas de Porciuvas, de Pau, deu Lis, de Peirigús, de Barsac, de Pessac, de Mazèras, Agenh, Artics…
Tanben deu president de la Federacion regionau, departamentau… de l’ostau occitan de Bordèu e l’associacion L’estaca de Pessac en sostien a Calandreta…
De pairs, regents e ancians calandrons « per que vívia la nosta escòla » !
Exit los contractes d’avenir e los contractes iniciativa emplec dins lo sector mercand privat.
Per la fin de l’annada 2017, Tarn pòt finançar sonque 42 contractes ajudats. En 2018, la prioritat serà balhada a l’urgéncia sanitària e sociala.
Las primièras anóncias al mitan de l’estiu sus la desaparicion programada dels emplecs ajudats, desclavèt una bronca de tota part. L’alonga anonciada de 40 000 contractes suplementaris en França per 2017 bastèt pas per rassegurar.
Sul terren , l’inquietud es plan reala coma o poguèt constatar Jean Terlier, deputat En Marche de la 3èna circonscripcion de Tarn. Es a l’escasença del darrièr forum de las associacions de Castres, que lo deputat foguèt interpelat per mantunas associacions coma la Calandreta de La Vaur, la MJC de Sant Somplesi , l’Epadh de Masamet o encara lo canigon d’Ausilhon.
Totas denonciavan las menaças qu’aquestas supressions fan pesar sus l’avenir de lor estructura
Per Tarn, passat lo crivèl regional, d’ara endavant de rigor, demorava de qué finançar 42 contractes ajudats, pel periòd del 15 de setembre al 31 de decembre. Aprèp los 900 acordats pel primièr semèstre, lo departament n’esperava mai de 600 al segond. La dotacion arribèt pas jamai.
«Los contractes ajudats son pas suprimits, ne signam pas de novèls. Es una pausa dins la prescripcion», resumís Michel Dalmas, responsable de l’unitat departamentala del trabalh, amb un cèrt engèni de la formula.
L’Estat ensagèt de rassegurar, tre setembre, per la votz del primièr ministre, en garantir lo manten dels contractes ajudats dins l’Educacion Nacionala (auxiliaris de vida escolara) e la polícia. Per 2018, aquestes contractes seràn reservats en prioritat a l’urgéncia sanitària e sociala, a l’acuèlh dels ancians, l’ajuda a las personas andicapadas, a l’acuèlh collectiu dels nenons e a las associacions caritativas. «Seràn limitats a aquestes sectors», confirma Michel Dalmas. Per las associacions, utilizators màgers dels contractes ajudats, es una autra istòria.
Fin dels emplecs d’avenir
Pauc d’astre qu’en 2017 la Calandreta de La Vaur recupere sos emplecs ajudats. Aquesta escòla occitana es pas encara en contracte amb l’Estat, dintra pas dins lo dispositiu prioritari. Parièr per la MJC de Sant Somplesi e per nombre d’associacions esportivas, culturalas o de lésers. Aquestas qu’intervenián dins l’animacion peri-escolara auràn de trapar d’autras solucions.
«Se pòdon virar cap a de contractes amb lo Departament», suggerís lo deputat Terlier qu’explica que per l’Estat, lo finançament dels emplecs ajudats «es un còst fòrt naut».
Se pòt devinar la responsa del Departament, que pena ja financierament a emplenar sa mission d’ajuda sociala.
Dins Tarn, en 2017, los emplecs ajudats, totes tipes confonduts, representan per l’Estat prèp de 9 M€ dont 635 000 € pels sols contractes iniciativa emplec (CIE) de las entrepresas. Aquestes desapareissan definitivament tant coma los emplecs d’avenir.
«Lo dispositiu es arrestat e serà pas renovelat», confirma Michel Dalmas. «Recentram lo dispositiu…».
Las chifras
Convencions de contractes ajudats signats dins Tarn en 2017:
Amics, parents, enfants e élegits inaugurèron l’escòla associativa calandreta Drin a drin d’Espuei. Fòto T. L.
Lo divendres 6 d’octobre, l’associacion Calandreta Drin a drin inaugurèt son escòla, Camin del molin a Espuei, al ras del giratòri sus la rota de Somolon e Lorda. Aquesta escòla que se trapa al centre del triangle Pau, Lorda, Tarba, annèxa de la Calandreta de Pau, dobriguèt a la dintrada de setembre amb Chantal Tuheil, cap d’establiment de las Calandretas de Pau e Stefania Vaissières, ensenhaira dels tres primièrs calandrons : Antton, Élinor e Pauline.
Aquesta escòla de 100 m², prevista per aculhir tres classas, es nascuda de la volontat dels elegits de la Valada de l’Ossa d’installar una escòla Calandreta sul parçan. La comuna d’Espuei prepausèt un terren sus sa zòna d’activitas e se carguèt de metre en plaça las diferentas rets.
Jean-Pierre Barrère, conse d’Espuei, tanben president de l’anciana comunautat de comunas Ossa-Gabàs e uèi president de la comunautat de comunas de Nòrd Est Bearn, se disiá urós de reçaupre una novèla associacion dins lo quinzenat que compta sa comuna.
Novèla ofèrta culturala
« Aquesta escòla, que se trapa long d’un ais de circulacion important, apòrta una novèla ofèrta culturala e permet, mercé al ròtle important d’aquesta associacion, de tornar trapar l’ensenhament d’una lenga publica que ne foguèrem alunhats qualques detzenats d’annadas a. » Jordi Hostein es lo president de l’associacion gestionària d’aquesta escòla qu’espèra veire l’arribada dels dròlles de la Valada de l’Ossa e de las valadas vesinas.
« Lo projècte de creacion d’una Calandreta a Espuei acampa de parents a l’entorn d’una quita volontat de crear una escòla associativa, laíca, gratuita e reconeguda per l’Educacion Nacionala sul territòri de la valada de l’Ossa (Est Bearn), ditz Daniel Barneix, president de la Federacion Calandreta 64. Volèm subretot que los enfants sián regaudits, uroses de viure e d’anar a l’escòla. Aquesta escòla, dobèrta a totes, a l’astre de poder aculhir los enfants dins d’efectius rasonables. » Un president tant mai urós divendres que s’agissiá de sa primièra inauguracion d’una escòla Calandreta !
Los escolans de la Calandreta de Salèlas e los personals de l’escòla. Fòto André Huan
Lo dispositiu dels emplecs ajudats poguèt servir Calandreta, permetèt mai que mai a de personas alunhadas de l’emplec de se reinserir, de se qualificar e de tornar trapar des perspectivas d’avenir. Sa supression daissa de caire de detzenats de personas.
Amb la supression dels emplecs ajudats, la Calandreta de Salèlas-del-Bòsc aviá recebut un comunicat de la Confederacion, per ne far lo resson : « Dempuèi la dobertura, en 1980, de sa primièra escòla associativa, laíca, immersiva en occitan, Calandreta aplica la gratuitat de l’ensenhament dins sos establiments doberts a totes. Per aquò far, lo recors als emplecs ajudats, foguèt e es totjorn necessari. Se aqueste dispositiu poguèt servir Calandreta, permetèt mai que mai a de personas alunhadas de l’emplec de se reinserir, de se qualificar e de tornar trapar de perspectivas d’avenir. Sa supression daissa de caire de detzenats de personas.
Per illustrar l’importància primordiala dels auxiliaris qu’ajudan los ensenhaires, Nathalie Font, cap d’establiment e sa còla, realizèron amb los escolans una plancarda per explicar lo ròtle d’aquestas personas dins l’escòla e demandèron als enfants de legir un poèma en occitan. Es doncas en acrostics que los dròlles escriguèron sos mercejaments a Olwenn, Amandine, Salma, Natalie e Patricia. Aital aqueste de Salma : «Sès la mai dolça de las ajudas, Ajudas plan, La recre es tròp plan amb tu, Mercé per ton trabalh, A l’escòla te volèm gardar».
Mantunas disciplinas son presas en cargas per las auxiliàrias : pintura, espòrt, dodo ; aquestas personas son tanben en carga de la gardariá, cantina, recreança e del precios recapte. L’escòla aplica los programas de l’Educacion Nacionala, mas totes los corses son balhats en occitan, factor de modernitat que los enfants son, al minimum, bilingës e actors màgers del manten de la diversitat culturala e del patrimòni viu. L’un dels problèmas de La Calandreta de Salèlas del Bòsc es estat resolgut mercé a la Region, mas una persona es demorada al caumatge e una autra es pas emplegada que fins al mes de febrièr venent ; al delà d’aquesta data, es l’inconegut.
Adaptacion de l’article de André Huan, editat dins Midi Libre, lo 9/10
Los dròlles dins una vinha del domèni de Cantalausa.
Los parents dels enfants de la calandreta La Rosèla èran mobilizats, a l’escasença de la jornada europèa de las lengas, per dire que los contractes ajudats son indispensables al bon foncionament de l’escòla.
Aqueste establiment, que fonciona en associacion, es mai que mai concernit pel pòste d’Asem, crucial per l’enquadrament dels enfants. Lo non finançament d’aqueste pòste metriá en perilh l’existéncia d’aquesta mairala.
Los pichons vendémian
Los calandrons de Vila dubèrta anèron vendemiar sus las qualques rengadas de vinha que lo Sénher Sananès lor aviá gardadas sul domèni de Cantalausa.
Pendent la matinada, amb sos ferrats e cisèls s’apliquèron a culhir los rasims. Lo tantòst, amb una molineta tirèron lo chuc de rasim, que presentèron , fiers, lo quite ser a sos parents.
Adaptacion de l’article publicat dins La Dépêche du Midi lo 7/10
Desempuish la rentrada escolara e arron la supression tot sobte e brutau deus contractes ajudats CAE-CUI, las escòlas Calandreta que s’arretròban en dificultat.
A maugrat de mantuas sollicitacions deu movement Calandreta mes tanben de hèra d’elejuts-das, uei qu’èm tostemps shens nada solucion.
Qu’avem explicat e hèit conéisher a continuar las consequéncias per las escòlas nostas auprès deu Prefècte, mes que demoram shens responsa.
D’aqueste temps, en Bretanha, desempuish lo 9 de seteme las escòlas immersivas laïcas Diwan (equivalent de Calandreta) que vedón tots los lors pòstes mantienguts o arrenovelats e qu’obtiengón engatjaments navèths per 2018/2019.
Un mes après, lo 3 d’octobre, en Gironda, dens la medisha region com nosautes, la Calandreta de Pessac qu’obtiengó de faiçon legitima dus emplecs CAE-CUI.
Çò de possible en Bretanha o en Gironda que’n deu estar ací.
Entà brembar qu’èm dens l’urgéncia, tà’ns har enténer, lo movement Calandreta qu’organiza un calhavari davant la Prefectura de Pau lo dissabte 14 d’octobre a 2:30 deu vrèspe.
La calandreta del Vernhat (Orlhac) manifestèt davant la prefectura
Una delegacion de parents, enfants e amics de l’escòla associativa, laíca, immersiva en occitan, Calandreta del Vernhat a Orlhac, foguèt recebuda en prefectura, en debuta de setmana, respècte a la supression dels contractes ajudats.
En Auvèrnhe, tres escòlas immersivas en occitan (*) escolarizan mai de ochanta enfants. «Per aquò far, lo recors als emplec ajudats es estat, e es totjorn, necessari», expliquèron los manifestants.
Una delegacion foguèt recebuda per la cap de gabinet d’Isabelle Sima, prefècta de Cantal.
(*) Una aOrlhac, e las doas autras en Lèra Nauta, a Lavaudieu e Puèi de Velai.
La calandreta de Sent Seren rescontrèt lo conselhièr departamental que deviá portar sa paraula a la prefectura. Dancèron e cantèron per carrièras !
L’escòla occitana de Sent Seren crenh per son avenidor. Lo dijòus 26 de setembre, de 10h30 a 12h, entre parents, ensenhaires e una partida dels enfants de las classas mairala e elementària, es un quarantenat de personas que manifestèron per las carrièras de la ciutat viscontina. La pedagogia d’aquestas escòlas Calandreta s’inspira a l’encòp del metòde Freinet e de la pedagogia institucionala. Sa tòca es de balhar la paraula als enfants, de los menar a l’autonomia. S’apièja sus una implicacion fòrta dels parents.
A l’origina d’aquesta mobilizacion, lo malcontentament ligat a la politica de supression dels emplecs ajudats. «La calandreta l’Esquiròl compta 28 escolans, repartits sus doas classas (mairala e elementària) precisa lo cap d’establiment Emilia Lacroix-Gaucher. Es sostenguda per doas associacions : l’una culturala e l’autra gestionària. Sèm doas ensenhairas, Gwenaël Navarette e ieu. Un emplec servici civic e un emplec ajudat, Stephan Halopeau, nos ajudavan fins ara. L’emplec servici civic foguèt pas renovelat pel periòde escolar 2017-2018. Per la sason venenta, l’emplec ajudat que corriá sus doas annadas serà pas renovelat. Aquesta situacion va directament metre en perilh lo manten de la seccion de mairala l’annada venenta, d’aquí l’inquietud granda dels parents e ensenhairas.»
La manifestacion anèt puèi davant lo teatre de l’Usine per rescontrar Olivier Desbordes, conselhièr departament e supleent de la deputada d’Òlt Huguette Tiégna. Aqueste recebèt longament la delegacion e enregistrèt las reivindicacions.
A l’eissida de l’entrevista, Olivier Desbordes assegurava : «Ai plan presa la mesura de vòstre lagui e de vòstra inquietud. Los transmetrai al mai leu al prefècte.»
Segon la directritz, «Los setanta e un establiments calandreta dobèrts sul territòri se van trapar dins la meteissa situacion que nosautres.»
En seguida a lor mobilizacion del 26 de setembre, a l’escasença de la jornada europèa de las lengas, las Calandretas de Peçac e Barsac manifestèron davant la prefectura de Bordèu per obténer lo desblocatge dels contractes ajudats.
Pendent la manifestacion poguèron obténer una audiéncia amb la directritz adjoncha del prefècte, per li demandar lo renovelament dels contractes ajudats, mas tanben amb lo gabinet d’Alain Rousser, president de la region Novèla Aquitània, per li tornar dire lor besonh de sosten.
A l’ora d’ara, las calandretas audencas (1) comptan 28 contractes ajudats. Vint e uèch contractes indispensables per far virar la maquina administrativa e assistir los ensenhaires al quotidian.
A Carcassona, las doas escòlas occitanas dispausan de cinc emplecs ajudats que quatre son d’ajudas mairalas. Se la supression d’aquestes contractes es confirmida dins lo temps, los dos establiments carcassonéses riscan de se trapar en granda dificultat tre la fin de l’annada que ven. Una situacion que projècta pas Gilbert Oliver, lo president de l’associacion locala. «Los parents que faguèron la causida de metre sos enfants dins de calandretas balhan un escotisson anadièr de 285 €. Es pas pensable, a l’ora d’ara, de demandar mai a las familhas».
Los responsables associatius, sostenguts pel movement País Nòstre, profiechèron ièr de la jornada europèa de las lengas per anar a la prefectura d’Aude ont remetèron una mocion al representant de l’Estat. Mocions ont demandan al prefècte de plaidejar lor causa al nivèl governamental per qu’aquestes contractes sián al mens mantenguts dins l’encastre de la derogacion Educacion Nacionala.
Gilbert Oliver, lo president de la calandreta de Carcassona, (a d,) balha una mocion a Stéphane Arcobelli, cap de gabinet de la prefectura d’Aude./ foto DDM, B.H.
Aquesta accion locala se debanèt tanben dins mantuns departaments d’ Aquitània Novèla e d’Occitània, ont fòrça responsables associatius son tanben plan inquiets.
(1) Carcassona, Narbona, Peiriac-Menerbés, Bisan-Menerbés, Sijan, Villedubert e Limós. A Carcassona e Narbona, comptam quatre escòlas.
La dintrada es complicada dins las escòlas occitanas. La supression dels CUI o CAE amputa los efectius que permeton de far foncionar aquestes establiments privats. Parents, ensenhaires o responsables manifestavan aqueste dimars de Montpelhièr a Bordèu en passar per Tolosa. Aquí las rasons del malaise.
Aqueste dimars, a l’escasença de la jornada europèa de las lengas, las Calandreta manifestèron davant totas las prefecturas del grand sud. De Montpelhièr a Bordèu.
A Albi, èran un cinquantenat. A Tolosa, un pichòt centenat de parents, enfants e personals de las uèch escòlas, del collègi e de la federacion. Dempuèi la dintrada en Garona Nauta 15 pòstes son ja estats suprimits, 30 en tot d’aquí la fin de l’annada. « Un mini plan social » que denóncia Guilhèm Latrubesse, lo copresident de la Calandreta de Còsta Pavada a Tolosa.
Dins d’unas Calandretas son los parents que se relèvan dempuèi setembre per assegurar la cantina, lo centre de lésers o lo recapte. « Una solucion provisòria » contan lo mai implicats. Totes ponchan lo costat « brusc » de l’anóncia del govèrn que lor daissèt pas lo temps de trapar de solucions e que priva de personas d’un accès a l’emplec e a una formacion. Per eles, impossible d’embauchar d’un biais perenne, aquò fariá explosar los fraisses d’escolaritat (entre 200 e 500 € per mes en mejana e segon los revenguts).
De Calandretas poirián tancar abans Nadal
Dins la Calandreta del païs Murethin son cinc pòstes manaçats de supression debuta de 2018. Pels dirigents, se son pas remplaçats es la desaparicion de l’escòla qu’aculhís un centenat d’enfants. Guilhèm Latrubesse es fòrt clar : los establiments « mai recents, mens solides » poirián tancar « abans Nadal » se la prefectura los ajuda pas.
Los Occitans demandan al prefècte de manténer los pòstes (budgèt estimat a 200 000 € per Garona Nauta) coma en Bretanha per Diwan (ret de las escòlas immersivas en breton). Aval, lo prefècte mantenguèt totes los contractes ajudats fins a junh de 2018. La prefectura a reçauput una delegacion e a promés d’estudiar lo dorsièr e de far remontar la reivindecacion al govèrn.


c: text/html

text:
Còp d’uèlh en videò dels concèrts del divendres 31 de mars e del dissabte 1er d’abrial
La Setmana comencèt lo diluns 27 de març amb lo concèrt de Lou Dàvi al fogal de La Kazba a l’universitat Joan Jaurès, e l’arribada dels estudiants catalans de l’Universitat de Lhèida.
Conferéncia de Claudi Sicre
Lo ser estrena de l’exposicion de las òbras de Robert Sanyas a l’Ostal d’Occitània
Contunhèrem dimars amb las conferéncias d’Albert Turull, Ramon Sistac e Aitor Carrera
Dimècres al CLAP del Gai Saber, presentacion de la mòstra « Lenga(s) de Guèrra » per Joëla Ginestet
Cafè Istòria – Literatura « Femnas, poder e poësia al sègle XII » amb Adeline Vaysset e Ugo Lavorata, diplomats del Master Estudis Medievals e Marine Mazars, moderatriç, e doctoranta en Literatura medievala occictana
Dijòus a l’Ostal d’Occitània, Florant Mercadier nos presentèt son espectacle « Les contes du placard »
Lo divendres l’Ostal d’Occitània calfèt amb los concèrts de Brick à Drac, Enlòc e Lune de Bière!
Barradura de la Setmana amb Arnaud Cance
E tota la setmana, los estudiants de Òsca ocupèron l’universitat amb l’estand de l’associacion

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chipre del Nòrd
La Republica Turca de Chipre del Nòrd es un estat de facto non reconegut per la comunitat internacionala (solament reconegut per Turquia), situat dins lo nòrd-èst de l'illa de Chipre.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Diluns, 11.9.2017 03h00
Lo rock dich “gotic”
En 1979, un genre de rock amb un ambient misteriós e subtil se desvolopèt en Anglatèrra e ais Estats Units puei se difusèt dins la rèsta dau Mond. Lei jornalistas musicaus l’apelèron gotic en lo comparant a l’atmosfèra solombrosa dau corrent literari qu’avèm evocat (en anglés gothic rock, goth rock, goth). De noms equivalents coma deathrock o batcave aguèron pas tant de succès. Lei grops mai emblematics d’aqueu genre son Siouxsie and the Banshees, Bauhaus, Joy Division, Christian Death, Virgin Prunes, The Cure, The Sisters of Mercy, Fields of the Nephilim, Skeletal Family, Clan of Xymox e tanteis autres...
Es una musica que se regenèra sens relambi amb de grops novèus coma Belgrado (en Catalonha) o She Past Away (en Turquia)...
Lo brinde dich “gotic”
Lei primiers grops de rock gotic avián de brindes divèrs. Certanei membres dau grop Bauhaus aguèron l’idèa, vèrs 1980, d’aparéisser sus scèna amb un abilhatge solombrós, de peus espelofits e un maquilhatge marcat per illustrar la musica que jogavan. Siouxsie Sioux, la cantaira de Siouxsie and the Banshees, desvolopèt la version femenina d’aqueu brinde amb un grand succès.
Uei es devengut la marca distintiva d’una “tribu urbana” que se desconnècta de mai en mai dau rock gotic e que se renovèla a cada generacion.
Lo brinde gotic se pòt trobar quitament dins de grops musicaus que fan pas ges de rock gotic mai puslèu d’heavy metal (coma Cradle of Filth), de rock industriau (coma Marilyn Manson) e mai de pòp inofensiu (coma Evanescence).
Lo brinde gotic l’arboran de jovents que coneisson pas totjorn lo rock gotic. En Japon lei lolitas goticas son celèbras.
Davant lei perilhs de caricatura de l’etiqueta “gotica”, certanei grops istorics de rock gotic coma Bauhaus, The Cure e The Sisters of Mercy an insistit per dire qu’elei vòlon pas èsser catalogats dins lo movement “gotic”... E son apareguts mai d’un còp amb de brindes “antigotics” en i fasent dominar lo blanc o lei colors vivas...
De maniera pus tragica, la cultura juvenila gotica es estada victima de repression dins lo regim autoritari d’Ozbequistan. Una peripècia de mai dins una lònga sèria d’incomprenesons...
Aqueleis istòrias illustran lei cas innombrables d’estigmatizacion, d’oblit, de resurreccion e de reïnvencion que boiran lo sovenir deis ancians gòts dins l’imaginacion collectiva...
La forma dei mots
En lenga occitana utilizam lo nom gòt~gòta per designar lei personas que pertanhon au pòble germanic d’origina: lei migracions dei gòts. L’adjectiu relatiu a aquela populacion pòt èsser gotic~gotica o pus rarament gòt~gòta: la cavalariá gotica o la cavalariá gòta. La lenga germanica d’aqueu pòble s’apèla lo gotic (es un nom format a partir de l’adjectiu).
Per evocar lei doas brancas istoricas d’aqueu pòble, lei mots rèstan semblants e recebon solament lei prefixes visi- e ostro-. Lei noms per lei personas son visigòt~visigòta e ostrogòt~ostrogòta. Leis adjectius son d’un caire visigotic~visigotica (o visigòt~visigòta) e d’autre caire ostrogotic~ostrogotica (o ostrogòt~ostrogòta).
Ara, per parlar dei movements culturaus ulteriors en arquitectura, en calligrafia, en musica o en mòda, l’occitan utiliza solament la forma gotic~gotica, que siá un nom relatiu a una persona (I a una banda de gotics dins lo licèu), un adjectiu (l’art gotic, una catedrala gotica, lei letras goticas, un roman gotic, lo rock gotic, una cantaira gotica) o que siá un nom de corrent format a partir de l’adjectiu (lo gotic coma corrent d’art medievau, lo gotic coma dessenh d’escritura, lo gotic coma genre de rock).
Lei dialèctes occitans escrivon toteis aquelei mots de maniera rigorosament identica, sola la pronóncia pòt variar.
Leis autrei lengas romanicas an d’usatges relativament similars, en particular lo catalan (got~goda, gòtic~gòtica...), l’espanhòu (godo~goda, gótico~gótica) e lo francés (Goth~Gothe, gothique). L’italian ditz goto~gota e gotico~gotica per lei fenomèns ancians mai preferís l’anglicisme goth per parlar dau recent corrent musicau e vestimentari.
A Barcelona, i'a lo barri gotic...
#1 :D :D :D Ben vist!
La resureccion etèrna dei gòts es un sòmi de totei lei acoolics. Lei gòts que venon dei cranes dei visigòts que s'i beviá la bièra (o d'idromèl o de pastagàs, sai pas mai) dedins, non ?


text:
Veire vueit
Que vienen de celebrar l’anniversari de la batalha de Verdun : l’escadença d’aver ua pensada esmavuda taus escrivans occitans qui son morts a la guèrra, abans d’aver podut escríver la lor pagina suu libe màger de la literatura occitana. Atau, Francés de Lartiga, vadut a Condom, en 1893 e mort au combat, en Champanha, au mes d’octobre de 1914, a 21 ans. Per estar joen, qu’avè dejà collaborat a la revista Reclams de Biarn e Gascougne e a La Bouts de la Terre. Ací çò qu’escriu Fernand Sarran dens lo prefaci de Arrajades gascounes, lo recuelh deus tèxtes de Francés de Lartiga, pareishut a Pau en 1920 : « […] Ce qu’ont chanté les plus grands parmi les plus grands, la Terre, l’Amour, la Mort, il l’a chanté lui aussi. Il n’a pas pu achever sa chanson […]. » M.R.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue


text:
L'Echo de Savoie n°66 (septembre 2003)
Intervention d'Alen Favro lors du colloque de Carema (Piémont) le 1er mars 2003. La grafia supradialectala ORB por lo francoprovençal.
1/ Qu’est na grafia supradialèctâla?
Dens lo mondo il y at cinq ou six mile lengoues difèrentes, mas il y en at solament quârques centênes que sant ècrites. En Eropa on at en grôs na centêna de lengoues, sen comptar celes du Côcaso, et els sant quâsiment totes ècrites. Sovent il y at avu un procèssus de normalisacion u travèrs des sièclos, coment por lo francês, l’anglês, l’italien*… Des côps il est difèrent, il est na grafia supradialèctâla qu’est construita por permètre a tôs celor que prèjont des dialèctos d’una méma lengoua de se comprendre per ècrit, mémo quand il est prod dificilo de se comprendre oralament. Coment èsemplo on pôt prendre l’holandês, avouéc sos dialèctos "néerlandês" (du nord) et flamands, que sant ben difèrents; portant la lengoua holandêsa s’ècrit —quâsiment— pertot de la méma façon. Des vês il y a pas étâ possiblo de se betar d'acôrd, coment en Norvège, onte il y a doves lengoues ècrites oficialisâyes. On at crèâ des grafies supradialèctales asse-ben por des lengoues minoritères (pas oficiales) coment lo breton et l’occitan; ben sûr il y at tojorn des gens que seront jamés d’acôrd, que volont provocar des crises et fâre des scandalos, mas a châ pou la grafia supradialèctâla se fât accèptar, d’atant ples qu’il est sovent na quèstion de survia por la lengoua.
*On porrêt dire que cetes lengoues ont lor asse-ben na grafia supradialèctâla, perce qu’on prononce pas de la méma façon dans les difèrents payis ou règions yô cetes lengoues sant prègiês, et on at pas tojorn les mémos mots, les mémes èxpressions. 2/ Porquè na grafia supradialèctâla por lo francoprovençâl?
Lo francoprovençâl est pas recognu coment lengoua dès grant temps. On pôt mémo pensar qu’il y a pas d’identitât comena: on est savoyârd, vâldoten, vôdouès..., il est pas possiblo d’étre francoprovençal. Portant dès la crèacion des fétes du patouès, u comencement des anâyes huétanta, on at tot-pariér l’empression de fâre partia du mémo mondo. Il vint pôt-être asse-ben de la rèsta de l’èsprit révolucionèro des anâyes sèptanta et de la concèpcion de l’Harpytania. Mas les fétes du patouès sant pas du tipo revendicatif, on vint surtot por s’amusar, ora il est mémo na sôrta d’èvènement comèrcial por los organisators. Et pendent cél temps la lengoua continue de morir. Il fôt savêr qu’en France (et il est sûrament la méma chousa en Suisse) la transmission de la lengoua se fât solament a 10%. Il vôt dére que quand dans la gènèracion des grants-parents il y at 100 pèrsones que prègévont patouès, il en reste solament diéx chiéz los enfants, et un chiéz los petits-enfants. Il est un verét dèsâstro.
Mas il fôt comprendre que lo patouès est na lengoua de velâjo, et houé l’èconomia, la façon de vivre fât qu’il y at pas més de place por les lengoues de velâjo. Houé on vit dens des bassins de travâly, sovent dans des veles, et la lengoua at pas siuvu cet'èvolucion. Lo patouès est devegnu na simpla lengoua de la famelye, qu’il serêt na vèrgogna de prègiér u defôr. Mas ben ples sovent al at disparu, al at mémo pas lèssiê de sovegnir, ou ben al fât pensar u temps onte on étêt dèrriér lo cul des vaches. Adonc orendrêt on prège français ou ben italien, et bentout on prègerat amériquen, il est ja sovent d’ense à Genéva, yô l’himno nacional est portant oncor en savoyârd.
M’est avis qu’il est pas possiblo d’alar contra cet'èvolucion, on pôt pas més fâre rebiolar un patouès dens châque velâjo ou châque petita vela. Se nos pensens que noutra lengoua at na veréta valor, qu’el at un patrimouèno, qu’el pôt oncor étre utilisâye, s’entend qu’el pôt être prègiê et ècrita, liésua et acutâye, nos devens trovar un'ôtra stratègia. Il fôt d’abord siuvre l'évolucion du mondo, construire des fôrmes de lengoua modernes, adoptar des néologismos que seront possiblament pouésiês dens lo lèxico de la lengoua, et surtot accèptar d'utilisar na méma variétât de lengoua sur un ples grant tèrritouèro. Il est d'ense ou ben il serat la disparicion de noutra lengoua.
Et pués nos ens fôta d’un cuvèrt, d’un têt comon por tôs celors que prèjont la lengoua, il est la grafia supradialèctâla, avouéc laquinta nos porrens:
— difusar des enformacions, des jornals, des lévros, comunicar per ècrit en gènèral, et per èsemplo fâre na fôlye d’enscripcion ux fétes du patouès en francoprovençâl, et pas més en francês;
— transcrire des tèxtos por que tôs los liésors pouessont comprendre les grafies difèrentes et los ôtros dialectos de la méma lengoua, sen devêr utilisar des traduccions en francês ou en italien;
— publeyér des lévros d’ècoula por tôs los enfants du sèctor francoprovençâl; on comprend qu’il est pas possiblo d’èditar des lévros solament por un velâjo ou na valâye;
— fâre recognetre la lengoua per les enstances politiques règionales, nacionales, eropèennes; crèyo pas qu’els vodront accèptar totes les variantes, il est matèrialament empossiblo: il est la rêson de la crèacion du romanche grison por devegnir la quatriéma lengoua oficièla de la Suisse, por l'administracion, la justice, etc.; il est pas contra los patouès, mas contra lo verét "ènemi": l'alemand. Lo francoprovençâl dêt étre identifiâ asse facilament coment totes les ôtres lengoues, il dêt lui asse-ben avêr un’ émage grafica, dens laquinta nos nos retroverens asse-ben. 3/ Quârques aspècts de la grafia supradialèctâla ORB.
En 1998 Dominique Stich at publeyê dens son lévro "Parlons francoprovençal" la premiére grafia supradialèctâla por lo francoprovençâl, l’ORA (Orthographe de Référence A). Pués dens sa tése, en 2001, al l’at modifiâ por fâre l’ORB. Je vé pas prèsentar l’ensemblo de ceta grafia – mas je l’é prêsa avouéc mè se vos voléd me pôsar des quèstions.
Vê-quê los principos de base:
L’ORB est ètimologica, coment quâsiment totes les grafies de lengoues néolatines. Per èsemplo on ècrit temps, cièl, champ... Cet’ aspèct ètimologico pèrmèt de gouardar des lètres muètes, que povont édiér la recognessence des mots. Na grafia fonética, avouéc tin, syè, shan per èsemplo, se liét dificilament, surtot por celor que prononçont pas de la méma façon, et ben sovent on at des problèmos d’omonimia (sin: cent, cinq, sens, sent, cen...).
L’ORB gouarde la s du plurièl, qu’on prononce dens quârques dialèctos et qu’on retrove sovent dens des "lièsons" (des âbros, los amis). Ceta èsiste en francês, occitan, catalan, èspagnol, português, anglês, qu’el sèye tojorn prononciê ou pas. De la méma façon on trove des dèsinences verbales muètes.
Por na voyèla simpla on utilise na solèta lètra, hormis ou; d’ense on troverat pas *ai, *au, *eu.
On retint quatro voyèles nasales : an, en, in, on.
Les consones finales se prononçont pas (hormis des côps l et r, et pués ben sûr dens les lièsons).
L’ORB ressemble ux grafies patouèses dens quârques aspects: normalament on doble pas les consones (hormis s et r dens des câs prècis), et per èsemplo on utilise des fôrmes grafiques coment ly por [?], que devint [y] dens des dialectos.
Espèro que vos éd comprês la filosofia de ceta grafia: pèrmetre na recognessence rapida des mots, èvitar les confusions et rèstar dens lo cèrcllo des lengoues galo-romanes, por pas isolar lo francoprovençâl, tot en lui balyent na fisionomia ben spèciala.
Il est èvident que la grafia pèrmèt des prononciacions difèrentes: per èsemplo ch se prononce [?], [t?], [ts], [st], [?] d’aprés los dialèctos. Mémament por solucion on pôt dére solussyon ou ben soluchon.
On pôt remarcar que l’ORB est pas na grafia "fonètica": il est tot simplament pas possiblo por na lengoua que change fonèticament d’un patouès a l’ôtro (et asse-ben dens lo temps, coment dens la Môrièna u XXo sièclo). Per èsemplo on pôt pas imaginar la grafia de Conflans, qu’est fêta por ècrire los difèrents dialèctos, coment grafia supradialèctâla. Ou ben fôdrêt emposar un patouès prècis a tot lo sèctor francoprovençâl, mas m’est avis qu’il est pas possiblo, d’atant ples qu’il y a pas per lo moment un patouès ples fort que los ôtros. 4/ Grafia large, grafia sarrâye.
L’ORB pôt étre amènagiê por transcrire quârques particularitâts des dialèctos.
Per èsemplo, por féta on pôt ècrire fétha a Fribôrg (il se prononce [‘fe?a]), por lana on pôt ècrire lanna en Savouè (il s’ècrét lan-na en Conflans); on pôt endicar des dènasalisacions avouéc un accent grafico: vènt, nàn… D’ense châque ôtor at des latitudes por utilisar la lengoua, il pôt mencionar cetos particularismos u comencement ou ben a la fin de son lévro ou de son articllo. Mas sovent il y a mémo pas fôta de mencionar los difèrences. Dens ceti tèxto j'utiliso quârques particularismos et ils se vêyont quâsiment pas.
5/ Remarques et conclusion.
L’ORA avêt scandalisâ ben des patouèsants, qu’étant habituâs ux grafies localisantes. Ils pensâvont qu’el ressemblâve trop u francês, mas fôt dére que les grafies patouèses sant basâyes sur la fonètica du francês –ou ben de l’italien– et il est oncor pire. L’ORB est na grafia indépendenta, pas basâye sur lo francês, mas sur l’ètimologia des lengoues galo-romanes. En veretât el ressemble més a la grafia IEO (Institut d’Etudes Occitanes) por l’occitan, ora franc rèpandua et ensègnê sen grants problémos dens des mouéls d’écoules en Occitanie (los règents ont tôs étâ formâs avouéc ceta grafia).
Il est verét que les grafies fonétiques ont étâ enventâyes por los vielys patouèsants que savant ècrire solament lo francês ou ben l’italien. Ora los jouenos aprègnont ben d’ôtras lengoues et il est pas honéto de dére per èsemplo que quand on vêt ch on y prononce ôtomaticament coment en francês ou ben coment en italien.
Pendent grant temps los patouèsants ont pensâ que lor lengoua étêt u fond ren que na varianta de francês et, u Piémont, d’italien, tot simplament perce qu’el est na lengoua néolatina et qu’ils en cognessévont pas d’ôtres. Fôt sôrtir de ceta logica absurda et regardar lo francoprovençâl coment na veréta lengoua, avouéc na veréta litératura, et qu’at lo drêt de vivre sa via coment le drêt de vivre sa via coment loas ôtres lengoues. Adonc il fôt sôrtir de ceta logica de patouès por entrar dens na veréta logica de lengoua. Pendent cetos dèrriérs jorns j’é liésu Just Songeon, un ôtor savoyârd du comencement du XXo sièclo, et je me su rendu comptio qu’al avêt comprês ceta logica, al at volu ècrire dens na grafia que fât pensar a l’ORB, avouéc des plurièls en s et des dèsinences verbales de mémo tipo. Et on porrêt trovar d’ôtros èsemplos d’ôtors ben enspirâs.
J’èspéro bentout publeyér un diccionèro bilengoue francoprovençâl-francês et francês-francoprovençâl, avouéc des néologismos, des toponimos, na petita gramèra et un'antologia. Dominique Stich serat l’ôtor principal. Lo francoprovençâl serat ècrit en ORB, mas dens l’antologia il y arat asse-ben la grafia d’origina de châque tèxto. D’ense je vodrê contribuar a na ples granta conscience de la lengoua et avouéc cen a la difusion d’una grafia supradialèctâla. Je sâ ben que cen vat pas plére a tôs, que los "localistos" et los "jacobins" —sovent los mémos— vodront criticar cél lévro, avouéc sûrament l’éde de quârques grants "féodâls", homos et enstitucions, qu’aront pouere de pèrdre lo monopolo sur lor petita règion ou lor petit sèctor d’activitât. Il serat dificilo, mas m’est avis qu’il fôt fâre quârque-ren ora se nos volens pas pèrdre noutra lengoua ben malâda, que se trove en veretât sur lo revond de la disparicion. Et pués por los ôtors, por los ècrivens, penso que serat prod amusent d’utilisar asse-ben na novèla grafia, més uvèrta sur l’ensemblo du mondo francoprovençâl. Il y a ren que per la pratica que nos porrens vêr los problèmos et les dificultâts que rèstont a surpassar.
A.F.
_________________
www.arpitania.eu


text:
1132
Aquesta pagina concernís l'an 1132 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Dos ans après la victòria còntra Tòmas de Marle, lo còmte e conselhier dau rèi Uc de Vermandois deguèt organizar una campanha per sometre son fiu Enguerran de Coucy. Pasmens, foguèt incapable de lo vencre e decidèt finalament de lo maridar ambé sa nivèça. Aquò permetèt de pacificar la region.
En parallèl, lo rèi acceptèt de perdonar Estève de Garlanda, son ancian conselhier desgraciat en 1127. Pasmens, lo còmte Uc de Vermandois e lo monge Suger demorèron lei conselhiers principaus de Loís VI.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Regent d'un Califat sensa califa dempuei la disparicion misteriosa de son cosin Abu al-Qasim al-Tayyib, Al-Hafiz se proclamèt califa en febrier. Pasmens, coma èra pas l'eiretier en linha masculina dirècta dei califas fatimidas, aquò foguèt pas acceptat per una partida de la populacion e dau clergat entraïnant un esquisma novèu entre Hafizzi qu'acceptavan la legitimitat de son poder e Tayyibi que consideravan Abu al-Qasim al-Tayyib coma califa ocultat. L'efècte immediat foguèt limitat car, franc d'Iemèn, lei Tayyibi foguèron aisament desfachs mai agravèt lo declin e l'afebliment dau Califat qu'èra ja en lucha còntra l'esquisma nizarista.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion documentat d'una pèça d'artilhariá de pouvera negra sus un prat batalhier (lo 28 de genier, per lei [[Chinés).


text:
Dau diumenc 26 au dimecres 29 d’aost, los Objectors de Creissença se pausan rendetz-vos au Villard (Roiera de Vaciviera) dins la Cruesa per daus rescontres frairaus e conviviaus, perfin d’elaborar ensems un project politic e construire un ostilh politic pertinent (malhum o moviment) per propajar lo concept de decreissença o acreissença.
’Na minoritat d’abitants manlevan la pus granda partida daus ressorsas naturalas de la planeta. Lo modele de desvelopament economic impausat per los òmes politics, lo poder financier, los economistas e las medias faria mestier, si era espandut a l’ensemble daus país dau globe, de l’equivalent de cinc planetas. Ne’n avem nonmas una...
Perque la decreissença ? Per chamnhar d’era, nos ditz lo Serge Latouche ! Los objectors de creissença vòlen tornar botar l’economia au servici de l’òme per qu’i àia "mai de liams e mens de bens". Qu’es l’ideia de trabalhar mens, de produire nonmas çò qu’es vertadierament utile, de rompre emb los mòdes de produccion que comprometan durablament lo quite endevenir de l’umanitat. Coma ?
en descolonizar l’imaginari de totas les influéncias mediaticas e publicitàrias,
en perpausar de las alternatives concretas tan dins lo quotidian coma au niveu mondiau,
en presentar un project politic de societat de decreissença davant lo còrs electorau.
Volem esser responsables e ganhar nòstra autonomia per faciar :
au recorson ecologic (pollucions, chamnhaments climatics, tarissatge de las ressorsas naturalas, reduccion de la biodiversitat, destruccion daus ecosistemas...),
au recorson sociau (explosion de las inegalitats entre los pòples e entre los individùs, insecuritat sociala...)
au recorson uman (desvelopament dau malesser e de sas patologias, manipulacion de massa, destruccion de la diversitat de las culturas...),
lo recorson politic (crisi de la democracia, renforçament dau contraròtle sociau e de la repression, insecuritat planetària...).
Programa daus rescontres
Diumenc 26 d’aost : Simplessa volontària, obradors tematics
metòdes de decisions participativas (François Schneider)
comunicacion non-violenta (Claude Le Guérrannic)
Gandhi e la non-violéncia (Jean-Paul Alonso)
decreissença e servicis publics, emb la participacion dau Bernard Defay dau Collectiu nacionau per la defensa daus servicis publics (Cathy Jean)
energia (Jean-Luc Pasquinet)
Diluns 27 d’aost : Accions collectivas / experimentacions socialas, obradors tematics
actualitat dau distributisme (Jean-Paul Lambert e Marc Groussain)
cabanizacion e abitatança nomadas
circuits de comercializacion (Brigitte Bonnefille)
marcha europenca de la decreissença (Didier Laurencin)
Qualas accions per lo ROCADe ? (François Schneider)
Batalhatge : "Quala estrategia per la decreissença ?"
coma Jean- Paul Besset, Yves Paccalet (benleu), Réginal de Potesta de Waleffe, Fabrice Nicolino...
Dimars 28 d’aost : Project politic mai fondamentaus daus OC, obradors tematics
redaccion de la CHARTA daus Objectors de creissança (Paul Ariès)
l’usatge e lo mesusatge (Paul Ariès)
Serada cinemà a Aismostier : "Vivre en ce jardin",
un documentari presentat per son realisator, Serge Steyer
Dimecres 29 d’aost: Situacion politica mai organisacion des OC, obradors tematics
bilanç de la campanha coma José Bové e de la participacion aus CUAL (Christian Sunt)
organisacion dau malhum daus OC : associacion ou malhum informau ? (Jean-Marie Robert)
collectic d’animacion daus OC 2007/2008
D’autres obradors poden esser organisats per l@s participent-a-s de ilhs/elas mesmas.
Detalhs practics
per se marcar : 10 euros (cheque a l’òrdre d’Alternative Diffusion 56)
auberjament en dormitòri : 8 euros per nuech
auberjament en campatge : 2,50 euros per nuech
restauracion individuala en autogestion ou collectiva en cooperacion, petit merchat BIO tots los matins coma daus productors locaus
Podetz dempuei aura vos marcar en mandar vòstre cheque de 10 euros a :
Alternative Diffusion 56
6 bis rue de Kerarden
56 860 Séné
Contacte : Jean-Marie Robert au 02 97 66 54 93, bleiz56@no-log.org


text:
Baruj Benacerraf
Baruj Benacerraf (n. 29 d'octobre de 1920 - m. 2 d'agost de 2011[1]) foguèt un mètge veneçolan-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1980.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 29 d'octòbre de 1920 dins la vila de Caracas, en una familha d'origina josieva sefardita marroquina - argeriana. L'an 1925 se transportèt amb la siá familha a París, e lo 1940 als Estats Units, ont lo 1943 foguèt naturalizat nòrd-american. Estudièt medecina a la Universitat de Columbia e a l'escòla Medica de Virgina, situada dins la vila de Richmond.
Après participar a la Segonda Guèrra Mondiala coma mètge foguèt nomenat membre investigador de la Universitat de Columbia entre 1948 e 1950, de l'Espital Broussais de París entre aquel an e lo 1956, de l'Universitat de Nòva York fins lo 1968 e l'Universitat de Harvard entre 1970 e 1991, d'ont foguèt tanben professor de patologia. Entre 1968 e 1970 foguèt membre de l'Institut Nacional de Salut dels Estats Units. Dempuèi 1972 es membre de l'Academia nòrd-americana d'Arts e Sciéncias e del 1973 de l'Academia de Sciéncias dels Estats Units.
Moriguèt lo 2 d'agost de 2011 als Estats Units.


text:
Lèssia Orobets
Lèssia Ióriivna Orobets (en ucraïnian: Лécя Ю́piïBHa Opoбéцb; 3 de mai de 1982) es una jurista e politiciana ucraïniana. Es actualament, e dempuèi 2007, membre del Parlament d'Ucraïna. Foguèt elegida primièr amb lo partit Nòstra Ucraïna - Autodefensa Populara) e reelegida un segond còp en 2012 coma membre del partit Batkivshchyna capitanejat per Iólia Tymoshenko.
Son combat contra la corrupcion governamentala coma dins la societat ucraïniana ne faguèron una de las figuras d'oposicion màger al govèrn de Víktor Ianokòvych. Activa participaira a las manifestacions proeuropèas e antigovernamentalas sonadas EuroMaidan foguèt victima d'una agression de la Berkut durant lo mes de genièr a la carrièra Hroshevskoho.
Se presentèt a las eleccions a la comuna de Kyiv que se faguèron lo 25 de mai de 2014 mas obtenguèt mens de 10% mentre que son rival lo boxaire Vitali Klychkò, que s'emportèt mai de 55% dels sufragis, venguèt lo novèl cònsol de la capitala ucraïniana.