text:
Partit Occitan
Lo Partit Occitan (POC, PÒC) [ˈpɔk] es un partit occitanista d'esquèrra. Foguèt fondat a Tolosa en 1987.
Somari
Originas[modificar | modificar la font]
Lo Partit Occitan espeliguèt dins la ciutat mondina en 1987 en resulta del recampament de militants politics isolats; dels candidats que se presentèron a las eleccions regionalas de 1986 (lista "Union Occitana" dins Tarn, lista "Per las regionalas, los Regionalistas" dins Nauta Garona, etc...); e de la fusion de mantun movement occitanista (Volèm Viure Al País, País Nòstre...). Aquela union dels tres elements foguèt possibla sus la basa de la Carta del partit. Lo cap de lista a las regionalas de 1986, per la Nauta-Garona, Patric Lasseube, foguèt un dels membres fondators.
Objectius[modificar | modificar la font]
Lo Partit Occitan vòu :
- Enançar un movement politic occitanista credible, independent de tot autre partit e luchant per la reconeissença e l'autonomia d'Occitània.
- Desalienar e conscientisar lo pòble occitan.
- Far emergir la question occitana dins lo domeni politic.
Preséncia electorala[modificar | modificar la font]
Desempuèi 1987, lo Partit Occitan a pas arrestat de presentar candidats a las eleccions municipalas, cantonalas, regionalas, legislativas e europèas. Baileja quauques comunas ruralas gràcias a sos cònsols e mai a d'elegits dins mantunes municipis.
Gràcias ambe las sieunas alianças ambe los Verds a qualques conselhièrs regionals. En Aquitània, Dàvid Grosclaude, en Miègjorn-Pirenèus Guilhèm Latruvèrsa, en PACA Hervé Guerrera e Anne-Marie Hautant, en Auvèrnha Gustau Aliròl.
Accion politica[modificar | modificar la font]
Lo Partit Occitan es present en Occitània dins las luchas economicas o d'amainatjament del territòri. Sos militants intervenon dins la batèsta per l'emplec, contra la toristificacion a l'excès, contra lo nuclear, per la salvagarda del patrimòni natural... Sos militants son tanben actius dins las accions d'aparament e de promocion de la lenga et de l'identitat occitanas.
Lo PÒC fa partida del moviment per aver d'elegits occitanistas coma candidats a las municipalas de 2014, que se sona Bastir!
Aliganças politicas[modificar | modificar la font]
Lo Partit Occitan es afiliat a la federacion "Regions e Pòbles Solidaris" que recampa divèrsas organizacions politicas dels pòbles e regions de França. Es atanben sòci d'un recampament d'organizacions nacionalistas e regionalistas de divèrses Estats d'Euròpa : l'Aligança Liura Europèa. Aqueste partit compta un certan nombre de deputats al Parlament d'Estrasborg. Lo Partit Occitan a tanben una aligança privilegiada amb lo partit ecologista francés e europèu Los Verds.
Gustau Aliròl es actualament lo pòrtaparaula del Partit Occitan e lo president de Regions e Pòbles Solidaris.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Los comitats locals o despartimentals son ramosats en federacions regionalas. Lo Conselh Nacional del Partit amassa los delegats representants dels comitats locals e de las federacions regionalas (es lo parlament del partit). Lo Burèu Nacional es elegit cada dos ans pel Congrès del partit (es l'executiu del partit). Lo Congrès es dubèrt a totes los sòcis del partit.
Dàvid Grosclaude n'es lo president actual.
Premsa[modificar | modificar la font]
Lo Partit Occitan possedís tanben un jornal que se ditz "Occitània - Volem Viure Al Pais". Aqueste pareis cada dos meses.
Occitània - VVAP - BP 28 - 81370 Sant Somplesi
De mai, "Lo CEBIER - la letra occitanista" pareis cada dos meses (Federacion provençau del Partit Occitan).
Région Provence / Lo CEBIER - BP 2 - 84400 Gargas Cedex
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Site oficial del Partit Occitan (oc) (fr) (en)
- Blòg del Comitat País Tolosan del Partit Occitan
- Blòg Seccion d'Erau del Partit Occitan
- Site Comitat Cantalés del Partit Occitan
- Blòg del Comitat d’Albigés (País de Tarn e d’Agot) del Partit Occitan
- Blòg Seccion Provença-Var del Partit Occitan
- Seccion Provença-Bocas dau Ròse/Vaucluse del Partit Occitan
- Blog Seccion Charanta occitana del Partit Occitan


c: text/html

text:
Sistèma presidencial
Un sistèma presidencial, es un sistèma de govèrn d'una republica ont la branca executiva s'elegís de manièra separada de la branca legislativa. La constitucion dels Estats Units es reconeguda coma lo primièr document oficial a descriure lo sistèma presidencialista modèrne e qu'es encara en vigor.
La caracteristica mai importanta del sistèma presidencial es lo biais que lo poder executiu es elegit, sovent nomenat "president".
Las caracteristicas dels sistèmas presidencials son :
- Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn.
- I a pas cap de relacion formala entre lo president e lo còrs legislatiu; la sua capacitat a prepausar de leis es limitada. Malgrat aiçò, lo president a lo poder de vèto suls actes aprovats pel còrs legislatiu e, a son torn, una supermajoritat del còrs legislatiu ten lo poder d'infirmar lo vèto.
- Lo president a un periòde de govèrn fixe. Las eleccions o las reeleccions se realizan en tempses predeterminats, e existís pas lo concèpte de "mocion de censura" per renversar l'executiu e convocar d'eleccions. Çaquelà, la majoritat dels sistèmas presidencials an incorporat d'amainatjaments a las leis per realizar de jutjaments amb la fin de destituir lo president s'a comés un crime.
- La branca executiva es unipersonala. Los membres del cabinet son causits pel president, e mai se, dins qualques estats amb de sistèmas presidencials, lo còrs legislatiu deu aprovar los membres del cabinet. Lo president a la capacitat de donar d'òrdres o de renversar un membre, que siá del cabinet e de l'armada, sens l'aprovacion del còrs legislatiu, mas, pòt pas renversar los jutges del còrs judiciari.
La branca legislativa dels sistèmas presidencialistas es oficialament coneguda coma "Congrès" o "Assemblada".
Qualques estats presidencialistas :
- los Estats Units, Indonesia
- las Filipinas,
- Mexic,
- Corèa del Sud
e la majoritat dels estats de l'America del Sud.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Johann Nepomuk Hummel
Johann Nepomuk Hummel (Bratislava, lo 14 de noveme de 1778 - Weimar, lo 17 d'octobre de 1837) que ho un compositor autriac d'estil de la fin deu classisisme e debuta deu romantisme e un pianista.
Wolfgang Amadeus Mozart que'u reconegó com un mainatge suberdotat en que'u dè classas en lo bèth ostalar en çò son duas annadas durant. Que ho tanben eslheve de Joseph Haydn e d'Antonio Salieri. A la mort deu purmèr que prengó la soa seguida com Mèste de Concerts en çò deu princi Esterházy.
Virtuòse deu piano e compositor hèra presat de la soa tempsada, uèi la soa òbra la mei interpreda qu'ei lo son concerto per trompeta (pèça de concors e obligatòria dens lo repertòri d'aqueste instrument).


text:
Passerat domestic
Lo passerat domestic (Passer domesticus) es una espècia d'ausèl passerifòrme de la familha dels passerats. Es pichon, es adaptat a l'abitat urban e fòrça acostumat a viure près de l'èsser uman, fins al ponch d'èsser lo mai frequent e conegut. Se tròba distribuit per tot lo glòb, e mai se es originari d'Eurasia e del Nòrd d'Africa. Es estat introdusit per l'èsser uman en lo rèste dels continents, a excepcion de l'Antartida.
100 exemplars procedentes d'Anglatèrra foguèron soltats en Brooklyn, Nòva York, coma contraròtle de plagas. Aquesta mesura foguèt seguida dins d'autras vilas d'Estats Units, a on es conegut coma lo passerat anglés per o distinguir dels passerats americanes natius.
Pòdon arribar a viure 13 ans en cautiveri, e mai se normalament paucs arriban als 7 d'ans en libertat.


text:
Rabassa
La Rabassa es un campairòl ascomicèta comestible del genre Tuber.
Se desvolopa unicament dins lo sòl a una fonsor de 10 a 15 cm al pè d'arbres dichs "rabassièrs" (casses, roves, avelanièrs, telhs). Nais a la prima e grossís a partir de mièg agost per arribar a maduretat entre novembre e fin de març. Es alara amassada - se dit "cavada" - amb l'ajuda d'un can rabassièr (o tradicionalament d'un pòrc).
Sa varietat de Perigòrd (Tuber melanosporum, familha dels eutuberacèa), dicha rabassa negra o pèrla negra de Perigòrd, es particularament recercada per la sabor que dona als plats que l'acompanhan.


text:
Cort metratge
Un cort metratge es un filme de cinèma d'una durada mai corta que la durada classica dels filmes comercials que se veson al cinèma. Lo tèrme de "metratge" fa referéncia a la longor de la bobina.
La definicion d'un cort metratge[modificar | modificar la font]
Lo limit entre cort, mejan e long metratge pòt variar segon las definicions :
- Segon lo Centre Nacional de la Cinematografia (CNC) francés, un cort metratge es un filme que son metratge passa pas 1 600 mètres en format 35 mm (o la longor equivalenta dins los autres formats), siá environ 59 minutas.
- Sul sit american IMDb, son classificats coma « shorts » los filmes de mens de 45 minutas.
- Pr'aquò als filmes de mai de 30 minutas lor dison generalament metratges mejans, e son rarament acceptats dins los festivals de corts.
- Dempuèi quelques annadas lor dison plan corts o fòrça corts d'unes filmes que lor durada passa pas tres a quatre minutas. Competicions especialas son montadas sonca per aquestes.


text:
Fréville (Sèina Maritima)
Fréville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una granda part de la parròquia de Fréville constituissiá antany un fief apertenent al Rei #que i aviá tanben, a aquel títol, lo privilègi de presentar al benefici curació. Lo Rei portava efectivament lo títol honorifique de « patron fondator » del benefici curació de Fréville. Philippe III lo Hardi #donar, en 1278, una part de las siás tèrras de Fréville, aperaquí 200 ectaras, en domeni pròpri, als chanoines regulars de Sant-Augustin del prieuré reial de Sant-Thomas dicha « Lo Mont-a los-Malauts » près de Roan[1]. La donation compreniá tanben la bassa justícia agregada al fief e un domeni fieffé representant 14 pichons fiefs e tenures. L'ensems del domeni fieffé e pas fieffé li caliá ressortir 1000 acres sus Fréville, Carville e La Folletière. Lo Rei se #reservar totun l'anautita justícia e lo patrocini de la curació. En 1281, Philippe Lo Hardi #amplificar la donation amb lo patrocini e los #dire de la curació de Fréville a la condicion qu'ajan nomenat a Fréville, dempuèi la sortida del curé actual, dos religiós dudit prieuré reial de Sant-Thomas per desservir la parròquia. Tres sacerdòts anavan d'ara endavant cohabitar a Fréville fins a la Revolucion : lo curé prieur, lo sieu vicari, e lo chapelain reial cargat de dire la messa per la familha reiala cada jorn de la setmana. Lo prieur representava un poder eclesiastic mas tanben féodal coma representant dirècte sul terren del principal senhor local. I aviá pas totun castèl mas un ostal #que pòrta encara uèi lo nom de « prieuré ». Se retendrà dos guariguèsse prieurs celèbres : Dom Antoine Corneille de 1642 a 1657 e lo abbé de Vertot de 1694 a 1696.
Une grande partie de la paroisse de Fréville constituait jadis un fief appartenant au Roi qui avait aussi, à ce titre, le privilège de présenter au bénéfice cure. Le Roi portait effectivement le titre honorifique de « patron fondateur » du bénéfice cure de Fréville. Philippe III le Hardi donna, en 1278, une partie de ses terres de Fréville, environ 200 hectares, en domaine propre, aux chanoines réguliers de Saint-Augustin du prieuré royal de Saint-Thomas dit « Le Mont-aux-Malades » près de Rouen[2]. La donation comprenait aussi la basse justice attachée au fief et un domaine fieffé représentant 14 petits fiefs et tenures. L'ensemble du domaine fieffé et non fieffé devait dépasser 1000 acres sur Fréville, Carville et La Folletière. Le Roi se réserva toutefois la haute justice et le patronage de la cure. En 1281, Philippe Le Hardi amplifia la donation avec le patronage et les dîmes de la cure de Fréville à la condition que soient nommés à Fréville, dès le départ du curé actuel, deux religieux dudit prieuré royal de Saint-Thomas pour desservir la paroisse. Trois prêtres allaient désormais cohabiter à Fréville jusqu'à la Révolution : le curé prieur, son vicaire, et le chapelain royal chargé de dire la messe pour la famille royale chaque jour de la semaine. Le prieur représentait un pouvoir ecclésiastique mais aussi féodal comme représentant direct sur le terrain du principal seigneur local. Il n'avait toutefois pas de château mais une maison qui porte encore aujourd'hui le nom de « prieuré ». On retiendra deux curés prieurs célèbres : Dom Antoine Corneille de 1642 à 1657 et l'abbé de Vertot de 1694 à 1696.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ a Mont-Sant-Aignan.
- ↑ à Mont-Saint-Aignan.


text:
Usès
Usès (Uzès en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Usès siaguèt lo centre d'un avescat tre lo sègle V e aqueste perdurèt entrò la Revolucion francesa. Siaguèt abolit definitivament en 1817. Lo 5 de genoièr de 1965, lo centre de la ciutat siaguèt declarat "sector sauvagardat", çò que permetèt d'entrepréner un trabalh de restauracion important e a l'encòp d'òbras considerablas d'urbanizacion. Aquelas transformacions valguèron a Usès la recepcion del títol de "Vila d’art e d'istòria" en novembre de 2008.
Administration[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- la Torre fenestrèla, un cloquièr cilindric qu'es lo darrièr vestigi de l'anciana catedrala romana de Sant Teodorit (que foguèt derrocada en 1563 pels protestants).
- lo Palais ducal
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Jean Racine, encara que l'escrivan francés siaguèssa pas del país, i demorèt quauque temps en çò d'un oncle. Dins sas Lettres d'Uzès comenta las dificultats qu'aguèt per compréner e se far compréner durant son sejorn dins lo país.


text:
Vocala mejana anteriora non arredondida
La vocala mejana anteriora non arredondida es una vocala que se tròba dins qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨e̞⟩ o ⟨ɛ̝⟩. Son equivalent X-SAMPA es e_o. La màger part das lengas que coneis aqueste sòn, l'emplega sonque coma allofòn de la [e] o de la [ɛ].
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es mejan, valent a dire que la lenga es plaçada entre una vocala barrada e una vocala dobèrta.
- Son punt d'articulacion es anterior, valent a dire que la lenga es tan luònh en avant coma possible.
- Son caractèr de redondetat es non arredondit, valent a dire que las labras son pas arredondidas
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan, la [e̞] existís sonque coma allofòn de la e.
Dins las autras lengas[modificar | modificar la font]
Existís generalament coma allofòn de la [e].


text:
Dolar american
Lo dolar american o dolar US ($, unicode U+0024) es la moneda nacionala dels Estats Units, d'Eqüator, de Micronesia, de las Illas Marshall, de Belau, del Salvador, de Timòr Èst, de de Panamà e dels Païses Basses Caribencs.
Lo simbòl ISO 4217 del dolar US es USD, lo simbòl usual es $. Es devesit en 100 cents.
Lo dolar US es :
- la principala moneda de resèrva utilizada dins lo mond;
- la devisa mai utilizada dins lo comèrci internacional;
- la principala devisa tractada sus lo mercat dels cambis;
- la devisa qu'a los mercats financièrs mai importants.


text:
Tarragona
Tarragona es lo capluòc de la comarca catalana de Tarragonés e de la província del meteis nom.
La ciutat foguèt tanben capitala de la província romana Tarraconensis (Tarragonesa), e es per aquesta rason que ten dins son patrimòni actual de vestigis arqueologics e monuments remarcables que datan d'aquela epòca (coma l'anfiteatre o sas muralhas. Teniá 155 563 abitants en 2009
e 675 000 abitants dins l'airal metropolitan.
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se situa sus la còsta de la mar Mediterranèa, en riba esquèrra de l'embocadura del flum Francolí.
Transports[modificar | modificar la font]
Lo pòrt de Tarragona es lo primièr pòrt de merças d'Espanha. L'Aeropòrt de Tarragona-Reus es situat à Reus e dispausa de vint e set linhas rzgularas internacionalas e nacionales, la vila dispausa d'une gara TGV (gara de Camp de Tarragona) e d'une gara centrala desservissent pels trens regionals e de grandas linhas.
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina web de la Comuna
- Informacion de la Generalitat de Catalonha
- Informacion de l'Institut d'Estadística de Catalunya
- Les nostres imatges de Tarragona, pagina amb d'imatges de Tarragona, las fèstas, etc.
- Tàrraco Wiki
- Notícies de la demarcació de Tarragona
- Agenda d'actes de la demarcació de Tarragona
- Web amb informació de la Tàrraco Imperial
- xagatarragona.cat informacion culturala e istorica de Tarragona


text:
Vicent Partal
Vicent Partal (Bétera, País Valencian, 28 de novembre de 1960) es un jornalista valencian. Aqueste activista, dels mai influents dels Païses Catalans, es dempuèi qualques annadas lo director de VilaWeb que ne foguèt un dels creadors. Partal trabalhèt abans a la revista El Temps d'Eliseu Climent e als jornals Diari de Barcelona, El Punt e La Vanguardia. Passèt tanben per la television (TVE) e a la ràdio: Catalunya Ràdio.
Se considèra qu'es un dels pionièrs d'Internet.
En 1994 farguèt lo primièr sistèma informatiu dins Internet dels Païses Catalans, e a mai d'Espanha que se sonava El Temps Online.
En 1995 creèt la societat Partal, Maresma & Associats qu'a per tòca de porgir de conselhs e d'assisténcia sus l'emplec d'Internet e de ne facilitar l'accès. N'espeliguèt puèi l'Infopista catalana que, en 1996 venguèt Vilaweb, la revista electronica de nòvas mai importantas en catalan, que ten mai de cinquanta edicions dins tot lo mond.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Catalunya en l'estratègia militar d'Occident (1987)
- Els nacionalistes a l'URSS (1988)
- La revolta nacionalista a l'URSS (1991)
- Atles de l'Europa futura (1991)
- Converses sobre els origens d'internet a Catalunya (2000)
- Catalunya 3.0 (2001)
- 11-M: El periodisme en crisi (2004), amb lo jornalista basc Martxelo Otamendi
- Periodisme quàntic. Fent periodisme a Internet. L'experiència dels primers deu anys de VilaWeb (2007)
- Llibreta de Pequín (2009)
- A un pam de la independència (2013)
De veire tanben[modificar | modificar la font]
- Vicent Partal dins la galariá de Pioners de la xarxa
- Vilaweb


text:
632
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 632 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Peninsula Aràbia[modificar | modificar la font]
L'annada foguèt marcada per la fin de la definicion dei rites islamics per Maomet que faguèt son romavatge a La Mèca. Quauquei setmanas après son retorn a Medina, moriguèt de malautiá lo 8 de junh. Sei companhons designèron Abu Bakr per li succedir coma cap dei musulmans.
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Fin dau periòde de crisi de succession aparegut après la mòrt de [Cosrau II]] en 628 e la revirada de la guèrra còntra l'Empèri Roman d'Orient ambé la presa dau poder per Yazdgart III.


text:
Basacle
Lo Basacle es un sit toristic e istoric de Nauta Garona situat a Tolosa sus Garona (levada del Basacle).
Istòria[modificar | modificar la font]
De tot temps, los òmes an traversat Garona pel basacle, mena de ga accessible a pè. Lo tèrme ven del latin vadaculum que vòl dire « pichon ga ». Se tròba al punt d'alentiment del corrent, aprèp lo cambiament de direccion del flume. La nautor febla de las aigas permetèt la construccion del primièr pont sus Garona a Tolosa.
En 1190, amb l'autorizacion del comte Raimon V de Tolosa, una paissièra apelada tanben levada del Basacle foguèt construcha amb de molins novèls; lo finançament d'aqueste complèxe e mai los fraisses d'entretenement e de foncionament foguèron assegurats per una associacion de senhors.
Los beneficis èran repartits entre accionaris segon lo nombre de parts en lor possession; pauc a pauc aquelas parts s’escambiavan entre senhors sul mercat de Tolosa, lors corses variavan en foncion del rendement dels molins.
Lo Basacle venguèt atal la primièra societat per accions dins l'istòria del mond.
Es dempuèi 1888 que los molins del Bazacle venguèron progressivament productors d’electricitat e en 1946 proprietat d'EDF.
Actual[modificar | modificar la font]
Lo Basacle abrita totjorn una centrala idroelectrica en activitat dins una partida dels bastiments.
L'autra partida es doberta al public e se visita, dins la visita se veu tanben la passa de peisses
Lo Basacle aculhís tanben de mòstras temporàrias tot lo long de l'an segon los programas.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
La levada vista del Pont dels Catalans


text:
PERT
Lo metòde PERT (acronim en anglés per Program o Project Evaluation and Review Technique) o Tecnica de revision e evaluacion de programas, es un metòde convencional utilizat en gestion de projècte. Es censat èsser capable de representar e d'analisar de biais logic las tascas e lo malhum de las tascas de realizar dins un projècte. Es una aisina de gestion de la qualitat. Aquela tecnica es un modèl per l'administracion e la gestion de projèctes inventada en 1958 pel burèl dels projèctes especials de la marina dels Estats Units del Departament de Defensa dels Estats Units d'America dins l'encastre del projècte de missil balistic mobil lançat dempuèi un sosmarin. Aquel projècte èra una responsa dirècta a la crisi del Sputnik.
Lo diagrama PERT es una aisina de representacion grafica permetent de veire las sequéncias logicas d'activitats que cal realizar fins que s'acabe un procès productiu: un plan de trabalh, una accion, un programa, eca. Aquela aisina permet de realizar una planificacion complèta e ordenada de las accions, d'identificar las interrelacions logicas entre las diferentas activitats necessàrias e d'identificar los camins critics dins la realizacion d'un plan de trabalh.[1]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Bernard Roy, Conceptor en 1958 del Metòde MPM (desvolopat al sen de la Stat SEMA-METRA ) que presenta d'autres avantatges a respècte del sistèma PERT.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Organizacion scientifica del trabalh (OST)
- Diagrama de Gantt
- Gestion de la qualitat
- Diagrama de cicle
- Metòde de la cadena critica
- GanttProject, logicial liure permetent de realizar lo malhum de PERT
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Las tecnicas de planificacion
- (fr)Corses suls malhums PERT
- (fr)PDF suls malhums logics Comparason dels malhums PERT e PDM.
- (fr)Metòde MPM: Metòde dels potencials METRA (de Bernard Roy)


text:
Boney M
Boney M. es un grop vocal alemand d'anglofons de las Caribas de disco-pop, creat e dirigit pel productor alemand Frank Farian e que foguèt actiu de 1976 a 1985. Los quatre membres a l'origina del grop son Bobby Farrell (defundut lo 30 decembre de 2010 a Sant Petersborg en Russia), Liz Mitchell, Maizie Williams, e Marcia Barrett. Reggie Tsiboe cantèt amb eles de 1982 a 1985, sa foto pasmens pareis pas sul site oficial.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En decembre de 1974, lo cantaire e compositor alemand Frank Farian (de nom vertadièr Franz Reuther), que travalhava pel labèl alemand Hansa Records, enregistrèt en estudio Baby Do You Wanna Bump?, que faguèt a l'encòp la votz grava e las voces de tèsta. Mes sul marcat per Farian que prenguèt lo pseudonim de Boney M., lo titre coneis un grand vam als Païses Basses e en Belgica.
Formava un grop avidament per ne far la promocion dins las discotècas e a la television. Engatgèt de coristas antilhadas: Maizie Williams, originària de l'illa de Montserrat, Sheyla Bonnick, cantaire jamaïcana, e un dansaire del nom de « Mike » (als primièrs temps).
En 1975, Sheila Bonnick foguèt remplaçada per Claudja Barry (qu'aviá succedit a Donna Summer dins la comèdia musicala Hair) e Mike per Bobby Farrell, dansaire exotic originari de l'illa d'Aruba. La caira jamaïcaina Marcia Barrett integrèt a son torn lo grop. En 1976, Liz Mitchell, ancian membre dels Humphries Singers, remplacèt Claudja Barry, demissionària, lassada de far pas que de la sincronizacion labiala.
La grop es ara constituit de Liz Mitchell, Maizie Williams, Marcia Barrett, e de Bobby Farrell.
S'oficialament Bobby Farrell es lo dansaire e cantaire del grop, la vòtz rocasuda es aquela de Frank Farian d'esperel, modificada per l'electronica e enregistrada sus banda magnetica. Quitament, Maizie Williams jamai cantèt de tota la seuna carrièra dins lo grop. Gaireben totas las cansons son cantadas per Liz Mitchell e Frank Farian, Marcia Barrett fasián los còrs, e qualques cansons en solo (coma Belfast).
L'imatge de Boney M., tres filhas prosternadas als pés d'un mèstre vodó pareissent un proxenet, sens dobte contribuiguèt al succès del grop, mas es subretot la qualitat de las melodiás e de las instrumentacions, fòçra obratjada, qu'explican lo trionf fenomenal qu'emportèt lo grp en Euròpa amb de titres Daddy Cool (1976), Sunny (1977) o Ma Baker (1977) coma la lors version del classic del reggae dels Melodians, Rivers of Babylon (1978), tresena melhora venta de discs 45 torns de tota l'istòria dels classaments britanics.
Aprèp Rasputin (1978) e una reprisa du Painter Man de The Creation (1979), lo grop coneguèt los seus darrièrs vams disco amb Hooray! Hooray! It's a Holi-Holiday! (1979), Gotta go Home (1979) e El Lute (1979).
L'an 1980 es pro calma amb la sortida de quatre cançons: Bahama Mama, My friend Jack, Children of paradise e Felicidad.
Seguèt una virada en Africa e l'enregistrament de l'album Boonoonoonoos que pareguèt a l'automne de 1981.
En 1982, Bobby Farrell quitèt lo grop e foguèt remplaçat per Reggie Tsiboe, fins al son retorn dins lo grop en 1984.
Las sortidas comercialas venguèron mais rares e l'album Ten thousand lightyears sortiguèt qu'en 1984. Lo grop encontra mens lo vam que coneguèt dins los ans disco.
En 1985, Boney M. sortiguèt son darrièr album Eye dance que foguèt escac comercial e aprèp un espectacle celebrant lo lors 10 ans de carrièra e la sortida d'una recopilacion, los membres del grop se separèron en 1986.
En 1989, alara que Liz, Marcia, Maizie e Bobby son totes espandits epl monde, lo grop original se tornèt formar e trionfèt encara en Euròpa amb un « Megamix » seguit del « Summer Megamix »: s'agís d'un recopilacion de totes los vams dins una novèla version. La mòda dels « Megamix » foguèt alara lançada e fòrça artistas s'i ensagèron. Foguèt lo darrièr còp que los quatre membres oficials de Boney M. foguèron sua scèna ensemble.
De 2006 a 2010, cada membre original del grop se produguèt amb sa pròpria formacion jos nom de « Boney M. »
Bobby Farrell moriguèt d'una malautiá cardiaca[1] lo 30 de decembre de 2010 a l'adat de 61 ans dons una ostelariá de Sant Petersborg (meteis jorn e luòc que Raspotin, eponim de lor vam mai grand)[2] alara que lo grop èra en virada en Russia.
Discografiá[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M a succombé à une maladie cardiaque, selon les enquêteurs », tempsreel.nouvelobs.com, le 5 janvier 2011.
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M est mort », 7sur7.be, lo 30 de decembre de 2010.


text:
Oscar Ruggeri
Oscar Alfredo Ruggeri - tanben conegut com El Cabezón - (Rosario, Província de Santa Fe, Argentina, lo 26 de genèr de 1962) qu'ei un fotbolaire e un entrenaire argentin.
Que joguè comencè dab lo Boca (lo club qui'u formè dehens la soa seccion juvenila), puish, que passè a River Plate e a San Lorenzo.
A maugrat d'estar estat format per Boca, lo son passatge peu club rivau de River que ho marcant dens la soa carrièra per'mor River, alavetz entrenat per Héctor Veira, que passava per ua de las soas tempsadas mei gloriosas quan remportè la campionat nacionau, la Copa Libertadores e la Copa Intercontinentau. En mei d'aquò que ho l'annada qui Ruggeri he partida de la Seleccion nacionau argentina qui ho coroada campiona deu Monde a l'escadença de la Copa deu Monde de fotbòl de 1986


text:
Eddy Merckx
Eddy Merckx (Edouard Louis Joseph, Baron Merckx segon l'estat civil bèlga, nascut a Meensel-Kiezegem, Brabant, a l'èst de Lovaina lo 17 de junh de 1945) es un ciclista flamenc professional considerat per totòm, qu'es indenegable lo fach, coma lo melhor de l'istòria tota del ciclisme internacional.
Somari
- 1 La Carrièra
- 2 Victorias màgers
- 3 Autres espets e recòrds
- 4 Lo demai de sa vida...
- 5 Bibliografia
- 6 Documents audiovisuals
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Ligams videografics
- 9 Nòtas & referéncias
La Carrièra[modificar | modificar la font]
Amb 525 victòrias al siu palmarès, ne deten lo recòrd absolut, que ganhèt totas las Classicas e Grands torns del calendièr, franc París-Tors e l'ara dispareguda Bordèu-París, 28 classicas e 11 grands Torns.
Designat 3 còps melhor esportiu del mond en 1969, 1971 e 1974, escaisnomat lo Canibal per jornalistas e adversaris, que li ne daissava el als autres sonque las micalhas del festin, aguèt pr'aquò un fum d'adversaris valents e valedors coma, e bèl primièr que primieràs, lo neerlandés Joop Zootemelk (6 còps lo siu segond, davant ganhar enfins lo Tour en 1980), lo francés de Savòia Bernard Thévenet, l'italian Felice Gimondi, l'espanhòl establit dins las Landas, al Mont, Luis Ocaña, lo siu conteiral flamenc Roger de Vlaminck dins las classicas, mai lo grand champion lemosin Raimond Polidor.
Se retirèt en 1978, aprèp mai de 15 ans de carrièra professionala, que la suspicion de dopatge existiguèt (amb de resultats atal, cossí ne seriá pogut èsser estat diferent?) mas ne foguèt pas jamai averada e provada, malgrat las campanhas de premsa orquestradas pels interèsses economics, financièrs, nacionals e esportius de las equipas dels sius adversaris principals.
Victorias màgers[modificar | modificar la font]
D'efièch, trionfèt 5 còps dins lo Torn de França en 1969, 1970, 1972, 1973, 1974.
Idem lo Giro d'Italia, 1968, 1970, 1972, 1973, 1974.
Ne foguèt un còp (sonque...) venceire de la Vuelta a España o Torn d'Espanha en 1973.
Foguèt amai 3 còps campion del mond de ciclisme de l'espròva sus rota en 1967, 1971 e 1974.
Ganhèt 7 còps Milan-San Remo, en 1966, 1967, 1969, 1971, 1972, 1975 e 1976.
5 còps Lièja-Bastonha-Lièja en 1969, 1971, 1972, 1973 e 1975.3 còps París-Roubaix (lo ben nomenat Infèrn del nòrd...) en 1968, 1970 e 1973.
Idem 3 còps París-Niça (La corsa al solelh...) en 1969, 1970 e 1971, mai 3 Flèchas Valonas (1967, 1970, 1972), 2 còps la Ronde van Vlanderen (Torn de las Flandras) en 1969 e 1975, idem lo Giro di Lombardia (Torn de Lombardia) en 1971 e 1972.
Demest autras moltas e tantas victòrias sul circuit mondial.
Obtenguèt tot parièr 7 Super Prestige Pernod International, que designa lo melhor ciclista del mond, adereng, en 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974 e 1975.
Benlèu (amai de segur gaireben...) lo palmarès mai complèt e remirable de l'istòria tota de l'espòrt mondial, totas disciplinas mescladas.
Autres espets e recòrds[modificar | modificar la font]
recòrd del mond de l'ora[modificar | modificar la font]
Batèt tanben lo recòrd del mond de l'ora al velodròm de Ciutat de Mexic, en altitud, en 1972, amb una performància de 49,431 km.
Lo servarà pendent dotze ans.
Amai de las siás 525 victòrias professionalas (333 fòra critèriums), comptèt moltas victòrias en amator, que la pus importanta ne foguèt lo Campionat del mond amator de ciclisme sus rota en 1964.
un fum d'autres recòrds[modificar | modificar la font]
Deten tot parièr los recòrds del nombre màger de victòrias dins una sola sason (54) idem victòrias d'etapa dins lo Tour (34) idem las corsas classicas (28) idem dins una sola classica (7, la Milan-San Remo), e de victòrias dins los 3 grands Torns (11).
Deten enfins lo recòrd de 96 jorns passats amb lo maillot jaune sus las rotas del Tour de França.
Foguèt lo sol tanben a ganhar la meteissa annada los 3 malhòls distintius del Tour, çò es lo jaune, lo verd (correire mai regular o classament per punts) e lo de peses (de melhor escaladaire).
Lo demai de sa vida...[modificar | modificar la font]
Maridat amb na Sabine Acou dempuèi lo 9 de decembre de 1967, aguèt una filha, Sabrina, e un filh, Axel, nascut lo 8 d'agost de 1972.
Venguèt correire professional de plan bon nivèl mas sempre entrepachat çaquelà per la reputacion e lo palmarès del papà.
Ciclista molt potent e complet, se ganhèt pr'aquò lo Campionat de Belgica sus rota en 2000, 1 etapa del Giro la meteissa annada e la medalha de bronze als Jòcs Olimpics d'Atenas en 2004.
Patiguèt Eddy d'un problèma grèu d'obesitat que sanèt gràcias a una operacion de reduccion de l'estomac...
Creèt una usina de cicles a Meise.
La siá modestia exemplara e tan remirabla ne foguèt pas sovent seguida per molts campionets que i aguèt.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
libres de n'Eddy Merckx en collaboracion[modificar | modificar la font]
- Eddy Merckx & Marc Jeuniau: Plus d'un tour dans mon sac Mes carnets de route 1972... Éditions Arts et Voyages 1972 (en francés)
- ... amb Pïerre Chany: Coureur cycliste... Colleccion Un Homme et son métier ed. Robert Laffont 1974 (idem)
- ... amb Pierre Depré: Ma chasse aux maillots rose, jaune, arc-en-ciel Mes carnets de route 1974... ed. Arts et Voyages id (id)
- ... amb Toon Claes... La passion du vélo... Roularta Books Roulers Belgica 2008 (id)
a perpaus d'Eddy Merckx[modificar | modificar la font]
- François Terbeen: Le phénomène Eddy Merckx et ses rivaux... cò Del Duca París 1971 (en francés)
- Roger Bastide: Eddy Merckx cet inconnu... Marabout Belgica 1972 (idem)
- Marc Jeuniau: Eddy Merckx l'homme du défi... Éditions Arts et Voyages 1977 (id)
- Jean-Paul Ollivier: Eddy Merckx, la véritable histoire Éditions Glénat mai de 1996 (id)
- Théo Mathy: Eddy Merckx, les tours de France d'un champion unique... Éditions Luc Pire mai de 2008 (id)
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
- Joël Santoni: La course en tête, filme documentari (c) França 1974


text:
Categoria:Pintre flamenc
Veire tanben : Categoria:Pintre neerlandés (Las províncias mai conegudas de las dètz-e-sèt Païses Basses èran Flandra al sud e Olanda al nòrd. A l'epòca, coma pars pro toto, s'apelava sovent 'flamenc' totes los artistas neerlandeses, coma s'apelava 'neerlandés' los artistas flamencs. Actualament l'adjectiu 'neerlandés' es puslèu comprés pas que pel nòrd e 'flamenc' pel sud. Dempuèi 1830 los pintres flamencs son tanben de pintres 'bèlgas'.
Articles dins la categoria « Pintre flamenc »
Aquesta categoria conten los 2 articles seguents.


text:
Terek (fluvi)
Terek qu'ei un deus principaus fluvis de Caucàs, d'ua longor de 623 km.
Geografia[modificar | modificar la font]
Que neish dens un glacèr au sud-oèst deu tuc Kazbek, près deu son bèc, dens lo nòrd de Georgia, a 4 267 m d'altitud, apuish que correish de cap au nòrd. Que trauca suu còp la termièra russa au nivèu de l'Ossetia deu Nòrd, en traversant la capitau Vladikavkaz. Que va autanlèu de cap a l'èst e qu'adaiga Chechenia, puish Daguestan, abans de dividí's en duas brancas qui's getan dens la mar Caspiana. Au hons de la vila de Kizliar que forma un immens dèlta fluviau de haut o baish 100 km de large.


text:
Categoria:Portal
Article principal: Portal
Aquesta categoria collècta los portals de la Wikipèdia occitanofòna.
Pensatz a referénciar vòstras creacions sus
- Projècte:Portals
- Wikipèdia:Categorias d'esbòsses, pels esbòsses especializats,
- Projècte:Carta grafica, pel tipe de portal
- Projècte:Carta grafica/Modèls de ligam portal, pel ligam vèrs lo portal
- Wikipèdia:Sinoptic per un tablèu general
Veire tanben : Categoria:Projècte Wikipèdia
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
- Portal:Raiç (1 C)
*
- Ligam portal (5 C, 33 P)
- ► Portal:Cultura (8 P)
G
- Portal:Geografia (2 C, 10 P)
S
- Portal:Sciéncia (3 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Portal »
Aquesta categoria conten los 49 articles seguents.


text:
Millencourt-en-Ponthieu
Millencourt-en-Ponthieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La Distincion de la Cosedura sise a Millencourt a apertengut a Gérard de Fretel de Vismes, coma ne testifica una confession de 1388
La Seigneurie de La Couture sise à Millencourt a appartenu à Gérard de Fretel de Vismes, comme en témoigne un aveu de 1388


text:
Lo cian (del grèc kuavός, kuanos, l'azurit) es una color pura de la lutz de longor d'onda 500 nm. Es de còps que i a nomenada blau clar o blau cèl. Es una mescla de luses blava e verda. Lo cian es la complementària del roge: los pigments cians absorbisson la lutz roja e difusan las luses verda e blava.
Lo pigment cian es una color de basa per la quadricromia utilizada en estampariá. Amb las tenchas magenta, jauna e negra, lo cian es utilizat dins totas las estampadoiras colors utilizant la tecnologia quadricromica (quatre colors de basa) : estampadoira de tencha rajadoira, de sublimacion o de lasèr.
D'unas estampadoiras de tencha rajadoira utilizan doas nuanças de cian: lo cian normal e lo cian clar (light cyan). Dins qualques estampadoiras professionalas, s'utilizan tres tenchas cian : lo cian normal, un cian clar de 50% e un cian ultraclar de 25%.


text:
Foxit Reader
Foxit Reader es un logicial multilingue que permet de legir los fichièrs PDF. La version basica que permet de legir los fichièrs PDF es gratuita, mas existís tanben una version professionala. A l'origina Foxit Reader èra desvolopat solament pels sistèmas Windows, mas dempuèi lo 20 de genièr de 2009, una version per Linux es disponibla. La version seguenta del logicial prepausarà l'occitan coma lenga per l'interfàcia.
Foxit Reader es subretot popular per sa velocitat e perque ten mens d'espaci sul disc que Adobe Reader[1], qu'es lo lector de PDF mai utilizat.


text:
Categoria:Enigma istoric
Se recampan aicí los subjèctes istorics del mond real, qu'an fach l'objècte de trabalh d'istorians mas per los quals mantuna tèsi son desvolopadas sens que cap pòrte de certituds definitivas. Al contrari, semblariá plan que los eveniment evocats demòren encara longtemps sens explicacion complèta. Aquestes subjèctes, d'aqueste fach, son estats tanben fòrt sovent la basa de scenaris d'òbras de ficcion.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
A
- ► Assassinat de John F. Kennedy (1 P)
Articles dins la categoria « Enigma istoric »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Aplicacion (matematicas)
En matematicas, lo concèpte d'aplicacion formaliza l'idèa intuitiva de dependéncia determinista entre dos elements qu'un d'elei (la valor de l'aplicacion) es entierament determinat per l'autre (la variabla de l'aplicacion).
D'un biais informau, una aplicacion f es la donada :
- de dos ensembles X, Y (que supausarem non vueges)
- d'un biais d'associar a cada element x de l'ensemble X un element unic y de l'ensemble Y, sonat imatge de x per f, o valor de f en x, e notat f(x)
Se ditz alora que f es una aplicacion de X dins Y (o de X vèrs Y ) e s'escriu .
Per indicar qu'un element x de X a per imatge l'element y de Y, se pòt notar : .
Exemple : l'esquèma çai sus (o diagrama sagitau) representa una aplicacion particulara d'un ensemble X de 3 elements (notats 1, 2, 3) dins un ensemble Y de 5 elements (notats a, ... , e). Se pòt interpretar X coma un ensemble de 3 objèctes destriables (son numerotats) e Y coma un ensemble de 5 boitas destriablas (son tanben "numerotadas"). Amb aquela interpretacion, cada aplicacion de X dins Y pòt èsser vista coma un dei biais de plaçar leis objèctes dins lei boitas : a cada objècte, l'aplicacion associa la boita ont es plaçat ; dins lo cas representat, leis objèctes "1", "2", "3" son plaçats respectivament dins lei boitas a, c, d.
De segur, i a d'autrei biais de lei plaçar (n'i a 53 = 125 en tot) : per exemple, se seriá poscut metre lei 3 objèctes dins la boita b, çò que seriá estat representat per l'aplicacion g de X dins Y tala que
- g (1) = b, g (2) = b, e g (3) = b.
Remarca terminologica : s'emplega sovent lo mot foncion per sinonim d'aplicacion de valors numericas (realas o complèxas). Ansin, una foncion es una aplicacion , ont Y es un sosensemble de (l'ensemble dei reaus) o de (l'ensemble dei complèxes).
Per exemple, en geometria, l'aira a d'un carrat es una foncion de la longor dau costat :
- ;
la dependéncia entre e a se representa per l'aplicacion (l'ensemble dei reaus positius se nòta ).
Somari
- 1 Definicions
- 2 Imatge dirècte
- 3 Imatge invèrs
- 4 Composicion d'aplicacions
Definicions[modificar | modificar la font]
- Formalament, una aplicacion f d'un ensemble X dins (o vèrs) un ensemble Y es un triplet onte es un sosensemble dau produch cartesian X x Y satisfasent la condicion seguenta :
per tot element x de X, existís un element unic y de Y tau que .
- L'element y ansin definit (dich associat a x) se nòta f(x) : es l'imatge de x per l'aplicacion f, o la valor de f en x.
- S'escriu (que se liège : « f (es una) aplicacion de X dins Y »).
- Se ditz que l'ensemble X es lo domeni de f o l'ensemble de definicion de f.
- Se ditz que l'ensemble Y es lo codomeni de f o l'ensemble d'arribada de f.
- L'ensemble es un sosensemble dau produch cartesian X x Y : es un graf. Se ditz qu'es lo graf de l'aplicacion f. Per definicion :
- ;
- autrament dich :
Aplicacion identica d'un ensemble X[modificar | modificar la font]
Es l'aplicacion de X dins X, notada , qu'a cada element x de X associa lo meteis element x.
- ; autrament dich : per tot x dins X.
Lo graf de l'aplicacion identica de X es l'ensemble seguent (sonat diagonala dau carrat cartesian de X) :
- ; autrament dich :
Aplicacion constanta sus un ensemble X[modificar | modificar la font]
Se ditz qu'una aplicacion es constanta s'existís un element (fixat) de Y tau que per tot element x de X : es una aplicacion tala que la valor de f en un ponch x siá independenta de x (totei leis elements de X an lo meteis imatge per f ; dins l'interpretacion ja donada, totei leis objèctes son plaçats dins la meteissa boita).
Egalitat de doas aplicacions[modificar | modificar la font]
Segon la definicion supra, doas aplicacions e son egalas se e solament se :
- , çò qu'equivau a :
Autrament dich, lei doas aplicacions e son egalas, çò que s'escriu , se e solament se, simultaneament :
- an lo meteis domeni, notat aicí X
- an lo meteis codomeni, notat aicí Y
- per tot element x de X
Ensembles d'aplicacions[modificar | modificar la font]
L'ensemble deis aplicacions de X dins Y se nòta indiferentament o (coma una poténcia) .
Imatge dirècte[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion .
Imatge d'una aplicacion[modificar | modificar la font]
Un element y de Y es una valor de f se e solament s'existís (aumens) un element x de X tau que f(x) = y. Se sòna imatge de l'aplicacion f l'ensemble dei valors de f ; es un sosensemble dau codomeni Y que se nòta . Per definicion :
- ;
- autrament dich :
Exemples[modificar | modificar la font]
- Dins l'exemple representat sus la figura en tèsta d'article, . En interpretant f coma un biais particular de plaçar lei 3 objèctes dins lei 5 boitas, l'imatge de f es l'ensemble dei boitas que contènon aumens un objècte.
- Siá l'aplicacion . A per imatge , l'ensemble dei nombres reaus positius. Aquò se demòstra per inclusion dobla :
- Se y es dins l'imatge de , existís un reau x tau que , donc y es positiu, çò que pròva l'inclusion .
- Reciprocament, se y es un reau positiu, se pòt definir ; alora , donc y es dins l'imatge de ; aiçò pròva l'inclusion .
- Siá l'aplicacion . A per imatge (demostracion analòga).
Aquesteis exemples mòstran que, segon lei cas, l'imatge e lo codomeni d'una aplicacion pòdon èsser diferents o egaus : fau a priori s'avisar de pas confondre lei doas nocions. Se ditz qu'una aplicacion es subrejectiva se son imatge coïncidís amb son codomeni (cada boita contèn aumens un objècte). Segon aquesta definicion, es subrejectiva, e lei doas autreis aplicacions o son pas.
Remarca : leis aplicacions an lo meteis domeni e lo meteis graf , mai son diferentas, qu'an pas lo meteis codomeni : la segonda es subrejectiva e la premiera o es pas.
Generalizacion[modificar | modificar la font]
Estent un sosensemble (o partida) A de X, se definís l'ensemble :
- ;
- autrament dich :
Se ditz que es l'imatge dirècte de A per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau codomeni de f.
- En particular, .
Imatge invèrs[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion .
Estent un sosensemble (o partida) B de Y, se definís l'ensemble :
Se ditz que es l'imatge invèrs de B per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau domeni X de f.
Composicion d'aplicacions[modificar | modificar la font]
Es una nocion essenciala. Compausar doas aplicacions consistís a leis encadenar. Estent e d'aplicacions talei que lo codomeni Y de la premiera siá lo domeni de la segonda, se pòt, per cada element x de X, determinar son imatge y = f(x) per f, qu'es un element de Y, puei l'imatge z = g(y) de y per g, qu'es l'element de Z :
L'aplicacion de X dins Z qu'en tot element x de X associa l'element z de Z ansin definit es sonada compausada deis aplicacions f, g (dins aquest òrdre). Se nòta .
- ; autrament dich : per tot element x de X,
Remarca : còmpte tengut dei notacions, dins l'escritura , la succession deis aplicacions se liège de la drecha vèrs la senèstra.
Associativitat de la composicion d'aplicacions[modificar | modificar la font]
Estent tres aplicacions , e talei que lo codomeni Y de caduna dei doas premieras siá lo domeni de la seguenta. Alora :
D'efècte, lei dos membres son d'aplicacions qu'an lo meteis domeni X, lo meteis codomeni W, e tot element x de X a lo meteis imatge per aquelei doas aplicacions, çò que pròva l'egalitat.
Se ditz que la composicion d'aplicacions es associativa. Se pòt alora notar l'aplicacion compausada de f, g, h sensa parentèsis :
Compausada d'una aplicacion amb una aplicacion identica[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion . Alora (ben s'avisar de l'òrdre):
Per exemple, se pòt verificar ansin la premiera d'aquelei doas relacions :


text:
Abadiá de Sant Guilhèm dau Desèrt
L'Abadiá de Sant Guilhèm dau Desèrt es una abadiá situada en Lengadòc, dins l'actual departament d'Erau, dins lo vilatge de Sant Guilhèm dau Desèrt localizat dins la val de Gellona al jonhent del riu de Verdus e del flume d'Erau. L'ensems arquitectural format per l'abadiala, las clastras, e los bastiments del convent es un dels mai complets del Lengadòc mediterranèu.
Istòria[modificar | modificar la font]
D'en primièr nomenada abadiá de Gellona, foguèt fondada e dotada lo 14 de decembre de 804 per Guilhèm de Gellona, comte de Tolosa e duc d'Aquitània, que serà pus tard canonizat en Sant Guilhèm. La glèisa actuala es la tresena edificada dins aquel luòc. De la primièra construida pel comte Guilhèm, demòra pas cap de traças visiblas. La segonda, d'après lo Sacramentari de Gellona, foguèt enauçada a la fin del sègle X, mas ne'n demòra a l'ora d'ara que la cròta e la torre de Sant Martin al sud de l'edifici. Aquesta glèisa preromanica foguèt degalhada o destruida per un grèu incendi al començament del sègle XI. L'abadiala romanica actuala foguèt alavetz constituida en tres fasas per l'abat Pèire I, entre lo mitan del sègle XI e la fin del sègle XII.
De bregas an sovent opausadas las abadiás vesinas d'Aniana e de Gellona, los monges d'aquesta darrièra agent sempre volgut menar una politica d'independéncia. Lo prestigi de l'abadiá al sègle XII èra fòrça important, sa visita èra fòrça recomandada als romieus de Sant Jaume de Compostèla, per fin d'i adorar las relíquias de la crotz e del còs de Guilhèm.
En 1569 l'abadiá foguèt saquejada per d'uganauds venguts d'Aniana e Ginhac. Al començament del sègle XVIII, de benedictins de Sant Maur construguèron al sud de l'abadiá un novèl monastèri d'estil classic constituit de tres bastiments e d'una cort centrala. En 1783 l'abadiá es suprimida per decision reiala e jos l'influéncia de l'avescat de Lodeva, totes sos bens atribuits a aqueste darrièr. A la Revolucion Francesa, l'abadia serà espeçada e venduda.
Las clastras foguèron desmuralhadas e possedisson pas pus que doas galariás (nòrd, e oèst en partida). Aqueste ensems foguèt vendut en 1905 e se trapa uèi al musèu The Cloisters a Nòva York. Qualques tròces son servats a la Societat Arqueologica de Montpelhièr.


text:
Grace Chisholm Young
Grace Chisholm Young (Anglatèrra, 1868-1944) que's doctorè en matematicas a Göttingen devath la direccion de Klein, on e comencè las soas recèrcas mes, lo son pair tombant malaut, que tornè a Anglatèrra, on e's maridè dab lo son ancian ensenhaire Young. Grace que l'encoratgè a consagrà's, en mei de l'ensenhament, a la recèrca. Que tribalhèn amassa, mes la majoritat deus escrits que presentan sonque lo nom d'eth. Qu'escrigoc libes didactics entaus lors hilhs qui son vertadèrs manuaus entà l'ensenhament de las matematicas.


text:
Region de Múrcia
La Region de Múrcia es una comunautat autonòma d'Espanha, situada dins lo sud-est de la Peninsula Iberica entre Andalosia e la Comunautat Valenciana, e entre la còsta mediterranea e Castelha-La Mancha. Sa capitala es la vila de Múrcia que es lo sieti daus organs institucionaus regionaus, fòra de l'Assemblada Regionala qu'a son sieti a Cartagena.
Un terç de la populacion totala de la Region de Múrcia viu a Múrcia, sa capitala, e la region es la principala productora de frucha, legums e flors d'Euròpa. A daus vinhaus importants rasis los municipis de Bullas, Yecla e Jumilla qu'an 'na denominacion d'origina. Son clima es chaud e son territòri es semiarid quasi de pertot ; despiech de quò, son agricultura es tradicionalament d'irrigacion. Lo pueg pus naut de la region es lo pueg de Revolcadores (2 001 m) a Mortella.
Coordenadas:
- Lat: 38° 00' 00" N (en format decimau: 38,0°)
- Long: 1° 30' 00" W (en format decimau: -1,5°)
Somari
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Releu[modificar | modificar la font]
La Region se situa a l'extremitat orientala de las Cordilheras Beticas e es influenciada per son orografia. 'Quelas cordilheras es formada per las cordilheras Prebetica, Subbetica e la Penibetica (dau nòrd au sud).
Tradicionalament se considera que lo pueg de Revolcadores qu'aparten au massís dau mesme nom, es lo punt culminant de la Region de Múrcia emb 2027 m ; mas dins las mesuras de las darrieras mapas dau SNIG (Servici Nacionau d'Informacion Geografic d'Espanha) lo pueg de Revolcadores figura emb 1999 m e una cima dau mesme massís, un pauc mai au nòrd, es pus elevada : Los Obispos (Los Evesques) emb 2015 m d'altitud.
Quasi 27% dau territòri murcian correspond au releu montanhós, 38% a de las deprecions entre las montanhas e a daus vaus e 35% a de las planas.
Climatologia[modificar | modificar la font]
La Region de Múrcia a un clima mediterraneu de tipe semiarid, emb daus iverns doç (11 °C de mejana en decembre e genier) e daus estius chauds (emb daus maxima de 40 °C). La temperatura annuala mejana es de 18 °C.
Emb de las precipitacions de 300 a 350 mm per an, la region a entre 120 e 150 jorns per an ente lo ciau es totalament esnautat. Abriu e octòbre son los mes emb lo mai de precipitacions.
La distància entre la mar e lo releu fai qu'existís 'na diferéncia termica entre la còsta e l'interior, subretot en ivern. 'Laidonc qu'en lo litorau las temperaturas son rarament en dessós de 10 °C, dins las comarcas de l'interior despassan pas los 6 °C e lors precipitacions son pus importantas (d'aicinta 600 mm).
La vila de Múrcia a lo recòrd de temperatura dau segle XX en Espanha : 47,2 °C lo 4 de julhet de 1994. L'ivern de 2005 fuguet lo pus freg dempuei un brave temps e i a 'gut de las neus sus lo litorau murcian [1].
Idrografia[modificar | modificar la font]
Lo raseu idrografic de la Region es fach dau riu Segura e de sos afluents:
- Riu Mundo (que nais a Albacete), es lo que li pòrta lo mai de debit.
- Riu Alhárabe e son afluent, lo Benamor.
- Riu Mula.
- Riu Guadalentín, Sangonera o Reguerón (que nais denaut de Lorca, Múrcia).
Demai dins la region òm tròba l'estanh naturau lo mai grand d'Espanha : la laguna de la Mar Menora. Es una laguna d'aiga salada, situada rasis la Mar Mediterranèa. Sas caracteristicas especialas ecologicas e naturalas fan de la Mar Menora un luòc naturau unic e l'estanh d'aiga salada lo mai grand d'Euròpa. De forma semicirculara, es separat de la Mar Mediterranèa per 'na franja de sable de 22 km de long e entre 100 e 1 200 m d'ample, apelada La Manja de la Mar Menora. La laguna fuguet designada per las Nacions Unidas coma Zona Especialament Protegida d'Importància per la Mediterranea. Son litorau compta 73 km de còsta ente se succedisson plajas d'aigas lindas e pauc prundas (la prundor maximala es pas superiora a 7 m), e 170 km² de superficia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Organizacion territoriala[modificar | modificar la font]
La region de Múrcia es devesida en 45 municipis. Mai d'un municipi fai mai de 1000 km²: per la superfícia, Lorca (1676 km²) es lo segond municipi d'Espanha après Cáceres, en Extremadura. Entau, la division daus municipis en pedanias es comuna. Lo municipi de Múrcia a 54 pedanias, dont beucòp son pus pobladas que los municipis de l'interior de la Peninsula Iberica. Lo municipi de Cartagena se devesís pas en pedanias mas en 24 deputacions.
Govèrn e administracion[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Gastronomia[modificar | modificar la font]
Musica[modificar | modificar la font]
Universitat[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
Lo castelhan o espanhòu es la lenga oficiala. Al nòrd-èst (dins lo Carxe) se parla catalan (valencian) mas a pas cap de reconeissença oficiala.
Festas[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Pagina oficiala de la Comunautat Autonòma de la Region de Múrcia


text:
1954
Aquesta pagina concernís l'an 1954 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici de la centrala sovietica d'Obninsk (27 de junh), premiera centrala nucleara operacionala dau mond. França e lo Reiaume Unit imitèron lei Sovietics en 1956 e leis Estats Units d'America en 1957.
Informatica[modificar | modificar la font]
Invencion dau lengatge de programacion Fortran per l'informatician estatsunidenc John Backus (1924-2007).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de febrièr - John Travolta, cantaire e actor american
- 23 de febrièr - Viktor Iushchenko, president d'Ucraïna
- 23 d'abril - Michael Moore, director american de cinèma
- 29 d'abril - Jerry Seinfeld, actor american de comèdias en television
- 1 de mai - Ray Parker Jr., musician american de r&b
- 17 de julhet - Angela Merkel, cancelièra d'Alemanha
- 28 de julhet - Hugo Chávez, president de Veneçuèla
- 1 de setembre - Filip Vujanović, president de Montenegro
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de març - Otto Paul Hermann Diels, quimista alemand, Prèmi Nobel (n.1876)
- 28 d'abril - Léon Jouhaux, sindicalista francés, Prèmi Nobel de la Patz (n.1879)
- 13 de julhet - Frida Kahlo, pintra mexicana (n.1907)
- 24 d'agost - Getúlio Vargas, president de Brasil (n.1882)
- 22 d'octobre - Oswald de Andrade, escrivan e poèta brasilièr (n.1890)
- 3 de novembre - Henri Matisse, pintre francés (n.1869)
- 28 de novembre - Enrico Fermi, fisician italian, Prèmi Nobel (n.1901)
- Pau-Loís Granier, poèta lemosin (n.1879)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Max Born, Walther Bothe
- Prèmi Nobel de Quimia : Linus Carl Pauling
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller, Frederick Chapman Robbins
- Prèmi Nobel de Literatura : Ernest Hemingway
- Prèmi Nobel de la Patz : Naut Comissariat de las Nacions Unidas pels Refugiats


text:
Sant Cierge la Serre
Sant Cierge la Serre (Saint-Cierge-la-Serre en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Existéncia del consulat a Modèl:La s mini-. Levava del diocèse de Viviers. Fòrta majoritat de protestants dempuèi la Modèl:S mini-.
Existence du consulat au Modèl:S mini-. Relevait du diocèse de Viviers. Forte majorité de protestants depuis le Modèl:S mini-.


text:
Serbia e Montenegro
Serbia e Montenegro (en sèrbe Srbija i Crna Gora = Cpбиja и ЦpHa Гopa) èra un Estat del sud-èst d'Euròpa, delimitat al sud per Albania, Macedònia e la Mar Adriatica (Mar Mediterranèa), a l'èst per Bulgaria, al nòrd per Ongria e a l'oèst per Croàcia e Bòsnia e Ercegovina.
Èra lo nom adoptat a partir de 2003 per la Republica Federala de Iogoslavia, a l'escasença de la novèla carta constitucionala lo 4 de febrièr de 2003. Èra una confederacion formada per las doas republicas autonòmas de Serbia e de Montenegro. Serbia compreniá tanben doas regions autonòmas: Voivodina al nòrd e Kosovo al sud. Kosovo, dempuèi la Resolucion 1244 del Conselh de Seguretat de las Nacions Unidas, del 10 de junh de 1999, se tròba jos administracion internacionala.
Serbia e Montenegro aviá una capitala comuna : Belgrad èra lo centre administratiu amb son Parlament e son Conselh dels Ministres ; Podgorica èra lo sèti del Tribunal de Serbia e Montenegro.


text:
Enric II de Montmorency
Enric II de Montmorency (1595 - executat a Tolosa lo 30 d'octobre de 1632), filh d'Enric de Montmorency, filhòl d'Enric IV de França.
Foguèt amiral de França a 17 ans, vicerei de Nòva França e governador de Lengadòc. Foguèt maridat amb Marie-Félicie des Ursins. Foguèt marescal de França, e lutèt contra los protestants.
S'aliguèt amb Gaston d'Orléans (fraire del rei Loís XIII) dins una intriga contra lo cardinal de Richelieu sens capita e foguèt executat al Capitòli de Tolosa e sos bens foguèron donats a l'Ostal dels Condé. Aquesta execucion marquèt l'afirmacion del poder reial e central sobre la noblessa.
Lo contèxte[modificar | modificar la font]
L’Edicte de Nantas promulgat lo 15 d'avril de 1598 per Enric IV permetèt d'acabar amb mai de de trenta ans de guèrras religiosas dins lo reialme de França. En Lengadòc, foguèt aculhit amb satisfaccion. Acordava la libertat de culte als protestants dins totes los luòcs ont existissiá en 1157. E lor balhava de mai de plaças seguras : Montpelhièr, Aigas Mòrtas. Los embolhs s’apasimèron.
Lo 14 de mai de 1610, lo rei Enric IV foguèt assassinat per Ravalhac. Los protestants, se sentiguèron alara menaçats, s'amassèron darrièr lo duc de Rohan e tornèron prene lo combat. En 1622, per arrestar los combats en Lengadòc, Loís XIII signèt la Patz de Montpelhièr que confirmava las disposicions de l’Edicte de Nantas.
Al delà de l’interès pels protestants, lo duc de Rohan cercava de satisfar son ambicion politica. Richelieu s'i opausèt. Après aver pres La Rochèla al tèrme d'un sètge que tustèt durament los reformats, venguèt per sometre Lengadòc. Privàs foguèt presa e bassacada, Alès rendèt las armas. L’edicte de gràcia d'Alès (27 de junh de 1629) tirèt als protestants sos dreches politics e las plaças de seguretat. Lo rei de França aviá las mans liuras per combatre los protestants.
La batalha de Castèlnòu d'Arri[modificar | modificar la font]
En 1630, Gaston d’Orleans, lo fraire del rei de França Loís XIII, ensagèt d’organizar un soslevament general dins lo reialme. Enric de Montmorency, influenciat per la reina Maria de Medici (que sa femna, Maria Felicia Orsini n'èra cosina), lo sosteniá. raliguèt los Estats de Lengadòc, que Richelieu aviá ensajat d'i levar lo drech de levada de l'impòst, e ordonèt a En De La Croix, capitani dels gardas sieus, d’ocupar lo fòrt de Brescon, al larg d’Agde. Le 22 de julhet de 1632, la província de Lengadòc faguèt secession del Reialme de França. Una part de la noblessa pichona seguiguèt Montmorency dins la revòlta mas la vila de Tolosa demorèt del costat del rei de França. Carcassona e Narbona refusèron d’aculhir l’armada rebèlla. Una armada reiala se metèt en camin, menada per Enric de Schomberg. Lo rescontre se faguèt davant Castèlnòu d'Arri, le 1èr de setembre de 1632. Schomberg aviá entre 2000 e 2500 òmes, los insurgents pas que 1200 a 1500. L’afrontament durèt pas que mièja ora : nafrat grèvament, lo duc foguèt fach presonièr.
Jutjat pel Parlament de Tolosa presidit pel garda dels sagèls Chateauneuf, foguèt condemnat a mòrt. Après aver demandat perdon al Rei e tornat donar son baston de marescal e son cordilh de l’Òrdre del Sant Esperit, foguèt decapitat dins la cort interiora de la comuna lo 30 d'octobre de 1632.


text:
Parlament de Provença
Lo Parlament de Provença, conegut tanben sota lo nom de Parlament d'Ais, foguèt establit a Ais de Provença en 1501 per Loís XII, qu'aviá restacat Provença a la Corona en 1498.
Èra una cort de justícia segon lo modèl dau Parlament de París creat per sant Loís per jutjar en apellacion au nom dau rei. Cort sobeirana, lo Parlament jutjava en darriera instància l'ensems deis afars passats per lei tribunaus de senescauciás e per lei tribunaus feudaus de son ressòrt.
Lo premier president dau Parlament d'Ais foguèt Joan Mainier, baron d'Opeda.
En 1590, Enric de Borbon creèt un parlament rivau d'aqueu d'Ais, que lo reconeissiá pas per rei, a Pertús, acampant lei parlamentaris que li èran fidèus.
Contrariament a la majoritat deis autrei parlaments, son ressòrt demorèt en equilibri, liat a un ensems coerent que coordinava? lo govèrn militar d'Ais e la Generalitat dau meteis nom.
Coma l'ensems dei parlaments dau Regim Ancian, lo Parlament d'Ais foguèt dissolgut per lei revolucionaris en 1790.


text:
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais en arpitan (Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Salas-Arbuissonnas es una municipalitat situada en lo Beaujolais, a 10 quilomètres al nòrd-oèst de Villefranche-sus-Saône, e 40 quilomètres de Lion.
Salles-Arbuissonnas est une commune située dans le Beaujolais, à 10 kilomètres au nord-ouest de Villefranche-sur-Saône, et 40 kilomètres de Lyon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat dispausava de doas estancadas sus la linha de camin de fèrre secondaire a via métrique del camin de fèrre del Beaujolais en connectant, de 1901 a 1934, Villefranche-sus-Saône a Monsols.Se vei aicí l'estacion de Salas.
Los fraires de Clunhic son arribats dins Salas en Beaujolais a Modèl:La s- per fondar lo prieuré de Sant-Martin-de-Salas.
La municipalitat a #èsser formada la Mois invalide (de genièr)M, de la fusion de Salas e de Arbuissonnas, #que de Salas n'es çò cap de-luòc.
Les moines de Cluny sont arrivés à Salles en Beaujolais au Modèl:S- pour fonder le prieuré de Saint-Martin-de-Salles.
La commune a été formée le Mois invalide (janvier)M, par la fusion de Salles et d'Arbuissonnas, dont Salles est le chef-lieu.


text:
1768
Aquesta pagina concernís l'an 1768 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Cession de Corsèga — de facto independenta dempuei 1755 — a França per pagar son dèute a respèct de Versalhas.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Nominacion de Mikael Sehul coma Ras Bitwoded e Enderase de l'Empèri lo 22 de genier. Pasmens, lo poder creissent dau ras de Tigre inquietèt Iyoas Ièr qu'assaièt de l'exilar en Tigre e de l'assassinar. Mikael Sehul refusèt d'obeïr e presentèt a Gondar lei pròvas dei complòts dau negus còntra eu. Una assemblada de nobles reconoguèt la culpabilitat dau negus e lo condamnèt a la reclusion dins son palais — car executat un negus èra totalament enebit per la lèi etiopiana.


text:
1541
Aquesta pagina concernís l'an 1541 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lo Sultanat d'Adel ambé l'arribada d'un còrs expedicionari portugués de 400 mosquetaris dirigits per Cristóvão da Gama. Aquelei renfòrç menèron tanben d'armas de fuòc e permetèron au negus de se dirigir vèrs lo sud d'Etiopia, maugrat una desfacha portuguesa a Sahart, onte se trobava encara de fòrças importantas que luchavan còntra lei musulmans.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre Espanha, sostenguda per unei pòbles maias, e lei ciutats-estats maias desirosas de demorar independentas. Au començament de l'annada, leis Espanhòus capitèron d'ocupar l'anciana vila de Tho onte lei Cocomes e lei Cupules decidiguèron de leis atacar lo 11 de junh. La batalha s'acabèt per una desfacha maia. Per renfòrçar sa preséncia dins la region, leis Espanhòus fondèron la vila de Merida dins lo relarg dei vestigis de Tho.


text:
Catastròfa de Chornobyl
La catastròfa de Chornobyl (en ucraïnian ЧopHoбилbcbka kaTacTpoфa = Chornobyl's'ka katastrofa, en rus ЧepHoбылbckaя aBapия = Chernobyl'skaya avariya) foguèt un accident nuclear, considerat lo mai grèu de l'istòria, arribat dins la centrala nucleara de Chornobyl (Ucraïna, alavetz Union Sovietica) lo dissabte 26 d'abril de 1986. Aquel jorn, una aumentacion subta de poténcia dins lo reactor numèro 4 de la centrala, produsiguèt l'explosion de l'idrogèn acumulat dintre del nuclèu per subreescalfament, pendent un assag ont se simulava una interrupcion de porgiment electric. Per causa de la manca d'un bastiment de sostenement dins la centrala nucleara, s'escampilhèt un plumalh de pluèja radioactiva sus las zonas occidentalas de l'Union Sovietica, Euròpa Orientala, Escandinàvia, Reialme Unit e l'èst dels Estats Units. D'airals grands d'Ucraïna, Bielorussia e Russia foguèron grèvament contaminats, çò que provoquèt l'evacuacion e la reïnstallacion de 300 000 personas. Los 60% de la pluèja radioactiva casèt sus Bielorussia.
Somari
La centrala nucleara[modificar | modificar la font]
La centrala nucleara de Chornobyl se trapa a Prypiat, Ucraïna, a 18 km al nòrd-oèst de la ciutat de Chornobyl, a 16 km de la termièra amb Bielorussia e a 110 km al nòrd de la capitala ucraïniana, Kyiiv (Kiev). La centrala aviá quatre reactors amb capacitat per produsir 1000 MW de poténcia cadun. Pendent lo periòde de 1977 a 1983 se metèron en marcha progressivament los quatre primièrs reactors; l'accident empachèt l'acabament dels dos reactors seguents qu'èran alavetz prevists. Lo nuclèu del reactor se compausava d'un enòrme tambor de grafit de 1700 t qu'a l'interior 1600 tudèus metallics de pression lotjavan 190 t de dioxid d'urani en forma de barras cilindricas. Per aqueles tudèus de pression circulava d'aiga pura qu'en se caufar fornissiá de vapor a la turbina de ròda liura. Entre aquestes conduches de combustible se trapavan 180 tudèus nomenats barras de contraròtle formats per d'acièr borat e qu'ajudavan a moderar la reaccion en cadena al dintre del nuclèu del reactor.
La catastròfa[modificar | modificar la font]
En agost de 1986, dins una informacion remesa a l'Agéncia Internacionala de l'Energia Atomica, s'explicavan las causas de la catastròfa dins la centrala de Chornobyl. Aquela revelèt que l'equipa que i operava lo 26 d'abriu de 1986 se prepausèt de realizar un assag amb l'intencion d'aumentar la seguretat del reactor per verificar lo temps que la turbina de vapor contunhava de generar d'electricitat un còp copada la distribucion de vapor. Las pompas refrigerantas d'emergéncia, en cas de pana, demandavan un minimum de poténcia per se metre en marcha e los tecnicians desconeissián quin èra aquel minimum. Un còp arrestat lo provesiment de vapor, se desconeissiá se la turbina podriá mantenir las pompas en foncionament. Per fin de realizar aquest assag, los tecnicians volián pas atudar lo reactor, per evitar un fenomèn conegut coma empoisonament per xenon. Entre los produches de fission que se produsisson dintre del reactor, se trapa lo xenon-135, un gas amb una capacitat granda d'absorbir de neutrons. Mentre que lo reactor es en foncionament de manièra normala, se produsisson tantes neutrons que l'absorpcion es minimala, mas quand la poténcia es fòrça bassa o que lo reactor se deten, la quantitat de xenon-135 aumenta e empacha la reaccion en cadena per qualques jorns. Solament quand lo xenon-135 se desintègra es quand se pòt tornar iniciar lo reactor. Los operadors inseriguèron las barras de contraròtle per tal de demesir la poténcia del reactor e aquela davalèt fins a 30 MW. Amb un nivèl tan bas, los sistèmas automatics pòdon arrestar lo reactor e per aquesta rason los operadors desconnectèron lo sistèma de regulacion de la poténcia, lo sistèma d'emergéncia refrigerant del nuclèu e d'autres sistèmas d'aparament. Amb 30 MW comença l'empoisonament per xenon e per tal de l'evitar, aumentèron la poténcia del reactor en pojant las barras de contraròtle, mas amb lo reactor a mand de s'atudar, los operadors tirèron manualament pro barras de contraròtle. De las 170 barras d'acièr borat qu'aviá lo nuclèu, las règlas de seguretat exigissián que i aguèsse sempre un minimum de 30 barras davaladas; aqueste còp daissèron solament 8 barras davaladas. Amb los sistèmas d'emergéncia desconnectats, lo reactor experimentèt una pojada de poténcia extrèmament rapida que los operadors detectèron pas a temps. A las 01:23, 4 oras après lo començament de l'assag, mantun operadors de la sala de contraròtle comencèron de se rendre compte que quicòm anava mal. Quand los operadors volguèron davalar tornarmai las barras de contraròtle, aquelas respondèron pas pr'amor que benlèu èran ja deformadas per la calor, e foguèron desconnectadas per tal de lor permetre de davalar per gravitat. Entendèron un bruch fòrt e se produsiguèt alavetz una explosion causada per la formacion d'una nívol d'idrogèn al dintre del nuclèu, que faguèt volar lo tech de 100 t del reactor en provocant un incendi dins la centrala e una emission gigantesca de produches de fission dins l'atmosfèra.
Primièras reaccions[modificar | modificar la font]
Qualques minutas après l'accident, totes los pompièrs militars assignats a la centrala èran ja en camin. Las flamas afectavan divèrses estatges del reactor numèro 4 e s'aprochavan perilhosament del bastiment ont se trapava lo reactor numèro 3. Lo compòrtament dels pompièrs pendent las tres primièras oras de l'accident evitèt que lo fuòc s'estendèsse a la rèsta de la planta. Encara atal, demandèron d'ajuda als pompièrs de [[Kyiiv] (Kiev) per causa de l'importància de la catastròfa. Las manòbras de la planta metèron los autres tres reactors en refrigeracion d'emergéncia. Après dos jorns, i aviá 18 ferits fòrça grèus e 156 ferits amb de lesions mejanas produsidas per la radiacion. Lo primièr aprochament en elicoptèr faguèt evidenta l'importància de la catastròfa. Lo nuclèu, expausat a l'atmosfèra, continuava de cremar e d'emetre de produches radioactius. La temperatura pojava a 2500 °C e per l'efècte chemenèia, impulsava lo fum radioactiu a una altitud considerabla. Al temps, los responsables de la region comencèron de premanir l'evacuacion de la ciutat de Prypiat e d'un rai de 10 km al torn de la planta. Aquesta primièra evacuacion comencèt lendeman de manièra massissa e se concluguèt après 36 oras. L'evacuacion de Chornobyl e d'un rai de 36 km s'efectuèt sièis jorns après la catastròfa. I aviá alavetz mai de 1000 d'afectats per de lesions grèvas produsidas per la radiacion. Lo matin del dissabte, divèrses elicoptèrs de l'armada se prestavan per lançar sul nuclèu una barreja de materials que consistissiá en sabla, argila, plomb, dolomita e bòr absorbent de neutrons. Lo bòr absorbent de neutrons empachava que se produsiguèsse una reaccion en cadena; lo plomb èra destinat a conténer la radiacion gamma e la rèsta de materials permetián que la barreja demorèsse unida e omogènea. Quand lo 13 de mai acabèron las missions, s'èran lançadas al nuclèu 5000 t de materials. Comencèt alavetz lo bastiment d'un tunèl per dejós lo reactor accidentat per tal d'assolidar lo terren e empachar que lo nuclèu s'enfonsèsse per causa del pes dels materials lançats. Après una setmana s'acabèt lo tunèl e començet la levada (lo suslhèvament?) d'una estructura nomenada «sarcofag», qu'emborrassariá lo reactor en l'isolant per sempre de l'exterior.
Evidéncias a l'exterior[modificar | modificar la font]
Lo 27 d'abril divèrsas estacions de contraròtle en Suècia senhalèron la preséncia anautita de polvàs extrèmament radioactiva dins son territòri e en fixèron l'origina coma provenenta de la termièra entre Ucraïna e Bielorussia en foncion dels vents dominants a aqueles jorns. En Finlàndia e Alemanha se mesurèron de nivèls similars, çò que permetèt a la rèsta del mond de conéisser en part l'importància del desastre. La nuèch del diluns 28 d'abril, pendent l'emission del programa de notícias Uremya, l'animator legiguèt un comunicat brèu: "S'es produsit un accident dins la planta d'energia de Chornobyl e demest los reactors un a es estat damatjat. Se prenon de mesuras per tal d'eliminar las consequéncias de l'accident. S'assistís las personas afectadas. S'es designada una comission governamentala". Los dirigents de l'URSS avián pres la decision politica de pas donar mai de detalhs. Mas davant l'evidéncia, lo 14 de mai lo Secretari Generau Mikhaïl Gorbachov decidiguèt de legir un raport sincèr ont reconeissiá l'importància de la tragèdia.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
L'explosion provoquèt la màger catastròfa de l'istòria de l'esplecha civila de l'energia nucleara. Pressumptament originat per la realizacion d'una pròva, al moment de l'accident moriguèron 31 personas, al torn de 350 000 persones aguèron d'èsser evacuadas dels 155 000 km2 afectats, en daissant de grands airals desabitats pendent fòrça ans. La radiacion s'estendèt a la màger part d'Euròpa, ont demorèron de nivèls nauts de radioactivitat pendent divèrses jorns. S'estima que se desliurèt 500 còps la radiacion de la bomba atomica lançada a Hiroshima en 1945. Après l'accident lo principau problèma sanitari veniá de l'iòde-131, amb un periòde de semidesintegracion de uèch jorns. La preocupacion principala es actualament la contaminacion de la tèrra amb d'estronci-90 e cèsi-137, amb de periòdes de semidesintegracion de 30 ans. Las concentracions pus nautas de cèsi-137 se trapan dins los jaces superficials de la tèrra, que i es absorbit per de plantas, de babaus e de fongs e atal entran dins lor cadena alimentària. Se tem que la radioactivitat afècte la populacion locala pendent de generacions. En genièr de 1993, l'IAEA revisèt l'analisi sus las causas de l'accident, en l'atribuissent a una error de concepcion del reactor e non pas a una error umana. L'IAEA en 1986 aviá citat coma causas la manipulacion del reactor pels operadors. L'error dins la concepcion se considerèt coma la causa pr'amor qu'aqueste tipe de reactors a de reactivitat positiva, a diferéncia dels reactors BWR o PWR. Aquesta caracteristica fa qu'un escalfament anormal del refrigerant produsisca un aument del nombre de fissions, e per aquò un màger escalfament, en produsissent una reaccion en cadena. Per son importància dins la seguretat de la planta se considerèt una error de concepcion. En 2005, l'OIEA elaborèt lo darrièr rapòrt que detalha lo nombre de mòrts dirèctament causats per l'accident en 59 personas, d'elas 48 trabalhadors de la centrala. Los cas de càncer de la tiroïda comptabilizats son estats mai de 4000. S'estima que 600 000 personas foguèron afectadas per la radiacion, de las qu'aumens 3500 moriràn coma consequéncia d'ela, entre els la majoritat dels 2500 trabalhadors e militars que bastiguèron lo primièr sarcofag de ciment. Un autre rapòrt obten de resultats diferents respècte a Chornobyl. Segon aquel, mièg milion de personas son mòrtas e las donadas subministradas per Ucraïna son pas complètas. Aquel seriá lo nombre de personas (500 000) qu'aurián perdut la vida, per causa de la nívol radioactiva, que contaminèt granda partida d'Euròpa. E 30 000 autres moririán dins las annadas seguentas. Aquestas valoracions presentan una diferéncia importanta amb las investigacions de l'OMS e l'OIEA. Segon Greenpeace en total es estat contaminat amb de cèsi-137 un 30% dels airals ont vivon 9 milions de personas. Segon un tecnician del centre scientific del govèrn ucraïnian, en Ucraïna s'enregistran de cas de càncer de la tiroïda, de leucèmias e de mutacions geneticas qu'apareisson pas dins las estadisticas de l'OMS, e qu'èran practicament desconegudas fa 20 ans.


text:
Guèrra Civila Russa
La Guèrra Civila Russa se debanèt de la fin de 1917, après la presa dau poder per lei Bolchevics e seis aliats, fins au mes de junh de 1923. Fòrça complèx, aqueu conflicte s'acabèt per l'independéncia de divèrsei país (Finlàndia, país baltes, Polonha, Tanno Tova), de modificacions frontalieras au profiech de Romania, de Polonha e de Turquia e enfin per lo mantenement e lo renfòrçament dau govèrn bolchevic en Russia. Marquèt tanben lei premiers afrontaments entre lei país capitalistas e lei Bolchevics. Pasmens, lei dos camps èran afeblits e cada camp deguèt donc acceptar l'existéncia de son advèrsari.
Leis operacions importantas de la Guèrra Civila Russa acomencèron en 1918. Lei Bolchevics comunistas e lei Blancs, coalicion eterogenèa gropant de partisans e d'enemics de l'Empèri (generaus de l'armada russa, membres dau Govèrn provisòri de Febrier, Menchevics...) que lo ponch comun èra l'ostilitat ai Bolchevics, se disputèron lo contraròtle dau govèrn centrau. Per lei Bolchevics, la presa dau poder èra la premiera etapa de l'entraïnament d'una revolucion comunista mondiala. Rapidament, d'autrei conflictes se superpausèron sus aquela trama menats per de movements païsans en lucha còntra la conscripcion o leis impòsts de guèrra (Armadas Verdas...) o de movements nacionalistas luchant per l'independéncia (Ucraïna, país baltes... etc). D'alianças cambiantas, sovent dictadas per lei necessitats e l'oportunisme, se formèron entre aquelei faccions dins lo corrent de la guèrra. Enfin, a partir de la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, leis armadas dei país venceires desbarquèron de còrs expedicionaris importants per sostenir leis enemics dei Bolchevics e assaiar de formas de zonas d'influéncia dins lo cas d'una division dau territòri rus.
Gràcias a la superioritat numerica, au sostèn estrangier e a la desorganizacion de l'armada bolchevica, lei Blancs e leis independentistas aguèron l'avantatge au començament de la guèrra. Pasmens, lei soudats estrangiers, escagassats per cinc annadas de guèrra dempuei de 1914, foguèron de butas aisadas per la propaganda pacificista bolchevica e leis armadas occidentalas deguèron rapidament limitar seis operacions a l'ocupacion dei pòrts principaus. D'autra part, sota la direccion de Trotski, l'armada bolchevica foguèt reorganizat e aprofichèt lo ret de camin de fèrre rus a l'entorn de Petrograd e de Moscó per esquichar una après l'autra leis ofensivas desunidas deis armadas blancas. A la fin de 1919, lei Bolchevics avián l'avantatge e lei país occidentaus èran obligats d'evacuar sei soudats en causa dei rics de mutinariá (revòuta de la flòta francesa a Odessa...).
Fins a 1923, l'Armada Roja conquistèt pauc a pauc lo sud e lei regions orientalas de Russia. Dins lei regions occidentalas, capitèt d'esquichar lei movements independentistas d'Ucraïna e de Bielorussia. En revènge, la guèrra còntra Polonha de 1919-1921 s'acabèt per de pèrdas importantas e rompèt lo vam de la revolucion, ja afeblida per la revirada dei Revolucions Alemanda e Ongresa en 1919. Ansin, se la revolucion trionfava en Russia, lei caps bolchevics deguèron acceptar d'abandonar l'idèa de son extension mondiala e negociar lo reglament dau conflicte. De l'autre caire, l'acceptacion dei negociacions èra una reconóissença de facto de l'existéncia dau govèrn bolchevic e de l'incapacitat dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala de l'anientar. Sota la direccion de Georges Clemenceau, una politica d'isolament dau govèrn bolchevic, que formèt oficialament l'Union Sovietica lo 30 de decembre de 1922, va donc succedir a la guèrra.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ G.F. Krivosheev, Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century, pp. 7-38.


text:
Adrian II
Adrian II (792-872) foguèt lo 106en papa de la Glèisa Catolica Romana. Succediguèt a Nicolau Ièr (858-867) e foguèt remplaçat per Joan VIII (872-882).
Elegit en 867 après dos pontificats refusats, èra partisan d'una papautat ai poders largs e importants. S'impliquèt donc dins mai d'una question regardant la vida e la politica dei monarcas ò deis evesques occidentaus. Ansin, tre son eleccion, levèt l'excomunicacion còntra Lotari e organizèt un concili a Roma ambé lo patriarca de Constantinòple, a l'origina d'un esquisma au sen de la Glèisa, per lo faire depausar. Pasmens, maugrat aqueu succès, aguèt per la seguida divèrsei desacòrds ambé l'emperaire bizantin Basili e lo novèu patriarca per reglar l'afaire d'aquel esquisma. D'efèct, au contrari dei caps de la Glèisa Orientala, Adrian II voliá jutjar leis evesques aguent sostengut l'esquisma, ço qu'èra pas dins lo domeni de competéncia juridica de Roma.


text:
Utilizaire:Capsot
- A partir del 21 de març de 2011 soi pas mai membre de l'Associacion "Amical de la Viquipèdia" que me cal una independéncia d'accion e de paraula qu'i pòdi pas aver e que vòli pas lor portar pena per las accions que vau botar en plaça lèu.
- Mila mercés a totes los qu'an escrich a Magister Mathematicae per ensajar de me desblocar (Carles, Amir, Joan Francés, Sj e benlèu d'autres...), aguèsse preferit quicòm de mai public mas benlèu qu'a la fin es lo resultat que compta, o sabi pas... Vos demandi perdon a totes, mas me cal un moment per pensar e perpensar se vau demorar dins los projèctes wikipèdias o non, que i a de causas que me geinan fòrça... e me cal ponderar çò que devi far... Amistats, mercés e perdon a totes...
Endavant! Capsot 3 d'abril de 2011 a 12.14 (UTC)
Adieu a totes![modificar]
Espèri de poder ajudar aquí amb mas coneissenças modèstas en lengas mai o mens divèrsas e mai o mens espandidas. Espèri tanben qu'aurai pas a m'exiliar endacòm mai coma o aguèri de far de la Wikipèdia per divergéncia d'opinion sus d'unas causidas lingüisticas e autras sancionadas per la Carta Lingüistica. Soi aquí a vòstre servici s'avètz qualques dobtes o besonhs d'ajuda en matéria de lengas o de lingüistica. Aprofechi la pagina per assabentar de qualques opinions mias.
1) L'occitan deuriá far servir lo modèl internacional per çò qu'es de la pontuacion, es a dire que d'un biais general tota marca de pontuacion deuriá pas èsser disseparada del mot precedent (l'excepcion culturala francesa es (benlèu i a qualques autres païses de mai, mas pas gaire...): un signe simple pas d'espaci, un signe doble (:, !, ?, ...) espaci). Pensi qu'es mens complicat d'o unificar tot e a mai es la solucion preferida internacionalament.
2) Uniformizacion dins l'abséncia d'emplec de majusculas en seguir lo modèl catalan o espanhòl e en defugir lo sistèma francés (un còp mai tròp complicat: nom= majuscula, adjectiu= pas de majuscula. Ex: Les Chinoises mas Des femmes chinoises. Tot sens majusculas doncas e es mens complicat.
3) Tròbi que la Wikipèdia es una aisina meravelhosa e qu'avèm d'astre d'aver de gents coma Cedric qu'an bastit e qu'asaigan de contunh aquesta planta, pasmens me sembla qu'es sovent un pauc tròp bufeca (i mancan de causas basicas e s'i fasètz la pagina azardosa un cinquantenat de còps e consideratz qu'un article deuriá far mai de dètz linhas veiretz la qualitat bassa de l'òbra) e que la cultura e civilizacion occitanas (autors, felibres, castèls...) i mancan a debon. Soi segur un dels colpables vist qu'i fau pas mai d'articles mas prenguèri una decision en seguida de l'adopcion de la Carta Lingüistica e m'acontentarai de far viure e prosperar Wikilibres e lo Wikiccionari per evitar correccions arbitràrias e estilisticas de mal acceptar per ieu... Ai pas res a demostrar, soi pas un detentor de las solucions divencas de la lenga e ensagi de manifestar mas opinions e posicions d'un biais civic e uman. E me sembla que la Wiki auriá plan besonh d'un còdi de convivéncia (vegèri fa pas gaire que l'article "tretze dessèrts" qu'aviái escrich es estat passat en provençal que se pensava que deviá èsser aital... Parlarai pas gaire dels escafaments sistematics de "mai" trachimandat en "pus" per un autre. Ensagi d'imaginar l'estatua de la comuna que un li bota un capèl, l'autre li desraba un braç e lo darrièr la pintra de color blau que lor sembla melhor aital... arg!arg!arg!
Ponches mai controversoses...
4)Fau servir pels nombres gròsses un ponch al mitan coma se fa normalament en catalan e dins l'italian abitual e d'autras lengas (ex: 200.000.000), me sembla mai clar aital que sens ponch! Malastrosament s'impausèt amb la Carta Lingüistica una convencion del Sistèma Internacional, que sus aqueste ponch es pas gaire seguit internacionalament (en defòra dels que pensan que çò internacional comença a París e s'arrèsta a Marne-la-Vallée), veire las discussions qu'aguèrem sus la Wiki pels que serián interessat sus aqueste sicut.
5) Darrièrament i aguèt una preocupacion d'almens una persona per saber se la -a finala atòna (coma dins pòrta) se deuriá transcriure [o] o [ɔ]. La tendéncia actuala sembla de dire que s'agís d'una vocala dobèrta, çò que pensi incorrècte (ai almens un autre amic que pensa aital e de vocalas dobèrtas en sillabas atònas en defòra del francés son aparentament pas frequentas dins las lengas latinas). Las òbras anterioras (Atlas Linguistique du Languedoc Oriental, Atlas Linguistique du Languedoc Occidental, Pèire Bèc e Hélène Coustenoble) indican mai o mens clarament que (val tanben per -e finala atòna) seriá una vocala mejana entre [o] e [ɔ] (e [e] e [ɛ] per -e). Pensi doncas qu'una notacion [o], a mai siá inexacta, es melhora que [ɔ].
Aquí ai acabat mas picapebradas, vos desiri a totes de fèstas de Nadal de las excellentas e una annada 2008 plan granada, acompanhada e melhora qu'aquesta en esperar qu'arribarem a bastir una comunitat a debon e pas un trabalh d'individus mai o mens individualistas, egocentrics o autres. Vos saludi coralament! Capsot 23 de dec 2007 a 16:48 (UTC)


text:
Rosèiras (Vivarés)
Rosèiras (Rosières en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rosières, d'una superficie de 1 629 ectaras, se situa en la Ardèche meridionala, a la périphérie del Parc Natural Regional dels Monts de Ardèche. Mesa a una altitud de 160 mètres, sus la vallée de la Beaume, Rosières se tròba a l'amassada de doas zònas géologiques : una zòna calcaire amb una vegetacion provençale en comportant garrigues, roures, buis e lavande ; de l'autre costat una zòna gréseuse, primièr contrefort dels Cévennes. Dintre los dos, una plana en beneficiant d'un climat mediterranèu ont se conreen de vinhas, arbres fruitiers e de culturas maraîchères. A vint minutas al sud de Aubenas sus la rota de Alès, a #cent quilomètres de vilas coma Lo Puy-en-Velay, Avignon, Valéncia, Montpellier e Mende, Rosières se situa a las pòrtas de la Provence.
La commune de Rosèiras, d'une superficie de 1 629 hectares, se situe dans l'Ardèche méridionale, à la périphérie du Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche. Placée à une altitude de 160 mètres, sur la vallée de la Beaume, Rosèiras se trouve à la rencontre de deux zones géologiques : une zone calcaire avec une végétation provençale comportant garrigues, chênes, buis et lavande ; de l'autre côté une zone gréseuse, premier contrefort des Cévennes. Entre les deux, une plaine bénéficiant d'un climat méditerranéen où se cultivent vignes, arbres fruitiers et cultures maraîchères. À vingt minutes au sud d'Aubenas sur la route d'Alès, à cent kilomètres de villes comme Le Puy-en-Velay, Avignon, Valence, Montpellier et Mende, Rosèiras se situe aux portes de la Provence.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Rosières al plànol temporal a ligat a las familhas de Bermond de Anduze, Châteauneuf-de-Randon, del Luc e mai tard de #Erosa. En granda part l'istòria de la municipalitat a ligat a aquela de la parròquia e del prieuré. Rosiéres Èra a l'origina la parròquia maire de #Erosa, Vernon, Balbiac. #Erosa pas #obténer la siá autonomia #qu'amb la fondacion del coatz Oratoriens l'an 1629. Lo prieuré dépendait en principi de Cîteaux, en 1111, i aguèt ligat al prieuré de Ruoms #que dépendait de Clunhic. A divèrsas recuperacions pendent las guèrras de Religion, Rosières i aguèt ocupat per las protestants.
- 1790 : Anautit-Balbiac desligat de Rosières.
- 1799 : Rosières ven Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac ven Rosières e Anautit-Balbiac ligat a Rosières.
Lo vilatge tirariá lo sieu nom de las flors dels rosèrs que los Sarrasins i aurián conreat.
"Dempuèi #que los Francs #èsser de mèstres del país, pas #trobar de nom mai apropriat al luòc ont venián d'aténher una soslinhada victòria, #qu'aquel de Rosières, en memòria dels camps de rosèrs conreats pels Arabes en las planas de Rosières e de Laurac. La tradicion apond que sus lo territòri de Rosières, al luòc nomenat anciennement Campus Regi e uèi n'occitan « lou chan de regi » lo camp o lo camp del rei) [1], un combat decisiu i auriá #èsser liurat e que l'armada enemic i auriá #èsser talhada en pèças, ponduda en déroute e prosseguida al delà del riu, en un luòc #que #èsser dempuèi trucat #Erós, del nom de l'espasa de Charlemagne[2]."
"S'es trobat, a-t-se sona en la nòstra joenessa, en labourant lo campus regi, de nombrosa rèsta de armures, fèrres de lances e punchas, desgraciadament perduts. Es pas impossible que Charlemagne o lo sieu paire Pépin lo Brèu e mens probablament lo sieu pepin Charles Martel aguèsson pourchassé los Sarrasins a Rosières."
"Es notoire que Charles Martel #metre en déroute los Sarrasins en l'an 732 a la batalha de Peitieus e las refoula en lo miègjorn, mas fins ont ? Probablament pas fins a Rosières, perque l'istòria apren que la siá preséncia èra urgenta en Bourgogne."
"Sabèm que, mai tard, #tornar en lo Miègjorn, a Avignon, Marselha e Nîmes, mas res pròva pas #que #venir en los nòstres contrées, sens dobte encara ocupadas per las Sarrasins. Aquel #que i li cal cèrt, es qu'aqueles, après la déroute de Peitieus demoraràn encara qualques ans posseïdors de la Septimanie, mas es-aquel Charles Martel o los sieus fils Pépin lo Brèu #que los #expulsar definitivament ?"[1].
"Pensam qu'aquel #èsser aquel darrièr #que #conquistar la Septimanie e #que #estendre lo sieu reialme fins als Pirenèus cap a l'an 750. Mas i a pas res d'estonant a #çò que la tradicion i aurà atribuit a Charles Martel la victòria de los sieus fils a Rosières, perque lo remembre de Charles deviá èsser mai vivace e mai estonant, coma en avent portat los primièrs còps als musulmanes e salvat la França de la islamisme."
"Per çò qu'es de Charlemagne, es pas possible de lududes atribuir aquela victòria, las Sarrasins en essent expulsats a lo sieu avènement. Mas es pas impossible #que i siá arribat a #Erosa, la tradicion en pretenent qu'aquel i aguèt ludut #que #donar lo nom de la siá espasa dins aquela vila ; aquela presumpció es quitament versemblant."
A l'origina, Rosières constituissiá una parròquia fòrça vasta. I aguèt separat de #Erosa l'an 1620, de Vernon al començament de la Modèl:S-, de la Nautor-Balbiac e de Chapias cap a 1840.
L'histoire de Rosèiras au plan temporel est liée aux familles de Bermond d'Anduze, Châteauneuf-de-Randon, du Luc et plus tard de Joyeuse. En grande partie l'histoire de la commune est liée à celle de la paroisse et du prieuré. Rosiéres était à l'origine la paroisse mère de Joyeuse, Vernon, Balbiac. Joyeuse n'obtint son autonomie qu'avec la fondation du couvent des Oratoriens en 1629. Le prieuré dépendait d'abord de Cîteaux, en 1111, il fut rattaché au prieuré de Ruoms qui dépendait de Cluny. À plusieurs reprises pendant les guerres de Religion, Rosèiras fut occupée par les protestants.
- 1790 : Haut-Balbiac détaché de Rosières.
- 1799 : Rosèiras devient Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac devient Rosèiras et Haut-Balbiac rattaché à Rosières.
Le village tirerait son nom des fleurs des rosiers que les Sarrasins y auraient cultivé.
"Dès que les Francs furent maîtres du pays, ils ne trouvèrent pas de nom plus approprié au lieu où ils venaient de remporter une signalée victoire, que celui de Rosèiras, en mémoire des champs de rosiers cultivés par les Arabes dans les plaines de Rosèiras et de Laurac. La tradition ajoute que sur le territoire de Rosèiras, au lieu nommé anciennement Campus Regi et aujourd'hui en occitan « lou chan de regi » le champ ou le camp du roi) [1], un combat décisif aurait été livré et que l'armée ennemie aurait été taillée en pièces, mise en déroute et poursuivie au-delà de la rivière, en un lieu qui fut depuis appelé Joyeuse, du nom de l'épée de Charlemagne[3]."
"On a trouvé, nous a-t-on dit dans notre jeunesse, en labourant le campus regi, de nombreux débris d'armures, fers de lances et piques, malheureusement perdus. Il n'est pas impossible que Charlemagne ou son père Pépin le Bref et moins probablement son grand-père Charles Martel eussent pourchassé les Sarrasins à Rosières."
"Il est notoire que Charles Martel mit en déroute les Sarrasins en l'an 732 à la bataille de Poitiers et les refoula dans le midi, mais jusqu'où ? Probablement pas jusqu'à Rosèiras, car l'histoire nous apprend que sa présence était urgente en Bourgogne."
"Nous savons que, plus tard, il revint dans le Midi, à Avignon, Marseille et Nîmes, mais rien ne prouve qu'il vint dans nos contrées, sans doute encore occupées par les Sarrasins. Ce qu'il y a de certain, c'est que ceux-ci, après la déroute de Poitiers resteront encore quelques années possesseurs de la Septimanie, mais est-ce Charles Martel ou son fils Pépin le Bref qui les expulsa définitivement ?"[1].
"Nous pensons que ce fut ce dernier qui conquit la Septimanie et qui étendit son royaume jusqu'aux Pyrénées vers l'an 750. Mais il n'y a rien de surprenant à ce que la tradition ait attribué à Charles Martel la victoire de son fils à Rosèiras, car le souvenir de Charles devait être plus vivace et plus frappant, comme ayant porté les premiers coups aux musulmans et sauvé la France de l'islamisme."
"Quant à Charlemagne, il n'est pas possible de lui attribuer cette victoire, les Sarrasins étant expulsés à son avènement. Mais il n'est pas impossible qu'il soit passé à Joyeuse, la tradition prétendant que ce fut lui qui donna le nom de son épée à cette ville ; cette présomption est même vraisemblable."
À l'origine, Rosèiras constituait une paroisse très étendue. Elle fut séparée de Joyeuse en 1620, de Vernon au début du Modèl:S-, du Haut-Balbiac et de Chapias vers 1840.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 La Septimanie compreniá los nòstres departaments dels Pirenèus Orientales, de l'Aude, del Hérault, del Gard e de manièra versemblant lo miègjorn del Ardèche. "Anals De Rosières pel Vicomte de Montravel"
- ↑ Aquel #èsser lo pape Léon III #que #proclamar Charlemagne emperaire en l'an 800. Lududes #cénher l'espasa trucada per aquela rason l'espasa de sant Pierre, mas generalament se detla #nomenar la #Erosa, Charlemagne disiá : « precinta los tractats amb lo pommeau de la miá espasa e los fau executar amb la punta », "Anals de Rosières pel Vicomte de Montravel"
- ↑ Ce fut le pape Léon III qui proclama Charlemagne empereur en l'an 800. Il lui ceignit l'épée appelée par cette raison l'épée de saint Pierre, mais généralement on la nomma la Joyeuse, Charlemagne disait : « je scelle les traités avec le pommeau de mon épée et les fais exécuter avec la pointe », "Annales de Rosèiras par le Vicomte de Montravel"