text:
Còrdoas es un vilatge de Tarn fòrça toristic mercés a sa...
Castèlnòu de Montmiralh es un vilatge de Tarn classat demest los « vilatges de França mai polits...
Abbadia del sègle XII nisada dins un replèc de la...
Cava cooperativa istorica de Maraussan, « los vinhairons liures », amb sul fronton la devisa de la cooperacion : totes per cadun, cadun per totes. Foguèt bastida en 1905, Joan Jaurès i venguèt e n’escriguèt un polit article dins...
Monument als mòrts pacifista escalprat per Paul Darde. Sus l’esplanada a Lodèva....
Polit vilatge
Vilatjòt entre garriga e...
L’abadia de Cadonh es una abadia medeviala fondada en lo 1115. La gleia, dau sègle XII, es d’epoca romanica. Lo claustre, dau sègle XV, es una obra majora de l’art gotic. L’abadia de Cadonh es marcada au patrimòni de l’Unesco coma part del camins de Sant Jaume. La sieu renomada venia dau Suari, venerat pendant d’annadas coma lo Sant Suari dau Crist. Fin finala, d’après l’estudi facha en lo 1934 dei inscripcions -dins una caligrafia araba- sus lo suari, aquel teissut seria originari d’Egipte, elaborat au sègle XI. ...
Brelh de Ròia es un vilatge de la val Ròia. Lo vilatge es bastit lo long de Ròia, amainatjada en lac dins lo vilatge. La gara de Brelh a la particularitat d’estre la joncion de doi linhas de trin : lo trin dei meravilhas que va de Nissa a Tenda, e una linha italiana que va de Ventemilha a Coni....
Arudi[1] qu’ei ua comuna Aussalesa de Bearn, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d’Aquitània de la Republica Francesa. de la wikipèdia occitana : https://oc.wikipedia.org/wiki/Arudi e véder tanben : https://fr.wikipedia.org/wiki/Arudy. Lo Som (?) dit « Zoum » qu’ei un lòc dit deu parçan....
De la viquipèdia catalana : Bellver de Cerdanya qu’ei ua vilae municipalitat de la comarca de la Baixa Cerdanya. Inclòu l’entitat municipal descentralitzada de Pi. Rensenhaments mei :...
De la Viquipèdia catalana : La glèisa de Sant Serni de Coborriu que’s tròba suus territòria de Bellver de Cerdanya, a Coborriu de Bellver, a la comarca de la Baixa Cerdanya. Véder...
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Laus dins l’auta valaa de Vesubiá, dins lo Pargue dal Mercantor. Luec de passeaas interessantes per los amoroses de la...
Musèu d’art...
Dins la valaa de Var, au limit ancian entre Comtat de Provença (Reiaume francés) e Contea de Niça (Estats de Savòia), la ciutat e ciutadèla. Entraa de la pòrta...
Dolceacqua
Castèl bastit avansh dau 1177, es marcat per o lòng temps qu’es a proprietat d’a familha Dòria. Es sèti dau Marquesat de Doçaiga (Dussaiga en ligurian local), qu’intègra u vilatges de l’auta val Nèrvia. Farà part d’a Contea de Niça fins au 1860. Vilatge bèl damb o riu que passa daval. De tastar: e miquete! Especialitat culinària en recòrdi dau combat còntra o drech de...
Museu
Lo MAMAC es lo museu d’Art Modèrn e d’Art Contemporanèu de Niça, inaugurat en lo 1990. Es bastit dins lo centre de Niça, pròche de la plaça Garibaldi. Aquel museu presenta un panorama de la creacion artistica de la fin dei annadas 50 fins ancuei, dins la vila de l’escòla de Niça. Dintre lu artistes representats au MAMAC, podem mencionar Yves Klein, Niki de Saint-Phalle (mercés a una donacion excepcionala), Ben (una dei òbras, la cambra de Ben, mescla de messatges en francés e en occitan niçard), Ernest Pignon-Ernest, Arman, ò César. Sus l’esplanada Niki de Saint Phalle, denant d’entrar dins lo museu, se podem veire d’òbras grandàssi coma lo Monstre du Loch Ness de Niki de Saint Phalle ò lo Stabile Mobile d’Alexander Calder. La visita s’acaba sus li terrassas dau bastiment que presentan una vista rara sus la vila de Niça....
Site naturau
Pamukkale (« castèu de coton » en turc) es un site naturau pròche de Denizli, au sud-oèst de Turquia. Aquela montanha ten sa color blanca dau carbonat de calci present dins lei fònts d’aiga cauda de l’encontrada. Es reconeguda patrimòni mondiau per l’UNESCO. De l’autre caire de la montanha s’atròba lo site antic de Ierapolis, una fònt termala bastida per leis Atalids au sègle II avans...
Save...
Sant Joan d’Isil qu’ei la glèisa parropiau romana deu vilatge d’Isil, dens l’Alt Àneu, dens l’entorn deu Pallars Sobirà. Que’s tròba a miei quilomètre au sud d’Isil, còsta las aigas de la Noguera Pallaresa, ua de las construccions romanas mei notablas e caracteristicas de la Vath d’Àneu. Que’n trobam traç peu prumèr còp en 1095. Tres naus, la centrau mei grana e hauta, coronadas per ua absida e duas absidiòlas ondradas, a l’exterior, ua frisa de doblas arcas. L’absida centrau qu’a tres frinèstas mentre las absidiòlas que n’an ua sola au centre. A haut de la paret au lhevant, un uelh de bueu, centrat au-dessús de l’absida màger. Ua portalada au sud de la fin deu segle XIIau de notabla factura dab tot plen d’ondradas. Corona la paret ua frisa d’arcas òrbas, entre las quaus, interrompent-las, i son encastrats dus relhèus hòrt primitius, qui avèvan lhèu ua foncion funerària....
Son, lo nom vielh qu’ei Son del Pi – o lo contre sèi pas mei – qu’ei un vilatge d’Alt Ànèu, que s’inscriu dens lo Pallars Sobirà. Qu’ei situat a l’esquèrra deu Riu de Son, pròche de la confluéncia enter la vath de la Noguera Pallaresa e la de la Bonaigua, a 1.387,8 metres d’altitud. Lo vilatge de Son qu’ei fondat dab l’acte de consacracion de la catedrala de la Seu d’Urgell, en 839, (avís : cronologia hòrt discutida). La localitat la tornam trobar mentavuda en 1076, junta dab la glèisa de Sancti Iusti. Qu’a un important patrimòni arquitecturau remarcable sustot dab la glèisa romana de Sant Just e Sant Pastor. Ua grana edificacion deus segles XI e XII, qui a subit hèra de modificacions, qui’s guarda un campanar gran en fòrma de tor quadrada dab decoracion lombarda. Au dehens, divèrs objectes liturgics de pèira d’epòca romanica, un retaule...
Estadi
Es dins aquel estadi, a Montevideo, capitala de Uruguai, que si debanèt la premièra copa dau monde de fotbòl. Siguèt inaugurat en lo 1930. Lo sieu nom, estadio centenario, es ligat a l’annada de la sieu inauguracion, 100 ans après l’independència de Uruguai. Aquel estadi a vist la victòria de Uruguai dins aquela premièra copa dau monde : 4-2 contre Argentina. Ancuei, Uruguai juega li sieu partidas a maion dins aquel estadi, mas es tanben dins aquel estadi que si juegan de partidas dau campionat de Uruguai, coma lo derby entre Nacional e Peñarol, ò de partidas de Copa Libertadores. L’estadi si pòu visitar. Pòdem montar en naut de la torre (Torre de los Homenajes) e visitar lo museo del fútbol sota la tribuna olimpica de l’estadi onte si pòdon veire d’objècts istorics dau fotbòl de...
Roina
Ròca-sparviera èra un vilatge bastit a 1100 mètres d’autessa entre li valadas de Palhon e Vesubia, a 45 kilomètres au nòrd de Niça. Aquel vilatge es abandonat despí lo sècolo XVII, mas i a agut fins a 350 estajants. Ancuei, per i arribar, cau pilhar de draias que venon de Coarasa, l’Engarvin (Comuna de Coarasa) ò Duranús. Sus lo site de Ròca-spaviera, non i a pus que de roinas e una capèla, la capèla Sant Miquèu, restaurada en lo 1924. Lo luec dei roinas de Ròca-sparviera (comuna de Duranús) es màgico e emplit d’istòria. Es sustot un luec de legenda, la de la regina Joana. Segon la legenda, la regina Joana, refugiada dins lo sieu castèu a Ròca-spaviera, deuguèt anar a Coarasa per la messa de Calènas. E es pendant qu’èra aluenhada dau sieu castèu qu’i arribèron de fachs ignòbles. Après la descubèrta d’aquelu fachs, la regina Joana quitèt...
Correnç (1èra atestacion en 920 Coreno) que’s reïvendica lo prumèr vilatge biò de França, qu’ei en Provença verda en lo departament de Var. Que’s tròba a la boca deus gorgs de la Bagarèda e deu Valon Sorn, sus las arribas de l’Argens. Los vinhèrs que hèn tot en biò e la cooperativa au cap deu vilatge que v’arcuelh dab vins de qualitat. Un abelhèr (apicultor), dus avicultors, un hromatgèr, un casalèr, dus oleïcultors, quate viticultors labellizats « bio » e tanben ua espicieria especializada que tribalhan dens lo vilatge. A l’estiu de 2016 un huec que destrusí los hauts de Correnç, seuva e restancas. Lo Fòrt Gibron : suu motar qui dauneja l’Argens, vestigis d’un donjon (6,20 m x 9,30 m) en bèth aparelh bastit au dehens d’ua cortina quadrangulara (20,15 m x 24,35 m) e contra lo quau e s’apea l’anciana demora deus abats de Montmajor. Lo nom « Gibron » qu’apareish...
Pòrt d'ústrias
Site ocupat peus umans despuish lo sègle VIIIau ab. J.-C. peus Boiates pòble aquitan. Pescaires, caçaires, aulhèrs, que cultivan la tèrra e probable dejà la vinha. L’espleitacion de la seuva (despuish mei de 2000 ans e shens aténer la seuva industriau de Napoleon III) que hè vàder las prumèras tecnicas de la genada e la fabricacion de la brea : arrosia cueita dens horns de tèrra, utilizada per calfatar las còcas deus batèus. Lo títol de Captal de Bug emplegat de l’atge miejancèr dinc a la revolucion francesa que designa lo màger deus senhors deu País de Bug. Qu’arrecapta lo captalat deu país de Bug, las paròpias de La Tèsta, de Casaus e de Gujan. Lo 27 de junh de 1243, Enric III Plantagenèst, rei d’Anglatèrra e duc d’Aquitània epós d’Alienòr que da aus poblants de La Tèsta Pèir Francon e sons hrairs, ua licéncia e deishar-passar entau naviu,...
Saorge es un vilatge de la Val Ròia, dins lo departament deis Aups Maritims. Es un vilatge ajocat que tresplomba la Val Ròia. Per arribar dins lo vilatge, i a doi rotas, mas i a pas de camins entre aqueli rotas : per si passejar dins lo vilatge, i a basta de carreiròus estrechs dont son fòra bandidi li veituras. Si pòu tanben anar en Saorge embé lo trin dei meravilhas (la linha que va de Niça a Tenda) : l’arribada es a la gara de Fontan-Saorge e cau pujar un pauc per arribar dins lo vilatge. Saorge es un vilatge medievau, que si visita per la sieu arquitectura. Sembla un labirinte de carreiròus e d’arcadas. I a tanben la gleia d’estil barròc e un molon de capèlas. Mas lo monument lo mai visitat dau vilatge es lo monasteri dau sègle XVII, dont avem una bèla vista sus lo...
Casternòu-Vilavielha es un vilatge de la valada dau Palhon dins lo país niçard. I a en fach doi vilatges : Casternòu, encuei aroinat, e Vilavielha, lo vilatge actuau qu’es bastit sus lo platèu davau. Casternòu es lo vilatge qu’èra occupat a l’atge mejan, una plaça forta construcha sus un luecs auts dau temps dei invasions lombardi e sarrasini. Encuei, aquela plaça forta es venguda una roïna après que lu estajants l’an daissat –sobretot per manca d’aiga- per s’installar dins lo vilatge de davau, Vila Vielha, qu’èra ja lo vilatge occupat a l’epoca romana. Li roïnas de Casternòu son tanben au principi de la draia que cau pilhar per far lo giro dau mont Macaron, dont avèm una bèla vista sus tota la baia de...
Sus lo pònt entre Carpentràs e Mazan, l’òm pòu aussir lo fracas d’una cascada. Vestigi de l’epoca ont l’aiga e lo vent donnavan de l’ernergia aus molins. Es possible de vos rendre sus plaça en caminant per la riba de drèch (costat...
Un caminet permes de costejar l’Auzon fins a l’ancian viaducte ferroviari. Aquest Viaducte format de 15 arcadas en pèira de talha, vestigi de l’anciana linha de camin de fèrre « Carpentràs – Aurenja » que passava per la valada de l’Auzon sus una longor de 150m. Es un dei tres viaductes lo plus imposant d’aquesta lignha que n’es plus en servici uèi. Fa un moment que lei trins ne passan plus !...
Aqueste monument, que se pensava popularament qu’èra un temple e que ne sèrva encara lo nom, data dau sègle II aprèp J.C. Se tròba dins la part bassa dei Jardins de la Fònt, pro prèp de la quita font. Èra encara entièr a la mitat dau sègle XVI qu’i encabissiá una capèla. Lei religioses ne foguèron fòrabandits quand se produguèron lei guèrras de religion. Es lo solet monument servat (en part) dins l’ensems del santuari roman dedicat au culte imperiau e ai lésers a l’entorn de la fònt sagrada. Sa foncion originala exacta demòra encara parcialament desconeguda a mai se se pensa actualament qu’èra puslèu un edifici de vocacion culturala, coma per exemple una...
"Nimes", "Lengadoc", "Roman"
La Torre Manha es un dei vestigis mai importants e vesedors de l’anciana encencha romana de Nimes. La Torre Manha senhoreja lei Jardins de la Fònt sus lo mont Cavalièr. De forma octogonala, aquesta torre que foguèt la mai auta e prestigiosa de l’encencha romana augusteana compreniá tres nivèls ensús d’un sosbassament. Actualament, s’elèva doncas a 32 mètres dau sòu ja que li manca lo darrièr nivèl. Quand lo temps es clar, presenta un ponch de vista ideau que permet de vistalhar lo mont Ventor, leis Aupilhas, Cevenas, lo mont Augal, lo puèg de Sant Lop e la plana de Vistre, e segur la garriga, païsatge abituau de...
"Nimes, "Lengadoc", "Roman"
L’Ostau Cairat es un temple roman exastil edificat au debut dau sègle Ier a Nimes, dins Gard. Quand fuguèt bastit, l’emperaire August lo dediquèt a la glòria de sei dos felens : lei consols e caps militars Lucius Caesar e Caius Julius Caesar. Au fiu daus sègles, lo temple es vengut un ostau consulari, una glèisa puèi un musèu deis arts antics. Es uèi un dei temples romans lei melhors conservats au...
Pònt pontificau dau Comtat Venaicin
Lo pònt Sant-Beneset, comunament dich Pònt d’Avinhon, es un pònt bastit en 1177-1185 en riba senèstra dau Ròse, dins la vila d’Avinhon en Provença. Sus la segonda de sei quatre arcas se bastiguèt la capèla de Sant Beneset, e la capèla de Sant Nicolau. Es inscrich a la lista dau Patrimòni de l’Umanitat de l’UNESCO dempuèi 1995. En 1669, un aigat de Ròse emportèt plusors arcas de pònt per laissar pas que lei quatre que coneissem...
Castèu Pontificau
Lo Palais dei Papas es lo simbòl dau raionament de la Glèisa sus l’Occident crestian au sègle quatòrze. Edificat a partir de 1335, en mens de vint annadas, es l’òbra principalament de dos papas Beneset XII e Clamenç VI. Lo monument es lo mai important palais gotic d’Occident (15 000 m2 de posta), e presenta au visitor mai de vint luòcs. Fabulós decòrs de frescas de l’artiste italian Matteo...
La Fortalessa Obludada
Mon filh, n’anirem pus a Comarca Somiar a l’entorn del vièlh castèl… Veiqui çò que chantavan Peiraguda en 1978. A l’espòca, e mai avant, lo chasteu de Comarca es lo luec ente los sarlades van se permenar lo diumenc. Luenh de tota aglomeracion, sens rota godronada per i accedir, lo disen « perdut » mas dins lo país tot lo monde coneis quelas roinas cubertas de vegetacion, en riba de la Beuna. Tot lo monde es un pauc suspres quora lo chasteu, o puslèu çò que n’en sòbra, es tornat chaptat, en mai per un dich Hubert…de Comarca, que per un concors de circonstància se tròba esser un descendent daus senhors qu’ocupaven l’endrech. Sas intencions son pas forçadament claras a la debuta (1972) e lo monde dau país pensen que vai « privatizar » çò qu’era un pauc, per fòrça, vengut un ben comun. Aquò serà a l’encòp validat e infirmat dins las...
Châteaubriant, Marche de Bretagne
A meitat chamin entre Nantas e Renas, dins lo país de la Mée e totjorn dins la Bretanha istorica, se ten la pita vila de Châteaubriant. S’es plan larjament desvelopada a l’entorn de son chasteu, lo Castro Brienti, chasteu de Brient, dau nom daus senhors dempuei lo segle 11 que chafret entau tota la vila, compres l’ancian quartier e borg de Béré, ente se tenia una granda fieira. Châteaubriant es leu integrat au reiaume de Bretanha, e una fortalessa se ven pausar en dessus de la Chera (lo riu que passa) e d’un sanctuari qu’era aquí per avant. Châteaubriant ven donc una de las Marchas de Bretanha, la zòna-tampon que serviá autres còps a defendre la Bretanha contra lo Reiaume de França. D’aquò fau comprener que veirà passar tots los sietis, pendent a pauc pres 400 ans. La reputacion de fòrt imprenable tomba lo 15 d’abriau de 1488, quora...
Chasteu istoric e simbolic de la Bretanha
Lo chasteu daus Ducs de Bretanha, au centre de Nantas, representa bien enquera l’ideia de poder que quilhs sobeirans mai o mens independents aviá e agueren pendent mai d’una espòca, e tanben la plaça estrategica de la vila. Lo chasteu mai vielh a laissat un tor naura, romana, dau segle 13, e tot lo demai venguet apres. Lo chasteu chabet jamai d’evoluar, mas quo es principalament au segle 15, emb Frances II, LO darrier Duc de Bretanha, puei emb sa filha Anna de Bretanha, que coneguet sas modificacions las mai importantas, emb l’apondon de dependencias, d’un « Grand Governament », seguit d’un « Pitit Governament » per lotjar lo Rei de França apres lo restachament, istòria que puescha susvelhar sos noveus vassaus… Los bastiments, impausants, son bien renforçats e logeren de las peças d’artilhariá, per contrar las menaças de las guerras de religion mas tanben per assegurar la man dau rei sus la...
Lo Sidòbre es una region de montanha a l’Est de Castras, dins Tarn (81), s’i tròban de blòcs de granit gròsses, de las formas estranhas, qu’an inspirat al mond de l’endrech un fum de contes e de legendas, que podètz retrobar dins lo libre « Legendas d’Occitània » (edicions CORDAE/La Talvèra). I a per exemple la pèira Clavada, lo ròc de l’auca, la pèira tremolanta de las sèt faus… Un luòc encantarèl !...
Quela peira levada se tròba au bot la plaja de Lopereg, dins una pineda sus la poncha d’Ar Roc’hell (Er Hourél dins una grafia fonetica francizada). Se compausa nonmàs de tres peiras de sosten mai la taula qu’es per terra. La chambra deviá far dos metres de long, benleu mai. Son sòu era pavat. Quò es aisat d’accedir a queu site. La plaja de Lopereg ten dos parcs d’estacionament. Puei, sufís de prener los chamins que ne parten, sus las dunas, d’acianta la poncha d’Ar Roc’hell....
Chania es la segonda vila de Creta. Amb son pòrt interior bordat d’ostals de totas las colors e una mosquèa plan polida, es clafida de toristas l’estiu. A una pichòta fortalesa veneciana que ne’n demòra pas que qualquas parets, mas plan polida en plen mitan de la mar sus la peirada. L’ambient de la vila demòra agradiu amb sas pichòtas carrièras pavadas que remontan del pòrt, sos restaurants amb de terrassas cobèrtas de boguenvillèas, e s’avèz d’astre podretz escotar los jogaires de lira e de bosoqui. Aquela ciutat a un gaubi particular, plan diferent de la capitala Heraklion. Per los amators d’antiquitats lo pichòt musèu arqueologic situat dins una anciana glèisa gotica del segle XIV es plan interessant. De notar que i podètz anar en avion amb un vòl dirècte dempuèi Marselha (en low-cost…)...
Catedrala gotica
Pareis que la construccion de la catedrala de Nantas duret quasiment 500 ans…mas quò l’empescha pas de presentar una armonia d’ensemble, e li permet quitament d’afichar quauquas especificitats. Un pitit pauc mens granda que Nòstra-Dama de Paris (per exemple), li sembla tot parier, emb sas doás tors de fàcia e son estile gotic. Mas l’interès principau de la catedrala Sent Peire e Sent Pau ven dau fach que las coijas successivas de construccion se pòden enquera observar, tant coma las ideias e maquetas pas retengudas, tanben los fondaments de bastiments mai ancians (pre-crestians din queste cas), e tots tesmonhen de las evolucions socialas e culturals que Nantas veguet pendent 5 segles. Un espaci museu amenatjat jos la catedrala, dins la cripta, permet de comprener l’istòria de l’edifici e de sa bastison, emb daus plans e daus tròçs mai ancians. Lo tresaur i es tanben conservat e expausat. Dins son...
Galariá marchanda sortida dau segle 19
Lo passatge Pommeray de Nantas sembla tot drech surtit d’una òbra de steampunk o d’un roman de Jules Verne. Tot l’i fai e l’i sent lo segle 19 e n’oblidariam qu’es (enquera) una galariá marchanda talament lo Passatge ten de la meravilha architecturala. Lo dich Pommeray, Louis de son pitit nom, que chafret lo passatge, n’en diriá benleu pas tant, qu’es conegut per…aver far falhita en causa de son òbra. Pita noveutat notabla per l’espòca (1840) : fuguet decidat d’esclairar lo passatge au gas, una prumiera francesa que venguet complicar un pauc mai las òbras, tant coma las expropriacions que se passavan pas totjorn dins ‘na granda...
Plaça istorica de Nantas
La Plaça Reiala es au còr de la vila de Nantas e sierv dempuei longtemps de punt de rendetz-vos per las surtidas e los evenaments, enquera mai dempuei qu’es venguda totalament pedoniera, coma lo quartier a l’entorn. Totas las façadas daus imòbles que la bòrdan, mai la font monumentala qu’es en son mitan tesmonhen de la richessa de la vila e de la plaça importanta dau comerci dins son economia jurscinca au segle 20. E mai qu’aquò, la font illustra lo fach que Nantas fuguet totjorn, en vila d’estuari, virada vers las aigas, qu’elas sian daus rius o de la mar. Entau, totas las estatuas de la font an a veire emb de las divinitats classicas de las aigas, o alara simbolizen los flumes vesins (la Leira, la Sevra, l’Erdra…) o los...
Vilatge medievau tipic dau Peiregòrd Negre
Sent Lèon es segurament un daus mai braves vilatges dau Peiregòrd, conhat dins los recobdes de la Vesera, entre las planas agricòlas e los bauçs calcaris cuberts de bòscs. Las pitas charrieras dau vilatge, demorat dins son jus medievau, son plenas de maisons tipicas e ‘rieben totas a l’egleisa romana de Sent...
Chasteu de plana
Maruelh, dins lo Nòrd de la Dordonha, era autres còps la capitala d’una baronia importanta dau Peiregòrd. N’en demòra per pròva un chasteu-fòrt impausant, en riba de la rota que vai de Peiriguers a Engolesme, çò que n’en fai un imatge conegut de tot lo ranvers. Tot indica que lo trobador Arnaut de Maruelh vendriá de queu Maruelh ‘qui, mas es sens rapòrt emb lo chasteu actuau, bastit au segle 15 sus de las roinas laissadas per la Guerra de Cent Ans. Lo diferents bastiments dau chasteu se pòden visitar, notadament una chapela d’estile...
Peninsula mediterraneana e ancian eveschat
Magalona, quo es una presqu’isla de l’Eraut que s’avança dins la mar Mediterraneia. Pas tròp luenh de la còsta toristica e daus òrres bastits balnearis tipe Palavas (que vesem dempuei Magalona), es tot parier demorada un pauc sauvatja e sauvagardada. Son acces se fai a pè, e enquera, pas tot lo temps, per un pitit pont e un sendareu godronat, çò qu’explica benleu la relativa tranquilitat de l’isla. Sa tranquilitat es deguda tanben a son ocupacion per daus monges en retirada e un CAT (Centre d’Ajuda per lo Trabalh) se tròba tanben sus l’isla. Pertant, l’istòria de l’endrech fuguet pas totjorn tant suauda, e se compren que la posicion longtemps estrategica de quela avançada d’origina volcanica aja esvelhat mai d’un interès lo long de l’Istòria : romans, etrusques, visigòts, sarrasins, aragones e frances dau temps de la Crotzada. Lo bastiment principau de la peninsula, que ven rapelar que Magalona...
Curiositat naturau
Las Gòrjas de Kakueta que son situadas dens la comuna de Senta Gràcia au Bascoat, en la província de Sola. Qu’es un site d’ua longor de dus quilomètres, adobat e obèrt entau public. La visita ne’s pòt har qu’en periòde d’aigas baishas, enter los mes de julhet e de seteme. Lo pregondor de la gòrjas qu’atenh trenta a tres cent cinquanta mètres pr’amor l’erosion de l’arròca calcària per l’arriu Uhaitxa. En fin de camin, que’s tròban ua chorrèra e ua tuta ornada d’estalactitas e d’estalagmitas gigantas. Aquiu que viven laminak e lo Basajaun, uns personatges de la mitologia basca. ENTÀ ANAR-I Dempuish Baiona, passar per La Bastida-Clarença, Sent Palais, Maulion e puish Tardets. Dempuish Pau que cau seguir Auloron-Senta Maria, Aràmits e Tardets. Aquiu que cau seguir la D26 dinc a Lic-Aterei puish la D113 dinc a Senta Gràcia (En seguir aquesta D113 qu’arrejunhem Era Pèira-Sent Martin en Varetons,...
Chasteu
Las bravas roinas dau chasteu de Las Tors, dau XIIesme segle, dins lo país aredian, rasís lo país daus Fuelhagiers, au pè de la forest de Las Tors, punt lo mai naut daus monts de Chasluç (554m) après lo pueg de Corba Fin (557m). http://barula.de/wp-content/uploads/chasteu-de-las-tors-en-lemosin/MOV_0190.mp4 ...
Reservador dau Canau dau Miegjorn
N’es una surtida que los tolosencs e la gent de la region coneissen bien : lo lac de Sant Ferreòl. Juste, au-dessus de Revèl, lo lac uefra de que se permenar, e mai l’estiu lo monde s’i banhen, l’i peschen, e l’i fan d’autras activitats de lesers o toristicas. Mas la presencia de queu lac es pas un enzard e a tanben una pita istòria, liada a ‘quela dau Canau dau Miegjorn. D’ora, Peire-Pau Riquet aviá compres los besonhs d’alimentacions en aiga de son Canau dau Miegjorn, mai que mai en son punt lo mai naut, a Naurosa, suelh de partatge de las aigas entre Atlantic e Mediterraneia. La tascha fuguet pas simpla, que a l’espòca (entre 1667 e 1772), se fasián pas de grands barratges, ‘laidonc la tecnica era d’inventar. Pasmens ‘quò empaschet pas Riquet e sa companhiá de crear çò que demoret lo mai grand barratge dau...
Espaci naturau
Çò que ne dis wikipèdia: Camarga es un espaci sanhós de 145 000 ha format per lei dos braç majoraus de Ròse, en riba de la mar Mediterranèa. En son centre se tròba l’Estanh dau Vacarés, la part situada lòng de la mar es bordada d’estanhs salats. Es celèbra per sei paluns, sa cultura dau ris e de la sau e per sei noirigatges de taures e de cavaus qu’an engenerat, amb lei gardians e la bovina, una cultura particulara illustrada per l’escrivan Josèp d’Arbaud. Camarga es un luòc important de pelegrinatge dei gitanos ai Santei Marias de la Mar (o Lei Santas) per celebrar sa santa patrona, Sara, la Verge Negra. Una retenença naturala nacionala de 13 117 ha se creèt en 1927 e lo Pargue Naturau Regionau de Camarga en 1970 per preservar la fauna e la flòra dau...
Vila d'art roman
Parc Naturau Regionau de Volcans
Los famós volcans d’Auvèrnha son mei de ueitanta dòmas e craters alinhats sus quanranta quilomètres, qu’èran en erupcion entre 100 000 e 7 000 ans. Aquesta formacion geologica es unica en Euròpa e senhoreja Clarmont d’Auvèrnha. Son somiu es lo Puèi de Dòma que culmina a 1 465m. Èra una montanha sacrada peus romans e ara es classat au miei deus « Grands site de...
Calalònga es una calanca situada dins lo uechen arrondiment de Marselha, a l’èst dau vilatge dei Godas. Es la primièra calanca dau massís de...
Er’ espeluga preïstorica de Gargàs, en Bigòrra, qu’embarra un deths ensembles picturaus rupèstres mei importants deth Paleolitic Superior en Euròpa. Que vadó « monument istoric” lo 9 d’abriu de 1910. Que s’obreish entre eths vilatges d’Aventinhan e de Tibiran, en massís calcari deth Bòsc de Montelh dominant eth junhent de Nestés e de Garona, en departament francés deths Hauts Pirenèus, ath ras dera termièra dab eth departament dera Hauta Garona, près dera vila de Sent Bertran de Comenge e dera sua catedrau. Autanlèu era fin deth sègle XIXau que i estón miadas recèrcas scientificas : qu’estó excavada subertot per Emili Cartalhac e Henri Breuil (fr o cat). En 1906, Félix Régnault que descobrí eras celèbras mèrcas de mans negativas. Qu’indica divèrsas aucupacions (ossaments, industria litica, art mobiliari) desempuish eth Mosterian entara Edat Mejana. (hont :...
La vila vielha.
Lo Musèu d’Art e d’Industria André-Diligent es installat dins l’anciana piscina d’estile art decò bastida dins la annadas 1930. Es per aquò que son sobriquet es Musèu de « la...
Monument Istoric
Pèir d’Assezat a balhat son nom a l’ostau particular qu’estoc bastit au sègle XVI. Hascoc fortuna dins l’indstria deu pastèl e l’ostau es ornamentat a la glòria d’aquesta planta utilizada ende produsir una tintura blava. Aqueste ostau es classat aus Monuments Istòrics dumpuèi 1914. Uèi, la Fondacion Bemberg es installada dins una partida de l’ostau e las autras partidas son ocupadas per siès acadèmias e societats saventas : l’Acadèmia deus Jòcs Floraus (fondada en 1323) la Societat Arqueologica deu Mièjorn de França l’Acadèmia de las Sciéncias, Inscripcions e Bèras Letras de Tolosa la Societat de Medecina, de Cirurgia e de Farmacia la Societat de Geografia l’Acadèmia de...
Fijac de bon matin
Dens la « Ría » de Vigo en Galícia. Ua isla uei plea de charme dab un casau per meditar plen d’espèças vegetaus exoticas e d’estatuas de pèira. Poblada despuish (au mensh) l’atge miejancèr. Qu’a podut servir de camp de retencion per las quarantenas au moment deu comèrci triangular e de preson pendent la guèrra...
Gaztelugatxe (pron. gastelugatʃe) qu’ei un isleta sus la còsta de Biscaia, possession de la vila de Bermeo en Euskadi (Comunitat autonòma basca). Qu’ei ligada au continent mercés a un pont. Au som de l’isla que’s tròba Gaztelugatxeko Doniene (Ermitatge de sent Joan), dedicat a sent Joan Baptista qui data deus sègles IX o Xau. Dab Aketze, ua auta isleta vesina, que fòrman un biotòp protegit qui s’espandeish despuish la vila de Bakio dinc au cap Matxitxako, dens lo gòlfe de Gasconha (qui’s ditz acerà « Gòlfe de...
L’Illa de Sòrga es una comuna de l’oèst de Provença, dins lo despartament de Vauclusa. Son escais es la « Venècia provençala » en causa dau riu que forma nombrós canaus dins lo còr de vilatge. La comuna aculhís fòrça toristas l’estiu ambé sei païsatges remirables e sa proximitat ambé Avinhon. Acampa tanben fòrça...
Pont
Suu Gave de Pau, lo pont fortificat d’Ortès fotografiat au moment d’un aigat istoric… de datar. Pont deus XIII e XIVaus sègles. Restaurat en 1873. Hòrt com lo Pont d’Ortès Vielh com lo Pont d’Ortès & Que’n parlaràn deu Pont d’Ortès Dictionnaire bilingue des expressions gasconnes d’André...
Bastida
Bastida creada en 1335 per Gaston II de Foish pair de Gaston III dit Fèbus. Suu Gave de Pau....
Patrimòni
Parc, Cledat, Motoèra redona de Goalada en Gironda, bastit fin deu sègle XVIIIau o començar deu XIXau....
Site de tria
Lo Puei suu camin de l’estam, de vielha ocupacion umana, devocion a Maria la negra. Capèra de Sent Miquèu...
Brooklyn bridge, estatua libertat,…, Poets house sus l'Hudson river e Immòbles de Nava York vists deu bèc deu New Museum.
Abadia Cisterciana
Abadia Cisterciana de l’Escaladiu a Bonamason au pè deu castèth de Mauvesin. Dens lo parçan caracteristic de las Baronias pròche Capvèrn e Banhèras (ciutats...
Causse
Lo causse es un plan calcari que trobam dins mai d’un parçan occitan. Es caracterizat per la permeabilitat de sei ròcas e una vegetacion particulara. Lo causse de Cailutz fa partida dei causses de Carcin. La fòto es presa mai precisament dempuei la comuna de Puèg la...
Site megalitic
Los alinhaments megalitics de Karnag que’s tròban en Bretanha, enter Gwened e An Oriant, dens la baia de Kiberen, gòlfe de Mor-bihan. Lo site de Karnag que seré aucupat dempuish lo Vau millenari abans Jèsus Crist. Lo pujolet de Sant Mikael qu’estó bastit a l’èra neolitica, enter 5 000 e 3 400 ans ab. JC. Qu’es un tombèu entau sòcis d’ua eleit, que i cabón objèctes funeraris de tot ordi, qui la màger part e son muishats au musèu de la Preïstòria. Los alinhaments megalitics que serén estat apitats au Neolitic mejan o finau enter 4 000 e 2 000 ans ab. JC. Totun non sabem tostemps pas quin grop etnic e s’apitè aqueths...
Anfiteatre roman
Leis arenas d’Arle son un anfiteatre roman dau sègle Ier. Fuguèron bastidas per aculhir de jocs, de combats o de grandas ceremonias organizadas per l’Empèri roman. A la fin de l’Empèri, leis arenas son utilizadas coma una proteccion per la populacion d’Arle que bastís seis ostaus au dedins. Au sègle 18, Prosper Mérimée obtenguèt la reabilitacion dau monument. La darriera restauracion fuguèt menada en...
Gleisa ortodòxa
Santa-Sòfia o Hagia Sofia (Ayasofya en turc) es una anciana gleisa crestiana ortodòxa d’Istanbol. Fuguèt bastida au sègle VI a l’iniciativa de l’emperaire bizantin Justinian. Es venguda una mosqueta a la presa de la ciutat per lei turcs au sègle XV. Es lo regime laïc d’Atatürk que ne’n faguèt puei un musèu. Se dau defòra sembla pas extraordinària, si pòu constatar dau dedins son volume excepcionau, seis inscripcions islamicas e sei mosaïcs...
Desert de sau
Una salina, un « pitit » desert de sau dins la Província de Jujuy, au nòrd-oèst d’Argentina a un pauc mai de 3500m de nautor, pas tan beu coma lo subrebeu salar d’Uyuni en Bolívia. Las montanhas a l’entorn montan a mai de 5000m o 6000m. Las fòtos patissen de doas pijas negras au mitan...
"Uma levada"
« Uma levada a Madeira » en portugués que sembla plan lo lemosin « una levada » per dire la mesma...
Tocant la ciutat de Marselha au nòrd e s’esperlongant fins au Plan dei Cucas, Alaud e Aubanha, la Montanha de l’Estela presenta una vegetacion de garriga tipica de baissa Provença. Estent sa pausicion, lei vistas despuei l’Estela sus lo país de Marselha son espectaclosas. Lo sòm de l’Estela es amb 790 mètras lo ponch mai naut de la comuna de Marselha....
La Bòna Maire velha sus Marselha despuei la fondacion de la ciutat per lei Grècs focèus. Bèu promier sanctuari dedicat a l’Artèmis d’Efese, puei cristianizat amb lo patronatge de Santa Maria, la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia veguèt l’edifici actuau amb son estil neo-bizantin bastit au sègle XIX sus lei roïnas d’un fortin bastit per aparar lo mostier de Sant Victor. Demòra encuei v’un dei simbèu mai conoissut de...
Abadiá e Catedrala
Le vilatge d’Alet s’es establit de memòria perduda dins un endrèit plan causit pels Romans a l’entrada de la Vallada Nauta d’Aude. L’abadiá-catedrala, que punteja del vilatge, captiva le barrutlaire. Le pais de Rasès, ont se trapa, ten son nom de Rhedae (Rennas del Castelh) fondada pels visigòts al sègle VII, a qualques quilomètres… L’abadiá d’Alet, un monument immemorial tanbens, per çò que le primièr document que le menciona -en 813- es suspiciós. Benlèu que le fondator supausat, le comte visigòt Berà de Barcelona e de Rasès (benlèu filh de Sant Guilhèm del Desert), a volgut s’apropriar una realisacion ja prestigiosa. Pauc temps abans, les reis visigòts avián de domènis importants dins le parçan. Duscas al segle XI, la lei visigòta reglava la vida dels descendents d’aquelis -ben pauc- barbaris. Las ruinas, per tant als tres quarts caigudas, daissan le visitor tot petit. Sentissèm que l’Istòria trapèc aqui un encastre digne de...
Chasteu Renaissença
Lo chasteu dau vilatge de la Chapela Fouchier, notable per alhors per sas maisons « manoirs », sas egleisas e lo pitit bauç que tomba drech sus lo pitit riu de la Còla, n’en domina l’entrada Sud e susvelhava la valeia e l’axe Brantòsme-Tivier, una rota comerciala importanta. Quo es lo dich Fulchier, que donet son nom au vilatge, que bastiguet d’en prumier, au segle 12, un edifici religiós e una fortaressa, qu’esbolheren dau temps de la Guerra de Cent Ans e torneren bastir en queu chasteu au segle 15. Es conegut per un massacre que s’i faguet de paisans catoliques per de las armadas protestantas, en plenas guerras de religions. Un bocin dau chasteu es classat monument istoric e es proprietat...
Sant Carles de la Ràpita
Lo Trabucador quò-es un istme de sièis quilomètres qu’unís lo Delta de l’Ebre e la Punta de la Banya. Quò-es un espaci natural plan fragil nascut de l’amolonament de sabla marina portada pels corrents. Quand tempèsta es envasit per l’aiga marina e s’i dubrisson de passes que connectan la mar amb la Baia dels Alfacs e talhan lo Camí del Trabucador (lo monde del Delta de l’Ebre dison lo e non pas el coma en catalan estandard), la rota que mèna a las Salinas de la...
Las Peiras Jaumatras quò-es un crane empilament de pèiras gigantassas de formas curiosas qu’an inspirat fòrça legendas plenas de fadons, galleses sanguinaris e diablariás...
Lo Pont Vielh d’Ar Bonoù es un daus pus ancians ponts suspenduts de França. Es estat bastit en 1840 au confluent de las ribieras d’Ar Bonoù e d’An Alre dins lo país de Gwened. D’una lonjor de 96 m, es fach de peiras, de bòsc mai d’acier. Es actualament reservat aus pedons e balha una vuda de las bravas sus lo pòrt e la ribiera d’Ar...
Glèisa gotica
« Pròche de la cripta de Sent Melquiade que’s veid un tahuc com lo de la nosta senta Quitèira d’Aira, e de tira que’m gaha l’idea de díser la canta de senta Quitèira en’queste país on an botat martirs com botan grons au camp per semiar. » Cesari Dauger, Ua camada en Italia – Letra XXIX, Las Catacombas La glèisa Senta Quitèira d’Aira (Tursan, Gas.) qu’es un monument istoric classat, inscrivut au Patrimòni Mondiau de l’UNESCO suus camins de Sent Jacme de Compostèla. Bastida a la fin deu sègle XIau còsta l’abadia benedictina (uei Licèu professionau). Qu’estó destrusida en partida au sègle XVIau pendent las Guèrras de Religion. De véser : lo timpan deu sègle XIIau representant lo Darrèr Jutjament, lo còr dab decòr roman e autar barròc deu sègle XVIIIau, la cripta, ancian mausolèu embarrant lo tahuc dit de Senta Quitèira de marme blanc datant deu miei deu sègle IVau. La...
Sus un tròç del causse de Sauvatèrra acrancat al Losera, un dels mai grands alinhaments megalitics d’Occitània, dins un paisatge...
Òcres de Leberon
Leberon es un massís calcari d’Occitània, en Provença, entre lei departaments deis Aups d’Auta Provença e de Vauclusa. Lo massís compren tres « montanhas » : lo Leberon Orientau, lo mai a l’Oèst ; lo Grand Leberon, lo pus aut (culmina a 1125 m au Morre Negre) ; lo Pichòt Leberon, lo mai a l’Èst. Lo massís s’estend de l’Oèst a l’Èst de Cavalhon a Manòsca. Es delimitat au nòrd per Ate e la vau de Calavon, e au sud per Durença e la vila de Pertús. (fònt :...
Sorrom Borrom a Gavarnia
Luec de repaus de Bertran de Bòrn
A la frontiera entre la Dordonha e la Coresa se tròba un daus luecs los mai simbòlics d’Occitania : l’abadiá dau Dalon, una de las mai grandas bastidas sus lo territòri frances. Lo Dalon siguet construsit en 1114. Siguet la prumiera abadiá consacrada per los Cistercians en Peiregòrd (en 1162). Lo centenat de monges que i vivián (es fòrça a l’espòca) ganhavan de sòus de lurs expleitacions agricòlas o peschairitz. Aviá la particularitat d’aver de las salinas atitradas en Charenta, e fasián venir especialament la sau d’Engolesme en chareta… En 1404, l’abadiá se tròba dins la lista daus « monasteris de lenga d’òc ». La seguida de l’istòria dau Dalon es facha de destruccions, de reconstruccions, de novelas destruccions…jusinca la Revolucion. Mas contrarament a d’autras abadiás, qu’es pas la Revolucion que tuet lo Dalon (puei qu’un nòble parvenguet a protegir lo luec), mas l’Emperi. En 1811, lo Dalon, vengut « ben public »,...
Roinas de la mai gròssa fortaressa dau Lemosin
Chalusset es una fortaressa, en fach lo mai gròs chasteu fortificat dau Lemosin. Enfin, zo era. Pusleu eficaç coma bastiment dissuasiu e defensiu, botet tanben a l’acialat los brigands dau país passat la guerra de Cent Ans. Tombat en roinas, es aurá classat e fai l’object d’una gròssa campanha de restauracion dempuei las annadas 1990. L’ensemble architecturau se compausa d’un chasteu, pausat sus un piton de ròcha emb sa « Tor Joaneta », un donhon carrat (o octogonau maileu) e una cort interior plan protegida. Las folhas que se fagueren dins la bassa-cort de la fortaressa doneren a veire de las pitas maisons d’abitacion carradas. Demòra la pòrta que permetiá de passar de la nauta a la bassa cort, la dicha « Pòrta dau Capitani ». L’istòria de Chalusset e de sa bastison, o au mens de sa transformacion en fortaressa es liada estrechament a la vila e aus chasteus de Chasluç, a...
Roinas de chasteu
Sus la comuna daus Cars, gaire luenh de Chaslus, se tròba, en main d’un emetor de tele gigant, las roinas d’un chasteu de la Renaissença esbolhat a la Revolucion. Sas esculturas se pòden veire dins una exposicion...
Monument a Marcela Delpastre
La granda escrivana lemosina Marcela Delpastre, mòrta en 1998, aguet drech a un monument omenatge, dins un parc d’Aissa (Nauta Vinhana), fach per l’esculptor Marc Petit e inaugurat en 2001. Queu bronze se ditz « L’Òrt ». N’um l’i veirà un deportat, un anjol tombat, un diableton, un Jesus, un mòrt que dança, dins tots los cas, quela granda estatua torturada es impressionanta en viu. Representa en tot cas una part de l’eime lemosin, rendut dins la literatura de Delpastre. la chara de l’escrivana se vei dins lo sòcle de...
Chasteu en peira de meteorita
Rechoard es una pita jos-prefectura de la Vinhana Nauta. L’i trobam, entre autres, un chasteu, massa impausanta que senhoreja la comba d’en dejós. Dau segle 12 demòra una torn e lo pont-levadís (adobat), lo demorant es dau segle 15. L’interior dau chasteu acuelha aura la jos-prefectura e un museu d’art moderne. Las peiras dau país de Rechoard, que vesem pertot dins los murs de las maisons, son particularas. Fau dire que Rechoard es coneguda mondialament, per la comunautat scientifica dau mens, per la meteorita que l’i tombet, aquò fai 214 millions d’annadas. N’en demòra pus res, ni cratère ni res, mas ela modifiquet plan la geografia e la geologia dau Grand Sud-Oeste. L’existencia de ‘quela meteorita fuguet provada tardierament, dins las annadas 60. Avant aquò, tot lo monde pensava que lo relieu dau canton era degut a la presencia d’un volcan un pauc eslunhat daus autres. La meteorita en...
Sieti de la Viscomtat
Torena a la crotzada entre lo Lemosin, lo Peiregòrd e l’Òlt e aquela posicion estrategica faguet de la viscomtat de Turena un daus feus los mai importants de França puei un casi-Estat autonòme. Mas a la fin finala, Turena fuguet venduda a Lois XV per çò que lo darrier daus Turena avia tròp perdut d’argent au juec. D’aqui, la situacion excepcionala dau darrier feu de França se ‘restet. Mas sos abitants contunhen de s’apelar los « viscomtins », en remembre. A Torena, demòra lo chasteu, en pro bon estat, la Tor Cesar, de las maisons particulieras (inscrichas aus monuments istorics) e quantitat de maisons borgesas. Lo tot es classat dins los mai braves vilatges de...
Abadia dau Lemosin
La comuna d’Obasina (Aubazines en frances) es nascuda de l’installacion d’un monasteri puei d’un convent, venguts una abadia cisterciana aura classada monument istoric : Sent Esteve d’Obasina. Aculhissiá tot plen de monde (jusinca a 300 monges) e era richa, sus lo chamin de Ròc Amador qu’alimentava. Perdet son estatut d’abadia a la Revolucion, venguet apres un pauc de temps un orfelinat. Tot lo site faguet l’object de folhas aprefondidas a la fin dau segle 20. L’egelisa abaciala fuguet una de las mai grandas dau Lemosin, mas fuguet un pauc esbolhada per estauviar daus frais d’entreten. En mai d’ela, se pòt veire a Obasina lo tombeu de Sent-Esteve d’Obasina, fondator e prumier abat dau luec, e tanben lo « Canau daus monges » que serviá a menar las aigas au vilatge, de las peiras levadas, un « Rochier de la Bergiera » e la maison d’un...
Vilatge pitoresque
Lo pitit vilatge de Gimel en Corresa a una posicion bien brava, sietat entre doas colinas, ente domina una valeia verda tipica dau Lemosin. Gimel a un cachet un bocin medievau, emb quauquas roinas d’un chasteu esbolhat au segle 16 per las armadas dau rei, e daus ostaus pitoresques. Mas Gimel es mai conegut per sas cascadas, que li valeren lo chafre de Gimel-les-Cascades en frances. N’i a tres, sus la Montana, qu’an daus pitits noms : lo Grand Saut, la Redola e la Coá de Chavau. Las anar veire es l’ocasion d’una (pita) balada entre las vielhas peiras, los bòscs, los ponts e las maisons...
Ciutat medievala barrada
Lo vilatge de Corresa auria degut prener lo nom de son patron (Sent Marçau) coma aquò se fai abitualament, mas a la plaça prenguet queu dau riu que lo traversa e que donet tanben son nom au departament tot entier. Fau dire que lo vilatge es particulier tanben en defòra d’aquò : quo es una ciutat barrada plan ben conservada, que data de l’Atge-Mejan-Renaissença, quitament se troberen de las traças d’ocupacion anteriora. De fach, lo torn de la vila es fach emb las nautas parets de sas maisons borgesas que se tochen totas, en laissar nonmàs una pòrta que dona sus la plaça de l’egleisa. Coresa montra enquera daus ancians signes exteriors de prosperitat, mas sufriguet de gròssas pertas...
Roinas de chasteu
Lo chasteu de Ventadorn es situat sus la comuna daus Mostiers-Ventadorn, pas luenh daus Gletons . Devetz lo coneisser per lo trobador Bertran de Ventadorn, mas se era pas senhor dau chasteu coma sos compaires (mas era benleu lo filh naturau dau senhor, çò que pòt explicar perque se a vòugut li ensenhar a legir e a escriure). En defòra d’aquò, la vicomtat de Ventadorn fuguet longtemps una de las mai poderosas de la region. Tot lo monde a ensaiat de prener ‘quela plaça fòrta (Enric 2 e Richart en testa) sens i arribar, mas aquò empaschet pas lo chasteu d’esser tot parier esbolhat e sas peiras recuperadas a la Restauracion. Longtemps en òbras o en folhas (que se contunhen d’alhors), se pòt tot parier, e dempuei pauc, far en visita guidada...
Site geologic
Los òrgues son daus fonolites volcanics que se tròben lo long d’una mena de plateu au dessus dau vilatge de Bòrt (justament dich Bort-les-Orgues en frances) e de sa valeia. Fau dire que l’i sem a la limita entre Corresa e Cantal e que l’Auvernhe es donc gaire luenh, d’aqui la presencia de quelas coladas volcanicas refregidas. Un fonolite se destacha un pauc daus autres, çò que li vau lo chafre de « Testa de l’Òme » per sa semblança emb un bargier que visariá son tropeu en naut dau plateu. S’i pòt far de l’escalada, e lo dessus daus òrgues dona a veire daus braves panoramàs sus la valeia de la Dordonha e lo massiu dau Sent...
Tresena retenguda d'Occitània
Au dessus de la pita comuna de Bòrt, a la limita de la Corresa e dau Cantal, se tròba un daus mai grands barratges de França, e la retenguda que l’acompanha darrier. Bastit per EDF dins las annadas 50, es naut de 120 metres. Sa retenguda, lonja de 21 kilometres, era a l’espòca la mai granda : representa 500 millions de metres cubes d’aiga. Quo es bien segur la mai gròssa reserva d’aigas de la Dordonha. De notar que lo vilatge de Bòrt es a son pè. Lo barratge se pòt visitar, e l’i es explicat lo foncionament de l’idròelectricitat. Tres vilatges fugueren sabrondats, coma lo de Pòrt-Diu a la construccion. Lo chasteu de Val l’i eschapet a la sega d’una revision de la nautor de las aigas. Aura, es casiment sus una isla. Entau, las òbras de queu barratge modifiqueren en prefondor la fisionomia de la valeia e...
Mai naut vilatge dau Lemosin
Lo pitit vilatge de Miuvachas es gaire abitat, mas aquò l’empaschet pas de donar son nom a l’ensemble dau plateu que l’environa e que senhoreja de sos 900 metres d’altituda. Se tròba tanben sus una linha de partatge de las aigas, entre los afluents de la Loira e de la Dordonha, e las sorças de la Vinhana, de la Vesera, e d’autras. Sas maisons l’i son tipicas de las comunas nautas dau Lemosin...
Villà e monuments funeraris
La Corresa es richa de quauquas roinas romanas, que venen tesmonhar de l’ocupacion aboriva daus nauts-plateus lemosins. Las roinas daus Cars, situadas sus la comuna de Sent Merd las Aussinas, en frances « Saint-Merd-les-Oussines », sus lo plateu de Miuvachas e pas luenh de Tarnac son benleu las mai conegudas. Demòra pas grand-chausa de quilhs dos monuments funeraris daus segles 2 o 3, un champ de peiras talhadas ente se pòt nonmàs devinhar de las fòrmas e de las fonccions. Un pauc mai debàs, apres quauques metres dins daus bòscs ente avem dau mau a creire que fugueren abitats fuguet un temps, un pitit riu nos mena a d’autras roinas, que disen esser aquelas d’una villà, d’abitacion donc. Lo traçat au sòu i es enquera bien visible, lo dessenh de las peças mai d’autres afars demorats en estat. Aquesta villà aviá lo chaufatge e l’aiga correnta, çò que podem veire enquera...
Luec simbolic dau Lemosin
L’aleia que monta au Puei Gerjant es environada de vielhs faiards, grands, torçuts, que semblen a daus animaus, daus monstres, çò que ven joslinhar lo costat un pauc misteriós de l’endrech. En efiech, lo Puei Gerjant es dempuei daus segles un luec de culte pagan, au mens dempuei que los gales l’i venián festejar l’equinòxa. Son nom ven d’alhors de Gargan, lo gigant filh de Belenos e Belisama, popularizat mai tard per Rabelais en Gargantuà, e tot plen de legendas corren sus aqueu luec vengut simbeu dau Lemosin. En naut dau Gerjant trobem una chapela, consacrada a Nòstra Dama dau Bon Secors. Es pas tant vielha que semblariá : segle 19, nonmàs. La crestianizacion tardiera de l’endrech a, vist l’estat de roina de l’edifici, pas tant reussit qu’aquò. Lo Gerjant es conegut tanben a causa d’una famosa batalha que i aget luec, menada per lo tant famós Guinguoin, una...
Parc de 3,5 ectaras, quò es un daus principaus espacis verds de la vila de Limòtges. D’una granda richessa botanica emb 750 espècias de plantas vivaças diferentas e 242 aubres repartits en 62 espècias. Òm l’i tròba tanben daus juecs per los...
Aquela capèla quilhada au sòm dau Mont Sant Clar foguèt bastida 1861 sus las roïnas d’un fortin bastit pel Duc de Montmorency. I poiretz remirar las pinturas de Bringuier e tanben los nombroses ex-voto que testimònian de l’activitat maritima de la...
Curiositat naturau
Lo Corrent d’Uishet qu’es un fluvi costèir present sus las comunas de Lon, Viela-Sent Gironç e Moliets e Mar (Maransin, Gas.). Aparentat a la familha deus corrents landés, qu’es lo pendent de l’estanh de Lon e que’s gita dens la Mar grana au nivèu de la comuna de Moliets e Mar. Qu’es l’equivalent atlantic deus graus mediterranencs que trobam mes que mes en Lengadòc e en Provença (cf. Lo Grau dau Rei, Lo Grau d’Agde, etc.). Lo site deu Corrent d’Uishet qu’es rendut celèbre au començar deu sègle XXau peu Maurici Martin, « l’inventor” de la Còsta d’Argent. La reserva naturau nacionau deu Corrent d’Uishet qu’es creada en 1981 sus ua superficia de 618 ectaras. Lo nom uishet que’s pòt compréner com passatge. En gascon, lo mot que s’emplec en arquitectura entà díser obertura, atau com lo francés huis dont es l’arrevirada. La passejada en galupa lo long de la branca...
Site industriau
Lo pòrt de Baiona qu’es fòrt ligat a l’istòria de la vila. Deu temps de la sobiranetat anglesa, a l’Edat Miejancèira, Baiona qu’es vadut un vertadèir pòrt maritime e fluviau e que s’a coneishut l’apogèu enter los sègles XIIau e XIVau. Pitat a la confluéncia de l’Ador e de la Niva, parçan aperat Mar grana, la vila que s’espandish las activitats marinas sus las arribas de la Niva. La vila que ganha tèrras sus las bartas e los igars. Lo son quartièr baish qu’es lo deus pòrts interiors qui son canaus pujats per la mareja e suus quaus navigan petits batèus atau com tilhòlas e galupas. La reputacion deu pòrt qu’es hòrta pr’amor deus talhèrs navaus qui hèn vaishèths de plenmar (naus, galeras, pinassas…) Las relacions comerciaus que son prospèras dab la Navarra, la Flandra, las vilas hanseaticas e mes que tot dab Anglatèrra. Entà favorizar aquera activitat essenciau...
La catedrau de l’Assompcion de Lescar qu’ei, dab la catedrau d’Auloron, ua de las duas catedraus de Bearn. La soa bastida qu’estó començada per l’avesque Gui de Lons en 1120. Sacamadejada peus iconoclastas protestants de Jana III de Labrit qu’estó restaurada aus sègles XVIIau e XVIIIau çò qui permetó de sauvar partidas deu còr on podem véder mosaïcas deu sègle XIIau. Qu’ei lo lòc on son enterrats los reis de Navarra despuish Francés Febus dinc a Enric II de Labrit. Per la Glèisa Catolica que vadó, en 1801, simpla glèisa despuish la disparicion de l’avescat de...
Mina abandonada
A qualques quilomètres de Vilafranca de Roèrgue, pels travèrses d’Avairon se tròba una anciana mina de plomb argentifèra, abandonada a la debuta del sègle XX. Espòt famós per d’unes geològs amators que i cèrcan de minerals rares, lo site val tanben lo còp d’uèlh per son molon d’estèrles (lo material escampat pendent l’espleitacion de la mina). Ravinats per las aigas, lo molon d’estèrles sens la mendre vegetacion vos pòt far doblidar segon l’angle de vista que sètz dins la ribièira verdejanta d’Avairon mas puslèu dins un decòr de film pòst-apocaliptic italian de las annadas 80. De segur, los poses son tapats mas las roïnas i son encara nombrosas e l’endrech demòra coma un testimòni del ric passat industrial de Vilafranca de...
Chasteu Renaissença
Situat en Charanta lemosina, lo chasteu de la Ròcha-Focaud (Renaissença) es un daus mai braves dau departament, e mai benleu de França. Lo riu que passa debàs se ditz la...
Ciutat de pelegrinatge
Lo Ròc Amador es conegut mondialament ; classat patrimòni mondiau de l’umanitat, es lo vilatge lo mai visitat de França apres lo Mont Sent Micheu. La destinacion toristica numerò 1 d’Occitània, donc. Sus la rota de Sent Jaume, Ròc Amador es una estapa oblijada dempuei l’Atge Mejan, e la descuberta dau còrs de Sent Amador dins la ròcha ente viviá en ermita. La celebritat dau site n’en faguet un luec de romiuvatge apres una seria de miracles atribuits a sa Vierja Negra, que se pòt veire enquera uei dins ‘na chapela. Un conta que la clòcha sonava tota sola quand quauqu’un (especiaument los marins) la prejava. Entau, Ròc Amador veguet passar un nombre impressionant de romius coneguts : Roland, Sent Loís, Blancha de Castilha, Alionòr, Simon de Montfòrt, Jacques Cartier… ANECDÒTA ! Avetz auvit parlar de Roland ? Lo nebot de Charlamanha, tuat per los « sarrasins » a Roncesvaus ?...
"La Gròssa Clòcha"
Los que son desjà vengutas a Bordèu coneissen forçadament St James, de pas prononciar a l’inglesa « Djèymz », mas plan « Jame », se vos plai. Dins tots los cas quo es Jaume ! Lo monde l’apelen enquera popularament la « Grosse Cloche » e ela ritmet la vita daus bordales pendent daus segles. A tau punt que son pervenguts a tuar de las revòutas nonmas en l’enlevar… Los borges avián compres que mestrejar lo temps era vitau per lo monde de la vila a l’espòca ! E en bas de la clòcha, i a Sent Elegi, « Saint Eloi », una pita gleisa plan restaurada. Uei, la gleisa es aquela daus integristas catolics, e quo es un contrasens istoric : quo era l’egleisa ente los conses de Bordeu anavan prestar serment quand eran elegits (e Montanha zo faguet dos...
Vielh quartier de Bordèu
Sent Peire es un daus quartiers lo mai vielhs de Bordèu, quitament se aura es vengut mai lo quartier estudiant. L’i trobem una egleisa dau mesme nom. Dins queu quartier, justament, quò fai coma dins totas las grandas vilas : las espòcas se crotzen. Remarcaretz las diferencias d’atge entre las tres maisons que se seguissen… Veiqui la charriera de la Vacha. S’apela vertadierament entau. Perqué ? perque se ditz qu’una vacha qu’um meniá a la bochariá i seriá demorada blocada. Quò se comprend un pauc… Los vielhs quartiers son confles de quelas ruas de un metre de large. Haussmann es pas passat par aquí coma a Paris, fau creire… I a una chausa dins Bordèu qu’es tot plen interessanta e que montra plan l’istòria de la vila (mai son occitanitat, se n’i a que n’en dobtavem enquera…), quo es los noms de las charrieras. Per exemple : Bordèu era...
Entrada de vila medievala
La pòrta Calhau, au nom que fai plan occitan, quitament se sabem pas d’ente ven, data dau segle XV, e siguet oferta au rei Charles VIII. Lo rei en question se vei de l’autre costat de la pòrta. Coma alhors, çò que ilhs apelen « pòrta », quo era las entradas de la vila. Quo exista enquera dins quauquas vilas medievalas, mas a Bordèu la situacion es particulara : an esbolhat las muralhas, mas an laissat, e quitament tornat construsir las pòrtas. E los noms de « barrières » (las pòrtas que servian de peatge) son demorats sus los plans de la vila,e los quites baloards seguissen ara quel ancian traçat. Aquí se vei plan que la muralha es partida : Veiqui la mesma pòrta, visda dau naut de la « Rue du Palais de l’Ombrière ». Lo dich palais de l’Ombrière (Castet de l’Umbreyra) renforçava la desfensa de la vila dau costat dau flume....
Egleisa romana
L’egleisa Sent Martin d’Agonac es una egleisa romana fortificada bastida aus segles 11 puei 12. Es dedicada a Sent Martin, e se tròben quauquas pinturas muralas dedins. Es classada monument...
Amontanhada a l'Aubisca
La mustra de Bernat Cauhapè « Soi d’aici » a l’Estivada de Rodés de...
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Edifici religiós
Bastiment industriau
Art public
Vilatge d'interès
Edifici religiós
Vilatge d'interès
Quartier istoric
Edifici religiós
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Laca, Montanha, Parc naturau
Chasteu
Chasteu, Vilatge d'interès
Chasteu, Vilatge d'interès
Museu
Curiositat naturala
Edifici religiós
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Bastiment industriau
Quartier istoric
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Quartier istoric
Font
Pont
Roina romana
Roina romana
Roina romana
Pont
Edifici religiós
Bauma, Chasteu
Chasteu
Chasteu
Punt de vuda
Curiositat naturala
Peira levada
Vilatge d'interès
Edifici religiós
Architectura classica
Architectura classica
Vilatge d'interès
Chasteu
Edifici religiós
Curiositat naturala
Chasteu
Laca
Parc naturau
Roina romana
Parc naturau
Curiositat naturala
Curiositat naturala
Vilatge d'interès
Museu
Museu
Pont
Jardin
Edifici religiós
Vilatge d'interès
Pont
Vilatge d'interès
Cabana
Edifici religiós
Punt de vuda
Edifici religiós
Forest
Site preistoric
Arenas
Edifici religiós
Curiositat naturala
Molin
Montanha
Edifici religiós
Edifici religiós
Chasteu
Parc naturau
Curiositat naturala
Pont
Edifici religiós
Peira levada
Vilatge d'interès
Montanha
Cripta
Chasteu
Chasteu
Art public
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Edifici religiós
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Chasteu
Curiositat naturala
Bastiment industriau
Vilatge d'interès
Roina romana
Montanha
Jardin
Edifici religiós
Curiositat naturala
Bastiment industriau
Edifici religiós
Bastiment industriau
Chasteu
Vilatge d'interès
Edifici religiós
Quartier istoric
Barri
Edifici religiós
Montanha
Art public


c: text/html

text:
Damb era Constitucion de Cadis de 1812, se proposèc ua naua distribucion territoriau que comportèc era parucion des províncies e des Deputacions.
Era Mancomunitat, era Comissaria dera Generalitat, era dictadura franquista e finauments era democràcia, configuren es diuèrsi periòdes deth segle XX.
Era Deputacion de Lhèida ath long dera sua istòria a auut diuèrses sedences laguens dera vila de Lhèida.
Era Deputacion a estat presidida per importants dirigents politics.
© Diputació de Lleida - Avís legal - Accessibilitat - Contacte - Politica de cookies

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
En remèmbranço de Jan Pere Belmon
Mapσύaς2 ou Marsyas2 : la voie ou la voix de la résistance, ... Resistaren, sian encaro aqui !!!
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
mercredi 4 novembre 2015
Berluc Perusis : LOU CAUDATARI - En remèmbranço de Jan Pere Belmon
En remèmbranço de Jan Pere Belmon
LOU CAUDATARI
M. de Sant-Pantàli èro esta presidènt dóu mourtié au parlamen de-z-Ais. M'anas dire belèu que sabès pas trop ço qu'èro un presidènt dóu mourtié. Ero tout unidamen ço que s'empacho, vuei, presidènt de chambro. Aquéu noum ié venié de la toco de velout, galounado d'or, que metié sus sa tèsto en prounounciant lis arrèst, e que retrasié lou mourtié di bouticàri o, s'amas miés, aquéu dis artihié.
Em'aquelo toco, li presidènt pourtavon uno simarro o soutano negro, recuberto d'uno raubo o mantèu rouge, e d'un camai de péu d'ermino. La co de sa raubo s'esperloungavo e tirassavo d'uno bono cano pèr lou sòu. Quand lou parlamen marchavo soulennamen long di carriero de-z-Ais, siegue lou jour de Sant-Martin, en anant à la messo roujo, avans que de reprene sis audiènci, siegue à la proucessioun de la fèsto de Diéu o dins touto autro óucasioun, cade magistrat èro segui, coume encuei lis evesque, d'un caudatàri soustenènt depèr darrié l'alòngui de soun mantèu, que noun la pourpro soubeirano venguèsse à se councha dins la fango o dins la póusso. Tóuti lis icounoufile de Prouvènço counèisson e an amira lou retra superbe dóu presidènt d'Aubertas, ounte es arrepresenta 'n grand tengudo, em'un galant pichot mouro que, dins un cantoun de la gravaduro, porto la tirasso de soun mèstre, em'un biais tout requinquiha.
Mai nous veici liuen que-noun-sai de M. de Sant-Pantàli. Revenen-ié. A l'arribado de Louis XVIII, lou vièi parlamentàri, escàpi de la revoulucioun, fuguè nouma presidènt à la Cour reialo de-z-Ais. Ero un di lume de la novo magistraturo; mai de-longo regretavo lou parlamen, li vièii coustumo e amavo de n'en parla.
Un matin qu'èro dedins soun gabinet d'estùdi, vesti de sa simarro de sedo, segound l'us dis ancian, reçaupè la vesito d'un jouine licencia, que, pèr se counfourma i reglamen, ié venié rèndre si respèt, auparavans que de presta, davans la grand chambro, lou sarramen d'avoucat.
Un serviciau, en braio courto, li péu poudra, l'anouncè soulennamen: M. Girofle.
En ausènt aquèst noum, lou presidènt tout afouga s'avanço vers lou vesitaire, e ié dis, sènso preambule:
— Vous apelas Girofle, moussu?
— Ai aquel ounour, moussu lou presidènt.
— D'abord, sarias-ti de Fourcauquié?
— Ço que i'a de mai fourcauqueiren.
— Eh bèn! moussu, regardas un pau quinte rescontre! Vous atrouvarés qu'avans vuetanto-nòu, quand ère presidènt dóu mourtié, aviéu justamen un caudatàri que ié disien Girofle, e qu'èro de Fourcauquié. Sarié-ti voste paire?
— Acò tant se pourrié, moussu lou presidènt. Ai toujour ausi dire à moun paire que, quand èro jouvènt, tiravo lou diable pèr la co.
M. de Sant-Pantàli, qu'èro un ome d'esperit, sourrigué, coumprenguè la leiçoun, fugué avenènt e afable pèr lou futur avoucat, e se desseparèron li meiours ami dóu mounde.
Quàuqui jour plus tard, lou prenié pèr secretàri, e gràci à sa prouteicioun, l’enfant de soun porto-co, devengu magistrat, lou ramplacè 'n bèu jour sus soun sèti presidenciau. Aquéu raconte, l'ausiguère iéu, estènt pichot, di pròpri bouco de M. lou presidènt Girofle; e dóu tèms que parlavo, me poudiéu pas engarda de fissa lou cantoun de sa parpello, ounte vesiéu baneja uno lagremo pendouleto. Es ansin que sachère de bono ouro ço qu'es un presidènt dóu mourtié, e coume se fai qu'un ome posque ploura sènso que l’agon batu.
Publicat per Marsyas II en Avignoun à 11:04
Lous temes dinc aquèu articlè : actualités, conte, félibres, histoire, prose, Provence, tradition orale, XXème
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Premiera Guèrra Indopaquistanesa
La premiera Guèrra Indopaquistanesa se debanèt dau 22 d'octòbre de 1947 au 31 de decembre de 1948 entre Índia e Paquistan. Foguèt entraïnat per lei problemas de partiment d'estats indós o musulmans entre lei dos estats novèus (Junagadh, Hyderabad e Cachemire). Durant lei combats, Paquistan capitèt de conquistar una partida de Cachemire. Finalament, un alta-au-fuòc foguèt acceptat per lei doas partidas e capa país ocupèt lei zonas conquistas. Pasmens, la linha de separacion au Cachemire foguèt pas reconeguda coma frontiera oficiala.


text:
Dins la via catalana, podèm saludar lo bilhet gandhista d’en Alfred Bosch
Se cal pausar mantunas questions diplomaticas sobre lo provèrbi pausat dins Nice Matin per la pagina “patrimòni” de Niça (per se limitar a-n aiçò), la règa 75-1 de la lora constitucion parisenca :
Aquí dins lo provèrbi aquel vesèm cap bonas manièras, nimai dialògue dins las paginas de Nice Matin.
Aprèp 1830, e lo referèndum tòrt de las autoritats militaras francesas, podèm dire que Niça a obedir al mèstre, bonapartista dedins e fòra l’administracion francesa… E anuèch lo mèstre, dedins lo jornal o votz oficiala de Niça, signali a los que vòlon se servir dels conceptes politics mondials per discutir, repotegar, despertar, aluzerpir, son pregar, pregar (es un mot religiós que conven plan als republicanistas, de Niça o d’endacòm mai en Occitània), d’obedir al mèstre encara, e encara per melhor migrar o se far espotir per una casta de la pensada parisenca, forana per tot dire.
Me soi sempre pausat la question : se son talament aimador de la pensada parisenca, perqué i mígran pas dins la santa capitala ?
Es vertat que sembla fòrça a la manièra de far dels franquistas o musolinians, mas aquí devath l’etiqueta République Française e a Niça ; lo blau aital manejat m’agrada gaire.
Per èstre estat foncionari de l’Estat francés, cal aver oblidar, las «bonas manièras» democraticas, o simplament dins un debat totas las paraulas devon aver dreit d’èstre bailada, basic non ?
Sabi a Niça, d’unes que, per fe cristianas occitanas, seràn lèu gandhistas coma Alfred Bosch, de moment que los mèdias e la partidocracia es pas de lor costat. Sabi d’autres que fan usanças d’aiçò per espotir encara mai las volontats ciutadanas d’èstre de Niça e pas sonque pel folclòre –tant polit que fosquèsse. E aiçò se podrà trapar pertot en Occitània, es una règla que podèm far passar Var, Ròse, o Garona, veire tanben Dordonha.


text:
Lavanda
Espècias de reng inferior
La lavanda es un aubret dicotiledonèu de la familha dei Lamiacèas e dau genre Lavandula, de flors lo pus sovent mauvas o violetas dispausadas en espigas, coma la majoritat deis espècias, fòrça nolentas; s'utilizan largament dins totei lei brancas de la perfumariá. Vènon subretot sus lei sòus calcaris secs e solelhós, a l'excepcion de L. stoechas, que preferís lei sòus siliciós.
Totei lei lavandas son de plantas mellifèras, fòrça recercadas per leis abelhas.
La lavanda es un dei simbòls de l'agricultura sus lei Planas de Valençòla, onte se fa una gròssa produccion de lavandin e d'espic per l'òli essenciau e lo sabon de Marselha.
Lo lavandin[modificar | modificar la font]
Lavandula intermedia, o lavandin, ibrid naturau entre L. angustifolia (espic) e L. latifolia (badafa). Es la tresena dei lavandas provençalas. Descobèrt un pauc per azard, es cultivat despuei leis annadas 1930. Lo lavandin es uèi l'espècia pus cultivada, que sa flor es mai productritz en òli essenciau que l'espic. Pasmens, son esséncia es de mendre qualitat per l'odor, e s'utiliza dins la perfumariá industriala. S'estima a 17 000 ha lei superfícias cultivadas en lavandins.
Origina geografica[modificar | modificar la font]
Au començament lei lavandas brotavan solament en Provença e dins lo Bacin Mediterranèu, puei la cultura s’es espandida en Euròpa de l’Èst (Bulgaria, Russia, Ucraïna…) e mai en Tasmania o encara en Canadà onte de plants mutats pòdon uei resistir au gèl.
Leis espics (Lavandula angustifolia) (lavandas « veraias ») vènon a una altitud de 500 a 1700 m sus leis adrechs dei còlas. La qualitat dei lavandas es reputada aumentar amb l’altitud.
Pasmens, la badafa (Lavandula latifolia) (dicha tanbèn espiguet o estamós) es recoltada dins lo Bacin Mediterranèu entre 0 e 600 m d’altitud.
Lei lavandas dau grop stoechas vènon sus tot l'entorn, especialament en Andalosia e dins lo Sud de Portugau.
Lei lavandins (Lavandula intermedia) son lei lavandas pus cultivadas (de 800 à 1000 t d’esséncia per an) e pus espandidas que resistisson mai. Vènon espontaneament dins lo Sud de França. Pasmens s'obsèrva un deperiment dei lavandins Abriau e Sumian que son en via de desaparicion.


text:
1 / Un petit instant dans la caste, casta mondiala de las bonas e vièlhas manièras
2 / dementre que, dins la prada alpina, se prendrà lo bon aire, se prenguèt un alen non polluat aquel, sense particula ! E puèi a París, COP15, tornaràn prendre las particulas que lor fautan ...
3 / s'espèra çaquelà que la dreita penguèsse decisions -votèsse clarament- per desvolopar una politica europèa franca. Que fabrica la deputada Sud-Ouest del Parlament Europèu ? La dòna qu'estima melhor los dictators e l'òrdre que non pas la democracia, dòna Alliot-Marie ?
4 / de qué caldrà reviscolar, al nivèl mondial, per aver un respecte dels pòbles ? Hilh de Puta, una idèa per vos ajudar ? Detalh, soi pas regionalista, soi pas qu'un ciutadan francés que vòta encara coma occitan, e donc que pensa sus l'etica mondiala en politica, coma tot ciutadan del monde, soi un ciutadan occitan donc del monde. Cal matar La Terreur qu'es un instrument dels mercats-Estat-nacion, de l'Estat que fabrica Estats e mercats, per la finança tot parier ; e per clavar soi pas contra lo capital, mas per una etica acompanhanta lo capital.
Quand Jean-Luc Mélenchon serà pus lo cap del jacobinisme d'esquèrra, Syriza, Podemos (o una devesa occitana), o HDP, serà possible en fRança, donc Jean-Luc Mélenchon es utile a totes los personatges de la partida 1, 2 e 3 !
Jean-Luc Mélenchon es utile al regionalisme d'expansion parisenca, per conservar lo sistèma castic francés.
Quand la dreita serà pus jacobina, i aurà un poder de dreita digne dels pòbles de fRança.
La fRança fa vomir quand es conservatriça del sistèma que la mina, la cava, la poirrís, lo jacobinisme.


text:
Foncionari (recebeire dels PTT), resistent (grop Vény), administrator del Cercle occitan de Montpelhièr, cap-redactor del Bram dau Clapàs, autor de mots en crotz, poèmas, racontes e novèlas.
Rogièr Fabre, Lo Rogièr, Lo gardian.
Rogièr, Raimon, Francés Renat Fabre nasquèt dins Tarn en 1920. Sa maire èra de Pojòl-sus-Òrb (Erau) e son paire aviá una entrepresa de fustatge e menusariá a Masamet (Tarn). Cabdet de tres dròlles e una dròlla, estúdia a l’Escòla Practica de sa vila natala per far menusièr e farà tanben aprendís-fornier ençò de parents a La Vaur. Çaquelà, sa vida professionala se debanarà dins l’administracion de las Pòstas ont dintra per telegrafista a gaireben quatòrze ans e ont demòra 46 ans e i acaba sa carrièra cap d’establiment (o recebeire dels PTT) a Vilafranca de Lauragués (Garona-Nauta) en 1980. Evòca sa vida dins sas òbras e sovenirs, situa sos debuts e son caminament dins lo contèxte de l’epòca.
Foguèt pas mobilizat en 1940, mas foguèt mandat als « Chantiers de Jeunesse » al Vigan, puèi requesit pel Servici del Trabalh Obligatòri (STO). Partís dins un tren de postièrs per Innsbrück (Austria) ont es afectat au prètzfach de comís e portaire del burèu local. Es al contacte ambe la populacion de lenga alemanda e coneis los primièrs bombardaments americans. Capita a tornar aprèp qualques meses e viu dains la semi-clandestinitat dins sa region. Jonh lo maquís del grop Vény dins lo sud de Tarn e participa a la Liberacion dins lo sector de La Montanha Negra.
En 1946, marida Clara, joventa d’origina italiana que li balharà una dròlla.
Tre setze ans, pendent lo Front Popular, s’interèssa a la vida politica e al sindicalisme. Es sòci de las Joventuts Socialistas, puèi de la SFIO, de la CGT reünificada, puèi de la CGT-FO a sa creacion. S’aluènha d’aquel militantisme quand comença sa carrièra de recebeire en 1956 e aderís a l’Amicala dels caps d’establiments e n’èra encara sòci quans se moriguèt. Sortit d’una familha practicanta, aurà de ligams estreches ambe la religion catolica.
Per s’enançar dins sa carrièra e per gost pels contactes umans, ven recebeire e se muda ambe sa familha, pòst aprèp pòst dins tota la França pendent un quart de sègle. Aperabans, prepara mantun concorses administratius e i descobrís las matèrias de l’ensenhament segondari e mai que mai la literatura. Prèsa tanben las lecturas que li permeton las nuèches de trabalh a la Pòsta de Masamet. Apren l’italian per comunicar ambe sos bèlsparents e aquela coneissença, ligada a la de l’occitan e a l’interès que pòrta a las lengas romanas, li permet d’entre-senhar de migrants del bacin mediterranèu quand es en foncion dins de regions industrialas.
Jovenòt, aviá remarcat las variantas que sa familha pròcha practicava, de La Vaur a Montpelhièr. Entre l’enfança e los lésers de la retirada, la curiositat per las lengas lo quitèt pas. L’occitan foguèt una aventura a l’encòp precòça e tardiva. Ençò d’aqueles mestierals ciutadans, èra la lenga del talhièr de menusariá pairal e la lenga dels escambis ambe los pairegrands, qu’una grand sabiá de provèrbis e de contes locals. L’aprigondís tanben a la bòria d’un grand oncle al Ribec (comuna del Pont-de-l’Arn), ont passa l’estiu ambe d’autres dròlles de la familha embauchats tre dètz ans per ajudar a las recòltas.
« De tot l’estiu, ausissiam pas gaire parlar lo francés, las discutidas se debanavan en occitan. Per las batesons, lo ser, se cantava e solament de cants vièlhs occitans. Pòdes pas saupre lo recòrd qu’ai dins lo cap d’aquel temps benesit. L’occitan que se parlava èra linde e quand pus tard, me mainèri de l’ensenhar als autres al Cercle Occitan de Montpelhièr, l’ai plan sovent pres coma referéncia », escriviá en 2013 a una descendenta d’aqueles borièrs tarneses.
Negligís pas la premsa escricha e sos racontes comics legits en familha. La Campana de Magalona èra portada al Pojòl per un oncle que trabalhava a Montpelhièr : « Pour nous, c’était nouveau, on pouvait lire notre langue, celle qu’on entendait parler tous les jours. » Pas de rescontre ambe lo Felibritge, un autre monde...
Al mitan de las annadas 1980, la retirada lo mena a Montpelhièr ont intègra lo Cercle Occitan de la vila. e ont Joan Larzac assegura los corses al centre Sant-Guilhèm. I apren la grafia normalizada, enriquís son vocabulari e s’interèssa a l’estudi dels tèxtes ancians. Aviá elaborat de grasilhas de mots en crotz al STO puèi aviá escrich de sovenirs familials en francés. Transpausa aquelas practicas a la lenga occitana, e legís al Cercle sos primièrs vèrses, ambe l’assegurança d’un locutor natiu.
« A la debuta, farguèri qualques poèmas per far véser als companhs las diferéncias entre las formas francesas e occitanas e mai que mai pausar l’accent tonic, pas facil per un Parisenc o Irlandesa o Japonesa. Per començar, ai fait amb los dits de ma grand-maire e puèi ai parlat de la familha, de ieu, mas, plan sovent, una frasa canta dins mon cap que sembla un vèrs, la meti negre sus blanc e, aquí dessús, bròdi, sens saupre tròp ont vau, daissi far mon inconscient o mon subconscient », çò ditz en 2013.
Assegura un temps a son torn la responsabilitat dels corses e co-anima un Cercle Occitan passadís a Sant-Gèli. La revista del Cercle Occitan de Montpelhièr, Lo Bram dau Clapàs, aculhís al fil de las annadas sas grasilhas, sos tèxtes e poèmas e ne vèn cap-redactor. S’engatja un pauc mai dins las annadas 2000-2010. A 80 ans, vivent sol e essent mens valide, es disponible per d’activitats intellectualas ont se carra dins una granda libertat d’accion. Correspond atal ambe lo jornalista Jaume Bruyère de Midi Libre, a prepaus de sa rubrica « Nature et Patrimoine ».
L’annada de sos 90 ans, lo Cercle pren l’iniciativa ambe Alan Bessière d’editar e de faire conéisser una causida de sos escriches en òc, tradusits per l’autor, A Tròces e a Bocins, poèmas e novèlas, editat per l’IEO-Lengadòc. Es tanben lo temps ont difusa una seleccion setmanièra d’entre-senhas occitanas sus la tela, Lo Bramaironet. Practicava la poesia de circonstància en francés e ne gratificava sa familha e sos amics d’un club de retirats dins la vila de Sant-Gèli-del-Fesc (Erau) ont defuntèt d’un infart en 2015. Vengut òrb pendent las quatre darrièras annadas de sa vida, èra demorat lucide e sociable dins son darrièr quadre de vida, l’ostal de retirada, Bèla-Vista.I es entrevistat en mai de 2013 per Aimat Brees per l’emission Camina que caminaràs de Ràdio Lenga d’Òc. Participa a un ultime concors de poesia sul tèma de la solidaritat. Ten sa plaça dins los escambis entre generacions ambe los dròlles d’una escòla e del collègi local, e los del Collègi Leon Còrdas de Grabels, sus sos tèmas de predileccion : l’occitan e la Resisténcia.
Fabre, Rogièr, A Tròces e a Bocins, Poèmas e Racontes en Occitan, Revirats en francés, Besièrs, IEO Lengadòc 2010, 285 p.
Lo Bram dau Clapàs. http://cercle-occitan.perso.sfr.fr/tableaux/octabram.html, ambe mots crosats.
Ràdio Lenga d’Òc, Camina que caminaràs, per Aimat Brees, 23 juin 2013, « Omenatge a Rogièr Fabre », redifusion febrièr de 2015 (Ambe Alan Bessière, Joan Larzac e lo Cercle occitan de Montpelhièr).
Ràdio Occitània, Good morning Occitània, per Marius Blenet, 27 de febrièr de 2015, « Un omenatge a un escrivan e militant que ven de morir, Rogièr Fabre » (Ambe Joan-Claudi Forest e Maria-Joana Verny, Universitat Paul-Valéry, Montpelhièr).
Fabre, Rogièr, Lo Bramaironet, fuèlha electronica d’entre-senhas occitanas (arrestat en setembre de 2011).
Fabre, Roger, « Témoignage : mes six mois de chantiers de jeunesse au Vigan et Avèze (mars-octobre 1941) », Lien des Chercheurs Cévenols, n° 175, octobre 2013, p. 4-7.
Archives départementales de l’Hérault, Collecte de témoignages sur la mémoire dans l’Hérault de la Résistance et de la Déportation, 2027 W 5 à 2027 W 8, Témoignage de Roger Fabre, enregistrements réalisés au domicile du témoin à Saint-Gély-du-Fesc les 24 et 29 mai 2007.
« Roger Fabre, un patrimoine au fil de la plume. Focus », Dialog’, Journal d’information municipale, Saint-Gély-du-Fesc, n° 54, juillet-août 2010, p. 7.
« Les écoliers à la rencontre des résidents de Belle-Viste », Dialog’, Journal d’information municipale, Saint-Gély-du-Fesc, n° 81, mai 2013, p. 6.
« Résidence Belle-Viste. Dossier du mois », Dialog’, Journal d’information municipale, Saint-Gély-du-Fesc, n° 97, février 2015, p. 5.
Archius privats.


text:
Vielha, 24 de noveme de 2017.- Ua delegacion formada per mès de trenta persones dera Mancomunitat deth Valle del Jerte en Extremadura, a visitat aguesta setmana era Val d’Aran entà conéisher de prumèra man eth sòn modèl toristic.
Era representacion dera Agropacion de Cooperativa deth Valle del Jerte e d’autes entitats dera region extremenha s’an interessat peth desvolopament deth programa de Smart City destination.
Es responsables des municipis, denominacions d’origina e entitats toristiques e de desvolopament deth Jerte vòlen fixar-se ena experiéncia de Torisme Val d’Aran entà elaborar eth sòn Plan Estrategic de Torisme e conéisher es punts a on pòt auer coïncidéncies, entà impulsar eth desvolopament toristic deth sòn territòri.
Era conselhèra de Torisme e Desvolopament Economic d’Aran, Anna Díaz, acuelhec en Conselh Generau d’Aran ara delegacion deth Valle del Jerte, a on les expliquèc era experiéncia e eth camin recorrut per era e era sua equipa sus eth reconeishement de Destinacion Toristica Intelligenta qu’avale era incorporacion ath modèl toristic dera Val d’Aran en trabalh en innovacion, tecnologia, sostenibilitat e accessibilitat, quate factors competitius que garantissen eth present e eth futur deth torisme ena Val d’Aran.
Anna Díaz didec qu’era Val d’Aran auance entà un nau modèl de desvolopament toristic basat enes principis dera sostenibilitat, era diuersitat culturau e era responsabilitat sociau, çò que contribuís a que sigue ua destinacion toristica basada en respècte ara sua cultura, eth miei ambient e era responsabilitat.
Felipe Heras, president deth Grop d’Accion Locau deth Valle del Jerte, Soprodevaje (Societat entara Promocion e Desvolopament deth Valle del Jerte) e tinent de baile de Cabezuela del Valle, expliquèc qu’eth viatge a coma objècte poder compartir experiéncies e aplicar-les dempús en Valle del Jerte, coma per exemple eth modèl de consòrci public-privat existent ena Val d’Aran a trauès de Foment Torisme Val d’Aran.
Ara madeish eth Valle del Jerte ei ena fasa de pre-diagnostic en procès entà convertir-se en destinacion intelligenta- SmartCity destination.
Era sua delegacion tanben visitèc Jaca entà conéisher eth programa de ciutat destinacion intelligenta, que s’amie a tèrme en aguesta localitat.


text:
Es la primièra novèla plaçada sul site Internet del jornal de Montpelhièr, la majoritat dels clients de Midi Libre vòtan FN, a la seguida d’un sondatge per Internet, Telerama ne parla.
Sèm diluns, e Marine Le Pen arriba divendres … Un jornal parisenc presentava un sondatge per explicar que Marine Le Pen arribava al cap de las eleccions de 2012, pel segond torn. Se n’i a que se pausan las questions de saber de qué servíscan los sondatges, e bè … vaquí per ajudar las redaccions provincialistas a promòure l’extrèma nacionalisme d’expansion parisenca en Lengadòc, lo còr d’Occitània.
Lo dilèma es clar, non ne parlar es jà pensar una orientacion de la redaccion, e ne parlar es jà fabricar un tract politic pendent la campanha cantonala.
Las ovelhas lengadocianas e los rasims locals son a pauc prèp dins las condicions de las vacas bearnesas…
Lo FN pòrta ara lo messatge de la sotmission parisenca. E es clar, la bandièra servís pas per netejar los cagadors, la redaccion de Montpelhièr l’a vist clarament per l’illustracion de l’article.
E i a un fabricant europèu de papièr cuol tricolorat e parisenc ?
E doblidètz pas que, pendent lo darrièr debat RMC, lo verbiatge de l’extrèma-esquèrra èra per explicar qu’èran pas nacionalistas coma els, els = FN de Marine Le Pen. Mas francament lo gente candida candidat CGTista de Lorrena probarà lo contrari, mantunes jorns aprèp, el qu’es estat per las preferéncias nacionalas del PCF, puèi de LO, puèi candidat pel NPA e ara per la preferéncia dicha encara nacionala del FN, ambe tota sa seccion CGT del servici administratiu de sa comuna, foncionari pagat ambe d’estatut d’Estat. Las protestacions de la CGT i faràn gaire … lo nacionalisme francés es d’expansion e pas cap movement politic o sindical zo gausarà cridar per diferenciar la via politica, car es petar la branca sobre quala son setats, totes… e aital crear d’una certana manièra un concènsus sobre lo tèma qu’a amassat los pòbles de França, lo primièr 14 julhet de la dicha «Révolution Française», revolucion qu’a amagat l’expansion lingüistica francesa, un novèl imperialisme que farà florés per d’autres Estats europèus, lèu.
Es tanben amusent de veire que la visita es dins la region que las «elitas» politicas son estadas la sola a resistir contra lo jacobinisme de la partidocracia de l’ensemble amagat dels nacionalistas republicanistas francament etiquetats.
Pel moment la Mayotte département dona rason al nacionalisme francés, son dangieroses perqué son lo nacionalisme d’expansion, lo mai dangierós en Euròpa.


text:
Los noms de nòstres vilatges fan partida de nòstra linga occitana. Es-‘quò pas estonant de veire que daus vielhs mots occitans, que avem obludats, que an ‘chabat per se perdre o ben, daus còps, se desformar, dins nòstre parlar, se tròben enquera dins los toponimes ?
Veiquí una carta de nòstres ranvers (comunas de Javerlhac-e-La Chapela Sent Robert, Luçac-e-Nontroneu, Auta Fàia, Conasac) e quauques exercicis que nos faran far una pita permenada dins l’istòria de nòstra linga, maridada emb nòstra terra.
Clicatz aquí. Noms_de_vilatges


text:
Passejada a la sèga de Salias (Bearn) lo 26 de junh de 2017. Presa de son d’ausèths, d’aulhas e crabas, campanas, avions e caminau. Tractaments sonòrs diferénciats per bandas de frequéncias, gates e reclams bracs. Montatge cronologic deus eveniments acostics
maquina au luenh dab lo reclam sus ua paret, balhant un efèit estereofonic naturau
Angèlus glèisa de St Vincenç de Salias (Bearn) enregistrat lo 29 de seteme de 2014 per Joan Francés Tisnèr Foto JFT
Angèlus glèisa de St Pèr de Lèren (Bearn) enregistrat lo 20 d’octobre de 2014 per Joan Francés Tisnèr
Glèisa de Castanhèda (Bearn) enregistrat lo 15 d’octobre de 2014 per Joan Francés Tisnèr
Angèlus glèisa d’Escòs (Bearn) enregistrat lo 16 d’octobre de 2014 a mieidia per Joan Francés Tisnèr
Angèlus glèisa de Lèren (Bearn) enregistrat lo 17 d’octobre de 2014 a mieidia per Joan Francés Tisnèr
Deverada tropèth Alain Perret enter Sarrança e Monenh Enregistrat en octobre de 2011 per Joan Francés Tisnèr


text:
Macelhs
Macelhs[1] (oficialament en francés Massels) es una comuna occitana d'Agenés, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís doás fòrmas escritas, dont una anciana : Marseil (parrochia de ~), en 1271, Masseils, al sègle XVIII (mapa de Cassini). L'autora interprèta lo nom coma Marcellios (fundos), « propietat de Marcellius », ambe assimilacion de -r- dins lo grope -rs-, fenomèn acostumat en occitan. La prononciacion es [ma'sels] al sud de la comuna, e [ma'sel] al nòrd. La grafia es logicament Macelhs [2]. La proximitat de Maçolés, comuna limitròfa, interpretada coma « propietat de Martiolus », poiriá suggerir un ligam e daissar entrepensat.
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia Sent Pèir de Macelhs èra l'annèxa de la de Frespuèg segon Durengues, que compta 90 comuniants en 1789, çò que sembla bas per la populacion recensada en 1800. Durengues explica tanben que lo priorat de Macelhs es unit a l'abadiá de Moissac [3].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pena d'Agenés; es ara del canton de Le pays de Serres (en francés), donc Lo País de Sèrras.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1793, la comuna èra Frespech et Massels, donc Frespuèg e Macelhs
- 2013 : 109 abitants (18 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 168-169
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/314/mode/2up


text:
Carcarèrs e Senta Crotz
Carcarèrs e Senta Crotz[1] (oficialament en francés Carcarès-Sainte-Croix) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de las Lanas e dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- La prononciacion qu'es [karka'res sentə'kruts] [2].
- Carcarèrs. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : Carcarers (Sanctus Gerontius de ~), au sègle XI o XII, e, sus mapas divèrsas, Corcares, en 1638, Carcares, en 1714, Carcarez, en 1733 [3]. Dauzat e Rostaing qu'explican lo nom per un radicau escur *carcar, benlèu lo redoblament deu pre-indoeuropèu *kar, « pèira » [4]. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'arreliga Carcarèrs a Saint-Martin de Carcarès (nom francés), qui es un calcariensis, « caucenèr, caucièr » (en francés chaufournier), e qui designaré son lòtjament. Com que sia, que s'ageish, per Bénédicte Boyrie-Fénié, de pèira (calcària), d'un lòc peirós, e pus precisament, benlèu, de calc-/carc- (de calculus, « calhau ») dab un sufixe locatiu latin -ariceu, qui dona -arés [5] [çò qui explica pas la prumèra atestacion, qui haré supausar un sufixe -ariu].
- Senta Crotz. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : Crux (Sancta de Podium), Petrus (Sanctus ~ de Podium), en latin, au sègle XI o XII, e sus mapas divèrsas, Corcares, en 1638, Carcares, en 1714, Carcarez, en 1733 [6]. Lo nom de Senta Crotz qu'es lo de glèisas qui son dedicadas au culte de l'instrument deu suplici de Jèsus Crist [7].
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1833, la comuna de Senta Crotz es absorbida per Carcarèrs [8].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Tartàs-èst; qu'es ara deu canton deu Pays morcenais tarusate (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
- 1833 : annexion de Senta Crotz
- 2013 : 512 abitants (33 ab/km²)
Demografia de Senta Crotz[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra de Carcarèrs et Senta Crotz
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 147
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 634
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=6498


text:
Vaxoncourt
Vaxoncourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a adaigat (e de còps inondat en la siá part bassa) pel Durbion.
Le village est arrosé (et parfois inondé dans sa partie basse) par le Durbion.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Vaconcourt dépendait de la évêché de Mètz dempuèi 1287, cedida per [[Jacques Ier de Bayon|Jacques Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de Bayon]] soucieux d'aleugerir los sieus deutes.
Abans la Revolucion, divèrses membres de la familha Jacque #èsser de cònsols reials de Vaxoncourt.
Lo 30 de junh de 2007, l'explosion d'una chavande del Sant-Jean fa de divèrses ferits.
La seigneurie de Vaconcourt dépendait de l'évêché de Metz depuis 1287, cédée par [[Jacques Ier de Bayon|Jacques Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de Bayon]] soucieux de soulager ses dettes.
Avant la Révolution, plusieurs membres de la famille Jacque furent maires royaux de Vaxoncourt.
Le 30 juin 2007, l'explosion d'une chavande de la Saint-Jean fait plusieurs blessés.


text:
-
- La parabòla "Lo hilh prodigue"
- Parabòla deu hilh prodigue dens mon paròlis garonés deu bòrn de Sent-Macari. [Gaby]
1. Un òme avèva sonque dus hilhs. Lo mèi june dishut (ou : dissut) a son pair : "Quò’s temps qu’èsti mon mèste e qu’augi sòus. Fau que pusqui me’n anar e que vegi peís. Partatjatz vòste bien e balhatz-me çò que divi auger." "Ò, mon hilh, ce dishut lo pair, coma vòs. Ès un meishant e seràs punit." Pui, obrent una tireta, partatgèt son bien e ne’n hasut (ou : hit) duas parts.
2. Chic de jorns après, lo meishant hilh se’n angut deu vilatge en hasent lo gloriós e shens díser adiu a digun. Traversèt fòrt de lanas, bòis e ribèiras, e arribèt dens una granda vila, on despensèt tots sons sòus. Au cap de quauques mes, li falut vénder sas pelhas en d’una vielha hemna (fr : fama) e se logar coma vailet : l’envièren aus camps per gardar los ases e los beus.
3. Lavetz, estut fòrt malurós. N’aujut pas mèi de lèit per dromir la nuit, ni mèi nat huc per se cauhar quand hasèva fred. Avèva a còps tant hame que s’auré bien minjat aqueras hulhas de caulet e aqueths fruits porrits que minjan los pòrcs ; mès digun li balhèva [pas] ren.
4. Un desser, lo vente voit, se dishèt tombar sus un selòt (ou : soquet), gueitant per la finèstra (ou : frièsta) los ausèths que volèvan leugèirament. Apui vit paréisher la lu[n]a e las estelas, e se dishut en plorant : "Labàs, l’ostau de mon pair es plen de vailets qu’an pan e vin, eus e hormatge, coma ne’n vòlen. Pendent ’queth temps, jo, me mòri de hame (ou : d’hame) ací.
5. E ben, vau me levar, me’n ang’rèi trobar lo pair e li dirèi : "Hiri un pecat quòra voluri vos dishar. Aujuri grand tòrt, e fau que me puníssitz, qu’ec sabi. M’apèritz pas mèi vòste hilh, treitatz-me coma lo darrèir de vòstes vailets. Esturi copable, mès perissèvi lunh (ou : lònh) de vos." "
6. Lo pair èra dens son casau e acabèva d’arrosar sas flors ; vesitèva los pomèirs e los rasims. Quòra vit venir suu camin son hilh tot caperat de susor e de prova (fr : possièra), rossegant la cama, tot escàs s’ec podèva créser
Se demandèt se falèva (ou : faliva) que lo punissi o que li perdonèssi. A la fin, damb los plors dens los ulhs, tendent los braç, se gitèt a son còth e lo potonegèt.
7. Apui hit sheitar son hilh ; aperèt sas gents e los vesins : "Vòli l’aimar coma avant, lo praube dròlle, ce dishut tanlèu qu’esturen amassats. Es estat prampó punit : que digun li repròishi ren, adara. Venetz lo véser ; portatz-li viste una bròia vèsta, botatz-li un anèth au dit e novèras cauçuras aus pès. Poiratz tanben gahar fesans, guits, e menar un vetèth tuadèir ; vam béver, minjar amassa e hèser una granda hèsta."
8. Los vailets aubeíren au mèste e botèren un bròi tavalhon sus la taula. Au mème moment, lo hilh ainat se’n tornèva de la caça damb sons cans : "Qu’es aqueth barsalh ? s’escridèt en sacrant. Cresi que càntatz ací ; n’es pas tròp lèu que torni. Ètz pèc, mon pair ?"
9. "Non, mon hilh, n’ec sui pas, ce respondut lo vielh. Se hèsi aquò, quò’s perçò que sui tot joiós. Càntam e som urós, perçò qu’am de qué. Qu’ec vòlis o non, fadrà que cantis tu tanben e que te rejoíssis damb nosauts, perçò que ton frair qu’èra mòrt es reviscolat. Quò’s coma se venèva de nèisher ; gèir èra perdut, anuit l’am retrobat."


text:
Per Patric
Adieu passeja-te plan adieu e siegues pas trista
Adieu al luòc de plorar adieu sarra-me la man
Cada còp que te sentiràs trista e soleta
E quand de còps pensaràs pichoneta
Que la vida val pas lo còp d’esser viscuda
Pensaràs al camin pichòt de nòstra vida
A cada aubre qu’avem plantat tantas fuelhas
A cada sòmi inventat tant d’estelas
De pertot ont avem caminat tantas peiras
Endacòm ont avem plorat tantas sorgas
A la luz d’aquel temps passat a aprene a dire
Veiràs plan melhor l’endemàn l’enveja de viure
Dins lo regard d’una vielha fòtò bastiràs lo sòmi
E benlèu qu’un jorn sense mòt sauràs dire t’aimi
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Fukushima Dai-ichi :
cap a la catastròfa nucleara mei granaSituacion hòrt grèu : evacuacion a Fukushima e entorns dens lo silenci, exòde probable de mantuns centenats de milèrs de personas
[7 milions que son dirèctament en dangèr, 43 milions Tòquio, poblacion totau 128 milions]
(MAJ 15/04/2011 10h46)
Lo 15/04/2011 in "Sciences et avenir" suu blòg de Dominique Leglu : lo dangèr que son adara las reaccions de fission dens las piscinas e sustot la n° 4 que desgatja ua grana radioactivitat e que risca d'espetar : arribarà çò qui èra inscriut que devora aparir ?
Lo 12/04/2011 lo Japon que relhèva l'accident de Fukushima Dai-ichi au nivèu mei haut coneishut dinc adara ce tà díser a 7. Nosautes non cambiam lo títol e sostítol deu noste article. Jornalistas que tròban contradiccions dens la comunicacion deu Japon : e si començavan d'abòrd per estudiar çò qui an despuish lo començar devath deus uelhs en plaça de dar reclam a l'intoxicacion convencionau ambienta ?
Arron lo tèrratrem replica deu 11/04/2011 (magn. 7.1) : extension deu perimètre d'evacuacion au-delà deus 20km, los emplegats de la centrala de Fukushima evacutats.
Centrala d'Oganawa : polemica sus ua hueita o ua subercolada d'aiga radioactiva dens la mar arron la replica sismica (magn. 7.1) deu 7/4.Tepco que s'i ei escadut a arrestar la hueita d'aiga radioactiva qui's barrejava hens lo Pacific. Mes l'operator de la centrala de Fukushima que s'aprèsta d'ara enlà a ua risca d'explosion navèra ligada a l'acumulacion d'idrogèn dens lo reactor. Que deverén injectar azòt hens lo reactor 1.
Fukushima: qu'an tapat la hueita d'aiga, mes que luseish la risca d'explosion.
Mensonjas, incompeténcia, lei deu profieit, abandon de las poblacions = V E R G O N H A ! ! ! D. Lekuona papèr d'opinion (be semblan n'estar tots aquestes torns!!!) e subertot messatge d'alèrta Playlist Fukushima select. DL Youtube
Sus plaça los 500 a 600 "liquidators", lo mei sovent recrutats per agéncias d'interim e tant delicatament chafrats "carn a rem" (rem= anciana faiçon de comptabilizar la radioactivitat) que son exaurits, sos alimentats, daubuns que precisan que non avèvan pas podut cambiar de sos vestits despuish mei de quinze dias, dus repaishs per dia e 1 litre 5 d'aiga per dia !!!... I anaràn har còrda los tanhents deu nuclear en plaça lor per 85 euros per dia ?
Natalia Mironova, engenhaira en termodinamica, opausanta au nuclear de 1986 enlà :"Fukushima (tres reactors e 5 piscinas en situacion perilhosa sus tres setmanas e en cors) qu'ei sordeish que Chernobyl (un reactor sus 2 setmanas)." AFP Canoë Canada


text:
La Setmana, dab lo son títol de sol e melhor setmanèr d’informacions en occitan, que lança ua formacion au jornalisme provinciau taus mèdias parisians.
Tots los lectors e auditors provinciaus qu’an dejà avut a sofrir de la dificultat d’aver informacions non-parisianas suus mèdias nacionaus. La Setmana qu’a decidit de s’atacar ad aqueth problèma en perpausant ua formacion aus jornalistas parisians sus la premsa taus provinciaus.
« Que perpausaram dus estagis d’ua setmana », çò digó Plamenç Quech, lo cap redactor deu setmanèr. « Que s’adreçaràn tant aus jornalistas radio e tele com aus redactors deu papèr o deu numeric ».
La purmèra session que s’intitularà « Qu’existeishen ua vita, ua cultura e eveniments hòra París » e que harà descobrir uns musèus, hestaus o vilas de província.
La segonda que serà ua session d’apregondiment. Que perpausarà moduls mei especializats :
– Anonciar un eveniment : precisar la vila on e’s passa, qu’existeishen plaças Charles de Gaulle hens autas ciutats deu monde
– A7, A8, A9 : N’i a pas de sens nòrd-sud sus ua autopista qui va d’èst en oèst
– Se ua sola zòna escolara ei en vacanças lo dia de Pascas, Pascas ne cai pas pendent las vacanças
– Sostitolar o non : quan un indigèn e parla francés ?
Aquera formacion que permeterà segur de mielhorar lo nivèu de l’informacion dens l’exagòne. Ua iniciativa de las bonas deus nostes confrairs.


text:
Resumit
Dins d'engenhariá logiciala, la programacion (l'implementacion) es considerat coma una fasa dins un procès de desvolopament logicial.
I a un debat en cors sus en quina mesura l'escritura de programas es un art, un mestièr o una disciplina d'engenhariá.[2] En general, una bona programacion se considèra coma l'aplicacion mesurada dels tres, amb l'objectiu de produire una solucion logiciala eficienta e capabla d'evoluir (los critèris d'«eficiéncia» e d'«evolucion» son fòrce vables). La disciplina se diferéncia de fòrça autras professions tecnicas, que los programaires, en general, an pas besonh d'èsser licenciats o de passar quinas pròvas que siá de certificacion estandardizadas (o regulatizacion governamentala) per se dire d'esperse «programaires» o quitament «d'engenhaires logicial». Pasmens, pel fach que la disciplina s'espandís dins fòrça airals, que pòt o pas comprene d'aplicacions criticas, es discutibla la sanccion d'una licéncia per la profession dins son ensems. Dins la majoritat dels cases, la disciplina s'autoregulada per las entitats que requerisson la programacion, e a vegada de mitans fòrça estrictes la definisson (per exemple, l'usatge de AdaCore dins la Fòrça Aeriana dels Estats Units d'America e abilitacions de seguretat).
Un autre debat en cors es lo gra que lo lengatge de programacion utilizada per escriure de programas informatics afècta la forma que lo programa final pren. Aqueste debat es anàloga a aquel a l'entorn de l'ipotèsi de Sapir-Whorf en la lingüistica, que postula que la natura d'una lenga parlada determinada influéncia la pensada abituala d'aqueles que la parlan.[3] Derents esquèmas del lengatge produson de diferents esquèmas de pensada. Aquesta idèa desafia la possibilitat de representar un mond de perfeccion amb lo lengatge, perque reconeis que los mecanismes de quin lengatge que siá condicionan las pensadas de la comunautat que lo parlan.
Dich d'una autra biais, la programacion es l'art de transformar de requista en quicòm qu'un ordinator pòt executar.