text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 23 d’abril de 2014
L'independéncia de Catalonha.
Com a europèu, prumèr. Se Catalonha s’independentiza, que caleré que pogosse demorar membre normau de l'Union Europèa, çò qui non sembla pas estar possible segon las autoritats de Brussèlas. La perspectiva d’ua enclava non-UE sus la rota de Salses tà Guardamar, dab lo retorn d’ua frontèra fisica au Pertús e l'aparicion d' ua dusau mei au sud, provocant retencions shens fin com las que conegom enqüèra pòc temps a, que seré shens nat dobte la marca d’un retrocès qui complicaré la vita deus ciutadans d’aquera euroregion, e pas sonque deus pròpis catalans. Qu’ei pecat los catalans qu'ajan trigat tant de sègles tà questionar la lor ispanitat. Uei lo dia, qu’ei un pòc tard, ara qu’Espanha hè partida de l’UE. Ac agossen hèit abans d'entrar en l'Union, lo problèma no’s pausaré pas.
Com a gasconofòne preocupat per l'aviéner deu gascon, que’m pensi l’status-quo actuau qu’ei la mei bona escadença entau futur deu gascon en la Val d’Aran. En cas d’independéncia de Catalonha, qu’ei pòc probable los Aranés, qui non son pas briga catalans e n'an pas nat problèma dab la lor identitat espanhòla, que volhan arrejónher la republica catalana. Totun, demorar en Espanha shens l’empara catalana qu'arrisca hòrt d’accelerar l’extincion de l’aranés com a lenga vernaculara. E en cas de restacament d'Aran a la navèra republica, n’ei pas tanpòc segur qu’un Estat catalan independent, liberat de las suas confrontacions reivendicativas dab l'Estat espanhòu, e seré mei tendre envèrs l'excepcion aranesa que n'ac son los Estats francés, italian e espanhòu envèrs las lors pròpias minoritats occitanas respectivas. No's cau pas desbrombar lo mau comun que vien deu denominator comun: l'Estat.
21 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Sès passat de l'antioccitanisme a l'anticatalanisme? :)
- 23 d’abril de 2014 a les 14:39
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Non.
- 23 d’abril de 2014 a les 15:23
-
-
"Qu’ei pecat los catalans qu'ajan trigat tant de sègles tà questionar la lor ispanitat". De qué desconas? Coneisses pas nòstra istòria? Los catalanas avèm totjorn questionat nòstra ispanitat. Soi pas estat per grat espanhòl, coma o es pas estat jamai estat mon paire, coma o foguèt pas jamai estat mon papet... Solament, uèi en Espanha i a çò que revèrta fòrça una democràcia. Lo 6-10-34 Lluís Companys proclamèt l'Estat Catalan. Mas i aviá l'armada... Aquel Estat Catalan existiguèt qualques oras. Puèi i aguèt la guèrra d'Espanha. Lo president Companys foguèt fusilhat en 1940. A la mòrt del dictador la mitat al mens de la populacion catalana èran d'emigrats del sud d'Espanha que -pas per fauta d'eles- sabián pas gaire de la nòstra istòria, lenga e cultura. Uèi, que los catalans nos sèm un pauc mesclats, fòrça dels filhs d'aqueles emigrats son independentistas. Mas o èran pas en 82. L'espanha fascista, coma la França de ièr e de ièi, trabalhèt pas gaire a la difusion del fach catalan.
E aquela "impossibilitat" que vendriá de Brussèlas, ven pas de problèmas administratius, de tanpauc de Brussèllas. Ven de la volontat d'empachar la democràcia d'aquel país que nos i deuriam trobar d'aise: Espanha. E tanben del tieu: França.
Nos vòlon pas dins la UE per çò que nos vòlon dins Espanha e dins França e someses.
Aimariái mai de viure dins una democracia. Los païses que sas majoritats respecton pas sas minoritats son pas de democracias.
E dises que los araneses an pas de problèma amb lor identitat espanhòla. De quina planeta davalas? Escambias sovent amb los araneses?
Manèl
- 25 d’abril de 2014 a les 16:26
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Manèl: Per la question que'm demandas, la responsa qu'ei òc: escambi dab aranés, e totòm sap que la majoritat deus aranés n'an pas nat problèma dab la lor identitat espanhòla, qu'ac confirmi. Que son aranés e espanhòus, e plan content d'ac estar.
Quant au dusau punt, lo de la sortida d'ua Catalonha de l'UE, t'enganas. Segon çò qu'ei entenut, aquera sortida que seré automatica e non depeneré pas d'un pais terç quin que sia. Aquò que vòu diser que Catalonha averé de pausar la soa candidatura tà poder tornar d'ingressar. Quant a França, non vei pas perqué l'implicas aquiu, n'a pas arren a véder dab l'istuèra.
Bon, e te contaré pas la devinalha gascona : quin e's pòt diferenciar un faus espanhòu d'un espanhòu vertadèr? Aquò qu'arriscaré de t'enervar e que seré de dòu har.
- 25 d’abril de 2014 a les 17:58
-
-
Araneses. Benlèu lo problèma es qu'escambi amb d'araneses intellectuals. Los araneses de la cultura se sentisson pas gaire espanhòls. Benlèu que coneisson son istòria.
2a partida. Sortida UE. T'enganas. O me vòls enganar. Jamai s'es pas produsida una independéncia al dintre de l'UE, e i a pas cap constitucion de l'UE que aja pensat a que diable cal far se per cas se produsís una independéncia al dintre de l'UE. Se comprend donc qu'aquò depend de de la bona o marrida volontat dels govèrns dels estats de l'UE. E Espanha a de marrida volontat, Finta qu'a pas reconegut a l'ora de uèi l'independéncia de Kosòvo. E França, que respecta pas sas minoritats, tanben mòstra marrida volontat. Aquò's aital,
Mas bon, la rason es una arma poderosa. E nosautres avèm rason, e eles l'an pas. Bové es per la democracia, i a movements dins tota l'UE que son per la democracia, e fan pression. Tanben i a de politicians que creison a la democracia. I a de monde qu'accepta pas las injusticias ni las arbitrarietats,
Sacar defòra Catalonha de l'UE seriá marrit per Catalonha, solide, mas tanben per Espanha. ¿Sabes quines son los doas unicas vias qu'an los produches espanhòls per passar en Euròpa? (parli del tren): La Junquera e Irun. Catalonha e País Basco.
Soi segur que, pas d'un biais immediat, solide, Catalonha serà un país independent al dintre de l'UE. E qu'abans serà una sòrta d'aquò's de país amic de l'UE amb la mateissa moneda e relacions especialas,
Benlèu nos podriás ajudar. Podriás far d'articles en defensa de la democracia. Lo poder es del pòble. Aquò o disián los franceses fa aperaquí 200 ans.
La devinalha. Que te sabi ieu. Los que parlon espanhòl a l'ostal, probable?
Manèl
- 25 d’abril de 2014 a les 18:30
-
-
E escota, ai pas comentat ta frasa: "ei pas tanpòc segur qu’un Estat catalan independent, liberat de las suas confrontacions reivendicativas dab l'Estat espanhòu, e seré mei tendre envèrs l'excepcion aranesa". Aquò's una insulta, Peiroton. Aquò's una ataca injusta. E me dòl.
Manèl
- 25 d’abril de 2014 a les 21:06
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Ua insulta? Perqué? Ua ataca injusta? Non, ua simpla deduccion d'après lo comportament de l'Estat francés, l'Estat italian e l'Estat espanhòu envèrs l'occitan. Lo denominator comun deus tres n'ei pas la nacionalitat, qu'ei l'Estat. D'aulhors, qui sap parlar aranés en dehòra deus aranés? Pas arrés o quasi. Tots los escolans aranés segueishen de cors en catalan, vertat? Quants e son los escolans catalans qui an de seguir de cors en aranés en dehòra de la Val d'Aran? Nat. Quants catalans e son capables de parlar aranés? Ben poquets. E en tot cas pas lo president Artur Mas. Aparentament, saber parlar aranés n'ei pas un prerequisit tà vàder president de la Generalitat. Ei normau, aquò?
E tròbas normau qu'Aran e sia localizat per El Punt-Avui en "el pirineu català" (véder l'article sus l'orsona abandonada)? L'assimilacion forçada qu'ei ben en marcha, a maudespieit de tots los discors de bona intencion.
- 26 d’abril de 2014 a les 7:53
- Salvador ha dit...
-
Trobo equivocat i injust pressuposar el comportament que tindria una Catalunya independent amb l'aranès a partir del comportament que tenen Itàlia o França amb l'occità.
L'estatut actual de Catalunya defineix l'aranès com a llengua pròpia de l'Aran i a més llengua oficial a tot Catalunya. Els partits majoritaris han dit i repetit que una Catalunya independent respectarà la voluntat dels aranesos.
Crec que la millor opció per la llengua aranesa és seguir la unió amb una Catalunya que la continuaria protegint, opció que penso que fins i tot seria més eficaç que la d'un Aran independent.
- 26 d’abril de 2014 a les 21:07
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Salvador: intenta d'obtiéner un document en aranés hens un otèl, ua oficina de torisme, ua universitat etc…, que sia a Girona, Tarragona o Barcelona o en quina comarca catalana que sia, e que'n tornaram parlar. As notat un cambi efectiu, practic, despuish que l'aranés ei estat declarat tresau lenga oficiau au Principat? Jo, non. Qu'ei sonque de teoria simpatica entà emmerdar aus de Madrid e los poder har la leçon, aquò. Practicament, pas arren n'a cambiat, que costaré tròp car e los catalans que se'n foten plan de l'aranés, la vertat.
- 27 d’abril de 2014 a les 7:28
-
-
1. Er aranés, coma lengua pròpria der Aran, ei era lengua veïculara e d’aprenedissatge abituau enes centres educatius der Aran, d’acòrd damb çò qu’establís era norma generau d’educacion
Los escolans araneses fan pas los corses en catalan, la lenga veïculara es l'occitan aranés.
Catalonha es una democracia. Las democracias existisson.
Seguirai deman, Me sembla qu'as escrich un article plen de marrida fe.
Manèl
- 28 d’abril de 2014 a les 12:59
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Qu'ac senteishi, Manèl, non m'as pas comprés. Lo gascon n'ei pas ua lenga tròp clara per un catalan :-). Que vau sajar de t'explicar:
Los escolans aranés qu'aprenen per fòrça lo catalan, qu'an de classas impartidas en catalan, d'autas en aranés, d'autas en castilhan. Atau qu'acaban per saber las tres lengas oficiaus deu Principat e que tròbi aquerò hòrt plan. Totun lo principi d'egalitat n'ei pas briga respectat, pr'amor los petits catalans, eths, n'an pas de saber l'aranés. Doncas que i a ua manca de simetria aquiu, un signe clar d'inequitat enter los ciutadans deu Principat. Aquerò que hica los aranés en situacion d'inferioritat per rapòrt aus catalans. Los aranés qu'an de saber la lenga deus catalans, mentre los catalans n'an pas de saber la lenga deus aranés. Per jo, qu'ei un sintòma clar de colonialisme, aquò. L'exemple de seguir que seré lo de Finlàndia, on tots los escolans- quina que sia la lor lenga mairana, an de saber las duas lengas oficiaus de l'Estat finlandés: lo finlandés e lo suedés.
- 28 d’abril de 2014 a les 15:08
-
-
T'enganas. Las donadas qu'as son ancianas. En Aran la lenga veïculara es l'aranés, sonque l'aranés. Vertat que i a pas gaire d'aquò. Los petits catalans en Aran son obligats de saber aranés, solide!
En Catalonha. Per rapòrt a Finlàndia. Los suedeses son lo 5,5% de la populacion de Finlàndia. Los araneses son lo 0,10% de la populacion de Catalonha. E los occitanoparlants de Catalonha son un pauc mens, per çò que sabes que i a fòrça monde que vivon en Aran e parlan pas aranés. Dins l'ocean catalan, los araneses son talament paucs, son talament pauc visibles que de còps que i a aquò's un problèma. Se i aviá pas la television, òm podiá nàisser, viure e morir a Barcelona sens aver pas jamai entendut parlar aranés.
Te demandas ont se vei l'oficialitat de la lenga en Catalonha. Te pòdi dire que totas las escòlas de Catalonha an recebut de vocabularis, de precises d'istòria, de literatura... de las vòstras cultura e lenga.
Un estudiant se pòt examinar a l'oral o a l'escrich dins qualque licèu de Catalonha en occitan. A ieu m'es arribat d'èsser apellat per ajudar lo tribunal que deviá examinar un estudiant del quartièr de Sants (Barcelona) en occitan referencial a l'oral.
M'es arribat tanben d'aver de revirar una comunicacion escricha dels mossos d'esquadra a l'occitan, qu'èra la lenga qu'aviá causit un ciutadan per la responsa. Un occitan a lo drech a responsa escricha en occitan de l'administracion catalana.
Totas las fuèlhas de reclamacion de tot establiment de Catalonha son disponibles en catalan, castelhan, anglés e occitan aranés: a Viellha coma a Tortosa.
Dises que i a pas cap document en aranés dins las universitats catalanas. Bon, ieu a las mans 'La guida de convèrsa universitària' de l'Universitat de Barcelona. Vesi que la coneisses pas.
I a doas televisions publicas catalanas que, per tot Catalonha, fan d'informacions en occitan aranés. O sabes.
Totes los musèus de la diputacion de Barcelona an ja las guidas e informacions en panèu en aranés, o son en trin de las far. Justament veni de far la guida del Castèl de Montjuïc.
Quantes catalans an estudiat aranés a Catalonha? A Barcelona, d'un biais presencial, un brave centenat almens. E d'occitan referencial aperaquí. Puèi ia los que seguisson de corses en linha. Sabi pas per Lhèida, mas cresi que son fòrça mai.
Fòrça regents, fòrça mòssos d'esquadra aprenon l'aranés per poder venir un jorn foncionaris.
Dich aquò. Daissa-me dire, per çò que cal èsser juste, qu'en Aran ai rescontrat l'emplegada d'un musèu que sabiá pas parlar aranés, l'emplegada d'una bibliotèca que me volguèt pas parlar aranés. E son d'araneses que los que las an engatjadas!
E aquò, a un catalan que trabalha cada jorn per l'occitan, li fa cagar fòrça.
E tròbi que degalhas ton talent e ta fòrça de trabalh. M'agrada ton blòg, m'agrada lo trabalh que fas dins lo terren de l'etimologia. Mas en luòga de questionar los catalans, los referencialistas... podriás trabalhar per la reconeissença de la lenga occitana en Occitània.
- 28 d’abril de 2014 a les 15:10
-
-
T'enganas. Las donadas qu'as son ancianas. En Aran la lenga veïculara es l'aranés, sonque l'aranés. Vertat que i a pas gaire d'aquò. Los petits catalans en Aran son obligats de saber aranés, solide!
En Catalonha. Per rapòrt a Finlàndia. Los suedeses son lo 5,5% de la populacion de Finlàndia. Los araneses son lo 0,10% de la populacion de Catalonha. E los occitanoparlants de Catalonha son un pauc mens, per çò que sabes que i a fòrça monde que vivon en Aran e parlan pas aranés. Dins l'ocean catalan, los araneses son talament paucs, son talament pauc visibles que de còps que i a aquò's un problèma. Se i aviá pas la television, òm podiá nàisser, viure e morir a Barcelona sens aver pas jamai entendut parlar aranés.
Te demandas ont se vei l'oficialitat de la lenga en Catalonha. Te pòdi dire que totas las escòlas de Catalonha an recebut de vocabularis, de precises d'istòria, de literatura... de las vòstras cultura e lenga.
Un estudiant se pòt examinar a l'oral o a l'escrich dins qualque licèu de Catalonha en occitan. A ieu m'es arribat d'èsser apellat per ajudar lo tribunal que deviá examinar un estudiant del quartièr de Sants (Barcelona) en occitan referencial a l'oral.
M'es arribat tanben d'aver de revirar una comunicacion escricha dels mossos d'esquadra a l'occitan, qu'èra la lenga qu'aviá causit un ciutadan per la responsa. Un occitan a lo drech a responsa escricha en occitan de l'administracion catalana.
Totas las fuèlhas de reclamacion de tot establiment de Catalonha son disponibles en catalan, castelhan, anglés e occitan aranés: a Viellha coma a Tortosa.
Dises que i a pas cap document en aranés dins las universitats catalanas. Bon, ieu a las mans 'La guida de convèrsa universitària' de l'Universitat de Barcelona. Vesi que la coneisses pas.
I a doas televisions publicas catalanas que, per tot Catalonha, fan d'informacions en occitan aranés. O sabes.
Totes los musèus de la diputacion de Barcelona an ja las guidas e informacions en panèu en aranés, o son en trin de las far. Justament veni de far la guida del Castèl de Montjuïc.
Quantes catalans an estudiat aranés a Catalonha? A Barcelona, d'un biais presencial, un brave centenat almens. E d'occitan referencial aperaquí. Puèi ia los que seguisson de corses en linha. Sabi pas per Lhèida, mas cresi que son fòrça mai.
Fòrça regents, fòrça mòssos d'esquadra aprenon l'aranés per poder venir un jorn foncionaris.
Dich aquò. Daissa-me dire, per çò que cal èsser juste, qu'en Aran ai rescontrat l'emplegada d'un musèu que sabiá pas parlar aranés, l'emplegada d'una bibliotèca que me volguèt pas parlar aranés. E son d'araneses que los que las an engatjadas!
E aquò, a un catalan que trabalha cada jorn per l'occitan, li fa cagar fòrça.
E tròbi que degalhas ton talent e ta fòrça de trabalh. M'agrada ton blòg, m'agrada lo trabalh que fas dins lo terren de l'etimologia. Mas en luòga de questionar los catalans, los referencialistas... podriás trabalhar per la reconeissença de la lenga occitana en Occitània.
- 28 d’abril de 2014 a les 15:10
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Non m'engani pas briga, amic. Tot depen de quin cicle consideras. Peu cicle infantiu, qu'ei efectivament l'aranés la lenga basa tà l'aprendissatge. En primària, que s'ensenha en las tres lengas. Nat problèma dab jo. Quant a la rèsta, que't poish diser qu'ei hèra teoric. N'ei pas podut obtiéner lo dit "full" en aranés, personaument (ho sento molt, que no el tenim)…Rai.
E non soi pas d'acòrd dab las tuas consideracions de percentatge de parlants… N'ei pas ua question de percentatge, o ua lenga ei oficiau a tot el territòri o n'ac ei pas, vertat? E s'ei oficiau, que la cau ensenhar.
Aquò dit, qu'ei vertat çò qui me preocupa mei qu'ei l'evolucion negativa deu nombre de locutors d'aranés enter l'enquista de 1996 e la de 2001…
- 28 d’abril de 2014 a les 15:48
-
-
Bon, ièr ai investigat un pauc. Teoricament la sola lenga de l'ensenhament es l'occitan, dins totes los cicles.
Ça que la, semblariá que lo problèma es que "i a pas pro de professors". Se cal un professor de matematicas en aranés, e n'i a pas, se tròban un professor que fa lo professor en catalan o castelhan.
L'idèa es de o far tot en aranés. E aquò fa avant pauc a cha pauc. Aquò's la fauta dels araneses,
E aicí me pausi una question. ¿Per de qué cap regent gascon de França a fach pas lo professor en Aran? Seriá simple vertat? I a tot plen de professors a Calandreta, a las escòlas bilingüas, que podrián portar pèira a l'ensenhament occitan en Aran. Las responsas possiblas son:
a)los araneses i an pas pensat.
b) Los araneses vòlon pas.
E aquò's pas la fauta de Catalonha. Es la volontat dels araneses, A ieu aquò me sembla pas tròp normal. Mas de qué pòdi far? Es Aran que pren sas decisions.
Una brava partida dels professors araneses son de castelhans o de catalans qu'an fach de corses d'aranés per poder venir regents en Aran. Solament an estudiat l'aranés, la cultura aranesa, e per çò de l'Occitània granda an agachat qualque mapa. Pèir de Garròs, Joan Giraud d'Astròs son pas matèria d'estudi,
Es aital.
Lo "full" que dises existís. De còp que i a te vas trobar un emplegat fenhant que lo te sap pas trobar. Mas aquò existís. Se lo comèrci l'a perdut lo pòt descargar per Internet, s'agís d'un imprimit quatrilingüe.
Aimariái plan de dicutir un jorn privadament amb tu. Privadament,
Manèl
- 29 d’abril de 2014 a les 11:30
- Octavià Alexandre ha dit...
-
A mi també m'agrada la feina de divulgació del gascó en general, però no tant les etimologies. Per l'amic Joan, les llengües prellatines són "extraterrestres". :-)
- 1 de maig de 2014 a les 23:45
-
-
Personauments jo creigui que Catalonha mos a impausat eth catalan dera madeisha manèra qu'Espanha er espanhòu. Non auem batxillerat en aranés perqué era Generalitat non vò, ne era selectivitat. E Generalitat encara mos a de pagar un pialèr de sòs que non auem vist, e que era òc que crobe d'Espanha. Damb aquerò non voi díder que Catalonha mos ataque, pero que emplegue un "doble rasero" per çò que tanh ath catalan e ar aranés.
- 5 de maig de 2014 a les 7:57
-
-
D'acòrd mas l'enemic de la gasconitat d'Aran es Espanha e non Catalonha
- 17 de juny de 2014 a les 19:56
-
-
Non.
- 23 de juny de 2014 a les 6:23
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Une Catalogne independent ça serait un probleme pour la continuité de le catalan-valencien ici a Valence, l'etat central ne se sentirais presioné par les catalans et ne ferais auqune concession aux langues periferiques.
Vicent
- 29 de novembre de 2014 a les 14:19
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Monsieur Joan, je vous peux assurer que le gascon de l'Aran vivrà plus que le catalan-valencien ici a Valence et, je vous dirais plus, que le catalan a Barcelone. Croiez-moi.
Et j'espère que toutes deux langues vivent toujours.
Vicent
- 6 de desembre de 2014 a les 6:34


c: text/html

text:
Jérôme Cahuzac
Jérôme Cahuzac, (19 de junh de 1952 a Talença) es un quirurgian e òme politic francés, cònsol de Vilanuèva d'Òlt et deputat d'Òlt e Garona. Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 ministre delegat encargat du budgèt del govèrn Jean-Marc Ayrault.
Biografia[modificar | modificar la font]
Dintrèt al Partit Socialista en 1977, e sosten de las idèas de Michel Rocard. De 1988 a 1991, èra conselhièr tecnic al cabinet de Claude Évin (elaboracion de la lei encastrant la publicitat sus l'alcòl e lo tabat).
Fa partida de de l'equipa de campanha de Lionel Jospin per las eleccions presidencialas de 1995 (programa del candidat sus las questions de Santat).
De 1997 a 2002 elegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona de , puis est battu De 2007-2012 reelegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona
2008 vicepresident del grop Socialista, radical e ciutadan a l'Assemblada Nacionala , pòrtaparaula del grop sus las questions financièras.
24 de febrièr de 2010, presidéncia de la [[Comission de las Finanças, de l'economia generala e del contraròtle budgetari[1].
Eleccion presidenciala de 2012, equipa de campanha de François Hollande en carga del tèma « lo budgèt, las finanças, e la fiscalitat[2] ».
16 de mai de 2012 nomenat ministre del Budgèt prèp del ministre de l'Economia, de las Finanças e del Comèrci Exterior del govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Nòtas e references[modificar | modificar la font]
- ↑ « Commission de las Finanças de l'Assemblada : Cahuzac elegit », Challenges, 24 de febrièr de 2010.
- ↑ Équipe de campagne de François Hollande sul site oficial del candidat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Comunautat autonòma d'Espanha
Espanha es devesida en 17 regions, apeladas comunautats autonòmas. Son de menas d'Estats federats dispausant d'un cèrt gra d'independéncia, quitament se las competéncias acordadas per l'Estat central pòdon variar en foncion de l'istòria de caduna de las entitats. Las comunautats autonòmas se compausan d'una o mai d'una província. De mai, doas vilas an un estatut especial.
Las 17 comunautats autonòmas son (veire (es) [1]) :
- Galícia
- Astúrias
- Cantàbria
- Comunautat Autonòma Basca
- Navarra
- Aragon
- Catalonha
- Castelha e Leon
- La Rioja
- Madrid
- Extremadura
- Castelha-La Mancha
- Valéncia
- Balearas
- Andalosia
- Region de Múrcia
- Canàrias
- Las doas ciutats autonòmas:


text:
Batalha dei Camps Catalaunics
La batalha dei Camps Catalàunics se debanèt lo 20 de junh de 451 dins la region de la vila actuala de Tròias. Opausèt una armada coalizada de l'Empèri Roman d'Occident e dau Reiaume visigòt, dirigida per Aetius e Teodoric Ièr a una armada hunnica renfòrçada per divèrsei pòbles germanics vassaus comandada per Atila.
Fòrça indecisa, la batalha s'acabèt per de pèrdas importantas au sen de l'armada visigota e dei pòbles vassaus dei Huns après una jornada de combats acarnats. Lei Visigòts perdiguèron tanben son rèi e poguèron pas contuniar la batalha. Sensa aqueu sostèn, lei Romans poguèron pas perseguir Atila que poguèt se retirar lentament en direccion de Ren.
La victòria d'una armada crestiana còntra de nomadas pagans foguèt utilizada per la Glèisa crestiana per renfòrçar son influéncia. Ansin, lo racònte de la batalha dei Camps Catalàunics foguèt fòrça modificada per leis autors crestians per ne'n donar l'imatge d'una desfacha decisiva deis òrdas paganas dirigidas per Atila lo « Flèu de Dieu ». Pasmens, en realitat, lei fòrças hunnicas poguèron se retirar amb un butin important mai capitèron tanben de se restaurar rapidament car ataquèron lo nòrd d'Itàlia tre 452 sensa resisténcia vertadiera dei Romans.
Liames intèrns[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquò es la data de la batalha principala. Pasmens, de combats entraïnèron de pèrdas importantas entre d'unitats avançadas tre lo 19.


text:
Djedefra
Djederfra que ho un faraon de la IVau dinastia, hilh deu faraon Khofo. Que ho lo purmèr a hiornir dens lo soa titulatura un nom de hlih de Ra.
Qu'èra lo miei hrair deus son successor Khafra e qu'aurè esposada la soa mieja sòr (qui èra estada esposa de Kaoab, lo hilh de Khofo mort abans lo lors pair e qui èra vodat a la succession) Heteferés. Djedefra que seré estat en conflicte dab un aute hrair Djedefher e qu'auré fin finala ganhat lo tròne apèrs ua eventuala persecucion (lo mastaba de Djedefher que ho degradat).
Que he sepelir a Abu Rawash o e he bastir la soa piramida qui ho pilhada après.
Titulatura[modificar | modificar la font]
- Lo son nom de Her qu'èra Khepr :
- Lo son nom de Nisot-Biti qu'èra :
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.
Khofo
Djedefra
Khafra
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic


text:
LaTeX
Lo logiciau libre , o LaTeX en escritura normala (prononciar [latɛk]), es una colleccion de macrocomandas per (lo lengatge de descripcion tipografica creat per lo matematician e informatician american Donald Knuth) destinada a facilitar l'utilizacion d'aqueu « processor de tèxte ».
L'informatician american Leslie Lamport es lo creator de LaTeX. Estent qu'es pron simple, LaTeX es vengut l'instrument privilegiat per escriure de documents ambé TeX; la version actuala es LaTeX 2ɛ. Es particularament utilizat dins lei domenis tecnic e scientific per la produccion de documents de talha mejana o importanta (tèsis e mai libres). Mai se pòt tanben emplegar per compausar de documents de tipes variats (per exemple, de letras o de transparents).
Somari
- 1 Principi
- 2 Exemples significatius d'utilizaires de LaTeX
- 3 Tipes de documents
- 4 Exemples de documents LaTeX
- 5 Quauquei caracteristicas de LaTeX
- 6 LaTeX e lei lengas
- 7 Liames intèrnes
- 8 Liames extèrnes (en anglés, catalan, francés e italian)
Principi[modificar | modificar la font]
LaTeX demanda au redactor de se concentrar sus l'estructura logica de son document, son contengut, mentre que la mesa en pagina dau document (cesura dei mots, alineas) es laissada au logiciau. LaTeX dessepara doncas la forma dau contengut, fòrça mai clarament que lei logiciaus de tipe WYSIWYG (What You See Is What You Get, « çò que vesètz es — a pauc près — çò qu'obtenètz »), coma Microsoft Word o OpenOffice.org Writer. Pasmens, existisson uei de logiciaus (coma Lyx) que permeton de redigir de documents LaTeX d'aqueu biais.
La redaccion d'un document ambé LaTeX comença per la creacion d'un fichier fònt (en format ASCII) per mejan d'un editor de tèxte : contèn au còp lo tèxte e leis instruccions de mesa en forma tipografica, que son de comandas de LaTeX. Aqueu fichier fònt es puei tractat per LaTeX : es la compilacion, que produtz un fichier (en format DVI o PostScript o PDF) contenent lo document mes en forma, lèst per èsser visualizat sus un ecran o imprimit.
LaTeX necessita un aprendissatge iniciau pus important qu'aqueu que demandan lei logiciaus corrents de tipe WYSIWYG, aumens per la mesa en pagina de documents pichons. Mai tre qu'es passada aquesta fasa d'aprendissatge (pron aisada), vèn fòrça apreciable lo fach de se poder concentrar sus lo contengut en fisant la composicion a LaTeX : lo document produch es de qualitat remarcabla, quasi professionala (per exemple : respècte dei règlas tipograficas, formulas matematicas), la gestion dei referéncias bibliograficas (BibTeX), lei numerotacions e la taula dei matèrias son coerentas sensa que l'òm ague de se'n preocupar.
D'autra part, LaTeX laissa a l'utilizaire la facultat de l'adaptar a sei besonhs especifics en creant o modificant de macrocomandas, o en se servent de fichiers de macrocomandas (packages) creats per d'autrei.
Aquelei qualitats, en mai de la gratuitat dau logiciau, ne fan l'instrument de redaccion privilegiat dei mondes universitari e scientific dins certanei disciplinas. Es pron corrent en matematicas, informatica e fisica que d'editors prepausan de fichiers d'estil LaTeX, e que declaran de preferir aqueu format an aqueu de Microsoft Word (qu'es per ara l'estandard de facto dei tractaments de tèxtes).
Exemples significatius d'utilizaires de LaTeX[modificar | modificar la font]
- Editors
- Professors de matematicas e de fisica
- Scientifics (au sens estrech), especialament en informatica, matematicas, fisica e quimia
- Wikipèdia : per l'escritura de formulas matematicas ambé leis balisas
… ; vejatz l'article Ajuda:Formulas TeX e LaTeX
- Naturalament, i a d'autrei categorias d'utilizaires de LaTeX
Tipes de documents[modificar | modificar la font]
LaTeX pòt produire fòrça tipes diferents de documents (tau coma es, o ben per lo mejan d'extensions) :
- articles,
- cartas de visita,
- cors,
- diagramas,
- edicions criticas,
- etiquetas,
- letras,
- libres,
- presentacions,
- rapòrts,
- tèsis (scientificas au sens estrech, mai tanben d'istòria, de lingüistica...)
- …
Pasmens, fau notar que per redigir de documents que sa mesa en pagina es particulara (per exemple : jornaus, revistas), d'autrei tipes de logiciaus pòdon èsser mielhs adaptats.
Exemples de documents LaTeX[modificar | modificar la font]
Un exemple simplàs[modificar | modificar la font]
Aquest exemple permete d'afichar e d'imprimir :
- un títol (Exemple de document LaTeX)
- un nom d'autor (Ieu)
- e la frasa Es mon premier assai !
\documentclass[a4paper,11pt]{article} \title{Exemple de document \LaTeX} \author{Ieu} \begin{document} \maketitle Es mon premier assai ! % Aiçò es un comentari ; es pas % pres en còmpte per LaTeX \end{document}
Un exemple scientific amb una formula[modificar | modificar la font]
Aquest exemple permete d'afichar e d'imprimir la frasa seguenta :
Segon la teoria de la Relativitat restrencha, l'energia d'un còrs en movement es : .
\documentclass[a4paper,11pt]{article}
\begin{document}
Segon la teoria de la Relativitat restrencha, l'energia d'un còrs en movement es :
E = \frac{m c^2}{\sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}}.
\end{document}
Quauquei caracteristicas de LaTeX[modificar | modificar la font]
Lei comandas de LaTeX devon totjorn èsser precedidas d'una còntra-oblica : «
\ ». Una comanda pòt aver de paramètres. Lei paramètres facultatius son de metre entre parentèsis carradas : [...]. Lei paramètres obligatòris an pas de besonh d'èsser envoutats per un caractèr particular. Dins aquò, se lo paramètre en question a mai d'un caractèr de lòng (e es sovent ansin), deu formar un blòc (au sens de LaTeX) e se deu doncas escriure entre acoladas : {...}
La premiera comanda d'un document LaTeX es
\documentclass : definís la classa dau document, valent a dire son tipe ; lei classas principalas son :
article: Lo document es condensat au maximum (ges de saut de pagina automatic). Es destinat a l'impression rècto. Lo numèro de pagina es centrat dins lo pè de pagina. Un document dau tipe
articlecontèn ges de capítol (comanda
\chapternon reconoissuda)…
report(rapòrt en occitan) : Coma
article, mai pus aerat : la comanda
\chapteres reconoissuda e provòca un saut de pagina automatic. Ansin es de la pagina dau títol e de la taula dei matèrias, qu'entraïnan un saut de pagina automatic.
book(libre en occitan) : Coma
report, mai encara mai aerat. I a mai de paginas a l'ecran, mai i a pas tant de fuelhs a l'impression, que
bookprodutz un document destinat a l'impression rècto vèrso : lo marge senèstre es destriat dau marge drech (per preveire la reliadura), lei sauts de paginas arriban sempre a una pagina impara (costat drech dau libre). Totei lei paginas an una entèsta que repren lo nom dau capítol corrent (costat senèstre) e lo nom de la seccion correnta (costat drech). Lei numèros de paginas son plus en bas mai en aut dei fuelhs, a costat dei mencions dei noms de capítol e de seccion.
slides(transparent en occitan).
Lo contengut dau document se deu escriure entre
\begin{document} e
\end{document}. La comanda
\maketitle aficha lo títol, l'autor e la data.
Leis opcions de classas[modificar | modificar la font]
- 10pt definís un còrs de caractèrs de 10 per tot lo document. Es pas compatibla ambé leis opcions 11pt e 12pt ni mai ambé la classa slides.
- a4paper definís un format de papier per l'impression
LaTeX e lei lengas[modificar | modificar la font]
LaTeX foguèt inicialament concebut per foncionar en lenga anglesa. Son adaptacion en d'autrei lengas a necessitat lo desvolopament de fichiers d'extensions, que lo pus conoissut e utilizat es sonat, de segur, « babel ».
Per poder compausar ambé LaTeX de documents en divèrsei lengas, es necessari :
- de traduire leis informacions produchas automaticament per lo logiciau : per exemple, leis indicacions de capítols (que, sensa traduccion, serián : « Chapter 1 », « Chapter 2 », etc.), leis entitolats de la taula dei matèrias, la data...
- de facilitar l'usança de caractèrs accentuats
- d'adaptar lei règlas tipograficas e lei règlas de pontuacion
- enfin, e es çò pus important (e pus complèxe), d'adaptar lei règlas de cesura, valent a dire lo biais de copar automaticament lei mots en fin de linha
Mai de 30 lengas son presas en còmpte per "babel" ; entre lei lengas minoritàrias d'Euròpa, i a lo breton, lo catalan, lo gaelic d'Escòcia, lo gaelic d'Irlanda, lo galèc, lo galés e lo soabi.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes (en anglés, catalan, francés e italian)[modificar | modificar la font]
- (en) Lo site oficiau dau projècte LaTeX
- (en) TeX User Group (TUG)
- (en) LaTeX e MacOS X
- (fr) GUTenberg : lo Grop deis Utilizaires francofòns de TeX
- (ca) Tirant lo TeX : lo grop deis utilizaires catalanofòns de TeX
- (it) GuIT : lo Grop deis utilizaires Italians de TeX
- (fr) [1] : Una brèva (?) introduccion a LaTeX 2ɛ
- (en) (La)TeX Navigator
- (fr) FDQ LaTeX en HTML : Respònsas ai questions correntas sus lei comandas LaTeX (version non mesa a jorn)
- (fr) FDQ LaTeX en PDF : La meteissa FDQ (fiera dei questions), mai dins una version PDF mesa a jorn
- (fr) Quauquei nocions de LaTeX 2e
- (en) LaTeXDB : Integracion de LaTeX e dei basas de donadas SQL
- (fr) Joli manuel pour LaTeX (JMPL)
- (en) WinShell : Environament integrat libre de desvolopament de LaTeX o de TeX, tanben en francés
- (en) TeXworks
- (en) BibTeX


text:
La Bourgonce
La Bourgonce es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gaireben totalament environada de bòsques, La Bourgonce ocupa l'anautita vallée de la Valdange, un afluent esquèrra de la Meurthe. Se llaura al nòrd cap a las municipalitats vesinas de La Sala e de Nompatelize, mas la sòla autra via de comunicacion pòrta a las Rojas-Aigas e a la vallée de la Mortagne pel caulet de lo mieu Repaus (514 m).
Presque entièrement entourée de forêts, La Bourgonce occupe la haute vallée de la Valdange, un affluent gauche de la Meurthe. Elle s'ouvre au nord vers les communes voisines de La Salle et de Nompatelize, mais la seule autre voie de communication mène aux Rouges-Eaux et à la vallée de la Mortagne par le col de Mon Repos (514 m).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Data|6|d'octòbre|1870 {{}}, la batalha de la Bourgonce #opausar las tropas francesas del general Dupré als sieus omològs prussiennes del general Degenfeld, avantgarda del còrs d'armada del general Werder. Négligeant L'estat de cansadera de los sieus òmes, lo general francés #far metre ne camina doas colomnas en direccion de Étival. #Èsser rapidament contré pels Alemands #que remontavan la Meurthe en direccion de Sant-Dié e li calguèt batre en jubilacion. Los efectius èran comparables, aperaquí 7000 òmes de part e d'autra, mas la artillerie de campanha alemanda #far la diferéncia. Las pèrdas francesas se #establir a 846 aucits, ferits e desapareguts, l'enemic en acusant pas que 431 òmes defòra de combat. Lo general Dupré se #replegar en direccion de Bruyères pel caulet de lo mieu Repaus.
Le , la bataille de La Bourgonce opposa les troupes françaises du général Dupré à leurs homologues prussiennes du général Degenfeld, avant-garde du corps d'armée du général Werder. Négligeant l'état de fatigue de ses hommes, le général français fit mettre en marche deux colonnes en direction d'Étival. Il fut rapidement contré par les Allemands qui remontaient la Meurthe en direction de Saint-Dié et dut battre en retraite. Les effectifs étaient comparables, environ 7000 hommes de part et d'autre, mais l'artillerie de campagne allemande fit la différence. Les pertes françaises s'établirent à 846 tués, blessés et disparus, l'ennemi n'accusant que 431 hommes hors de combat. Le général Dupré se replia en direction de Bruyères par le col de Mon Repos.


text:
Acid nucleïc
Un acid nucleïc qu'ei ua macromolecula polimèrica, qu'ei a díser compausada d'unitats de basa (monomèrs) aperadas nucleotids. L'acide nucleïc mei famós qu'ei de segur l'acid desoxiribonucleïc (ADN) on b'ei codificada e transmesa l'informacion genetica de las cellulas (e donc deus organismes compausats de cellulas). Totun, l'ADN n'ei pas lo sol acid nucleïc ; los acids ribonucleïcs qu'existeishen tanben : l'acid ribonucleïc messatgèr (ARNm) qui ei ua copia de l'ADN qui ei lejuda per l'acid ribonucleïc de transferiment (ARNt) qui transpòrta los aminoacids utilizats per la sintèsi de las proteïnas en ligats enter eths dens un organit aperat ribosòma e constituit d'un assemblatge d'acid ribonucleïc ribosomiau (d'ARNr) e de proteïnas. Que vedem que los acids nucleïcs que son a las basa de la vita e qu'an ua possibilitat teorica d'autonomia puish que son a l'origina de la loas pròpia reproduccion, çò qui dar aus bioquistas tot lo leser d'especular suber las originas molecularas de la vita.
Estructura[modificar | modificar la font]
Un acid nucleïc qu'ei compausat de nucleotids. Un nucleotid, eth, que's compausa d'un acid fosforic (H3PO4), d'un glucid de cinc carbònis (pentòsa), sia la ribòsa (per l'ARN, en estant l'encausa de la "R"), sia la desoxiribòsa (com son nom l'indica, qu'ei una ribòsa dab un atòm d'oxigèn en mens, e, de segur, qu'ei l'encausa de la "D").
Acid ribonucleïc (ARN)[modificar | modificar la font]
Los acids ribonucleïcs que son cadenas (polimèrs) simplas de nucleotids (los lor monomèrs). Lo lor glucid pentòsa qu'ei ua ribòsa e que condan quate menas de nucleotids : adenina (abreujat A), timina (T), citosina (C) e uracila (U) ; aqueth darrèr n'ei pas present dens l'ADN qui, enlòc, e utiliza la guanina. Los ARN be son de tres escantilhs :
- Acid ribonucleïc messatgèr (ARNm) : qu'ei ua copia (sintetizada au cap d'un procès aperat transcripcion de l'ADN) deu còde marcat suber l'ADN. L'ARNm qu'ei apuish lejut peus ribosòmas e peus ARNr (l'ARN seguent dens aquesta lista) qui, mercés au còde marcat per l'encadenament deus sons nucleotids, b'ebrocan los diferents aminoacids.
- Acid ribonucleïc de transferiment : qu'ei ua molecula d'ARN plagada capabla, au còp, de reconéisher un codon (un ensemble de tres nucleotids qui codan, mercés au còde genetic, pas sonque per un aminoacid particular de la futura proteïna) de l'ARNm e de reconéisher e carrejar l'aminoacid qui'u corresponeish.
- Acid ribonucleïc ribosomic (ARNr) : qu'ei un ARN qui s'associa dab proteïnas entà formar las sosunitats deus ribosòmas (las usias on la cellula e harga las soas proteïnas en tot ligar los aminoacids au mejan de ligams peptidics)
Acid desoxiribonucleïc (ADN)[modificar | modificar la font]
L'ADN qu'ei la macromolecula qui contien l'informacion genetica (qui ua partida b'ei transcrivuda suber l'ARNm). Aquesta informacion que permet de sintetizar las proteïnas mes tanben de regular la loas sintesi (entà que cada cellula e sintetize pas sonque certas menas de proteïnas, dens ua certa quantitat e/o pas sonque a un moment precís). L'ADN qu'ei hèra mei gran que los ARN (qui non son pas sonque la copia d'ua hèra petita partida de l'ADN), que possedeish desoxiribòsas (en lòc de las ribòsas deus ARN), los sons nucleotids que son los medishs deus deus ARN a despart de la guanina ( qui remplaça l'uracil, absenta de l'ADN) ; fin finala l'ADN qu'ei ua dobla cadena de nucleotids mentre qui l'ARN b'ei pas sonque ua simpla cadena.


text:
02/10/2016
Tròp beu, tròp pitit
Tròp beus los camions emb lurs charjaments de boesc per l’exportacion que desfonsen las pitas rotas e fan tremolar las maisons e los ponts.
Tròp beus los tractors que pilonen e estofen la terra, la paubra terra que pòt pus beure l’aiga dau ceu.
Tròp beu l’enginh que, estiu coma ivern, còpa los bòscs pus viste que podran jamai tornar frotjar, que pren lo trabalh de uech òmes, e que l’òme enjucat dessus podrá jamai ’chabar de paiar.
Tròp beus los elevatges de mila vachas e de mila pòrcs clafits d’antibiotics e lurs femoriers que chaulhen la natura.
Tròp beu l’ipermerchat. Tròp large son parcatge asfaltat.
Tròp pitit lo país.
Tròp pitit nòstre vielh chamin per los quatre x quatre e las mestiveurzas-bateurzas.
Tròp pita la pita font per arrosar lo bigarroelh e far beure las vachas.
Tròp pitas la terras emb lurs plais e lurs aubres.
Tròp pitit l’agricultor que voldriá suprimar las nòrmas de qualitat environamentala.
Tròp pitas las rotas per los que vòlen anar viste.
Tròp pitit nòstre borg per gardar son escòla, sa pòsta e son medecin.
Tròp pita la darniera fabrica que fai viure enquera una quinzena de personas.
Tròp pita dins una economia mondializada.
Tròp pitits los òmes.
Tròp febles.
Tròp vielhs.
Tròp paubres.
Descoratjats.
Es pro grand lo país per los que saben far venir la bona besunha de la terra e ’massar çò que mena de melhor,
– quauques uns –
mai per los que fabriquen
quauqua ren de bon e de brave que la gent sont contents de ’chaptar,
que trabalhen lur aise, mingen lur aise e que son pas maluros,
per los que coneissen lo país e vòlen parlar sa linga,
e que dònen çò que an de melhor,
que se tròben pas tròp pitits,
e que fan daus pitits.
A Javerlhac, lo 2 d’octòbre de 2016
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
-458
Aquesta pagina concernís l'an -458 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi liada a la Lex Terentilia. Lei questors novèus Titus Quinctius Capitolinus Barbatus e Marcus Valerius Maximus Lactuca mantenguèron leis accusacions de messòrga còntra lo tribun Marcus Volscius Fictor dins lo procès de Kaeso Quinctius. De son caire, lei tribuns contunièron de refusar la mobilizacion de l'armada còntra leis Eques e lei Volscs. Pasmens, la situacion s'agravèt quand lei Sabins ataquèron tanben Roma e Lucius Quinctius Cincinnatus, adversari de la lèi, foguèt elegit dictator per protegir la ciutat. Aquò empachèt tornarmai lo vòte de la lèi mai lei tribuns, compres Fictor, foguèron tornarmai elegits per l'annada venenta.


text:
Loís Gròs
Loís Gròs (en francés: Louis Gros; Fontvièlha, 28 d'octobre de 1873 - Avinhon, 27 de novembre de 1963) foguèt un foncionari, òme politic e resistent occitan que foguèt deputat de 1924 a 1935 e de 1944 a 1945 e mai Senador de Vauclusa de 1935 a 1940.
Biografia[modificar | modificar la font]
Loís Gròs comencèt a trabalhar primièr coma oficièr mecanician dins la Marina marchande. Aprèp la creacion del ministèri del Trabalh, en 1906, dintrèt dins l'administracion. Foguèt inspector del trabalh, puèi, a partir de 1913, inspector divisionari, dins lo departament de Vauclusa. Dempuèi 1914, creèt un dels primièrs oficis departamentals de placement, que ne venguèt director, e a l'encòp mantuna cooperativa de consomacion, gropadas dins una Federacion que n'èra lo president.
Acabèt sa carrièra administrativa en 1924 e abandonèt totas sas foncions. Membre de la SFIO, e raportaire general de son grop d'estudis socials, Loís Gròs foguèt elegit deputat sus una lista de Cartèl d'esquèrras. Venguèt puèi secretari de la commission del Trabalh, vicepresident del grop parlamentari suls mutilats del trabalh, e, en 1927, raportaire de la lei suls accidents del trabalh.
Quand foguèt elegit cònsol d'Avinhon en mai de 1925, demissionèt tre lo mes de julh, suite aux revers enregistrés par la SFIO a las eleccions cantonalas, tenues entre-temps, bien qu'il ne fût pas quitament candidat.
Elegit tornarmai deputat en 1928, se presentèt, en octobre d'aquela annada, a las eleccions cantonalas e ne sortiguèt conselhièr general. L'an seguent, capitanejava la lista SFIO a las eleccions municipalas a Avinhon, que foguèt elegida entièrament. Venguèt lo cònsol de la vila, foncion que servèt fins a 1940. Loís Gròs metèt en plaça un socialisme municipal, amb, per exemple, la creacion d'un ofici d'abitations bon mercat, la crompa del preventòri de Porcairòlas, l'aménagement de la Borsa del trabalh, la construccion d'un grop escolar, d'installacions contra los aigats (consolidacion dels barris, creacion d'una estacion de pompatge), d'una fabrica d'incineracion de las escobilhas dels ostals. Tanben faguèt restaurar l'ostal de la comuna. Encara en 1929, faguèt del Réveil vauclusien "l'organ del socialisme e dels interèsses del departament de Vauclusa".
Popular dins lo mitan rural, pas tant per encausa de sas idèas socialistas (los pageses de la region son aisés) mas puslèu gràcias a sas competéncias de gestionari, foguèt relegit députat en 1932, e capitèt de ganhar tres mila vòtes de mai respècte a las eleccions precadentas. En 1935, abandonèt la Cambra dels deputats, quand foguèt elegit al Senat, aprèp dos ensages infructuoses (en 1920 e 1927). Venguèt secretari d'aquela assemblada.
Lo 10 de julh de 1940, Loís Gròs vòte contra los plens poders a Philippe Pétain. Lo 5 de novembre de 1940, lo regim de Vichèi anullèt son mandat, e mai dissolguèt la municipalitat d'Avinhon. Gròs se n'anèt en Suïssa ont participèt a la Resisténcia.
En 1944-1945, participèt a l'Assemblada consultativa provisòria e presidiguèt lo comitat de Liberacion d'Avinhon. Mai tard, quand faguèt sos setanta-dos ans, decidiguèt de se retirar de la vida politica. S'installèt al campèstre e s'avodèt a far de recercas arqueologicas.
Guerdons[modificar | modificar la font]
- Cavalièr de la Legion d'onor


text:
Deci
Deci (vèrs 201, Budalia - junh de 251) foguèt un emperaire roman que reinèt de 249 a junh de 251. Son fiu Herenni Etrusc foguèt associat a son rèine coma coemperaire durant l'annada 251. Succediguèt ai coemperares Felip l'Arabi e Felip II e foguèt remplaçat per son fiu Hostilian e lo generau Trebonian Gal.
Venguèt emperaire après una revòuta victoriosa còntra Felip l'Arabi vengut impopular en causa d'aumentacions tròp importantas deis impòsts. Assaièt de restaurar l'autoritat imperiala e d'estabilizar l'Empèri gràcias a una politica basada sus lei principis dei sègles I e II. Pasmens, foguèt rapidament tuat ambé son fiu Herenni Etrusc durant una campanha còntra lei Gòts.


text:
Goneg
Goneg en breton ( Gosné en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gosné A situat a 24 km al nòrd-es de Roazhon e a 49 km al sud del mont Sant-Michel dins lo país de Fougères.
Las municipalitats limitrophes son Sant-Aubin-de detlo-Cormier, Liffré e Ercé-près de-Liffré.
Gosné est situé à 24 km au nord-est de Rennes et à 49 km au sud du mont Saint-Michel dans le pays de Fougères.
Les communes limitrophes sont Saint-Aubin-du-Cormier, Liffré et Ercé-près-Liffré.


text:
Batalha de Caseros
Dens l'istòria argentina, la batalha de Caseros (lo 3 de heurèr de 1852) qu'opausè las tropas de Buenos Aires (las deus son governador e cap d'Estat de la Confederacion Argentina, Juan Manuel de Rosas) e ua aligança victoriosa aperada Ejército Grande ("Armada grana") de Brasil, Uruguai, e las províncias de Corrientes e Entre Rios gavidada per Justo José de Urquiza qui avèva deishat de sostiéber Rosas en se proniciar contre aqueth darrèr.
La soa victòria que marquè la fin de las tempsadas de Rosas qui avó de partir entà Anglatèrra e que dè lo parat au Partit Unitari e liberaus de tornar en Argentina e d'impausar las loas idèas e lo lor poder.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 26 de febrer de 2016
Calaix / calaish: ipotèsi etimologica arrevesitada, deu latin "capsus"
de tistèth de vimi entà lo de tireta. Lo pas semantic n'ei pas guaire evident. E mei que mei, lo manlhèu grèc aquiu n'ei pas de bon explicar. Calathos e calathion, que jo sàpii, non son pas etimons productius en romanç. A maudespieit deu mot latin calathus (manlhèu grèc en latin), l'etimon que seré ua excepcion sonque catalana. Per totas aquestas rasons, l'ipotèsi etimologica aquesta non m'agrada pas tròp. Que vse'n prepausi ua dusau, plan diferenta e plan latina.
Qu'existeish en parlar catalan de Sort (Palhars-Sobiran) lo mot calàs. Aqueste mot qui sembla estar ua varianta de calaix (ved. Alcover-Moll), que designa lo lòc on s'i guarda lo blat. Lo ligam semantic qui arreligaré calàs a calathos qu'ei enqüèra mensh evidenta en aqueth cas. Aqueste mot calàs qu'a l'ahur d'un derivat afixat, un supausat cal. Lavetz, que s'agirà mei probablament de cals, deu latin capsus. Lo mot capsus que balhè chas en francés, cas, chas, caus, etc en occitan , caus en gascon. De caus lo mot qu'estó faussament "corregit" en cals; las duas fòrmas, l'originau e la "corregida", que i coexisteishen en lengadocian (cf. Mistral, Alibèrt) . Se non m'engani, lo mot n'ei pas jamei estat atestat en catalan, totun de verificar pr'amor la dita "correccion" que'nse hè pensar a un catalanisme, cf. lo mot "malaut" -deu lat. male habitus- "corregit" en malalt en catalan. En tot cas, de caus, cals, mot plan atestat en occitan, que derivaré lo mot calàs / calaix, atestat en catalan deu sègle 14 enlà. L'atestacion mei anciana qu'ac ei devath la fòrma calays (= "calash").
En gascon, la significacion de "caus" (conservat sonque en Lavedan) qu'ei dobla: "compartiment d'une caisse à grain, coffre".
De manèira generau los descendents deu mot latin capsus qu'an prengudas las significacions qui segueishen en galloromanic (segon Pfister, citat per J. Cerquiglini- Toulet ved aquiu):
I- 1- caisson 2-cage thoracique
II 1- corps de batiment 2- espace dans une grange où l'on entasse le foin ou la paille 3- cabane dans les alpes
III- 1-mâchoire, 2-joue 3- bouche
IV- chas
La significacion I-1 (caishon) que miè tà la de "tireta" de calaix, exactament com en espanhòu, cajón i vira tireta . Cajón vien de caja, deu latin capsa.
La significacion II qu'ei plan la deu mot calàs a Sort.
Dongas qu'ei hòrt mei probable calàs que derive deu latin capsus que non deu grèc calathos. Non sèi pas se lo mot latin capsus s'i ei pogut evoluar de manèira "indigèna" en catalan dinc a caus ipercorregit en cals /cal e afixat dab -às: calàs. N'ei pas impossible, com en occitan qui coneish las duas solucions a partir de capsus: caus e cais. Lo catalan qu'a lo mot queix, aqueste darrèr mot en catalan que sembla correspóner a l'occitan cais, francés chas (de capsus). La e de "queix" qu'ei totun anormau en aqueste mot catalan qui sembla de fèit reconstrusit a partir de queixal (caishau). La fòrma femenina corresponent a "queix "(e au latin capsa) qu'ei mei normau: caixa (oc. caissa, gasc. caisha, fr. caisse, un manlhèu en fr.) . La fòrma calàs que's poderé resultar d'ua ipercorreccion a partir de capsus sia de manèira indigèna en catalan: -> caus ->cals -> calàs sia a partir d'un manlhèu occitan "caus / cals" o gascon "caus", adaptat en ahur de faussa correccion (cf. malaut -> malalt). Calaix que representaré ua evolucion de calàs possiblament influenciada per caix, caixa o un descendent deu latin vulg. capsealis (caixal -> calaix) o que poderé proviéner dirèctament d'aqueth descendent de capsealis ("caixal", d'on vien queixal, gasc. caishau ) per metatèsi. Quant au mot aranés "calaish", qu'ei a l'evidéncia un manlhèu catalan. En tot cas, e en resumit, que jògui lo mot capsus com a etimon de calaix, en plaça deu mot estranh calathos. Alavetz, lo mot catalan calaix que compartiré lo medish etimon que lo deu son equivalent espanhòu cajón.
3 comentaris:
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
És molt viva a la ciutat de València, jo l'he sentida dir "calaix"= "calays" pronunciat, i també pronunciat "calaih" amb el so de jota castellana.
Vicent
- 27 de febrer de 2016 a les 18:47
- Octavià Alexandre ha dit...
-
Un dels problemes de la teva proposta és que no explica perquè calàs esdevingué calaix, quan resulta que en català la palatalització és regular en paraules patrimonials como p.ex. queixal < capsale.
Per posar-ho d'una altra manera, ningú diria que peix és un manlleu de l'occità peis, per què és absurd.
- 17 d’agost de 2016 a les 10:03
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Car lector, n'èi pas briga comprengut la toa remarca sus peix e peis. Jo tanpòc dic que peix ei un prèst occitan, que tròbi aquò plan absurde, en efèit. Totun, puishque me citas lo mot peix com a exemple, que't cau saber, totun, qu'en lengadocian meridionau lo mot peis que's pronóncia parièr que lo mot peix deu catalan centrau o com peish en gascon, mentre qu'en occità centrau, que's pronóncia peis o pes. E aquí a Perpinhan, lo mot peix que's pronóncia pei. Aquò empacha pas que sia lo medish mot pertot arreu, non? Tot parièr per calàs, calaix en catalan. Qu'ei lo medish mot prononciat dab de petitas variacions foneticas shens qu'aquò sia hòrt significatiu (ved. calàs e calaix en D.C.V.B.). Idem per exemple, per suc, chuc e shuc en gascon o suc e xuc (dial.) en catalan. E compara occitan malaut vs catalan malalt. Male habitus -> malalt. Qu'ei un catalanisme, aquesta anomàlia. Dongas, quant a ua evolucion indigèna caus -> cals ->calàs en catalan, non l'excludirí pas. A mei, l'evolucion capsu- -> cals n'ei pas briga incompatibla dab l'evolucion capsale -> queixal , que las observam parièr en gascon: caus (de capsu) e caishau (de capsale) com en lengadocian: capsu - > caus e cals (dilhèu un catalanisme, aqueste dusau), mentre capsale -> caissal (prononciat caishal = caixal au sud deu domeni). E que podem autanplan imaginar caus -> cals e caixal -> calaix e calàs per influéncia semantica e fonetica de cals. O sia qu'arren d'impossible en aquestas ipotèsis, nada basca !
- 18 d’agost de 2016 a les 6:31


text:
814
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 814 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre Bizantins e Bulgars amb una ataca de l'emperaire Leon que foguèt venceire a Mesembrya. Pasmens, aquela victòria permetèt pas de rebutar l'armada bulgara que menèt d'atacas novèlas a la prima fins a la mòrt dau khan Crum lo 13 d'abriu. Après una crisi de succession, foguèt remplaçat per son fiu Omortag mai l'armada bulgara foguèt afeblida.
D'autra part, acomençament de trabalhs de preparacion d'una restauracion de l'iconoclasme. Divèrseis oposants foguèron arrestats e exilats. Lo patriarcat Nicèfor ne'n faguèt partida.
Empèri Carolingian[modificar | modificar la font]
Mòrt de Carlesmanhe que foguèt remplaçat per son fiu Loís lo Piós.


text:
Nadau (grop)
Nadau o, deu son purmèr nom, Los de Nadau, qu'ei un grop Bearnés de musica hèra famós fondat en 1973 qui a produsit nau àlbums (dont quate disques compactes) e jogat dus còps a l'Olympia a París. La soa cançon L'immortèla qu'ei la mei famosa de las soas e qu'ei cantada en mantuas aucasion en Bearn. A travèrs deus ans, Nadau qu'a jogat un ròtle màger dens los combats tà sostiéner la lenga occitana en Bearn, per las soas escòlas calandretas e peu bearnés a la ràdio.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo grope neish a la fin de 1973 a Tarba de la rencontra de Miquèu Maffrand, Jacme Roth e Ninon Paloumet. Miquèu Maffrand, professor de matematicas, se bota a d'apréner l'occitan damb Gilabèrt Narioo.
La novèra cançon occitana existís dejà, damb Martí, Patric, Delbeau, Verdièr. Après 1968, epòca de l'eslogan Volem viure al país, fòrt de junes se reviran decap a lurs rigadas. Las salas son plenhas. Lo prumèir disque sòrt a l'estiu de 1975. Son titre : Mossur lo regent. Son cançons revendicativas mès tanben cançons d'amor. Los de Nadau acompanha las lutas viticolas e obrèiras, quò's l'epòca de la cançon engatjada. Sòrten La venta a las enchèras en 1976 apui L'immortèla en 1978... L'immortèla, vinguda l'imne deus Biarnés.
En 1980 neish a Pau la prumèira Calandreta. Serà totjorn sostinguda per Nadau dens son combat per la lenga occitana. Lo grope s'implica tanben dens las prumèiras radiòs libras.
Lo 20 de mai 2000, granda data : Nadau hèi sala combla a l'Olympia de París. Rebelòta lo 7 de mai 2005.
Nadau hèi pus o mens quaranta concèrts per an.
Los membres[modificar | modificar la font]
- Miquèu MAFFRAND : cant, acordeon diatonic, boha.
- Ninon MAFFRAND : cant, clavèirs.
- Sèrgi CABOS : cant, guitarra electrica/acostica, baisha.
- Jan-Pèir MEDOU : cant, guitarra electrica/acostica, baisha.
- Fabrice MANCONI : bateria.
- Cédric PRIVÉ : vialon.
- Michaël TEMPETTE : boha, bodega, pifre.
- Olivier ROBERT : regissaire son.
- Stephane LABORDE : tecnician.
- Alain GREGORY : regissaire lutz.
- Christophe PALAY : tecnician.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1975 : Monsur lo regent
- 1976 : La venta a las enchèras
- 1978 : L'immortèla
- 1982 : T'on vas
- 1986 : Qu'èm ço qui èm
- 1991 : De cuu au vent
- 1994 : Pengabelòt
- 1995 : S'aví sabut (compilacion)
- 1996 : Nadau en companhia (concèrt en viu au Zénit de Pau)
- 1999 : Plumalhon
- 2003 : Saumon
- 2005 : Nadau a l'Olympia (concèrt en viu)
Videografia[modificar | modificar la font]
- 1993 : Nadau en companhia
- 1996 : Nadau en companhia
- 2000 : Nadau a l'Olympia
- 2002 : Nadau en companhia
- 2005 : Nadau a l'Olympia


text:
Pontekroaz
Pontekroaz en breton (Pont-Croix en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo luòc de Pont-Crei es comparable a aquel de Kemper, perque las doas vilas se son installadas sus un scenari inclinat en dominant al nòrd un estuaire es-oèst #que fa de contunh un cuic drech per abocar la còsta mai a l'oèst e al miègjorn. A la desbocadura se tròban los pòrts de Audierne e de Poulgoazec distants de 6 km. Los vaissèls an dempuèi totjorn remontat lo estuaire del Goyen per far de Pont-Crei un pòrt de mar en exportant los denrées agricòlas de la region e importanta de la sal e del vin. La vallée del Goyen seguís dempuèi la siá font situada a 20 km a Plonéis un fossé tectonique #que s'esperlonga al delà del coide de la ria del Goyen fins a la baia de Audierne.
Le site de Pont-Croix est comparable à celui de Quimper, car les deux villes se sont installées sur un plateau incliné dominant au nord un estuaire est-ouest qui fait ensuite un angle droit pour déboucher sur la côte plus à l'ouest et au midi. À l'embouchure se trouvent les ports d'Audierne et de Poulgoazec distants de 6 km. Les bateaux ont depuis toujours remonté l'estuaire du Goyen pour faire de Pont-Croix un port de mer exportant les denrées agricoles de la région et important du sel et du vin. La vallée du Goyen suit depuis sa source située à 20 km à Plonéis un fossé tectonique qui se prolonge au-delà du coude de la ria du Goyen jusqu'à la baie d'Audierne.
=8.09
La civilizacion gallo-romaine a daissat una traça importanta en los vestigis de la villa de Kervénenec (descobèrta de mosaics) a l'oèst. Una via dicha romaine a donat un traçat rectilini a una rota en prenent ne ferís lo scenari #que domina la vila sus un itinerari #que jonhiá Kemper a la Punta del Van. S'i a pas traça de fortificacions, la tradicion a gardat lo remembre del quadrilatère de carrièras @dénommer lo « Torn del Chastel » en indicant la localizacion al mièg de la vila modèrna de l'ancian castèl de la Mièja Edat.
La localizacion de Pont-Crei #que ne fa un luòc estrategic a la jonction del Cap de Sizun, #que n'es la capitala, e del País Bigouden, lududes conferís un papièr comercial e administratiu màger, perque es a las fes lo luòc de fièras réputées e lo banc d'una sénéchaussée. Alberga de nombroses membres de las professions judicialas, fiscala, notaires, sergentas de justícia, #qu'una part n'es al servici dels proprietaris de tèrras nòblas. A l'estatut aparent d'una vila, mas pas las attributs agregats, doncas que i i aurà de pas comunitat de vila jos l'Ancian Regim e que malgrat la superficie considerabla de la siá glèisa e l'importància del clergé agregat, la parròquia demorarà un trève de Beuzec-Cap de-Sizun fins en 1791.
La familha de Rosmadec procedenta de Telgruc-sus-Mar #acabar per i aquerir la prééminence abans d'èsser portada a las mai anautitas cargas ducales e episcopalas al començament de la Modèl:S-.
En 1590, l'aventuraire Guy Éder de la Fontenelle s'apodera de la vila al cap d'una tropa de cavalièrs. Coma los bourgeois #qu'avián pas pogudas fugir s'èran retranchés en lo torn de la glèisa, lo cap bandoler #far rosigar en aquela per cavals dels fagots de bòsques per alugar un fuòc e déloger los assiégés en los enfumant e prene los bens #qu'avián cregut metre a l'abric. Segon la tradicion, las massacres perpetradas per las reîtres aurián fach dévaler de las ondadas de sang sus las pavés pentus de la Granda carrièra Doncas que.
A la XVIIen, ven lo banc de la subdélégation de la Intendance reiala, mas votz Audierne #qu'es a la desbocadura del Goyen, començar a la concurrencer en lo comèrci maritim.
Al banc del Présidial, dicha de contunh l'"Ostal comun", aguèron redigit, en 1789, los quasèrns de doléances, "pardevant Louis Tréhot de Clermont, Sénéchal e Primièr Jutge Civil e Criminal de la Juridiction". Aquel siègera coma deputat suplent del Tèrç-Estat dins los Estats-Generales, de contunh al Assemblada constituenta.
La vila ven cap de-luòc de district de 1790 a 1795.
En 1823, dins la bastissa de la ancià coatz Ursulines, a creat lo pichon séminaire #que lo emprise ne constituissi un espaci barrat a l'ombra de la fletxa abalançada de la glèisa #qu'inspira la architecte diocésain Joseph Bigot per las fletxes de la catedrala Santa-Corentin de Kemper (1856).
Lo pichon séminaire servís tanben de collègi-licèu privat mes jol vocable de Sant-Vincent e contribuissi a formar una part de las élites localas. A {la XIXen, lo pòrt a dotat d'un quai en pèira, mas es andicapat per la marée e la envasement #que limitan la talha dels vaissèls de carga, del temps que la vila ven un illòt republican #que se dona al partit radical-socialista. Lo comèrci de gròs s'i installa, aital coma se refortilha la preséncia dels artesans, dels notaires e dels comerçants. Qualques otèls de torisme an bastit a la fin del sègle e s'inaugura lo camin de fèrre départemental a via estrecha #que fa se prene las linhas de Douarnenez a Audierne (lo tren youtar) e de Pont-lo Abbé a Pont-Crei (lo tren carròtas).
La Modèl:S- vei una debilitació de la posicion de la vila #que la populacion ne declina après 1950, mas se estabilitza a l'entorn de 1 700 abitants a la fin del sègle.
Lo desvolopament relatiu del torisme compensa pas pas la pèrda del papièr comercial agravada pel lançament d'un pont entre Audierne e Plouhinec en 1933. En 1946, lo vièlh quartièr en mai de-Goyen de Keridreuff a annexat per Pont-Crei a las dépens de Plouhinec, comuna encara fòrça rural e mai se fòrça mai poblada. Lo meteis an, la municipalité decidís de far démolir las ancianes lòtjas, tampas en charpente, per causa de vétusté. L'estacion a barrat l'an 1947.
Lo desvolopament del torisme de refortilha tròp la posicion de pichon centre comercial fins als ans 1960, mas un déclin progessif de las foncions de centralité arriba dins la vila fins a la fin de la 20e sègle.
En la nuèch del 27 d'octòbre de 2006, lo Pichon Séminaire e ancian collègi a #èsser victima d'un violent incendi en estrossejant mai de la mitat de las bastissas.
La civilisation gallo-romaine a laissé une trace importante dans les vestiges de la villa de Kervénenec (découverte de mosaïques) à l'ouest. Une voie dite romaine a donné un tracé rectiligne à une route prenant en écharpe le plateau qui domine la ville sur un itinéraire qui joignait Quimper à la Pointe du Van. S'il n'y a pas trace de fortifications, la tradition a gardé le souvenir du quadrilatère de rues dénommé le « Tour du Chastel » indiquant l'emplacement au milieu de la ville moderne de l'ancien château du Moyen Âge.
L'emplacement de Pont-Croix qui en fait un lieu stratégique à la jonction du Cap Sizun, dont elle est la capitale, et du Pays Bigouden, lui confère un rôle commercial et administratif majeur, car elle est à la fois le lieu de foires réputées et le siège d'une sénéchaussée. Elle héberge de nombreux membres des professions judiciaires, procureur, notaires, sergents de justice, dont une partie est au service des propriétaires de terres nobles. Elle a le statut apparent d'une ville, mais pas les attributs attachés, puisqu'il n'y aura pas de communauté de ville sous l'Ancien Régime et que malgré la superficie remarquable de son église et l'importance du clergé attaché, la paroisse restera un trève de Beuzec-Cap-Sizun jusqu'en 1791.
La famille de Rosmadec originaire de Telgruc-sur-Mer finit par y acquérir la prééminence avant d'être portée aux plus hautes charges ducales et épiscopales au début du Modèl:S-.
En 1590, l'aventurier Guy Éder de La Fontenelle s'empare de la ville à la tête d'une troupe de cavaliers. Comme les bourgeois qui n'avaient pu fuir s'étaient retranchés dans la tour de l'église, le chef brigand fit traîner dans celle-ci par des chevaux des fagots de bois pour allumer un feu et déloger les assiégés en les enfumant et prendre les biens qu'ils avaient cru mettre à l'abri. Selon la tradition, les massacres perpétrés par les reîtres auraient fait dévaler des flots de sang sur les pavés pentus de la Grand rue Chère.
Au XVIIen, elle devient le siège de la subdélégation de l'Intendance royale, mais voit Audierne qui est à l'embouchure du Goyen, commencer à la concurrencer dans le commerce maritime.
Au siège du Présidial, dit ensuite la "Maison commune", furent rédigés, en 1789, les cahiers de doléances, "pardevant Louis Tréhot de Clermont, Sénéchal et Premier Juge Civil et Criminel de la Juridiction". Celui-ci siègera comme député suppléant du Tiers-État aux États-Généraux, puis à l'Assemblée constituante.
La ville devient chef-lieu de district de 1790 à 1795.
En 1823, dans les bâtiment de l'ancien couvent des Ursulines, est créé le petit séminaire dont l'emprise constitue un espace clos à l'ombre de la flèche élancée de l'église qui inspire l'architecte diocésain Joseph Bigot pour les flèches de la cathédrale Saint-Corentin de Quimper (1856).
Le petit séminaire sert aussi de collège-lycée privé placé sous le vocable de Saint-Vincent et contribue à former une partie des élites locales. Au {XIXen, le port est doté d'un quai en pierre, mais est handicapé par la marée et l'envasement qui limitent la taille des bateaux de charge, tandis que la ville devient un îlot républicain qui se donne au parti radical-socialiste. Le commerce de gros s'y installe, ainsi que se renforce la présence des artisans, des notaires et des commerçants. Des hôtels de tourisme sont construits à la fin du siècle et on inaugure le chemin de fer départemental à voie étroite qui fait se rejoindre les lignes de Douarnenez à Audierne (le train youtar) et de Pont-l'Abbé à Pont-Croix (le train carottes).
Le Modèl:S- voit un affaiblissement de la position de la ville dont la population décline après 1950, mais se stabilise autour de 1 700 habitants à la fin du siècle.
Le développement relatif du tourisme ne compense pas la perte du rôle commercial aggravée par le lancement d'un pont entre Audierne et Plouhinec en 1933. En 1946, le vieux quartier outre-Goyen de Keridreuff est annexé par Pont-Croix aux dépens de Plouhinec, commune encore très rurale bien que beaucoup plus peuplée. La même année, la municipalité décide de faire démolir les anciennes halles, couvertes en charpente, pour cause de vétusté. La gare est fermée en 1947.
Le développement du tourisme de masse renforce la position de petit centre commercial jusqu'aux années 1960, mais un déclin progessif des fonctions de centralité atteint la ville jusqu'à la fin du 20e siècle.
Dans la nuit du 27 octobre 2006, le Petit Séminaire et ancien collège a été victime d'un violent incendie ravageant plus de la moitié des bâtiments.


text:
-648
Aquesta pagina concernís l'an -648 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Fin dau sètge de Babilònia ambé la presa de la vila e son pilhatge per leis Assirians. Shamash-shum-ukin, qu'aviá organizat lo complòt a l'origina de la guèrra en 652 avC moriguèt dins l'incendi de son palais. Pasmens, aquela victòria marquèt la fin de la guèrra car lo conflicte contunièt còntra leis Elamitas.


text:
1615
Aquesta pagina concernís l'an 1615 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre lo clan Tokugawa e lo clan Toyotomi. Après sa revirada de l'annada precedenta (→ 1614), Tokugawa Ieyasu ordonèt la represa dau sètge d'Osaka que sei fortificacions resistiguèron tornarmai ais assauts. Aprofichant lo blocatge dei tropas Tokugawa a l'entorn de la vila, Toyotomi Hideyori organizèt una còntra-ofensiva que menèt a la batalha de Tennoji (3 de junh). Marcada per mai d'una error de comandament de part dei dos caps, aqueu combat s'acabèt per una desfacha totala dau clan Toyotomi e per lo suicidi de Toyotomi Hideyori. Lo castèu d'Osaka foguèt cremat per lei venceires e lo clan Toyotomi foguèt destruch eliminant un adversari important de l'òrdre Tokugawa.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 27 de genièr (batejat) - Nicolas Fouquet, vescomte de Melun e de Vaux, òme d'estat francés (m. 1680)
- 15 de març - Innocenci XII, papa (m. 1700)
- Armand de Sillèga d'Atòs d'Auta Viela, mosquetari bearnés (m. 1648)


text:
Castèlmauron d'Albret
Castèlmauron d'Albret[1] [2] (oficialament en francés Castelmoron-d'Albret) ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Ei la mei petita comuna de França (mensh de 0,3 hectaras).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ B. Boyrie-Fénié, DICTIONNAIRE TOPONYMIQUE DES COMMUNES GIRONDE, Editions Cairn, 2008[1]
- ↑ La grafia classica separa pas lo determinant del nom (Loïs Alibèrt, Gramatica Occitana, Vocabulari ortografic, paginas 411-482, Centre d'Estudis Occitans, Montpelhièr, reedicion, 1976.) Cal donc escriure Castèlmauron e pas Castèl Mauron.


text:
L'occitan de pertot dins las garas atanben !
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Occitan lenga oficiala!
1 Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 13:50
Lafontan
Occitan Warrior
L'occitan de pertot dins las garas atanben !
2 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 13:53
Lafontan
Occitan Warrior
3 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 14:22
Danís
Adjudant
4 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 14:24
joan_cavalier
Trobador !!
5 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 15:31
Lafontan
Occitan Warrior
Danís a écrit:Perque es pas un liam d'imatjas, quo es un liam vers un site. Sia botas los liam directament vers lo site, sia descharjas las imatjas e las tornas botar sus un eberjaire puei sus lo forum.
1-Que vòl dire botar directament lo liam vers lo site ?
2-Quals son los eberjaires que pòdon prendre d'imatges?
3-Per aquela question d'insercion d'imatges soi anat veire sus la FAQ mas per ieu es pas clar, soi encara a la gara per l'informatica tanben !
Merces plan per las responsas.
6 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 15:38
Danís
Adjudant
Bon, m'en ocupe, lo còp que ven, botarai en plaça una anoncia per explicar coma fau far per botar de las imatjas 'enquera que se me sovene ben, dins l'anciana version dau forum n'i aviá desjá una, deu esser demorada dau costat de l'OFICI DAU TORISME).
7 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 15:43
Danís
Adjudant
Per botar una fòto que ven d'un site, entau, te fau far un clic drech dessus e picar "copier l'adresse de l'image" (aquò per Mozilla, sabe pas per Explorer). Apres, en picar ton messatge sus lo forum, fau picar sus lo boton "Image" e far Ctrl V (copiar, qué). L'imatja apareitrá.
8 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 16:02
Lafontan
Occitan Warrior
Òsca ei capitat !
9 Re: Occitan lenga oficiala! le Mar 6 Mai - 16:06
Le Guilhèm
Occitan Warrior
10 Re: Occitan lenga oficiala! Aujourd'hui à 12:07
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Sidney Bechet
Sidney Bechet (lo 14 de mai de 1897 – lo 14 de mai de 1959) que ho un clarinetista, un saxofonista soprano solista e tanben un compositor de jazz de Loïsiana.
Que vadó dens ua familha borgesa de Nava Orleans e qu'avó atau lo parat d'estudiar la clarineta e se bèth muishar dotat per aqueth instrument. que joguè dens bendas musicau de la soa ciutat nadau abans de perseguir la soa carrièra musicau a Chicago en 1917 on joguè dab Freddie Keppard e Joe "King" Oliver.
Après que viatgè en Euròpa on e's virè de cap au saxofòn soprano. Au son retorn aus Estats Units qu'enregistrè mantuas pèças e en 1924 e 1925 qu'enregistrè dab lo famós trompetista Louis Armstrong.
Que tornè en euròpa on participè a la Revista Negra de Josephine Baker. Ua peleja enter musicians que'u miè per un par de mes de cap a las càcer en París en 1935.
Après ua tempsada aus Etats Units que s'installè definitivament en França a partir de 1949, país on vadore lo son hilh e on e's morí lo dia deus son pròpi aniversari.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
[1] solo de Bechet sus youtube.com.


text:
Opisthokonta
Los opistocòntes constituisson un grop d'eucariòtas recampant d'organismes aparentament fòrt divèrses. Lo rapròchament d'aquestes taxons (que los eumicèts, o campairòls, e los metazoaris, o animals) es pro recent. Es basat sus l'estudi de mantun gèn analizats separadament, çò que conferís a l'existéncia dels opistocòntes una cèrta fisabilitat. A partir d'aquesta mesa en evidéncia moleculara, d'autres sinapomorfias son aparegudas coma evidentas confirmant que s'agís plan d'un grop monofiletic. Los opistocòntes se serián separats dels autres eucariòtas fa un miliard d'annadas.


text:
Ray Bradbury
Ray Bradbury (Waukegan, Illinois, 22 d'agost de 1920 - Los Angeles, Califòrnia, 6 de junh de 2012[1]), Romancièr, escrivan d'istòrias cortas e ensags, dramaturg, scenarista e poèta estatsunian. Diplomat de l'Universitat de Los Angeles en 1938. Çò que se sap de son educacion es que s'acaba aquí, venguèt un "estudiant de la vida", venent raportaire de las cantonades de las carrièras de L.A. de 1938 a 1942, passant las seunas nuèches a la biblioteca publica e los seus jorns a l'estampariá. Venguèt un escrivan a temps complèt el 1943, escrivan fòrça istòrias cortas pels jornals abans de las far collectat: Dark Carnival, en 1947.
La seuna reputacion coma escrivan del coratge e visionàri se faguèt amb la publicacion de Cronicas Marcianas en 1950, que descriu los primièrs ensags de la Tèrra de conquerir e colonizar Mart, e las consequéncias inesperades. En seguida escriguèt L'òme illustrat e en 1953, Fahrenheit 451, l'òbra mai coneguda l'obra de Bradbury, una critica fissanta de la censura dins un mond del futur que la paraula escricha es enebida. Dins una tentativa per salvar la seuna istòria e cultura, un grop de rebèls memorizan l'ensems de la òbras de literatura e filosofia alara que los libres sont cremats per l'Estat totalitari. D'autras òbras son (versions en anglés): The October Country, Dandelion Wine, A Medicine for Melancholy, Something Wicked This Way Comes, I Sing the Body Electric!, Quicker Than the Eye i Driving Blind.
Al total, Bradbury publiquèt mai de trenta libres, prèp de siès cent istòrias cortas e fòrças poèmas, ensags, e pèças de teatre.
Lo trabalh de Ray Bradbury foguèt gropat en quatre colleccions de Best American Short Story (Melhor de l'Istòria Corta d'America). Recebèt lo prèmi O. Henry Memorial, lo prèmi Benjamin Franklin, lo prèmi World Fantasy per Lifetime Achievement, lo prèmi Grand Master de la Sciencie Fiction Writers of America (Escrivans de Sciéncia ficcion d'America), lo prèmi PEN Center USA West Lifetime Achievement, e mai. En novembre de 2000, la National Book Foundation Medal (la Medalha de la Fundacion Nacionala del Libre) de la Distinguished Contribution to American Letters (la Distinguida Contribucion dels Lectors Americans) organizèt una conferéncia sul senher Bradbury a l'ocasion de la recepcion dels prèmis 2000 National Book de la vila de Nòva York.
R.B. jamai limitèt a la sola literatura. Foguèt nomenat per un Academy Award (pel seu filme animat Icarus Montgolfier Wright), e guanhèt un Emmy Award (pel seu scenario de television per The Halloween Tree). Adaptèt seisenta e cinc de las seunas istòrias al Ray Bradbury Theater a la television. foguèt lo consultant creatiu del United States Pavilion al New York World's Fair en 1964. En 1982 trabalhèt per Disney World.
Maridat en 1947, R.B. e sa femna Maggie vivián a Los Angeles amb los seus quatre gats fòrça amats. Aguèron quatre filhas e uèit pichons filhs. Maggie moriguèt en novembre de 2003.
Pel seu 80n aniversari en agost de 2000, Bradbury diguèt, « La granda jòia de la meuna vida foguèt de se levar cada matin e còrrer a la maquina d'escriure perque una idèa nòva me venguèt. La sensacion qu'ai cada jorn sembla fòrça a la meteissa qu'aviái quand aviái dotze ans. Quin que se passa, soi aquí, amb uiètanta ans, sens me sentir diferent, plan d'un gran sens de jòia, e content per la longa vida qu'aquò que donèt. Ai de bons plans pels dètz o vint ans venents, e espèri que m'acompanharetz. »
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ R.I.P Ray Bradbury, autor de Fahrenheit 451 6 de junh, 2012


text:
Balhargues
Balhargues (Baillargues en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Erau e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Balhargues se deu al fach que la Via Domícia passava per aquel endrech. A ras d'aquela rota un roman, Ballius, faguèt bastir una villa, compresa dins un vast domeni agricòla. Long del temps, la populacion i cresquèt fins que nasquèt lo vilatge de Balhargues que sa primièra atestacion es datada de 819, dins un document que l'emperador franc Loís lo Pietós cedissiá a l'avesque de Magalona, sos dreches sus las tèrras de l'airal.


text:
Collectivitat de Sant Martin
La collectivitat de Sant Martin (en francés collectivité de Saint-Martin) es una zona de l'estat francés qu'ocupa la partida nòrd de l'illa de Sant Martin, dins leis Antilhas, en America. Forma una "collectivitat d'otramar" dempuei 2007 (avans èra una part dau departament de Guadalope).
Lo sieu capluòc es Marigot. Sa populacion legala es de 36 992 abitants en 2 011 (36 286 abitants sens comptes dobles).
Lo sud de l'illa nomenat Sint Maarten es un dels estats dels Païses Basses.


text:
Murèth 1213 - 2013
Chunta Aragonesista, Iniciativa per Catalunya Verds, Europe Ecologie-Les Verts Midi-Pyrénées, Partit Occitan
Tornar inventar la solidaritat occitana, catalana e aragonesa
Per lo 800° aniversari de la batalha de Murèth, temps ont las Pirenèus nos recampavan, vos convidam per un acte comun a Murèth lo dissabte 14 de setembre a 16h, sala clément ADER. Aquel acte deu estre un signal politic euroregional fòrt per totas e tots.
La batalha de Murèth 1213
Ongan, en 2013 es lo 800en aniversari de la batalha de Murèth, qu’opausèt, lo 12 de seteme de 1213, los crosats francés menats per Simon de Montfort, a la coalicion occitano-catalano-aragonesa del rei Peire II d’Aragon e de Raimon IV, comte de Tolosa.
Aquela batalha de Murèth foguèt un cambiament important dins la guèrra violenta, de destruccion menada pels barons del Nòrd, e desirada pel Papa Innocent III. Al començament, aquela guèrra èra contra lo catarisme, contra la diversitat dels cultes. Aquela novèla religion crestiana s’èra desvelopada dins una societat del « Paratge », del respècte, que sos fondaments s’opausan a l’intolerable inquisicion qu’impausarà la terror pendent quasi un sègle. La religion serviguèt evidentament de pretèxte a una conquista territoriala, causa que retrenís al jorn de uèi amb una estranha actualitat.
La batalha de Murèth, es una de las occasions mancadas per la naissença d'un espaci politic, d’una mena d’Estat entre Aragon, Catalona e una bona partida d'Occitània, de la region tolosenca duscas a Provença. Aquel territori aviá la logica d'una proximitat lingüistica, d’escambis economics et culturals, escambis que s'arrestèron pas pels sègles passats.
Qual sens donar a Murèth 2013, 800 ans après ?
Los movements de l'ecologia politica, dels autonomistas e regionalistas, dels aparaires de las culturas minorizadas, utilizan aquela commemoracion per rapelar de ont venon las culturas nòstras. Aquela commemoracion istorica e politica es una mesa en perspectiva amb l’avenidor que volèm bastir amassa.
La valorizacion dels moments istorics communs es un element simbolic, que participa a crear l'identitat d'un espaci pirenenc, çò que permet d’afortir los ligams entre lo Nòrd e lo Sud dels Pirenèus. S'agís de far recuolar lo mite de la « frontièra naturala » qu’existiriá entre lo Sud e lo Nòrd dels Pirenèus.
Murèth 2013 es l’occasion de tornar dire ensemble las valors politicas e culturalas que portam : preservacion e desvelopament de las culturas e de las lengas nòstras, necessitat politica de poders regionals o nacionals mai fòrts e mei pròches dels ciutadans, segon la liura decision de cada pòple; engatjament per una Euròpa qui permetrà de desvolopar las sinergias entre Occitània, Aragon, Catalonha, per-delà la frontièra estatala.
Afirmar la legitimitat de l'occitan, del catalan e de l'aragonés
La preservacion de la diversitat lingüistica e culturala dins lo monde es un enjòc màger per las annadas a venir. Las proximitats lingüisticas de las tres lengas romanicas minorizadas, a costat del francés e del castelhan, permeton de bastir una societat plurilingüa. Es una ajuda a l'intercompreneson dins l'espaci de las lengas romanicas, espaci que representa mai de 40% de la populacion europenca.
En França coma en Espanha, la situacion legala es pas favorabla a la preservacion de las lengas nòstras e a lor developament. Es una situacion que respècta pas los grands principis als quals fan sovent referéncia los nòstres Estats, que siá dins de textes europèus o pel biais de grands tractats e grandas convencions internacionalas.
La lenga occitana, es menaçada per l’abséncia de politica ambiciosa de transmission que poiriá èstre menada per l’Estat francés, e que pòt pas èstre compensada per las regions qu'an pas de budget pro important, ni de competéncias sufisentas.
La langa aragonesa es pas reconeguda a sa vertadièra valor per la communitat autonòma d'Aragon e a pas votat cap de programa seriós de politica lingüistica. Lo mesprétz de la realitat lingüistica d'Aragon e de las nòrmas internacionalas dins aquel domeni, que trobam dins la novèla lei de las lengas aragonesas, a motivat un recors devant la Cort Constitutionala espanhòla.
Enfin la lenga catalana, que sembla la mai plan considerada actualament, amb l’occitan de la Val d’Aran, patís encara la politica de recentralizacion del govèrn de l’Estat espanhòl actual, que vòl totjorn limitar la reconeissença e l'utilizacion preferenciala de la lenga catalana coma lenga pròpia en Catalonha, amb una interferéncia de l'Estat espanhòl dins l’aplicacion de las leis sul bilingüisme, e quitament lo trilingüisme al dintre de las administracions (escòlas, servicis d’Estat, etc.).
Las convencions internationalas sus la diversitat culturala impausan a cada territori, de crear un environament favorable a l'ensenhament de sas lengas pròpias e a una creacion culturala en lenga pròpia, favorabla tanben a la preséncia d’aquela lenga dins los mèdias electronics, audiovisuals e escriuts, e a son emplec dins la vida publica e sociala.
Es aquela politica que podèm partatjar e menar ensemble en tornar crear los ponts entre las nòstras culturas e las nòstras lengas.
Afortir l'Euro-region Pirenèus-Mediterranèa
Nòstre objectiu es de far nàisser una Euròpa federala dels pòbles que s’apiège sus d’Euroregions bastidas sus de territoris qu'an de culturas per partatjar. Aquetas entitats devon menar un ensemble important de politicas comunas qu’ajudaràn a far nàisser un sentiment europèu dins la populacion nòstra.
L'Euroregion Pirenèus-Mediterranèa permet de dispausar d'un espaci coërent per gerir de problematicas comunas coma l’educacion, la formacion professionala, la recèrca e l’innovacion, los ecosistèmas, las entrepresas , la gestion de la montanha, los mejans de transpòrt, l’agricultura. Tot aquelas politicas pòdon sonque foncionar pel biais de decisions coërentas presas dels dos cotats dels Pirenèus.
La crisi economica ligada a l'especulation financièra et immobilièra e a las retalhadas budgetàrias pòdon pas èstre invocadas per justificar una reduccion o l’abandon de projèctes euro-regionals. Al contrari, la cooperacion inter-regionala es una oportunitat per crear d’emplecs de qualitat e melhorar l'eficacitat de la gestion de las regions partenàrias.
Una politica pòt e deu èstre menada tanben al dintre de la Communitat de Trabalh dels Pirenèus, la CTP, nascuda en 1982. Recampa las 7 comunitats autonòmas e regions del Nòrd et del Sud dels Pirenèus e tanben l'Estat andorran. Deu aver una eficacitat mai granda dins lo domèni de la cooperacion entre los nòstres territoris.
Es per aquò que los partits d’esquèrra ecologistas e federalistas an decidit de trabalhar conjuntament per bastir un espaci politic e dispausar de lòcs de recampament e de debat, dels dos costats dels Pirenèus.
Aquel espaci servirà per trabalhar amassa a d'estrategias e de politicas publicas, per desvelopar nòstres territòris en solidaritat entre aragoneses, catalans et occitans.


text:
Dins l'istòria, lo Alain d'Albret, biaujòu d'Henri IV, fuguet per son maridatge, comte dau Peiregòrd e vicomte de Lemòtges. Henri (son filh) se maridet coma Marguerita d'Angoulême, e dau mesma biais, liet las 3 provinças.
L'Esterp (veire) :
'Quela anciana abádia, Sent Peire, tota en granit, es estada fondada au sègle X per Jourdain Prumier. Lo clochier-pòrcha es naut de 43 m. Dins la 'gleisa, la tematica de las esculturas es "las santas femnas"
Briguelh (veire) :
De'n prumier, terra aquitana, puei lemosina e per 'chabar dins lo Peitau. La plaça celtica bastida sus un mont peirós (naut de 315 m) fuguet fortifiada per la familha Rechoard. I a enquera las portas (XII sègle) d'en pès, quauques bocin de las parets grossas e subretot la 'gleisa Sent Marçau. 'N'autra chausa de veire es la luminariá *** daus mòrts dins lo cementeri. DIns los buescs de la Bolonia (francés : la Boulonnie), i a un tombeu dich de Sent Jòrdi, 'queu tombeu es protejar per 'na granja.
Saugond :
Pita borgada aigada per lo Goara, un riu que se permena per 'nar se gietar dins Viena vers Confolent. La 'gleisa (XII) es qua'iment la sola chausa a visitar (per me i a la familha, quò es pas parrier).
La seguida 'n'autra vetz...
Las ostencions : enquera 'na chausa tipica d'aquela partida d'Occitània que lo tipe...
Las ostencions son 'quí per tornar 'pelar a la gent lo miracle daus ardents. 994, alaidonc que los paubres paisans devián minjar dau segala emb l'ergòt (responsabla d'allucinacion coma lo LSD), i a 'na epidemia de "mau de ventre". Los monges ordonnon dos jorns sens minjar (sens oblidar la priera) e ilhs an fachs cuer dau pan emb lurs bonas farinas. E zo, un miracla de mai per Sent Marçau.
Totas las set annadas, las parròfias ostencionairas fan un desfilat per l'occasion.
Veire de las fotòs sus lo sit de Jan Urroz
Nòtas :
La luminariá era 'lumada quante de la gent venian d'èsser mes en terra, segond los luòcs, dau temps d'una setmana o 2-3 jorns. La lutz es lo simbol de l'eime dau defunt. Dins lo Lemosin, i a aquelas de la Sosterrana (23), Celafroin (16), Sent Victurnian (87), e ben d'autras, mesma en defòra de la region, per esemple, pas luenh d'Annecy, a Nonglard n'i a una.
Autres sits :
charente.confolens
lacharente.com
charente-limousine.fr
sens obludar lo sit de las chançons lemosinas.


text:
Lo Poget
Lo Poget (Le Pouget en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquesta comuna es situada a l'èst de Clarmont d'Erau prèp del riu Erau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La pèira levada
- Lo vilatge redond medieval
- La font de Sant Aman
- La glèisa romanica de Sant Jaume
- La glèisa gotica de Santa Catarina
- Lo castèl de l'Estanh


text:
Villes et mairies du District de Martigny (150)
Liste des communes
Martigny
Ville de Martigny, localité de la Suisse de 14 000 habitants.
La mairie de Martigny a une adresse e-mail et un site Internet.
Fully
Ville de Fully, localité de la Suisse de 6 300 habitants.
La mairie de Fully a une adresse e-mail et un site Internet.
Saxon
Ville de Saxon, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie de Saxon a une adresse e-mail et un site Internet.
Riddes
Ville de Riddes, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Riddes a une adresse e-mail et un site Internet.
Leytron
Ville de Leytron, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Leytron a une adresse e-mail et un site Internet.
Martigny-Combe
Village de Martigny-Combe, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Martigny-Combe a une adresse e-mail et un site Internet.
Saillon
Village de Saillon, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Saillon a une adresse e-mail et un site Internet.
Charrat
Village de Charrat, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Charrat a une adresse e-mail et un site Internet.
Isérables
Village de Isérables, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Isérables a une adresse e-mail et un site Internet.
Bovernier
Village de Bovernier, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bovernier a une adresse e-mail et un site Internet.
Trient
Village de Trient, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Trient a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
320
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 320 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Una placa, descubèrta en 1864 dins la region de Puerto Barrios (Guatemala) e datada d'aquela annada, mostra l'existéncia de la chifra zèro au sen dei matematicas maias.


text:
Castejón
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
- Castejón (Navarra) – un municipi de la Comunautat Autonòma espanhòla de Navarra.
- Castejón (Cuenca) – un municipi de la província espanhòla de Cuenca dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Alarba – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de las Armas – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Henares – un municipi de la província espanhòla de Guadalajara, e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Monegros – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón del Puente – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Sos – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Tornos – un municipi de la província espanhòla de Terol dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Valdejasa – un municipi de la província espanhòla de de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.


text:
872
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 872 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Campanha militara victoriosa d'una armada bizantina en Anatolia. Dirigida còntra la region superiora d'Eufrates, permetèt d'infligir una desfacha ais Aràbias de la region e d'anientar definitivament la ierarquia pauliciana. Lei subrevivents d'aqueu corrent religiós d'inspiracion crestiana s'exilèron en Euròpa onte foguèron probablament a l'origina deis eresias maniquèas coma lo catarisme occitan.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Perseguida dau conflicte entraïnat per l'incursion dei Vikings irlandés acomençada en 870 còntra lo reiaume de Strathclyde que son rèi moriguèt dins de circonstàncias mau conegudas, belèu en causa dau refús dau rèi escocés Constantin MacAlpin de pagar per sa liberacion. La mòrt d'Ivarr de Dublin permetèt de reglar la situacion d'un biais provisòri l'annada seguenta.


text:
Lebiasinidae
Los Chalceus o Lebiasinids (Lebiasinidae) fòrman una familha de peisses d'aiga doça qu'aparten a l'òrdre dels Characiformes originari de Còsta Rica, de Panama e d'America del Sud.
Generalament, son de talha pichona e doncas, pòdon èsser mantenguts en aqüari, en particular los populars peisses-gredons e los tètras esposcaires.
Los Lebiasinids son de peisses pichons e cilindrics, que van de 2 cm a 7 cm de longor a l'atge adulte. S'atacan a las larvas d'insèctes, en particular las dels moissals. La familha comprend lo voladoras, trobat dins los lacs de nauta altitud dins los Andes e l'America centrala, mas las autras espècias de peisses abitan las planas de l'Orenòca, los bacins fluvials de l'Amazòna e del Paraguai].
Lista dels genres[modificar | modificar la font]
Aquesta familha comprend environ 64 espècias regropadas en 7 genres.
- Sosfamilha Lebiasininae
- Sosfamilha Pyrrhulininae
- Tribú Pyrrhulinini
- Copeina (2 espècias)
- Copella (9 espècias)
- Pyrrhulina (18 espècias)
- Tribú Nannostomini
- Nannostomus (16 espècias)
- Tribú Pyrrhulinini
- Incertae sedis
- Derhamia (1 espècia)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias taxinomicas[modificar | modificar la font]
- Lebiasinidae dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia Catalogue of Life : Lebiasinidae (en)
- Referéncia FishBase : familha Lebiasinidae (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia ITIS : TSN 163073 Lebiasinidae (en)
- Referéncia World Register of Marine Species : taxon Lebiasinidae (en) (+ lista espècias )
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Lebiasinidae (en)
- Referéncia UICN : taxon Lebiasinidae (en)


text:
Cap Cod
Lo cap Cod (lo cap de las merluças), en anglés Cape Cod, es un cap o una peninsula sus la còsta èst dels Estats Units, dins l'estat de Massachusetts.
Somari
Geografia e divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Geologia[modificar | modificar la font]
Clima[modificar | modificar la font]
Populacion d'origina[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"(Cape Cod is)... a vast morgue, where famished dogs may range in packs - the most uninviting landscape on earth." - Henry David Thoreau
Transpòrts[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Espòrts[modificar | modificar la font]
Illas al larg de Cap Cod[modificar | modificar la font]
Las illas de Nantucket e Martha's Vineyard, tant coma Elizabeth Island Chain, qu'inclutz l'illa de Naushon, proprietat de la Familha Forbes.


text:
Naut Léger
Lo Naut Léger o lo Naut Leir (o mens localament l’Aut Léger, l’Aut Leir) (43) es un departament de l'estat francés que se situa enteirament en Occitània. Fai partida de la region administrativa d'Auvèrnhe. Se compausa de doas entitats istoricas:
- la region istorica e (e parçan) de Velai, qu'ocupa la màger part dau departament, a l'entorn dau Puèi (au centre) e de Sinjau (a l'èst). Velai fai pas partida de la region istorica e tradicionala d'Auvèrnhe mas l'an restachat pasmens a la region administrativa d'Auvèrnhe.
- lo parçan de Brivadés, a l'entorn de Briude, que fai partida de la region istorica d'Auvèrnhe e qu'ocupa l'oèst dau departament.
Lo chapluòc es Lo Puèi.