text:
Les Chapelles
Les Chapelles en arpitan (Les Chapelles en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las Capèlas n'images.
Les Chapelles en images.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per totas informacions sus l' istòria e lo patrimòni del vilatge Las Capèlas, vos convida a recórrer dirèctament lo luòc Las Capèlas, comuna de Savoie.
Pour toutes informations sur l'histoire et le patrimoine du village Les Chapelles, je vous invite à parcourir directement le site Les Chapelles, commune de Savoie.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
L’autre jorn me permenava, tot lu long dau… Perdon, l’autre jorn, l’associaci’ per la descreissança (>fr) que fará jòia ‘viá per invitat las edici’s « Le Pas de côté », aquò per los far se presentar, persentar lur trabalh mai los obratges publiats.
Vau pas aquí tornar far lu filme de l’encontra, tornar parlar de la vita daus libraris que sembla de mai-en-mai a la de la cagolha que minja lu chaul, l’aubergista la moneda dau fòu, pus que tot desempuei la ‘ribada de las lisosas electronicas.
‘Vant los libres de la meijon d’edici’, parletem d’obratge que portan l’eidèia de la descreissança o la de la simplicitat volontaira, per eisemple de ‘quilhs-quí :
Émile Verhaeren : « les Campagnes hallucinées » (1893) & « les Villes tentaculaires » (1895) :
[…] E aura, ente erián las meijons clarsemadas
Mai los vargiers e los aubres ‘bilhats d’aur,
S’aperçaup, luenh-luenh, dau sud au nòrd,
La gigantassa negrositat dau cairat de las fabricas.
Coma ‘na bestia granda e sornauda
Que, darrier ‘na paret, vonvona,
A fòrça de far, s’auv la ronflada
De la chaudièra, de la mòla viranta ;
La sola brundís coma apres levar,
Lu trabalh bulhís1 coma raubat,
L’esgot charreia ‘na gaulhada
Vers la ribiera qu’eu chaulha ;
‘Na pietat d’aubres vifs escorchats
Se torcina mai las convurci’s de lurs braçs,
Ne’n veirina dau buesc pròpche ;
L’ortruja minja los airaus e los codercs2,
Mai los fumariers, totjorn mai naut, de resta
– Ciments òlios, boiradís de puriduras –
Lu long daus fossats ancians, de las berjas sornas
Lu ser, eslevan un monument de marda. […]
- Lu libre pòt se trobar chas Gallimard~NRF (>fr).
N’autres parletem de la poësia dau Victor Gelu, la dau libre « Poèta dau pòple marselhès – Cançons provençalas »3, que quauques teistes publiats pausan de las questi’s sus l’eidèia de modernitat. E faguetem de mesma per l’òbra dau Jan dau Melhau, particulierament de la « Letra au darrier pacan dau Lemosin si non es desja mòrt »4.
La mesma setmana, coma ‘viam convidats la Irena Pereira (>lm) per sa contribuci’ au libre : « L’anti-productivisme, un défi pour la gauche ? », ne’n parletem un còp de mai. ‘Queu libre ubra de que soschar per tot ‘quò qu’es a la gaucha de la gaucha, es de dire, quò que se troba sens grand mau a la man mança dau Perti Societaliste. La descreissança pren sa p’ita part dins ‘quela definici’ de l’esquera.
- Lu site de l’esditor (>fr).
Dins lu titre d’aqueu bilhet, ‘quò se parla dau « Pas de côté ». Parle desjà d’un de lurs libres aquí (>lm), vei-ne’n-quí d’autres :
Pierre Thiesset & Quentin Thomasset, los fondators de la meijon, revireten, ne’n frances, « The Value of Voluntary Simplicity », « La valeur de la simplicité volontaire », dau Richard B. Gregg. L’autor (1885-1974) es un diciple dau Gandhi. Lu libre es un chap-d’òbra. Lu libre, o beleu libreton de per la soá talha, fai las responsas aus dietz questi’s las mai pausadas quante nos retrobem darrier ‘na taula. Lu teiste es estat escrich ne’n 1936 e parla, desjà, de l’intrada de la modernitat, de l’intrusi’ de la tecnologia dins la vita de tots los jorns, aquela tecnologia persentada coma la sauvosa de l’umanitat, ‘questa tecnologia presentada coma la granda liberatritz dau temps que ‘resta jamai de fugir, fugir :
[…]Quante fase instalar un telefone chas me, crese qu’eu me fará far l’economia dau temps mai de l’energia d’anar far lu merchat tots los jorns, d’anar chas la gent per lu pus pitit rensinhament o la pus p’ita comissi’. Es verai que me’n serve entau, mas, còp-sec, lu nombre de mos amics augmenta, e mon temps pervisisionat per res far se troba usat dins los còps de fius que recaube, o per eisemple, dins los rendez-vos que prenguí mai mon telefone. […]
Tres libres dau Tolstoï son tot parrier esditats, « Aux travailleurs »5, « Que faire ? » et « L’esclavage moderne ».
Setz pas sens saber que sei pas letrat, mas dins lu pauc d’instrucci’ que recauguí dau temps de mon passatge dins l’educaci’ nacionala6 , me songe qu’auriá fach la legida dau Tolstoï avant, ne’n auriá pas tant contadas, de connarias.
Mesfietz, fau tornar metre los teistes dins lurs contextes de linga, de país, aquò per eschivar de tot desboirar.
Tirat de « L’esclavatge moderne » (1900) :
[…] La gent disen que mai los governaments, van s’eissubir las grandas òbras socialas, los estalissaments per l’instrucci’ o l’educaci’ que son d’utilitat publica.
Mas, perque far de talas supausici’s ? Perque sonjar que, privat de governament, los òmes, per lu lur interest, saurián pas rinjar la societat tant belament coma ‘quò es fach aüei per los regents. […]
Tirat de « Ente es la surtida » (1900) :
[…] Dins tots los governaments actuaus, i a ‘n’armada de fonccionaris liats per lu chamin de far, los telegrafes o b’etot los telefones, i a de las fabricas, de las preisons mai totas las trobalhas modernas : fotografia, sistema antroprò-metrique ; i a de las podras per tot far petar, daus conons, daus fusilhs, de las armas per tuar d’una faiçon mai que mai perfeccionada, e còp-sec, dès que quauquares de noveu eisit, saban lu manhar a lur mòda per se gardar. I a ‘n’organisaci’ per espiar, lu clarjat coma los sabants venduts, los pintres, la premsa, e principaladament, i a dins tots governament beucòp d’oficiers clafits de patriotisme, ‘ribats viciós par la causa de la moneda, l’ipnotisme, e daus miliers d’eifants de 21 ans, fòrts fisicament mas sens p’una moralitat, daus sodarts, tropelada d’òmes esbestits per la disciplina e prests per far lu crimí que comandará lurs chaps. […]
Per ne’n ‘chabat mai ‘queu bilhet, un darnier libre sus « los bienfachs de la velocipedia ». Lu libre que son titre per los francofones es « Les bienfaits de la vélocipédie », es ‘n’amassada d’article de premsa, de corriers, que tots qua’iment son de la darniera meitat dau sègle XIX. Escrichs per los especialistes d’aqueu temps, medecins, professors, velocipedistes, o velocewomen, quauquavetz per de la gent que van d’a pè contra los velocipedards. ‘Quilhs bilhets son classats dins de las grandas tiretas, quò que permes ‘na legida « tematica » de la chausa. Aüei, per mai d’uns, son despassats, de segur, mai dau mesma biais, son ‘n’invita per far ‘tensi’ quante fasem, n’autre/a/s militant-a-s lu test de Draculà ad una noveutat :
[…] Fresole de pensar au meschaënt e risible iatus qu’aquela chausa que se pòt sonjar vai far per l’istòria de la pensada umana. Vese d’aquí la producci’ intelectuala ‘restada per d’annadas, un sègle beleu, baptisat per la posteritat lu sègle dau Ciclisme, e per tot aqueu temps clafít de biclicleta e son evoluci’, lu Larousse apres ‘ribar rendut a pausar ne’n plaça de las nòstras glorias nacionalas quauquares que semblará quò d’aquí :
– Théophile Hugo, eisit ne’n 1902 (‘queu sègle ‘viá dos ans), mai que mai conegut cicliste de França ; ganhet ne’n 1920 per 7 secondas 1/8 contra lu comte Wilhelm de Bismark, un alemand, lu temps daus mile kilometres…
– Anselm Pasteur, nascut ne’n 1906, velocipediste celebre, chafrat lu rei dau peneu, conegut per sas recharchas sus lu cròbe dau caochòuc, etc.
– Anatole-Félix Faure, nasquet ne’n 1904, ilustre cicliste francès, regent de la respublica internacionala daus cicles, etc. […]
Segur, i a d’autres passatges de citar, tallament mai de cent apres, las chausas son desparrièras. Dins lu libre, aprenem per eisemple que per se desfendre, los ciclistes damandavan de poder usar d’un pistolat, o d’enquera que ne’n faça ad un chin que vòu usar de las dents, fau tustar lu maistre.
Dins lu libre, vesem maitot que la bicicleta fuguet per las femnas n’enchaison de se tirar de la tutela daus òmes, de’n prumier perque ‘quò lur fasiá pausar lu corset, e de’n second, la bicicleta oblijava de portar de las malinas d’òme, es de dire, un pantalon.
Dins lu libre, vesem maitot dins lu vovabulari usat, lu benaise de la diversitat. L’estaracademia francesa (>fr) gorvenava pas coma aüei la linga francesa e i a ‘na vertadièra libertat dins los mòts. Dire que quauques uns volen far parrier chas nos, coma disen los~las occitan-a-s « quina vergonha ».
- ‘Quilhs libres, monolinga, son de comandar chas vòstre librari, coma los autres, mas, mesfiatz v’autres daus comentaris coma « p’ita meijon », « son daus gauchistes », « i aguet pas de propaganda per ‘quò a la televicon, d’ente vos ven aquela eidèia de los legir », podetz tot parrier los comandar directament chas l’editor : Le Pas de côté – 27, rue Riparia – 18100 Vierzon – 02 36 55 51 51
- Lu site internet (>fr) de l’esditor.
Que la legida vos siàia bona e chaud lu solelh.
- Lecteur-trice-s
francofones, pardon, francophones, une adaptation de ce billet va être publiée à la mi juillet sur le site de l’ADC45 (>fr)
_____
1) Es un verbe dau treseme grope, iò sabe, afe, es entau dich dins lu libre de las conjugasons, mas, lu conjugue coma un dau segond, per far chiar, charchetz pas, màs per far chiar los normaupates*.
2) « L’ortie épuise au cœur les sablons et les oches », la revirada es estada facha per jaspir la cultura lemosina. « oche » : ‘na terra que se pòt laurar, clauturada de plais o de fossats.
3) Lu libre mai un cede es de comandar chas : Ostau dau País Marselhés – 5, carriera dei Tres Magis – 13001 Marselha – 04 91 42 41 14
4) Coma ‘quilhs libres son jamai chas los libraris, vau mielhs passar directament per la meijon d’edici’ : Edicions dau chamin de Sent Jaume – Roier – 87380 Meusac – 05 55 09 96 61
5) Las trabalhosas, elas, ne’n mai d’estre dins las fabricas erián de’n pè dins las cosinas, quò que changet gaire.
6) N’autres ne’n sem be malaürós 🙂
* un, o una, normaupate-a es ‘na persona que fai arrosar tots los jorns l’erba davant chas se mai de l’aiga que se pòt beure, eu ‘rosa per mielhs la talhar ras coma sus la testa d’un sodard la dimenjada ‘ribada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Coma lo texte gascon es pas de bon compréner per una aurelha (o un uelh) nòrd-occitan (tant coma la version catalana), vos escrive lo poema de Larada a Godolin en lemosin (e verai que las diferéncias son… euh… insignifiantas)
Sonet
Lo que ditz qu’Apollon en Parnassa presida
N’a pas vist Godolin ni non sap çò que ten:
Apollon fug, se’n vai de Parnassa d’auvida
A lo mendre fredon que de ‘queu brave entend.
Si, d’un ton doç, gente o d’una granda brundida
Eu vuelha julhar lo socit que l’estenh,
Esmervelha chascun tant sa musa brava
cola divinament sus lo sujet que conten.
E si, per pinçòtar sus lo laüt o guitarra
O dessús la mandolina, Apollon eu rembarra;
En tot eu es perfach, si nat de queu monde.
Per atau, tot sagrat de la tropa sagrada,
Eu es lor diu, lor sent, lor divin Apollon
Tant sos dichs e sos fachs a las Musas plasen.
Bon, las rimas son pas terriblas… Lo problema màger es coma totjorn la diferéncia de prononciacion.
L’aiga tomba sus la peu irange. Chasca gota esclata dessus. Chasca gota es un cataclisme microscopic. Chasca gota chava l’escòrça, davala coma un riu, ‘racha moleculas e atòmes, eschavalha la susfàcia irange. La peu lusenta d’aiga es esbolhada dins son esséncia. E l’esséncia fug dins l’aiga, dins lo torrent minuscule de la gota que ven de se sacar contra la susfàcia redonda. E lo perfum irange se desrauba de la gota e vòla entre sas comairs naut, tant naut que p’un cròs de p’un nas, p’un naseu lo ‘traparà, lo respirarà, lo sentirà. Mas lo massacre contunha coma un bombardament sus una vila enemija, coma un deluvi sus una humanitat maucresenta, coma daus meteòres sus quauques darriers dinosaures.
La poma d’irange, infinitesimalament besilhada per la plueja, banha dins lo deschon pausat sus la taula. Me, ‘vise l’aiga nejar la frucha darrier la fesnetra de la cosina. L’estilò cola, glissa sus lo papier, ennegrisent d’encra bluia la fuelha de mon pitit quasern. Me tanben, voliá jugar au mesme juec que l’amic d’Orleans. Estale los mots sus las linhas voidas, estire mon istòria de poma d’irange, desboira l’intriga que ne’n es pas una, coma auriá desboirat mon iranjada « emb de l’aiga totjorn frescha » si la plueja era pas tombada dau ciau. Perque me, me’n fau quinze, de las linhas.
Arser, era a la librariá occitana de Limòtges per de las lecturas de poemas. Daus poemas de femna. Quatre femnas eran ‘quí, quatre univers fòrça diferents. Laia la catalana e son escriptura d’umanitat, frescha, joiosa, sensibla. Benedicta la lemosina e son viatge dins ‘queu país verd e priond. Aurelia la lengadociana e sa poesia charnala. Nadine, l’autra lemosina, e son crit per la lenga occitana que raja dau fond de son còr.
Un moment d’emocion fòrta, d’eschamnhe, que pòde ‘mas exprimar emb un poema de Laia.
Cull el fruit de la meva veritat,
una magrana oberta
com una riallada
de criatura
de dentetes petites
i desiguals:
cada fragment
de la meva certesa.
Si a poc a poc
la prens i te la menges,
el gust de mi voldrà estimar-te
com jo t’he volgut estimar:
sembrant-te el paladar
i acollint-se en el ventre.
Fins que s’empelti en el teu arbre
i jo pugui prendre de nou
el fruit de tu
i, a poc a poc, menjar-lo.
Per los que comprenen pas plan lo catalan, ne’n veiquí ‘na temptativa de revirada.
Culís la frucha de ma veritat,
una granada dreibida
coma ‘n’espofidada
de mainatge
de ratòtas p’itas
e inegalas :
chasque fragment
de ma certituda.
Si brin a brin
la prenes e te la minjas,
lo meu gost te voldrà aimar
coma me te volguei aimar:
te semnant lo palet
e se refugiant dins ton ventre.
D’aicianta que s’empeute en se ton aubre
e ieu puescha tornar prener
la toá frucha
e, brin a brin, la minjar.
Coma l’aviá promes a Mela per causa de sos perpaus oltratjós sus lo Brie, veiquí un poema de Saint-Amant que celebra queu fromatge. Ai essaiat de far ‘na revirada un pauc literària en respectar las rimas mai lo nombre de pès per vers…
Ò Diu! Quau minjar preciós
Quau gost rale e deliciós!
Qu’au pretz de se ma fantasia
Invoca Senta-Ambrosia
Ò dolç codonhat de Bacus!
Fromatge, que vales d’escuts!
Vòle que ta sola memòria
A sempre set me provoca .
A genolhs, dròlles desbauchats!
Chars confidents de mos peschats,
Sus! Qu’a plen parpalh, òm s’escriu :
Beneit sia lo país de Brie!
Sián sos fertiles pasturaus
Sens auratge a perpetuau!
Que Flora, emb sos brav’atorns,
Fasent mila amorós torns
sus un’immortala verdor,
Maugrat la barbara frejor
Au visatge mórne e gialat,
L’i ténie a sempre sarrat
Entre sos braç pus blanc qu’espina
Lo doç printemps qu’idolatra!…
Pont-l’Evêque, arreir de nos!
Auvernh’e Milan, catats-vos!
Qu’es nonmas se que merita
Qu’en aur sa glòria siá escrita
Eu es tant rosseu coma se;
Çai que lai, quò n’es pas d’einueg,
Perque, tanleu qu’un det lo pressa,
Eu ritz e se creba de graissa…
Au ! Lechadiers, esperatz-me !
Pensatz-vos qu’un minjar de rei
Entau tractar se deva
Que vòstre apetís vos emporta ?
Chasque bocin vau un ducat,
Mesma sieis veires de muscat,
E vòtras dents auram despiech
Fach tant pauc de compte d’en aver
Ò doç codonhat de Bacus!
Fromatge, que vales d’escuts!
Vòle que ta sola memòria
A sempre set me provoca
Botja lacai !
Tu puras, un còp de mai,
sus lo trepador.
Sei partit. Quand tornarai ?
Einuech, sei partit
E ta chara me soritz
Tras l’estra dau trin
Einuech, sei partit
T’espera, la veitura
tornaràs sola
Einuech, sei partit
Tras los borgs, fila lo trin
Mai lo bigarroelh
Einuech, sei partit
Lo liech es freg, ‘questa nuech
E mon còr pura
Einuech, sei partit
La maison t’as l’aer voida
Leu leu, tornarai
La femna qu’aima l’òme avant lo maridatge
Porte atteinte à l’identité nationale
L’òme qu’aima l’òme estrangier
Porte atteinte à l’identité nationale
L’òme que parla la lenga de son pair mai dau pair de son pair
Porte atteinte à l’identité nationale
Blu blanc roge
Nòstras vitas saulhan lo drapeu de l’identité nationale
Mas nòstre drapeu es roge dau sang daus oprimats
Mas nòstre drapeu es negre de nòstras coleras
Veiqui ‘na fabla de Jan Focaud escricha a la debuta dau segle 19.
Sa morala es finalament un pauc feminista, çò qu’era pas possible emb la fabla de la Fontaine. Perque la graula occitana es ‘na domaisela e lo corbeau frances un òme.
L’i avia ‘na vetz ‘na vielha graula
Perchada sur ‘na granda gaula,
Que tenguet un fromatge en son bec
Ieu vos diria pas bien ente ‘la lo raubet
Un renard, dessot, la vistava
Entre se-mesme eu complòtava
De lo li ‘ver, mai lo li ‘guet,
E veiqui coma eu s’i prenguet
» Adissiatz madama cornelha !
Daus auseus vos setz la mervelha ;
A mon eivis, ren de si beu
Que la femela d’un corbeu !
Quaus pes ! Quau testa ! Quau plumatge !
Sens mentir, si vòstre ramatge
Es a l’avenent
Tres certainament
Dessur tots los auseus vos n’emportatz la palha
Dins los bòscs n’i a p’un que vos valha
Ni paun, ni rossinhòu, ni cigne, ni senilh
N’i a mas vos que siatz lo fènix «
De s’entendre vantat, ‘la suflava de jòia
Aitanpauc ‘la ne’n paiet l’òia
Esser lo fènix daus auseus !
A ! ‘la trobava quò tant beu !
De mielh chantar que tots la veiqui que se pica ;
Per mostrar sa bela musica
L’esbetida draiba lo bec
Ma fe lo fromatge tombet.
Plan content de l’aver finada
Mon dròlle de renard ne’n fai mas ‘na gorjada
Mai denguera ‘quel insòlent
Li fai, en la quitant, ‘queu malin compliment :
» Aprenetz bela damoisela
Que ne’n còsta per esser bela,
Vòstre fromatge es ‘na leiçon «
– Mai ne’n paiei plan la faiçon
Disset, en prenent la volada,
Nòstra graula tota escunlada
» Ne crese pas que p’un renard ! …
Jamai pus ! … Mas qu’era tròp tard. «
‘Queu conte es per nos tots, mas surtot per las filhas ;
Los garçons las tròben gentilhas
E quand l’aurian lors nas ròtats
‘Las son totas de las beutats
‘Quela que pren plaser d’entendre ‘queu lingatge
Que prenie garda a son fromatge.
Dempuei quauques jorns, dempuei son ospitalizacion, esperave sa mòrt. Aüei, sei triste. Avem perdut Aimé Césaire, un pensador daus grands. Lo descrubiguei quand era collegian, a la desvirada d’una explicacion de texte.
» (…) Au bout du petit matin, au-delà de mon père, de ma mère, la case gerçant d’ampoules, comme un pêcher tourmenté de la cloque, et la toit aminci, rapiécé de morceaux de bidon de pétrole, et ça fait des marais de rouillure dans la pâte grise sordide empuantie de la paille, et quand le vent siffle, ces disparates font bizarre le bruit, comme un crépitement de friture d’abord, puis comme un tison que l’on plonge dans l’eau avec la fumée des brindilles qui s’envole… Et le lit de planches d’où s’est levée ma race, tout entière ma race de ce lit de planches, avec ses pattes de caisses de Kérosine, comme s’il avait l’éléphantiasis le lit, et sa peau de cabri, et ses feuilles de banane séchées, et ses haillons, une nostalgie de matelas le lit de ma grand-mère (…) «
Fuguei frapat per la fòrça de sa poesia, de sos mots, de la credada de revòlta de chade frasa. Mai grand, legiguei ‘queu Cahier d’un retour au pays natal en entier. Mai la Tragédie du Roi Christophe. Mai son Discours sur le colonialisme. Un discors essenciau per la dignitat. La dignitat dau pòple negre de segur, mas la dignitat de l’umanitat entiera subretot. Contra la barbaria. Trobar l’uman darrier nòstra diversitat. L’universau se tròba pas dins l’uniformizacion, l’assimilacion, dins ‘n’identitat nacionala fabricada dins un ministèri, l’universau es çò qu’avem en comun, n’autres umans, tant dins la negrituda de Césaire coma dins nòstra occitanitat o catalanitat, dins nòstra identitat.
Limòtges jos la plueja
Gris es lo ciau
Mai la vila sens névia


text:
Per Comico San
Coneissètz aquesta sensacion d’aver viscut quarqua ren mas sensa i creire verament? Coma un pantais? Mi (ieu), l’ai agut l’estiu passat. Ero damb d’amigue, Maria-Evija, Maïlys a sòrre d’Alcèste e mai Sara a cosina de Jaufré. Nosautres, passejàvam a l’ària grana, en montanha. S‘èram mese a manjar quora o can de Maria-Evija escapèt. Nòstre reflèx, essent d‘o retrobar, avema seguit e soe pesaie fins a l’intraia d’una barma. Primíera esitacian. Totun, sema a l’entraia. Zo! Dintre.
Alora nos encafornèrem de mai en mai dintre a ròca, umida e freia. Apercebèro a l’interior d’una bèrca, una lutz dèbila e blavastra que lusia. Nos dirigèrem alora dins aquesta direccian, non sapient ona (ont) aquò menaria. Un còup en piaça, fuguèrem stonats: davansh nosautres se dreiçava coma un portal qu’embarrava aquela lutz blavastra. Nos preparàvam de tornar quora sentèrem una baubaia a travèrs o portal que nosautres s’i sguilhèram.
Fuguèrem projectats dintre una galaria blava coma o cèl e aterrèrem sus un trepaor coror salman. O sorèlh èra aut en o cèl, cèl quiar e coror turquesa. Gardièro a l’entòrn de mi e veguèro una dòna caminar sus o trepaor de’n fàcia. En se, aquò non me destorbava. Mas, non èra vestia coma e autre persone que rescòntro de costuma per carriera. Èra vestia d’una lònga rauba grisa de cotan, un capèl a bordure damb un grop sus a senèca e de sabate damb de talons negres. Après s’èsser auçats e d’aver fach quarques passes, veguèrem un òme que cargava de vestits d’época. Avia u bafis ben talhats au gàribo (gaubi) d’u annes mila nòu cent vint. A un moment, sortèt un relòtge-borset d’aur ligat a la soa vèsta de velut. Sema anats après devèrs a vila vielha, èram a Mentan!
En passar, s’apercebèrem que non i èra de parcatge ae Sabiete (o parcatge celèbre d’a piaja de Mentan) ni de Sabiete (a piaja) ni cort ni costíer. Non i èran ni manco de fuegues tricorors per e carriere d’a vila… En piaça, i èran a mar e de ròques. Alora, realizèrem qu’èrem a de ban dintre u annes mila nòu cent vint! Era coma aquò, o Mentan d’u annes vint?
Semelhava (semblava) quasi a çò qu’imaginavo a quarques detalhs pròches. Èro perdut dintre u mes pensíers, fins a çò que Maria-Evija me’n tire en bramant : «Mas shi ! Es evident ! Aquesta galaria blavastra es un portal spaciotemporal. E sema en una autra dimensian». Súbito, sentèrem de piors que venian dau darreire d’un àrbol. Èra una filheta que se piorava a grane làgrime. S’èra perdua e non tornava trobar sa mama. Li demandèrem de descríver sa mama e una ora mai tardi arribèrem a la tornar trobar, que cercava.
– « Mama !».
– « Madalena ! Ò dieu mercés, as ren». Pui sa mama se revirèt devèrs nosautres e diguèt: « Mercés totpien, non sabo coma vos dir mercés».
A la fin, a mama nos donèt un medalhan, una caena d’argent damb una peira violeta nacraia: « Coma regal per vos gramercear, vos dòno aquela medalha. Ansin, quora a veirètz penserètz magara (benlèu) a nosautres ».
Après de lòngue saludacions, tornèrem partir en direccian d’aquesta galaria blavastra que nos avia menat fins aicí. Deviam far vito, perqué a nuech èra per arribar. O sorèlh s’èra ja corcat, laishant piaça ae primiere stele. Nos metèrem de córrer vito vito, car, s‘acapita, o portal spaciotemporal avia poscut se tornar barrar un còup a nuech vengua!
Per fortuna, èra encara aicí dubèrt, a l’endrech qu’èram arribats. En passant en a galaria, pien de questions nos picavan en a tèsta. Tot aiçò seria stach real?? Se shi (òc), coma fossa possíbile!? Quora tornerema, a nòstra vita serà a mema qu’avansh? E subretot, s’un de nosautres venguesse de cuntar aiçò a quarqu’un, seríam pilhats au seriós?
Un vòta a galaria passaia, aterrèrem de nòu en aquela speluga. I aguèt un moment de silenci, neshun de nosautres ausant o rómper. Súbito, sentèrem un bruch, o pluslèu de baubaments. O can de Maria-Evija! Despui quant de temps èra soret aquí dintre? Paure can! Sortèrem doncas d’a speluga, après d’o aver recuperat. O cèl èra blu, sempre o meme païsatge se durbia a nosautres. Au moment que comencèrem de dubitar de tota aquela stòria, Sara sortèt un objècte que non èra d’ela. Una caena d’argent damb una peire violeta nacraia au bot…
Purmèra imatge : Marcel BERTOIN (1897-1983) – Port de Menton – XXe s
Imatges dens lo tèxte : Comico San


text:
Mongeta mungó
La mongeta mungó (chinés : 绿豆, pinyin: lùdòu) es una planta annadièra de la familha de las fabaceae originària del soscontinent indian e cultivada coma ortalécia per sas granas consomidas coma legum. Es un ingredient corrent de la cosina asiatica.
Aquela mongeta es reputada per aver de proprietats fortificantas e lutar contra la fatiga.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Dins de regions de China, se manja lo mungó en sopa.
La farina de mungó es utilizada dins l'Andhra Pradesh, en Índia, per ne far de pescajons: los Pesarattu. En China la farina permet de far de vermicèli e de pastas.
Se manja tanben los joves grelhs eissits de granas aprèp germinacion, sovent conegudas jol nom fals de « grelhs de sòja » o « brots de sòja ».
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo mungó es una planta tropicala (o sostropicala) que sa cultura demanda de temperaturas caudas (30 a 35 °C). Pòt butar dins d'aiga destillada.


text:
Cerville
Cerville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Pendent 35 ans, de 1765 fins a la Revolucion francesa, lo vilatge de Cercueil i aguèt rebatejat pels senhors del luòc, #que lududes #donar lo nom de Ourches abans que la populacion exigís lo retorn a la denominacion CERCUEIL.
- Cercueil A cambiat de nom contra decrèt del 1er en agost 1972 contra se trucar Cerville.
- Pendant 35 ans, de 1765 jusqu'à la Révolution française, le village de Cercueil fut rebaptisé par les seigneurs du lieu, qui lui donnèrent le nom d'Ourches avant que la population exige le retour à la dénomination CERCUEIL.
- Cercueil a changé de nom par décret du 1er août 1972 pour s'appeler Cerville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Amb : Lolita Delmonteil-Ayral (acordeons, cant), Julien Estèves (bouzouki, guitarra tenòr, cantadís, calabassa), Juliette Minvielle (cant, tambornet, triangle, rebolo), Camille Raibaud (violon, mandolina, cantadís).
Un viatge musical entre tradicion eretada e imaginada, un testimoniatge viu que rapèla que los pòbles se son encontrats sus una tèrra d'acuèlh, que las musicas se son mescladas e qu'aquò es luènh d'èsser acabat !
Laüsa posa d'influéncias dins lo fòlc, la pòp, lo ròck, presenta de còps de colors mediterranèas o africanas, mas demòra totjorn fidèl a la cadéncia del balèti gascon.
Títols :
1 - Nau gojatas (rondeau)
2 - Lo carbonièr (bourrée planière)
3 - Lo melic (mazurka)
4- Los caulets (polka)
5 - La-baish a la ribèra (branle)
6 - Los tilholèrs (valse).


text:
Lo Dakota del Nòrd (en anglés: North Dakota), es un estat dels Estats Units d'America, situat al nòrd del país, dins la zona de las Grandas Planas. Lo Dakota del Nòrd fa frontièra al nord amb las províncias canadencas de Saskatchewan e Manitòba, a l'oèst amb l'estat de Montana, al sud amb lo Dakota del Sud, e a l'èst (de l'autre costat dels rius Red del Nòrd e Bois de Sioux) amb Minnesòta.[1]
Dakota del Nòrd es lo 19en estat dels Estats Units en superfícia e lo tresen mens poblat.[2] Foguèt admés coma estat als Estats Units en l'an 1889, ensemble amb lo Dakota del Sud.
La capitala de l'estat es Bismarck e la vila pus poblada es Fargo. Las principalas universitats se tròban a Grand Forks e Fargo. L'U.S. Air Force i ten las basas de Minot AFB e Grand Forks AFB.


text:
06/06/2014
Agen fête Jacques Boé dit Jasmin
Pour le 150ème anniversaire de la mort de Jasmin, la ville d'Agen organise en juin conférences et spectacles permettant de découvrir et redécouvrir l' oeuvre du poête occitan agenais.
Voir le programme sur le site: http://jasmin-agen.over-blog.com/
Jean-Claude Dugros nous en parle dans le texte ci-dessous.
°°
Jasmin (Jansemin en occitan) (1798-1864)
E una autra commemoracion, una !
C’est l’année des commémorations. Il y a cent ans que Mistral est mort. Il y a cent cinquante ans que Jasmin est mort. Tous les deux sont des précurseurs, des « reviscolaires » de la langue et de la culture occitanes au 19ème siècle. Jasmin avant Mistral, chacun à sa façon. Jasmin le précurseur, Mistral et le Félibrige à sa suite qui continueront à creuser le sillon. Aucun point commun, si ce n’est que tous les deux sont aujourd’hui sur le chemin de l’oubli.
Mais qui était Jasmin ?
De son nom vertadièr Jacques Boé, Jansemin nais a Agen en 1798. Elevat dins una familha paura, consacrarà tota sa vita a la caritat. Sas seradas de benfesença recampan de centenats de personas generosas que balhan d’argent pels malurós, pels deseretats.
En 1842, Jansemin va far consacrar sa popularitat a Paris. Aquí, rencontra de celebritats coma Nodier, Sainte-Beuve, Ampère, Chateaubriand, Augustin Thierry. Es recebut per lo rei Louis-Philippe.
Mas es çaquelà totjorn content quand tòrna a Agen : « Se París me rend fièr, Agen me rend urós ! », çò-ditz.
Quaranta ans de temps, en dètz mila seradas, amassèt per los paures de somas considerablas. « Trobador de la caritat », èra un Coluche abans l’ora ! Lo poèta Béranger li escrit una letra pertocanta dins laquala compara sa quita pauretat a la de Jansemin.
Lo perruquièr (èra son mestièr) agenés venguèt sovent e mai d’un còp en Perigòrd, a Vern ont participèt a tornar bastir lo cloquièr de la glèisa, a Periguërs, Nontronh, Tenon, Montinhac, Sarlat, Brageirac, Rabairac, Moissídan, Sench Astier, Biron, Sent Miquèu de Montanha.
Daverèt nombrosas distincions : Cavalièr de la Legion d’Onor en mèma temps que Balzac e Alfred de Musset, lo papa Pie IX lo nomèt « Chevalier de l’ordre de Saint-Grégoire-le-Grand ». Lamartine disiá d’el : « Vous êtes le seul épique de notre temps, l’Homère sensible et pathétique des prolétaires. Les autres chantent et vous vous sentez. » Una carrièra de París pòrta son nom e tanben la estacion de mètro « Jasmin ».
Aflaquit per totas sas escorregudas, Jansemin moriguèt a Agen, dins son ostal, en 1864.
Sas pèças fasián miranda e an conegut un succès tan prodigiós que nos espanta enquera, d’autant que las poesias que sos imitators li dedicavan a l’ocasion de sas seradas èran d’una indigença de pensada e d’una flaquesa de lenga qu’èran luènh d’anonciar lo treslús de la futura renaissença felibrenca. Caldrà esperar un pauc per que lo corent prene la bona dralha…
Sas òbras son recampadas dins « Las Papilhòtas », obratge en quatre volums.
Jean-Claude Dugros
18:16 Publié dans Actualitats, actualité, Literatura en òc | Tags : agen, jasmin, jacques boé, jansemin, félibrige | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Gençac (Hauts Pirenèus)
Gençac ( Gensac en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Eth nom de Gençac que vien deth nom d'òme latin Gentius, dab eth sufixe -acu(m) [1], latinizacion d'un sufixe celtic -*ako-. Que s'ageish donc d'ua anciana propietat gallo-romana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 108 abitants (31 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.


text:
Haucourt
Haucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Haucourt Seriá lo luòc de naissença de Frédégonde (545-597) reina de Neustrie, aital coma de Sant-Aubert (env600-669), descendent de l'oncle de la precedenta e avesque de Arras e de Cambrai.
Haucourt serait le lieu de naissance de Frédégonde (545-597) reine de Neustrie, ainsi que de Saint-Aubert (env600-669), descendant de l'oncle de la précédente et évêque d'Arras et de Cambrai.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text: L'identitat secreta de Batman es Bruce Wayne, un milionari playboy, industrial e filantròp. Foguèt lo testimòni de l'assassinat de sos parents quand èra enfant e aquò lo menèt a s'entrainar per arribar a la cima de la perfeccion fisica e intellectuala. Vestís un costuma que se sembla a una ratapenada, e combat lo crime. A la diferéncia de maites supereròis, a pas cap de superpoder o d'abilitats extraordinàrias. Emplega son intelligéncia, e sos dons de detectiu, las sciéncias e la tecnologia, amassa amb sa riquesa, sa fòrça fisica, e intimidacion dins sa guèrra contra lo crime.


text:
Ingrandes-de-Touraine
Ingrandes-de-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Los marges del riu Lane e de lo sieu afluent la Camina formavan l'ancian limit de la Touraine e de la Anjau, jos la Ancian Regim e fins a la Revolucion francesa.
La municipalitat de Ingrandes-de-Touraine a situat en la Touraine angevine.
Les rives de la rivière Lane et de son affluent la Marche formaient l'ancienne limite de la Touraine et de l'Anjou, sous l'Ancien Régime et jusqu'à la Révolution française.
La commune d'Ingrandes-de-Touraine est située dans la Touraine angevine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Fief del abbaye de Bourgueil dempuèi la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
- Ingrandes (Tot cossí Bourgueil), levava de la sénéchaussée de Saumur jos la Ancian Regim.
- En 1790, Ingrandes e lo país de Bourgueil auràn ligat al tot nòu departament del Indre-e-Loire.
- Fief de l'abbaye de Bourgueil depuis la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
- Ingrandes (tout comme Bourgueil), relevait de la sénéchaussée de Saumur sous l'Ancien Régime.
- En 1790, Ingrandes et le pays de Bourgueil seront rattachés au tout nouveau département de l'Indre-et-Loire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Diluns, 25.6.2018 03h00
Comuniquem amb un tèrme comun
Dins la populacion e dins lei mèdias, i a una confusion de mai en mai riscada entre l’Occitània reala e la nòva region oficiala de Tolosa que pretend s’apelar “Occitània”.
Es pas util de refaire tot lo debat sus aquela question dolorosa e ipersensibla. Lo govèrn diabolic de Manuel Valls a reüssit perfiechament a devesir leis occitanistas e a afeblir lo potenciau d’una consciéncia populara occitana.
Ara, la granda majoritat deis occitanistas pensan que sola l’Occitània reala pòt portar de maniera legitima lo nom d’Occitània. Òc ben òc: la granda majoritat deis occitanistas. Efectivament, es l’avís de quasi totei leis occitanistas que vivon en defòra de la nòva region oficiala de Tolosa, e es tanben l’avís de fòrça occitanistas dins la Region de Tolosa.
Quauquei proposicions qu’avèm ausidas e legidas
Per aquela opinion majoritària de l’occitanisme, es necessari de se metre d’acòrdi sus una apelacion alternativa, consensuala, eficaça e comprensibla per designar la nòva region oficiala de Tolosa.
#28 Lenguadòc Occitània (ra)mondina Région Occitània (administrativa)
franc Catalonha Nòrd
#27 Bòn, escotatz, fagam la patz, vos ofrissi un patís (o una moresca, o un Coca Cola, çò que volètz) e assagem de parlar serenament.
Ai pas d'admiracion especiala per la "Region administrativa de Tolosa". Disi solament que Tolosa es lo capluòc d'aquela region administrativa: se l'apelam "Region de Tolosa", es solament una constatacion dau nom dau capluòc, es un mejan comòde d'evitar lo nom abusiu d'“Occitània”, pas mai...
Visquèri lòngtemps a Montpelhier, una vila que la cone... Legir la seguida
#26 "Sens comentaris" m''estona pas, que demostrar lo contrari vos seria tras que malaisit . P.S. E rebatejar la region Provença dau nom de "Région de Marseille" seria tanben un toponim acceptable e alternatiu ? Bon coratge !
#25 «Vai sens dire qu'incloùre tanben Catalonha Nòrd dins la "Région de Toulouse" que semblatz sonar dels vòts vòstres . . .»
=> Non pas, prefeririáu una region de Catalonha Nòrd separada de la Region de Tolosa.
«aquel sembla-imperialism jacobin de farlabica que nasèja dins aquel "Région de Toulouse"»
=> Sens comentaris...
Dire de Montpelhièr o Besièrs que fan partida de la region de Tolosa es jà una aberracion istorica, qu'aquelas ciutats foguèron pas jamai dins lo comtat de Tolosa. E una aberracion geografica tanben : la Cevèna, la Pichòta Camarga o Narbona an pas res a veire amb de païsatges tolosans. Que sapigui, la Miegterrana o la garriga an pas jamai agandit fins als barris de Tolosa. L'appellacion "Lengadòc" aguèsse estada mai consensuala que non pas aquel sembla-imperialism jacobin de farlabica ... Legir la seguida
E òc, calia daissar far las autoritats, l'Estat (lo govèrn Valls) e sos vailets regionals (la majoritat régionala PS), qu'avian previst de cap 2015 de nomennar aquesta region "Sud de France" (campanha de las regionalas de Na Delga "Notre SUD !". Normalament,e s atal que las causas se devian debanar : la majoritat régionala anava causir lo novèl nom per la region gesside de l'union de "Midipy / Languedoc-Roussillon", doas apellacions èran en competicion, "Sud de France" e "Pyrénées-Médi... Legir la seguida
Importància pron relativa
Le concèptes artificials de régions administrativas, coma territòris intermediaris entre l'Estat e le departament, son pas de bella Importància dins la localizacion de las gents, e encara mens le toponimes correspondents.
La nòva région Occitània, d'effeit, promòu l'usatge d'un toponime à l'egal de Bretanha, Alsàcia ô Còrsega, e es à cadun de se'l appropriar e de se'l revendicar.
Dobti qu'Occitània cambièssa de nom, foquèssa seguida à una demanda ipo... Legir la seguida
#14 Lo contengut passa davant lo contenent, ço me sembla.
Nime es, despièi dos sègles per lo mens, provençala de modalitat lenguistica e de cultura ; quand se tròve a las bolas de Lengadòc e poplada, lòng de son istòria, de cevenòus entre autres "estrangièrs" :-)
La logica sariá estada de restacar lo triangle Nime-Arle-Avinhon a la region Provença.
Amai Montpelhièr, de tant qu'es lengadociana, es orientala sans ges de dobtança. Las relacions economicas e los trajècts fogau/liò... Legir la seguida
#19 "Centroccitan", o soi, a de bon ! Soi a l'encòp e gascon e lengadocian. Ai dificultats a imaginar mon amic Joan-Frederic Brun definit coma un "poèta de la region de Tolosa", tant estacat coma lo sabi al Clapàs de Montpelhièr e a la bèla Camarga… Totes aqueles noms son problematics, e nos pausan encara mai de problèmas estant çò que s'esfòrçan de nommar : de tròces de tèrra decopats administrativament per unas gents que mespresan las realitats culturalas e patrimonialas, emai l... Legir la seguida
Legiguère ièr per lo promièr còp « region Occitanieta ». Benlèu poiriá faire.
Totjorn que lo problèma lo capite gaireben chasque jorn en Vivarés amb d’enfants o de bèus que me demandan perque la tèle ditz que tala porcion mençonaa de Droma o d’Ardecha es pas d’Occitània quand creián d’aver integrat que n’èran… O tròbe afrós ieu una recuolaa d'aquela mena.
M’es aviaires que la proposicion « Region de Tolosa » poiriá benlèu foncionar si disiam parièr « Region... Legir la seguida


text:
655
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 655 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Rachidun[modificar | modificar la font]
Perseguida de la preparacion de l'ataca còntra Anatolia. Aguent descubèrt lo perilh, lei Bizantins assaièron de secutar lei preparatius arabes ambé sa flòta. Pasmens, subiguèron una gròssa desfacha e perdiguèron aperaquí 500 naviris. Urosament per elei, l'assassinat dau califa Uthman (644-656) l'an seguent empediguèt l'ofensiva terrèstra (→ 656).
Tibet[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Gungri Gungtsen (650-655). Son fiu Mangsong Mangtsen (655-676) li succediguèt sota la regéncia dau ministre Gar Tongtsen Yülsung que dirigiguèt lo país per lo segond còp.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Gungri Gungtsen, rèi de Tibet.


text:
Poecilia reticulata
Guppy
Parelh de guppys (Poecilia reticulata)
244px
NE : Pas evaluat
Poecilia reticulata
Peters, 1859
Reparticion geografica
Lo Guppy (Poecilia reticulata) es una espècia de peisses d'aiga doça tropicala. Primièra importacion en Euròpa en provenença de Barbados : 1861, E.A. Von Tremezzo; en Alemanha: 1908, Carl Siggelkow, Amborg. (o en 1860, pel doctor Robert John Lechmere Guppy (?).
Originas[modificar | modificar la font]
Es originari d'America del Sud (Brasil, Veneçuèla, Guaianas), America Centrala : Trinidad, Illa Leeward, Barbados. Uèi se tròba dins gaireben totas las aigas caudas de la planeta ont es estat introduit per lutar contra lo paludisme en se noirissent de las larvas de moissals, vectors de la malautiá.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Talha adulta : 2,5 a 4 cm (mascle) 6 a 8 cm (femèla). De forma fòrça variable. Lo còs a una basa argentada, mas se colora sovent segon la varietat. Las caudalas son verdas, blavas, rojas, multicoloras, mai o mens alongadas o en plumacho. Femèla brun-jaunàs. Las formas amb de velas seleccionadas per Paul Hahnel, a Nòva York, son estadas mostradas en 1954, a l'ocasion de la primièra exposicion internacionala de Guppies d'Anòvra. Lo Guppy salvatge es pas gaire colorat, amb de nadarèlas cortas.
Dimorfisme sexual : Femèla 2 a 3 còps mai granda e netament mens colorada que lo mascle, amb una marca de gestacion escura a l'arrièr de l'abdomèn. Gonopòde (nadarèla anala modificada en organ copulatòri) pel mascle.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
ovovivipar (falsament apelat vivipar): i a pas de ligam (cordon ombilical) entre la maire e los pichons que tiran lors substàncias vitalas de lor sac vitellin. Reproduccion fòrça aisida entre 24 °C e 28 °C. Un mascle per 3 o 4 femèlas. Lo peis garda sos uòus dins una pòcha especiala de son abdomèn e fa nàisser fins a 250 (generalament de 50 à 100) pichons entièrament formats e pron gròsses aprèp 4 a 6 setmanas de gestacion ; a 24 °C, dura 30 jorns ; es pus rapida amb una elevacion de la temperatura. Los espermatozoïdes demòran qualques jorns vivents dins los oviductes de la femèla, aquò li permet d'aver mai d'una portada sens rencontrar cap de mascle. Preveire una vegetacion densa (Cabomba, Myriophylle, Ceratophyllum) per far d'abrics als peissonets o utilizar un pondeiròl per evitar que los pichons sián manjats. Los peissonets manjan d'aliments fins, vivents, artificials e vegetals al cap d'una quinzena de jorns. Maturitat sexuala a 3 meses.
Installacion en aqüari[modificar | modificar la font]
Zònas d'aiga plena per la nada liura. 30 litres minimum.
Aiga : Doça a mièja dura 7-17° TH; pH 7-8; 20-28 °C (optimum: 23 °C). Li agrada l'aiga leugièrament salada (1 culhierat a cafè de sal per 10 litres d'aiga). Pòt viure en aiga saumastra.
Noiridura : Omnivòr. Viventa, congelada, flòcs liofilizats. Li agrada las artemias, e sustot las larvas de moissals. Apòrts vegetals de temps en temps.
Compòrtament : Viu en grop. Es un peis viu, totjorn en movement.
Compatibilitat : Peis fòrça pacific. Aqüari d'ensemble acceptat. S'acòrda amb totas las espècias se lor servís pas de preda...
Particularitats : Sa nada es maladreita a causa de l'ipertrofia de sa caudala. La femèla pòt fa nàisser fòrça portadas aprèp una sola inseminacion. Existís diferentas varietats : coa redonda, coa de lira, espasa nauta o espasa bassa, delta vela, coa de vela.
Longevitat : dos ans.
Basas taxinomicas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Aqua-Passion.com : Poecilia reticulata (fr)
- Poecilia reticulata dins www.aquabase.org (fr)
- Referéncia Catalogue of Life : Poecilia reticulata Peters, 1859 (en)
- Referéncia Fauna Europaea : Poecilia reticulata (en)
- Referéncia GISD : espècia Poecilia reticulata (en)
- Referéncia ITIS : Poecilia reticulata Peters, 1859 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia World Register of Marine Species : espècia Poecilia reticulata Peters, 1859 (en)
- Referéncia Animal Diversity Web : Poecilia reticulata (en)
- Referéncia NCBI : Poecilia reticulata (en)


text:
Saint-Léger-sur-Vouzance
Saint-Léger-sur-Vouzance es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa en los Bassas Caminas del Bourbonnais, a l'èst del departament de l'Aliar.
La commune se situe dans les Basses Marches du Bourbonnais, à l'est du département de l'Allier.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Del temps que se sonava Sant-Leugièr-de detlos-Bruyères, la municipalitat #portar, al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo nom de Los Bruyères[1].
Es en 1899 que lo sieu nom actual i aguèt escuelhut.
Alors qu'elle s'appelait Saint-Léger-des-Bruyères, la commune porta, au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), le nom de Les Bruyères[1].
C'est en 1899 que son nom actuel fut choisi.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_Resultat=32936 modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat en 28 de junh de 2012) Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Cassini » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Pàgines que usen Timeline
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Portal:Borbonés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Comuna de Borbonés francofòna
- Comuna d'Alèir


text:
Bernat MOLIN
Ais (PACA)
Nascut a Vals (Ardecha) lo 13 de març de 1948
Formacion :
Percors professional :
- Agregacion de matematicas (1971).
- Doctorat d'especialitat en matematicas (1977).
- Publicacion de la Grammaire du provençal rhodanien et maritime, redigida en collaboracion amb Guiu Martin, editada per lo Comitat Sestian d'Estudis Occitans , cercle locau de l'Institut d'Estudis Occitans (1983).
- Publicacion dau Dictionnaire de base français-provençal, redigit en collaboracion amb Élie Lèbre e Guiu Martin, editat per lo CREO-Provença, seccion regionala de l'Institut d'Estudis Occitans (1992).
- Publicacion de la Grammaire provençale et cartes linguistiques, redigida en collaboracion amb Guiu Martin, coeditada per lo Comitat Sestian d'Estudis Occitans e lo CREO-Provença (1998).
- Publicacion de la segonda edicion, resseguida e aumentada, dau Dictionnaire de base français-provençal, editat per lo CREO-Provença (2004).
- Publicacion de la Grammaire occitane : le parler bas-vivarois de la région d'Aubenas, editada per la Seccion Vivaresa de l'Institut d'Estudis Occitans (2006).
- Publicacion de la segonda edicion, resseguida, de la Grammaire provençale et cartes linguistiques, coeditada per lo Comitat Sestian d'Estudis Occitans e lo CREO-Provença (2007).


text:
Los alemands marchèron del país fa gaireben 100 ans. Puèi lo territòri de Namibia foguèt envasit pels angleses e los africans del sud. Amb eles arribèt la lenga anglesa e l’afrikaans. Uèi encara se parla alemand a Namibia ? E òc ! Pas de creire ! Foguèt una lenga coloniala e pro e ara solament la parlan qualques vielhs! Pas corrècte. Mai de 30.000 namibians blancs e negres la parlan encara uèi lo jorn. E los pichons-filhs l’an volgut aprene per los comprene. Es pas lenga oficiala mas coma lenga nacionala reconeguda a cèrts dreches. E pauc cha pauc es tornada d’èsser ensenhada dins las escòlas. Ara las estadisticas parlan de centenats de milièrs que l’estúdian. Pòt tornar reviscolar coma fa cent ans ? Los lingüistas o creson pas e dison que, maugrat tot, encara es una lenga jos pression. Amb ela i a dètz lengas nacionalas mai e fins 15 dialèctes o lengas plan pichonas a Namibia. Tot pr’amor qu’es un estat plurinacional e atanben plurilingüe.
Per legir la seguida, rendètz-vos sul site de Sapiéncia aicí


text:
Jornades variables en Aran
Temperatures abituaus entara epòca (5°/14° en Bossòst; -3°/2° en còta 2.000).
Eth diuendres 30, serà ua jornada variabla, damb alternancia de bromes e clari e quauques precipitacions fèbles e intermitentes, que començarien a miei maitin e s'alongarien pendent eth transcors dera jornada. Còta de nhèu enes 1200 m pendent eth maitin, en tot descéner as 700 m a darrères ores
Vents fèbles de sud-oest damb quauques bohades moderades en zònes nautes.
Temperatures sense massa cambis (5°/14° en Bossòst; -3°/-1° en còta mieja).
Eth dissabte serà pro embromat damb precipitacions fèbles que puntuauments poderien èster moderades. Còta de nhèu sus es 700 m. Acumulacions d'uns 10 cm en Baqueira 2500.
Vents moderadi de nòrd e nòrd oest damb quauques bohades fòrtes en zònes nautes.
Temperatures en leugèra descenuda (3°/11° en Bossòst; -6°/-5° en còta 2.000).
Ad aguestes ores, semble qu'es precipitacions poderien afectar leugèraments ara procession deth maitin en Bossòst; per contra ena dera net existís pòca probabilitat de plojats. Sajaram de precisar en pròplèus bulletins.
Atencion tanben ath dimenge que poderie èster ua jornada espectacular e era darrèra oportunitat de gaudir deth powder ena Vald'Aran.


text:
Categoria:Musica classica
Aquesta categoria recampa las diferentas rubricas concernent la musica classica.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 9 soscategorias, sus un total de 9.
C
- ► Compositor de musica classica (7 C)
E
- ► Ensenhament de la musica (2 C, 1 P)
G
- ► Genre musical classic (1 P)
I
- ► Instrument de musica classica (2 C, 13 P)
- ► Interprèt classic (9 C, 1 P)
- ► Istòria de la musica classica (1 C)
M
- ► Musica anciana (2 C)
- ► Musicologia (2 C)
Ò
- ► Òbra de musica classica (3 C)
Articles dins la categoria « Musica classica »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Un novel editor puntcom
Caillon Dorriotz es un noveu vengut dins lo monde de l’edicion. Un "puntcom" qui vos prepausarà de las òbras classicas tan coma de las creacions originalas.
Puntcom
Caillon Dorriotz publiarà nonmàs daus libres electronics. Qu’es çò que se ’pela un editor "puntcom", lo terme se podent aplicar a tota entrepresa que trabalha unicament sus Internet. La difusion daus libres serà assegurada, en Occitània mai dins lo Monde, per nòstre partenari Immatériel.fr. Los trobaretz sus un centenat de sits dont las principalas librariàs en linha.
Daus classics
Mai d’una colleccion vos prepausaràn de las òbras classicas en lengas francesa e occitana. Per exemple, los "Classics Nòstres" vos balharàn l’ocasion de tornar trobar los grands textes de la litteratura d’òc. Seràn publiat en francés dins la colleccion "Classiques d’Oc".
De las creacions
De segur, Caillon Dorriotz farà una plaça a la creacion, en aculhir daus autors actuaus e en cerchar daus noveus talents. Daus textes universitaris o sus l’actualitat vos seràn maitot prepausats. Entau, la colleccion "Coneissenças" vos menarà sus los chamins dau saubre en lenga nòstra.
Caillon Dorriotz vos convida a partejar lo plaser de la descuberta


text:
1823
Aquesta pagina concernís l'an 1823 del calendièr gregorian.
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
Africa
Califat de Sokoto
Conquista e somission de la region d'Ilorin au nòrd dau reiaume d'Oyo.
Dahomey
D'incursions de l'armada de Dahomey còntra de vilatges (per capturar d'esclaus) sota la proteccion dau reiaume d'Oyo entraïnèron una repòsta armada. Pasmens, lei fòrças d'Oyo foguèron desfachas permetent au reiaume de Dahomey de reconquistar son independéncia totala[1].
Reiaume Merina
Perseguida de la politica de modernizacion dau reiaume dau rèi Radama Ièr ambé l'adopcion de reglas de normalizacion de la lenga malgasha.
Oyo
Après d'incursions dei fòrças de Dahomey còntra de vilatges sota la proteccion dau reiaume d'Oyo, lo rèi d'Oyo demandèt lo pagament d'un important tribút coma desdaumatjament. Après la revirada dei negociacions, Oyo ataquèt Dahomey mai sei fòrças foguèron finalament desfachas e lo venceire reprenguèt sa sobeiranetat perduda en 1783[1].
America
Mexic
Capitada d'un còp d'estat organizat per lo coronèu Antonio López de Santa Anna còntra lo regime autoritari de l'emperaire Augustin Ièr. Augustin foguèt obligat d'abdicar e de s'exilar. Per remplaçar l'Empèri, una republica foguèt proclamada que deguèt rapidament faciar una instabilitat politica recurrenta fins ais annadas 1870. D'autra part, dins lo sud, lei províncias d'America Centrala aprofichèron la situacion per proclamar son independéncia.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Energia
Desvolopament dau premier radiator permetent de refrejar un motor per l'engenhaire Samuel Brown. Pasmens, lo premier radiator eficaç foguèt solament inventat en 1897.
Quimia
Descubèrta de silici per lo quimista suedés Jöns Jacob Berzelius (1779-1848).
Economia
Naissenças
- 1 de genièr - Sándor Petőfi, poèta ongrés (m. 1849)
- 8 de genièr - Alfred Russel Wallace, naturalista britanic (m. 1913)
- 23 de genièr - Prilidiano Pueyrredon, pintor e arquitècte argentin (m. 1870)
- 23 d'abril - Abdülmecit I, sultan otoman (m. 1861)
- 24 d'abril - Sebastián Lerdo de Tejada, president de Mexic (m. 1889)
- 21 de junh - Jean Chacornac, astronòm francés (m. 1873)
- François-Charles Ostyn, personalitat de la Comuna de París (m. 1912)
Decèsses
- 26 de genièr - Edward Jenner, mètge anglés (n. 1749)
- 11 de setembre - David Ricardo, economista anglés (n. 1772)
Nòtas e referéncias
- ↑ 1,0 et 1,1 (en) Alpern, Stanley B., Amazons of Black Sparta: The Women Warriors of Dahomey, New York University Press, 1998, p. 166.


text:
L’ÒME MODÈRNE ARRIBÈT EN ASIA DEL SUD-ÈST PLAN ABANS QUE SE CRESIÁ
Es la conclusion d’un nòu estudi fach sus la dent trobada dins la balma de l’illa de Sumatra que li dison Lida Ajer. La dent ja èra estada trobada en 1880 pel conegut paleoantropològ olandés Eugene Dubois, mas ara es estada confirmada son edat: 73 000 ans.
Aquò mòu la mapa imaginària de la sortida d’Africa de l’òme modèrne, nòstra espècia, de 20 000 ans. Fins uèi lo jorn se pensava qu’aquò aviá agut luòc fa entre 65 000 e 60 000 ans. La resulta de la nòva analisi de la dent trobada per Dubois es estada publicada per la revista numerica Nature e balha una nòva suspresa a la comunautat paleontologica mondiala.
E aquò que, malgrat que foguèsse descobèrta per Dubois fa mai de 120 ans, la balma de Lida Ajer, situada dins l’illa de Sumatra, es estada doblidada per la sciéncia pr’amor de plusors problèmas de datacion d’aquela dent. Es çò qu’an pogut confirmar scientificament Kira Westaway e una còla de paleontològs de l’Universitat estatsunidenca Mcquire. Aquestes an pogut tornar classar la dent e doncas la balma, e cambiar tornarmai la teoria de la sortida d’Africa (Out of Africa) de nòstra espècia de mai de 20 000 ans.
Un estudi de mai de cent ans
“Los primièrs estudis los faguèt lo paleoantropològ Eugene Dubois, çò diguèt Gilbert Price, de l’Universitat de Queensland. Vesitèt mai d’una balma de Sumatra pendent lo sègle XIX e dins una d’elas descobriguèt una dent umana, fòrça interessanta mas que degun perdèt pas lo temps de la classar scientificament”.
“La partida mai malaisida de l’estudi es estada de tornar trobar la balma, çò soslinhèt Westaway. Non aviam qu’una mapa anciana e un quasèrn de camp de Dubois. La trobèrem gaireben per accident. La clau ne foguèt una colomna de calcita dins l’intrada”. En 1947, lo cercaire Hooijer determinèt que la dent èra umana e pas d’orangotan mas l’edat exacta ne poguèt pas èsser confirmada. Amb de nòvas tecnologias la dent foguèt un autre còp analisada e son atge determinat.
Èra una dent d’un uman modèrne. Una analisi mai prigonda de la balma balhèt una edat de 73 000 ans. Tanben foguèron analisadas las ròcas que i aviá a l’entorn de la dent, e divèrsas dents de mamifèrs. Tot podiá èsser classat entre fa 73 000 e 63 000 ans. “I aviá de dobtes sus l’atge de l’ocupacion umana de la balma fins uèi, çò diguèt Westaway. L’òme modèrne arribèt, totun, dins la region quand i aviá una selva tropicala coma la que i a uèi”.
Es doncas la pròva materiala d’ocupacion umana modèrna d’una region de selva tropicala mai anciana jamai trobada fins uèi lo jorn. De plan esplechar l’environament dins aquel tipe de region es fòrça malaisit e cal aver una capacitat de projeccion dins l’avenidor e d’innovacions tecnologicas plan complèxa per subreviure. E aquò es çò que faguèt nòstra espècia en i arribar, çò diguèron los scientifics.
De mai, aquela capacitat ja èra arribada dins lo sud-èst asiàtic fa 60 000 ans. “Totes los ominids que son pervenguts, fin finala en Austràlia, çò soslinhèron los recercaires, son demorats primièr en Sumatra abans d’arribar sus las platjas australianas. De trobar una pròva materiala de nòstra espècia a una epòca tant anciana es, malgrat tot, susprenent”.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Aas
Aas qu'ei ua anciana comuna bearnesa de la vath d'Aussau qui estó restacada a la comuna de la vila jusona de las Aigas Bonas en 1861.
Somari
L'occitan gascon shiulat d'Aas[modificar | modificar la font]
Aas que desvolopè un biaish de comunicacion en shiular entà comunicar sus distàncias de las granas pr'amor deu reliu montanhós deu vilatge.
Lo lengatge shiulat d'aqueth parçan deus Pirenèus que permetè de's parlar d'un penent a un aute. De hèit, la forma de la vath que rebomba de plan los shiulets qui permetèn d'establir comunicacions enter lo vilatge d'Aas e los peisheders.
Qu'èra un vertadèr lengatge, complèxe e pro complet, a partir de l'occitan gascon. Que desapareishó dab l'arribada de tecnicas navèras de comunicacion e dab los cambiaments deu pastoralisme tradicionau. L'usatge abituau d'aquera forma d'occitan gascon shiulat que desapareishó au sègle XX.
Un deus sons especialista qu'estó René Arripe qui escrivó un libe de referéncia, en francés : Les siffleurs d'Aas, 1984, Imprimerie de la Monnaie, Pau.
De notar, que lo lengatge shiulat d'Aas qu'èra lo darrèr de l'Euròpa continentau. Que i a temptativas totun entà tornar har víver un drin, dab l'associacion Lo Siular d'Aas (2011), mes n'existeish pas mei hens la vita vitanta deu vilatge.


text:
Saint-Laurent-en-Beaumont
'Saint-Laurent-en-Beaumont' (nom francés, lo nom occitan es desconegut) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Laurent-en-Beaumont a situat en lo Beaumont, costat de Còs.
Saint-Laurent-en-Beaumont est située dans le Beaumont, canton de Corps.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Rilly-sur-Aisne
Rilly-sur-Aisne es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
02/12/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 3 de decembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera Sylvain Carrère dau grope de rock occitan Papa Gahus per parlar de la surtida de lor noveu CD "Calhvari" ( charivari).
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
Les commentaires sont fermés.


text:
24.08.2018. Nòva
Se pensava que la momificacion de cadavres èra pas tant anciana en Egipte. Mas la confirmacion
15.08.2018. Blòg de Jean-Charles Valadier
L’excellent libre “Histoire mondiale de la France” dirigit per Patrick Boucheron es lo frut de
10.06.2018. Nòva
L’art de la falsificacion es tant ancian coma l’escritura. S’es totjorn realizat de
7.06.2018. Blòg de Laurenç Revèst
En la Contea de Niça, ben de fremas an una plaça eroïca. Avans de parlar de la mai celèbra d’entre
5.06.2018. Blòg de Joan-Marc Leclercq
De qué’s aquò, una vertat istorica faussa? Es un hèit istoric qu’es vertadièr e incontestable,
27.05.2018. Nòva
Dempuèi lors debutas, fa 3500 ans, en Egipte e dins d’autras culturas anticas, los barbièrs
20.05.2018. Nòva
Sus la mitica tèrra de Kalevala, ont los embelinaments e sortilègis sorgisson de la magia
6.05.2018. Nòva
Segon qualques documents, “lo drech de cueissatge”, tanben conegut coma “ius primae
4.05.2018. Nòva
Las cronicas europèas del sègle XVI afirman que quora Colomb arribèt a divèrsas
11.03.2018. Nòva
Pendent l’Edat Mejana, nombroses èran los conflictes entre musulmans e crestians. Mas en
16.12.2017. Nòva
Galhac (Galhaqués) e Fijac (Limarga e Segalar Carcinòl) recebèron dimars passat
7.12.2017. Blòg de Laurenç Revèst
Vos vau parlar d’una istòria terribla que m’impressionèt quora mi foguèt contada pichon. E èra
30.10.2017. Vidèo
Era Val d’Aran ei un territòri que siguec romanizat fòrça lèu. Non
13.09.2017. Nòva
Dempuish tres ans adara se parla pro, haut o baish, de la memòria de la “Grana Guèrra”,
26.08.2017. Blòg de Laurenç Revèst
Fin dau sègle 16, l’Edicte de Nantas permete ai protestants de practicar dins 950 vilas dau reiaume. Lo
4.08.2017. Nòva
Ara seguida d’un estudi e d’ua analisi genetica ara escala globau de rèstes umanes
1.07.2017. Nòva
L’ivèrn de 1915, al moment pus dur de la Primièra Guèrra Mondiala, un soldat
10.06.2017. Nòva
Se presenta dijòus que ven al Musèu d’Istòria de Catalonha, a Barcelona, lo
9.05.2017. Nòva
La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mireia Boya, reclama que l’occitan siá present
14.04.2017. Nòva
L’arqueologia estatsunidenca a pogut confirmar una guèrra fòrça anciana. Se
19.03.2017. Blòg de Michal Čukan
Amb lo desplacament dels pòbles germanics del territòri d’Eslovàquia cap a l’Euròpa occidentala
25.02.2017. Blòg de Alem Surre-Garcia
On ne peut fonder l’histoire sur l’affirmation des différences extérieures et la négation des
12.02.2017. Nòva
Segon una legenda grèga, quand los abitants de Frigia, l’actuala Anatolia (Turquia), decidiguèron
28.01.2017. Nòva
Ven de sortir un libre de l’istorian Yan Lespoux entitolat Per la lenga d’òc a l’escòla.
28.01.2017. Blòg de Fabien Lecuyer
Amics occitans, benlèu avètz cantat, un jorn, la chanson Kerfank 1870 de Tri Yann. Mas sabètz qu’aquesta
12.01.2017. Blòg de Eric Roulet
Las sòrs èran de longa a Calandreta… Dempui l’escòla mairau dinc au collègi… Discutida de
27.11.2016. Blòg de Tònho Castet
Oishinant pes humaraus entà cercar ua data de neishença que è trapat era controvertida istòria de
20.11.2016. Nòva
Un dels multiples movements religioses que sorgiguèron pendent l’Edat mejana e que s’enrasiguèt
6.11.2016. Nòva
Durant l’Edat Mejana, quand qualqu’un èra acusat, las autoritats publicas competentas
30.10.2016. Nòva
En Euròpa, abans 1450, la majoritat dels libres èran de manuscrits faches per de monges
22.10.2016. Blòg de Tònho Castet
Que vengui de liéger Çò que se passèc en Cardós[1] de Ramon Solsona, un roman plan interessant en
26.09.2016. Nòva
Las estelas son mai joves que çò qu’òm cresiá. L’Agéncia
11.09.2016. Nòva
Quand una jove orfanèla venguèt veusa, sos fraires decidiguèron que deviá
7.09.2016. Nòva
Aquesta dimenjada, los 10 e 11 de setembre, Murèth se remembrarà del trist episòdi
6.09.2016. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Pareishut lo 2 de seteme de 2016 au jornau silesian Dziennik Zachodny (Lo Jornau de l’Oèst), un article
4.09.2016. Blòg de Michal Čukan
L’estat eslovac se tròba al centre d’Euròpa e fa frontièra amb cinc païses: amb Àustria a l’oèst,
24.07.2016. Blòg de Patrici Pojada
La familha de Foish foguèt un actor màger de las relacions occitano-catalanas a la fin de l’Edat
22.07.2016. Nòva
De Bizanci, pendent l’Edat Mejana, arribarián en tèrras occitanas doas eretgias (lo
17.07.2016. Nòva
Lo monarca ideal per excelléncia de la literatura europèa pendent l’Edat mejana,
26.06.2016. Nòva
Dempuèi la nuèch dels tempses, après l’ivèrn, las nèus despareissián
23.06.2016. Blòg de Matiàs Gibèrt
Nempe falluntur homines quod se liberos esse putant, quæ opinio in hoc solo consistit quod suarum actionum
5.06.2016. Nòva
D’un pas solemne, una dròlla de 14 ans camina vèrs l’interior d’una fortalesa
22.05.2016. Nòva
Aqueste 18 de mai de 1152 passat, dins la Catedrala Sant Andrieu de Bordèu, la reina dels trobadors,
15.05.2016. Nòva
Conegut en Occitània coma Ricard Còr de Leon, e en Anglatèrra coma Richard the Lionheart.
10.05.2016. Blòg de Joan-Marc Leclercq
L’istòria es una matièra apassionanta. Es pas tostemps plan ensenhada, mes cadun es pertocat dens
8.05.2016. Nòva
Fa qualque temps, escriguèri un article sus un de las principalas del roman Òc, Alienòr
24.04.2016. Blòg de Patrici Pojada
La Val d’Aran e los conflictes del sègle XVII Lo segond tèrç del sègle XVII es prigondament
24.04.2016. Nòva
La bièrra es una de las bevendas alcolicas mai ancianas de l’umanitat, qu’a sas raices
27.03.2016. Blòg de Patrici Pojada
L’administracion reiala A costat de las institucions de la Tèrra, lo poder central èra representat
27.03.2016. Nòva
Un dels òrdres militars crestians mai poderoses pendent l’Edat mejana foguèt, sens
28.02.2016. Blòg de Patrici Pojada
Los poders: poder local e poder central dins la Val d’Aran Exceptat la baronia de Los, l’Aran
27.02.2016. Blòg de Alem Surre-Garcia
Aquel vas en cristal de ròca dich d’Alienòr, demòra pron desconegut e notadament dels occitans.
21.02.2016. Nòva
Los primièrs taures salvatges, los urs (Bos primigenius), arribèron d’Asia fa aperaquí
14.02.2016. Nòva
Dempuèi la nuèch dels tempses, l’òme a sentit de feblesa per las sucrariás.
7.02.2016. Nòva
Apareguèron en Euròpa, per lo primièr còp pendent l’Edat Mejana, las
31.01.2016. Blòg de Alem Surre-Garcia
L’Istòria, aquò’s sempre, coma ò afortís Paul Veyne, l’interpretacion dels eveniments. D’istorians
31.01.2016. Nòva
Lo territòri mai grand regit per un meteis governant en Euròpa pendent l’Edat Mejana
30.01.2016. Blòg de Patrici Pojada
Las relacions economicas se limitavan pas al comèrci mas aquesta activitat formava un sector important.
16.01.2016. Nòva
1755. La Republica Còrsa de Pasquale Paoli Per fòrça nacionalistas còrses,
3.01.2016. Blòg de Patrici Pojada
La proximitat, tanplan l’unitat lingüistica entre tèrras occitanas e catalanas, favorizèt, benlèu,
27.12.2015. Nòva
La nuèch mai longa de l’an dins l’emisfèri nòrd es lo 21 de decembre.
23.12.2015. Nòva
L’an 1613, lo rei Felip III de Castelha (qu’èra tanben Felip IId d’Aragon, Valéncia
20.12.2015. Nòva
La poesia e la lirica dins lo domeni femenin an existit dempuèi la nuèch dels tempses.
19.12.2015. Nòva
Sus la còsta gascona, aperada tanben “Còsta d’Argent” dempuish 1905 preus
16.12.2015. Blòg de Ramon Ginolhac
Dins la presentacion de l’antologia Escriches de femnas tarnesas —Jornalet, 24 d’octobre— Sèrgi
6.12.2015. Nòva
Pendent l’Edat Mejana, lo rire foguèt pas una practica tròp presada per la Glèisa
22.11.2015. Nòva
Las legendas sus los lops garons an una longa e rica literatura universala. Basicament, son de creaturas
15.11.2015. Nòva
Demièg la multitud de movements esperitals eissits durant l’Edat Mejana, apareis a Lièja,
8.11.2015. Nòva
Es aparegut un novèl sit web que cèrca de metre en question las explicacions oficialas
1.11.2015. Nòva
Fins a uèi totjorn s’èra pensat que las epidemias mai fòrtas qu’aviá
1.11.2015. Nòva
Lo 1r de junh de 1310, a París, èra cremada sul lenhièr Margarida Porette, una beguina
25.10.2015. Nòva
Era arqueologia a bones arrasons entà èster contenta. Se non hè ne un mes qu’es
25.10.2015. Blòg de Patrici Pojada
Se pòt pas far un panorama general e complèt de las institucions occitanas de l’epòca modèrna en
25.10.2015. Nòva
Pendent l’Edat Mejana l’elèit seguissiá la tradicion millenària de mostrar
12.10.2015. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
Se regardam l’istòria de la lenga occitana en periòdes definits segon son estatut, puei se “pesam”
12.09.2015. Nòva
Sèm totes anats a Montsegur un còp o mantes. Otra que la Montanha Sagrada siá cargada
12.09.2015. Nòva
Se complís uèi 802 ans de la Batalha de Murèth (Gasconha Tolosana), que marquèt
10.09.2015. Nòva
10. Gengis Khan Lo primièr emperaire mongòl capitèt a contrarotlar l’empèri
6.09.2015. Nòva
Los libres d’istòria e d’istòria de l’art nos ensenhan que l’art
21.08.2015. Nòva
An trobat cent vint silos de l’Edat de Fèrre a Corent (Limanha), una descobèrta arqueologica
8.08.2015. Blòg de Matiàs Gibèrt
Lo miracle grèc Dins Process and Reality (“Procés e Realitat”), paregut en 1929, Alfred North
26.07.2015. Nòva
Fòrça abans l’invencion d’Internet, los valons Paul Otlet e Henri La Fontaine,
23.07.2015. Blòg de Matiàs Gibèrt
Volguèri d’en primièr entitolar aquest article “l’occitanisme es un umanisme” e puèi me soi
27.06.2015. Blòg de Alem Surre-Garcia
Los viatjaires occitans tanplan coma los autres europèus, se son trapats confrontats a d’unas realitats
25.06.2015. Nòva
“Lo lop es mòrt”, çò cridavan gaujoses per carrièras los ciutadans
18.06.2015. Nòva
Ja vos diguèrem, ièr, que Belgica aviá pogut estampar de pèças de
17.06.2015. Nòva
Belgica a emés de monedas de 2,50 èuros per commemorar de la Batalha de Waterloo. Après
14.06.2015. Nòva
L’Ostal Caufapè, plaçat al numèro 37 de las Alèas Pau Riquet, a l’angle
23.05.2015. Nòva
Lo magazine vidèo Òc numèro 27, que realiza lo grop de musica Òc, presenta
29.04.2015. Nòva
Lo roman Òc a reüssit a Barcelona dins l’eveniment màger del libre. E mai se
22.04.2015. Nòva
En 1615 se passèt una tragèdia a la còsta occidentala d’Islàndia, quand
12.04.2015. Vidèo
Dissabte passat, anèri rescontrar Griselda Lozano dins son apartament a Tiana, près
11.04.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Era Val d’Aran ei ua region de montanha plaçada en un espaci de termièra. Aguesta afirmacion,
11.04.2015. Nòva
Leon-Onorat Labande (1867-1939) foguèt un istorian d’origina francesa que venguèt,
11.04.2015. Nòva
Eth 27 de març passat se presentèc en Vielha, Aran. Istòria Grafica, un libre
9.04.2015. Nòva
Lo president de la region de Miègjorn-Pirenèus, Martin Malvy, demandarà a la ministra
4.04.2015. Nòva
Un episòdi aürós de la fin de la Guèrra de Succession Espanhòla Dissabte
22.03.2015. Blòg de Tònho Castet
Arres ei un lòc, dus pòbles, tres glèises...e un mistèri. En tot oishinar enes hons documentaus
14.03.2015. Nòva
L’autora, Gwendoline Hancke, es alemanda de Tübingen mas viu, ara per ara, en Occitània,
28.02.2015. Entrevista
Presidenta de la Fondacion Ager, Griselda Lozano Carvajal es tanben escrivana, autora del roman istoric
28.02.2015. Blòg de Alem Surre-Garcia
La Comuna de Tolosa inaugurèt lo 28 del mes de genièr passat, un espaci d’unes mila metres cairats
19.02.2015. Nòva
Un grop d'associacions berbèras de Rif an escrich una letra el rei d’Espanha, Felip
23.01.2015. Blòg de Matiàs Gibèrt
Veicí la tresena e darrièra partida de la seria “d’istòria de la filosofia en Occitània” consacrada
12.01.2015. Nòva
La vila de Tolosa commemorèt divendres passat lo 826n anniversari de la signatura d’una
10.01.2015. Nòva
Jamai de la vida direm pas pro çò que l’istòria medievala occitana deu a Anna
3.01.2015. Nòva
Lo professor Pèire Bèc nos a quitat aqueste 2014 passat. Direm pas jamai pro çò
28.12.2014. Vidèo
Jèp de Montoya, cap de cultura del Conselh General d'Aran, presenta la jornada sus istòria
14.12.2014. Vidèo
Patrici Pojada explica la situacion de la Val d'Aran après la Guèrra de Succession
7.12.2014. Nòva
La cronologia istorica de la davalada dels empèris colonials britanic, francés, espanhòl
6.12.2014. Nòva
Miquèu Fabre (1936-2011) èra çò qu’es costumièr de nomenar un
12.11.2014. Nòva
Lo fotograf Thom Atkinson, dins la sèria Soldiers’ Inventories, vòl mostrar plan
27.10.2014. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
Dins la Nauta Edat Antica, una granda partida d’Euròpa èra de cultura cèlta. Dedins i aviá d’agropaments
11.10.2014. Nòva
Encara un libre d’istòria que concernís Occitània. Aqueste tanpauc es pas
9.10.2014. Nòva
A l’ocasion del centenari de la mòrt de Joan Jaurés, l’associacion Aquí
14.09.2014. Nòva
Las societats de bièrra Stella Artois e Bass, de tè Twinings, de petròli Shell,
14.09.2014. Nòva
Lo títol de la mapa interactiva o ditz ja tot: L’invasion d’America, coma los Estats
8.09.2014. Nòva
Lo portal Internet Archive ven de far un present enòrme a tota la comunautat dels internautas:
26.08.2014. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Estant dròlle, l’istòria a l’escòla nos interèssa sovent, sustot s’un bon regent sap plan nos
15.08.2014. Nòva
Fa exactament 70 ans uèi que las còstas de Provença, a Cavalaira de Mar, Sant Tropetz,
7.08.2014. Nòva
Una mission arqueologica francosaudita a trobat “çò que poiriá èsser
23.07.2014. Nòva
Lo 22 de julhet passat foguèt un anniversari dels mai sorns, lo del Grand Masèl de 1209,
20.07.2014. Nòva
L'atemptat del 20 de julhet de 1944 foguèt una temptativa d'assassinar lo dictator Adolf
8.07.2014. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Hè pas guaire, dens una amassada generau d’intermitents de l’espectacle en luta, una hemna a pres
6.07.2014. Nòva
Curan, lo 6 de julhet 1945 Òu! l’òme, Benlèu me cresètz
8.06.2014. Nòva
Gustave Flaubert, Ludwig Van Beethoven, Wolfgang Amadeus Mozart, Thomas Mann, Sigmund Freud, Immanuel
6.06.2014. Nòva
Se festeja uèi lo 70n anniversari del desbarcament de Normandia, un eveniment clau de la Segonda
30.05.2014. Nòva
Lo 30 de mai de 1814, uèi fa 200 ans, se signèt lo Tractat de París que liberava
24.05.2014. Nòva
Lo libre, que sa primièra edicion data de 1862, pòrta pas cap de notícia sus l’autor
18.05.2014. Blòg de Sèrgi Viaule
Se denóncia regularament, e amb rason, tota mena de revisionismes. La forma la mai dessenhada e la
9.04.2014. Blòg de Eric Roulet
Passe le temps Sonnent les heures…. (Guillaume Apollinaire) Ic nos an talament contat e tornar
20.03.2014. Nòva
Dimenge passat, 16 de març de 2014, se debanava a Montsegur (País d’Òlmes)
15.03.2014. Blòg de Jusèp Loís Sans Socasau
En Catalonha, promoigut pera Generalitat, per Ajuntament de Barcelona, e per fòrça mès institucions
8.03.2014. Blòg de Laurenç Revèst
Las primieras garolhas tòrnan venir dins Espanha a prepaus de Portugal a la fin dal regne de Felip II
2.02.2014. Blòg de Laurenç Revèst
A l’ocasion d’un viatge en Portugal (Lisbona) e mai dins la region autonòma de Madeira, avem poscut
1.02.2014. Nòva
Plan solide se tracta de la seguida cronologica de l’obratge Petita istòria del Comtat de
10.01.2014. Nòva
En 2014 los occitans remembram los 150 ans de la mòrt de Jansemin, lo centenari de la mòrt
12.12.2013. Nòva
Se presentèt en Aran, dissabte passat, 7 de decembre, lo roman Òc de l’istoriana
3.12.2013. Blòg de Joan-Marc Leclercq
L’istòria n’ei pas ua sciència exacta. Vaquí quauquarren que caleré aprénguer a l’escòla
26.11.2013. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Ongan l’Estat francés a començat de hestejar las commemoracions de la Grana Guèrra. Sol un Estat
22.11.2013. Blòg de Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc (FELCO)
Anem, un pauc d’istòria. Parlem un pauquet de las debutas de la revendicacion per l’ensenhament
11.11.2013. Nòva
Lo laboratòri politic Iniciativa per Occitània fa uèi un omenatge als occitans que
27.10.2013. Blòg de Sèrgi Viaule
Tre l’espelison de la primièra calandreta, a Pau, èrem qualqu’unes del costat de La Vaur d’aver
26.10.2013. Nòva
De Fèlix Magne sabèm pas res. L’editor nos balha pas la mendre notícia sus
29.09.2013. Vidèo
La batalha de Murèth, la Querimònia d'Aran, lo tractat del Plan d'Arrem de Ligas
29.09.2013. Nòva
Per fòrça mond lo nom de Roland Garros es fòrça ligat al calendièr
20.09.2013. Blòg de Eric Roulet
Liberté, O ! Liberté, que de crimes on commet en ton nom. (Madama Roland, davant la guilhotina)
12.09.2013. Nòva
Los 600 ans que desseparan lo sègle XIII e lo sègle XIX vegèron l’emergéncia
12.09.2013. Nòva
Lo vòstre jornal numeric en occitan a fach un important esfòrç per informar sul
10.09.2013. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Lo 4 de seteme de 2013, lo president de la republica francesa, En Hollande, vengoc au vilatge d’Orador
7.09.2013. Nòva
Sèrgi Viaule s’ensagèt a totes los genres literaris: racontes de viatges, contes
28.07.2013. Nòva
Lo 25 de julhet de 1938 l’armada de la Republica Espanhòla que comencèc de traversar
27.07.2013. Blòg de Alem Surre-Garcia
Lo mond es a cambiar, un còp de mai. La disciplina istorica deu ela tanben cambiar per se melhor dobrir
27.07.2013. Nòva
De costuma legissi pas de literatura francesa. Per ma part es pas de mesprètz, mas coma ai pas
19.06.2013. Nòva
A las 09h30 del matin, se farà l’encontre a l’Ostal de la Comuna de Boissas: Philippe
15.06.2013. Nòva
Coneissèm Gwendoline Hancke e la siá fressa a tot conéisser e nos far despartir
4.06.2013. Nòva
Lo Chambon de Linhon (Velai) ven d’inaugurar un musèu del remembre a la memòria dels
9.05.2013. Nòva
Lo mite afirma que la frontièra dels Pirenèus es totjorn estada aital perque es naturala,
27.04.2013. Nòva
D’Enric Ramet, sabèm que nasquèt en 1858 e moriguèt en 1941. Foguèt
26.04.2013. Blòg de Iñaki Delaurens
Era jornada de Sant Jòrdi ja a passat… es ròses se comencen a quèir d’un pòt de veire damb dus
20.04.2013. Nòva
Al programa, inauguracion d’un monument a qualques mètres de la frontièra en preséncia
13.04.2013. Nòva
Georges Touchard-Lafosse èra francian (estatjant d’Isla de França). Visquèt
10.04.2013. Blòg de Eric Roulet
Se n’èra perdut dinc’a la memòria… De quauquas annadas alà, digun a Bordèu sabèva que la
6.02.2013. Nòva
La trobalha a permés de resòlver un mistèri que fasiá 500 ans que durava.
13.01.2013. Nòva
La Pazerndivision Das Reich combatet sus lo Front de l’Est e patiguet de gròssas pèrdas
15.12.2012. Nòva
Ubèrt Dutech, autor de la cronica istorica, Dia per dia, difusada quotidianament en 2010 e 2012
23.10.2012. Blòg de Joan-Marc Leclercq
L’istòria deu rugbi n’ei pas hèita sonque de estonas de las bonas, de victòrias, de pavés portats
18.08.2012. Blòg de Alem Surre-Garcia
A la question que pausèt lo Cirdoc a l’Estivada de Rodés lo 27 de julh “Ten Occitània una istòria ?”,
13.06.2012. Blòg de Eric Roulet
En 1802, lo joen Giròni-Armant Cayrou arriba a Bordèu… Hilh d’una familha de 12 mainatges, li
18.04.2012. Blòg de Eric Roulet
Lo dètz e sèt de julhet de 1453, a Castilhon (la batalha), las armadas anglo-gasconas deu Ducat d’Aquitània


text:
Baulne-en-Brie
Baulne-en-Brie es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villatge del sud del departament de l'Aisne, situat dins la zòna de appellation « Champagne de l'Aisne ».
Village du sud du département de l'Aisne, situé dans la zone d'appellation « Champagne de l'Aisne ».
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
LAURENT CAVALIÉ
-
-
-
-
-
Médiathèque Montaigne
Avec quelques tambours anciens, des percussions végétales, une mâchoire d’âne et son accordéon, Laurent Cavalié vient faire vibrer cette corde sensible qui nous relie à la mythologie populaire dans ce qu’elle a de plus noble.
Alquimista del cant popular, lo Laurenç Cavalié fa partejar las palhetas que glena çai e lai sus sa tèrra lengadociana : dels cants atrapats a la volada, reciclats e arrengats al ritme de sas tèmas e de sos sòmis sangmesclats. Aqueste cantaire percussionista es un orfèbre dels mots : los qu’òm li dona tròban una segonda vida ; los qu’inventa s’engulhan dins los caps e los còrs per nos rapelar que la lenga es ritme tant coma poësia.
Amb quauques tamborns vièlhs, de percussions vegetalas, una maissa d’ase e son acordeon, lo Laurenç Cavalié ven far vibrar aquela còrda sensibla que nos religa a la mitologia populara dins çò qu’a de mai nòble.
Nouvelle création « Mon ombra e ieu » 2018 / Creacion novèla
Souscription en ligne ici / bon de souscription en téléchargement
Photo : Jacob REDMAN
ESPACE PRO
Contact Tour : Joël Mespoulède / 06 78 73 50 20 / tourneur@sirventes.com


text:
Vauxrezis
Vauxrezis es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 1er Modèl:En genièr 1996, Vaurezis a represes lo nom de Vauxrezis #que i aviá portat fins al començament del XIXe sègle
Le Modèl:1er janvier 1996, Vaurezis a repris le nom de Vauxrezis qu'elle avait porté jusqu'au début du XIXe siècle
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Civada
La civada es una planta erbacèa annala, que fa partida de la familha de las graminèas, concrètament dels grans. S'utiliza coma noiridura per las personas e pels animals. Las varietats mai cultivadas son: avena sativa e avena byzantina. Se cultiva dins de tèrras acidas e dins de zònas plujosas e d'estiu non pro caud pel blat (coma Escòcia). Segon los luòcs se semenan a la tardor o a la prima pr'amor que resistís pas tant al fred d'ivèrn coma lo blat o l'òrdi.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Originària del sud-èst asiatic e naturalizada dins los balcans, se cultiva actualament dins fòrça luòcs del mond, subretot dins de zònas temperadas, coma lo centre e lo nòrd d'Euròpa e lo nòrd d'America. Es una planta que se trapa tanben de manièra salvatja. Florís entre junh e agost e la culhida s'efectua d'estiu.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Terofit en forma de planta erbacèa de fins a 1,5 m de nautor. Rasics reticularas e potentas, pus abondantas e prigondas que las de las autras cerealas.
Composicion quimica[modificar | modificar la font]
- Amidon
- Lipids
- Sals minerals (coma fèrre, zinc o magnèsi)
- Flavonas
- Fitosteròls
- Vitaminas (A, B1, B2, PP, E e D)
- Sals silicicas
- Saponinas triterpenicas (avenacosids A e B)
- Carotenoïdes
- La civada conten pas de glutèn, mas pòt aver de contaminacion crosada amb d'òrdi e de blat
Emplecs terapeutics[modificar | modificar la font]
Emplecs aprovats per la Comission I del Ministèri alemand de la Santat:
- Dermatitis
- Verrugas
Tradicionalament s'es utilizada pel tractament de l'ànsia, l'insomnia, la discinesia biliara, l'artriti, l'artralgia, la gota, la tos seca e la gripa. S'es tanben utilizada per via topica pel tractament de la conjontiviti e de l'impetigo. Es fòrça utilizada coma una noiridura importanta pel bestial e pels umans dins los airals septentrionals.


text:
16/08/2014
A l'ofici de torisme de Brageirac...Lo parcors toristic en òc del Brageiraguès
Per lo monde que vòlon visitar lo ranvers de Brageirac, podetz trobar la discussion enregistrada per Joan-Claudi Dugros e Colette Marty sur lo site dau PGB (Païs del Grand Brageirac): tot ço que fau veire e gostar per passar un bon moment. Et ce, avec le texte en oc et sa traduction en français.
Clicatz sur: A l'ofici de torisme
Profitez de l'occasion pour parcourir le site du PGB et voir l'onglet "Un pays occitan" avec les rubriques "Cultura occitana", "Vita de cada jorn", "Vins e gastronomia" et "Patrimoni".
10:10 Publié dans Actualitats, actualité, Entrepresas e labels partenaris, Gastronomie | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
643
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 643 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Wessex[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Cynegils (611-643), premier sobeiran crestian dau reiaume. Foguèt remplaçat per son fiu Cenwalh (643-672) qu'èra totjorn un fidèu dau paganisme tradicionau.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Rachidun[modificar | modificar la font]
Après sei succès de l'an precedent (→ 642), leis Arabes contunièron d'avançar en Libia onte prenguèron Trípols après un sètge d'un mes. En Pèrsia, ocupèron lei regions d'Isfahan, de Tabaristan, de Kerman, de Makran, de Sistan, Azerbaitjan e Khorasan (→ 644).


text:
Saint-Jean-de-Thouars
Saint-Jean-de-Thouars es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sants-Texans-de-Thouars a localizat al nòrd del departament dels Dos-Sèvres. Es una municipalitat residenciala banhat per la riu çò Thouet #que la separa de Thouars.
Saint-Jean-de-Thouars est localisée au nord du département des Deux-Sèvres. C'est une commune résidentielle baignée par la rivière le Thouet qui la sépare de Thouars.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la mapa de Cassini en representant la França dintre 1756 e 1789, lo vilatge a identificat jol nom de Sants-Texans-de-Bonneval.
Sur la carte de Cassini représentant la France entre 1756 et 1789, le village est identifié sous le nom de Saint-Jean-de-Bonneval.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Un esbòs possible deus parçans de las Lanas de Gasconha (en francés)
Una contrada, un parçan (gascon), caire (lengadocian) o ròdol/ròde, una cairiá (var. cairia, càiria) (lemosin) o comarca ei ua estenduda de territòri redusida, dab ua cèrta unitat geografica deguda a las condicions naturalas, l'istòria o las relacions de proximitat entre los municipis que la forman.
Aqueste concèpte se ditz comarca en catalan, espanhòu e portugués, redolada o redolata en aragonés e pays en francés.
En Occitània en particular, existeish un ensems de concèptes similars:
- parçan o comarca, segon la geografia occitana e tanben segon l'administracion espanhòla.
- escarton dens l'istòria occitana.
- comunautat montanhòla segon l'administracion italiana.
- "país" segon l'administracion francesa.
- comunautat d'aglomeracion segon l'administracion francesa.
- canton segon l'administracion francesa.