text:
Catedrala de Sant Pèire e Sant Pau de Magalona
La Catedrala de Sant Pèire e Sant Pau de Magalona es una catedrala dels sègles XII e XIII situada sus la comuna lengadociana de Vilanòva de Magalona.
Èra estat bastida dins la ciutat insulària visigòta de Magalona.
Es un monument istoric de França dempuèi 1840.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Lo bastiment
- 3 Galeriás
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas de l'evescat[modificar | modificar la font]
Una antiquitat atestada[modificar | modificar la font]
Las escavcions arqueologicas de 1967 monstrèron los rèstes d'aquela anciana illòta, de rèstes romans, etruscs e fòrça sarcofags visigòts. Las fondacions d'una glèisa destrucha al sègle VII, i foguèron tanben releveladas.
A la casuda de l'Empèri Roman al sègle V, los Visigòts prenguèron una partida de la region de Melguèlh que l'illa de Magalona. La religion crestiana s'impausèt pauc a pauc. Dempuèi 533, un evescal se fixèt sus l'illa. Los seus primièrs evesques foguèron: Boèce vèrs 589, Geniés 597-633?, (Geniés o Genesi). Èra alara ja sus l'illa una glèisa-catedrala. L'evescat de Magalona apareis dins los tèxtes a la fin del sègle VI, sus una illa ja occupada dins l'Antiquitat[1].
Las rasons de l'existéncia de l'evescat de Magalona sus aquela illòta a l'escart de la Via Domícia e alunhat de tota vila (Montpelhièr existiá pas encara) demòran inexplicadas[2]. Pasmens lo caractèr insulari (l'evescat èra accessible sonque pel mar) deviá assegurar la proteccion. Magalona, foguèt lo sèti de l'evesque mas tanben del comte gòt[3], qu'assegurava lo poder temporal.
Plan aparada costat tèrra, al contrari, aquela posicion estrategica demorava plan expausada a las invasions vengudas de la mar. Es a causa d'aquela posicion estrategica que lo rei visigòt Vamba ne faguèt lo sètge en 673, alara de sa campanha de reconquèsta de la Narbonesa.
Pòrt Sarrasin[modificar | modificar la font]
Al sègle VIII, alara que lo poder Visigòt s'aflaquissiá e que fin finala lo reialme de Toledo casava, los musulmans d'Espanha (los Sarrasins) multipliavan las espedicions en tèrre crestiana. Aprèp aver conquerit Catalonha, passèron los Pirenèus, en 715. La Septimània passèt jos lor totala dominacion en 719.
Magalona, a causa de la seuna posicion clau, venguèt Pòrt Sarrasin, sens dobte una plaça fortificada. Daissant los amenatjaments naturals, de cais foguèron bastits permetent a de naus d'abordar e descargar de merças en tota seguretat. Ara encara lo luòc dich la Sarrasina correspond al grau per ont passavan los bastèus. Malgrat la preséncia dels envasidors, la libertat de culte demorava sus l'illa, los abitants avián alara l'estatut de « dhimmis ».
En reaccion, los Francs, venguts del Nòrd, comencèron la reconquèsta: aprèp Peitieus en 732, Carles Martèl percacèt los Sarrasins qu'abandonèron pauc a pauc lo sud de França. Foguèt aprèp l'escaç de la conquèsta de Septimània que foguèt destrucha la primièra catedrala transformada en mosqueta, en 737. L'arquitectura d'aquel primièr edifici demòra desconeguda.
Alara lo site demorèt gaireben abandonat pendent tres sègles, quitament s'una vida precaira sembla aver domorat malgrat la paur dels pirats. L'evèsque s'installèt a qualques quilomètres, a Melguèlh (ara Mauguiò), sus l'oppidum antic de Substancion, que lo site se trapa ara sus la comuna de Castèlnòu de Les[4].
Lo reviscol del sègle XI[modificar | modificar la font]
A partir de 1030, Arnaud, evesque de Magalona de 1029 a 1060, decidiguèt de far tornar bastir la catedrala. I creèt un capítol de dotze Canonges regulars, que seguissián la règla de sant Agustin. D'aquel edifici, demora ara pas que la capèla Sant Agustin, acolada al sud de l'edifici.
Per melhorar l'accès a la vila, que sonque se fasiá per nau, calguèt bastir un pont, long de prèp d'un quilomètre, entre l'illa e Vilanòva de Magalona[5], qu'un dignitari del capítol foguèt cargat especialament. Calguèt tanben bastir de barris per aparar lo site de las atacas des musulmanas.
Los successors de l'evesque Arnaud, somes a la suzeiranetat dels comtes de Melguèlh qu'acabèron per legar lors dreches sus l'evescat al papa Gregòri VII en 1085. Recebèron fòrça donacions. Venguda proprietat de Santa Ses e tèrra d'asili, Magalona èra alara en plan val[6]. Urban II visitèt l'illa en 1096, e la proclamèt « la segonda aprèp aquela de Roma ».
Lo sègle XII e XIII: apogèu de l'evescat de Magalona[modificar | modificar la font]
A vegadas, a causa de la faccions en Itàlia, de pontifes trapavan refugi a Magalona. Atal lo papa Gelasi II i foguèt acculhit en 1118. Es atal qu'Alexandre III i consacrèt en 1163 l'altar màger.
Lo prestigi e la riquesa del l'evescat provoquèron la construccion d'una nòva catedrala. Tres evesques menèron l'òbra considérabla: l'evesque Galtièr (1104-1129) bastiguèt lo cabeç e las absidas, e tanben lo larg transèpte fortificat; l'evesque Ramond (1129-1158) contunhèt l'òbra amb l'altar màger, la cadièra evescala e las doas torres al bas del transèpte; fin finala, Joan de Montlaur (1161-1190) bastiguèt la nau romanica, fasent appèl a la participacion dels fidèls.
Al començament del sègle XIII, doas autras torres foguèron bastidas per apara la faciada occidentala: la torre Sant Joan e la torre de l'Evesque, ata en partida roïnada. L'evescat èra alara fòrça plan aparat. Pendent la crosada dels Albigeses Magalona demorèt un bastion del papat: lo comtat de Melguèlh, proprietat del comte de Tolosa Ramon VI, venguèt feu de Magalona per Innocenç III[7]. Son arquidiacre èra lo quite Pèire de Castèlnòu, legat del papa en Lengadòc, dincas lo murtre a Sant Geli en 1208 provoquèt las ostilitats.
Decadéncia e abandon[modificar | modificar la font]
Ric e prospèr, l'evescat de Magalona provoquèt la cobença dels reialmes de França e d'Aragon. Mai d'una mesuras foguèron presas per arrestar la decadéncia, e al sègle XV l'evesque demorava a Montpelhièr alara que los canonges foguèron assignats à Magalona, gerits pel prebòst del capítol.
Lo sèti evescal foguèt supprimit en 1536 e l'evesque s’establiguèt alara definitivament a Montpelhièr. Venduts pels canonges, los bastiments claustrals fuguèron pauc a pauc detroïts e la catedrala fortificada, un temps plaça fòrta protestanta, foguèt en partida desbastida en 1632, a la demanda de Richelieu. De partida de murs foguèron vendudas en 1708 per serbir a construire du canal du Ròse a Seta, que passava traversait l'estanh vesin.
Vendut coma ben nacional a la Revolucion, puèi classificat monument istoric en 1840, lo domèni de Magalona foguèt comprat per Frédéric Fabrège en 1852 que ne comencèt la restauracion. Comencèt d'escavacions qu'enlusián lo seu ric passat, en tornant descobrir las fondacions de bastiments mai ancians. I plantèt fòrça esséncias mediterranèas, l'illa essent alara desprovesida d'arbres. Lo culte foguèt restablit dins la catedrala en 1875. L'eritièra donèt l'illa al diocèsi de Montpelhièr en 1949[8].
Epòca contemporanèa[modificar | modificar la font]
En 1967, una importanta campanha arqueologica permet d'atestar de l'antiquitat del site.
Un centre d'ajuda pel trabalh i es ara installat, gerit pels Companhons de Magalona: la seuna vocacion d'espitalitat atal contunha, en favorizant la reinsercion de personas adultas andicapadas intellectualas. Las activitats del CAT son lo trabalh agricòl, l'aquacultura, la pèsca, e las activitats de sostractança.
En 2002, dètz e sèt veirals concebuts per Robert Morris e realizats per Duchemin, de color blau palle e mèl, foguèron pausats dins las baias restauradas.
A l'ora d'ara Magalona accuelhís un festenal de musica qu'es organizat cada an, en junh, dins la catedrala. Es un festenal de musica medievala, presentat dins l'encastre magnific de la catedrala, de musicas classicas ancianas de l'Edat Mejana, mas tanben barròcas, romantica ou renaissenta, d'òbras raras, sovent oblidadas[9].
Lo bastiment[modificar | modificar la font]
La catedrala foguèt bastida al sègle XII coma una vertadièra fortalesa. Las parets despassan plan sovent dos mètres d'espessors. Pssedava a l'epòca de defensas ara desaparegudas.
Lo portal[modificar | modificar la font]
Constitís la faciada occidentala. Es flancat de doas torres imposantas que daissant un estret passatge: la torre Sant Joan, ara destroïda, e la torre de l'Evesque, que demòra qualques pans roïnats. Aquelas doas torres foguèron edificadas al sègle XIII dins de blòcs de calcari coquilhièr jaune.
Les pèdrechs abrigan dos fòrça bèls basrelièus de marbre blanc representant Sant Pèire a drecha, e sant Paul a esquèrra, los dos patrons de la catedrala. Sant Pèire, segut, ten las claus dins une man e lo libre de l'Evangili de l'autre. Sant Pau, un genolh plegat, brandís una espasa dins la man drecha e las Letras de Pau dins l'autre. Las tunicas e mantèls a l'antica dels dos personatges son fòrça plan dessenhats. Las doas lausas datan del sègle XII, e èra sens dobte d'en primièr sus un grand timpan de plan cindre.
Lo lidal es fòrça long al repècte del portal, e d'un art mai evoluat. Es escultat d'un supèrbe rincèl d'acant al dessenh rafinat. Sul bòrd i a una inscripcion latina de 1178 e signada Bernard de Trevièrs que disís:
-
- « A aquela cala de vida, venètz, vos qu'avèt set.
En passant aquelas pòrtas, corrijatz vos mòrs.
Tu que dintra aqui, plora totjorn la teunas pècas,
Quin que siá lo teu pecat, es lavat per una font de larmas.
+ Bernard de Trevièrs faguèt aquò en l'an de l'incarnacion del Senhor 1178. »
- « A aquela cala de vida, venètz, vos qu'avèt set.
Lo lindal interior de la pòrta de la catedrala es un remplec d'una borna milliara datant de l'epòca de Tibèri (entre 14 e 37 ApC.), e venent benlèu del territòri antic de Besièrs[10].
Lo timpan es entornejat d'una arquivòlta briseda de marbre policròm. Es l'element mai recent del portal. Lo Crist es representat en majestat, sus un tròn canalat, benissent de la man drecha, e tenent lo Libre de Vida. Es vestit d'un drap au dessenh complèxe, e s'inscrit dins une glòria polilobada. Es entornejada de quatre animals de l'Apocalipsi, figurant los quatre Evangelistas: l'ase, l'agla, lo leon e lo buòu. Aqueles aimals tenon de longs filactèrs representant los evangèlis. La composicion es densa, dins un estil antiquisant.
La nau[modificar | modificar la font]
A l'interior, la nau es constituida dins las doas primièras travadas d'una vòlta bassa de plencindre, qu'es tresmontada d'una tribuna pels canongess accessible per un escalièr bastit dins l'espessor del paret. Dins lo paret drech de la segonda travada, de basrelièus e d'epitafas foguèron fixadas. Foguèron trobadas en 1872 per Frédéric Fabrèges, quand restaurèr lo pasiment de la catedrala.
Al delà de las doas primièras travadas se lèva una vòlta nauta e escura caracteristica de las construccions romanicas, de 10 mètres de larg per prèp de 20 mètres de naut, amb de parets de 2 a 2,5 mètres d'espessor. La sobrietat extrèma del luòc es compensada per una granda qualitat de maçonariá. Una imensa vòlta de berç leugièrament bresada cobrís la nau. Es rafortida cada miègcolomna per d'arcs dobles de triple rotlèu. Lo teulat reposava dirèctament dessus, sens fusteriá. Incrustats dins la vòlta, quatre rengs d'urnas de ceramica porosa permetavan d'assecament.
La nau es fòrça escura; sola la tribuna es perçada de tres fenèstras al sud e de doas baias superposadas a l'oèst. Lo sòl es constituit de tombas, gaireben totas anonimas. Quatre gesents d'evesques en marbre blanc son remarcables. E, pròche del transèpte, a la nautor de la tribuna, i a doas capèlas minusculas dins l'espessor dels parets que podavan servir d'oratòris pels canonges.
La tribuna[modificar | modificar la font]
Foguèt bastida a la fin del sègle XII pels canonges, sens dobte poder recitar l'offici en essent isolats, o a causa de l'umiditat de la glèisa bassa. Un escalièr drech monumental i dona accès, pres dins l'espessor del paret nòrd de la tresena travada de la nau. Donava tanben accès als clastras superiors, ara destroïts. La tribuna forma coma una glèisa nauta, que los canonges dediquèron un altar a sant Nicolàs. Lo luòc es fòrça mai luminós que lo rèste de la catedrala.
La pèira tombala de l'evesque Joan de Montlaur († 1190) foguèt utilizada per Fabrège per remplaçar l'altar desaperegut de sant Nicolàs. Es lo cabucèl d'un sarcofag qu'es gravat una epitafa en vèrs latins, que disís:
-
- « Dins aquel tombèl (repausa le còrs) de Joan. Que l'Alfa e l'Omega (lo Crist), lutz eternala, treslusisca totjorn sus el, que dins las escòlas dubriguèt los paures als dons de l'Esperit, e qu'aquel que le sang foguèt versat per nos, lave la seuna dècas carnalas.
Aquel qu'aviá causit entre mila se nomena Bertrand (lo sacrista). Foguèt el que lo sebelèt, coma podava alara lo far, dins la primièra setmana del Quarèsma, de l'an de l'Incarnacion del Senhor (1191). Atal qu'es escrich sus la pèira pausada sus la tèsta, daissèt aquèl sègle un dimercre, abant darrièr jorn de febrièr. »
- « Dins aquel tombèl (repausa le còrs) de Joan. Que l'Alfa e l'Omega (lo Crist), lutz eternala, treslusisca totjorn sus el, que dins las escòlas dubriguèt los paures als dons de l'Esperit, e qu'aquel que le sang foguèt versat per nos, lave la seuna dècas carnalas.
La capèla de Sant Agustin[modificar | modificar la font]
La capèla de Sant Agustin es la sola rèsta de la primièra catedrala, edificada al sègle XI. I dintram per un grand arc de plencindre constituit de tres vòltas. Sul pèdrech de drecha i a l'epitafa d'Aribert, evesque d'Avinhon mòrt a Magalona al començament del sègle XII. Èra facha d'una pèira freja, escura e umida. Es possible que constituissiá la crosada sud de la primièra catedrala. Èra tresmontada a l'estatge de la capèla de Sant Miquèl. L'altar de la capèla de Sant Agustin es de marbre blanc, amb las armas de l'evesque Joan de Bonald († 1487). Lo grand Arnaud i aviá tanben fach inscriure la sena epitafa.
Lo transèpte[modificar | modificar la font]
Coma l'absida, lo transèpte foguèt edificat al sègle XII e acabada en 1150 per l'evesque Godefroy. De leugièras diferéncias manifestan la seuna anterioritar al repècte de la nau. Es constituit d'una vasta travada rectangulara de vòlta leugièrament bresada, e doas capèlas forman las crosadas: la capèla de Santa Maria al sud, e la capèla del Sant Sepulcre al nòrd. Dintram dins las capèlas per d'arcs de doble rotlèu.
La capèla de Santa Maria comunicava d'en primièr amb lo cimentèri tocant (via la « pòrte dels mòrts »). Aquela causida arquitecturala eissida de l'art romanic miègjornal es tipicament lombard. Lo salvador de la catedrala, Frédéric Fabrège, repausa al pè de l'altar romanic. De sarcofags i son a l'ora d'ara remisats, amb al centre lo mausolèu de l'evesque Pèira Ademar († 1418). Al dessús de la capèla, dins la torre de Santa Maria, una autra capèla ara destroïda servissent al recuelhiment dels canonges.
La capèla del Sant Sepulcre possedís la meteissa crosada d'ogivas. Lo seu mausolèu de tipe gotic data del sègle XIV, e foguèt bastit pel cardenal de Canilhac, ancian prebòst de Magalona. Abriga ara un sarcofag visigòt de marbre gris escultat. Es tresmontada de la capèla de Sant Pancraci, invisible pel visitor.
Lo sòl del transèpte es calat de tombas, sovent anonimas. I a pasmens quatre dallas d'evesques de marbre.
L'absida[modificar | modificar la font]
L'absida, bastida al començament del sègle XII, es caracteristic del l'estil romanic primitiu; la seuna amplor, son elevacion e l'elegància del seu decòrs ne testimònia. Un banc presbiteral incrustat a la mitant contunha una tradicion paleacrestiana. Es enlusida per tres fenèstras romanicas amb de colomnetas e capitèls. Las fenèstras son decoradas amb de finas colomnas, ligadas per una corona de pichons arcs e tresmontadas d'un cordon de dents d'engrenatge.
A l'interior, lo paret meridional consèrva de fragments de pèiras tombalas de l'epòca romana: ensemble de bas relièus e d'epitafas fixats trobats per Frederic Fabrège quand renovelèt lo pasiment de la catedrala: venián de las claustras, del cimetèri que foguèron portadas coma elements decoratius. Se deu l'altar màger actual a Fabrège. Aquela dalla de pèira molurada remplaça aquela que consacrèt lo papa Alexandre III en 1163. Sus l'ancian altar màger èra representadas de flabella, eventalhs en plumas de pavon marcant l'appartenança a la Santa Ses.
Galeriás[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
Detalh d’un veiral del còr realizat en 2002 par Robert Morris
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "LanguedocRoman_p228">(fr)Languedoc Roman; coll.; ed: Zodiaque; 1985; p:228; isbn = 2736900170.
- ↑ La rason seriá qu'en drech roman, lo litoral èra partida de l'ager publicus, lo domèni public. Los sobeirans visigòts n'aurián doncas fach lor proprietat.
- ↑ (fr)Pierre A. Clément; Églises romanes oubliées du Bas Languedoc; ed: Presses du Languedoc; 1993; p:309;isbn = 2859981187.
- ↑ "LanguedocRoman_p228"
- ↑ (fr)Languedoc roman; Coll.; ed: Zodiaque; p: 228-229; isbn = 2736900170}}.
- ↑ (fr)"LanguedocRoman_p229" Languedoc roman; coll; ed: Zodiaque; 1985; p: 229; isbn = 2736900170}}.
- ↑ "LanguedocRoman_p229"
- ↑ (fr)Languedoc roman; coll.; ed: Zodiaque; 1985; p: 230; isbn = 2736900170}}.
- ↑ site del festenal.
- ↑ (fr) Jacques Gascou, « La présence de Tibère en Narbonnaise : les portraits et les inscriptions. II, Les témoignages épigraphiques », in Revue archéologique de Narbonnaise, 29, 1996. p. 64 (inscripcion n° 42 de l'epòca de Tibèri, marcant le XXXIIIen (?) mille dempuèi Nimes = CIL XVII-2, 285) (en linha).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Languedoc roman; coll; ed: Zodiaque; 1985; p: 226–244; isbn = 2736900170.
- (fr)Pierre A. Clément; Églises romanes oubliées du Bas Languedoc; ed:Presses du Languedoc; 1993; p:309–311; isbn = 2859981187}}.
- (fr)abbé Julien Rouquette & A. Villemagne; Cartulaire de Maguelone t:1; ed: Valat; 1912.
- (fr)abbé Julien Rouquette & A. Villemagne; Cartulaire de Maguelone; t:2; ed:Valat; 1913.
- (fr)abbé Julien Rouquette & A. Villemagne; Cartulaire de Maguelone; t:3; ed:Valat; 1920.
- (fr)abbé Julien Rouquette & A. Villemagne; Cartulaire de Maguelone; t:4; ed:Valat; 1923|.
- (fr)abbé Julien Rouquette & A. Villemagne; Bullaire de l’église de Maguelone; T:1 e 2.


c: text/html

text:
Mein Kampf
Mein Kampf (en alemand "La miá lucha") es un libre escrich per Adolf Hitler, en combinant d'elements autobiografics amb un expausat de l'ideologia politica del Nazisme d' Hitler.
Somari
La redaccion del Mein Kampf[modificar | modificar la font]
Lo primièr volum, titolat Eine Abrechnung ("Una estimacion") foguèt publicat lo 28 de julhet de 1925. Lo segond volum Die nationalsozialistische Bewegung ("Lo movement Nacional Socialista") ne foguèt en 1926. Lo títol original que causiguèt Hitler foguèt "Quatre ans e mièg de lucha contra messorgas, estupiditat e coardisa.". Lo sieu editor nazi, Max Amann, decidiguèt qu'aquel títol èra tròp complicat e l'acorchiguèt en Mein Kampf. Hitler dictèt lo sieu libre pendent lo sieu empreisonament a Landsberg a Emil Maurice, e après julhet de 1924 a Rudolf Hess que après lo s'editèt cotria amb divèrsas autras gents.
S'es dich e escrich que lo libre es repetitiu e de pro mal legir qu'es per aquò en partida e coma resultat que se publiquèt en una tièra de divèrsas edicions pendent los seguents vint ans.
Contenguts[modificar | modificar la font]
Lo libre perfila las idèas principalas que lo regim alemand menariá a tèrme pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Mai que mai mes en abans es lo violent antisemitisme d'Adolf Hitler e los sieus sòcis, en se criticar e espepidar entre autras pensadas las dels Protocòls dels Vièlhs de Zion. Per exemple, denonciavan que la lenga internacionala esperanto èra part d'un complòt josieu, e argumentèt sus la vièlha idèa nacionalista alemanda de Drang nach Osten, lo besonh de ganhar Lebensraum ("espaci vital") cap a l'èst, mai que mai Rússia. Fòrça del material èra desformat o farlabicat per l'autor. Hitler emplegava las tèsis principalas del "perilh josieu", que parlava d'una supausada conspiracion josieva per dirigir lo mond.
Totun explica e aclara fòrça detalhs de la mainadesa de Hitler e lo procès en lo que venguèt de mai en mai antisemita e militarista, subretot pendent los sieus ans passats a Viena. Dins un primièr capítol, escriguèt sus coma vesiá los josieus en per las carrièras de la vila e ne demandava alavetz : S'es aquò un alemand?
En tèrmes de teorias politicas, Hitler anoncièt la siá aversion dins Mein Kampf envèrs la cresença del qu'èran los mals bessons del mond: lo comunisme e lo judaïsme, e manifestèt clarament que la siá intencion èra los eradicar totes dos de la tèrra.
Anoncièt que tanben Alemanha li ne fasiá de besonh obténer novèls territòri: Lebensraum (espaci vital). Aquel territòri nòu s'alimentariá lo "destin istoric" del pòble alemand; aquela tòca explica per de qué Hitler ocupèt Euròpa, tant per l'èst coma per l'oèst, abans que lancèsse lo sieu atac contra Rússia.
Se presentava a se meteis coma un "Übermensch", frequentament tradusit coma "Superhome", tèrme qu'empleguèt Friedrich Nietzsche en los sieus escriches, mai que mai dins lo libre Aital parlèt Zaratostra.
De segur el se legiguèt lo filosòf d'un biais tras que superficial que Nietzsche fa pas usatge d'aquel tèrme amb la meteissa significacion. Per Nietzsche èra l' Übermensch un òme que se poiriá véncer a se-meteis en contrarotlant los sieus impulses e poiriá canalizar aquela energia cap a quicòm creatiu.
Lo Mein Kampf clarifica lo punt de vista racista de Hitler en tot devesir los umans en foncion de la lor ascendència.
Hitler assegurava que los alemands "arians" amb pel ros e uèlhs blaus èran a la cresta de la ierarquia umana (modèl que correspondiá pas cap amb lo sieu fisic pròpri qu'aviá lo pel marron), e li n'assignava lo fons ierarquic als josieus, poloneses, russes, chècs e gitans.
Hitler n'arribèt fins a dire que las gents dominadas se beneficiarián de l'aprendissatge dels arians superiors, e sius mèstres.
Afirmava a de mai que los josieus èran a conspirar per evitar qu'aquela "raça mèstre" ne capitèsse a senhorejar lo mond coma n'èra de justícia per el, en tot delir la siá puresa raciala e culturala amai en convéncer l'arian de viure en egalitat enlòc d'en la superioritat que li reveniá de drech... Descriguèt la batalha per la dominacion del mond, batalha totala, batalha raciala, culturala e politica entre arians e josieus.
Popularitat abans la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Abans l'eleccion de Hitler en1933, lo libre se vendèt fòrça lentament, mas en 1933 vendèt 1,5 milions de còpias d'un sol còp. Malgrat que lo NSDAP (lo Partit dels Trabalhadors Nacionals Socialistas) reclamava qu'èra un succès de ventas enòrmas, de documents trobats la Segonda Guèrra Mondiala passada an revelat qu'èra fals. Qualques istorians an especulat qu'una lectura pus ampla se ne seriá pogut aver alertat çò de venidor de l'istòria mas fòra Alemanha se ne publiquèt pas qu'una version abracada en anglés pauc abans la Guèrra.
Totun, l'editor ne traguèt e editèt dequ'unes tròces antisemitas e militaristas.
La publicacion d'aquela version provoquèt qu' Alan Cranston, jornalista nòrd-american per la UPI en Alemanha e après senador de Califòrnia, ne publiquèt la siá pròpria edicion anotada, que cresiá que rebatiá los contenguts del libre.
En 1939 foguèt secutat per Hitler per infraccion de copyright e un jutge de Connecticut li calguèt sentenciar en favor sieu; la version de Cranston la li calguèt aturar après se n'èsser vendudas 500 000 còpias.
Quand Hitler s'enlairèt après en lo poder, lo libre ganhèt una enòrma popularitat e virtualment venguèt la "Bíblia" de quin nazi que siá.
S'exigissiá que cada coble que se jonhiá en matrimòni aguèsse la siá pròpria còpia. Las ventas del Mein Kampf faguèron ganhar de milions a Hitler; totun, una quantitat considerabla dels que l'aquesissián lo legissián pas, e fòrça lo compravan per simplament mostrar la siá fidelitat a Hitler, ganhar posicion en lo NSDAP e evitar de problèmas amb la Gestapo. A la fin de la guèrra se n'èran distribuidas en Alemanha aperaquí 10 milions de còpias del libre.
Disponibilitat actuala[modificar | modificar la font]
Uèi, lo copyright de totas las edicions del Mein Kampf exceptadas l'anglesa e la neerlandesa son proprietat de l'estat de Bavièra.
Lo copyright finirà lo 31 de decembre de 2015. L'istorian Werner Maser, en una entrevista amb Bild am Sonntag a manifestat que Peter Raubal, filh del nebot de Hitler Leo Raubal, auriá una basa legala solida per obténher los dreches d'autor o ensagèsse. Raubal, engenhaire austrian a manifestat que voliá pas cap part dels dreches del libre que li poiriá far ganhar de milions d'èuros. Lo govèrn de Bavièra, en acòrd amb lo Govèrn Federal d'Alemanha, permet pas cap de còpia o d'impression del libre en Alemanha e s'i opausa dins quin autre estat que siá amb mens de succès. De possedir e comprar lo libre es legal. De comerciar amb de còpias ancianas es egalament legal, levat que se faga apologia de la guèrra o l'òdi, qu'es lèumens illegal. La majoritat de librariás alemandas ne vòlon pas saber res de comerciar amb aquel libre. Als Païses Basses, de vendre lo libre quitament dins lo cas d'èsser una còpia anciana es illegal coma far apologia de l'òdi mas o es pas ni lo possedir ni lo daissar o donar. En 1997 lo govèrn expliquèt al Parlament que de vendre una version scientificament anotada poiriá escapar de l'interdiccion. En 1999, lo Simon Wiesenthal Center faguèt assaber que las màgers librariás virtualas coma amazon.com e barnesandnoble.com vendon Mein Kampf en Alemanha. Ras d'aiçò se ne critiquèt las ventas. Mein Kampf foguèt un tèxt d'influéncia demest los activistas del Partit Arabi Ba’ath. Una version en arabi foguèt publicada al Liban. Moltas còpias de domeni public del Mein Kampf se tròban disponiblas en divèrses luòcs d'Internet; tanben qualques luòcs d'Internet vendon de còpias del libre. Totun las còpias editadas son d'una fisabilitat dobtosa car per exemple se substituisson divèrsas referéncias a la cristianitat per ailò tot que neopagan.
Sequèla[modificar | modificar la font]
Après que lo partit perdèsse las eleccions en 1928 Hitler creguèt que dequ'unas rasons de la siá pèrdia èran que lo public comprenguèsse ges plenament las siás idèas. Se va retirar a Munic per dictar la seguida del Mein Kampf que centrèt en la politica exteriora.
Lo libre se publiquèt pas jamai, per çò que benlèu ne revelava tròpas causas dels sieus plans. Lo se gardèt amagat lo sieu editor e foguèt pas descobèrt abans 1958.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Clement Ader
L'occitan Clement Ader (nascut a Murèth, Gasconha en 1841 - mòrt a Tolosa en 1925) foguèt un engenhaire qu'inventèc un microfòn e foguèc del primièrs assajaires de creador de telefòns. En 1880 installèc en París (França) la primièra linha telefonica.
Quand èra jove son atencion se portava sovent sus las comunicacions e sul biais de volar dels ausèls e de las ratapenadas. En 1866 installèc un talhièr qu'i construiguèc un aparelh planaire qu'aviá la forma d'un ausèl cobèrt de plumas d'auca, que li donèc lo nom d'avion. Ne fèc puèi un de mai elaborat, nomenat éole, qu'èra propulsat per una maquina de vapor. Aquela maquina equipada d'una eliç de bambó qu'aviá quatre esparrons e d'alas articuladas qu'arribavan a 14 m d'envergadura amb un pes de 300 kg (amb lo pilòt) volèc sus una distància de 50 m en 1890, pasmens èra pro incontrolable e pas gaire aerodinamic.
Lo 14 d'octobre de 1897 faguèt los ensages sus l'Avion III. Malgrat que capitèc de far 60 m e de córrer 150 m amb de vòls corts successius e 300 m dins l'aire sul camp de Satory (França), foguèc pas capable de respondre a las exigéncias del Ministèri de la Guèrra francés pr'amor de demostrar qu'aquela invencion se podiá governar. Aprèp aquel fracàs, Ader foguèc oblidat gaireben fins a la sia mòrt.
Lo nom avion, que ne bategèc son prototipe, pr'aquò serviguèc de basa per lo mot que designa l'aeroplan dins plan lengas.
Trabalhs[modificar | modificar la font]
- L'aviation militaire. - Vincennes : Service Histoire de l'armée de l'Air, 1990. - ISBN 2-904521-11-9 (Repr. d. Ausg. Paris 1911)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles H. Gibbs-Smith: Clément Ader: his flight-claims and his place in history. – London: H. M. Stat. Office, 1968
- Pierre Lissaraque: Clément Ader: inventeur d'avions. – Toulouse: s.n., 1990. – ISBN 2-7089-5355-9
- Claude d'Abzac-Epézy: Clément Ader, Précurseur ou Prophète. In: Revue Historique des Armées, n° 3, 1991.


text:
Politicians and Election, Vote in Freedom, Actively Participate in Democracy, Vote for Change, Online referendum
VIEW DETAIL
Online election results for "Sit.polític.en la República Dominicana - satisfecho" in graph.
situacion politica dominicana, situacion politica de republica dominicana, república dominicana situación política, republica dominicana realidad politica, situacion social de la republica dominicana, "situacion politica en la republica dominicana", realidad politica en la republica dominicana, define cual es la situacion politica de republica dominicana, marketing republica dominicana, imagen de la situacion politica de la republica dominicana and more...


text:
Modèl:Nobots
- Utilizacion
- Aqueste modèl es unicament destinat a evitar lo passatge de bòts al moment dels prètzfaches de mantenença. Se l'estructura de la pagina requerís un plaçament especific de las categorias e dels interwikis, alara i podètz inserir aqueste modèl.
- Sintaxi
- {{nobots}}
- Atencion !
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Astúries (mens localament Astúrias) (bable: Principáu d'Asturies o Asturies) es una comunautat autonòma espanhòla uniprovinciala, qu'a era forma d'un Principat a on eth Prince d'Astúrias ei er eretèr deth cap d'Estat deth Reiaume d'Espanha. Eth sòn territòri ei d'uns dètz mil quilomètres carradi, e compde damb ua poblacion, en retrocès, que supère un shinhau eth milion d'abitants, que parlen castelhan encara que tanben asturian. Eth sòn caplòc ei era ciutat d'Oviedo e Gijón ei era poblacion mès poblada e, ath delà, plaçada a la còsta damb granes plages.
Era poblacion actuau se caracteriza per possedir eth mès naut taus de mortalitat d'Espanha (12 per mil) e eth mès baish taus de natalitat (6 per mil), de manèra que dempuish 1987 era poblacion ei en tot a diminuir, encara qu'es ciutats granes mantienen era sua poblacion. Eth 1900 era poblacion èra de 650 000 e eth 1800 de 350 000.


text:
Guillaume Du Fay
Guillaume du Fay (lo 5 d'agost de 1397 - lo 27 de noveme de 1474 ; de prononciar [dyˈfaj]) que ho un compositor de l'escòla flamenca de la fin de l'Etat Mejana, lo de màger influéncia de la purmèra meitat deu sègle XV.
Vadut en Flandra, que ho ligat dab Cambrai e la soa catedrau on hore sepelit. Semble qu'aja viatjat en Italia e que sia estat au servici deu duc de Savoia.
Qu'ei l'autor d'òbras secularas dens los genres de la soa epòca (cants, motets, imnes, antifònes) e de messas ; dens aqueste genre la mei famosa qu'ei la soa messa qui lo son cantus firmus b'ei basat sus ua cançon hèra populara d'aquesta epòca : L'homme armé.


text:
Sept-Saulx
Sept-Saulx es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
I aviá a la Mièja-Edat, un castèl fòrt en datant del Sègle XII (#que ne demòra just la capèla. Modèl:Precision necessària). I auriá recebut la visita de Jeanne d'Arc e Charles VII de França #que i #passar la nuèch de la Mois invalide (de julhet)M, convidat pel proprietari Jean de Sarrebruck, avesque de Châlons-sus-Marna, de contunh l'endeman #dintrar dins la vila de las jures[1]
Il y avait au Moyen-Âge, un château fort datant du Sègle XII (dont il reste juste la chapelle. Modèl:Précision nécessaire). Il aurait reçu la visite de Jeanne d'Arc et Charles VII de France qui y passa la nuit du Mois invalide (juillet)M, invité par le propriétaire Jean de Sarrebruck, évêque de Châlons-sur-Marne, puis le lendemain entra dans la cité des sacres[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Daniel Pellus, Rems, Sièis sègles d'eveniments, éd, Fradet
- ↑ Daniel Pellus, Reims, Six siècles d'événements, éd, Fradet


text:
Capitòli (omonimia)
Itàlia[modificar | modificar la font]
Lo capitòli (en italian Campidoglio e en latin Capitolium) es una dels sèt puèges de Roma, ont se trapa la plaça del Capitòli.
Occitània[modificar | modificar la font]
A Tolosa, lo Capitòli es lo bastiment abrigant l'ostal de vila e lo Teatre deu Capitòli. Lo monument balhèt lo nom:
- a la Plaça del Capitòli;
- al quartièr del Capitòli a l'entorn de la plaça
- a l'estacion Capitòli sur la Linha A del mètro ;
- a l'Orquèstra Nacionala del Capitòli ;
- al tren Lo Capitòli, sus la linha París-Tolosa abans l'arribada del TGV.
Lo Capitòli es une sala de cinèma a Usès.
Estats Unis d'America[modificar | modificar la font]
Lo Capitòli dels Estats Unis d'America es lo bastiment qu'abriga lo Congrés dels Estats Unis d'America a Washington. Autres bastiments dins los Estats dels Estats Units:
- Capitòli de l'Estat d'Alabama ;
- Capitòli de Califòrnia ;
- Capitòli de l’Estat de Carolina del Sud ;
- Capitòli de l’Estat de Florida ;
- Capitòli de l'Estat d'Idaho ;
- Capitòli de l'Estat de Loïsiana ;
- Capitòli de l’Estat du Missorí ;
- Capitòli de l'Estat du Nebraska ;
- Capitòli de l'Estat d'Oklahoma ;
- Capitòli de l'Estat d'Oregon ;
- Capitòli de l'Estat de Pensilvània ;
- Capitòli de l'Estat de Rhode Island ;
- Capitòli de l’Estat del Tèxas.
Cuba[modificar | modificar la font]
A L'Avana, El Capitolio, o Capitolio National, es l'acadèmia de las Sciéncias cubanas.
Soïssa[modificar | modificar la font]
Le Capitole es un cinèma situat à Lausana
Canadà[modificar | modificar la font]
Lo Capitole de Québec es une sala d'espectacle situada a Quebèc.


text:
Ruscus aculeatus
Lo verdboisset o bois ponchut o bresegon (Ruscus aculeatus) es un arbrilhon de la familha de las Liliaceae (o des Ruscaceae, segon la classificacion filogenetica).
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es un arbust de rizòmas, fòrça ramificat, amb de rams segondaris altèrnes transformats en cladods ovals terminats per una espina, de pichonas flors verdencas de 6 tepals (3 grands, 3 petits). Los fruches son de baias rojas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Organs reproductors
Tipe d'inflorescéncia: racèm de racèms
Reparticion dels sèxes: dioíc
Tipe de pollinizacion: entomogama
Periòde de florason : de setembre a abril
- Grana
Tipe de fruch: baia
Biais de disseminacion: endozoocor
- Abitat e reparticion
Abitat tipe: sosbosc erbacèus miègeuropèus, basofils
Airal de reparticion : mediterranèu atlantic
font: (fr)Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Index botanique, écologique et chorologique de la flore de France. del 23 d'abril de 2004.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Foguèt utilizat localament per Rampalms coma substitut a la brancas de bois. Los brots joves son comestibles, cruds o cuèchs, coma los espargues salvages, alara que las baias son toxicas.
Propriatats medicinalas[modificar | modificar la font]
Lo rizòma a de vertuts circulatòrias, perqu'es diuretic e vasoconstrictor. La racina es emollienta. Conten un glicosida esteroïdian, la ruscogenina, utilizat dins de pomadas per las emorroïdas (Ruscorectal) o las pòchas jols uèlhs (en associacion amb la quercetina). Es sovent recoltada pels vagants.
Estudi toxicologica[modificar | modificar la font]
Lo bressegon conten un esaponosida e de nitrat de potassi, es pauc toxic, a de proprietats aperitivas e febrifugas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr)Archives d'Ajaccio, Mémoire de Jean-François Andreucci


text:
Segonda Republica Espanhòla
.
La Segonda Republica Espanhòla (var.Dusau Republica Espanhòla) foguèt lo primièr estat totalament democratic qu'existiguèt en Espanha pendent lo periòde entre lo 14 d'abril de 1931, data de sa proclamacion e de la fugida d'Espanha del rei Anfós XIII, e lo 1 d'abril de 1939, data de la victòria franquista dins la Guèrra Civila Espanhòla que seguèt lo còp d'estat del 18 de julhet de 1936. Lo primièr president ne foguèt Niceto Alcalá-Zamora entre 1931 e 1936 e lo segond Manuel Azaña Díaz entre 1936 e 1939.


text:
Gilbert Bécaud
Gilbert Bécaud (naissut François Gilbert Léopold Silly ; Tolon, lo 24 d'octobre de 1927 - París, lo 18 de decembre de 2001) foguèt un cantaire de varietat provençau de lenga francesa que faguèt una prestigiosa carriera internacionala. Sei cançon foguèron ansin tradusidas dins mante lenga, e mai que mai en anglés.
La mai famosa e bensai Et maintenant ? ("E ara ?") de 1961.
Abans de començar sa carriera internacionala, estudièt lo piano au Conservatòri de Niça que laissèt quand entrèt dins la resistència durant la Segonda Guèrra Mondiala.


text:
Theódoros Katsanevas
Theódoros Katsanevas (en grèc: Θeόδwpoς KatσavέBaς; Atenas, 13 de març de 1947) es un universitari e politician grèc. Foguèt membre del Parlament grèc pel PASOK de 1989 a 2004. Durant lo mes de mai de 2013 fondèt lo DRACMA - Movement Democratic Grèc Cinc Estelas (originalament: APAXMH, Anuokpatιkή Kίvnσn Πέvte Aσtέpwv), en s'inspirar del partit de l'umorista italian Beppe Grillo, que demandava l'abandon de l'èuro per tornar a la dracma. Foguèt maridat a la filha del politician e ancian primièr ministre grèc Andreas Papandreou fins a son divòrci en 2000. Segon la premsa escricha dins son testament Papandreou diguèt que Katsanevas "èra una vergonha per la familha" (en version originala: "όveιδoς tnς oιkoYέveιaς").
En febrièr de 2014 Katsanevas entamenèt d'accions judiciàrias contra un wikipedian de la version grèga de l'enciclopèdia electronica, l'utilizaire Diu, pr'amor de l'inclusion d'aquesta informacion dins sa biografia, e a l'encòp contra la societat de logicials liures "GFOSS", tanben coneguda coma "EELLAK", e mai se cap dels dos an pas de contraròtle sul contengut de la Wikipèdia. Dempuèi aquel moment, aquela ataca juridica a generat lo fenomèn sonat efièch Streisand qu'a generat l'aparicion de la biografia de l'interessat e de l'informacion a prepaus del testament dins mantuna version lingüistica del mond wikipedic. La Fondacion Wikimedia se deu trachar de la defensa de l'acusat.


text:
Teresa Claramunt
Teresa Claramunt i Creus (Sabadell, 4 de junh de 1862 - Barcelona, 11 d'abril de 1931) foguèt una dirigenta anarcosindicalista catalana. Per encausa de son activisme politic e de son carisma foguèt escaissada "La verge roja barcelonesa" e mai en França la comparèron a "una Louise Michel espanhòla".
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància e adolescéncia[modificar | modificar la font]
Teresa Claramunt nasquèt en 1862 a Sabadell, vila de granda tradicion textila vesina de Barcelona, dins una familha modèsta. Èra la segonda filha, aprèp sa sòrre Maria nascuda quatre ans abans, de Ramon Claramunt, un mecanician de las maquinas textilas originari d'Alcoi, e de Joaquina Creus. Quand Teresa aguèt tres ans, tota la familha se partiguèt installar en Aragon, e foguèt a Barbastre que nasquèron tres autres enfants: Josep, Àngel e Purificació. Encara que foguèsse catolic, lo paire de Teresa èra un republican federal mentre que sa maire aviá un caractèr fòrt e se diguèt posteriorament que Teresa aviá eiretat de totes dos aquelas caracteristicas. Del temps que demorèron a Barbastre, lo paire capitèt de se far elegit coma cònsol de la vila. Tota la familha tornèt a Sabadell en 1875. Durant tota sa joventut Teresa aguèt una educacion pro rudimentària, que sos parents pensavan qu'èra un perilh que las dròllas passèssen tròp de temps a l'escòla.
La debuta de l'engatjament politic[modificar | modificar la font]
En 1884, Teresa faguèt 22 ans e causiguèt de demorar en Catalonha quand sos parents decidiguèron de migrar cap a una autra ciutat, aqueste còp al País Valencian, ont existissiá tanben una fòrta tradicion d'industria textila, Alcoi. En genièr d'aquel meteis an se maridèt amb un militant republican, Antonio Gurri.
Influenciada per l'escrivan anarquista cuban Fernando Tarrida del Mármol, aquesta trabalhadora del sector textil fondèt un grop anarquista a Sabadell. Amb aqueste participèt a la cauma de las sèt setmanas en 1883 que demandava la reduccion de la jornada de trabalh a 10 oras per jorn. En octobre de 1884 foguèt demest las fondadoras de la Seccion Vària de Trabalhadoras Anarco-collectivistas de Sabadell, amassa amb d'autras activistas feministas coma Ángeles López de Ayala e Amàlia Domingo. Concebèt en 1892 la primièra societat feminista espanhòla, la Sociedad Autónoma de Mujeres de Barcelona.
Son maridatge amb Gurri durèt pas gaire. Aguèron una filha amassa, sonada Proletaria Libre, que moriguèt fòrça jove.
Lo temps de la persecucion[modificar | modificar la font]
Foguèt arrestada aprèp l'esclatament de qualques bombas dins lo Grand Teatre del Licèu de Barcelona en 1893, e tornarmai en 1896 del temps de la repression del Procès de Montjuïc. Durant aquel eveniment foguèt tustada per las fòrças de l'òrdre brutalament e grèva, çò que li provoquèt de lesions que devián durar long de sa vida. Encara que foguèsse pas jamai condemnada per cap de delicte, se partiguèt exiliar en Anglatèrra aprèp son jutjament e i demorèt fins a 1898. Fondèt puèi, en 1901, la revista El Productor e participèt activament a les reivindicacions socialas de la debuta del sègle XX. Collaborèt a La Tramuntana, tanben a La Revista Blanca e dirigiguèt puèi lo jornal El Rebelde de 1907 a 1908.
La malautiá progressèt e malgrat que foguèsse fòrça malauta e passèsse sa vida entre son lièch e una cadièra de la cambra, aprèp l'atemptat contra lo cardenal Soldevila a Saragossa, la polícia espepissèt son ostal lo 4 de junh de 1923, en cerca de pròvas de sa participacion. En 1924 tornèt a Barcelona, mas sa paralisi que s'espandissiá progressivament l'alunhèt definitivament de las activitats publicas. Moriguèt l'11 d'abril d'aquel an, e foguèt enterrada 3 jorns aprèp, lo 14 d'abril, jorn de la proclamacion de la Segonda Republica Espanhòla.


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (Ulm, Alemanha, 14 de març de 1879 - Princeton, Estats Units, 18 d'abril de 1955) foguèt lo fisician alemand mai important del sègle XX, famós per sa Teoria de la Relativitat e son guerdon del Prèmi Nobel de Fisica en 1921. Realizèt una avançada enòrma dins lo domeni de la fisica en formular sa teoria de la relativitat. Sas contribucions foguèron pus importantas tanben, faguèt far de progrèsses significatius amb la teoria dels quanta e la mecanica estatistica. Sa formula mai coneguda es aquela emplegada dins la Teoria de la Relativitat: E=mc2). Li decerniguèron lo Prèmi Nobel de Fisica en 1921 per son explicacion de l'efièch fotoelectric de 1905 e "per sos servicis a la Fisica Teorica". Dins la cultura populara, lo nom d'Einstein es vengut sinonim d'una intelligéncia e geni excepcionals.
Demest sas nombrosas recèrcas cal citar: l'accion capillara, sa teoria especiala de la relativitat qu'espeliguèt d'un ensag de reconciliar las leis de la mecanica amb las leis del camp electromagnetic, sa teoria generala de la relativitat qu'espandiguèt lo principi de relativitat per tal d'inclure la gravitacion, la cosmologia relativista, l'opalescéncia critica, los problèmas classics de la mecanica estatistica e de problèmas ligats amb la teoria dels quanta, comprenent una explicacion del movement brownian; la probabilitat de transicion atomica, l'interpretacion probabilista de la teoria dels quanta, la teoria dels quanta d'un gas monoatomic, las proprietats termicas de la lutz amb una radiacion de densitat bassa que bastiguèt las fondamentas de la teoria fotonica de la lutz, la teoria de la radiacion, que compren l'emission estimulada; la construccion d'una teoria del camp unificat, e la geometrizacion de la fisica.
Biografia[modificar | modificar la font]
Albert Einstein nasquèt en 1879 dins la ciutat d'Ulm, qu'en aquel temps èra dins lo reiaume de Württemberg, una porcion de l'Empèri alemand dins una familha d'intellectuals. Son paire èra Hermann Einstein, engenheire e vendeire e sa maire Pauline Einstein (nascuda Koch). En 1880, la familha se mudèt a Munic, e lai lo paire e l'oncle d'Albert fondèron una companhiá sonada Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie, que fabricava de material electric basat sul corrent dirècte.
Los Einsteins èran de tradicion jusieva mas practicavan pas e aladoncas Albert anèt a una escòla primària catolica dempuèi l'edat de cinc ans e durant tres ans. Quand faguèt uèit ans, siaguèt enviat al Luitpold Gymnasium ont estudièt entrò que partiguèt d'Alemanha sèt ans pus tard.


text:
Cambajon
Lo cambajon coma o indica son nom se fa a partir de la cuèissa (la camba) cuècha o seca, fumada o natura. Essencialament elaborat a partir de pòrc (mas se pòt far tanben de singlar o d'ors) lo cambajon foguèt pendent un brave temps un manjar de nauta societat o reservat a las ocasions especialas. Pendent l'Empèri Roman, èra grandament apreciat e apareissiá sovent sus las taulas dels emperaires. Pendent l'Edat Mejana, epòca que lo pòrc èra un dels aliments mai abituals, lo cambajon èra associat a las fèstas de la Setmana santa.
Somari
Lo cambajon en Euròpa[modificar | modificar la font]
Son nombrosas las regions d'Euròpa e del mond que possedisson sas tradicions de preparacion del cambajon. En Occitània, Ardecha, Losera (país d'Aubrac), La Cauna, Bearn (cambajon dich de Baiona mas que ven del país d'Ador) e Auvèrnhe son de las regions mai famosas. Contràriament a çò que son nom indica lo cambajon dich "de Baiona" es pas originari de Baiona mas de Bearn. Lo cambajon es talament enrasigat dins la cultura occitana que son representats sul portal de la Catedrala de Santa Maria d'Auloron, escalprat a l'entorn de 1120. En 1793, pendent la Revolucion Francesa los representants de Pau menèron 362 cambajons a mai d'autres especialitats del terraire, a la municipalitat de París. Dins qualques endreches coma a Sarlat se penjava un cambajon sus un mast per far l'Arbre de Cocanha. Mai al sud lo cambajon de Corsega (lo prisuttu) e subretot lo de la region de Castigniccia es dels mai apreciats. En Espanha, lo cambajon "serrano" (de la sèrra), a basa de pòrc iberic (se presenta generalament amb sa pauta) sortís sus taula en tota ocasion e manca pas pels aperitius. Demest los mai apreciats cal citar lo pata negra e lo jabugo que los pòrcs foguèron noirits amb de glands.
En Itàlia lo cambajon mai famós es lo de Parma (los pòrcs totes son obligatòriament abalits dins lo nòrd d'Itàlia, recebon de lactoserum de parmesan) e de San Daniele dins lo Friol. En Portugal los "presuntos" (cambajon en portugués) de Chaves e de las tèrras del Barroso son dels mai famoses. En França lo cambajon de París es un dels cambajons cuèches mai apreciats. En Grand Bretanha es lo cambajon d'York mentre qu'en Alemanha s'aprecia lo cambajon de Vestfàlia …
La preparacion del cambajon[modificar | modificar la font]
La preparacion mai naturala consistís a trabalhar lo cambajon amb de sal seca, e a lo laissar secar a l'aire liure d'un biais natural. Lo pes dels cambajons pòt anar de 6 a 7 kg pels cambajons serrano, 9,5 kg minimum pel San Daniele e entre 10 e 12 kg pel cambajon de Parma per de pòrcs que pesan almens 150-160 kg vius e 3 cm d'espessor de lard, lo culatello es produch a mai amb de pòrcs que pesan mai de 200 kg… Las quantitats de sal apondudas e lo temps de salatge varian en foncion de las tradicions localas. Lo secatge serà la nòta finala e caracteristica de la qualitat del cambajon cru: de dètz-e-uèch a vint-e-quatre meses pels "serrano", catòrze meses almens mas sovent fòrça mai, pel cambajon de Parma.
Lo cambajon dich de París es un cambajon sens òs e cuèch, de forma parallelepipedica. Lo cambajon de qualitat superiora s'obten a partir de cuèissas frescas pas congeladas, sens que s'aponda de polifosfats e copat lo quite jorn de la venda.
Existisson a mai un bon nombre de menas de cambajons fumats.
La consomacion[modificar | modificar la font]
Sembla d'existir segon los professionals un biais particular per copar lo cambajon. D'en primièr cal començar per la noseta dins un sens parallèl a l'òs. Tre qu'es descobèrt se devon copar los ligaments e ne tirar l'òs. Se pòt puèi lo laissar aital e copar la notz bèla dins un sens perpendicular. S'aconselha a mai de far de talhons menuts puslèu que de gròsses.
Lo cambajon dins la cosina occitana[modificar | modificar la font]
De las preparacions occitanas la mai coneguda que fa servir un òs de cambajon es la garbura gascona. Tanben se fan las preparacions de tripas dins qualques endreches de Lengadòc amb de cambajon.
Proïbicions religiosas[modificar | modificar la font]
La consomacion del cambajon, e de quin produch que siá fach amb de carn de pòrc, se permet pas dins las religions Jain, josieva, musulmana e rastafariana. Lo jainisme demanda una consomacion vegetariana a sos practicaires mentre que dins las leis alimentàrias jusièva, musulmana e rastafariana la proïbicion de produches d'aquesta es dicha kashrut, halal e ital, respectivament.
Lo cambajon e la literatura[modificar | modificar la font]
Lo cambajon foguèt l'objècte d'un conte escrich per Vermenosa dins lo libre Flor de Brossa. Apareis tanben dins la cançon tradicionala: Adieu Paure Carnaval.
-
Le jambon (Félix Vallotton, 1918).
-
Le jambon (Édouard Manet, c. 1875).
-
Le jambon (Paul Gauguin, 1889).


text:
Senta Dora
Senta Dora [1] (Sainte-Dode en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon la legenda,Senta Dòda[2], qu'èra l'ua de las nau sòrs bessonas, dont èra tanben Senta Quitèira[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Les Saints du calendrier diocésain d'Auch ; Jean-Marie Bénac ; Troisième volume ; 1923 ; p.163.
- ↑ Les Saints du calendrier diocésain d'Auch ; Jean-Marie Bénac ; Troisième volume ; 1923 ; p.394.


text:
-538
Aquesta pagina concernís l'an -538 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Victòria finala de Pisistrate que venguèt lo cap suprèm d'Atenas. Per afeblir l'oposicion intèrna a sa tirania, fisèt de missions dins de regions alunchadas a seis adversaris ò, dins certanei cas, ordonèt son exil. Pasmens, en despiech de son poder absolut, respectèt lo quadre politic existent per dirigir la ciutat. Ansin, leis eleccions contunièron d'aver luòc mai lo poder de nominacion de certanei magistrats importants tengut per Pisistrate li permetèt de s'assegurar dau contraròtle deis institucions fins a sa mòrt en 527 avC.


text:
Economia de Sant Cristòl e Nevis
Sant Cristòl e Nevis foguèt lo darrièr luòc a practicar la monocultura de sucre dins las Pichonas Antilhas. Mas a causa que l'industria de sucre trobava cada còp màger dificultats per aténher de beneficis, lo govèrn decidiguèt de realizar un programa de diversificacion pel sector agricòla e estimulacion del desvolopament en autres sectors de l'economia, particularament lo torisme.
Lo govèrn instituiguèt un programa d'incentius a l'investiment, en encoratjant tant l'investiment privat local coma estrangièr. Las politicas governamentalas comprenián d'exempcions fiscalas, importacion d'equipament e materials liures d'impòstes e subsidis per la capacitacion a personal local. Lo torisme s'es fòrça desvolopat. Cap a 1987, aviá despassat lo sucre coma font d'intrada de devisas.


text:
Auguste-Joseph Franchomme
Auguste-Joseph Franchomme (Lilla, lo 10 d'abriu de 1808 – París, lo 21 de genèr de 1884) que ho un violoncelista, un pedagòg e un compositor francés deu sègle XIX.
Qu'estudiè au Conservatòri de París. Qu'èra un amic deus compositors Felix Mendelssohn e Frédéric Chopin (dab qui e tribalhè). Com musician que he partida deu Quatuor de Jean-Delphin Alard. Que ho proprietari de dus violoncèls deus famós : lo stradivarius de Duport e lo stradivarius de De Munk.
Com professor que prengó la seguida au Conservatòri de París deu son ancian professor Louis-Pierre Norblin.
Que compausè estudis e capricis entau violoncèl.
En 1884 qu'arrecebó la Legion d'Aunor per lo son tribalh musicau.


text:
Franquisme
Lo franquisme (designacion creada a partir del nom del dictador Franco) foguèt l'ideologia del regim politic dictatorial vigent en Espanha de 1939 a 1975 jos la direccion del general Francisco Franco e sus las ideologias dels que sostenguèron la rebellion militara de 18 de julhet de 1936. Las fòrças politicas del regim avián d'originas divèrsas que lor moderador èra Franco, çò qu'explica la longevitat del regim, que l'ideologia de son regim varièt pragmaticament segon las circonstàncias intèrnas e internacionalas del moment. Atal, fins als ans 1950 foguèt un regim de tipe faissista al sens estricte, e puèi varièt gradualament sens pèrdre son autoritarisme e sos principis ideologics mai significatius.
Lo franquisme èra un regim politic autoritari venent d'una victòria militara. Franco faguèt sempre allusion a la "victòria" fins als ans 1960, que i cambièt son discors per parlar de « patz ». Coma regim militarista, las decisions se prenián en seguir lo modèl de la ierarquia militara. L'armada èra una institucion fondamentala, que foguèt sempre representada dins los govèrns de Franco. Èra una dictatura en sens estricte, que Franco n'aviá totas las atribucions de govèrn e contrarotlava totes los ressòrts de l'Estat: èra lo cap d'Estat, de govèrn, del partit unic e de l'armada. Cal mencionar qu'èra pas lo cas en Itàlia faissista, que lo cap d'Estat i èra lo rei. Las corts franquistas avián pas d'iniciativa legislativa, pr'amor que Franco aviá los poders executiu e legislatiu, en rompre lo principi de separacion dels poders. Tot aquò faguèt un regim fòrça personalista, que resistiguèt pendent lèu 40 ans, mas subrevisquèt pas a la mòrt del dictator.
Lo partit unic s'apelava Falange Espanhòla Tradicionalista e de las JONS. Totes los foncionaris fasián obligatòriament partida d'aqueste partit, e devián jurar los « principis fondamentals del Movement ». Espanha se definissiá coma una democràcia organica; aquel sistèma negava los dreches politics individuals e daissava la representativitat populara de manièra indirècta dins las mans d'organismes (sindicat vertical, caps de familha o municipis). Al delà, una partida de las corts (sens iniciativa legislativa) èra dirèctament designada per Franco, e autres n'èran per drech pròpri (mantuna carga militar e eclesiastica nauta). Aqueste sistèma pretendiá mostrar a la comunautat internacionala l'illusion que en Espanha franquista i aviá de democràcia.
A nivèl economic Franco ensagèt de cercar un modèl capitalista mas amb un intervencionisme grand de l'Estat. La proprietat privada èra un drech reconegut, mas l'Estat èra per sus dels interèsses individuals. Aquel sistèma es pròpri dels regims de tipe faissista e revestissiá de progressisme social un regim autoritari que, encara qu'intervencionista, permetiá a las empresas d'esplechar socialament lors trabalhadors. Lo contraròtle de las relacions laboralas èra exercit pel sindicat vertical e las grèvas èran consideradas subversivas e interdichas. Pendent los ans 1950 e 60 Franco moderèt l'intervencionisme del regim per fin de resòlver la crisi economica e de s'assegurar lo supòrt e los investiments dels aliats occidentals. La creissença economica e lo desvolopament signifiquèron una corrupcion politica granda.


text:
Lista dels monarcas de França
Al temps dels Merovingians e dels Carolingians, a la mòrt d'un rei, lo reialme èra partejat entre sos filhs. Lo tresaur public e los bens privats del sobeiran, en efièch, se confondián : aquò s'explicava principalament pel fach que la nocion d'Estat - qu'existissiá pas çò dels Germans - s'èra perduda dempuèi la casuda de l'Empèri Roman. Es pas que mai tard que la règla cambièt e qu'un sol eretièr foguèt designat, mentre que lo drech escrich fasiá un retorn e que l'Estat renaissiá.
D'autra part, la nocion de França es pas apareguda que progressivament al cors dels sègles. N'i a que considèran que se pòt parlar de França qu'a partir del tractat de Verdun que seriá tanben a l'origina d'Alemanha (843), e mai a partir de l'accession d'Uc Capet al poder (987). Se seguirà aicí la tradicion mai comuna en França, que fa remontar l'origina del país a l'unificacion dels Francs per Clodovèu.
La presenta lista compòrta de reis qu'an renhat sus una partida de la França d'alara e de reis qu'an renhat sus la totalitat. Los primièrs son escriches en italica.


text:
Vespasian
Vespasian (17 de novembre de 9 - 23 de junh de 79) foguèt lo noven emperaire de l'Empèri Roman de 69 a 79 e la fondator de la dinastia flaviana. Succediguèt a Vitellius e foguèt remplaçat per son fiu Titus.
Sa presa dau poder foguèt permesa per sa proclamacion coma emperaire per lei legions de la mitat orientala de l'Empèri e per l'impopularitat de Vitellius. Après sa victòria, son rèine foguèt marcat per una politica de reorganizacion de l'Empèri Roman caracterizada per la bastida de monuments publics importants coma lo Colisèu a partir de 75 e per lo renfòrçament e la fortificacion dei frontieras. Definiguèt tanben l'estatut e lo ròtle de l'emperaire e legitimèt sa designacion per l'armada.


text:
Fos
Fos puet estar:
- Fos (Alta Garona), o nombre en francés y oficialment d'Hòs, una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Sent Biat y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Fos (Erau), una comuna occitana en o departamento francés d'Erau, districto de Besers, cantón de Rojan y rechión de Lenguadoc-Rosellón.
- Fos-sur-Mer, o nombre en francés y oficialment de Fòs, una comuna occitana en o departamento francés de Bocas d'o Roine, districto d'Istre, cantón d'Istre Sud y rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.


text:
Castèth de Pierrefonds
Lo castèth de Pierrefonds qu'ei ua hortalessa situada dehens lo bòsc de Compenha, dens lo parçan de Valés au nòrd de l'anciana Illa de França (uei dens lo departament de l'Oise de la region de Picardia).
Desmantelat peu cardinau de Richelieu, que ho restaurat per Eugène Viollet-le-Duc au sègle XIX per òrdi de l'emperaire Napoleon III. Aquesta restauracion que ho criticada per'mor de l'òbra de recreacion de Viollet-le-Duc.
Uei qu'ei un musèu e sovent un lòc de viratge de filmes.


text:
Dudignac
Dudignac qu'ei ua localitat deu Partit de Nueve de Julio situada a un quarantenat de quilomètres de la vila de Nueve de Julio. Qu'ei accessibla per la Rota Provinciau 65 e, autes còps, per la gara deu medish nom que la localitat qui pertanhèva a la companhía deu Camin de Hèr Midland. Qu'èra poblada de 2 542 abitants en 2001 segon l'INDEC.
Dudignac que deu lo son nom a Ezequiel Dudignac, d'origina peiregòrda, propietari de l'expleitacion La Avanzada (en referéncia a l'avançada de la termièra dab los indians) que dè tèrra au govèrn entà la fondacion de la vila.


text:
Arc de trionf
Un arc de trionf es un obratge d'art celebrant una victòria o una seria de victòrias.
Se compausa d'un o mai d'un passatge dins un massís de maçonariá, subremontats d'un entaulament e d'un atic. Aqueleis obratges foguèron inaugurats dins la Roma antica.
Lista d'arcs de trionf[modificar | modificar la font]
- Pòrta d'Ais - Marselha
- Pòrta dau Peiron - Montpelhièr
- Arc de Trionf da Rua Augusta - Lisbona
- Arc de Trionf d'Aurenja
- Arc de Trionf de Barcelona
- Arc de Constantin - Roma
- Arc de Septimi Sevèr - Roma
- Arc de Titus - Roma
- Glanum près de Sant Romieg de Provença
- Arc de Trionf de l'Étoile - París
- Arc dau Carossèl - París


text:
Christiane Taubira
Christiane Taubira, nascuda lo 2 de febrièr de 1952 a Caièna (Guaiana), es una femna politica] francesa, Garda dels sagèls, ministra de la Justícia, nomenada lo 16 de mai de 2012, dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Candidata PRG a l'eleccion presidenciala francesa de 2002, foguèt elegida de Guaiana 1993 a 2012. Es membra del comitat executiu del Walwari.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Origina[modificar | modificar la font]
Christine Taubira es eissida d'una familha modèsta — sa maire, ajuda sonhanta s'ocupèt sola dels seus cinc enfants. Divorciada, es d'esperela maire de quatre enfants. Titulara d'un doctorat d'economia e d'agroalimentari a París, e un de de sociologia e d'etnologia afroamericana, èra professora de sciéncias economicas en 1978.
Parcours politic[modificar | modificar la font]
Comencèt sa carrièra politica coma militanta autonomista, movement qu'encara se revendica[1]. Enseguida, creèt lo partit Walwari en 1993 e ne venguèt la presidenta. Lo meteis an, foguèt elegida deputada « non inscricha » de Guaiana e reeligida en 1997. En 1993, votèt, a l'assemblada, l'investitura del govèrnement Balladur. Dintrèt dins un pichon grop parlamentari, Republique e libertat. L'an seguent, èra quatrena de la lista del Energia radicala menada per Bernard Tapie a las eleccions europèas de 1994. En abril de 1994, èra observatritz parlementària a las primièras elections multiraciales en Africa del Sud[2].
A sa reeleccion en junh de 1996, se liga al grop socialista, e se vegèt confiar per Lionel Jospin un rapòrt sus la recèrca de l'aur en Guaiana. Fins a novembre de 2001, es aparententada al PS. Se jonguèt enseguida al grop RCV (PRG-MDC-Verds-PCR).
En 2002, es la candidata del Partit Radical d'Esquèrra a l'eleccion presidenciala amb una campanha basada sus l'« egalitat de las escasenças ». Obtenguèt 2,32 % dels vòtes al primièr torns. Segon de socialistas, aquela candidatura auriá contribuit a l'escampilhament dels vòtes « d'esquèrra » e seriá estat una de las causas de l'escac de Lionel Jospin par accedir al segond torn de l'election presidenciala[3]. Mas segon d'autres observators, coma Jacques Séguéla, Christiane Taubira aviá prepausat une aliança a Lionel Jospin qu'auriá pas acceptat[4].
Es tornarmai elegida per deputada lo 16 de junh de 2002, per la XIIa legislatura, dins la Primièra circonscripcion de la Guaiana. Es aparentada al grop socialista. Tot demorant membre del partit guaianés Walwari, venguèt, aprèp lo Congrès de Tolose (sepembre 2002), primièra vicepresidenta del Partit Radical d'Esquèrra. Es al cap de la lista « Euròpa fraternala » del PRG a las eleccions europèas de 2004, dins la circonscripcion Illa de França: obtenguèt pas que 1,54 %, e cap d'elegit[5].
En 2004, es condamnada pel Conselh dels prudòmes de París per licenciament injustificat e ruptura de CDD « abusiva » concernissent son anciana assistenta parlamentària e lo deguèt tornar 5 300 èuros. [6]
Lo 12 de julhet de 2006, se declarèt candidata a l'investitura del PRG per l'election presidenciala francesa de 2007]. Lo 22 d'octobre, lo PRG reünit en Congrès renoncièt a presentar une candidatura, a la favor d'un acòrdi amb lo Partit socialista[7]. Lo 20 de genièr de 2007, Christiane Taubira se liga l'equipa de Ségolène Royal que nomenèt « delegada a l'expression republicana. Aprèp la campanha de las legislativas de junh de 2007, derarèt qu'aviá estat « aprochada » per l'entorn de Nicolas Sarkozy « abans la fin de la presidenciala » per far partida del govèrn, mas refusèt l'ofèrta.
Foguèt elegida deputada lo 17 de junh de 2007 per la XIIIa legislatura, dins la Primièra circonscripcion de la Guaiana, aparentada al grop Socialista, radical, ciutadan e divèrsas esquèrras.
A l'ocasion del referendum de 2010 sul passatge Guaiana a un estatut d'autonomia, apelèt a votar « Òc » dins lo movement de Guyane 74.
Christiane Taubira es candidata, al cap d'una lista divèrsas esquèrras a l'eleccion réeionala de 2010 en Guaiana. Arribèt en primièr de las quatre listas d'esquèrra en preséncia mas fòrça enrè del candidat de la majoritat presidenciala, Rodolphe Alexandre, conduguèt una lista d'union d'esquèrra al segond torn. Lo 21 de març de 2010, perdèt contra la lista del cònsol de Caièna, Rodolphe Alexandre, soutengut par l'UMP, que realizèt 56,11 % dels vòtes contre 43,89 per la lista de Christiane Taubira[8].
Lo 14 de decembre de 2010, anoncièt son sosten a Arnaud Montebourg dins las primàrias del Partit socialista per l'eleccion presidenciala francesa de 2012[9].
Parcors ministerial[modificar | modificar la font]
Aprèp la victòria del socialista François Hollande a l'eleccion presidenciala francesa de 2012, dintrèt pel primièr còp al govèrn venent lo 16 de mai Garda dels Sagèls dins lo Govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Òbras e presas de posicion[modificar | modificar la font]
Christiane Taubira donèt son nom a la lei francesa n° 2001-434, votada lo 10 de mai de 2001, que reconeis coma crime contra l'umanitat la tracha negrièra transatlantica e l'esclavatge que ne resultèt.
Es sovent considerada pels politics coma un « electron liure », a causa de sas presas de posicion personalas en divergéncia amb la logica de partit[10]. A contrari del PS e del PRG s'opausèt en 2004 al vòte de la Lei francesa suls signes religioses dins las escòlas publicas considerant que « Far òbra legislativa puslèu que mission pedagogica, es pèrdre fe en Republica, alara que son evitats minuciosament los terrens onte se nosan las tensions mai pesucas de sens dins l’afrontament etic[11]. » En 2005, se pronocièt pel « Non » al referendum francés sul tractat etablissent una Constitucion per Euròpa[12], al contrari del PRG, que n'es a l'epòca encara la vicepresidenta.
En abril de 2008, foguèt incargada pel president de la Republica Nicolas Sarkozy d'une mission suls acòrdis de partenariat economic entre Union Europèa e los païses ACP[13]. Son rapòrt terminat dos meses mai tard[14] fasiá plan de criticas suls dispositius e preconizacions jutjadas audaciosas mal acceptadas per l'Elisèa, lo cap de l'Estat n'en faguèt cap mai de comentari.
En 2012, sostenguèt publicament le cap Raoni dins sa luta contra la retanca de Belo Monte.
Foncions e mandats[modificar | modificar la font]
Mandat local[modificar | modificar la font]
- 22 març de 2010: conselhèra regionala de la Guaiana
Mandats parlamentaris[modificar | modificar la font]
- 2 d'abril de 1993 - 21 d'abril de 1997: deputada de la Primièra circonscripdion de la Guaiana
- 1 de junh de 1997 - 18 junh de 2002 : deputada de la Primièra circonscripdion de la Guaiana
- 19 de junh de 2002 - 19 de junh de 2007: deputada de la Primièra circonscripdion de la Guaiana
- 20 de junh de 2007 - 16 de mai de 2012: deputada de la Primièra circonscripdion de la Guaiana
- 19 de julhet de 1994 - 19 de julhet de 1999: deputada europèa
Mandat ministerial[modificar | modificar la font]
- 16 de mai de 2012 : Garda dels sagèls, ministra de la Justícia
òbras[modificar | modificar la font]
- L'Esclavage raconté à ma fille, 2001
- Codes noirs de l'esclavage aux abolitions (Introduction), Dalloz, 2006
- Rendez-vous avec la République, 2007
- Égalité pour les exclus : le politique face à l'histoire et à la mémoire coloniales, Temps Présent Editions, 2009
- Mes météores : Combats politiques au long cours, Flammarion, 18/03/2012 (ISBN 978-2081278950)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ de Christiane Taubira dins Afrik.com - 06/1/2011
- ↑ biografia, sus www.christiane-taubira.net.
- ↑ Pascal Virot, (fr)}« 2007 : Taubira rejonh los postulants d'esquèrra », Libération, 13 de julhet de 2006.
- ↑ (fr)Jacques Séguéla : Autobiographie non autorisée, Plon, 2009.
- ↑ Resultats, sul site del ministèro francés de l'interior.
- ↑ (fr)L'Express, Thomas Bronnec, « Députés et... patrons », L'Express, 4 d'octobre de 2004.
- ↑ (fr)« Lo Partit radical d'esquèrra presentará pas de candidat a la presidenciala », AFP citat per le Monde, 22 d'octobre de 20006.
- ↑ Élections régionales de 2010 - resultats sul site del ministèro de l'Interior
- ↑ (fr)« Primaires du PS : Taubira "conjugue" sa candidature avec celle de Montebourg », Mediapart.
- ↑ (fr)Retrach sur RFI en 2002
- ↑ (fr)Posicion de Ch. Taubira sus la lei sul chador
- ↑ (fr)Entrevista amb Rosa Moussaoui, L'Humanité, 2 de mai de 2005.
- ↑ (fr)Le Monde, 22 d'abril de 2008.
- ↑ (fr)[http://www.christiane-taubira.net/media/Rapport_Taubira_APE_2008.pdf Lo rapòrt, 16 de junh de 2008


text:
Lionel Buannic
Lionel Buannic, o tanben en breton Lionel Buanig (País Bigoden, 24 de novembre de 1972) es un jornalista e entrepreneire breton. Aqueste fondador de la societat Krouiñ que participèt activament al foncionament de la television bretona, TV Breizh, lancèt lo 20 de decembre de 2013 la primièra television publica occitana per Internet, Òc Tele.
Biografia[modificar | modificar la font]
Lionel Buannic nasquèt en país bigoden en 1972 dins una familha modèsta de lenga bretona, d'un paire marin e d'una maire emplegada dins la collectivitat locala. Abalit en francés, comencèt a s'interessar al breton durant son adolescéncia. A 17 ans comencèt a trabalhar dins una ràdio a Kemper. Estudièt las sciéncias politicas a Grenòble e faguèt puèi una escòla de jornalisme a Bordèu. Tre 1996 anèt trabalhar a France 3 ont demorèt quatre ans abans d'integrar en 2000 TV Breizh que ne foguèt durant cinc ans lo cap redactor.
En 2006 quand partiguèt de TV Breizh s'installèt a Etel ont creèt la societat LB Krouiñ/LBMessage et Médias per formar e conselhar las gents dins lo domeni de la comunicacion. Montèt mai tard sus Internet lo canal Brezhoweb.


text:
Partenon
Lo Partenon (Πapθevώv en grèc) es un temple de l'Acropòli d'Atenas dedicat a la divessa Atena qu'èra la protectritz de la vila. Sa bastida comencèt en 447 avC durant l'apogèu de la la Liga de Delos, aliança dei ciutats-estats grègas anticas dirigida per leis Atenencs. Fuguèt acabada en 438 avC mai lei trabalhs d'ornament interior contunièron fins a 432 avC. Es lo vestigi pus important de la Grècia Antica e es generalament considerat coma l'apogèu dau desvolopament de l'òrdre arquitecturau doric. Es tanben vengut lo simbòl de la Grècia Antica, de la democracia atenenca e de la civilizacion occidentala antica.
Lo Partenon remplacèt un temple pus ancian qu'èra tanben dedicat au culta d'Atena e que fuguèt destrucha pendent l'invasion de la vila per lei Pèrs durant la Segonda Guèrra Medica (480-479) en 480 avC. Coma d'autrei temples grècs, lo Partenon fuguèt tanben utilizat per protegir lo tesaur de la ciutat.
Après la casuda de la civilizacion grèga antica, lo temple fuguèt transformat en glèisa crestiana dins lo corrent dau sègle V. Après la disparicion de l'Empèri Bizantin e la conquista d'Atenas per leis Otomans, lo Partenon fuguèt transformat en mosqueta dins leis annadas 1460. Puei, fuguèt utilizat coma fortalesa durant la Seisena Guèrra Otomanoveneciana (1684-1699) per protegir la vila còntra leis atacas venecianas. Lo 26 de setembre de 1687, lo bombardament dau temple entraïnèt l'explosion d'un depaus de municions e de polvera otoman entraïnant de degalhs importants au bastiment e ais esculturas. A partir dau sègle XVIII, l'interès occidentau per l'Antiquitat favorizèt la retirada de la màger part dei vestigis encara presentsau profiech dau British Museum de Londres per lo diplomata escocés Thomas Bruce (1766-1841).
Somari
Etimologia e designacion[modificar | modificar la font]
Lo mòt Partenon vèn dau grèc πapθevώv (Partenon) que designava leis « apartaments d'una frema non mariada » dins un ostau. Aquela nocion de « frema non mariada » èra fòrça utilizada per parlar dei doas divessas verges majoras dau panteon grèc Artemis e Atena. Divèrseis ipotèsis existisson per explicar l'utilizacion d'aqueu tèrme dins l'edifici.
De'n premier, son utilizacion iniciala semblèt designar solament una pèça particulara dau temple. Un debat es totjorn en cors per assaiar de definir aquela pèça. Leis ipotèsis principalas designan lo membre occidentau dau temple ò la pèça qu'assostava l'estatua d'Atenas utilizada per la ceremònia dei Panateneas. Una autra possibilitat es que lo tèrme designèsse a l'origina un aspèct dau culte d'Atena. Enfin, la darriera ipotèsi explica l'utilizacion per lo nòm dei fremas verges (parthenoi) qu'èran lei prèires realizant lei rites e lei sacrificis cargats d'assegurar la proteccion de la ciutat.
La premiera utilizacion coneguda dau tèrme Partenon per designar tot l'edifici data dau sègle IV avC e fuguèt l'òbra de Demòstenes (384-322 avC). Aperavans, l'edifici èra solament dich « lo temple » (ho naos). Fuguèt tanben dich Hekatompedos per leis arquitèctes Mnesikles e Callicrates. Au sègle I apC, lo temple fuguèt ansin dich Hekatompedon Partenon per l'istorian e sabent grècoroman Plutarc (46-125). Enfin, en causa de l'associacion entre lei divessas grèga e romana Atena e Minèrva, lo Partenon fuguèt de còps dich « temple de Minèrva » per leis istorians e leis arqueològs dau sègle XIX.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
La premiera bastida d'un sanctuari dedicat a Atena Parthenos sus lo sèti dau Partenon actuau comencèt après la victòria atenencca de Maraton còntra lei Pèrs. Entraïnèt l'extension e l'aplatiment de la zòna sud de la cima de l'Acropòli. Aqueu bastiment remplacèt un hekatompedon pus ancian dedicat a Atena Polias. Aqueu temple es dich Pre-Partenon ò Partenon Ancian. Fuguèt destruch durant lo pilhatge de la vila per lei Pèrs en 480 avC.
A partir de la mitat dau sègle V avC, l'Acropòli d'Atenas venguèt lo sèti de la Liga de Delos e lo centre culturau principau de la ciutat. Pericles (vèrs 495 - 429 avC) decidiguèt donc lo començament d'un projècte ambiciós de bastida sus l'Acropòli ambé, en particular, la construccion de divèrsei monuments inclusent lo Partenon, lei Propileas, l'Erechtheion e lo temple d'Atena Nike.
L'artista Fidias fuguèt cargat de supervisar la bastida dau Partenon e deis esculturas interioras. Ictinos e Callicrates fuguèron nomats arquitèctes dau projècte e lei trabalhs comencèron en 447 avC. La màger part de l'òbra èra acabara en 432 avC mai quauquei trabalhs sus la decoracion interiora contunièron l'annada seguenta. Una partida dei còmptes financiers regardant lo chantier a subreviscut e mostran l'importància dei trabalhs, compres per una poissança coma la ciutat-estat d'Atenas. Ansin, una partida dei fons fuguèt presa dins lo tesaur de la Liga de Delos que fuguèt per la seguida desplaçat de l'Acropòli vèrs l'illa de Delos en 454 avC.
Es un bastiment doric, periptèr, amfipròstil e octòstil, construch sus un sòcle de tres escaliers. Tre la fin de la construccion, lo Partenon fuguèt considerat coma l'òbra majora de l'òrdre doric[1]. A una longor de 69,51 mètres e una largor de 30,88 mètres. Aquelei dimensions son despassadas per solament una ponhada de temples antics ionics coma l'Heraion de Samòs, l'Artemission d'Efèsa ò lei temples romans de Baalbek.


text:
Val-de-Vesle
Val-de-Vesle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Val-de-Vesle a #èsser creada en 1965 per la fusion de tres comunas fins-ailà independentas : Courmelois, Thuisy e Wez.
La commune de Val-de-Vesle a été créée en 1965 par la fusion de trois communes jusque-là indépendantes : Courmelois, Thuisy et Wez.


text:
Melissa Gilbert
Melissa Ellen Gilbert (nascuda lo 8 de mai de 1964 a Los Angeles Califòrnia) es una actritz, escrivana, realizatritz e productritz estatsuniana.
Coneguda mai que tot pel sieu ròtle rèirefamós de Laura Ingals Wilder dins la seria de television Little House in the Prairie / L'Ostalon dins la prada d'en Michael Landon, 1974-1983.
Contunhèt ça que la sa carrièra ( quitament pendent la seria d'en Landon ) amb de filmes e telefimes d'a vegadas tras qu'interessants que lo primièr es la siá interpretacion de n' Anne Frank dins Lo Jornal d'Anne Frank en 1980 realizada per Boris Sagal ont son jòc es remirable, un dels ròtles màgers que pas jamai interpretèt, e la melhora que pas jamai de la pichòta martira olandesa.
Malgrat lo sieu problèma amb alcoòl e dròga que la quita ela confessèt, la siá filmografia nos mòstra qualqu'un d'engatjat dins la vida de la societat, una vertadièra lady progressista dins l' inferno nòrd-american.
Foguèt tanben elegida presidenta ( amb dos mandats successius) de la Screen Actor's Guild de 2001 a 2005.
Somari
Vida[modificar | modificar la font]
Carrièra[modificar | modificar la font]
L'Ostalon dins la prada[modificar | modificar la font]
Autres ròtles[modificar | modificar la font]
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1974-1983... The Little House in the Prairie / L'Ostalon dins la prada Laura Elizabeth Ingalls Wilder
- 1980... The Diary of Anne Frank / Lo Jornal d'Anne Frank Anne Frank
e ca
etc
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (fr)(en) Melissa Gilbert sus l'Internet Movie Database
- (en) Sit oficial


text:
Castèl
Lo castèl (var. castèu, castèth, chastèl, chastèu, chasteu) (del latin castellum, forma diminutiva de castrum) es una «plaça fòrta, clausurada de muralhas, baloards, dogas e d'autras fortificacions». Existís tota una tièra d'edificis militars que presentan d'analogias amb lo castèl, coma l'alcazar, lo torreón, l'atalàia, lo fòrt, lo palais fortificat, la ciutadèla o l'alcazaba, çò que fa pas de bon afortir se la construccion es vertadièrament o pas un castèl. Se considèra normalament coma tal un ensems format per una encencha emmuralhada qu'embarra un pati d'armas, que a son entorn se situan una tièra de dependéncias e que dispausa d'almens una torre abitabla.
Somari
Evolucion[modificar | modificar la font]
A mai se los castèls espeliguèron en abondància entre los sègles VIII e XVI, son origina es mai anciana e an de precedents dins l'arquitectura militara de la Grècia classica. Pendent la Nauta Edat Mejana s'utilizava coma cerco defensiva una simpla palissada de fusta, mas l'evolucion de l'armament e de las tecnicas militaras faguèron venir obsolèta aquesta mena de defensa. Mai tard, se faguèron servir per sa soliditat las construccions en pèira e de murs nauts dels murs que con este material podía alcanzarse.
Pendent l'Edat Mejana, lo castèl aviá pas sonque de foncions purament defensivas, tanben èra residéncia dels senhors de la noblesa e dels quites reis. Al cap de cèrt temps d'unes castèls venguèron una mena de palaisses fortificats. A mai se podiá èsser enclavado dins los núcleos urbans, çò mai frequent es que se situase dins d'airals estrategics, abitualament quilhats sus de ponches elevats e próximos a un curso de agua para su abastecimiento, desde donde pudiera organizarse la propia defensa y la de las villas que de él dependían.
A partir del sègle XVI, en seguida de la davalada del feudalisme e la consolidacion de las monarquías absolutistas, la noblesa proprietària dels castèls los abandonèt dapasset per anar viure dins de palaisses vesins de la cort reiala. Per aquesta rason, e perque venguèron obsolèts dins sa foncion militara, los castèls perdèron son interès e anèron a se destrantalhar fins a la roïna actuala d'un bon nombre d'eles.
Elements del castèl[modificar | modificar la font]
Dins l'arquitectura castelara se pòdon remarcar los elements seguents essencials e mai caracteristics:
La muralha[modificar | modificar la font]
Tota l'encencha es enrodada d'una muralha nauta e espessa, qu'en general s'i pòt caminar por su adarve, es a dire, per un camin que la recorre sus sa partida superiora. De trecho en trecho, se intercalan dins la muralha de cubos o torreones que permeton de diversificar los angles de tir e de defendre mejor las cortinas. Todos los lienzos suelen estar rematados per d'almenas per la proteccion de los defendeires. Es tanben abitual de disponer de matacanes e de garitas voladas pr'amor de melhorar las condicions de tir sobre los asaltantes. Al pè de la muralha e rodeándola por el exterior se abre a veces un foso para empachar la aproximación dels enemics; se salva con ponts levadisses. Puede haber más de un anillo defensiu emmuralhat.
La torre de l'omenatge[modificar | modificar la font]
Es la torre principala, la que servís de residéncia al senhor e cumple las foncions principalas del castèl, albergando las estancias principalas e, en ocasions, los magazins de viandas. Se encuentra en la posicion mai abrigada en relacion amb un possible ataca exteriora, de tal biais que se tombèsse lo demai de las defensas, aquesta torre poguèsse ofrir un darrièr refugi.
Lo pati de armas[modificar | modificar la font]
Constituís un espaci central que dins qualques cases ramenta las clastras monasticas. A l'entorn de al patio se distribuyen determinadas estancias, coma la capèla (se n'i a una), la sala de recepcions, las naves para acuartelamiento de las tropas, la armería, etc. La dintrada al castèl se fa a través del patio de armas; desde él se pòt accedir al demai de las dependéncias como pasillos de accès a las mazmorras o incluso a pasadisses secrets de fugida, que suelen èsser reservats al senhor.
De castèls d'Occitània[modificar | modificar la font]
- Castèu dei Bauç
- Castèu de Bèucaire
- Ciutat de Carcassona
- Castèl de Castèlnau-Bretenós
- Castèls de Las Tors
- Castèl de Lavardens
- Castèl de Mauvesin
- Castèl de Montespiu
- Castèl de Montsegur
- Castèl de Najac
- Castèl de Pau
- Castèl de Pèirapertusa
- Castèl de Pòrtas
- Castèl de Puèglaurenç
- Castèl de Puègverd
- Castèl de Querbús
- Castèl de Ròcatalhada
- Castèl de Tèrmes d'Armanhac
- Torre d'Albon
Lo castèl en Espanha[modificar | modificar la font]
Los nòu sègles que durèt lo periòde que se sona «Reconquista» (711-1492) menada a cabo pels reialmes de Castelha e d'Aragon mantenguèron la Peninsula Iberica en estat de guèrra permanenta. Si se añaden a ello las tensions intèrnas entre la noblesa e la monarquía, frecuentes durante la baja Edad Media e la Renaissença, que derivan a veces en vertadièra guèrra civila, es de bon comprendre lo ròtle qu'aguèron los castèls e el porqué de su abundancia en España.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
The main gatehouse of Harlech Castle, País de Galas
-
Lo castèl Vyborg
-
-
-
-
-
-
La Mota, castèl d'estil mudejar, a Medina del Campo, Espanha. Castelha significa "País dels Castèls"
-
-
Castèl a Gressoney-Saint-Jean, Itàlia
-
Castèl de Vilnius dessenhat a l'entorn de 1530, Lithuania
-
Castèl de Chillon, Soïssa


text:
Stevie Wonder
Stevie Wonder, nascut Stevland Hardaway Judkins lo 13 de mai de 1950, es un cantaire american de R&B, funk e soul. A grauat mai de 30 succèsses de venta, a ganhat 24 prèmis Grammy (lo recòrd per un artista viu), e es estat comprés al Ròck and Roll Hall of Fame.
Cèc dempuèi l'enfància[1], es un dels mai reüsits e de reconeguts artistas de la Motown, amb mai de 100 milions d'unitats vendudas. A grauat de discs que foguèron aclamats per la critica, a escrich tanben e produsit per autras artistas. Tòca qualques instruments coma la batariá, la guitarra baisha, la conga e, mai notablament, lo piano e l'armonica. Los critics dison que la nauta qualitat de las siás composicions daissa veire lo sieu gèni musical.
Somari
Biografia e carrièra musicala[modificar | modificar la font]
Enfància[modificar | modificar la font]
Steveland Judkins masquèt prematurament a Saginaw, Michigan. Se cresiá que la causa de la cecitat foguèt que i aviá tròp oxigèn a l'incubadora, mas l'oxigèn li salvèt la vida. La causa reala foguèt lo desvolopament prematur dels uèlhs, que faguèt que los vaissèls sanguins se desprenguèsson de la retina. Los sieus parents moriguèron quand èra pichon. Foguèt adoptat e li donèron un nòu nom Steveland Morris. Aprenguèt dempuèi fòrça pichon a tocar granda quantitat d'instruments, en destacant amb lo piano, congas e l'armonica.
Carrièra primairenca, 1962-1971[modificar | modificar la font]
Lo 1962, als 11 ans, lo portèron a Motown per Ronnie White de The Miracles. Berry Gordy li diguèt Little Stevie Wonder ("Pichon Stevie Wonder").
Als 13 ans, lo pichon Stevie Wonder aguèt lo sieu primièr succès, "Fingertips (Pt. 2)", un simple de 1963 pres de enregistraments en viu. Stevie èra cantaire e tocava las congas e l'armonica, e lo jove Marvin Gaye èra a la batariá. Foguèt un succès als Estats Units e lo lancèt a la reconeissença del public.
En demostrant que de "Pichon" n'aviá pas brica, Wonder aguèt mai de succèsses a mejans dels ans 60, en comprenent Uptight (Everything's Alright), With a Child's Heart, e Blowin' in the Wind, de Bob Dylan, una de las primièras cançons que rebatèt la consciéncia sociala de Wonder. Comencèt tanben a trabalhar al departament de compositors de Motown, en escrivent de cançons per el meteis e los collègas.
Cap al 1970, Wonder aviá agut de mai succèsses, coma My Cherie Amour. En mai d'èsser una de las primièras cançons ont Wonder fa de compositor e productor, Signed, Sealed, Delivered foguèt la veirina del grop Wonderlove. Wonderlove èran Minnie Riperton, Deniece Williams, Lynda Laurence, e Syreeta Wright, amb qui Wonder se maridèt lo 14 de setembre de 1970. Wonder e Wright divorcièron 18 meses après, mas contunhèron la collaboracion musicala e una bona amistat fins a la mòrt de Syreeta en 2006. Après lo divòrci, Stevie se tornèt maridar amb un autre membre de Motown, Yolanda Simmons, qu'a amb el 2 filhs, Aisha Zakiya e Keita Sawandi.
Ans 1970[modificar | modificar la font]
En mai de Marvin Gaye, Stevie Wonder foguèt una de las paucas estelas de Motown a refusar los metòdes de l'ostal discografica: cantaires, compositors, e productors èran a cooperativas separadas amb paucas o cap de coïncidéncia, e los artistas avián pas brica de contraròtle de las creacions. Wonder Discutiguèt amb Berry Gordy qualques còps. Motown lancèt un album amb lo nom de Eivets Rednow (a l'esquina de Stevie Wonder). Las discussions contunhèron, Wonder daissèt que s'acabèsse lo contracte, e daissèt la companhiá lo 1971. Lo darrièr album foguèt Where I'm Coming From. Gordy s'opausèt a lo sieu lançament.
En l'estiu de 1973, Stevie sofriguèt un accident de transit qu'o mantenguèt en coma durant divèrses jorns e a consequéncia del coma lo musician perdèt lo sens de l'olfaccion, mas malgrat aquel incident, la rèsta del decènni resultèt gloriosa: de 1974 a 1977 Wonder ganhèt 14 Grammys en comprenent tres «discs de l'an» seguit per Innervisions, Fullfillingness first finale e Songs in the Key of Life, per fòrça un dels melhors discs de l'istòria. Foguèt un periòde fòrça ric en creativitat e prèmis per Stevie, precursor en l'aucupacion de sintetizators e font d'inspiracion pels musicians perviers e de l'epòca.
Lo decènni acaba amb una banda sonòra pel fals documentari The secret life of plants, que malgrat pas culhir l'immens succès comercial del disc anterior, obtenguèt lo disc de platin.
Discografía[modificar | modificar la font]
- The Jazz Soul of Little Stevie Wonder (1962)
- Tribute to Uncle Ray (1962)
- Recorded Live: The 12 Year Old Genius (1963)
- With a Song in My Heart (1963)
- Stevie at the Beach (1964)
- Up-Tight (1965)
- Down to Earth (1966)
- I Was Made to Love Her (1967)
- Someday at Christmas (1968)
- Eivets Rednow (featuring "Alfie") (1968)
- For Once in My Life (1968)
- My Cherie Amour (1969)
- Signed, Sealed, and Delivered (1970)
- Stevie Wonder Live (1970)
- Live at the Talk of the Town (1970)
- Where I'm Coming From (1971)
- Music of My Mind (1972)
- Talking Book (1972)
- Innervisions (1973)
- Fulfillingness' First Finale (1974)
- Songs in the Key of Life (1976)
- Journey through the Secret Life of Plants (1979)
- Hotter than July (1980)
- The Woman in Red Soundtrack (1984)
- In Square Circle (1985)
- Characters (1987)
- Jungle Fever (1991)
- Conversation Peace (1995)
- Natural Wonder (1995)
- A Time to Love (2005)