text:
1977-1979 : Lo vam dels pionièrs!
1977 Al congrès de l’Institut d’Estudis Occitans a Besièrs, lo president, l’Ives Roqueta, critiquèt la situacion de la lenga occitana. Una lenga ensenhada a la facultat, opcionala al bachelierat, mas qu’èra pas brica ensenhada a l’escòla mairala. Demest lo mond que l’ausiguèron, se trapava una regenta qu’ensenhava en mairala dins una escòla privada a Casols de Besièrs. Son nom: Jaumeta Galinièr-Alemani que venguèt mai tard Dòna Arribaud. Èra militanta de la lenga occitana dins l’associacion « Volèm Viure Al País », mas tanben militanta del movement de la pedagogia Freinet dins lo grop de Besièrs, ont participava ja Renat Laffitte. Se sentiguèt prigondament concernida per l’apèl d’Ives Roqueta. A la començança, a son entorn, dos collègas de « Volèm Viure Al País » s’afanèron sul projècte de dobrir una escòla mairala occitana: Edmond Albi, un professor de sciéncias e d’occitan en collègi, e Miquèl Martí, un farmacian de Besièrs d’origina catalana.
1978 En Bearn, una còla mai que mai compausada de « Los de Nadau », lancèt lo projècte de dobrir una escòla en gascon sul modèl de las Ikastolak bascas qu’existissián dempuèi 1969. A una amassada d’Entau País, los amics de la lenga occitana de Bearn decidiguèron que caliá trasmetre la lenga als mainatges tre l’escòla mairala, e que bastava pas pus de far de discorses e d’escampar de mots: èra ora de far, pas mai de blagar! Los de Besièrs e los de Pau obravan cadun dins son canton.
Foguèt Anna-Maria Ròth qu’« inventèt » aquel mot de Calandreta vengut famós per designar l’escòla occitana. Causiguèt un mot panoccitan, compatible amb la nocion d’escòla. Calandreta se ditz a l’origina d’un aucelon del vinhal. Los occitanistas dison qu’anóncia la prima de la lenga… D’autre latz, Calandron se ditz d’un gafet, tanben.
Setembre de 1979 Espeliguèt la primièra associacion Calandreta : La Calandreta Paulina qu’existís encara.
1980-1984 : fargar un futur a la lenga !
1980 En genièr, naissença de la primièra escòla Calandreta a Pau en Gasconha. En febrièr de 1980, la còla de Besièrs aprenguèt la creacion de la Calandreta Paulina . Los besierencs partiguèron cap a Pau, per rescontrar los de la Calandreta paulina. La segonda escòla anava dobrir lèu. Los de Besièrs decidiguèron de prene lo meteis nom de Calandreta… Lo movement veniá de naísser ! Los iniciators volontèron Calandreta coma una escòla occitana, laïca, e gratuita. E aquò demorèt e demòra atal. La volguèron escòla de servici public occitan. L’Estat francés, el, o vesiá e o vei encara autrament…
1981 Al començament de 1981, François Miterrand, candidat a las eleccions presidencialas per l’esquèrra unida, faguèt de proposicions de governament. N’i aguèt una, per las lengas dichas regionalas coma l’occitan, lo bàscol, lo catalan, lo còrs, lo breton o l’alsacian.
Al mes d’abril, los de Calandreta dobriguèron l’escoleta Còsta Pavada de Tolosa.
Lo mes de julh vegèt l’espeliment de la Confederacion Occitana de las Calandretas al congrès d’Etsaut.
Las associacions Calandretas mancavan totalament de mejans per finançar.
Los projèctes de doberturas èran nombroses, pasmens : Montpelhièr Clapàs (projècte portat pels de Besièrs), Auloron Santa Maria (ligat amb Pau), e La Tèsta de Bug en Aquitània nòrd.
1983 Lo 24 de julh, a Bordèu, a l’Ostal dels Bàscols « Eskual Etxea », s’acampèron Seaska, Diwan, La Bressola, Calandreta e Scola Corsa. Lo ligam entre las escòlas Seaska, La Bressola, Calandreta e Diwan començava de foncionar…
En setembre, lo primièr C.P. en occitan dobriguèt a la Calandreta de l’Ametlièr a Besièrs. Bèl primièr còp, de mainatges començavan l’aprendissatge de la lectura e de l’escritura en occitan. Èra una primièra istorica !
1984 A la rintrada de setembre, Calandreta comptava ja 7 escòlas qu’escolarizavan 102 calandrons dins 9 classas. Las escòlas èran Pau, Besièrs, Tolosa, Auloron Santa Maria, La Tèsta de Bug, Montpelhièr, e Sèisses prèp de Tolosa que s’arrestarà e vendrà puèi l’escòla de Murèth.
Malgrat los trebucs, lo movement Calandreta s’espandís amb vigor. A l’epòca, los congresses duravan una setmana. Fasiá mestièr d’elaborar e de coordonar lo projècte lingüistic e pedagogic. Caliá tot menar a l’encòp : la batèsta politica e juridica amb lo ministèri, la batèsta financièra per la subrevida quotidiana de las escòlas, la batèsta per crear las aisinas pedagogicas que desfautavan, e la batèsta pedagogica tot simplament, que los primièrs regents se devián formar… sul terren.
1988-1993: La descentralizacion fa caminar Calandreta mentre que la representacion nacionala nega las lengas de França
1988 A la dintrada de setembre, los primièrs calandrons sortiguèron del CM2
Calandreta se tornava espandir que la Calandreta de Nimes, portada per Montpelhièr, èra a mand de dobrir. Ortès atanben anava dobrir en setembre demercé lo sosten de la Calandreta Paulina. Doas escòlas Calandretas en mai! L’espandiment enfin.
1989 En setembre, amb la dobertura de la Calandreta Sant Çubran deTolosa, i aviá 10 escòlas dobèrtas qu’escolarizavan 282 mainatges mercé lo trabalh de 18 regents. La frucha de las dètz primièras annadas de trabalh.
1990 ABCM Zweisprachigkeit es creat, las escòlas associativas en Alsacian rejónh nòstres movements immersius en lenga regionala.
1991 A la rintrada de setembre, la Calandreta Paulina, dobriguèt lo cursus primari.
1992 Lo 25 de junh, lo congrès dels deputats e senators de França, acampat a Versailles, votèt la modificacion de l’article 2 de la constitucion de la 5ena republica francesa. A l’alinèa numèro 1 de l’aticle 2 se legirà desenant : « La langue de la république est le français ». Aital las autras lengas de França son negadas, refusadas, escafadas…
A Montpelhièr, una segonda escòla, la Calandreta Candòla dobriguèt a la fin de l’annada. L’espandiment s’afortissiá.
1993 Al mes de febrièr, la Confederacion engatjèt son primièr salariat non-ensenhaire. Foguèt embauchat en tant que secretari general confederal. La professionalizacion del movement Calandreta començava.
1993-1997 : un estatut juridic per las escòlas
1993 La segonda escòla de Besièrs, Calandreta dels Falabreguièrs, dobriguèt al mes de febrièr dins lo restaurant d’un centre de lésers tengut pels curats… A Narbona, La Calandreta Narbonesa-la Granhòta, dobriguèt dins una ostal de la carrièra de las arts en mars… L’espandiment !
Pròva bèla ? Calandreta aviá, a la dintrada de setembre de 1993, 17 escòlas dobèrtas e escolarizava 681 mainatges amb 43 regents.
Tre 1993, la confederacion lancèt un primièr ensach de formacion iniciala pels regents de las Calandretas.
En Julh, la Confederacion Occitana de las escòlas Calandretas convidèt lo ministre de l’educacion nacionala, Francés Bayrou a son congrès a Auloron Santa Maria en Bearn. Francés Bayrou prepausèt de reconéisser las escòlas amb l’immersion e la gestion associativa coma caractèr pròpri. Èra lo primièr còp que l’Estat francés acceptava de reconéisser l’immersion a l’escòla.
Mentretemps, Calandreta s’espandissiá fòrça.. La federacion de Miègjorn-Pirenèus dobrissiá successivament Castras, Pàmias, Tarba, pendent que d’autras escòlas s’aprèstavan coma Banhèras o Castanet Tolosan. En Aquitània foguèt l’epòca ont sortiguèt Lescar. En Lengadòc nasquèron la de Pesenàs, Ginhac e Carcassona. E Lemòtges, que dobriguèt, soleta al Nòrd d’Occitània.
1994 En decembre, la Confederacion acceptèt de signar l’acòrdi Bayrou. Calandreta, de racacòr o cal dire, intrava dins la lei de 1959 : a comptar de setembre de 1994, 46 regents foguèron pagats per l’Estat.
Un autre aspècte de l’acòrdi signat amb Francés Bayrou èra que lo caractèr laïc e associatiu de las Calandretas, son biais pedagogic e son projècte Latinitas d’ensenhament de las lengas de la familha de romanicas èran dins lo tèxt de l’acòrdi oficial.
1995-96 Aprèp l’Escòla, Calandreta inventava l’Establiment d’ensenhament superior en occitan. Un còp l’acòrdi Bayrou signat APRENE foguèt creada en febrièr de 1995 e lo ministèri de l’Educacion Nacionala, de la Recèrca e de l’Ensenhament Superior convencionèt aquel establiment lo 6 de mai de 1996. Aquesta annada, l’escòla d’Aurenja (Provença) dobriguèt sas pòrtas.
1996-97 Entre octobre de 1996 e mars de 1997, los capiòls de Seaska, La Bressola e Diwan venguèron vistalhar APRENE, qu’eles n’avián pas encara d’establiment d’aquela mena. Calandreta lor prepausèt de montar un establiment de formacion en comun : Institut Supérieur des Langues de la Républiques Française (I.S.L.R.F).
1997-2002 : Calandreta volonta son creis malgrat los entrepachaments de l’Estat
1997 A la rintrada de setembre, Calandreta dobriguèt lo collègi Calandreta Leon Còrdas a Latas (prèp de Montpelhièr) sens cap d’ajuda de l’Estat.
Lo 20 d’octobre, foguèt la primièra rintrada de l’Institut Superieur des Langues de la République Française a Besièrs amb una còla de 30 estagiaris.
De Calandretas novèlas nasquèron dementre : Gap, Orlhac, Seta, Mesa,Beòst, Montpelhièr (Peira Roja/Lepic)… Mas lo ministeri de l’educacion nacionala refusava de balhar los mejans de l’espandiment pedagogic a Calandreta.
En mai d’aquò las manifestacions luchavan per obténer la modificacion de l’alinèa 1 de l’article 2 de la constitucion francesa. E per obténer enfin una lei per las lengas dichas regionalas que permetèsse la ratificacion de la Carta Europèa de la lengas mens espandidas.
1999 En mai, Calandreta festegèt sos vint ans a Pau e lo ministre de la cooperacion signèt, per França, la Carta Europèa de las lengas dichas mens espandidas… Lo 25 de mai lo Conselh Constitucional edictèt que lo tèxt europèu èra incompatible amb la constitucion de la republica.
Mai e junh de 1999, pr’amor d’una demanda lançada per Diwan, Calandreta participèt a una negociacion al Ministèri de l’Educacion Nacionala a París per estudiar las possibilitats d’integracion al servici public d’educacion en tot servar l’immersion.
A la dintrada de setembre, 1608 calandrons prenguèron lo camin de l’escòla o del collègi. Amb las Calandretas d’Alès, Peirigús e Rodès 38 establiments èran dobèrts o a mand de dobrir.
En parallèl, l’Estat prepausava totjorn a las escòlas associativas en lengas regionalas lor integracion dins l’Educacion Nacionala, mas « a legislacion constanta ». Valent a dire en tot servar l’article 2 de la constitucion… Diwan acceptèt l’acòrdi e signèt.
2002 Las Calandretas de Limós e de Peçac dobriguèron a la dintrada de genièr.
L’escasença bèla de la prima, foguèt lo congrès de las Calandretas a Maurs, (Cantal). Aquel congrès foguèt un sàssic fòrt d’escambis e de rescontres. Quatre jorns a de reng, lo brave mond « s’associèron per far escòla », tal coma lo disiá la polida formula d’encap del congrès. Responsables associatius, regents, parents… Aquí pastèron lo projècte comun !
2001-2008 : Conselh constitucional e Conselh d’Estat trabalhan contra l’immersion
2001 Lo Conselh constitucional s’èra autosasit lo 27 de decembre de 2001 per condemnar lo projècte de pagament public del personal de Diwan en s’apiejant sus l’alinea 1 de l’article 2 de la constitucion.
2002 En novembre, lo Conselh d’Estat, declarèt que los tèxtes d’integacion de Diwan èran annulats. Mas annulèt tanben los tèxtes per ensenhar una lenga dicha regionala en immersion o a paritat orària.
2003 En març a Perpinhan, primièr colloqui ISLRF per aparar l’immersion sul terren pedagogic, tot bèl just. Lo tèma ? L’enfant en immersion linguistique précoce.
2005 Lo 22 d’octòbre, Calandreta marchava per las carrièras de Carcassona, al bèl mièg d’autres dètz mila . Anem Oc per la lenga occitana ! Foguèt organizat per lo moviment occitan quasi tòt. Serèm encara mai nombròses a bezièrs en 2007; 20000 d’Occitania tòta Una gaujosa capitada!
2006 Dintrada de setembre, dobertura del second collègi, lo Bearn e Bigòrra a Pau, e la naissença de la Calandreta de Milhau dins Avairon.
2007 En novembre second colloqui ISLRF a Landerneau (bretanha) sus la tema l’immersion une réussite l’exemple gallois.
2008 Es proclamada Annada internacionala de las lengas per l’amassada generala de l’ONU.
Lo 9 de julh de 2008, mercé a l’amandament portat per qualques deputats foguèt votat d’integrar a la constitucion un article 75-1 : « Art.75-1.- Las lengas regionalas apartenon al patrimòni de França. »
A la seguida d’aquela modificacion constitucionala, una lei deuriá èsser votada al parlament per fin d’assegurar de dreches concrets en matèria d’ensenhament, de creacion, de difusion de supòrts culturals o encara de signaletica.
A la rintrada 2008-2009 amb 48 escòlas e 2 collègis, las Calandretas escolarizan 2514 mainatges.
2009-2012 : Calandreta a 30 ans !
2009 Dobèrtura de la Calandreta Los Cascamèls (11700 Pépieux)
2010 Congrès dels 30 ans de Calandreta
Dobèrtura de la Calandretas Terra Maire (34700 Le Bosc)
2011 Dobèrtura de las Calandretas Titouan Lamazou (64110 Mazères-Lezons), Esquiròl (46400 Saint-Céré), Siron (33720 Barsac).
2012 Congrès de las Calandretas a Pleus.


c: text/html

text:
Jussecourt-Minecourt
Jussecourt-Minecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1852, las doas comunas de Jussecourt e de Minecourt an amassat[1].
En 1852, les deux communes de Jussecourt et de Minecourt sont réunies[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 7 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 7 février 2009

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Turin
Turin (Turin en piemontés, Torino en italian) es una vila d'Itàlia e la capitala de Piemont. A 888 100 estatjants (2010) e n'i a 1,7 milion dins l'aglomeracion. Sa província es una de las mai grandas de l'estat, amb 6.830 km², e tanben una de las mai pobladas, amb 2.165.619 abitants segon lo censament de 2001.
Turin foguèt la capitala del Ducat de Savòia tre 1563, del Reialme de Sardenha a partir de 1720, e puèi la primièra capitala d'Itàlia de 1861 a 1865. La vila es un dels centres universitaris, culturals, toristics e scientifics mai importants de l'estat italian.
Lo gentilici es turinés -esa.
Geografia[modificar | modificar la font]
Confronta las comunas de Venaria Reale, Settimo Torinese, Borgaro Torinese, San Mauro Torinese, Collegno, Rivoli, Baldissero Torinese, Grugliasco, Pino Torinese, Orbassano, Pecetto Torinese, Beinasco, Moncalieri, Nichelino,
Istòria[modificar | modificar la font]
Epòca romana[modificar | modificar la font]
Durant lo primièr sègle abans Crist, probablament en 28 abans Crist, los romans creèron un camp militar (Castra Taurinorum), que foguèt dedicat mai tard a August (Augusta Taurinorum). The typical Roman street grid can still be seen dins la vila modèrna, e d'un biais encara mai precís dins lo neighborhood que se coneis jol nom de Quadrilatero Romano. Via Garibaldi traces la dralha exacta Decumanus de la Ciutat romana que començava a la Porta Decumani which was later incorporated dins lo Castello o Palazzo Madama. La Porta Palatina, a la part septentrionala del districte, es estada preservada fins uèi dins un parc còsta la Catedrala. Turin teniá aperaquí 5.000 abitants en aquel temps, que totes vivián a l'interior de las grandas muralhas.
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri roman, la ciutat foguèt conquistada pels lombards, puèi pels francs de Carlesmanhe en 773. La Marca de Turin (un comtat) foguèt fondat dins las annadas 940, e foguèt dominat per la dinastia Arduinic fins a 1050. Aprèp lo maridatge d'Adelaïda de Susa amb lo filh d'Humbert Biancamano, Otto, la familha dels Contes de Savòia prenguèt lo contraròtle. While la dignitat de conte was held per l'avesque coma conte de Turin (1092–1130 e 1136–1191) èra regit coma una prince-bishopric pels avesques. En 1230–1235 èra a lordship jos la Marqués de Montferrat, styled Lord de Turin. A la fin del sègle XIII, quand foguèt annexada al Ducat de Savòia, la vila comptava ja 20.000 abitants. Un bèl nombre dels jardins e palaises nasquèron durant lo sègle XV quand la vila foguèt remodelada. L'Universitat de Turin foguèt tanben fondada en aquel periòde.


text:
Libertats fondamentalas
Las libertats fondamentalas o drechs fondamentals representon juridicament l'ensems dels drechs primordials per l'individú, assegurats dins un Estat de drech e una democracia. Coïncidisson en partida amb los drechs de l'Òme al sens larg, subretot aqueles de la primièra generacion.
Lo concèpte de libertat fondamentala es recent, alara i a pas unanimitat sus las limitas e quitament la definition. Es vist aquí, coma una nocion abstracha. S'agís d'estudiar la teoria de las libertats fondamentalas.
Somari
- 1 Presentacion
- 2 La proteccion de las libertats fondamentalas a l'internacional
- 3 L'Európa dels drechs de l'Òme, un fenomèn unic
- 4 La proteccion de las libertats fondamentalas sul plan nacional
- 5 Bibliografia
- 6 Ligams extèrnes
Presentacion[modificar | modificar la font]
Contengut[modificar | modificar la font]
Contengut de las libertats fondamentalas:
- los drechs de l'Òme
- las libertats publicas
- e tanben de nòu drechs coma las garantias proceduralas (cf. Convencion europèa dels drechs de l'Òme).
Diferéncias[modificar | modificar la font]
L'enancion de las libertats varia segon los sistèmas juridics:
- De sistèmas tradicionals aparant de libertats ja afirmidas dins de tèxtes de natura juridica divèrsa (ex. : Common law).
- D'autres privilegiant de tièras de drechs afirmits e aparats tre la Constitucion (Espanha e Alemanha).
- Fin finala, França adòpta una actitud intermediária avent una jurisprudéncia « creatritz » de proteccion, a partir de tèxtes a l'origina purament declaratius (c.f. Conselh Constitucional, 16 de julhet de 1971, libertat d'associacion).
La proteccion de las libertats fondamentalas a l'internacional[modificar | modificar la font]
Existís una proteccion limitada dels drechs fondamentals a l'international. La majoritat de las libertats fondamentalas son reconegudas sul plan internacional mas los tèxtes de valor imperativa e generala son rares. Se pòt pasmens levar l'exepcion de la construccion d'una Euròpa dels drechs de l'òme.
Las primièras iniciativas particularas de proteccion de las libertats fondamentalas[modificar | modificar la font]
Las initiacivas dins l'encastre de l'ONU[modificar | modificar la font]
Las grandas declaracions[modificar | modificar la font]
- Declaracion Universala dels Dreches Umans (1948)
- Declaracion dels Dreches de l'Enfant (1989)
- Declaracion e programa d'accion de Viena (1993)
Los autres acòrdis[modificar | modificar la font]
Las iniciativas europèas e americanas[modificar | modificar la font]
Las autras iniciativas[modificar | modificar la font]
- La Convencion americaina relativa als drechs de l'Òme
- La Carta africana dels drechs de l'Òme e dels pòbles.
L'Európa dels drechs de l'Òme, un fenomèn unic[modificar | modificar la font]
Doas proteccions :
- una proteccion limitada e indirècta operada per l'Union Europèa per l'intermediari de sa legislacion. (ex: proteccion del consomator europèu)
- una proteccion originala operada per la Cort europèa dels drechs de l'Òme.
La carta dels drechs fondamentals de l'Union Europèa es una declaracion dels drechs adoptada lo 7 de decembre de 2000 per l'Union Europèa qu'aviá pas, a l'origina, de valor constrenhenta d'un punt de vista juridic, perque aviá pas estat signada per las institucions europèas sens aver estat formelament ratificada pels Estats membres. Pasmens aquò cambièt lo 1èr de decembre de 2009 amb la dintrada en vigor del Tractat de Lisbona, que faguèt la carta juridicament constrenhenta.
La proteccion de las libertats fondamentalas sul plan nacional[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Istoric[modificar | modificar la font]
En França, la proteccion de las libertats fondamentalas es d'origina pretoriana. Es lo jutge administratiu que s'ipausèt lo primièr coma aparaire de la proteccion dels drechs de l'Òme. Aprèp, le jutge constitucional a amplifiquèt aquel movement li balhant una garantia mai fòrta: l'estatut constitucional per una decision de 1971.
La nocion de libertat tala que la coneissem es eissida de l'aplicacion dels concèptes de la Revolucion francesa. L'executiu (lo Rei) èra mesa en dobte a causa de sa tota poténcia envèrs los individú. En consequéncia, la doctrina volgava que sola una lei impersonala e generala podava aparar los individús. Dins aquela teoria, la libertat es doncas aparada tant pel contraròtle de l'executiu coma per la libertat del legislatiu.
La vision francesa de la lei protectritz de las libertats longtemps empachèt lo contraròtle de la lei.
La primièra estapa cap a la proteccion de las libertats foguèt doncas la soumission de l'Estat al drech. Enseguida, la noveltat del concèpte de libertat fondamentala èra de far aqueles drechs efectius e revendicables. En consequéncia, calguèt instaurar un procediment de proteccion de las libertats contre l'ingeréncia dels autres ciutadans.
Fonts de las libertats fondamentalas[modificar | modificar la font]
Las libertats fondamentalas son origináriament eissida de l'aplicacion dels principis genrals del drech visats pel jutge administratiu, puèi de l'aplicacion dels principis fondamentals reconeguts per las leis de la Republica (PFRLR).
Los principals tèxtes son : Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan, lo Preambul de la Constitucion de 1946, lo Preambul de la Constitucion de 1958, la Convencion Europèa de Salvagarda dels drechs de l'Òme e de las libertats fondamentalas e la carta de l'environament. Per precisar la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan fa referéncia a de drechs dichs de primièra generacion. Son tant de drechs individuals (libertat, proprietat, seguretat, egalitat dels drechs…) coma des principis d'organizacion constitucionala (sobeiranetat nacionala, separacion dels poders…); Lo preambul de 1946 el fa referéncia a de drechs dichs de segonda generacion, relatius a l'Òme dins la societat (drechs concernissent la familha, la santat, lo trabalh, los sindicats…) ; la Carta de l'environament fin finala fa referéncia a de drechs de tresena generacion.
Alemanha e Espanha[modificar | modificar la font]
- Las libertats fondamentalas son inscrichas e tieradas limitativament dins la Constitucion. Per verificar qu'una libertat pòt pas suportar d'èsser prejudiciada sufís doncas de se reportar al tèxte de la Constitucion o lei fondamentala.
- S'agís doncas d'una vision declarativa de las libertats fondamentalas.
- Se pòt remarcar que l'origina d'aquela declaracions de drechs remonta a la fin d'una dictatura. S'agissiá doncas de mostrar una ruptura amb lo passat, cap a un melhor respècte de las libertats.
Reialme Unit[modificar | modificar la font]
Lo Reialme Unit e subretot Anglatèrra son davancièrs al nivèl de l'afirmacion dels drechs fondamentals. En efècte, eissiguèron fòrça leu una idèa de necessitat de limitar lo poder del sobeiran e aquò amb e en favor de la proteccion dels drechs e libertats de l'individú. Aquela limitacion se faguèt pel renfortiment del poder del Parlament e doncas amb un esbòç de modèl parlementari. Montesquieu foguèt fòrça impressionat per aquel sistèma e menèt en França las estructuras anglesas.
Qualques tèxtes an una importança evidenta al nivèl de l'afirmacion dels drechs de l'Òme e en consequéncia de las libertats fondamentalas:
- La Magna Carta de 1215: afirma diferents drechs e principis de reinar.
- L'Habeas Corpus de 1679: pausa las basas de las garantias individualas, presas dins lo sens de la seguretat.
- Lo Bill of Rights de 1689: mòstra lo caractèr primordial de la superioritat dels drechs essencials sul poder normatiu del Rei.
- L'Acte d'Etablishment de 1701: torna afirmir lo deber del respècte dels drechs e libertats per la Corona e lo Parlament.
En conclusion, se pòt solinhar una singularitat anglesa qu'es lo pragmatisme de totes aqueles tèxtes tocant als drechs fondamentals. En efècte, al contrari de çò que se farà en França, las leis anglesas daissant una plaça extrèmament tèuna a la nocions abstrachas.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
- Lo país essent de forma federala, será logic de considerar que las libertats fondamentalas son aquelas aparadas per la Cort suprèma dels Estats Units d'America. Pasmens, aquel concèpte fa mens mòstra per las institucions americanas. S'agís d'un sistèma mai pragmatic.
- Pel biais de l'excepcion d'inconstitucionalitat, se pòt considerar que les libertats fondamentalas son contengudas dins los arrèsts de la Cort Suprèma mas tanben dins la quita Constitution, e dins lo seus amendaments.
- La nocion de libertat fondamentala sembla mai restrencha, mai pròcha de la nocion de democracia. S'agís en efècte, subreot de libertats publicas e politicas.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Protéger les droits humains : Outils et mécanismes juridiques internationaux, Amnesty International, Juris Classeur, 2003, Pratique professionnelle, 413 pages, (ISBN 2711003493) Frédéric Rouvillois ,Libertés fondamentales, Flammarion, coll. Champs Université, 2012


text:
Quan ei òra de sortir mila sons deu pregon,
- Mahé : ma fé.
- Pamparruda: ventruda. Ua pamparra qu'ei un ventràs. D'ua bèra hemna, que se'n ditz tanben qu'ei ua "bèra pamparra". Deu costat d'Ortès, la pampa qu'ei ua monaca; lo mot que serveish tanben tà designar ua hèmna aprestada.
- Argüeitada: aueitada, guardada, espiada, vista.
- Traca: genre, espècia, qualitat, aparéncia.
- Bodega: cornamusa de la Montanha Negra.
- Patrica-patraca: dab dificultat, malament.
- Botassa: pèth, qu'ei a díser lo recipient de cuer on s'i guarda vin o un aute liquide, bota grana.
- Galhcantant: só-rai, punt d'auba (de galh + cantant),
- Sococ: auba deu ser, nueitòta (de só = sorelh + coc = cocant).
- Arressoa: ressona.
- Caramèra: instrument de vent qui fonciona dab ua espiula (incha), deu genre cornamusa, auboés o clarineta.
- Shòtish (n.m.): escotisha (n.f.) (dança).
En francés, aquera dança que's dishó schottish de 1850 dinc a las annadas 1915. Com a conseqüéncia de l'antigermanisme francés durant lo conflicte dab Alemanha, que decidín de remplaçar aqueth mot, d'origina alemanda (schottishe), peu mot anglés scottish Totun, en lenga anglesa, la dança que s'i ditz plan schottishe e non pas scottish. A despieit deu nom, la dança que vien de l' Euròpa centrau, probablament de Chèquia, que non d'Escòcia. En catalan, aquesta dança que s'i ditz xotis (n.m.), en espanhòu e en italian qu'ei chotis, en portugués deu Portugau chotiça (n. f) o xote (n.m) en brasilian ( la dança qu'ei hèra populara au Brasiu, en particular com a dança deu forró), en suedés e danés shottis...Com jo non soi pas briga anti-alemand e que demori de sentiment pregonament europèu, qu'èi presa la decision d'evitar lo francesisme anglés scottish e d'adoptar, o meslèu de restituir, lo mot shòtish en gascon (o sia chòtis en gràfia occitana non gascona, qui non coneish pas lo digraf sh).
- Pèthen·hlat: orgulhós, fièr (de pèth + en·hlat)
- Ahur (/a'hy/), (n.m.. ): biaish, faiçon, anar, traca.
Ahur qu'ei la forma gascona de agurĭum qui balhè en catalan e occitan aür - uei lo dia extints (cf. lo derivat occ. aürós)- en basco agur, en francés heur (heureux, etc). Notatz la confusion enter lo gasconisme ahur e lo gallicisme: alura (fr. allure) pres com a forma femenina de ahur. (L'ahur - L'alura). Los vèrbes qui'n derivan: ahurar e alurar, que son sinonims enter si.
En catalan, lo medish mot aür qu'èra escriut ahur en grafia antica. Totun, que cau raperar la h en catalan no's pronóncia pas jamei. Quitis gasconismes com gahús e cohet (diable) que vaden gaús e coet (huec d'artifici) en catalan.
En catalan vielh, lo mot aür qu'èra emplegat com a exclamacion: aür! tà exprimir l'equivalent deu noste: hurrah! mentre, en basco, agur! qu'ei emplegat tà diser adiu, adishatz, salut; agurrak:= salutacions.
- Grailaire: jogaire de graile (auboès deus Monts de Lacauna).
- Adirèr : pena, tristèr, en particular mau d'amor. Qu'ei un gasconisme.
- Adirós: triste, gahat per l'adirèr. Notatz que lo vèrbe adirar e vòu diser anujar, avejar, aburar. Alavetz, non cau pas con·hóner adirós (triste) dab adirau (m/f) (avegiu, aburiu).
L'etimologia d'adirar qu'ei latina: lo vèrbe qu'ei format a partir de ad + ira qu'ei a díser, literaument, de cap a la colèra (un chic com l'invèrs de desirar, a l'origina). Lo mot qu'existeish en lengadocian: asirar e en catalan: aïrar. La significacion deu mot asirar en lengadocian qu'ei odiar e iritar. Lo lengadocian qu'a un mot derivat d'asirar: asir, qui ei sinonim d'òdi e qui n'existeish pas ni en gascon ni en catalan. Asirós en lengadocian qu'a ua significacion completament diferenta de la deu mot gascon adirós. Que i tornaram hens lo pòst qui segueish. Quant au mot catalan aïrar, que vòu diser avejar hòrt e iritar en la lenga contemporanèa.


text:
979
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 979 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Revòuta dau generau Skleros que foguèt finalament vencuda gràcias a l'intervencion de l'armada dau generau Bardas Focas. Lo generau vencut foguèt exilat per l'emperaire.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Nominacion de Yaqub ibn Killis coma visir. Sota sa direccion, l'economia d'Egipte foguèt redreiçada e lo Califat venguèt una poissança economica importanta.


text:
Petelin
FlorsError d'escript : la foncion « títol » existís pas.
Lo petelin (Pistacia terebinthus L.), es una planta de fulhatge caduc de la familha de las anacadiacèas que butà dins la garriga e lo maquís, comun dins tot lo bacin mediterranèu (Marròc, Portugal, Turquia, Siria, Israèl, Palestina). En Occitània a l'origina present en Lengadòc e Provença, son airal s'espandiguèt fins a Carcin, Peiregòrd e mai al delà fins en Savòia e Jura, mas totjorn dins de zonas esclairadas associat a l'euse e al roire e a una altitud maximala de 500 m.
L'òli de terebentina es eissida de la saba d'aquel arbre.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo petelin es un arbrilhon de tres a cinc mètres de naut.
Sas fuèlhas caducas de 7 a 13 foliòls son verdas a la prima, jaunas o rojas flamejant a la davalada.
Las flors unisexuadas son pichonas, rogencas en pinas quichadas — paniculs — sus de rams d'un an. La florason se produch d'abril a junh.
Los fruchs ovoïds, de 5 a 7 mm e en pinhas caracteristicas, son blancs, puèi roses, roges e finalament bruns quand son madurs. Exala una fòrta odor de resina
Se diferencia del lentiscle per
- sas fuèlhas qu'an un nombre impar de foliòls (imparipenats) ;
- un raquis non alat ;
- une inflorescéncia piramidala ;
- son fulhatge non persistent.
Lo pistachièr (Pistacia vera) a el de fulhas qu'an mens de foliòls: 3 a 5 foliòls e de fruchs mai voluminoses, que son comestibles.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
La fusta dura es utilizada en ebenistariá e en marquetariá per faire d'ornamentacions.
Introduch als Estats Units d'America en 1854, es utilizat coma plan dirècte pel pistachièr.
Lo petelin dona un òli de resina fòrça odoriferant, la terebentina de Quio, de l'illa grèga de io Quio ont la resina es expleitada. La resina pòt èsser utilizada coma antiseptic en medecina e se la pòt mastegar. Servís tanben a la fabricacion de vernís e de lepetariás.
Las granas del petelin son comestiblas mas agrolosas e pòdon produire un òli comestible.
Malautiá e parasits[modificar | modificar la font]
La galla del petelin fa mutar la fuèlha per contenir los uòus de son parasit. Las gallas mai corrents son causadas per Forda marginata, Forda formicaria e Baizongia pistaciae (fuèlha transformada en enòrme « bana » fins a 20 cm de long)[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)P. Dauphin, J.-C. Aniotsbéhère. Les Galles de France (2ème édition). Mémoires Soc. Linn. Bordeaux, Tome 2, 1997
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Modèl:Belles fleurs de France
- Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Pistacia terebinthus L., 1753 (fr)
- Referéncia ITIS : TSN 506469 Pistacia terebinthus L. (en)
- Referéncia GRIN : espècia Pistacia terebinthus L. (en)
- Jean Fabre, souvenirs entomologiques, 1903, Pucerons du térébinthe - Galles
- Jean Fabre, souvenirs entomologiques, 1903, La pariade - L'œuf
L' Appel de la Garrigue éditions 1989 / 1990 Gérard Joyon ISBN 2-9504214-0-7


text:
Categoria:Istòria militara
Lista dels articles se raportant a l'istòria militara : guèrras, batalhas, generals, estratègs, etc.
Veire tanben Lista dels articles d'istòria militara
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 10 soscategorias, sus un total de 10.
- Istòria militara per país (8 C)
- Istòria militara per periòde (1 C)
B
- ► Batalhas en Occitània (5 P)
C
E
- Istòria militara de l'Edat Mejana (4 C, 1 P)
- Eveniment militar (3 C)
L
- ► Lista d'istòria militara (1 P)
M
- ► Mòrt a la guèrra (3 P)
P
- Personalitat militara (3 C)
Articles dins la categoria « Istòria militara »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Villes et mairies du Comté d'Örebro
Liste des communes
Örebro
Ville d'Örebro, localité de la Suède de 130 000 habitants.
La mairie d'Örebro a une adresse e-mail et un site Internet.
Karlskoga
Ville de Karlskoga, localité de la Suède de 29 000 habitants.
La mairie de Karlskoga a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindesberg
Ville de Lindesberg, localité de la Suède de 23 000 habitants.
La mairie de Lindesberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Kumla
Ville de Kumla, localité de la Suède de 19 000 habitants.
La mairie de Kumla a une adresse e-mail et un site Internet.
Hallsberg
Ville de Hallsberg, localité de la Suède de 15 000 habitants.
La mairie de Hallsberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Askersund
Ville d'Askersund, localité de la Suède de 11 000 habitants.
La mairie d'Askersund a une adresse e-mail et un site Internet.
Nora
Ville de Nora, localité de la Suède de 10 000 habitants.
La mairie de Nora a une adresse e-mail et un site Internet.
Degerfors
Ville de Degerfors, localité de la Suède de 9 900 habitants.
La mairie de Degerfors a une adresse e-mail et un site Internet.
Hällefors
Ville de Hällefors, localité de la Suède de 7 400 habitants.
La mairie de Hällefors a une adresse e-mail et un site Internet.
Lekeberg
Ville de Lekeberg, localité de la Suède de 7 000 habitants.
La mairie de Lekeberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Laxå
Ville de Laxå, localité de la Suède de 5 900 habitants.
La mairie de Laxå a une adresse e-mail et un site Internet.
Ljusnarsberg
Ville de Ljusnarsberg, localité de la Suède de 5 100 habitants.
La mairie de Ljusnarsberg a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Nirvana (bodisme)
Nirvana es un tèrme sanscrit (devanāgarī : निर्वाण)[1], calc del pali Nibbāna (निब्बान), que significa « atudament » d'una flama o d'una fèbre, etimologicament « exespiracion[2] » , e per extension « amaisament » puèi « liberacion ». Aquel mot venguèt, en chinés 涅槃 nièpán, en japonés 涅槃 nehan, en corean 열반 yolban, en tibetan myang-ʼdas o myan-ngan ʼdas-pa (lit.: passar al delà de la soufrença), e en tai นิพพาน nípphaan.
Somari
Sens dins le bodisme[modificar | modificar la font]
Dins lo sens bodic, qu'es la mai comuna ara, aquel tèrme designa la finalitat de la practica bodica, lo Despèrtament (bodi). Es al delà de tota descripcion e pòt èsser definit sonque negativament coma la fin de l'ignorància, factor essencial de la coproduccion condicionada, et de las tres sets : desir dels senses (kāma-taṇhā), desir d'existéncia o voler viure (bhava-taṇhā) e desir d'aniïlacion (vibhava-taṇhā). Lo nirvāṇa es una mena d'acabament que pòt èsser comparat, segon los tèxtes, a l'atudament d'una flama (individualitat o sens del ièu): de meteis biais que se pòt pas definir un fuòc que ne brutla pas, se pòt pas definir una persona qu'« exbufèt » los agregats de l'existéncia (desirs, volicions, concepcions erronèas) que mena una persona non depertada de renaissença en renaissença.
Una definicion mens negativa es aquela d'una patz interiora totala e permanenta, venent del destacament. L'aquisicion d'aquel « estat » (qu'es definit coma un « non estat ») es reputada possible pendent la vida, o, eventualament, pendent la mòrt. L'idèa pro vulgarizada dins lo public del nirvana coma d'un « paradís » que continuaram d'existir aprèp la mòrt es absurda (e contradictòria amb la tèsi bodista del non seu e de la vacuitat dels fenomèns e de l'Absolut). Se pòt doncas ni i « dintrar » ni i « demorar ». Lo nirvana es mimai la mòrt, mas puslèu la fin de la cresença dins un ego autonom e permanent.
De tèrmes pròches son : despèrtament, atudament, liberacion, illuminacion, deliurança, vacuitat absolut, patz suprèma, realitat darrièra.
Pel bodisme hīnayāna, lo nirvana es "l'autra broa", qu'"existís" per oposicion al cicle del devenir, lo samsara, alara que pel bodisme mahāyāna nirvana e samsara son ultimament identics, a causa la non dualitat de la natura de las causas.
Se distingís al mens dos tipes de nirvana :
- nirvana amb rèsta d’existéncia (pali : sa-upādisesa-nibbāna, sanscrit : sopadhisesa nirvāṇa) : aquel qu'obten un rescat o ven un boda pendent sa vida;
- nirvana sens rèsta d’existéncia (pali : an-upādisesa-nibbāna, sanscrit : nirupadhisesa nirvāṇa) : nomenat tanben parinirvana (pali : parinibbāna), o atudament complèt, a la mòrt d'un rescat o d'un boda.
L'escòla Cittamātra du Mahāyāna apond dos autres tipes:
- prakrti-visuddha-nirvana: totes los essères son dins un nirvana originalament pur;
- apratisthita-nirvāṇa : nirvana "non fixat", aquel dels bodisattvas que demòran ni dins lo samsara ni dins lo nirvana, pel ben dels essères sensibles.
Sens dins l'indoïsme[modificar | modificar la font]
Lo meteisse concète existís tanben dins l'indoïsme mas es de preferéncia nomenat moksha (o mukti o laya), lo tèrme de nirvana i essent mens sovent emplegat.
Citacions[modificar | modificar la font]
- « I a un sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion. Se aviá pas aquel sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, poiram pas escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. Mas perque i a sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, se pòt escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. » Udana, VIII, 3.
- « Coma une flama bufada per un vent poderós va en repaus e pòt pas èsser definida, atal lo savi qu'es liberat del còs e de l'esprit (nāmakāyā) va en repaus e pòt pas èsser definit. Per el, i a pas mai de mesura que permeta de lo descriure. Quand tota causa (dharma) desapareguèt, totes los signes de reconeissença tanben desapareguèron. » Sutta Nipāta
- « Là onte i a res, que ges pòt èsser agafat, es l'Illa ultima. La nomena nirvana: atudament complèt de la vielhessa e de la mòrt. » (Sutta Nipāta, 1093-1094)
- « Lo nibbana es l'acabament del devenir. » (bhava nirodho nibbanam) (Samyutta Nikaya 12, 68)
- « Lo nibbana es le bonaür suprèma. » (nibbana paramam sukham) (Dhammapada, 204)
- « Lo nirvana es la quietud de l'ocean quand lo pichon enfant s'i nega. » (Tetsuo)
Sens popular[modificar | modificar la font]
Dins lo lengatge familhièr, nirvana designa un "bonaür suprèma", un gaug dels senses capitat subretot per la sexualitat, dels objèctes o de las situacions nautament agradables. S'agís alara d'un sens pervertit, a pauc prèp sinonim de gaug intens, pro alunhat de la nocion de patz interiora.
En psicanalisa[modificar | modificar la font]
Lo principi de nirvana es un concèpte psicanalitic de la tendéncia al neant, çò que correspond pas au tèrme nirvana bodista, mas pusleu a vibhavatrsna qu'es la set de non existéncia[3].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)The Sanskrit Heritage Dictionary de Gérard Huet
- ↑ De:Nir- Vā-, Vāta.
- ↑ (fr)Sigmund Freud, Au-delà du principe de plaisir (1920), París, Payot, col. "Petite Bibliothèque Payot", 2010; ISBN 2-228-90553-4


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 6 de març de 2013
Flabuta hémia e flabuta mascla
D'aqueth mestissatge que n'avem un exemple de hèra bon vededer dab la musica de las gaitas colombianas, tipicas deu parçan. Ua formacion gaitera qu'ei constituida de duas flabutas distintas, ditas gaitas colombianas, acompanhadas per aumens ua maraca e per tres tambors distints: lo llamador (qu'ei lo mei petit qui non serveish sonque tà marcar lo tempo dab la man), lo tambor alegre (qu'ei lo tam-tam qui hè las tabardadas) e ua tambora (lo bèth, qui's jòga lateraument dab tustas).
L'elaboracion deus instruments qu'ei explicada sus la video qui segueish (en espanhòu, de l'excellent grop Los Bajeros de la Montaña):
Las gaitas colombianas que son flabutas d'origina amerindiana, qui van tostemps per par. Lo par qu'ei constituït d' un instrument de cinc horats dit "flabuta hémia", qui hè lo cant principau, e d'un instrument de dus horats dit "flabuta mascla" que hè l'acompanhament ritmic e armonic dab ua maraca qui lo flabutaire e segoteish d'ua man mentre que tòca la flabuta de dus horats de l'auta. Aqueth par d'instruments e la maraca que vienen deus indians kogui , hèra celèbres peu lor vestit blanc e peu lor sistèma de pensada hèra diferent deu noste (qu'aurém hèra a apréner e a préner de la filosofia kogui). La nacion kogui, de lenga kággabba (o sia kogui en espanhòu) deu grop chibcha de lengas, qu'ei en perilh d'extincion, que n'i son pas sonque dètz mila personas, haut o baish, uei lo dia.
Perqué pensatz que la flabuta qui hè la medodia ei dita flabuta hémia (kuisi bunsi en kággabba, o sia gaita hembra en espanhòu), mentre l'auta qui ei l'acompanhament qu'ei dita mascla (kuisi suni, gaita macho)? S'avetz la responsa, que'n soi prenedor. Que deu estar de filosofia kogui, aquò.
Quan los esclaus africans, immigrants per fòrça, e s'escapèn de la lor condicion en húger per las serras, que s'i rencontrèn los amerindians. Abans de poder comunicar en ua lenga comuna, qu'ac hasón per la musica en acompanhant las flabutas amerindianas dab los lors tambors. E ligams de sang que's podón har atau enter los dus grops, dont testimònian los lors descendents qui perpetuan la tradicion.
Los gaiteros de San Jacinto qu'ei la mei famosa de las bandas de gaitas colombianas. Qu'estó fondada de cap a 1940. Que son coneishuts internacionaument e qu'an guanhat mei d'un prèmi, en particular aus Estats-Units. Que notaratz la gama pentatonica de la gaita en aquera melodia, lo tèma aquiu que sembla indigèna a l'origina, totun los tambors e la ritmica que'u balhan ua dimension africana.
La gaita colombia que's fabrica a partir deu còr d'un cactus-ciri: Selenicereus grandiflorus o reina de la nueit en gascon. Que l'avetz en fòto aquiu, presa de cactusblog.de. Lo boçon negre au cap superior de la flabuta qu'ei hèit d'ua mescla de cira d'abelha e de carbon de husta. Aqueth boçon qu'ei horadat tà arréceber un caneret hèit tradicionaument de la basa d'ua pluma d'ausèth (còrp marin, auca, guitàs o aute) per on s'i pòt bohar.
L'acompanhaire, a maudespieit que la soa flabuta n'aja pas sonque dus horats, que pòt jogar melodias pro complèxas gràcias ad aqueth sistèma de boçon canerat. Lo jòc de boca que permet mei d'ua possibilitat de nòtas a partir d'ua sola digitacion. Quant au jogaire de gaita hémia, que sòu tapar completament o parciaument horats dab cira d'abelha tà facilitar lo jòc o obténer las alteracions o afinacions qui desira.
La gaita colombiana qu'ei tipica e qu'ei l'unic instrument deu genre. Qu'ei vaduda emblematica de la còsta caribenha de Colombia, com lo quiti vallenato. Totun, au contra deu vallenato, genre meilèu recitatiu e poetic a l'origina, la musica gaitera qu'ei entà dançar. Los ritmes principaus que son quate: la cómbia (la cumbia: 2/4 o 2/2), la poja (la puya : 6/8), lo pòrro (el porro: 2/4, a l'origina 4/4) e lo merengue (a l'origina 2/4 e 4/4, uei lo dia sovent 6/8).
Aqui qu'avetz un aute grop, gavidat peu maestro Sixto Silgado, dit Paíto, qui tòca la flabuta hémia e qui canta "la cama berrochona", ua cómbia hèra coneishuda compausada per Andrés Paz Barros en las annadas 1930. Que s'i arretròban las tres culturas, mescladas en ua soleta, la deu Caribe colombian.
E aquiu qu'avetz ua poja dont lo ritme 6/8 ei caracteristic:
E, tà acabar, duas videos qui ns'amuishan que non cau pas estar necessàriament un mascle tà poder tocar la gaita hémia o lo tambor (aquesta precision que va dedicada a Na Josiana Ubaud ;-):
Yo me voy, ya me voy, ya me voy pa' Campo Alegre,
Ay sí, me voy pa' Campo Alegre,
pero mi amor que no se quede!
Yo me voy pa' Campo Alegre
pero mi amor que no se quede!
María Mulata, en realitat un grop a l'origina, que s'a pres lo nom d'un ausèth, un passerat negre dab ahur de corbash dont lo nom gascon ei quiscalh de coa longa o quiscalh mexican (Quiscalus mexicanus) e qui's ditz maría mulata especificament a la còsta caribenha de Colómbia . Deu corbash lo quiscalh que n'a pas sonque l'ahur, shens lo cant. Lo ramatge deu quiscalh be supera hèra lo plumatge! María Mulata que s'a cambiat d'adreça web. Que cau picar l'adreça qui sèc : www.mariamulata.org.


text:
Darfor
Darfor es un grand país istoric d'Africa, au centre-nòrd, que se situa uei dins l'oèst de l'estat de Sodan. Pus precisament, "Darfor" pòt designar tanben lo territòri dau pòble for que parla la lenga for. Mai au sens larg, Darfor es una zona pron vasta qu'englòba de pòbles e de lengas divèrsas.
Geopolitica[modificar | modificar la font]
Darfor coneis un conflicte armat entre lei milícias Janjawid aràbias, pròchas de l'estat sodanés, e lei rebèls negres africans, eissits dei populacions localas. Leis expèrts internacionaus estiman que lei milícias Janjawid, amb la complicitat de l'estat sodanés, cometon una repression sagnosa e fòrça atrocitats còntra lei populacions civilas de Darfor, çò que provòca per aquelei d'aquí un exili forçat vèrs lei regions vesinas de l'èst de Chad.


text:
Sant Andrieu de Vivarés
Sant Andrieu de Vivarés (oficialament en francés Saint-André-en-Vivarais) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant Andrieu de Vivarés se tròba en lo nòrd del departament d'Ardecha, entre la val del Ròse e lo Massís Septentrional e al limit nòrd del causse de Vivarés e Linhon. La municipalitat es situada a 1 070 m d'altitud, sus la linha de partison de las aigas Atlantic-Mediterranèa, en dominant las nautors del Velai. Lo vilatge se situa a qualques quilomètres del lac de Devesset (48 ectaras), principala basa nautica de la region, amb lo Lac de La Valeta.
A costat del vilatge de Sant Andrieu;, la municipalitat possedís una enclava situada entre las municipalitats de Sant Bonet lo Freid, Sant Pèire de Dotz e Rochapaula. Qualques ostals de la Chapela de Rochapaula e de las Chalaias apertenon a la comuna.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Antanh La municipalitat se sonava Sant Andrieu de Bèudinet (Saint-André-de-Beaudinet) puèi Sant Andrieu dels Esfanjats (Saint-André-des-Effangeas), a aquerit lo sieu nom actual l'an 1926. Pendent lo periòde revolucionari, se nomenava Montverd (Montvert). Al cors de l'an 1636, Saint Jean-François Régis venguèt Sant Andrieu de Vivarés per predicar un dimenge. Lo sieu tauc se situa al vilatge de La Lobesc.
Dempuèi la normalizacion de l'estat civil, i foguèt constatat que pendent matunes ans, la municipalitat non avia pas emplit las sias obligacions d'enregistrament de las naissenças, matrimònis e defalhiments. Las causas son pas estadas establidas mas l'abséncia de consignas, de registres preestampats, la confusion dels papièrs amb aqueles pel cap-luòc son de motius possibles.
Una comission d'enquesta nomenada per deliberacion de l'Administracion municipala del costat de Sant Agrèva en data del 23 fructidor de l'an sièis (9 de setembre 1798) foguèt encargada de reconstituir los eveniments a comptar del 20 de setembre de 1792, data de la mesa en foncionament de l'estat civil.
Los repòrts d'aquela comission son incluses dins los registres preses per la comuna e l'archiu departementals. Son establite en nivòse an uèch (en genièr de 1800) e fan estat de 81 naissenças e 29 matrimònis reconstituits.


text:
Didius Julianus
Didius Julianus[Didi Julian?] (30 de genier de 133 o 2 de febrier de 137, Mediolanum - 1èr de junh de 193) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 28 de març de 193 fins a sa mòrt durant lei trebols entraïnant per l'assassinat de Commòde. Succediguèt a Pertinax e foguèt remplaçat per Septimi Sever.
Venguèt emperaire après l'assassinat de Pertinax gràcias a una prima fòrça importanta promesa ai soudats de la garda pretoriana que menacèron lo Senat per permetre sa designacion. Aquò foguèt considerat coma fòrça vergonhós per lei populacions romanas e Didius Julianus foguèt executat per Septimi Sever après la conquista de Roma.


text:
1842
Aquesta pagina concernís l'an 1842 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. Après un decenni de patz relativa entre lei grands senhors etiopians, acomençament d'un conflicte entre lo ras Wube Haile Maryam de Tigre e lo ras Ali II de facto cap de l'Estat dempuei lo començament deis annadas 1830. Aprofichant lo sostèn de la Glèisa, Wube Haile Maryam se dirigiguèt vèrs lo sud amb una armada ben equipada. La batalha decisiva se debanèt lo 7 de febrier a Debre Tabor. Gràcias a la generalizacion deis armas de fuòc dins sei rengs, lei fòrças de Tigre ganhèron la batalha mai Wube Haile Maryam foguèt capturat per suspresa per un destacament oròmo. Ansin, Ali II poguèt transformar sa desfacha en victòria. Pasmens, en causa de sei pèrdas, sa posicion foguèt afeblida.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Presa de decision de la Cort suprèma de Massachusetts importanta per la legalizacion dei sindicats de trabalhaires sus lo territòri estatsunidenc. D'efèct, lo tribunau refusèt per lo premier còp de considerar una organizacion professionala coma una « conspiracion » [1]. Regardant la lucha còntra l'esclavatge, una decision de la Cort suprèma federala foguèt pereu una autre victòria importanta per lo camp progressista ambé la fin de l'obligacion per leis estats federaus d'ajudar a la captura deis esclaus escapats presents sus son territòri[2]. Aquò aguèt per consequéncia de melhorar un pauc lei possibilitats de fugida deis esclaus evasits vèrs lo nòrd e subretot Canadà (onte l'esclavatge èra enebit dempuei 1833). En revènge, foguèt un motiu de maucontentament suplementari per la populacion sudista.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Acomençmanet dei reformas Tenpo destinadas a melhorar la situacion economica (introduccion d'una moneda novèla, interdiccion d'immigrar a Edo, modificacion dau pretz de certanei productes... etc.). D'autra part, foguèt decidida l'abrogacion de l'edicte per rebutar lei naviris estrangiers. Pasmens, a tèrme cort, aquò cambièt ren a la politica isolacionista de Japon (au contrari, l'estudi dau neerlandés foguèt brèvament enebida).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Invencion dau fren de boca per l'oficièr francés Antoine Treuille de Beaulieu (1809-1885). Permet d'aumentar la poissança d'una pèça d'artilhariá e de demenir sa gausidura. Pasmens, en causa dei limits dei canons dau sègle XIX, foguèt gaire utilizat fins a la Premiera Guèrra Mondiala.
Fisica[modificar | modificar la font]
Julius Robert von Mayer (1814-1878) publiquèt dins Annalen der Chemie und Pharmacie lo resultat de divèrsei recèrcas regardant la termodinamica naissenta, especialament una formulacion dau principi de l'equivaléncia trabalh-calor. Pasmens, son òbra demorèt ignorada fins a sa mòrt.
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera anestesia generala realizada gràcias ai proprietats anestesicas de l'etèr gasós per lo mètge estatsunidenc Crawford Long (1815-1878). Aquela tecnica se generalizèt a cha pauc a partir de 1846.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 11 de febrièr - Erik Gustaf Boström, primièr ministre de Suècia (m. 1907)
- 18 de març - Stéphane Mallarmé, poèta francés (m. 1898)
- 11 de març - Leandro N. Alem, òme politic argentin (m. 1896)
- 18 d'abril - Antero de Quental, poèta portugués (m. 1891)
- 24 de junh - Ambrose Bierce, escrivan american (m. c. 1913)
- 25 de junh - Eloy Alfaro Delgado Gabriel, president d'Eqüator (m. 1912)
- 21 de setembre - Sultan Abdul Hamid II de l'Empèri Otoman (m. 1918)
- 12 de novembre - John William Strutt Rayleigh, fisician anglés, Prèmi Nobel (m. 1919)
- 15 de novembre - Antòni Ros, felibre de Montpelhièr (m. 1915)
- Henry Louis Champy, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1902)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de març - Eusebio Bardají Azara, primièr ministre d'Espanha (n. 1776)
- 23 de març - Stendhal, escrivan francés (n. 1783)
- 30 de març - Elisabeth Vigée Le Brun, pintora francesa (n. 1755)
- 8 de mai - Jules Dumont d'Urville, explorator francés (n. 1790)
- 23 de mai - José de Espronceda, escrivan espanhòl (n. 1808)
- 24 d'octobre - Bernardo O'Higgins, cap d'Estat chilen (n. 1778)


text:
Abadiala de Bel Luec
L'abadiala benedictina de Sant Peire de Bel Luec se tròba en Bas Lemosin, dins lo departament de Corresa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo « cartulari de l'abadiá de Bel Luec » n'es 'na font d'entresenhas beucòp importanta. De sa lectura, Maximin Delaroche ne dedusiguet que l'abadiala fuguet fondada en 855 per Raol de Torena, archevesque de Borges, sus de las terras apertenent a son paire, vescomte de Torena, dichas Bellus Locus (d'ente Bel Luec). Essent estat format a l'abadiá de Solenhac, faguet venir 12 monges de 'quilha abadiá. Per permetre lo desvolopament de l'abadiá, li faguet daus dons a partir de sos bens e ofriguet de las relíquias de Sant Prim, de son fraire Sant Felician e de Santa Felicitat qu'aviá obtengut a Roma. D'autres membres de l'Ostau de Torena fagueren tanben de las donacions.


text:
Produch lachièr
Los produches lachièrs (var. produits laitièrs), son un grop d'aliments que incluson lo lach e sos derivats, sovent fermentats. Las industrias que los elaboran son somesas a de contraròtles tecnologic e igienics donat que lo lach cru presenta una vida microbiana especialament activa. Amb d'unes produchas lachièrs cal preservar la cadena del fred.
La vaca es la principala fornidoira de lach, mai que mai la raça Holstein mas n'i a fòrça autras, d'autres mamifèrs tanben fornisson de lach son la cabra o la feda lo bufle, lo camèl, lo iac, l'èga. A l'ora d'ara la major part dels aliments foncionals se fan a partir de produches lachièrs. La consomacion dels produches lachièrs coneguèt dempuèi las annadas cinquanta, una considerabla augmentacion e la demanda mondiala portèt l'industria a superar de desfises tecnologics importants.


text:
Armand de Sillèga d'Atòs d'Auta Viela
Armand de Sillèga d'Atòs d'Autaviela (Bearn, 1615 - lo 21 de deceme de 1643), qu'èra un mosquetari bearnés qui inspirè, en lo balhant lo son nom, lo personatge fictiu d'Athos dens la trilogia de l'escrivan francés Alexandre Dumas.
Lo son nom que vien deu vilatge d'Atòs près de Sauvatèrra e d'Auta Viela. Capdet, qu'avó de cercar lo son aviéner dens l'armada en prohèitant de l'ajuda deu comte de Tres Vièlas, lo son cosin, qui'u he entrar en çò deus mosquetaris deu Rei en 1640. Que's morí chic adarron.


text:
Taula dels caractèrs Unicode/U2600
Caractèrs U+2600 a U+26FF.
Somari
- 1 Simbòls divèrses
- 2 Vejatz tanben
- 2.1 Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls de flèchas
- 2.2 Blocs de caractèrs Unicode contenent de simbòls de forma geometrica
- 2.3 Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls Yi-king
- 2.4 Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls musicals
- 2.5 Caractèrs novèls ajustats o prevists dins Unicode
- 2.6 Ligams intèrnes
- 2.7 Ligams extèrnes
Simbòls divèrses[modificar | modificar la font]
Jòc de simbòls iconografics : simbòls meteorologics e astrologics (solelhs, nívol, parapluèjas, estelas, tròn), telefòn, casas de marcar, beguda cauda (icòna d’espèra), pèças de jòc d’escacs japonés, trefuèlh negre, piuse florala decorativa, mans amb det puntat, signes de dangièr, caducèa, simbòls religiós (crestians, crotz de Lorena, musulmans, comunisme, patz, yin yang) o politicas, trigramas Yi Jing, ròda de dharma, binetas (emoticònas), simbòls zodiacals, pèças d’escacs, simbòls de jòc de cartas (negres o blancs), simbòls musicals (nòtas, bemòl, becarra, dièsa), simbòls de reciclatge, faças de dat, marcas de go, monogramas e bigramas Yi Jing, simbòls per diccionaris e cartografics, flor de lis, simbòls de genres (o alquimics), cercles mejans, simbòls genealogics.
Taula dels caractèrs[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls de flèchas[modificar la font]
- Taula dels caractèrs Unicode - signes diacritics per simbòls
- Taula dels caractèrs Unicode - flèchas
- Taula dels caractèrs Unicode - signes tecnics divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - cassèl
- Taula dels caractèrs Unicode - suplement de flèchas - A
- Taula dels caractèrs Unicode - suplement de flèchas - B
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls matematics divèrses - B
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls e flèchas divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - formas de mièja e plena cassa
Blocs de caractèrs Unicode contenent de simbòls de forma geometrica[modificar la font]
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls matematics
- Taula dels caractèrs Unicode - signes tecnics divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - pictogramas de contraròtle
- Taula dels caractèrs Unicode - reconeissença optica de caractèrs
- Taula dels caractèrs Unicode - rets
- Taula dels caractèrs Unicode - pavats
- Taula dels caractèrs Unicode - formas geometricas
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - cassèl
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls matematics divèrses - A
- Taula dels caractèrs Unicode - motius Braille
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls matematics divèrses - B
- Taula dels caractèrs Unicode - suplement d’operators matematics
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls e flèchas divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - descripcion ideografica
- Taula dels caractèrs Unicode - formas de mièja e plena cassa
Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls Yi-king[modificar la font]
- Taula dels caractèrs Unicode - Simbòls divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - Exagramas Yi king
Blòts de caractèrs Unicode contenent de simbòls musicals[modificar la font]
- Taula dels caractèrs Unicode - Balinés (Unicode 5.0 BETA)
- Taula dels caractèrs Unicode - Simbòls divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - Simbòls musicals bizantins
- Taula dels caractèrs Unicode - Simbòls musicals occidentals
Caractèrs novèls ajustats o prevists dins Unicode[modificar la font]
Caractèrs novèls dins de blòts existents (Unicode 5.0) :
- Taula dels caractèrs Unicode - latin espandit B
- Taula dels caractèrs Unicode - grèc e còpte
- Taula dels caractèrs Unicode - cirillic
- Taula dels caractèrs Unicode - suplement cirillic
- Taula dels caractèrs Unicode - devanâgarî
- Taula dels caractèrs Unicode - kannara
- Taula dels caractèrs Unicode - suplement diacriticas
- Taula dels caractèrs Unicode - signes diacritics per simbòls
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls letrats
- Taula dels caractèrs Unicode - formas numeralas
- Taula dels caractèrs Unicode - signes tecnics divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - simbòls e flèchas divèrses
- Taula dels caractèrs Unicode - letras de ton modificativas
Blòts novèls ajustats (Unicode 5.0) :
- Taula dels caractèrs Unicode - n’ko
- Taula dels caractèrs Unicode - balinés
- Taula dels caractèrs Unicode - latin espandit C
- Taula dels caractèrs Unicode - latin espandit D
- Taula dels caractèrs Unicode - ’phags pa
- Taula dels caractèrs Unicode - fenician
Blòts en cors de validacion (ISO/CEI 10646 FPDAM 3) :
- Taula dels caractèrs Unicode - (lanna)
- Taula dels caractèrs Unicode - (sundanés)
- Taula dels caractèrs Unicode - (lepcha)
- Taula dels caractèrs Unicode - (ol tchiki)
- Taula dels caractèrs Unicode - (cirillic espandit A)
- Taula dels caractèrs Unicode - (vaï)
- Taula dels caractèrs Unicode - (saurashtra)
- Taula dels caractèrs Unicode - (kayah li)
- Taula dels caractèrs Unicode - (rejang)
- Taula dels caractèrs Unicode - (cham)
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Miscellaneous Symbols, taula sul sit Unicode (document PDF).


text:
La ret dels CFPO
Compausat dels Centres de Formacion Professionala Occitans d’Ortés, Miègjorn-Pirenèus e Besièrs, aqueste ret a per tòcas :
L’animacion de talhièrs d’occitan e d’estagis intensius cap als adults, parents de calandrons notadament.
La formacion professionala de formator d’adults en lenga e cultura regionalas.
Lo desvolopament de testes de mestritge de l’occitan en conformitat amb lo Quadre europèu comun de referéncia per las lengas.
En mai los CFPO desvolopan de projèctes de formacion cap a de personals de las collectivitats territorialas, del ostals de retirada o per un public en insercion, e aital fan la pròva que l’occitan representa tanben un avantatge professional de mai en mai important en Occitània.
Enfin lo CFPO Besièrs es gestionari dels fons de la formacion continua dels ensenhaires de las escòlas immersivas en lengas dichas regionalas.
Institut Latinitas
Las escòlas occitanas Calandreta pensan l’aprendissatge de l’occitan coma una dobertura sul mond, e an experimentat pro d’ora l’aprendissatge de mantunas lengas. La soscadissa a l’entorn del bilingüisme actiu aboriu per immersion, e mai los escambis amb d’escòlas d’autres païses endralhèron un trabalh sus las lengas. Aqueste trabalh, menat per de regents, e seguit per d’universitaris interessats, pròva la capacitat dels escolans de se dobrir a las autras lengas, e de dintrar dins las lengas de sa familha de mercé a sas capacitats bilingüas : dins las escòlas immersivas, los enfants se bastisson una representacion lingüistica qu’es pas tancada dins una sola lenga. Desvolopar sas capacitats es l’objectiu del programaFamilhas de Lengas menat pel nòstre Institut cotria amb lo centre de formacion APRENE.
La Poesia
Creada en 1995 per paliar la manca de libres en occitan pels joves, la Poesia es una associacion d’edicion. La Poesia participa activament a l’equipament de las escòlas en espleits pedagogics adaptats.
La Poesia publica de libres escolars e de libres de lésers. Totas las publicacions son en occitan : Gascon, Provençal e Lengadocian.
Bendas dessenhadas : Titeuf, edicion occitana dels n° 7 e 12
Contes de la Cigala : libretons e CD audiò, jòcs e revirada en francés a la fin
Colleccion Belòia : contes pels mai pichons
Colleccion Bib’Òc : colleccion originala de romans pels joves
Libres escolars : libres revirats e creacions pedagogicas realizadas pels regents de Calandreta
Espleits pedagogics : mapamundi, cartas abecedaris, fichièrs pedagogics Palancas e L’estelum
Blog : http://edicionlapoesia.blogspot.com
Lecture e òc
Los objectius de l’associacion son la sensibilizacion e la descobèrta d’obratges occitans, per tota mèna de publics, qual que siá lor nivèl de lenga e lor atge.
Per aquò far LECTURA E ÒC desvolopa mantunas accions :
– De presentacion d’obratges pels aderents.
– L’elaboracion d’aisinas a destinacion de las mediatècas.
– L’enregistrament de cronicas radiofonicas que presentan d’obratges : a escotar sus « Radiolengadòc » nòstre partenari.
– D’accions ponctualas a l’entorn d’un libre.
Per aquò far un animator es estat recrutat per l’associacion.


text:
Roșia Montană
Roșia Montană (en ongrés Verespatak, en alemand Goldbach, en latin Alburnus Maior) es un vilatge minier situat dins los Monts Apuseni, au nòrd-oest dau județ d'Alba (lo departament), en Transilvània, Romania. La comuna se composa de setze vilatges: Bălmoșești, Blidești, Bunta, Cărpiniș (Abrudkerpenyes), Coasta Henții, Corna (Szarvaspatak), Curături, Dăroaia, Gârda-Bărbulești, Gura Roșiei, Iacobești, Ignățești, Roșia Montană, Șoal, Țarina and Vârtop.
La comuna e la mina[modificar | modificar la font]
Roșia Montană es situat sus un site onte l'activitat miniera es coneguda dempuei l'antiquitat. Los romans l'an desvelopat e an creat los dos Alburnus : Al. Maior (Roșia Montană) e Al. Minor (Abrud, dins la valada). Los monts Apuseni son plan riches en minerés, n'i trobam de las gròssas quantitats d'aur pur (a 24 carats), d'argent, de coire e daus metaus rares. L'extraccion miniera es restada tradicionala e privada juscant'a l'arribada dau comunisme. A 'queste periòde, l'Estat romanés a nacionalizat e mecanizat l'activitat esbolhat los şteampuri (los concassaires a rodet (ròda a aiga) alimentats per daus pitits estanhs apelats tau). Après quauquas annadas, l'extraccion de minerés a chanhat, los miners an començat a trabalhar en carriera a ciau dubrit. Qu'es entau qu'a disparut un daus monts dau site (lu mont Cetate), classat monument istoric e naturau dins las annadas 50. Dempuei 2007 la mina es barrada e los miners au chaumatge. La firma multinacionala Gold Corporation vòu tornar lançar l'activitat, mas emb las tecnicas d'extraction e de tractament massivas (a ciau dubrit), l'utilizacion de cianur e d'un grand estanh de retenguda de las aigas cianuradas.
En 1854 un a trobat 25 tauletas de bòsc cerat. Una, datent dau 6 genier 131 après J.C. menciona la denominacion de la vila (Alburnus Maior). 'Questa tauleta es aura expausada au Museu de la Mina de Roșia Montană (Muzeul Mineritului).
Entre los que volen tornar trobar dau trabalh a la mina e los que volen parar las atacas au site naturau e culturau e desvelopar 'n'activitat toristica, lo vilatge es talhat en dos. Per lu moment, lu ministre de l'environadís romanés s'opausa au projecte de la firma.
La lenga[modificar | modificar la font]
Las gents de Roșia Montană parlan romanés ardelean o ongrés transilvenc. L'arelean es un dialècte parlat en Transilvània. Es estat influenciat per l'ongrés e l'alemand. Dins 'queu vilatge, 'queu boiradís es ben marcat, la prononciacion es colorada de consonantas ongresas e lo vocabulari corrent es plen de mots ongreses, alemands, franceses, eslaus, totes romanizats.
Parapleu: Parassòr (en ro. umbrelă); ven dau francés parapluie
Betyag: Malaude (en ro. bolnav); de l'ongrés beteg
Costen: Placard (en ro. dulap); de l'alemand kosten
Cucuruz: Bigarran (en ro. porumb); de l'eslau kukuruza
Veire lu lexic seguent :
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- RosiaMontana.RO.TL Site toristic sus Roșia Montană - Bucium
- Article de Financial Times, Gold is Not Enough. 8 aprilie 2004
- No Dirty Gold : Roșia Montană
- The Forgotten Mammal de Mary Katherine Ham, Townhall.com
- (ro) (en) (on) (de) Campania „Salvați Roșia Montană”
- (ro) (en) Proiectul „Drumul Aurului”
- (ro) (en) (on) Festivalul de muzică FânFest
- (ro) (en) Roșia Montană Gold Corporation
- (en) Roșia Montană Gold Mine


text:
MP HIDRAULICA ROSARIO
Reparación de sistemas de dirección hidráulica en todo tipo de vehículos.
www.mphidraulica.com.ar
3 de febrero 4266
(0341) 4356136
Direccion hidraulica, Direccion asistida, Direccion electroasistida, Caja de direccion, Bomba de direccion, MP, Caja de direccion Hidraulica, Bomba de direccion hidraulica, Repuestos, Direccion hidraulica, Direccion asistida, Direccion electroasistida, Caja de direccion, Bomba de direccion, Caja de direccion Hidraulica, Bomba de direccion hidraulica, Repuestos, reparacion de direccion hidraulica, Direccion hidraulica rosario, Direccion asistida rosario, Direccion electroasistida rosario, Caja de direccion rosario, Bomba de direccion rosario, Caja de direccion Hidraulica rosario, Bomba de direccion hidraulica rosario, Repuestos hidraulicos rosario reparacion de direccion hidraulica, rosario, MP Direcciones Hidraulicas, Venta de direccion hidraulica, reparaciones, colocación de sistemas de direccion hidraulica y bombas electricas de direccion,taller mecanico para linea pesada y liviana,auto, utilitario, camión, camioneta, pesados, automotor, motor, embrague, caja, dirección, hidráulica, sistema, bombas, direcciones, hidraulicas,direccion, hidralica servoasistidas, bombas electricas de direccion, venta, repuestos, autopartes, colocacion, mecanica, taller, direccion, hidraulica,hidraulica servoasistida, TRW, ZF, atencion al gremio, envios, todo el pais,fabrica, originales, linea, pesada, liviana, reparacion, service, bombas, electricas, autos, camiones, mecanica, mecanico, Argentina, san martin, buenos aires, cajas de direccion hidraulica, instalacion, colocacion, reparacion ,clio, kangoo
ContactoMP HIDRAULICA ROSARIO
Fecha de publicacion
13/04/2012 9:49:00
Categoria / LocacionAutos / Motos / Repuestos en Rosario Santa Fé Argentina
Comentalo en tu muro de Facebook


text:
Lista dels presidents de Siria
Vaquí una lista dels caps d'Estat de Siria dempuèi 1918, e dels presidents dempuèi 1936.
Somari
Reialme de Siria (1918-1920)[modificar | modificar la font]
Caps de govèrn[modificar | modificar la font]
- 'Ali Rida Basha al-Rikabi : 30 de setembre - 5 d'octobre de 1918
- Emir Faissal : 5 d'octobre de 1918 - 8 de març de 1920
Rei[modificar | modificar la font]
- Faissal I : 8 de març - 28 de julhet de 1920
Caps d'Estat jos lo mandat francés (1922-1936)[modificar | modificar la font]
- Subhi Bay Barakat al-Khalidi: 28 de junh de 1922 - 21 de decembre de 1925
- François Pierre-Alype (interin): 9 de febrièr - 28 d'abril de 1926
- Damad-i Shariyari Ahmad Nami Bay: 28 d'abril de 1926 - 15 de febrièr de 1928
- Taj al-Din al-Hasani: 15 de febrièr de 1928 - 19 de novembre de 1931
- Muhammad 'Ali Bay a lo-'Abid: 11 de junh 1932 - 21 de decembre de 1936
Presidents de Siria dempuèi 1936[modificar | modificar la font]
- Primièr president elegit
Lo 22 de març de 1936 Hashim al-Atassi dirigiguèt una delegacion siriana a París que negocièt pendent 6 meses un tractat que prevesiá fin finala l'independéncia del país. De retorn en Siria lo 27 de setembre del meteis an, Atassi foguèt aclamat coma eròi, e elegit en novembre de 1936 coma primièr president de la republica del país.
Malgrat aiçò, a la fin de 1938 èra ja clar que França aviá pas l'intencion de ratificar lo tractat. Atassi presentèt lo sieu renonciament lo 7 de julhet de l'an seguent.
Republica Siriana (1939-1958)[modificar | modificar la font]
Republica Aràbia Unida (1958-1961)[modificar | modificar la font]
- Gamal Abdèl Nassèr - 22 de febrièr de 1958 - 29 de setembre de 1961
Republica Aràbia Siriana (1961-actualitat)[modificar | modificar la font]
Lo president es lo cap d'Estat de Siria.


text:
Prion
Un prion (de l'anglés proteinaceous infectious particle only, particula infecciosa facha solament de proteïna) es un agent infecciós d'estructura autoreplicativa pas associada a ges de tipe d'acid nucleïc.
Lei prions son de simpleis estructuras proteïcas fòrça mai simplas que lei virus. Lor replicacion se basa en la transmission de particulas presentas d'un òste infectat a un autre pas infectat. L'interaccion de particulas prionicas amb de particulas presentas dins l'òste produtz un cambiament dins l'estructura tridimensionala de la proteïna en passant d'una forma sana e amb una foncion especifica dins lei cellulas a una forma infecciosa. Totei lei cas descrichs fins ara son descobèrts en çò dei mamifèrs. La transmission se produtz per ingestion de viscèras o sistèma nerviós d'individús de la meteissa espècia (canibalisme rituau dins lo cas del kuru en Papoa-Nòva Guinèa), o per consomacion entre individús d'espècias diferentas, maugrat qu'es pas encara dau tot ben demostrat qu'aquela transmission siá efectiva. L'infeccion per lo prion provòca de malautiás coma l'encefalopatia espongiforma bovina o la malautiá de Creutzfeldt-Jakob produsent de neurodegenerescéncias irreversiblas. En 1997, Stanley B. Prusiner recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per sa descobèrta.


text:
Isaac
Isaac (en ebrieu: יצחק /isHāq/ rirà ; en arabi: إسحاق isHāq) es lo filh d'Abraam e de Sarah. Es lo marit de Rebècca e lo paire de Jacòb e d'Esaú mas tanben lo frairastre d'Ismaèl.
Somari
Naissença[modificar | modificar la font]
Abraam aviá 99 ans, e Sarah 90 ans, quand tres àngels anoncièron al primièr que sa femna li donariá un filh. Alara que Sarah es en mai esterila e menopausada, segon la tradicion rabinica, tan plan aviá pas d'utèr. Se podiá pas empachar de far un sorire, que lo nom del mainat.
Isaac foguèt circoncit per son paire 8 jorns aprèp sa naissença (Genèsi 21 vèrs 4) conformament a l'aliança entre Dieu e Abraam (Genèsi 17 vèrses 10 a 14), que la tradicion josieva de la Brith milah a aquela edat.
Lo « sacrifici » d'Isaac[modificar | modificar la font]
Genèsi 22: Dieu ordena a Abraam de menar Isaac sul mont Moriah e de portar un cotèl. Segon los musulmans, es Ismaèl que foguèt la victima propiciatòria, perque segon los escrits, Dieu demandèt a Abraam lo sacrifici de son filh "unic" e Ismaèl essent l'ainat, seriá doncas lo "filh unic" fins a la naissença d'Isaac. Segon lo recit biblic, un enviat de Dieu arrestèt Abraam dins son gèst, e aquel sacrifiquèt a la plaça un marre, que sas banas s'èran agantadas dins un boisson.
En fach, segon Rachi, es escrich « son filh unic » parlant d’Isaac perque es vertadièrament lo primièr nascut de sa femna josieva Sarah, alara qu'Ismaèl èra lo filh d'Agar la serventa egipciana de Sarah. Es la rason per que Dieu ditz a Abraam « ton filh unic » parlant del filh (Isaac) de son esposa legitima Sarah. La femna d'Isaac, Rivka, donarà naissença a Yaacov (Jacòb), qu'aguèt quatre femnas: Rachèl, Lea, Bilhah e Zilpa que donaràn naissença a 13 enfants que 12 filhs, que formaràn las 12 tribús d’Israèl.
Aquel episòdi biblic, encara tradusit impropriament per sacrifici d'Isaac dins lo cristianisme, es conegut dins lo judaïsme jol nom de ligatura d'Isaac (עקדת יצחק, akedat itshak en ebrieu) perque aquel darrièr foguèt pas immolat e perque Dieu pronóncia a cap de moment los mots « tuar » o « sacrifici ».
Vida familha[modificar | modificar la font]
Genèsi 24 : quand aviá 40 ans, son paire envièt son servitor Eliezer li trobèt una femna de la seuna familha del país d'Aram. Eliezer tornèt amb Rebècca, sòrre de Laban, qu'Isaac esposèt. Li donèt dos filhs bessons, Esaú, dich « lo Rossèl » (Edom), (foguèt lo preferit d'Isaac perque li portava de noiridura), e Jacòb, que son nom ven de qu'al sortir del ventre de sa maire tenguèt Esaú pel talon.
Seguissá un periòde de carestiá, migrèt cap a Gerar, puèi Beer-Sheva, o Dieu li renovelèt l'aliança conclusa amb son paire. Isaac faguèt tanben un tractat de patz amb lo rei Abimelech.
Sa vista declinèt amb l'edat. Esaú, atalentat e assedat, vendèt per una sopa de lentilhas son drech d'ainat a Jacòb. Abans sa mòrt, Isaac, venguèt cec, volguèt restablir Esaú dins sos dreches. Rebècca profitèt de sa cecitat per li far donar sa benediccion a Jacòb. Isaac lo reconeguèt pas quand aquel se faguèt passar per Esaú. Pasmens, se neguèt pas aprèp aver descobèrt l'engana.
Moriguèt « vièlh e assadolat de jorns » (Genèsi 35:27-29) a Mamre, abans d'èsser enterrat dins la tomba de Makhpela.
Dins la tradicion josieva, alara qu'Abraam representa la caritat (midat hahessed), Isaac representa la rigor (midat hadin). Isaac jamai daissèt de sa vida la Tèrra d'Israèl.
Isaac dins l’islam[modificar | modificar la font]
Isaac apareis mai d'un còp dins l'Alcoran[1], mas sovent aprèp Ismaèl. L'Alcoran es mens precís que lo libre de la Genèsi: dintra pas tròp dins lo detalh e las circonstàncias de sa naissença[2].
Dins l'Alcoran, l’istòria del sacrifici d'Abraam menciona pas lo nom del filh sacrificat, e indica pas que s’agís de son pròpri filh. Mai tard, los erudits de l'islam coma Ibn Kathir donèron d'arguments per mostrar que lo sacrifici envisatjat per Abraam èra aquel d’Ismaèl. Es actualament l’interpretacion correnta en Islam.
Isaac faguèt partida dels profètas de l’islam; es un patriarca que portèt lo messatge del monoteïsme, sovent associat a son paire Abraam o son fraire Ismaèl. Sa naissença es contada subretot dins la sorata XI, vèrses 71 a 73, mas tanben dins d'autras soratas[3].
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Xavier Tilliette, Les philosophes lisent la Bible, Cerf, 2001


text:
Estadi Tomás Adolfo Ducó
L'Estadi Tomás Adolfo Ducó o Estadia d'Huracán tanben conegut com lo Palais (el Palacio en castelhan) que tròba a Buenos Aires dens lo quartièr de Parque Patricios e qu'acesa las partidas de fotbòl deu Club Atlético Huracán.
La soa capacitat qu'ei de 48 314 plaças. Que ho inaugurat en 1949 mes la purmèra partida jogada que ho ua confronatcion d'Huracán contre Boca.
Que deu lo son nom a un militar pròche de Juan Domingo Perón e important president istoric deu club.
Qu'ei lo lòc on se virè ua de las scènas mei emblematicas deu cinema argentin dens lo filme Lo secret deus sons uelhs.


text:
Dante Alighieri
Dante Alighieri o simplament Dante (Mai/Junh de 1265 - 14 de setembre de 1321), foguèt un poèta italian de Florença. La seuna òbra màger, la Divina Comèdia (sonada a l'origina Commedia puèi pus tard Divina per Giovanni Boccaccio per venir Divina Commedia), es considerada coma la mai granda òbra literària compausada en italian e demòra un trabalh màger de la literatura mondiala.
En Italian es conegut coma lo Poèta Suprèm (il Sommo Poeta). Dante, Petrarca e Boccaccio son tanben apelats : Las Tres Fonts o Las Tres Coronas. Li dison Dante lo Paire de la lenga italiana. La primièra biografia escrita d'el o foguèt per Boccaccio (1313-1375), qu'escriguèt Trattatello in laude di Dante.
Es Dante dins lo De vulgari eloquentia (ont pren en consideracion las tres fondamentalas literaturas romanas) qu'es pel primièr còp l'autor de l'expression de « lenga d'òc » per designar l'occitan (aquò a partir de l'italian « lingua d'oc », un nom donat segon lo biais de dire de òc, per oposicion a la « lenga de si » qu'es l'italian e a la « lenga d'oïl » qu'es lo francés).
Teniá talament l'occitan en consideracion, coma autre còp totes los poètas d'Euròpa, que l'empleguèt dins la Divina Comèdia. Dins lo poèma, destinat a devenir un modèl jamai sobrat per la literatura en lenga vulgara, Dante emplega sonque tres idiòmas : l'italian : favella nova, es a dire « lenga nòva », lo latin, lenga de la poesia classica, e l'occitan, en onor dels trobadors.
De fach, dins lo cant XXVI del Purgatòri, lo trobador Arnaut Danièl ditz :
Tan m'abellis vostre cortes deman,
qu'ieu no me puesc ni voill a vos cobrire.
Ieu sui Arnaut, que plor e vau cantan;
consiros vei la passada folor,
e vei jausen lo joi qu'esper, denan.
Ara vos prec, per aquella valor
que vos guida al som de l'escalina,
sovenha vos a temps de ma dolor !
Purg., cant XXVI, la fin


text:
Racing Club de Avellaneda
Lo Racing Club de Avellaneda, dens la província de Buenos Aires (Gran Buenos Aires), qu'ei un club de fotbòl fondat lo 12 de mai de 1903 e susnomat l'Academia (la Academia e castelhan).
Qu'ei lo gran rivau d'Independiente, auta equipa de fotbòl d'Avellaneda, çò qui hè que las loas rescontras que son designadas com "classics d'Avellaneda" e que's debanan dens un contexte deus tienuts.
Lo seu nom qu'èi un omenatge au Racing Club de France
Racing qu'ei un deus 5 Grans deu fotbòl argentin.


text:
1573
Aquesta pagina concernís l'an 1573 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Victòria novèla de l'armada dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra leis Oròmos que menaçavan lo sud dau territòri etiopian.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Fin de la conquista dau sultanat de Gujarat començada l'annada precedenta.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Invencion dau premier sistèma de mina terrèstra per l'engenhaire Samuel Zimmermann. Dich Fladdermine, lo dispositiu èra compausat d'una platina e d'un fieu tendut entraïnant l'explosion d'una fogassa emplida de pouvera e de shrapnels. Destinat a luchar còntra leis assauts en massa, foguèt utilizat fins ais annadas 1870 per protegir lei posicions fortificadas.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Après l'observacion de la supernova de 1572 l'annada precedenta, l'astronòm danés Tycho Brahe (1546-1601) publiquèt De l'Estela Novèla. Aquel estudi permetèt de luchar còntra l'idèa d'un cèu immudable eissida de l'Antiquitat e de l'Edat Mejana.


text:
Batalha de Normandia
La Batalha de Normandia siguèt una dei grandei batalhas de la Segonda Guèrra Mondiala sus lo teatre europèu. Si debanèt entre junh e aost de 1944 en Normandia, e permetèt ai fòrças aliadas de si durbir un frònt nòu en Euròpa, fàcia ai tropas alemandas. Començèt lo 6 de junh de 1944 - si ditz Jorn J o Operacion Overlord (Suzerain en anglés) - per lo desbarcament e lo paracasudatge dei premierei tropas aliadas sus e a l'entorn dei plaias de l'oèst de Calvadòs e de l'èst de Cotentin per finir entre lo 19 (premiereis unitats aliadas que travèrsan Sèina) e lo 21 d'aost (sarradura de la Pòcha de Falaise), e desboca a la Liberacion de París lo 25 d'aost. Certans istorians considèran que la Batalha de Normandia s'acaba lo 12 de setembre ambé la liberacion de l'Havre.
Aperaquí 65 ans après, aquela batalha rèsta l'operacion logistica de desbarcament mai gròssa : 3 milions de soudats principalament americans, britanics, canadians mai tanben d'autrei fòrças aliadas (Fòrças Francesas Libras, tropas polonesas, bèlgas, checoslovacas, neerlandesas e norvegianas que travèrsan la Marga per desbarcar en Normandia, ambé 130 000 lo Jorn J).


text:
Pelagrua
Pelagrua (Pellegrue, en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Error dins l'utilizacion de Modèl:Portal : paramètre obligatòri absent.


text:
Molagnies
Molagnies es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Antany Sant-Mennevieux de contunh Sant-Menevieux-Molagny
http://www.archive.org/stream/documentspourser02sommuoft/documentspourser02sommuoft_djvu.txt
-. 311 — MOLiGNIES (Seine-Inferior)
Archiu de la Soma. — B. 308.
Quasèrn semblable a aquel de Bazancourt (Tome II, pagina 164), mai l'article seguent :
Article 24. Que la reconstruction dels ponts suls rius, #que condusís a las grandas rotas d'un vilatge a l'autre, o dins una vila mar- chande, siá a la carga dels senhors a #qu'aperten los digatz de rius.
Signat : Denis Boitel syndic, François Leroux, Nicolas-An- toine Langlois, deputats, ïaconnet greffier, Jean-Baptiste Fond- taine, Charles Warin, Denis-François Danjou, Pierre Leroux, Claude Leroux, Jacques Carpentier, Jacques Fossé, Pèira De- monchj, Pierre Josse, Philippe Peigné, André Douvillé, Jean BoLilIanger, Siraphorien Carmont, Louis Fillieux, Louis Dupuis, Adrien Conard, Claude- Bénigne Thierry, Nicolas Placet, Jean Langlois, Pierre Camus, Jean Lesage, Pierre Beaudoin, Ostal- Catherine Dubus, Mennevieux lo gendre, V. Pàg. Béthemine, Jacque Fossé.
Procès-verbal,
Comparants : Denis Boitel syndic, François Lo Roux, deputat, Nicolas- Antoine Langlois, deputat, Nicolas- Antoine Taconnet, Jean-Baptiste Fontaine, Charles Warin, Denis-Fran- çois Danjou, Pierre Lo Roux, Claude Lo Roux, Jean Bectarte, Louis Fillieux, Louis Dupuis, Adrien Conar, Claude-Bénigne Thierry, Nicolas Placet, Jean Langlois, Pierre Camus, Jac- ques Carpentier, Jacques Fossé, Pierre Demonchy, Pierre Fossé, Philippe Paingné, André Douvillé, Mennevieux lo gendre, Jean Lesage, la veusa Pèira Belhomme, Symphorien Carment, Pierre Beaudoin, Jean Forner, Jean-Baptiste Houpain.
DEPUTATS : François Lo Roux, Nicolas- Antoine Langlois, laboureurs.
Autrefois Saint-Mennevieux puis Saint-Menevieux-Molagny
http://www.archive.org/stream/documentspourser02sommuoft/documentspourser02sommuoft_djvu.txt
-. 311 — MOLiGNIES (Seine-Inférieure)
Archives de la Somme. — B. 308.
Cahier semblable à celui de Bazancourt (Tome II, page 164), plus l'article suivant :
Article 24. Que la reconstruction des ponts sur les rivières, qui conduit aux grandes routes d'un village à l'autre, ou à une ville mar- chande, soit à la charge des seigneurs à qui appartient les dites rivières.
Signé : Denis Boitel syndic, François Leroux, Nicolas-An- toine Langlois, députés, ïaconnet greffier, Jean-Baptiste Fon- taine, Charles Warin, Denis-François Danjou, Pierre Leroux, Claude Leroux, Jacques Carpentier, Jacques Fossé, Pierre De- monchj, Pierre Josse, Philippe Peigné, André Douvillé, Jean BoLilIanger, Siraphorien Carmont, Louis Fillieux, Louis Dupuis, Adrien Conard, Claude- Bénigne Thierry, Nicolas Placet, Jean Langlois, Pierre Camus, Jean Lesage, Pierre Beaudoin, Marie- Catherine Dubus, Mennevieux le gendre, V. P. Béthemine, Jacque Fossé.
Procès-verbal,
Comparants : Denis Boitel syndic, François Le Roux, député, Nicolas- Antoine Langlois, député, Nicolas- Antoine Taconnet, Jean-Baptiste Fontaine, Charles Warin, Denis-Fran- çois Danjou, Pierre Le Roux, Claude Le Roux, Jean Bectarte, Louis Fillieux, Louis Dupuis, Adrien Conar, Claude-Bénigne Thierry, Nicolas Placet, Jean Langlois, Pierre Camus, Jac- ques Carpentier, Jacques Fossé, Pierre Demonchy, Pierre Fossé, Philippe Paingné, André Douvillé, Mennevieux le gendre, Jean Lesage, la veuve Pierre Belhomme, Symphorien Carment, Pierre Beaudoin, Jean Boulanger, Jean-Baptiste Houpain.
DÉPUTÉS : François Le Roux, Nicolas- Antoine Langlois, laboureurs.


text:
Hermies
Hermies es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Hermies A patit las doas guèrras mondialas e a #aver mai de 200 mòrts francesas, britanics, e australianes. Tot a #èsser destruit e reconstruit après guèrra pels abitants.
Hermies a subi les deux guerres mondiales et a eu plus de 200 morts français, britanniques, et australiens. Tout a été détruit et reconstruit après guerre par les habitants.


text:
Blues
Lo Blues es una forma de musica vocala e instrumentala basada sus l'utilizacion de la nòta blava e sus un motiu repetitiu que seguís mai que mai una estructura de dotze mesuras. Emergiguèt dins las comunautats africanas dels Estats Units a partir de la musica espirituala, de las cançons de prègas, dels cants cantats pels camps de coton, en ritmar las baladas narativas anglesas o irlandesas . L'utilizacion de la nòta blava e de motius de crida - responsa dins la musica e las paraulas, indican l'origina oèst-africana del blues. Lo blues influencièt mai tard la musica populara americana , e venguèt partida dels genres de ragtime, jazz, bluegrass, rhythm and blues, rock, hip-hop, e cançons pop.


text:
Voletz començar a hèr negòcis? Voletz invertir en Catalonha? En aguest apartat trobaratz informacion entà crear era vòsta empresa, entà innovar o internacionalizar-la e entà ajudar a empreses a invertir o agranir es sues inversions en Catalonha.
Invertir a Catalonha
-
Catalonha e Barcelona
Informacion de contèxt entà conéisher Catalonha e eth sòn cap-lòc, damb ligasons a donades e documentacion.
-
Coma hèr negòcis
Coma installar ua empresa en Catalonha, eth sistèma laborau, es permisi de residéncia e de trabalh, eth sistèma fiscau, finançament e incentius, eca.
-
Oportunitats de negòci
Sectors en qué Catalonha ei cap o referent internacionau.
-
Catalunya Convention Bureau (CCB)
Eth CCB ei er interlocutor dera Agéncia Catalana de Torisme damb es enterpreses qu'aufrissen equipaments, productes, scenaris e servicis entara celebracion de quina activitat restacada que sigue damb eth torisme de reünions, e damb es organizadors d'aguestes amassades.
Competitivitat entara empresa
-
ACCIÓ
Agéncia pera competitivitat dera empresa dera Generalitat de Catalonha especializada en foment dera innovacion e era internacionalizacion empresariau, e que compde damb un hilat de 32 burèus per tot eth mon.
-
Ajudes e finançament (FISUB)
Ajudes, Subvencions, finançament e servicis qu'aufrissen es diferentes administracions e organismes entàs empreses e es emprenedors plaçadi en Catalonha.
-
Catalonha Empren: pera creacion d'empreses
Portau d'informacion e assessorament entà montar un negòci pròpri.


text:
Tetramòrf
Un tetramòrf (del grèc tetpa, tetra, quatre, e uopφn, morfe, "forma") es una representacion iconografica compausada de quatre elements. La pus frequenta se tròba dins lo monde crestian, la tradicion remonta a l'Ancian Testament, quand lo profèta Ezequiel descriguèt dins una de sas visions quatre creaturas de cara umana, e de còs qu'avián l'aparéncia animal (Ezequiel, 1:10). Una vision fòrça similara apareis dins un passatge de l'Apocalipsi de Joan (Apocalipsi, 4:1-9) que descriu quatre àngels zoomòrfs qu'entornan lo Pantocrator e que los estudis interpretèron dempuèi lo sègle VI, a l'Edat Mejana coma los quatre evangelistas:
- L'àngel, o l'òme alat s'assòcia a Matèu, perque son Evangèli comença en fasent la genealogia de Crist, lo Filh de l'Òme;
- Lo leon s'identifica a Marc (evangelista), perque son Evangèli comença en parlant de Joan Batista, Vei qui crida dins lo desèrt, pareguèt a aquela del leon;
- Lo buòu seriá Luc, perque son Evangèli comença en parlant del sacrifici que faguèt Zacàrias a Dieu e, dins lo bestiari popular, lo buòu es lo signe del sacrifici.
- L'agla es associada a Joan, perque son Evangèli es lo mai abstrach e teologic dels quatre e per aquò s'auça en dessús dels autres.
En mai de la relacion del Tetramòrf amb los quatre evangelistas, se prepausèt qu'Ezequièl s'inspirèt de l'astrologia zodiacala babiloniana (recordem que quand aquel profèta predicava, lo pòble d'Israèl èra prèp de Mesopotamia, al sègle VI abC, dins las mans de Nabucodonosòr II): l'òme alat seriá Aqüari, lo Leon, seriá Leon, lo buòu seriá Taure e l'agla seriá Escòrpi. Tanben se suggeriguèt que se fa referéncia als quatre elements basics e, lo pantocrator, qu'entornan, seriá l'Etèr o Cinquen element unificador.
Lo tetramòrf e lo pantocrator son una constanta de l'art crestian medieval, tant dins l'escultura coma dins la pintura


text:
1609
Aquesta pagina concernís l'an 1609 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Dubertura dau pòrt de Hirado, au sud-oèst de l'archipèu, au comèrci ambé leis Olandés (→ 1616).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Utilizacion de la premiera luneta astronomica, concebuda a partir d'un modèl de concepcion olandesa, per Galileo Galilei (1564-1642). Li permetèt de menar rapidament una tièra d'observacions fòrça importantas (observacion dau sistèma de Jupitèr, deis anèus de Saturne[1] ò deis estèlas de la Via Lactèa).
D'autra part, publicacion per Johannes Kepler dei doas premierei lèis que portan son nom dins Astronomia nova (en occitan Astronomia novèla).


text:
Elisabeth Dmitrieff
Elisabeth Dmitrieff (1851 - 1910 o 1918) foguèt una feminista russa e una personalitat de la Comuna de París (1871).
Venguèt jornalista a La Causa dau Pòple e Karl Marx la mandèt a París per curbir leis eveniments de la Comuna. Lo 11 d'abriu, fondèt l'Union dei fremas ambé Nathalie Lemel puei participèt ai trabalhs de la Comission dau trabalh, industria e cambi sus l'organizacion de cooperativas de fremas. Se bateguèt durant la Setmana Saunosa e sauvèt de la captura Léo Fränkel.
Dempuei 2007, una plaça dau IIIen arredoniment de París porta son nom.


text:
1706
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1706 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après d'intrigas de palais menats per son fiu Tekle Haymanot, lo negus Iyasu Ièr, que s'èra retirat sus una illa dau lac Turkana après la mòrt d'una de sei concubinas, foguèt obligat d'abdicar. Tekle Haymanot venguèt negus e assassinèt son paire qu'aviá finalament decidit de resistir. Pasmens, en causa d'aquel acte, lo país se revoutèt e tombèt dins lo caòs fins a 1708.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr - Benjamin Franklin, scientific, escrivan e òme politic american (m. 1790)
- 18 d'octobre - Baldassare Galuppi, compositor italian (m. 1784)
- 17 de decembre - Émilie du Châtelet, matematiciana, fisiciana e escrivana francesa (m. 1749)


text:
Automne
L'automne, o l'auton[1], o la tardor, o la davalada es una de las quatre sasons de las zonas temperadas. Astronomicament, comença amb l'equinòcci d'automne (entre lo 20 e lo 21 de març dins l'emisfèri sud e entre lo 22 e lo 23 de setembre dins l'emisfèri nòrd), e s'acaba amb lo solstici d'ivèrn (a l'entorn del 21 de junh dins l'emisfèri sud e lo 21 de decembre dins l'emisfèri nòrd). Encara que, a vegadas es considerat coma lo periòde dels meses entièrs de març, abril e mai dins l'emisfèri sud e setembre, octobre e novembre dins l'emisfèri nòrd.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Es una epòca de precipitacions, dins qualques partidas del monde, e de baissa progressiva de la temperatura. Los jorns demenisson progressivament e las nuèches s'alongan. Las plantas caducas pèrdon la clorofilla e las fuèlhas venon jaunencas o rogencas abans que casan. Fòrça fruches son madurs a punt. Los animals se preparan pel temps fred emmagazinant lo manjar.
Simbolisme[modificar | modificar la font]
Per las colors de la natura, es un periòde fòrça evocador per las arts. Es associat a l'edat madura. Es lo començament de la rotina dins la majoritat dels païses, fins al punt qu'en psicologia se parla de "sindròme post-vacacional". Per aquò se nomenava abans la sason de la malenconiá e dins la teoria de las quatre umors, li correspond la bila negra.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Automne amb auton constituisson un doblet; lo primièr es un mot sabent, lo segond un mot popular eretat.


text:
Comtat de Trípol
Lo comtat de Trípol qu'èra un estat latin d'orient fondat a l'escadença de la Purmèra Crotzada e la sola possession crestiana d'orient de lenga e de vassalitat occitana. Que ho donc un país occitan d'otra mar. Que's situava principaument au nòrd de l'actuau Liban mes dab quauques tròç de l'actuau Siria (incluent, notament, lo famós Krak deus Chivalièrs)
Istòria[modificar | modificar la font]
Trípol que ho conquestada en 1105 peu comte Ramon de Sant Geli (Ramon IV de Tolosa, duc de Narbona, comte de Roergue, marqués de Provença) qui vadó atau comte de Trípol en bèth fondar aqueste comtat.
A partir de 1187 Trípol que passè devath l'autoritat deus senhors d'Antiòca de la dinastia aquitana deus Guilhèms.
La darrèra comtessa de Trípol que perdó lo son títol en 1288 e los mamelocs musulmans que prengón la ciutat en 1289 acabant atau l'istòria d'aquesta possession occitana d'otra mar.
Fius[modificar | modificar la font]
Lo comtat de Trípol que gavidava los fius seguents:
- Lo comtat de Montferrand
- Las senhorias de:
- Botron
- Buissera
- Calmont
- Chastèl Blanc
- Chastèl Roja
- Fonts
- Gibelacar
- Gibelet
- La Colea
- Lo Puèi
- Moinetre
- Nephin
- Raisagium Montanea
- Tèrra Galifa
- Tokle
- Tortòsa Maraclea
- Lo Krak deus Chivalièrs
Comtes[modificar | modificar la font]
En 1102, Ramon de Sant Gèli, comte de Tolosa, se vòl ganhar un domeni en Orient. Capita plan sonque en 1109, après la presa de Trípol.
Dinastia mondina[modificar | modificar la font]
1102-1105: Ramon Ièr de Sant Gèli (v.1050 † 1105).
1105-1110: Guilhèm Jordan Ièr († 1110), comte de Cerdanha, son nebot
1109-1112: Bertrand (1066 † 1112), filh de Raimond Ièr e d'una desconeguda de Provença
1112-1137: Ponç (1098 † 1137), son filh
1137-1152: Ramon II († 1152), son filh
1152-1187: Ramon III († 1187), son filh
-
- Sens enfant, Ramon III dona lo comtat a Ramon d'Antiòca
Dinastia peitavina[modificar | modificar la font]
1187-1189: Ramon IV d'Antiòca († 1199)
1189-1233: Boemond Ièr son fraire
1233-1252: Boemond II († 1252) son filh
1252-1275: Boemond III '(1237 † 1275) son filh
1275-1287: Boemond IV († 1287), son filh
1287-1289: Lucia († 1299), sa sòrre.
Literatura[modificar | modificar la font]
Dens la literatura occitana qu'ei famós per la soa mencion dens la vida de Jaufré Rudel qui conda qu'amorós pec de la comtessa de Trípol shens non l'aver pas jamei vista que's crotzet e que's morí quan la trobèt.