c: text/html

text:
1276
Aquesta pagina concernís l'an 1276 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
En causa dau caòs entraïnat per l'invasion mancada d'Egipte Auta per lo rèi David Ièr en 1272 e deis expedicions punitivas menadas per lei Mamelocs dempuei aquela annada, una grèva crisi dinastia acomencèt dins lo Reiaume. Un pretendent, Shekanda, s'alièt ambé lei Mamelocs per prendre lo poder e, après aqueu succès, acceptèt de venir son vassau e de laissar una garnison turca s'installar a Dongola.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Mongòls e de l'afondrament de l'Empèri Song. D'efèct, après la desfacha de Jia Sidao l'annada precedenta, lei Mongòls poguèron menar una ataca còntra la capitala Song que foguèt conquistada. Puei, lei Mongòls ocupèron la màger part dei províncias encara tengudas per lei Song. Lei darrierei pòchis de resisténcia s'afondrèron tres ans pus tard.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Metrologia[modificar | modificar la font]
Reforma dau calendier chinés per l'astronòm Guo Shoujing (1231-1316). Fixèt la durada de l'annada a 365,2425 jorns — valor adoptada tres sègles pus tard en Euròpa. Son trabalh foguèt utilizat durant 364 ans.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saut amb pèrga
Lo saut amb pèrga (var.saut dab pèrja; saut ambé pertega) es una especialitat atletica que consistís a passar per subre d'una barra oritzontala situada a granda auçada sense la far caire, en s'ajudant d'una pèrga, una barra flexibla, d'aperaquí 5 metres de long, que l'atleta ten dins sas mans. Es l'ochena espròva del decatlon.
Lo saut amb pèrga de naut nivèl necessita las quatre qualitats de l'atletisme : la velocitat per la corsa de vam, la fòrça per apiejar sus la pèrga, la soplessa per efectuar los movements en l'aire e la qualitat de pè al moment de l'impulsion.
L'ucraïnian Sergueï Bubka, primièr òme a passar la barra dels sièis mètres e detentor del recòrd del mond pendent gaireben 30 ans, es lo sautaire amb pèrga mai conegut. Uèi, la disciplina es dominada, entre autres, pel francés Renaud Lavillenie, actual detentor del recòrd del mond, los alemands Björn Otto e Raphael Holzdeppe e lo canadenc Shawnacy Barber. Costat féminin, la russa Yelena Isinbayeva, que batèt vint e uèit recòrds del mond[1], e l'americana Jennifer Suhr sonlas solas femnas d'aver passat los 5 mètres.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 28e record du monde pour Yelena Isinbayeva à la perche sur www.swissinfo.ch. Consultat lo 26 de febrièr de 2012.


text:
Sent Mont
Sent Mont [1] (Saint-Mont en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna d'Armanhac situada sus lo Saget e suus anciana rota nacionala 646 entremiei Riscla e Projan.
Istòria[modificar | modificar la font]
Véder Familha de Sent Mont
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Françoise Laborde e Catherine Laborde : nascut a Bordèu mais dont la maison familiale se trouve à Sent Mont.
- Armanhacs
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Comunautat de comunas deus Monts e Vaths de l'Ador
- Sent Mont sus lo sit de l'Office de Torisme Ador Gasconha


text:
Ampoigné
Ampoigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo sud-Mayenne.
La commune est située dans le sud-Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat fasiá partida de la sénéchaussée angevine de Castell-Gontier en dependent de la sénéchaussée principala d'Angieus dempuèi lo Mièja Edat fins a la Revolucion francesa.
En 1790, en lo moment de la creacion dels departaments franceses, una part del Nautor-Anjau a format lo sud mayennais jol appellation de Mayenne angevine.
La commune faisait partie de la sénéchaussée angevine de Château-Gontier dépendante de la sénéchaussée principale d'Angers depuis le Moyen Âge jusqu'à la Révolution française.
En 1790, lors de la création des départements français, une partie du Haut-Anjou a formé le sud mayennais sous l'appellation de Mayenne angevine.


text:
Mont Peirós (Auvèrnhe)
Mont Peirós (oficialament en francés Montpeyroux) z-es 'na comuna d'Auvèrnhe, dins lo departament dau Puèi Domat. Fa partida de l'airau urban de Clarmont.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consultat lo 8 genièr 2008
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 8 janvier 2008


text:
Patz
Lo mot patz deriva del latin pax e generalament se definís, al sens positiu, coma un estat de tranquillitat o de quietud, e dins un sens opausat coma abséncia d'inquietud, de violéncia o de guèrra.
Del punt de vista del Drech internacional, la Patz es un acòrdi o un tractat que met fin a la guèrra (coma per exemple, la Patz de Vestfàlia). Se pòt parlar d'una patz sociala coma entanta e bonas relacions entre los grops, classas o grops socials al dintre d'un país. Al nivèl individual, la patz designa un estat interior, exempt de colèra, d'òdi e mas generalament de sentiments negatius. Es, doncas, desirada per se meteis e egalament pels autres, fins que venga en una salutacion (la patz siá amb tu) o una finalitat de la vida. Ligat al concèpte de patz i a aquel del pacifisme qu'es l'actitud que defend que la guèrra jamai resòlv los problèmas e que lo melhor biais per aquò son las negociacions.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
- L'ONU (Organizacion de las Nacions Unidas) es l'organizacion intergovernamentala mondiala, creada per la Carta de San Francisco en 1945, qu'a per finalitat de mantenir la patz, promòure la cooperacion economica, culturala, sociala e umanitària, garantir la seguretat dels estats se basant suls principis d'egalitat e autodeterminacion e velhar al respècte dels Dreches Umans.
- La Comunautat Europèa signèt, pel 40en aniversari de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, la Declaracion sus la Patz. Un paragraf essencial del tèxte disiá:
- « Quand remembram los terribles sofriments de la Segonda Guèrra Mondiala e l'experiéncia comuna de 40 ans de patz e libertat, nos engatjam tornarmai per crear un monde perque totes los pòbles beneficien dels avantatges de la patz, la libertat e la justícia, aparats de l'opression, la paur e la misèria; un monde ont l'individú pòsca assumir sas responsabilitats d'esperel, sa familha e sa comunitat; un mond ont totas las nacions, grandas o pichonas, pòscan trabalhar en comun per la creacion d'un futur melhor per tota l'umanitat. » (Declaracion del 4 de mai de 1985)
Simbòls[modificar | modificar la font]
I a plusors simbòls de la patz o lo movement pacifista: la colomba blanca, lo cercle amb quatre linhas (☮), lo signe de victòria amb los dets, la bandièra de la patz o Bandièra de l'Arc de Sant Martin, los mots shaloom e salam o las rosèlas blancas entre d'autres. Lo simbòl de la CND (☮)
Lo simbòl de la CND (☮)[modificar | modificar la font]
Lo cercle amb quatre linhas, qu'es internacionalament reconegut coma un simbòl de la patz, foguèt dessenhat inicialament lo 21 de febrièr de 1958 per Gerald Holtom per una manifestacion de la CND britanica (Campaign for Nuclear Disarmament, que en anglés vol dire « Campanha pel Desarmament Nuclear »). Aprèp foguèt adoptat dins los ans 1960 pel movement contra la guèrra, la contracultura e la cultura populara del moment. Aquel simbol foguèt importat als EUA per l'activista pacifista Albert Bigelow en 1958]], e popularizat en 1960 per l'estudiant Philip Altbach que convenquèt l'Union del Estudiants per la Patz de distribuir de prospèctus amb aquel simbòl sul campus. Aprèp los ans 1960 lo simbòl ja èra internacionalament conegut e foguèt utilizat per la generacion del Baby Boom que protestava contra la guèrra.
Se pensa que l'origina d'aquel simbòl son las letras N e D de "Nuclear Disarmament" en alfabet semafòr superpausadas. Dins la primièra version oficiala de la CND, los rais èran pus largs cap al cercle. Mas en 1967 Gerard Holtom escriguèt una letra dins la revista pacifista Peace News, explicant la vertadièra origina del simbòl: « M'imaginèri ieu meteis: la representacion d'un individú desesperat amb las mans dubèrtas al defòra e cap a bas a la manièra dels personatges del quadre de "Los fusilhats del tres de mai" de Goya. Acabèt lo dessenh amb una linha e en lo metent dins un cercle », aprèp Holtom volguèt inversar lo simbòl se pentent de la significacion de desespèr, pensant que la patz era quicòm de celebrar. Pasmens aquela explicacion poiriá èsser falsa de l'autor per temptat de far mas prigond lo simbòl.
D'autras sostenon que la crotz troncada fa allusion al culte satanic e que poiriá significar una causa coma "capitar una utopia (la societat pacifica) per quin mejan que siá", un bombardièr viatjant sul mond (lo simbòl de basa dels bombardièrs suls itineraris es fòrça semblable) o la pata d'un ausèl en fasent allusion al simbolisme de la colomba de la patz.
La colomba blanca[modificar | modificar la font]
La colomba blanca amb un ram d'olivièr dins lo bèc, es reconeguda universalament coma lo simbòl de la patz aprèp las guèrras del sègle XX, a una origina biblica. Dins lo judaïsme, lo cristianisme e l'islam lo ram d'olivièr significa la patz. Lo Pentateuc, l'Ancian Testament e l'Alcoran racòntan l'istòria de l'Arca de Noè (Libre de la Genèsi 8:11), ala una colomba foguèt encargada de veire quin èra l'estat del monde aprèp lo deluvi universal; al cop que tornèt amb un ram d'olivièr al bèc, mostrèt que las aigas ja avián baissat (es a dire que lo deluvi ja s'èra acabat) e que podiá per aquò reculhir la primièra rama d'olivera que trobèt.
D'autra banda, la tradicion grèga considèra tanben las brancas de l'olivièr coma simbòl de patz (foguèt considerada coma planta sagrada de l'anciana divessa de la sapiença, Atena), e tanben l'armada romana desrotada utilizava de brancas d'olivièr coma bandièra blanca de reddicion.
Autres simbòls de la patz[modificar | modificar la font]
Autres simbòls de la patz pòdon èsser lo signe de victòria amb los dets (que originariament foguèt solament lo dels moments de victòria) que, ulteriorament pendent las protèstas contra la Guèrra de Vietnam (e aprèp contra d'autras guèrras), venguèt un simbòl de patz. Se popularizèt mercé al movement hippie, e es encara utilizat a l'ora d'ara.
La bandièra de l'Arc de Sant Martin facha de sèt bendas amb las colors de l'arc de Sant Martin e lo mot patz (pace) escrit al mitan en color blanca. (Cal pas confondre amb la bandièra gai, qu'aquela a sièis bendas, manca la benda de color turquesa e la primièra benda es roja). Las primièras d'aquelas bandièras faguèron fachas amb lo mot patz escrit en italian: pace, e portavan una colomba dessenhada per Picasso. Lo nòu dessenh apareguèt en 1961 tre la marcha italiana per la patz. Aqueles darrièrs ans, aprèp l'envasiment d'Iraq de 2003, la bandièra de la patz venguèt pus populara.
Lo mot ebrèu shalom (en ebrèu: שָׁלוֹם), e l'arabi salam (en arabi: سلام) foguèron utilizats coma simbòls de patz. Shalom e salam significan literalament « patz » e son ligats entre eles. La concordança de las doas paraulas venguèt a representar "la patz a l'Orient Mejan".
D'autres simbòls pòdon èsser los rossèls blancs, las gruas (aucèls), la campana de la patz japonesa, lo lògo de la cultura per la patz (o del pacte Roerich) o los datièrs, lo fusilh copat (antimilitarisme e nonvioléncia) e lo casco amb una flor dedins (objeccion e insomission)
Patz, politica e autras accepcions[modificar | modificar la font]
Se pòt soslinhar que totas las culturas considèran pas la patz d'una manièra positiva. Dins de pòbles coma los vikings o los Uns, la principala activitat foguèt lo sacatge de comunitats prèpas, exaltan al contrari los guerrièrs. L'articulacion entre la patz e son opausat (coma la guèrra, la violéncia, lo conflicte o la colèra) es una de las claus:
- L'estatut de l'individú.
- La formacion de l'adulte.
- Los mejans admés.
- La valor de la civilizacion.
- L'estatut e lo ròtle de las organizacions (estat, entrepresas, sindicats, etc.).
Lo I Ching, l'opausat a la patz es l'estagnacion. Simbolicament, aquò indica que la patz es pas un absolut, mas una recèrca permanenta. E mai, indica que lo conflicte es pas l'opausat de la patz. Caldriá èsser en camin cap a la patz, transformar lo conflicte, pas lo suprimir. Las gestions nonviolentas encarnan aquel procèssus de transformacion pacifica del conflicte.
La "patz romana" (en referéncia a la Pax romana de l'Empèri Roman) es una situacion ont una fòrça de govèrn exercís lo poder d'un biais unilateral, sens èsser somesa a ges de contraròtle e sens respectar los dreches d'aqueles que govèrnan. Lo prepaus de l'expression es de diferenciar aquela situacion que se considèra pas coma vertadièrament la patz, perque encara qu'aja pas de violéncia o conflictes armats constituís pas una situacion ideala o qu'es destinada a perdurar.
Martin Luther King diguèt en sa Letra de Birmingham, escrita en prison[1], que la vertadièra patz es simplament l'abséncia de tension: es la preséncia de justícia.
Patz e religion[modificar | modificar la font]
La nocion de patz dins la Bíblia[modificar | modificar la font]
Dins l'Ancian Testament, l'expression « patz » (shalom) es especialament emplegada dins las salutacions que se referisson a un benestar material e esperitual: "La patz siá amb tu" o "amb vosautres" (cf. Gn 29, 6) e dins aquel sens s'opausa pas a la guèrra.[2] Aquela patz pòt solament venir de Yahveh d'esperel que vòl donar per recompensar per la fidelitat de son pòble a l'Aliança alara que la patz al sens mai larg s'espèra pels tempses del Messi que se nomena Prince de la patz (cf. Is 9, 6).
Dins lo Nòu Testament l'expression eιpevn manten lo sens donat dins l'Ancian Testament, mas tanben es influit pel contèxte grèc qu'implica una abséncia d'enemics o contrarietats: « Ajudatz vos los uns als autres per amor, en s'esforçant de conservar l'unitat de l'Esperit pel ligam de la patz. »
Pasmens, es per l'union amb Crist e la reconciliacion qu'El autregèt que se pòt parlar de vertadièra patz entre totes, que sián josieus o gentils (cf. Rm 5, 1-5, Ef 2, 14-22).
Educacion per la patz[modificar | modificar la font]
Al cors de l'istòria s'es conclús que la patz pòt e se cal aprene, e per o se far possibla cal inclure dins lo procèssus educatiu la comunicacion de coneissenças, amb l'invencion, l'afirmacion o l'abstencion d'abituds o rotinas e amb una seria de modèls e valors. D'unes pensan que la patz se pòt pas aquerir per l'educacion "se pòt educar pas degun a la patz, (encara que i a d'activitats menadas en favor de la patz coma s'indicarà posteriorament ). Aquò es una condicion que se pòt solament obténer a travèrs de l'accion sociala". I a totjorn agut un cèrt interès e desir per la patz, se sap que lo concèpte de son educacion especifica a sas originas filosoficas fòrça mai ancianas.
La patz es lo procès de recèrca de justícia dins los divèrses nivèls de la relacion umana. Aquò es un concèpte dinamic que permet de resòlvre los conflictes de manièra non-violenta, per aténher una concòrdia de la persona amb se meteissa, amb la natura e amb los autres.
Se ditz que: « I a ges de camin cap a la patz, la patz es lo camin ». La patz es pas una finalitat, mas un procèssus, pel que cal aprendre a entrar dins los conflictes e los resòlvre d'un biais positiu sens utilizar la constrenta.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Letra de Birmingham escrita en preson
- ↑ Se sona quitament "partir en patz cap a la guèrra" (cf. 2Sm 11, 7).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)Antonio Monclús; Carmen Sabán. Educación para la paz. Editorial Síntesis, educación, 1999.
- (es)Martín Rodriguez Rojo. La educación para la paz y el interculturalismo como tema transversal. Editorial Oikostau, 1995.
- (es)José Joaquín Gómez Palacios. Educación para la paz. Madrid: Editorial CCS, 1992.
- (es)D. Hicks. Educación para la paz. Ediciones Morata, S.L, 1993.
- (es)Beatriz Aguilera; Anna Bastida; Paco Cascón; Antonio García Vázquez; Montserrat González; Rafael Grassa; Calo Iglesias; Xesus Jares; Javier López; Miguel Martínez; Antonio Poleo. Educar para la paz. Propuesta posible. Edición los libros de la catarata, 1994.


text:
Västerbottens-Kuriren
Lo Västerbottens-Kuriren (en occitan: "Corrièr de Västerbotten"), tanben conegut popularament per sas inicialas VK, es un jornal suedés de parucion quotidiana publicat a Umeå, una vila del nòrd de Suècia. Lo periodic de tendéncia liberala, qu'es lo mai important de l'airal davant son rival lo Västerbottens Folkblad, cobrís l'informacion regionala del Comtat de Västerbotten manca las comunas de Mala, Norsjö e Skellefteå.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Västerbottens-Kuriren apareguèt pel primièr còp lo 17 de mai de 1900. Sa creissença e son expansion foguèron rapidas e lo quotidian se placèt lèu coma lo jornal mai important e legit del Comtat de Västerbotten tre 1903, posicion qu'a servat de contunh fins uèi.


text:
Pastenaga
La pastanaga o la carròta (Daucus carota) es una planta cultivada que se'n consumís la raiç. Fa partida de la familha de las Apiaceae, abans coneguda amb lo nom d'ombellifèras.
Aquesta planta biennala es cultivada coma annala. I a tanben de varietats silvèstras. De varietats cultivadas son atestadas tre l'antiquitat ; al sègle XVII los olandeses ne seleccionèron d'autras de color iranjada e rogenca (de per abans èran negras o violacèas). La germinacion es dificila pr'amor que fòrça granas son pas viablas e la creissença es fòrça lenta. An besonh d'èsser deserbadas de manièra eficaça per que las plantulas se desvolòpan en primièr dapasset. Son cultivadas en rengada dins d'òrts o ben en cultura extensiva. An besonh de tèrras moflas e sablonencas per que la racina cresca coma cal. Lo terren pòt pas èsser peirós ni pòt i aver fòrça fems pr'amor qu'alavetz las raices forcan.
Del punt de vista nutritiu son importantas per lor contengut ric en betacarotèn, precursor de la vitamina A e contenon pauc de lipids e de proteïnas. Provesisson una energia de 40 calorias per cada cent gramas.


text:
Lo cian (del grèc kuavός, kuanos, l'azurit) es una color pura de la lutz de longor d'onda 500 nm. Es de còps que i a nomenada blau clar o blau cèl. Es una mescla de luses blava e verda. Lo cian es la complementària del roge: los pigments cians absorbisson la lutz roja e difusan las luses verda e blava.
Lo pigment cian es una color de basa per la quadricromia utilizada en estampariá. Amb las tenchas magenta, jauna e negra, lo cian es utilizat dins totas las estampadoiras colors utilizant la tecnologia quadricromica (quatre colors de basa) : estampadoira de tencha rajadoira, de sublimacion o de lasèr.
D'unas estampadoiras de tencha rajadoira utilizan doas nuanças de cian: lo cian normal e lo cian clar (light cyan). Dins qualques estampadoiras professionalas, s'utilizan tres tenchas cian : lo cian normal, un cian clar de 50% e un cian ultraclar de 25%.


text:
1761
Aquesta pagina concernís l'an 1761 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Corsega[modificar | modificar la font]
Creacion d'una moneda còrsa ambé l'inauguracion d'un obrador installat a Muratu. Aquò èra la perseguida de l'òbra dau govèrn Paoli per dotar rapidament la Republica (fondada en 1755) d'institucions modèrnas.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Batalha de Panipat que s'acabèt per una desfacha dei Marathes còntra l'armada menada per leis Afgans. Aquò empachèt lei Marathes de conquistar Delhi e mantenguèt un Empèri Mogòl independent mai d'ara endavant reduch a la region de sa capitala.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Invencion de la percussion per lo mètge austrian Leopold Auenbrugger (1722-1809) permetent d'estudiar certanei modificacions dins lei cavitats toracicas e abdominalas.


text:
Nèu
La nèu (var. nhèu), sira en auvernhat es una precipitacion d'aiga jos la forma d'una multitud de pichons cristals de glaç nomenats borrilhs de nèu. De composicion granulara, ten una estructura suava e leugièra, quand es pas compactada per la pression. Generalament la nèu se forma per sublimacion d'aiga dins los jaces nauts de l'atmosfèra a una temperatura inferiora a 0 °C. La casuda de precipitacions jos forma de nèu se nomena nevada.
L'ocurréncia, la quantitat e l'intensitat de las nevadas depend entre autres factors, de la latitud, de l'altitud, de la distància de la mar e de la sason de l'annada.


text:
Un espectacle, en doas partidas de 45 minutas caduna, en presa amb los eveniments màgers de l'annada 2015 : atemptats, migrants, Còp 21, regionalas...
Per s'entresenhar, l'umorist clica sus tot çò que pòt : tauleta, ordenador, telefonilhet, esmartfòn... Per ne far present a son public passa lo tot a la molineta umoristica, trufandièra, ironica, dins una lenga occitana saborosa e aisida de compréne.
Alara, que demandar de mai ? Si, descobrir a tot pèrdre aqueles Clics d'Òc. Sètz esperats !
andre.clement@wanadoo.fr
clamenc.fr


text:
1132
Aquesta pagina concernís l'an 1132 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Dos ans après la victòria còntra Tòmas de Marle, lo còmte e conselhier dau rèi Uc de Vermandois deguèt organizar una campanha per sometre son fiu Enguerran de Coucy. Pasmens, foguèt incapable de lo vencre e decidèt finalament de lo maridar ambé sa nivèça. Aquò permetèt de pacificar la region.
En parallèl, lo rèi acceptèt de perdonar Estève de Garlanda, son ancian conselhier desgraciat en 1127. Pasmens, lo còmte Uc de Vermandois e lo monge Suger demorèron lei conselhiers principaus de Loís VI.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Regent d'un Califat sensa califa dempuei la disparicion misteriosa de son cosin Abu al-Qasim al-Tayyib, Al-Hafiz se proclamèt califa en febrier. Pasmens, coma èra pas l'eiretier en linha masculina dirècta dei califas fatimidas, aquò foguèt pas acceptat per una partida de la populacion e dau clergat entraïnant un esquisma novèu entre Hafizzi qu'acceptavan la legitimitat de son poder e Tayyibi que consideravan Abu al-Qasim al-Tayyib coma califa ocultat. L'efècte immediat foguèt limitat car, franc d'Iemèn, lei Tayyibi foguèron aisament desfachs mai agravèt lo declin e l'afebliment dau Califat qu'èra ja en lucha còntra l'esquisma nizarista.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion documentat d'una pèça d'artilhariá de pouvera negra sus un prat batalhier (lo 28 de genier, per lei [[Chinés).


text:
Garona
Garona [1] es un grand flume occitan (oficialament francés e espanhòl) que raja sus 647 km. Garona nais dins los Pirenèus espanhòls de la Val d'Aran.
Geografia[modificar | modificar la font]
Sa font es situada en Val d'Aran, al luòc dich l'Uelh deth Garona, al Plan de Beret. Lo riu se dirigís d'en primièr cap al nòrd, dintra en França al Pont del Rei a Fos, recep la Pica davalada dels massís de Luishon. Daissa los Pirenèus après aver asagat lo site antic de Sent Bertran de Comenge, puèi recep la Nesta, càmbia de direccion cap al nòrd èst dins una val larga, asaga Sent Gaudenç passa los pichons Pirenèus entre Sent Martòri e Martras Tolosana, recep lo Salat davalat de Sent Guironç. Lo flume travèrsa Murèth, recep Arièja a Portèth per aténher Tolosa ont càmbia de direccion cap al nòrd-oèst per se getar dins l'Ocean Atlantic a son embocadura comuna amb Dordonha ont forman l'estuari de Gironda.
Entre Tolosa e Bordèu lo flume travèrsa Agen e recep sos principals afluents en riba drecha, Tarn e Òlt eissits del sistèma idrologic del Massís Central.
Lo flume es navigable de l'ocean fins a Langon. Un canal lateral foguèt bastit al sègle XIX per jónher Langon e Tolosa (ligason amb lo Canal de las Doas Mars de Tolosa a Seta).
Entre los Pirenèus e Tolosa lo flume es adobat per l'industria idroelectrica. Mai recentament doas centralas nuclearas foguèron bastidas sus las ribas, a Brau e Sent Loís en Blaiés e a Golfuèg.
A Bordèu lo flume es fòrça larg e jos l'influéncia de las marèas. A marèa nauta se forma un mascaret que puja lo flume.
Principalas vilas traversadas[modificar | modificar la font]
- Vielha
- Sent Biat, Montrejau, Sent Gaudenç, Murèth, Tolosa, Blanhac
- Los Sarrasins - Lo Vilar - La Magistèra
- Agen, Marmanda, Lo Pòrt
- la Rèula, Lengon, Bordèu
Principals afluents[modificar | modificar la font]
[toponims de tornar veire]
En seguir lo cors del flume, s'encontran los afluents seguents :


text:
Herbert Hoover
Herbert Clark Hoover, comerçant, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1929 e 1933. Son mandat comencèt amb la Granda Depression economica de 1929-1933, dempuèi l'esfondrament de la Borsa de Valors de Nòva York (Wall Street).
- Claus Bernet: Herbert Hoover, in: BBKL, 30, 2009, 644-653: http://www.bautz.de/bbkl/h/hoover_h_c.shtml
- Secretari al Comèrci dels Estats Units
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit republican
- Quakerisme
- Decès en 1964
- Naissença en 1874
- President dels Estats Units d'America
- Ancian estudiant de l'universitat Stanford
- Personalitat du Parti progressiste (États-Unis)
- Personalitat americana d'origina alemanda
- Personalitat americana d'origina anglesa
- Personalitat americana d'origina irlandesa


text:
Escalfament global
L'escalfament global (var. eschaufament global/-au, escauhament globau, escaufament globau) de la planeta es l'aumentacion de la temperatura mejana de l'atmosfèra e dels oceans de la Tèrra. Aquel tèrme es tanben utilitzat per se referir a la teoria (o ipotèsi) scientifica mai especifica de l'escalfament global antropogenic, que prepausa que la màger part de l'escalfament global observat recentament (e lo projectat) siá induch per las activitats umanas. La teoria expausa que l'escalfament es la resulta d'un enfortiment de l'efièch de sèrra causat per l'aumentacion del nivèl de dioxid de carbòni e d'autres gases produches per las activitats umanas coma la cremacion de combustibles fossils e lo desboscament. L'efièch de sèrra natural manten la temperatura de la Tèrra de 30 °C mai cauda de la que seriá sens l'efièch; en apondre de dioxid de carbòni dins l'atmosfèra, sens cap d'autre cambiament, la temperatura va pujar. La recèrca actualament ensaja de descobrir mai de precisions suls processus e factors que podrián produire una pujada de las temperaturas, principalament subre las retroalimentacions positivas e negativas, per tal d'obtenir una quantificacion pus precisa dels efièchs de l'escalfament global.
Lo cambiament de temperatura es sonque un aspècte de la branca scientifica larga qu'estúdia lo cambiament climatic induch per las activitats umanas. L'opinion scientifica subre lo cambiament climatic, exprimit per la Comission Intergovernamentala de l'ONU sul Cambiament Climatic (IPCC per las inicialas en anglés) e explicitament aprovat per las acadèmias nacionalas de las sciéncias de las nacions del G8, es que la temperatura mejana globala a aumentat de 0,6 ± 0,2 °C dempuèi la fin del sègle XIX, e que la màger part de l'escalfament observat dins las 50 darrièras annadas se pòt atribuir a las activitats umanas. D'autres scientifics qualificats an regetat sul papièr l'ipotèsi de las activitats umanas per la pujada recenta de la temperatura globala. I a d'incertituds subre la grandesa del cambiament climatic que s'espèra dins lo futur, e existís un debat public e politic subre quinas accions cal realizar coma responsa a l'escalfament global.
Somari
Donadas scientificas[modificar | modificar la font]
Lo consensus scientific (e mai que i aja de voses que s'opausan a aquesta ipotèsi) subre l'escalfament global es que la tèrra s'escalfa, e que las emissions dels gases de l'efièch de sèrra produches per l'umanitat son fòrça significativas. Ça que la, se sap pas amb precision la relacion entre aquestes dos fenomèns.
Los scientifics de l'atmosfèra sabon qu'en apondre de dioxid de carbòni (CO2) o metan (CH4) dins l'atmosfèra, caeteris paribus, sens cap d'autre cambiament, la temperatura de la planeta aumentarà. D'efièch, los gases d'efièch de sèrra que son dins l'atmosfèra dempuèi de milions d'ans, crèan un efièch de sèrra natural sens que la temperatura de la Tèrra seriá pus bassa de 30 °C, inabitabla. Doncas, i a pas cap de debat subre lo fach que d'ajustar CO2 e CH4 causa una pujada de las temperatures mejanas ceteris paribus, si que non subre l'efièch net qu'aurà l'aumentacion d'aquestes gases o l'interaccion dels gases amb los autres, e si las modificacions dins la biosfèra, la vapor d'aiga o las nívols compensaràn l'efièch d'escalfament. Los resultats climatologics son tanben una question que fa controvèrsia; se sap pas amb precision se l'aumentacion de la temperatura produiriá mai o mens de precipitacions (l'aumentacion de vapor d'aiga dins l'atmosfèra aumentariá pas l'umiditat mas demeniriá las precipitacions). De tot biais, un escalfament global de la planeta a tèrme cort, quitament que siaga de qualques grases, podriá aver d'efièches fòrça importants: desgèl de las calòtas glaciàrias polaras e aigats de zonas costièras, desertificacion, cambiaments climatics, etc.
De 1860 a 1900 la temperatura globala (mar e tèrra) aumentèt de 0,75 °C. Las temperaturas de la bassa atmosfèra an aumentat entre 0,12 e 0,22 °C cada decenni dempuei 1979. Se pensa que pendent 1000 o 2000 ans abans 1850 las temperaturas foguèron establas amb de fluctuacions localas o regionalas, coma lo periòde d'escalfament medieval o la Pichona Edat de Glaç. Las donadas subre la temperatura globala començan en 1860. D'autres estudis recomandan d'espandir lo modèl 1000 ans abans. Las mesuras per satellits disponiblas de la troposfèra comencan en 1979.
Pendent lo sègle passat, la temperatura globala (tèrra e mar) a aumentat de 0,6 ± 0,2 °C [1]. Los efièches d'aquel escalfament global son mesurables. Lo dioxid de carbòni atmosferic a tanben aumentat de 280 parts per milion (ppm) en volum en 1880 e a l'entorn de 315 ppm en 1958 e 367 ppm en 2000, una pujada de 31% en 200 ans. Las autras emissions de gases d'efièch de sèrra an tanben aumentat. Las emissions que s'espèran dins lo futur contunharàn de pujar per encausa de l'utilizacion de combustibles fossils, e mai qu'aquò dependrà dels desvolopaments economics, sociologics, tecnologics e naturals.
Causas de l'escalfament[modificar | modificar la font]
Teoria de las causas antropicas[modificar | modificar la font]
Per fòrça scientifics, l'aumentacion del nivèl de dioxid de carbòni e d'autres gases d'efièch de sèrra, e la pujada de la temperatura globala son ligadas. Aquesta teoria foguèt resumida dins las investigacions de la Comission Intergovernamentala sul Cambiament Climatic (IPCC). Dins lo seu Tresen Rapòrt de Valoracion, la IPCC conclusiguèt que « la màger part de l'escalfament observat pendent los 50 darrièrs ans se pòt atribuir a las activitats umanas ». Aquesta posicion recebèt lo sosten d'un grop internacional d'acadèmias de las sciéncias dels païses del G8, Brasil, China e Índia [2].
La IPCC donèt divèrs escenaris possibles de las emissions de dioxid de carbòni, entre 540 e 970 ppm per 2100. Los modèls climatics, afectats per las estimacions de l'aumentacion del dioxid de carbòni, e en mendre mesura, per la diminucion dels aerosòls de sulfat, predison una pujada de las temperaturas, entre 1,4 e 5,8 °C entre 1990 e 2100. La màger part de l'incertitud dels modèls es causada per l'ignorància de las emissions futuras de dioxid de carbòni, e tanben l'incertitud subre la precision dels modèls climatics. Las recèrcas sul clima predison que si los nivèls dels gases d'èfiech de sèrra e l'activitat solara demòran constants, i aurà de tot biais una aumentacion de 0,5 °C (e qualques modèls predison 1 °C), pendent los 100 ans que venon.
L'utilizacion de carbon coma combustible, las emissions de las automobilas e de las fabricas e d'autras activitats umanas produison 22 miliards de tonas de dioxid de carbòni e d'autres gases d'efièch de sèrra cada an. L'agricultura, lo gas natural, e d'autras fonts contribuisson amb 250 milions de tonas de metan cada an. La mitat de las emissions umanas son encara dins l'atmosfèra. Las concentracions atmosfericas de CO2 e CH4 an aumentat de 31% e 149% respectivament dempuei los nivèls preïndustrials de 1750. Aquesta aumentacion es fòrça mai importanta que cap d'autra pendent lo periòde dels darrièrs 650 000 ans, segon las donadas disponiblas de l'extraccion dels jaces de glaç. L'observacion geologica fa pensar que las valors de dioxid de carbòni actualas an existit fa 40 milions d'ans. Los tres quarts de las emissions atropicas de dioxid de carbòni dins l'atmosfèra pendent los 20 darrièrs ans foguèron causadas per la cremacion de combustible fossil. La rèsta proven dels cambiaments de biais de viure, principalament per encausa del desboscament. [3]
Cal senhalar que las emissions antropicas d'autres contaminants, principalament dels aerosòls de sulfat, pòdon aver un efièch contrari de refrejament [4].
Lo protocòl de Kyoto[modificar | modificar la font]
La presentacion de la teoria de las causas antropicas foguèt plan acceptada e las incitacions economicas (especialament de Russia) foguèron sufisentas per persuadir los govèrns de 150 nacions de ratificar lo Protocòl de Kyoto, mas i a encara de discussions subre la quantitat de gases que causan l'escalfament de la planeta. De questions demòran pausadas subre los còsts necessaris per redusir l'escalfament global. Çaquelà, la posicion adoptada pendent las negociacions foguèt l'acceptacion de la causa antropica de l'escalfament global, e la necessitat de prendre de mesuras per contarotlar las emissions de carbòni pel mejan de l'atribucion de permeses d'emission qu'auràn una valor mercanda. Divèrses païses an acceptat de signar lo Protocòl de Kyoto. Pasmens la signatura d'aqueste acòrd foguèt fòrça lenta pr'amor que los païses en via de desvolopament la considèran coma una restriccion sevèra a lor desvolopament economic e industrial. Eles considèran qu'arribaràn pas al nivèl de desvolopament d'Euròpa e dels Estats Units amb las restriccions prepausadas e qu'aquestas regions desvolopadas an obtengut lor gra de desvolopament per un long processus de creissement industrial dempuèi lo sègle XIX acompanhat de fòrça pollucion, un processus que considèran inevitable. L'acòrd, pasmens, a inclús de clausetas especialas per diferenciar lo gra de desvolopament dels païses, sens pausar cap de restriccion immediata als païses paures (China e Índia per exemple, son dos dels principals païses contaminants de la planeta, mas mercé a lor classificacion coma païses paures, foguèron exclús de las restriccions que se son impausat Euròpa e Japon; aquò es una de las rasons que faguèt que los Estats Units an pas ratificat l'acòrd).
Teoria de las causas non antropicas[modificar | modificar la font]
Emai que i aja un consensus scientific e politic sus las causas antropicas, d'autres scientifics pensan que las donadas disponiblas permeton pas d'assegurar que lo procèssus siaga imminent, e que s'es ben certan que i a agut una aumentacion leugièra de las temperaturas mejanas dins lo darrièr sègle, es tanben verai que i a agut d'oscillacions naturalas de la temperatura mejana de la Tèrra fòrça mai importantas, dins las epòcas passadas, e qu'un dobte pòt demorar subre la part d'influéncia ligada a las activitats umanas, e aquela ligada als cicles naturals. Lo sistèma climatic càmbia pels procèssus naturals (intèrnes) e per las variacions extèrnas, causadas pels umans o per la natura (coma per exemple los cambiaments d'orbita terrèstra a l'entorn del solelh, nomenats cicles de Milankovitch; l'activitat solara e las emissions volcanicas). Los climatològs accèptan que la Tèrra s'es escalfada aquestas darrièras annadas. Mas i a agut controvèrsia, subre las causas d'aquela aumentacion de temperatura.
Fluctuacions de l'activitat solara[modificar | modificar la font]
En 1991, Knud Lassen de l'Institut Danés de Meteorologia de Copenaga e son collèga Eigil Friis-Christensen an trobat una fòrta correlacion entre la longor del cicle solar e los cambiaments de temperatura dins l'emisfèri Nòrd. Al començament, avián inclús las tacas solaras e las mesuras de temperaturas notadas entre 1861 e 1989, mas s'apercebèron pus tard que d'enregistraments vièlhs de quatre sègles confortavan lor descobèrta. Aquesta correlacion permetiá d'explicar 80% de las variacions de temperatura pendent lo periòde considerat (vejatz grafic). Sallie Baliunas, una astronòma del centre d'astrofisica de la "Harvard-Smithsonian Institution", foguèt una de las pus ardentas suportritz de la teoria que l'activitat solara « pòt explicar los cambiaments màgers del clima dins las 300 darrièras annadas, mai que mai l'escalfament global actual ».
Caquelà, dins l'edicion del 6 de mai de 2000 de la revista americana « New Scientist », Lassen e l'astrofisician Peter Thejll, en completar l'estudi de 1991 amb de donadas novèlas, concluguèron que e mai que lo cicle solar poguèsse explicar aperaquí la mitat del creissement en temperatura observat dempuei 1900, podiá de cap de biais explicar lo creissement de 0,4 °C dempuei 1980.
Pus tard dins la meteissa annada, Peter Stott e d'autres cercaires del centre Hadley del Reialme Unit publiquèron un article sul modèl de simulacion numerica mai complet jamai realizat al sègle XX. Lo lor estudi compreniá a l'encòp los agents de forçatge naturals (variacions solaras e emissions volcanicas) e lo forçatge antropogenic (gases d'efièch de sèrra e sulfats jos forma d'aerosòls). Coma Lassen e Thejll, trobèron que los factors naturals explicavan un escalfament gradual fins en 1960, seguit d'un retorn a de temperaturas pròchas de las de la fin del sègle XIX, en acòrd amb lo cambiament gradual del forçatge solar pendent lo sègle XX e amb l'activitat volcanica dels darrièrs decennis. Aqueles factors sols èran incapables d'explicar l'escalfament dels darrièrs decennis. Del meteis biais, lo forçatge antropogenic sol podiá pas explicar l'escalfament del periòde 1910-1945, mas èra necessari per simular l'escalfament dempuei 1976. Çaquelà, en combinar totes aqueles factors intervenents, la còla de Stott poguèt simular precisament los cambiaments de temperaturas planetàrias pendent lo sègle XX. Preveguèron que l'emission de contunh de gases d'efièch de sèrra causariá de pujadas de temperaturas futuras « a un ritme similar a çò que s'es pogut observar los darrièrs decennis.» [5] Un grafic de la relacion entre los factors naturals e antropics contribuent al cambiament climatic es reprodusit sul repòrt Climate Change 2001: The Scientific Basis del GIEC.


text:
644
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 644 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Annada de la mencion pus anciana coneguda a l'ora d'ara d'un molin de vent verticau (en Pèrsia).


text:
1686
Aquesta pagina concernís l'an 1686 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après la temptativa d'usurpacion dau poder per un pretendent l'annada precedenta, lo negus Iyasu Ièr (1682-1706) ordonèt una expedicion punitiva còntra lei senhors dau sud de Gojjam qu'avián sostengut la rebellion.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la premiera carta meteorologica per l'astronòm Edmund Halley (1656-1742).


text:
"EL DÍA DEL AMIGO".
¡¡¡Bienvenidos!!!
Nosotros, alumnos del Instituto Técnico San Cayetano organizamos este Blog, a partir de propuestas que surgieron en el aula en Construcción de la Ciudadanía.
Este Proyecto se ha iniciado en el año 2008 y continuado en el 2009 y 2010. Y ahora en el 2013 por los alumnos de 2* año de la Escuela Secundaria, siguiendo las huellas de los que nos precedieron en este emprendimiento.
Este año llevamos la iniciativa: Melany, Sofía, Celina, Camila, Sol, Carina, Agustín, Lautaro, Gabriel, Federico B., Juan, Federico C., Jonathan, Taiel, Lucas, Esteban, facundo, Erick, nahuel, Ariel, Santiago, Franco, Rodrigo, Gabriel y el profe Jorge.
Dentro del mismo encontrarán: fotos, testimonios, hechos históricos, noticias, consejos, puntos de vista, encuestas, videos, músicas, frases, etc. sobre este tema que tanto nos preocupa e interesa.
Esperamos que ustedes lo disfruten al igual que nosotros y esperamos sus opiniones.
domingo, 20 de julio de 2008
Música: Honrar la Vida - Marilina Ross
"EL DÍA DEL AMIGO".
14 comentarios:
-
-
La discriminacion se basa sobre las ierarquizacions dels fenomèns ligats a las causidas umanas :
- se parla sovent de la color de la pèl per la discriminacion, es realament lo primièr factor dicriminant per una populacion que decidís las leis, mas se podrà discriminar tanben tala una proteccion collectiva, e l'Estat devendrà aital un objècte discriminant. Segurament la primièra discriminacion es aquesta de la color de la pèl. Mas es pas la sola.
- la discriminacion se passa tanben quand dins una entrepresa per un trabalh similar, una femna es mens pagada qu'un òme, o qu'un dròlle i trabalha sense èstre pagat. Es un discriminacion ligada al sèxe e a l'economia. Aquí l'Estat aurà un ròtle de destruccion d'aquesta discriminacion, mas es ben la collectivitat umana qu'auràn sempre lo darrièr mot, vist que l'entrepresa es segurament l'instrument uman lo mai fosc, e segurament aquel que discrimina lo mai dins una societat neoliberala. Al revèrs, una societat collectivista, tala lo sovietisme, a provat tanben qu'èra capable de discriminacion atanplan dangierosa, per aver bastit camp de concentracions, per rason d'aver agut ideologia diferenta de la decision del poder central moscovite (Lenin, Stalin).
- quand parlas una lenga d'una comunautat, d'una nacion sense Estat (Amerindians, indigènes, pòble sense Estat, gropes nomades) e que l'Estat impausa una autra lenga (dicha superiora) : «le devoir d'una peuple superieur est d'enseigner un peuple inferieur» Jules Ferry, fondador de las escòlas republicanas francesas. La discriminacion es costumièra dins los Estat imperialista, per la dicha "eficacetat nacionala", es una autra semantica per la discriminacion.
- quand viu una monosexualitat diferenta de la majoritat (brutala o electiva), aquesta majoritat impausa un sistèma juridic per viure sonque en heterosexualitat. Pausa lo problèma del juridic teleguidat pel poder ecclesial.
- quand pensa que ta fe es melhora que la libertat de pensar en laïcitat, e que lo país qu'i viu es impausant un avejaire juridic diferent. Es l'inquisicion contra los "bons cristians" (o catares), decretada pel Papa de Roma (inocent III), e impausada per l'armmada francesa (Loís IX), puèi es l'inquisicion contra los josius d'Espanha (Elisabeth la catolica); es tanben la guèrra de religions en Occitània (majoritariamanent contra los protestants), etc. La mai importanta del XXen sègle es estada, çaquelà, la discriminacion nazi contra los josius, mai tanben contra los omosexuals e lo pòble ròm europèu. La discriminacion chinesa contra totas las religions es tanben d'actualitat, la lista es longa e ameritariá lo boicòt del Jòc Olimpics.
La discriminacion es lo non respècte d'una minoritat dins la polis, aqueste ensemble que farga una dèmos per viure en comunautat, e en bona collectivitat umanista. La discriminacion es sovent la fauta de l'Estat, Estat violent tal que Machiavel zo pensava, l'Estat aqueste, es acceptat per la repression contra aquesta minoritat e la populacion umana, o individuals (la mai pervèrsa repression), ajuda pas la minoritat a acarar aquesta discriminacion, al contrari.
La discriminacion es lo constat que lo juridic es mai fòrt que la polis, lo juridic es l'instrument de la polícia, dels jutges e dels poders d'Estat per la repression contra la minoritat discriminada. La pensada juridica s'es bastida al entorn de l'empèri roman (aqueste sistèma impausèt la nocion de ciutadanetat fàcia a las nacions, las nacions aviá pas cap dreit, èran considerats coma barbars); damora de Roma lo juridisme dels Estats (ambe la machiavelica fòrça armada, sovent innutila per tota societat umana dins un monde en patz e civilizat) e lo Papa....
La discriminacion es de combatre, dins una societat democratica, la discriminacion mesura l'inadaptacion del juridic a la societat que gerís un Estat.
- 20 de julio de 2008, 2:01
-
-
Lo meu comentari occitan e corrigit sobre la discriminacion.
La discriminacion se basa sobre las ierarquizacions dels fenomèns ligats a las causidas umanas :
- se parla sovent de la color de la pèl per la discriminacion, es realament lo primièr factor dicriminant per una populacion que decidís las leis, mas se podrà discriminar tanben tala una proteccion collectiva, e l'Estat devendrà aital un objècte discriminant. Segurament la primièra discriminacion es aquesta de la color de la pèl. Mas es pas la sola.
- la discriminacion se passa tanben quand dins una entrepresa per un trabalh similar, una femna es mens pagada qu'un òme, o qu'un dròlle i trabalha sense èstre pagat. Es un discriminacion ligada al sèxe e a l'economia. Aquí l'Estat aurà un ròtle de destruccion d'aquesta discriminacion, mas es ben la collectivitat umana qu'auràn sempre lo darrièr mot, vist que l'entrepresa es segurament l'instrument uman lo mai fosc, e segurament aquel que discrimina lo mai dins una societat neoliberala. Al revèrs, una societat collectivista, tala lo sovietisme, a provat tanben qu'èra capable de discriminacion atanplan dangierosa, per aver bastit camp de concentracions, per rason d'aver agut ideologia diferenta de la decision del poder central moscovite (Lenin, Stalin). Assegura aiçí que mai pichon es un Estat mens i a discriminacion. La discriminacion se podrà tanben èstre per causa d'un andicap fisic.
- quand parlas una lenga d'una comunautat, d'una nacion sense Estat (Amerindians, indigènes, pòble sense Estat, gropes nomades) e que l'Estat impausa una autra lenga (dicha superiora) : «le devoir d'un peuple superieur est d'enseigner un peuple inferieur» Jules Ferry, fondador de las escòlas republicanas francesas. La discriminacion es costumièra dins los Estats imperialistas, per la dicha « eficacetat nacionala », per pas dire « violéncia nacionala », son d'unas autras semanticas per la discriminacion.
- quand viu una monosexualitat diferenta de la majoritat (brutala o electiva), aquesta majoritat impausa un sistèma juridic per viure sonque en heterosexualitat, fogal sonque òme e femna per exemple. Pausa lo problèma del juridic teleguidat pel poder ecclesial, o per una moralitat republicana o ideologica.
- quand pensa que ta fe es melhora que la libertat de pensar en laïcitat, e que lo país qu'i viu es impausant un avejaire juridic diferent. Es l'inquisicion contra los "bons cristians" (o catares), decretada pel Papa de Roma (inocent III), e impausada per l'armmada francesa (Loís IX), puèi es l'inquisicion contra los josius d'Espanha (Elisabeth la catolica); es tanben la guèrra de religions en Occitània (majoritariamanent contra los protestants), etc. La mai importanta del XXen sègle es estada, çaquelà, la discriminacion nazi contra los josius, mai tanben contra los omosexuals e lo pòble ròm europèu. La discriminacion chinesa contra totas las religions es tanben d'actualitat, la lista es longa e ameritariá lo boicòt del Jòcs Olimpics.
La discriminacion es lo non respècte d'una minoritat dins la polis, aqueste ensemble que farga una dèmos per viure en comunautat, l'exemple istoric camina dempuèi la Grècia antiga e classica, e en bona collectivitat umanista. La discriminacion es sovent la fauta de l'Estat, Estat violent tal que Machiavel zo pensava, l'Estat aqueste, es acceptat per la repression contra aquesta minoritat e la populacion umana, o individuals (la mai pervèrsa repression), ajuda pas la minoritat a acarar aquesta discriminacion, al contrari. L'Estat èra pas una causa grèga nimai celtica, mas puslèu romana; l'Estat servís a bastir l'empèri roman, decretat republican.
La discriminacion es lo constat que lo juridic es mai fòrt que la polis, lo juridic es l'instrument de la polícia, de l'escòla, dels jutges e dels poders d'Estat per la repression contra la minoritat discriminada. La pensada juridica s'es bastida al entorn de l'empèri roman (aqueste sistèma impausèt la nocion de ciutadanetat fàcia a las nacions, las nacions avián pas cap dreit, èran considerats coma barbars, esterior al « bon viure » roman); damora de Roma lo juridisme dels Estats (ambe la machiavelica fòrça armada, sovent innutila per tota societat umana dins un monde en patz e civilizat) e lo Papa....
La discriminacion es de combatre, dins una societat democratica se podrà, la discriminacion mesura l'inadaptacion del juridic a la societat que gerís un Estat (quand l'Estat es pas dictatorial), lo combat, e son potencial, combat contra la discriminacion mesura lo nivèl de democràcia.
Jacme
Occitanista e europèu, democrata e donc utopista. Skype : jacme-aubin (telefòne gratuït intercontinental)
- 20 de julio de 2008, 2:47
- Jorge dijo...
-
JACME GRACIAS POR TU APORTE
- 20 de julio de 2008, 3:35
- Sandra dijo...
-
Sorry, I couldn't understand the comment you sended to my blog, what was that? Spanish?
Anyways, I'm afraid I cannot understand what you're blogging about either, but you have a nice layout :P
- 20 de julio de 2008, 4:56
- Jorge dijo...
-
Hello Sandra simply was an invitation to the Blog with the following text:
Hello friend: it wanted invitarte that you visit blog that I am making with my students of second year of the secondary one on the DISCRIMINATION.
http://nodiscrimine.blogspot.com
arduous and interesting Subject.
Surely it will be of your affability.
Tu aporte será valioso
Un abrazo desde la Argentina.
Si te interesa hay paginas que traducen las paginas de otros idiomas. Como la siguiente:
http://www2.worldlingo.com/es/products_services/computer_translation.html
Que lindo sería contar con tu aporte.
Un saludo.
- 20 de julio de 2008, 5:17
- Robert Antonio G dijo...
-
Gracias por entrar a mi blog www.aplatana.blogspot.com, no se donde encontraste la dirección pero te agradezco que hayas entrado. Te haré un enlace desde mi página.
Con estima,
Robert Antonio
- 20 de julio de 2008, 13:59
- Jorge dijo...
-
Gracias Robert Antonio por tu visita y tu granito de arena. Es el eseo volverte a leer pronto. Un abrazo fraterno
- 20 de julio de 2008, 14:13
- angelito21 dijo...
-
k genial k sus compañeros
se hayan unido
contra la discriminacion...
es una buena causa esa
mas ensima me encanto tu blog...
esta muy bueno...
besosss
te cuidas un monton....
ruth
- 20 de julio de 2008, 16:47
- luswitch-crochet dijo...
-
Muito boa a idéia deste grupo de jovens...
achei maravilhoso ver jovens lutando contra qualquer tipo de discriminação.
Aqui onde moro, Porto Algre, trabalho em minha comunidade, principalmente com portadores do vírus HIV que por incrível que pareça, sofrem muita discriminação.
Acho que vocês devem continuar divulgando esta bela iniciativa. Parabéns e contem comigo.
- 20 de julio de 2008, 21:42
-
-
Felicitaciones a todos los integrantes de este grupo solidario.
Son una brisa de esperanza y discernimiento en un mundo patológico.
Gracias por "abrir los ojos", pero por sobre todas las cosas HACER ALGO, por ustedes mismos y los demás.
Tienen mucho que enseñarnos a los adultos.
Adelante, ahora son los protagonistas de una nueva historia, de una nuevo concepto de humanidad.
Son capaces de construir algo mucho mejor, más noble, más sensato y más sabio de lo que nosotros les hemos construido y dejado como legado.
Re-construyan con sus propias manos, con sus propio corazones aún no contaminados.
Re-construyan con Realidad, comprensión, solidaridad y Paz.
Lo van a lograr!
Uds. Honrarán la Vida...
Silvia Paglioni
Argentina
Para todo el grupo Humano de 2 año del Instituto Técnico San Cayetano 2 año - 2008 de Adrogué...
ABRIR LOS OJOS
Los ojos cerrados permiten ver mejor.
Y eso es lo que hacíamos
Cerrabamos los ojos porque nos permitía volar
Volar con el pensamiento, volar con las ideas,
Soñar…
Soñar que podíamos
Soñar que las posibilidades eran nuestras…
Que difícil abrir los ojos y chocar con una realidad
Absurda, egoísta, desigual…
Y una vez más, cerramos los ojos…
Buscamos escapar del mundo
De nosotros…
Resignados, sin voz, ausentes…
Sin esperanza pero, con deseos profundos de decir,
de contar, de mostrar todo lo que podemos,
Todo lo que queremos, todo lo que necesitamos,
Todo lo que somos…
Y entonces…
Impulsados por estos deseos, hoy abrimos los ojos
Nos vemos por primera vez
Nos descubrimos unos a los otros…
Y nos unimos…
Juntos descubrimos nuestras fortalezas
Nos acompañamos en las debilidades
Y buscamos ser, más nosotros mismos…
Impulsados por una voz interna, fuerte y firme
Nos expresamos más allá de la realidad
Más allá de todo
Buscando que no seamos los únicos que
Podamos abrir los ojos…
Para ver mejor.
“Abrir los ojos” del cd “Tierra Firme” un disco con 10 canciones compuestas por 30 artistas adolescentes del conurbano sur, de Argentina.
- 20 de julio de 2008, 21:45
-
-
Parabéns pelo Blog. De seu amigo Brasileiro Cesar de Castro. Abraços!
- 20 de julio de 2008, 21:59
- Jorge dijo...
-
Hello luswitch-crochet: Obrigado muito muito por sua visita.
Eu felicito-o pelo trabalho arduous que você deve fazer. No futuro nós trabalharemos o assunto da DISCRIMINAÇÃO POR DOENÇA, mim acreditamos que sua contribuição será meu importante. Nós permanecemos en contato. Um hug.
- 20 de julio de 2008, 22:10
- Jorge dijo...
-
Gracias Silvia por tu visita y aporte. El día martes lo leeremos en nuestra clase y conversaremos sobre el mismo. Un cariño grande.
- 20 de julio de 2008, 22:12
-
-
Por un mundo sin discriminación ni racismo, para un mundo abierto a todos No Discrimine
Viajero a lo Desconocido
- 20 de julio de 2008, 22:43


text:
Batalha de Murèth
La Batalha de Murèth es un dels conflictes mai importants e crucials per l'istòria occitana, aragonesa e catalana. Se debanèt lo 13 de setembre de 1213 a Murèth a 15 km al sud de Tolosa. Es un episòdi màger de la Crosada dels Albigeses que s'i afrontèron l'union de fòrças occitanas, catalanas e aragonesas menadas pel rei Pèire II d'Aragon e lo comte Ramon VI de Tolosa als crosats, mai que mai franceses, menats per Simon de Montfòrt. Lo rei d'Aragon i moriguèt e las armadas de la coalicion occitanoaragonesa foguèron desfachas. La batalha marquèt lo preludi de la dominacion francesa suls territòris occitans e lo començament de la demesida de la preséncia catalana en Occitània.
Somari
Contèxt[modificar | modificar la font]
Dempuèi quatre ans, una armada crosada francesa operava en Occitània amb la tòca d'eradicar lo catarisme e de sometre los territòris occitans. Après lo chaple de Besièrs e la presa de la Ciutat de Carcassona (1209), Simon IV de Montfòrt contunhèt sa progression en Lengadòc. S'apoderèt de las tèrras dels vescomtats de Ramon Rogièr Trencavel, abans d'atacar lo Comtat de Tolosa. La crosada venguèt lèu una guèrra de conquista. Lo rei En Pèire II d'Aragon, comte de Barcelona e senhor de Montpelhièr, èra sobeiran de mantun senhor lengadocian, demest los quals lo vescomte Trencavel. Tafurat de la venguda d'aquesta crosada dins sa zòna d'influéncia, assagèt mantun còp de far lo mediador entre las doas parts, e reconeguèt pas Montfòrt coma vescomte de Carcassona e de Besièrs que per fòrça. Sos interèsses e sos ligams feudals anavan contra la conducha que li impausava lo poder de la glèisa de Roma, e son ròtle de sobeiran catolic.
L'assetjament de Murèth[modificar | modificar la font]
Lo 10 de setembre las tropas del sobeiran catalan Pèire II se reuniguèron amb las tropas dels aligats occitans e installèron dos camps dins la plana sus la riba esquèrra de Garona. Los camps èran situats a aperaquí tres quilòmetres del castèl e de las naus qu'èran amarradas a un embarcador de la riba e èran venguts dempuèi Tolosa; aqueles èran plens de provisions[1] e comptavan amb un nombre considerable de tropas que se calculèt qu'èran dos mila cavalièrs e cinc mila peons d'infantariá[2].
Los cavalièrs èran dividits en tres grops:[3] lo primièr, qu'èra dirigit per Ramon Rogièr de Fois, comptava 200 cavalièrs de la corona e 400 del comte; lo segond grop, format per 700 cavalièrs de la corona, èra dirigit per Pèire II e lo tresen, format per 900 òmes, èra jol comandament de Ramon VII de Tolosa e de Bernat IV de Comenge.
Aquel meteis jorn de setembre los tolosans entamenèron lo sètge amb de manganèls e d'autras pèças d'artilhariá de sètge. Aital prenguèron una de las doas pòrtas de la vila, una de las torres e la vila novèla, en forçar d'aqueste biais los cavalièrs franceses a se retirar cap a la vila vièlha e al castèl. Quand lo rei en Pèire foguèt assabentat que Montfòrt se sarrava de Murèth ordenèt la retirada de l'infantariá assetjaira per tal d'evitar que foguèsse presa per la rèiregarda. D'aquesta manièra, en arribar l'endeman per l'oèst amb nòu cents cavalièrs[4], los crosats aguèron l'escasença de dintrar dins la fortalesa de Murèth per una de las pòrtas qu'èran pas contrarotladas pels tolosans. De vèspre a mai arribèt lo contingent reduch de Payen de Corbeil[5].
Preparacion de la batalha[modificar | modificar la font]
En Raimon VI de Tolosa, que coneissiá las tacticas de l'enemic, prepausèt de fortificar lo campament amb una palissada[4] d'assetjar la ciutat pel flanc oèst[1], e de demorar a l'espera de l'ataca francesa, per fin de la rebutar amb los balestièrs e de poder contraatacar amb l'objectiu de los reclaure a l'interior del castèl; per contra, En Pèire II d'Aragon, escotant pas los conselhs del seu conhat, entamenèt la batalha sens esperar qu'arribe tota son armada, que los renfòrces[6] que portavan Guilhèm II de Montcada e de Bearn[7] e Nunyo Sanç encara èran en camin prèp de Narbona. Lo rei voliá que son armada, vencedoira a la batalha de Las Navas de Tolosa se mesure en valentiá amb l'invencibla cavalariá francesa, sens fortificar lo camp e en pretendre véncer sus un camp dobèrt.
Simon IV de Montfòrt, en clara inferioritat numerica, amb de viscoalhas solament per una jornada e a mai de cent lègas de sa basa d'operacions decidiguèt de se daissar pas encerclar dins lo castèl de Murèth e lancèt una ataca fulminanta[8] en utilizant la melhora arma de la cavalariá pesuga, la carga[9]. Organizèt la cavalariá francesa en tres esquadrons[10] de tres cents cavalièrs[3]: l'esquadron d'avantgarda èra dirigit per Guillaume de Contres e Guillaume des Barres, lo segond esquadron per Bouchard de Marly e lo tresen per Simon de Montfòrt se meteis; al seu torn, los balestièrs e lancièrs defendián lo castèl e protegissián l'accès de la cavalariá. La tropa foguèt reünida per la plaça del mercat e se li comuniquèt l'òrdre de batalha[1] amb una arenga de Montfòrt.
La Batalha a Murèth[modificar | modificar la font]
La matinada del 13 de setembre l'infantariá tolosana tornèt començar los trabalhs de sètge, atacant las pòrtas de la muralha mentre que la cavalariá susvelhava la sortida possibla dels crosats. Al vèspre, la majora part de la cavalariá catalana se retirèt per se pausar[4] e aqueste foguèt lo moment causit per Simon de Montfòrt per atacar, amb sa tropa repausada, sortent per la pòrta de Salas[11], que donava al riu Loja e que los assetjants podián pas veire, doblant la cantonada de la muralha del castèl, al pont de Sant Sarnin e traversant lo riu per un gua. La cavalariá crosada emergiguèt, subte , al nivèl de la maire del riu en avançant cap a la plana agantant per suspresa los assetjants[12]. Los dos primièrs cosses virèron a senèstra e la primièra de las tres agarridas dels franceses se trapèt fàcia a las tropas de Ramon Rogièr de Fois[13][14], mas aguèron de se replegar rapidament, davant l'impetuositat de la cavalariá francesa, e las tropas del rei prenguèron la relèva. Los franceses, amb sa granda manobrabilitat, conservèron la formacion e mantenguèron l'avantatge numeric dins las doas atacas seguentas en permetent pas lo regropament dels aragoneses. Lo rei En Pèire aviá decidit de provar sa valor coma cavalièr en se cambiant l'armadura amb un dels seus òmes per s'afontar coma simple cavalièr amb Simon de Montfòrt, mas l'objectiu crosat èra de tuar lo rei a quin pretz que siá[15] perqué la defensa de la Glèisa justificava totas las accions[4] e d'aquò ne foguèron encargats dos dels seus cavalièrs, Alain de Roucy e Florent de Ville, qu'abatèron d'en primièr lo cavalièr que vestissiá l'armadura reiala, e après lo rei meteis quand aqueste se descobriguèt al crit de El rei, heus-el aquí![16], malgrat que n'aguèsse acabat amb d'unes dels atacants.[17]. Episòdi contat dins lo Libre dels faches e la Cançon de la Crosada:
<<:El bos reis d'Arago, cant les ag perceubutz
- Ab petits companhos es valor atendutz
- E l'ome de Tolosa i son tuit correguz
- Que anc ni coms ni reis non fon de ren creutz
- E anc no saubon mot trols fances son vengutz
- E van trastuit en la on fol reis conogutz
- E el escrida "Eu sol reis!" mas no i es entendutz
- E fo si malament e nafratz e ferutz
- Que per meja la terra s'es lo sancs espandutz
- E loras cazec mortz aqui tot estendutz
- E l'autri, cant o viro, tenos per deceubutz.>>
La nòva de la mòrt d'En Pèire escampèt la panica entre la rèsta de l'armada, qu'èra completament derrotada al ser surpresa per una ataca de flanc de Montfòrt[9] amb sas tropas de reserva, e los cavalièrs catalans entreprenguèron la retirada. L'armada tolosana, que encara aviá pas partipat a la batalha, se vesent desbordada per l'avalanca d'aragonesos e catalans que fugissián desordenadament, fugiguèt tanben sens atacar, e foguèt percalçada pels cavalièrs franceses, provocant de pèrdas estimadas entre 15 000 e 20 000 òmes. La derrota veniá mai ponhenta pels catalans que lo filh d'En Pèire II, lo futur Jaume I de sièis ans, èra a las mans de Simon de Montfòrt amor del maridatge que se voliá far del prince amb la filha del crosat.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 H. J. Chaytor, A History of Aragon and Catalonia [1]
- ↑ R.G. Grant afirma qu'èran 30 000 soldats d'infantariá
- ↑ 3,0 3,1 (en) Earlyblazon [2]
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Antoni Sella, La gran derrota catalana Sàpiens n.32, juny 2005
- ↑ Pierre des Vaux de Cernay, Historia Albigensis
- ↑ (es) Jerónimo Zurita: Anales de Aragón
- ↑ Oriol Junqueras, La fi del somni occità, a indirecte.cat [3]
- ↑ Oldenburg, Le Bûcher de Montségur
- ↑ 9,0 9,1 (en) Sean McGlynn, The Myths of Medieval Warfare [4]
- ↑ Ferran Soldevila, Història de Catalunya
- ↑ Interpretació més estesa que parteix de la crònica de Pierre des Vaux-de-Cernay
- ↑ Bernat Desclot, Crònica de Pere el Gran: E no foren pus de vint cavallers ab ell, quels altres no eren encara aconseguits ni aparellats tantost [5]
- ↑ Roquebert afirma que la cavalariá crosada carguèt directament contra lo gròs de la cavalariá catalano aragonesa
- ↑ Oman, que considerava lo campament immediatament a l'èst de la ciutat, afirma que los crosats caminèron cap a Sales simulant la fugida, virant nonanta graus, traversèron la Loja e carguèron
- ↑ (fr) Jean-Luc Aubarbier i Micel Binet, Le Pays Cathare
- ↑ De l'Aldea Càtara [6]
- ↑ Bernat Desclot, Crònica de Pere el Gran: E el primer colp feri un cavaller frances ab la llança e abatel mort en terra. Puix veu que la llança no li valia res, tant era la presa quels Francesos li feyen; e mes ma a la spasa; e aqui fe de grans colps, si que ocis tres cavallers ab la spasa [7]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es) Martín Alvira Cabrer, 12 de Septiembre de 1213. El Jueves de Muret, Universitat de Barcelona, Barcelona, 2002 (ISBN 978-84-477-0796-6)
- (es) Martín Alvira Cabrer, Muret 1213. La batalla decisiva de la Cruzada contra los Cátaros, Ariel, Barcelona, 2008 e 2013 (ISBN 978-84-477-0796-6)
- (es) Martín Alvira Cabrer, Pedro el Católico, Rey de Aragón y Conde de Barcelona (1196-1213). Documentos, Testimonios y Memoria Histórica, 6 vols., Saragossa, Institución Fernando el Católico (CSIC), 2010 (on line) (ISBN 978-84-9911-066-0)


text:
Clarescur
Lo clarescur (chiaroscuro en italian) es una tecnica picturala basada sus la perspectiva espaciala que s'obtèn amb lo jòc de contrasts entre la lutz e l'ombra. Per mejan de contrasts acusats entre lei volums esclairats e lei volums ensornits, se pòt metre en relèu d'elements precís d'un quadre.
Aquela tecnica es ja descricha e nomenada au començament dau sègle XV per lo pintre italian Cennino Cennini, dins son obratge Il libro dell'arte[1] (Lo libre de l'art), que son capítol IX s'intitula Coma deves balhar lo clarescur a tei figuras, segon la doctrina de la lutz, lei dotant de la qualitat dau relèu[2].
Lo clarescur foguèt desvolopat per lei pintres flamencs e italians dau sègle XVI; lei manieristas lo presavan fòrça. Deviá ajónher la maduretat a l'epòca barròca, especialament amb Caravaggio e lei caravaggistas, e durbir camin a l'estil dich tenebrisme.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Nativitat, de Geertgen tot Sint Jans. Londres, National Gallery
-
La Verge dei rocàs, de Leonardo da Vinci. París, Musèu dau Lovre
-
Autoretrach, de Tintoretto. Londres, Victoria and Albert Museum
-
Judit e Olofèrnes, d'Artemisia Gentileschi. Florença, Galariá deis Oficis
-
Lo tocar, de Josèp de Ribera. Pasadena, Musèu Norton Simon
-
L'entremeterèla, de Gerard van Honthorst. Utrecht, Centraal Museum
-
L'Adoracion dei pastres, de Georges de La Tour. París, Musèu dau Lovre
-
La ronda de nuech, de Rembrandt. Amsterdam, Rijksmuseum


text:
Matematician
Un matematician es dins un sens escrict un cercaire en matematicas, per extension tota persona fasent de matematicas la basa de son activitat. Aquel tèrme compren un larga paleta de competéncias e de practicas plan diferentas, amb pasmens en comun un vocabulari e un formalisme especifics, e una exigéncia de rigor pròpri a aquela disciplina.
Lo tèrme generic matematician pòt se declinar per de domènis mai restrenchs, coma algebrista, analista, aritmetician, geomètre, logician, probabilista, estatistician, etc. .
Un matematician es vertadièrament reconegut s'es admés que contribuiguèt significativament al desvelopament de la sciéncia matematica.
Las personas realizant los resultats matematics pels beneficis d'una autra disciplina o activitat son pas consideradas coma de matematicians.
Somari
Activitats màger d'un matematician[modificar | modificar la font]
I a pas de definition precisa o de restriccion a priori de l'activitat d'un matematician[1], fòra de l'objectiu d'una apotacion a sa disciplina.
Lo trabalh màger d'un matematician pòt tanben prendre per objectiu de resòlvre de problèmas obèrts e la verificacion de las conjecturas. Dins aquel contèxte, lo tèrme problèma se distria dels exercicis que pausan los professors als escolans, e que las solucions son ja conegudas. Los problèmas pòdon se pausar pendent las modelizacions en fisica, en economia, en informatica, eca. o pendent de tentativas de generalizacions de descobertas precedentas.
Aquelas òbras pòdon demandar un alargiment o un aprigondiment de resultats ja aquerits dins un domèni de las matematicas, mas tanben consistir dins la recerca de ligams entre de domènis diferents.
La descobèrta e la caracterizacion d'un domèni d'estudi novèl pòdon tanben èsser un resultat de l'activitat d'un matematician.
Los matematicians s'impausan una rigor metodologica que pòt far paréisser singulara la disciplina. Lo formalisme e l'exposicion rigorosa de las òbras, las estapas intermediaras compresas, son de punts estimats necessaris a l'acceptacion dels resultats obtenguts. Lo trabalh de verificacion, o de refutacion se cal, dels resultats presentats per d'autres matematicians, fa tanben partida de l'activitat d'un matematician. Per los exposats plan complèxes o dificils, aquelas verificacions pòdon demandar la contribucion d'un grop de matematicians trabalhant de biais concertat.
Emplecs dins lo mond contemporanèu[modificar | modificar la font]
Los matematicians s'especializan sovent dins diferentas brancas de las matematicas. A vegada se destria las matematicas puras de las matematicas aplicadas. Aquela distinccion e spasmens ni formalizada, ni de compreneson comuna a l'ensems dels matematicians.
Distinccions e prèmi[modificar | modificar la font]
Existís pas de prèi Nobèl pels matematicians. La medalha Fields es pasmens considerada coma un prèmi de meteissa valor e a vegada nomenda prèmi Nobèl de las matematicas. Amb la particularitat que lo prèmi es reservat als matematicians de mens de 40 ans e donada totes los quatre ans.
D'entre los autres prèmis prestigiosess i a:
- lo prèmi Abel;
- lo prèmi Nevanlinna;
- lo prèmi Wolf;
- lo prèmi Fermat;
- lo prèmi Loève ;
- lo prèmi Clay;
- lo prèmi Crafoord ;
- lo prèmi Carl-Friedrich-Gauss per las matematicas aplicadas;
- lo prèmi Pólya e la medalha De Morgan, donada per la London Mathematical Society.
Societats matematicas e fondacions[modificar | modificar la font]
Las principalas societats matematicas e fondacionsdonant o non de prèmis matematics o scientifics que de matematicians son premiats, son las diferentas Acadèmias des Sciéncias, la AMS, lo Clay Mathematics Institute, la Societat matematica du Canadá, en França l'Acadèmia de las Sciéncias, la Societat matematica de França o l'European Congress of Mathematics
Títol particulars[modificar | modificar la font]
- Lo Prince dels matematicians: escai donat Carl Friedrich Gauss a causa de l'amplor de sa contribucion a la matematicas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliogracfia[modificar | modificar la font]
- Didier Nordon, Les obstinations d'un mathématicien. Regards sur la science pour la science, Belin, 2003.
- Pierre Lecomte, Le mathématicien et ses esclaves, Éditions de l'Université de Liège, 2009.
- Paul Lévy, Quelques aspects de la pensée d'un mathématicien. Librairie scientifique et technique, A. Blanchard, 1970.
- Eric Temple Bell, Les grands mathématiciens, texte traduit par Ami Gandillon, Payot, 1939.
- Encyclopédie méthodique: dictionnaire des jeux mathématiques, contenant l'analyse, les recherches, les calculs, les probabilités les tables numériques, publiés par plusieurs célèbres mathématiciens, relativement aux jeux de hasard et de combinaisons, et suite du Dictionnaire des jeux, Chez H. Agasse, 1798
- Histoire des mathématiques, dans laquelle on rend compte de leurs progrès depuis leur origine jusqu'à nos jours; où l'on expose le tableau & le développement des principales découvertes, les contestations qu'elles ont fait naître & les principaux traits de la vie des mathématiciens les plus…, Jean-Étienne Montucla, Bibliothèque interuniversitaire (Nancy), Chez Ch. Ant. Jombert, 1758.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Un matematician es une maquina per transformar lo café en teorèmas » : frasa celèbra sovent atribuida de biais eronèu a Erdős, mas en realitat d'Alfred Renyi, segon (en) Bruce Schechter, My Brain Is Open : The Mathematical Journeys of Paul Erdos, 1998, p.


text:
1776
Aquesta pagina concernís l'an 1776 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
America deu sud[modificar | modificar la font]
Creacion de la vicereiautat de l'arriu de la Plata (capitala : Buenos Aires)
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Isma'il (1769-1776) que foguèt remplaçat per Adlan II (1776-1789) que sa posicion èra totjorn malaisada en fàcia de la poissança militara dei senhors principaus dau sud dau Reiaume e de la quasi independéncia dei tribüs dau nòrd.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Après leis incidents de 1775 e la nominacion de George Washington coma generau de l'armada continentala, lei premiers combats vertadiers entre Insurgents e soudats anglés acomencèron en febrier dins lei colonias dau sud. En fàcia de la generalizacion de l'insureccion, leis Anglés abandonèron Boston lo 17 de març. Entre lo 2 e lo 8 de julhet, lo Congrès adoptèt una tièra de mesuras en favor de l'independéncia deis Estats Units d'America que foguèt oficialament proclamada lo 8.
En setembre, leis Anglés organizèron una tièra d'ofensivas còntra leis Estatsunidencs. Prenguèron Nòva York (15 de setembre) e obliguèron Washington a una retirada malaisada a travèrs de Nòva Jersey (18 de novembre - 20 de decembre). Pasmens, dins la nuech dau 25 au 26 de decembre, capitèt de sosprendre un grop de 1 400 mercenaris alemands au servici d'Anglatèrra dins la vila de Trenton. Après una batalha rapida, aperaquí 1 000 mercenaris foguèron capturats[1].
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Succès important dins l'encastre de la politica d'expansion de l'emperaire au nòrd d'Imalaia ambé la fin victoriosa de la guèrra en Jinchuan. La màger part de la populacion rebèla èra estada exterminada e remplaçada per de colons fidèus a Pequin. Pasmens, lei despensas èran estadas importantas e avián agravat la crisi financiera deis annadas 1770.


text:
Athies (Somme)
Athie (Sonme) en picard ( Athies en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Athies Es un vilatge picard del Santerre, situat en la vallée de la Omignon e traversat pel ancià traçat de la rota nacionala 37 (actuala RD 937).
Athies est un village picard du Santerre, situé dans la vallée de l'Omignon et traversé par l'ancien tracé de la route nationale 37 (actuelle RD 937).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge dotat, al Mièja Edat, d'una charte de comuna.
- Village doté, au Moyen Âge, d'une charte de commune.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Hof (475)
Liste des communes
Münchberg
Ville de Münchberg, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Münchberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Rehau
Ville de Rehau, localité de l'Allemagne de 9 400 habitants.
La mairie de Rehau a une adresse e-mail et un site Internet.
Helmbrechts
Ville de Helmbrechts, localité de l'Allemagne de 8 800 habitants.
La mairie de Helmbrechts a une adresse e-mail et un site Internet.
Naila
Ville de Naila, localité de l'Allemagne de 8 000 habitants.
La mairie de Naila a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwarzenbach an der Saale
Ville de Schwarzenbach an der Saale, localité de l'Allemagne de 7 200 habitants.
La mairie de Schwarzenbach an der Saale a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberkotzau
Ville d'Oberkotzau, localité de l'Allemagne de 5 500 habitants.
La mairie d'Oberkotzau a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwarzenbach am Wald
Ville de Schwarzenbach am Wald, localité de l'Allemagne de 4 700 habitants.
La mairie de Schwarzenbach am Wald a une adresse e-mail et un site Internet.
Selbitz
Ville de Selbitz, localité de l'Allemagne de 4 500 habitants.
La mairie de Selbitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Döhlau
Ville de Döhlau, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Döhlau a une adresse e-mail et un site Internet.
Bad Steben
Ville de Bad Steben, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie de Bad Steben a une adresse e-mail et un site Internet.
Konradsreuth
Ville de Konradsreuth, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Konradsreuth a une adresse e-mail et un site Internet.
Geroldsgrün
Ville de Geroldsgrün, localité de l'Allemagne de 2 900 habitants.
La mairie de Geroldsgrün a une adresse e-mail et un site Internet.
Feilitzsch
Ville de Feilitzsch, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Feilitzsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Köditz
Ville de Köditz, localité de l'Allemagne de 2 600 habitants.
La mairie de Köditz a une adresse e-mail et un site Internet.
Regnitzlosau
Ville de Regnitzlosau, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Regnitzlosau a une adresse e-mail et un site Internet.
Berg
Ville de Berg, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Berg a une adresse e-mail et un site Internet.
Stammbach
Ville de Stammbach, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Stammbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Zell im Fichtelgebirge
Ville de Zell im Fichtelgebirge, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Zell im Fichtelgebirge a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Willgottheim
Willgottheim en alemannisch (Willgottheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Willgottheim A situat en lo Kochersberg a ieu-camin entre Saverne e Estrasburg.
Willgottheim est situé dans le Kochersberg à mi-chemin entre Saverne et Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
A partir del 1er en mai 1972, Willgottheim fusiona amb lo anciana comuna de Wœllenheim (municipalitat mancomunat).
La municipalitat fa partida dempuèi 2002 de la CoCoKo (Comunitat de municipalitats del Kochersberg)
À partir du 1er mai 1972, Willgottheim fusionne avec l'ancienne commune de Wœllenheim (commune associée).
La commune fait partie depuis 2002 de la CoCoKo (Communauté de communes du Kochersberg)


text:
Omeopatia
L’omeopatia (del grèc hómoios, « similar » e pathê, « patiment ») es una doctrina medicala desvolopada particularament per Samuel Hahnemann a partir de tres principis: l'utilizacion de dòsis infinitesimalas, l'observacion del malaut dins son unitat psicosomatica, e la lei de similitud. Simbolizada per l'adagi « similia similibus curantur », aquela lei se resumís dins l'ipotèsi que los simptòmas d'una malautiá pòdon èsser tractats, a dòsi infinitesimala, per una dròga vegetala, animala o minerala capabla de produire a dòsi fòrta los meteis simptòmas sus la persona sana. D'aprèp las concepcions omeopaticas, aquestes produches son tant mai actius que lor dilucion es fòrta, del fach de la « dinamizacion de la preparacion ».


text:
Luceau
Luceau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Luceau Es una municipalitat del sud de la Sarthe situada en lo Maine angevin, a Unitat|40|km {{}} al sud del Mans e 45 km al nòrd de Tors.
Luceau est une commune du sud de la Sarthe située dans le Maine angevin, à 40 km au sud du Mans et 45 km au nord de Tours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La curació, prieuré de las chanoines regulars de la abbaye de Vaas.
- La distincion aperteniá al senhor de la Couetterie en Beaumont-Pè-de-Bœuf.
- Parròquia en dependent de Castell-de detlo-Loir e del Maine angevin.
- La cure, prieuré des chanoines réguliers de l'abbaye de Vaas.
- La seigneurie appartenait au seigneur de la Couetterie en Beaumont-Pied-de-Bœuf.
- Paroisse dépendant de Château-du-Loir et du Maine angevin.


text:
Wattrelos
Wattrelos es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela tèrra #èsser la proprietat de la abbaye de St-Bavon, a Gand, en vertu de títols de 1030 e 1123. Los protestants, trucats los Gueux, après i aver #èsser batuts pels Lillois, se #refugiar a Wattrelos, en lo campanal de la glèisa, ont se #defendre amb opiniâtreté. La siá resisténcia #èsser tala que, per far cessar lo sieu fuòc , s'i aguèt obligat de incendiar lo campanal, que # #perir. (E) Borís, a* la Comm. hisL, T E,pàg. 216. Lo 6 d'agost de 1412, lo Conselh de Flandre #prononciar una sentence de bannissement , considerabla jos aquel informe #que condemnava lo banni a far pintar , per la glèisa de Wattrelos, l'image de St-Bavon , que # se li caliá davant el o representar agenouillé e en avent un cartouche amb una inscripcion en verificant qu'aquel quadre i aviá #èsser executat per multa onorabla , perque lo colpable i aviá liurat de preson los sieus fils e los sieus complices , convencuts de agravies cap al bailli de Wattrelos. Un acte del 16 d'octòbre de 1536 fa conéisser/conéisser que, cap a aquela epòca, se conreava la vinha als environs de Lille e sustot a Watlrelos, doncas que lo tenancier del fief de la Bouteillerie, dins aquel vilatge , i aviá agut de far lo mestièr de bouteiller pendent lo sojorn de las abbés en aquela distincion, e de los ofrir, a la siá arribada, sièis botelhas de vin del crus d'un vignoble #qu'en dépendoit. E al nomentament dels nòus abbés, lo tenancier d'un autre fief de Wattrelos i aviá tanben a los presentar un barril de vin recollé en lo meteis domeni.
Lo nom de Waterloz apareis per las primièras fes a Modèl:La s. En principi proprietat d'un ric e poderós senhor nomenat Allowin, Wattrelos i aguèt cedit per aquel darrièr al abbaye gantoise de Sant Bavon, apertendrà de contunh al évêché de Gand fins a la Revolucion francesa. dins lo XII sègle Watrelos vei aparéisser/aparéisser sus las siás tèrras las artisanats del texil #que se desvoloparàn rapidament mercés a la fòrta demanda de Lille.
Pendent divèrses sègles Lille a #èsser disputada per divèrses reialmes entrainant amb ela las municipalitats de Tourcoing , Roubaix, Wattrelos ... En 1477, los soldats del rei Louis XI, saquegen los solares, lo castèl e los récoltes. La vila comença fin finala a prospérer, mas en 1488 la batalha de la Espierre se desenrotllarà a la cœur meteis de la vila.
Los Wattrelosiens escaparàn pas pas als guèrras de Religion ; en 1556 dins la siá pròpria glèisa, i aurà o massacre de 150 protestants per l'Inquisicion lançada per Charles Quint.
En 1667, jos òrdre de Louis XIV, la vila de Lille a capturat e la region ven francesa, al meteis temps Wattrelos aurà 12 km de frontièra a susvelhar.
Pendent la Revolucion, Wattrelos patiguèt de divèrses atacs dels monarchies europèas en volent metre Louis XVI sul tròn mas Wattrelos va se'n sortir victorieuse, malgrat de pesats dégâts.
dins lo XIX sègle la vila coneguèt/conéisser un essor considerable. Mercés al texil, de nombrosas fabricas s'installèron e la populacion coneguèt/conéisser un fòrt aument. Divèrsas fabricas del sector apertenián a Alfred Motte.
Cette terre fut la propriété de l'abbaye de St-Bavon, à Gand, en vertu de titres de 1030 et 1123. Les protestants, appelés les Gueux, après avoir été battus par les Lillois, se réfugièrent à Wattrelos, dans le clocher de l'église, où ils se défendirent avec opiniâtreté. Leur résistance fut telle que, pour faire cesser leur feu , on fut obligé d'incendier le clocher, dans lequel ils périrent. (i) Bull, à* la Comm. hisL, t I,p. 216. Le 6 août 1412, le Conseil de Flandre prononça une sentence de bannissement , remarquable sous ce rapport qu'elle condamnait le banni à faire peindre , pour l'église de Wattrelos, l'image de St-Bavon , devant laquelle on devait le représenter agenouillé et tenant un cartouche avec une inscription constatant que ce tableau avait été exécuté pour amende honorable , parce que le coupable avait délivré de prison son fils et ses complices , convaincus d'offenses envers le bailli de Wattrelos. Un acte du 16 octobre 1536 nous fait connaître que, vers cette époque, on cultivait la vigne aux environs de Lille et notamment à Watlrelos, puisque le tenancier du fief de la Bouteillerie, en ce village , était tenu de faire l'office de bouteiller durant le séjour des abbés en cette seigneurie, et de leur offrir, à leur arrivée, six bouteilles de vin du cru d'un vignoble qui en dépendoit. Et à la nomination des nouveaux abbés, le tenancier d'un autre fief de Wattrelos avait aussi à leur présenter un tonneau de vin recollé dans le même domaine.
Le nom de Waterloz apparaît pour la première fois au XIen. D'abord propriété d'un riche et puissant seigneur nommé Allowin, Wattrelos fut cédée par ce dernier à l'abbaye gantoise de Saint Bavon, puis appartiendra à l'évêché de Gand jusqu'à la Révolution française. Au XIIème siècle Watrelos voit apparaître sur ses terres les artisanats du textile qui se développeront rapidement grâce à la forte demande de Lille.
Pendant plusieurs siècles Lille a été disputée par plusieurs royaumes entrainant avec elle les communes de Tourcoing , Roubaix, Wattrelos ... En 1477, les soldats du roi Louis XI, pillent les manoirs, le château et les récoltes. La ville commence enfin à prospérer, mais en 1488 la bataille de l'Espierre se déroulera au cœur même de la ville.
Les Wattrelosiens n'échapperont pas aux guerres de Religion ; en 1556 dans sa propre église, il y aura le massacre de 150 protestants par l'Inquisition lancé par Charles Quint.
En 1667, sous ordre de Louis XIV, la ville de Lille est capturée et la région devient française, en même temps Wattrelos aura 12 km de frontière à surveiller.
Pendant la Révolution, Wattrelos va subir plusieurs attaques des monarchies européennes voulant remettre Louis XVI sur le trône mais Wattrelos va s'en sortir victorieuse, malgré de lourds dégâts.
Au XIXème siècle la ville va connaître un essor considérable. Grâce au textile, de nombreuses usines vont s'installer et la population va connaître une forte augmentation. Plusieurs usines du secteur appartenaient à Alfred Motte.


text:
Hœnheim
Hönheim en alemannisch ( Hœnheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hoenheim Se situa a Unitat|5|km}} al nòrd de Estrasborg. Las municipalitats vesinas de Hoenheim son (del Nòrd al Sud) : Reichstett (costat de Mundolsheim), Souffelweyersheim (costat de Mundolsheim), Niederhausbergen (costat de Mundolsheim), La Wantzenau (costat de Brumath), Estrasborg (quartièr de la Robertsau), Bischheim, Schiltigheim. Al mièg del banc communal se tròban una enclave de Bischheim e una enclave de Schiltigheim. Hoenheim Fa partida de la Comunitat urbana d'Estrasburg (COS).
Hoenheim A situat sul riu lo Ill e lo Canal de la Marna al Rhin.
Lo centre istoric se situa sus una déclivité, en partint d'un scenari a Unitat|143.76|m {{}} e donadora sul ried del Ill situat a Unitat|135|m {{}} en mièja. Hoenheim Deu lo sieu nom a aquel centre istoric, perque la primièra mencion indican Hohenheim, d'una autra manièra dicha "abitança sus las nautors".
Hoenheim se situe à 5 km au nord de Strasbourg. Les communes voisines de Hoenheim sont (du Nord au Sud) : Reichstett (canton de Mundolsheim), Souffelweyersheim (canton de Mundolsheim), Niederhausbergen (canton de Mundolsheim), La Wantzenau (canton de Brumath), Strasbourg (quartier de la Robertsau), Bischheim, Schiltigheim. Au milieu du banc communal se trouvent une enclave de Bischheim et une enclave de Schiltigheim. Hoenheim fait partie de la Communauté urbaine de Strasbourg (CUS).
Hoenheim est situé sur la rivière l'Ill et le Canal de la Marne au Rhin.
Le centre historique se situe sur une déclivité, partant d'un plateau à 143,76 m et donnant sur le ried de l'Ill situé à 135 m en moyenne. Hoenheim doit son nom à ce centre historique, car les premières mention indiquent Hohenheim, autrement dit "domicile sur les hauteurs".


text:
793
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 793 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après la desfacha de l'annada precedenta, revòuta de soudats armenians còntra l'emperaire. La repression foguèt saunosa e suscitèt d'oposicions novèlas a Constantin VI.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Romavatge dau califa Harun ar-Rachid a La Mèca.


text:
1819
Aquesta pagina concernís l'an 1819 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera mesura de la tension arteriala realizada per lo mètge e fisician francés Jean-Léonard-Marie Poiseuille (1799-1869) amb un manomètre de mercuri.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 31 de març - Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst, cancelièr d'Alemanha (m. 1901)
- 4 d'abril – Reina Maria II de Portugal (m.1853)
- 24 de mai – Victòria, reina de Grand Bretanha e emperairitz de las Índias († 1901)
- 31 de mai - Walt Whitman, poèta nòrd-american (m. 1892)
- 1 d'agost – Herman Melville, escrivan american, autor del romans Moby Dick (m. 1891)


text:
Guèrra de la Premiera Coalicion
La Guèrra de la Premiera Coalicion se debanèt de 1792 a 1797 durant lei guèrras de la Revolucion Francesa. Foguèt entraïnada per la declaracion de guèrra de la França revolucionària a Àustria lo 20 d'abriu de 1792. Après l'execucion dau rèi e la crenhénça europenca de l'exportacion deis idèas revolucionària au rèsta dau continent, lo conflicte se generalizèt rapidament e opausèt finalament França a una coalicion gropant la màger part deis estats d'Euròpa. S'acabèt en 1797 per una victòria francesa que rompèt la coalicion europenca après una tièra de succès militars. Uneis episòdis d'aquela guèrra son venguts de partidas importantas de l'istòria de la Republica Francesa coma la batalha de Valmy o la Levada en massa.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Guèrra de la Segonda Coalicion.
- Guèrra de la Tresena Coalicion.
- Guèrra de la Quatrena Coalicion.
- Guèrra de la Cinquena Coalicion.
- Guèrra de la Seisena Coalicion.
- Guèrra de la Setena Coalicion.


text:
Louis Armstrong
Louis Daniel Armstrong, tanben chafrat popularament Satchmo o Pops (Nòva Orleans, 4 d'agost de 1901 - Nòva York, 6 de julhet de 1971) que ho un musician e cantaire american. Ho un cornetista e trompetista solista e improvisator de jazz de tria, e atau es considerat actuaument com un deus musicians màgers deu sègle XX.
Que ho tanben famós com cantaire dab ua mena de votz particulara emplegada dens mantunas improvisacions. Dab lo cant e l'instrument que desvolopè articulacions e lengatges musicaus hèra influenciaus dens l'istòria deu jazz e dens lo hat d'aqueth art. Armstrong que ho l'unic musician negre apreciat per un public blanc que la soa popularitat anè mès enlà de la division raciala d'aquela epòca.
Enter los sons enregistraments mei famós que's pòt mentàver: "Saint Louis Blues", "When the Saints Go Marching in", "What a Wonderful World", "Down by the River Side" e "Hello Dolly".
Biografia[modificar | modificar la font]
Louis Armstrong que vadó en 1901 dens un quartièr hèra praube de Nava Orleans (conegut com Back of Town) dens ua familha prauba. Qu'èra arrèr-hilh d'esclau. Lo son pair, William Armstrong, qu'abandonè la soa familha entà anar víver dab ua auta hemna e la soa mair, Mary "Mayann" Albert, que'us deishè eth e la soa sòr Beatrice a la carga de la soa ajòla Josephine Armstrong e lo son oncle Isaac. Pasmens quan agó cinc ans, tornè viure amb la mair e los sons parents.
Mainatge qu'avó d'ensajar de ganhà's quauques sòus e que passè hèra de temps dens las carrèras. Aus 11 ans qu'abandonè l'escòla, la Fisk School e que's ganhè quauque argent en bèth cantar per carrèras en quartet de gojats. Comencè alavetz a conéisser problèmas seriós.
Que trobè un tribalh auprès d'ua familha judiva venguda de Lituània, que se sonava Karnofsky, qui l'adoptèn d'un cèrte biais sabent qu'èra haut o baish abandonat. Que's crompè lo son purmèr cornet dab la loa moneda. En sovièr d'aquesta bontat Armstrong que portè tota la soa vita l'Estela de Dàvid au còth ; qu'aprengó atau dab eths lo yiddish.
Lo purmèr instrument de Louis Armstrong que ho lo cornet, practicat dehens la New Orleans Home for Colored Waifs, institucion de castig e d'educacion per menors on e ho mandat per'mor d'aver tirat còps de huec en l'aire entà celebrar la hèsta de cap d'an.
A la soa sortida d'aquesta institucion que exercè mantuns petits emplecs com per exemple venedor de carbon, çò que li permetè de s'iniciar a mantun genre de musica quan ne liurava en bordèus, abans de har lo musician dens lo quartièr d'espectacle e de prostitucion de Storyville on e conegore Joe "King" Oliver, lo son mèste.
En 1919, Joe Oliver se n'anè de l'orquestra de Kid Ory per partir cap au nòrd, alavetz recomandè lo jove Armstrong entà lo remplaçar. Atau que perseguí la soa carrièra dens l'orquèstra de Kid Ory.
En 1922 que's tornè juntar dab King Oliver dens la soa orquèstra a Chicago, alavetz capitala deu jazz. A maugrat de har lo segon cornet, que comencè a impausà's com solista e, amassas, qu'enregistrèn en 1923. En 1924 Armstrong que's maridè dab la pianista d'Oliver, Lillian Hardin, qui l'encoratgè a anar perseguir la soa carrièra a Nava York.
Acerà, qu'entrè dens l'orquèstra de Fletcher Henderson, ua de las màgers d'aquesta tempsada ; que cambiè alavetz lo cornet per la trompeta, qu'aprengó a léger la musica e que produsí un gran nombre d'enregistraments dab mantun aute musician dont lo gran saxofonista soprano Sidney Bechet.
En 1925 que tornè a Chicago on creè los sons dus grops los Hot Five e los Hot Seven. Las annadas seguentas que hon hèra ricas en produccion musicau e Armstrong que desvolopè lo scating, un mòde d'improvisacion lirica e ritmica en bèth cantar en tot articular sillabas shens nat sens.
A la debuta de las annadas 1930 que miè ua virada trionfala per Euròpa (dab un succès deus grans en França).
Que s'installè dens lo Queens a Nava York on fondè un navèth grop aperat All Stars.
En 1964 qu'avó un immens succès dab lo son títol "Hello Dolly" qu'arribè en prumèra posicions enas listas de vendas, e passè devant los Beatles.
A la fin de la soa vita que joguè dens mantuns país dab lo sostien deu Departament d'Estat deus Estats Units dab lo chafre Ambaissador Satchmo. Qu'arrefusè totun de jogar aqueth ròtle a l'escadença deu son viatge en Union Sovietica per'mor deus biais, segon las soas paraulas, lo govèrn american " [...] tracta mon pòble [los Africans Americans] ". Après las soas atacas contra lo president, lo FBI que l'espionè dinc a la fin de la soa vita en lo bèth categorizar com « comunista ».
Que's morí d'ua ataca cardiaca en 1971 au miei deu som dehens lo son ostau de Queens, vadut en musèu nacionau en 1977.
Conviccions[modificar | modificar la font]
Armstrong que ho eslhevat com baptista, en bèth portar l'Estela de Dàvid en sovièr de la familha deus Karnofskys, qu'èra amic dab lo Papa e que's hè batejar catolic.
Lo musician ho un partisan deus drets deus Africans americans e de Martin Luther King. Atau qu'arrefusè de representar los Estats Units a l'escadença d'un viatge en Union Sovietica en protestacion deu biais qui los Estats Units e tractavan los Africans americans e qu'avó paraulas agressivas au subjècte deu president Dwight D. Eisenhower per'mor de çò qui considerava com la soa manca de coratge e lo son cinisme sus aqueth subjècte. Dinc a la fin de la soa vita lo FBI lo categorizè com comunista e lo susvelhè.
Videoclips de youtube.com[modificar | modificar la font]
Biografia en anglés :
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 1)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 2)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 3)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 4)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 5)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 6)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 7)"
- "Louis Armstrong - Documentari (Partida 8)"
Pèças de musica :
- "What a Wonderful World" enregistrament de la BBC, 1968
- "When The Saints Go Marching In"
- "Hello Dolly"
- "Hello Dolly" dab Barbra Streisand
- "Lo tango Adios Muchacho"
- "Now You Has Jazz"
- "Blueberry Hill"
- "Mack the Knife Alemanha, 1959
- "Stompin' At The Savoy" Germany, 1959
- "Tiger Rag"
- "C'est si bon 1962
- "St. James Infirmary" fotografias
- "Dream a Little Dream" fotografias
- "Louis Armstrong dab Frank Sinatra - Live show"
- "Louis Armstrong hens lo Mark Twain at Disneyland"
- "Louis Armstrong - Nobody Knows the Trouble I've Seen (1962)"
- "Louis Armstrong - Basin Street Blues - 1959"
- "Louis Armstrong - A kiss To Build A Dream"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Louis Armstrong, Ma vie à la Nouvelle-Orléans, éd. Coda, París, 2006 (ISBN 284967026X)
- (en) Louis Armstrong et Thomas Brothers, Louis Armstrong, in His Own Words: Selected Writings, Oxford University Press, Oxford, 2001 ISBN 0-19-514046-X.
- (en) Laurence Bergreen, Louis Armstrong: An Extravagant Life, éd. HarperCollins, New York, 1998 (ISBN 0553067680)
- (en) Michael Cogswell, Armstrong: The Offstage Story of Satchmo, Collectors Press, Portland, 2003 ISBN 1888054816.
- (en) Michael Meckna, Satchmo: The Louis Armstrong Encyclopedia, Greenwood Press, Westport, 2003 ISBN 0-313-30137-9.