text:
Max Planck
Max Karl Ernst Ludwig Planck (1858-1947) foguèt un fisician alemand creator de la teoria dels quanta. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1918.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut dins la vila alemanda de Kiel lo 23 d'abril de 1858, Max Planck comencèt sos estudis de fisica a l'Universitat de Munic en 1874. Los acabèt en 1879 dins la vila de Berlin. Tornèt a Munic en 1880 per far de professor a l'universitat e en 1885 se mudèt a Kiel. En 1889 tornèt a Berlin, ont tre 1892 foguèt director de la catèdra de Fisica teorica. Entre 1905 e 1909 Planck foguèt lo cap de la Deutsche Physikalische Gesellschaft (Societat Alemanda de Fisica).
Recèrcas scientificas[modificar | modificar la font]
En 1894 entamenèt sas recèrcas scientificas a l'entorn de la radiacion del còs negre. Capitèt d'èsser emplegat per de companhiás electricas per tal de melhorar lo foncionament de l'ampola electrica e obtenir mai de lutz e una consomacion mendra d'energia. En 1899 descobriguèt una constanta fondamentala, la dicha Constanta de Planck, qu'amb ela se pòt calcular l'energia d'un foton. Aquesta meteissa annada descriguèt son pròpri grop d'unitats de mesura basadas sus las constantas fisicas fondamentalas, descobrissent un an mai tard la lei de radiacion de la calor, nomenada Lei de Planck, que explica l'espèctre d'emission d'un còs negre. Aquela lei venguèt una de las basas de la teoria quantica, qu'emergiguèt qualques annadas mai tard amb la collaboracion d'Albert Einstein e Niels Bohr.
Relacion amb Albert Einstein[modificar | modificar la font]
Foguèt en 1905 que se publiquèron los primièrs estudis del desconegut Albert Einstein a l'entorn de la teoria de la relativitat. Planck foguèt uns dels escasses scientifics que encapèron immediatament la significacion d'aquesta teoria scientifica nòva.
Planck contribuiguèt tanben considerablament a desvolopar mai la teoria de la relativitat. L'ipotèsi d'Einstein a prepaus de la leugieretat del quantum (lo foton), basada sus la descobèrta de Philipp Lenard en 1902 sus l'efièch fotoelectric, foguèt rebutada a la debuta per Planck, coma tanben la teoria de James Clerk Maxwell sus l'electrodinamica.
En 1910 Einstein precisèt lo comportament anormal de la calor especifica a de temperaturas bassas coma un autre exemple d'un fenomèn que desfisa l'explicacion de la fisica classica. Planck e Walther Nernst per tal de clarificar las contradiccions que se vesián dins la fisica organizèron la primièra Conferéncia Solvay, que se debanèt a Brussèlas en 1911. Pendent aquesta reünion Einstein capitèt de convéncer Planck sus sas recèrcas e sos dobtes. Foguèt a partir d'aquel temps que se bastiguèt una granda amistat entre Planck e Einstein. Aqueste darrièr venguèt professor de fisica a l'universitat de Berlin mentre que Planck n'èra lo degan.
En 1918 recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica pel ròtle jogat dins lo progrès de la fisica amb la descobèrta de la teoria quantica. Dempuèi 1930, e fins a 1937, Planck foguèt cap de la Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG, Societat de l'Emperador Guillem per lo Progrès de la Sciéncia).
Darrièras annadas[modificar | modificar la font]
Durant la Segonda Guèrra Mondiala Planck ensagèt de convéncer Adolf Hitler que secutèsse pas los scientifics jusieus. Erwin Planck, tresen filh de Max Planck, foguèt executat per nauta traïson lo 20 de julhet de 1944 per sa suposada collaboracion dins la temptativa d'assassinat d'Hitler. Per encausa de sa decepcion del regim nazi e la casuda constanta de bombas sus Berlin, sa vila de residéncia, partiguèt amb sa familha cap a Göttingen.
Max Planck moriguèt lo 4 d'octobre de 1947 dins la vila de Göttingen. Aprèp sa mort la KWG cambièt son nom e venguèt la Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (MPG, Societat o Institut de Planck pel desvolopament de la sciéncia).
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- (de) Max Planck (Deutsche Biographie)


c: text/html

text:
Rieux (Marna)
Rieux es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En toponymie, se reconnait en lo nom de Rieux, la familha Riu, Rius, Risètz, Rieux #que designa lo ruisseau o lo ru. Aquel toponyme s'explica pel grand nombre de rus en traversant la comuna.
En toponymie, on reconnait dans le nom de Rieux, la famille Riu, Rius, Rieu, Rieux qui désigne le ruisseau ou le ru. Ce toponyme s'explique par le grand nombre de rus traversant la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Rieux A dépendu del castèl de Launay-Renault (Verdelot)
- Pendent la Primièra Guèrra mondiala, Rieux s'es trobat a la cœur de la batalha de Montmirail (8/9 de setembre 1914).
- Rieux a dépendu du château de Launay-Renault (Verdelot)
- Durant la Première Guerre mondiale, Rieux s'est trouvé au cœur de la bataille de Montmirail (8/9 septembre 1914).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Trirema
Una trirema èra una galèra de combat antica desvolopada a partir de la pentecontera. Èra equipat d'una vela, de 170 remaires organizats en tres rengs e d'un ròstre de bronze permetent d'esperonar un naviri enemic. Mens lòng e pus rapide que son predecessor, aqueu naviri èra leugier e manejable e dominèt la guèrra navala en Mediterranèa entre lei sègles VI e IV avC. Foguèron alora despassadas durant lo periòde ellenic per de naviris pus pesucs amb una proteccion melhora. Puei, venguèron tornarmai lo naviri dominant de la flòta imperiala romana que l'adoptèt per contentar sei besonhs navaus limitats. Dispareguèt au sègle IV dins lo corrent dau declin de l'Empèri Roman e dau desvolopament novèu d'afrontaments navaus en Mediterranèa.


text:
Èra temps doncas d'i poder respondre en marcant la frontièra, e per çò faire en davalant al nivèl comunal. Aquel libre es doncas la primièra version d'un trabalh que conten los noms oficials d'aquelas comunas amb lor còdi estatistic.
Edicions Talvera
čtvrtek 12. října 2017
Las comunas d'Occitània
Èra temps doncas d'i poder respondre en marcant la frontièra, e per çò faire en davalant al nivèl comunal. Aquel libre es doncas la primièra version d'un trabalh que conten los noms oficials d'aquelas comunas amb lor còdi estatistic.
neděle 21. srpna 2016
Ocitani Ocitania, 1549
pondělí 18. dubna 2016
La colleccion Mistralenc a desenant un numèro ISSN
periodics ISSN (segond na nòrma ISO 3297) lo numèro atribuït a nòstra colleccion Mistralenc:
ISSN 2493-1926.
Las edicions per venir auràn doncas aqueste còde, qu'es ja vesedor sus la pagina vèb de la colleccion.
Un tresen volum es en preparacion (un estudi literari sus Nerta ja publicat en 1922, en alemand, per un universitari ucraïnés.
pátek 8. dubna 2016
Lo volapük, qu’es aquò?
čtvrtek 31. března 2016
Las lengas de Libor Sztemon
Lo libre de Joan Francés Blanc. Las lengas de Libor Sztemon, es paregut dins la colleccion Lengas bastidas, dedicada a las lengas construchas. Coma totas las publicacions de las Edicions Talvera, es disponible a res-non-còst.
pátek 18. března 2016
La lengo prouvençalo de Mistral
-
lo calendièr de l'annada 1856
-
de poèmas e tèxtes corts, coma Li grihet, dedicat a Aubanèu, Li mousco, un tèxte dedicat a Juli Canonge e Joan Rebol, un tèxte al promièr felibrilhon
-
la rubrica necrologica, lo mortuorum de 1855
-
d'estudis geografics e climatics: li terro-trèmo, la nevaiado de 1855
-
un estudi biografic sus Felip de Girard
-
d'assabers – informacion que Roumanille a dobèrt una librariá en Avinhon.


text:
La pintrura
1-Tà començar que cau hicar òcra e aiga., Mes l'òcra e l'aiga ne foncionavan pas per'mor la pintrura que colava e ne's vedèva pas plan. Alavetz qu'avem hornit talc.
2-Que mesclam l'aiga,l'òcra e talc dinc a obtiéner ua pro espessa qui dèisha traça de pincèu.
3- Que prenem estampons e que pintram dehens. Que son signes qui vedem dens totas las cuèvas.
Quasi dens totas las pintruras qu'utilizam aquesta recepta dinc a uei.
- Détails
- Catégorie : Cicle 3
-
Classa Astronomia a Pont de Camps
Los mainatges de cicle 2 qu'anèn passar tres dias en classa astronomia a Pont de Camps. Lo parat tà tots de descobrir o apregondir las lors coneishenças suus planètas o las estelas.
Mercés a l'associacion Germea que's poscon servir de materiau professionau tà espiar la nueit las estelas, compréner los moviments deus planètas. Que fabriquèn tanben fusadas, mes ne se son pas escaduts d'enviar a arrés sus la lua.
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-


text:
Saint-Vincent-Bragny
Saint-Vincent-Bragny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1161, l'avesque de Nivèrns, Bernard de Sant-Saulge, reconnait per cartas enviadas a la abbé Bernard II que la glèisa de Sant-Martin de Bragny aperten al Abbaye de Sant-Martin de Autun[1]. N'en abril 1164, lo Pape Alexandre III, refugiat a França, reconeis per una que la Abbaye de Sant-Martin de Autun possedís plan lo patrocini de la curació de : " Ecclesiam Braigniaco ". En 1232, un acòrdi interven entre Jean, comte de Châlon e lo abbaye de Sant-Martin de Autun, sus la juridiction de Bragny e de Chenôves[2].
En 1373, lo paire abbé, Alexandre del Abbaye de Sant-Martin de Autun, dona als religioses del Prieuré de Bragny, la siá vida pendent tèrras a Girolles e a Sermizelles. Prieuré #Que los beneficis ne tòrnan a Sant-Martin de Autun[3].
En 1161, l'évêque de Nevers, Bernard de Saint-Saulge, reconnait par des lettres envoyées à l'abbé Bernard II que l'église de Saint-Martin de Bragny appartient à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[4]. En avril 1164, le Pape Alexandre III, réfugié en France, reconnaît par une que l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun possède bien le patronage de la cure de : " Ecclesiam Braigniaco ". En 1232, un accord intervient entre Jean, comte de Châlon et l'abbaye de Saint-Martin d'Autun, sur la juridiction de Bragny et de Chenôves[5].
En 1373, le père abbé, Alexandre de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, donne aux religieux du Prieuré de Bragny, leur vie durant des terres à Girolles et à Sermizelles. Prieuré dont les bénéfices reviennent à Saint-Martin d'Autun[6].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte N° XVII. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°XLVII. Tèxt en linha
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte N° CXXXI.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte N° XVII. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°XLVII. Texte en ligne
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte N° CXXXI.


text:
Svetlana Alexièvich
Svetlana Alexàndrovna Alexièvich (en bielorús: CBяTлaHa AляkcaHдpaўHa AлekcieBiч, en rus: CBeTлaHa AлekcaHдpoBHa AлekcиeBич; en transcripcion anglesa: Svetlana Alexievich; Stanislav (actualament Ivano-Frankivsk), Ucraïna, 31 de mai de 1948) es una escrivana e dissidenta bielorussa. Autora en lenga russa se ganhèt en 2015 lo Prèmi Nobel de Literatura.
Biografia[modificar | modificar la font]
Svetlana Alexièvich nasquèt en 1948 a Stanislau, en Ucraïna, dins una familha d'ensenhaires. Sortida d'una maire ucraïniana e d'un paire bielorús, la familha tornèt dins lo país del paire quand aqueste aguèt acabat lo servici militar. Aprèp qu'acabèsse sos estudis, Svetlana trabalhèt coma ensenhaira e jornalista abans d'estudiar jornalisme tre 1967 a l'Universitat de Minsk. Acabèt son epòca universitària en 1972 e endralhèt puèi sa carrièra cap al jornalisme.
Son primièr libre, y BoйHы He жeHckoe лицo ("la guèrra a pas un morre de femna"), resultat d'annadas de recercas e d'entrevistas sus la participacion de las femnas a la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt publicat en 1985. Creèt un terratrèmol dins l'univèrs sovietic e se vegèt rebutat abans de venir un succès de venda gràcias a de comentaris elogioses de Mikhaïl Gorbachòv.
Fòrça critica envèrs lo regim totalitari e la censura del govèrn bielorús e son president Aleksandr Lokashenko, partiguèt de Bielorussia en 2000 e visquèt exiliada dins divèrsas capitalas europèas (París, Gotenburg e Berlin) fins a 2011, an que tornèt viure a Minsk.
Òbras[modificar | modificar la font]
- y BoйHы He жeHckoe лицo (1983)
- ПocлeдHиe cBидeTeли. CTo HeдeTckиx pacckaзoB (1985)
- ЦиHkoBыe Maлbчиkи (1989)
- ЗaчapoBaHHыe cMepTbю (1993)
- ЧepHoбылbckaя MoлиTBa (1999)
- BpeMя cekoHд-xэHд: koHeц kpacHoro чeлoBeka (2013)


text:
La segonda mitat del sègle XVIII l’Empèri dels Habsburg foguèt una epòca de consolidacion del poder de l’emperatritz Maria Teresa.Son paire, cap de l’Empèri Austriac aprés tornar de Catalonha faguèt un esfòrç plan grand per assajar de salvar lo tròn pr’amor qu’aviá pas cap eretièr masculin. Ganhar lo respècte politic necessari per sa filha costèt de guèrras e negociacions mas, fin finala, las potencias principalas reconeguèron los drechs de Maria Teresa.
Aténher la coesion intèrna èra de besonh totalament per lo futur dels territòris de la corona imperiala, sovent fòrça desparièrs en questions politicas e interesses economics. Ongria tota amb Transilvània ja èra estada conquistada tornarmai e lo dangièr otoman demorava mai luenh al sud dels Balcans. Mas èran una tèrra pas totalament recuperada pr’amor de sègles de guèrras entre otomans e d’habsburgs.
Pendent las décadas anterioras una granda partida de la noblesa ongresa e sustot los nòbles de Transilvània s’èran aliats amb Istambul contra los austriacs. La tòca èra melhorar o ganhar sas libertats. Una d’aquelas èra la confession. Fin finala, la fin de la revòlta de Ferenc Rakoczi en 1711 finiguèt un long periòde de revòltas de la noblesa ongresa. Que, maugrat tot, foguèt una pèça clau dins la confirmacion del poder de Maria Teresa. Mas foguèt aital après respectar lo còde dels nòbles local e aquò provoquèt una introduccion mai malaisida de reformas mai radicalas per melhorar la societat.
La naissença de Kollár
Fòrça gent umbla volguèt tanben participar en las revòltas dels nòbles ongreses. Demest aqueles i aviá l’eròi nacional d’Eslovaquia, lo bandit Juraj Jánošík, nascut a Terchová, en la region septentrionala eslovaca actuala de Žilina. Cinc ans aprés sa execucion nasquèt al quite vilatge Adam Frantisek Kollár. Lo primièr aviá luchat pendent d’annadas contra l’Empèri dins sa region. Lo segond foguèt celèbre per sos servicis a l’Empèri.
Après estudiar a Banská Štiavnica e Banská Bystrica, dintrèt a l’òrdre dels jesuitas a Trnava, lo centre del catolicisme mai fòrt d’Ongria tota amb Esztergom. Mas aquela fasa de sa vida demorèt pas gaire. Son interès per las lengas orientalas lo menèt pendent las annadas 1740 a Viena. Divèrses trabalhs a la Biblioteca de la Còrt puèi ja èra lo director d’aquela institucion, en 1774. En aquela epòca ja aviá una posicion privilegiada dins la còrt de Maria Teresa e venguèt conselhièr d’afars ongreses e educacion.
Segon la doctrina absolutista de las luses la figura imperiala èra vista coma un element de coesion per lo futur de totes los pòbles de l’Empèri. E se declarèt enemic dels privilegis de la noblesa ongresa, que vesiá Kollár coma un dels principals adversaris ideologics: Kollár prepausèt l’introduccion de los impòstes pels nòbles e al còp la libertat del pòble.
Maugrat que divèrsas d’aquelas proposicions foguèron pas jamai acceptadas, Kollár foguèt un dels primièrs en metre en dobte la posicion de l’estament nòble. Volguèt far mai fòrt l’Empèri e pr’aquò promoguèt de melhoraments que finiguèron en la creacion de la Ratio Educationis, una reforma clau de l’ensenhament en Ongria e dirigida per Ürményi József. Per primièr còp l’assisténcia dels alumnes èra obligatòria e atanben se creèt una ret d’escòlas en pichons vilatges ont la lenga utilizada èra la locala.
Lo quite Kollár coneissiá la diversitat culturala e lingüistica del reiaume d’Ongria e l’Empèri dels Habsburg en general mas cresiá que los divèrses pòbles avián d’arribar a l’acòrd e pas a la desseparacion. Aquesta idèa èra plan semblabla al nomentat austroeslavisme, un pensament majoritari pendent la mitat del sègle XIX entre los intellectuals checs que volián confederar l’Empèri austriac, en tot balhar la libertat a totas las nacions d’aquel.
Kollar sabiá que la sieuna lenga, l’eslovac, èra plan semblabla a las autras lengas eslavas. Dins los sieus escrichs se pòt trobar cossí encoratjava d’estudiar las lengas vesinas e aital melhorar contactes e relacions entre aquelas. Aquò èra totalament paneslavista, mas cercava pas l’intervencion de l’Empèri Rus contra los Habsburg per arribar a la libertat de las nacions eslavas.
Ciutadan eslovac mas tanben de l’Empèri
Foguèt un dels primièrs escrivans de l’epòca que declarèt èsser eslovac mas al còp ciutadan fisèl de l’Empèri. D’un autre costat, soslinhèt que la majoritat de la noblesa ongresa èra etnicament ongresa e que los divèrses pòbles del reialme coma los eslovacs, sénhers de la partida mai septentrionala d’Ongria, avián pas cap plataforma sociala d’ajuda per lors dreches culurals e politics. Una problèma qu’aviá de trobar una solucion. Lo quite Kollár se considerava tanplan ongrés mas coma ciutadan de la Corona ongresa, senhora dels Habsburg.
Lo legat de Kollár venguèt plan important per la primièra generacion nacionala eslovaca, amb Anton Bernolák pendent la fin del sègle XVIII mas atanben per d’autras nacions eslavas de l’Euròpa centrala pr’amor que Kollár balhèt las sieunas opinions e conselhs directament a l’emperatritz en tot li balhar mai coneissença sus los problèmas e amb mai prigondor: atal coneguèt melhor la vida dels eslovacs e d’autres eslaus de l’Empèri.
Foguèt tanben desparièr de Matej Bel, l’ongrés eslovac mai important de la primièra mitat del sègle XVIII. Kollár foguèt mai dur en la question eslava e e vesiá en l’educacion un bon espleche per melhorar las condicions de las nacions localas qu’avián d’aver una posicion mai digna e non una de subordinacion.
Pas solament los eslovacas aguèron profièch de Kollár. Faguèt una amassada d’escrichs sus la preséncia turca en Ongria e atanben una Istòria de Viena. Fondèt l’Academia de las Lengas Orientalas en Viena e creèt la paraula etnologia. Tanben prepausèt la creacion d’una institucion segon lo modèl de l’Academia Francesa en Austria. La bibliotèca imperiala pendent sa vida foguèt un dels organismes scientifics e educatius mai importants d’Euròpa tota. La sieuna erudicion li balhèt lo nom que lo faguèt celèbre dins l’Istòria Universala: lo Socrates eslovac.
* Michal Čukan
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Comunautat Economica Europèa
La Comunautat Economica Europèa (CEE) nasquèt, aprèp lo fracàs de la Comunautat Europèa de Defensa (CED) e lo succès de la Conferéncia de Messina, 1èr al 3 de junh de 1955, en seguida de la signatura del Tractat de Roma, lo 25 de març de 1957 al capitòli de Roma.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Amb la signatura del Tractat de Roma, los sièis païses crean doas comunautats novèlas que s'ajustan a la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA) :
- la Comunautat Economica Europèa (CEE)
- la Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (EURATOM)
La CEE aviá per mission de despassar l'apròchi sectorial (del carbon e de l'acièr) per espandir l'integracion a tot lo domeni economic per crear un mercat comun vertadièr e un raprochament economic dels Estats membres. Aquò passava per la liura circulacion de las personas (Convencion de Schengen), dels bens, dels capitals e dels servicis; per l'abolicion de las restriccions doanièras entre sos membres; per l'instauracion d'una Politica Agricòla Comuna (PAC), etc.
Daissava tanben ja entreveire una Union economica e monetària, qu'es uèi simbolizada per l'èuro.
Membres fondadors[modificar | modificar la font]
Los sièis païses signataires èran los membres de la CECA :
- Belgica
- la Republica Federala d'Alemanha (RFA) (èx-Alemanha de l'Oèst)
- França
- los Païses Basses
- Itàlia
- Luxemborg.
Membres actuals[modificar | modificar la font]
Vejatz Union Europèa
Institucions[modificar | modificar la font]
La CEE (atal coma l'EURATOM) dispausava de sas pròprias institucions :
- la Comission : organ executiu supranacional. Serà fusionada en 1967 amb los executius de la CECA e de l'EURATOM en une comission unica, la Comission Europèa
- un Conselh dels ministres : organ intergovernamental.
- una Assemblada parlamentària comuna a las tres comunautats (CECA, CEE, EURATOM) qu'èra compausada de representants nacionals designats per lor Parlament. Basada a Estrasborg, aquesta assemblada vendrà pus tard lo Parlament Europèu.
- una Cort de Justícia, basada a Luxemborg.
Totas aquestas institucions se tornan trobar uèi dins l'estructura de l'Union Europèa.
Dempuèi lo 1èr de novembre de 1993, la denominacion de Comunautat Europèa remplaça la de Comunautat economica europèa.


text:
Mara Galassi es probable L’Arpista de la musica barròca europenca ; Silva Moquet regala lo public d’una viòla de gamba tant sensibla coma clara ; e la sopranò Maria-Cristina Kiehr, sostenguda per aquel ensems chanut
, a laissat corre de nòtas drechas que pòu esperlongar fin qu’a lei laissar s’esvanir ben longtemps après qu’an crebat l’uou.
Fantastic, aqueu biais de cantar lo premier edat barròc am’un art de la linha continua, onte una autra cantarèla barroca coma Mariana Flores, Argentina tanben, auriá cordurat
una dentèla d’ornaments vocaus.
Pasmens, siam ben, amé lo reformat Heinrich Schütz, dins un cant que vòu benlèu s’adreiçar en lenga alemanda a son public, mai que va fai am’un envam
que nos rementa simplament son mèstre tardier.
Es qu’a quaranta cinc ans, Schütz
èra tornat a Venisa, per milhorar sa formacien am’un compositor que nos es ben coneissut per de musica de glèisa, mai catolica, Claudio Monteverdi
. L’art de la bassa continua dins l’estil concertant l’i pescarà a la Serenissima, per ne’n faire aprofichar puei son public dau septentrion.
Tot parier de l’Olandés Jan Pieterszoon Sweelinck, (1562-1621), que nos es mai coneissut per sa musica au clavecin, qu’es tot ce que volètz a part austèra. Jan-Marc Aymes l’aurà ben fach entendre amé la Toccata per clavecin qu’es benlèu l’òbra que nos es la mai coneissuda d’aqueu musician eu tanben format amé lei catolics venicians.


text:
Joanda
Biografia[modificar | modificar la font]
Sortit de Lengadòc, es plan naturalament en occitan que Joanda a causit de compausar e d’exprimir sos sentits. Per aquò far, mescla los instruments contemporanèus amb los instruments mai tradicionals occitans coma la viòla de ròda, la bodega (de la montanha negra), lo saltèri, las flaütas…
Joanda precisa : « La Nòva cançon occitana nasquèt pel plan de Larzac dins las annadas 70, entre Erau e Avairon. Èri en agost de 2003 per aquel quite planòl. Aquí que 30 ans aperabans, ausissiam clantir sus aquela tèrra seca los acòrdis de guitarra d’aqueles que cantavan lo País. Aqueles artistas m’an legada aquesta set de libertat que retrobam dins mas paraulas. Dins caduna de mas cançons o gaireben, tròbi aquí la fòrça de l’inspiracion que me buta per cantar en occitan la libertat, l’apetís, l’enveja. Lor devi ma desirança prigonda de crear. »
A l’ostal, la musica vira dins cada membre e dins cada estil : musica classica, pòp, ròc e mai… es a l’edat de 18 ans que descobrís dins un armari de l’ostal una guitarra que « lo paire aviá crompada per la maire » e comença sas primièiras nòtas amb aquesta guitarra que ven d’un artesan guitarrièr.
Desempuèi d’annadas, Joanda se voda per sa lenga de còr qu’es l’occitan. L’ensenha e s’investís dins un fum d’autras activitats ligadas a l’occitan : organizacion de manifestacions culturalas e concèrts, conferéncias, mesa en plaça d’associacions, participacion a d’unes filmes e creacion de DVD, creacion e animacion d’una ràdio, redactor dins d’unes jornals e revistas, presentator tv…
D’un autre latz, Joanda a l’enveja de compausar sas cançons. Es en 2008 que decidís de registrar l’album Register. Dintra en estudiò a l’Ostal a Besièrs-Servian, al Poligòn a Tolosa-Blanhac e al Petit Boun a Cazèras-St Miquèl. l’album Register es una collaboration realizada amb Brunò Mylonas, conescut dins lo mitan musical per son trabalh amb d’artistas coma Vanessa Paradis, Michel Berger, Marc Lavoine e mai Yannick Noah. En 2012-2013, Joanda dintra en estudio per registrat son album nòu titolat Entre 2 Mondes. Joanda registrat amb Brunò Mylonas, Erick Benzi (Khaled, Cheb Mami) e Laurenç Guéneau (Sinsémilia, Souad Massi). L'album es sortit al mès de mai de 2013.
Joanda es tanben professor d'occitan e un dei sòcis fondators dau MEd'Òc e de Gardarem la Tèrra.
Concèrts[modificar | modificar la font]
Joanda a fach, amb son gròp, mai d'un concèrt per de festenals occitans e europèus coma Estivada, Total Festum, Festa d'Òc...) e dins de salas nacionalas. Per la sortida del album Entre 2 mondes, Joanda a realizat una virada en Europa del Sud (Virada de Mediterranèa) : Portugal, Espanha, Sicila, Italia...
Discografia[modificar | modificar la font]
- Register (2009)
- Entre 2 Mondes (2013)


text:
Plan deu site
Menu Principal Occitan
- Arcuelh
- L'InÒc
- Servicis
- Realizacions
- Lexic de la Petita Enfança
- Lexic de l’Environament e Lexic deu Transpòrt Toristic
- Lexic de l'espaci public-urban
- Lexic multilingüe deu comèrci electronic
- Lexic multilingüe de l'Internet
- Lexic deus tèrmis culinaris
- Prenoms occitans
- Dossièr « Lenga, ortografia e toponimia »
- Lo purmèr Seminari en etnomusicologia de França
- L'InÒc Aquitània qu'èra aus Encontres literaris de Pau
- Formacion deus mediatecaris de las Lanas a la literatura occitana
- Afluéncia tà la conferéncia lectura "Fascinanta Alienòr d'Aquitània" de Katy Bernard e Matthieu Boisset
- Toponimes d'Aquitània
- El Mundo de los Pirineos
- Micro-enquèsta de toponimia
- Campanha "Bona annada" 2016 - Bilanç
- Hestiv’Òc e lenga occitana
- L’EPCI deu País basco que’s presenta en occitan
- Campanha de vòts "Bona Annada"
- Realizacion de la mustra « Ua lenga, l'occitan »
- Hèstas de Baiona
- Oc-a-ton : las prumèras jornadas contributivas en occitan a Wikipèdia
- L'InÒc Aquitània que contribueish a l'obratge« Patrimoine culturel immatériel et numérique »
- EAC : L'InÒc Aquitània qu'acompanha los ensenhaires
- Campanha "Bona annada" 2017 - Bilanç
- DaquíDòc qu’ei en linha !
- Ua annada d’educacion artistica e culturau dab l’InÒc Aquitània
- L'occitan valorizat au castèth de Montaner
- Un mes après, tornar sus l'inauguracion de PCILab
- Tornar suu 3au seminari d’etnomusicologia de la França
- Campanha « Bona Annada » 2018 - Bilanç
- Set de Lenga
- Jornadas Occitanas : Ua Setmana Occitana au licèu de Lescar (64)
- Arcuelh de la Calandreta de Porciuvas e Bocoa
- Jornadas Occitanas : L’ÒPLO que's vira de cap aus liceans
- Jornadas Occitanas au licèu Borda de Dacs (40)
- Ressorsas
- Blòg
- Lexic de la Petita Enfança
- Lexic de l’Environament e Lexic deu Transpòrt Toristic
- Lexic de l'espaci public-urban
- Lexic multilingüe de l'Internet
- Lexic multilingüe deu comèrci electronic
- Lexic deus tèrmis culinaris
- "Dans ma Vallée d’Ossau" de Los de Laruntz
- Lo CD "Ieu soi" deus escolans de Calandreta
- Purmèr CD de Daunas de Còr
- Gruffalò / Kerity, l'ostal dels contes / Lo jorn de las gralhas
- Fraj que canta Lorca
- Pep el Mal d'Eric Fraj
- Suivez Minvielle If you can
- Videoguidas suu patrimòni occitan deu CIRDÒC
- Un còp èra… Jan, John and Jazz en DVD
- Limitas
- "Medin'Aqui"
- L'hora de marxar
- Las hèitas de Kévin
- "Bal gascon II - La Reconquista" de la Companhia Crestian Josuèr
- Guilhem de Peitieus, duc d'Aquitaine, prince du Trobar
- De cada jorn
- Jaufré, chevalier du pays d'oc
- "Opus dus" de Clica Dròna
- Cap a China, lo temps d’una traversada
- Ua lenga qui s'esvaneish
- De manta e de mordics 2
- Se Canta que cante
- "Ligams " de Vox Bigerri
- "La Novem dap companhia" de La Novem
- Lo RPCO : un repertòri numeric deu patrimòni culturau occitan
- Tan Petit
- Daus vistons dins la nuech
- Ara - Rodin
- Pichons mestièrs d'un còp èra...
- Lexics gascons inedits
- Fotrairòl
- Flors de Gasconha
- Lei Boumians
- L'Ostau deus lops
- Lo filme deus 20 ans de la calandreta de Lescar
- Las hemnas
- Fantasias
- Conda'm eth Coserans
- A quicòm pròche
- Picon l'eiriç
- Nadau, Nadau !
- Campanha « Bona annada » 2016
- Campanha « Bona annada » 2015
- Campanha « Bona annada » 2014
- Campanha « Bona annada » 2013
- Campanha « Bona annada » 2012
- Campanha « Bona annada » 2011
- Campanha « Bona annada » 2010
- Campanha « Bona annada » 2009
- Campanha « Bona annada » 2008
- Campanha « Bona annada » 2007
- Campanha « Bona annada » 2006
- Les Mots d'Aliénor
- "Manipòlis", prumèr recuelh de novèlas de Joan Luc Landi
- "Ma Garbetto" et autres oeuves en gascon du Médoc
- Istoèras bordalesas e gasconas, oeuvres en gascon
- "Luc Aussibal e mai" deu Luc Aussibal
- "En Cadència" d'Arnaud Bibonne e Camille Raibaud
- "Psicòsi au palais" de Gerard Tautil, IEO Edicions
- "Òmis en còr" deu Semiac en Bigòrra
- Album "La Bèla Vida" deu duo Abela-Vidal
- Publicacions de l'Institut d'Estudis Araneses
- Libe CD "Chants occitans du Périgord et d’ailleurs"
- « La destinada » de Marilis Orionaa
- Lo Navèth Testament en occitan en çò de Letras d’Òc
- "L'espace occitan dans l'Histoire", Georges Labouysse, IEO edicions
- "En tot caminar, capvath l'òbra de Francis Jammes", Elisa Harrer, Per Noste edicions
- "Autan negre", Christian Chaumont, IEO Lengadoc edicions
- La base Duo : « Braçat de bòi »
- Qui a pilhat las lordèras ?
- "Còps d'uelh" d'Andrieu Clamenç
- "Léon Accordéon" : un conte musicau tà descobrir la musica tradicionau.
- "Istòria dera gleisa en Aran"
- "Jantin deus peluts" de Michel Piquemal, edicions Cap'òc
- "Lo Cantal al fial de sas ribièiras" de George-Maurice Maury, éditions La Cabreta
- Antòni o la resisténcia
- "Lo Petit Nicolau en gascon", edicions IMAV
- "Contes d'un doman acabat" d'Eric Roulet e Nathalie Roulet-Casaucau a las edicions Sud-Ouest
- "Letras au nin", Didier Tousis, edicions deu Bòsc
- Punt de lenga
- "Boha en viu!" d'Adrien Villeneuve
- "Lo Crimi deu comte Neville" d'Amélie Nothomb
- Poesias d'Emily Dickinson en occitan
- Carlamusas occitanas
- Diccionari de las rimas e diccionari deus sinonimes
- « Seuvalada deu Larvath » de Michel Grosclaude (reedicion)
- L’EPCI deu País basco
- « Chants fragiles » d’Edmond Baudoin e Miquèu Montanaro
- « Lo papagai e lo robòt » de Sèrgi Gairal
- « Tan Gran » de Laurie Cohen e Marjorie Béal
- « Musica Endemica » de Lou Dalfin
- « Lo Libre del Causse » de Pau Gairaud
- « Au hons de la Biette » : Los de Broussez
- Lous caps Negues : « Encras de via »
- « Òda a Montsegur » de Gérard Zuchetto
- Cançoèr etnopedagogic vol. 3 « Vira Vira Electronet »
- Brick A Drac : « L’imaginarium »
- Diccionari toponimic occitan de Gironda
- Diccionari toponimic occitan deu Bearn
- Diccionari toponimic occitan de las Lanas e deu Baish Ador
- Diccionari toponimic occitan d'Òlt e Garona
- Mapa occitana de las comunas de Dordonha
- Mustra « Ua lenga, l'occitan »
- Lexic de la corsa landesa
- « Diversitat » de Parpalhon
- "En tot caminar" de Las Mondinas
- « De Schubert à Philae », lo navèth album de Christian Almerge
- « Totes a l’espèra » de Daniel Loddo
- Ua sopa de calhau de Cap’Òc
- « Una lonja convalescéncia » d'Esteve Ros
- « La pindòrla de Kihia » de Michel Piquemal
- "Toponymie gasconne du Sud Gironde"
- « Sous le soleil du midi », tome 2, d’André Coste
- « Estives d'Ossau »
- « Frequéncia cantèra » de Balaguèra
- Lo doble CD « Bodega en viatge » de Sophie Jacques
- « Lo temps de las gruas » en occitan d’Ubèrt Dutech
- « Aròu » de Daunas de còr
- « Divendres o la vida salvatja » de Michel Tournier
- « Lo qui marmusava dens l'escuranha » de H.P. Lovecraft
- « Lo lop d'Irati » de Marcel Abbadie
- « Li Roges dau Miegjorn 1 » de Fèlis Gras
- ‹‹ Alvernha » de Flor Envèrsa
- « Se canta de la prima a Nadal »
- « Bigòrra Canta » de Vox Bigerri e Les Chanteurs Pyrénées de Tarbes
- Campanha « Bona annada » 2017
- « Moko » de Djé Balèti
- « Guiva Roi », CD de Didier Tousis
- « Resisténcia » de Goulamas’k
- « Òbras completas » d'Antony Tozy
- Las mila e una proesas de Pepin Trespomas
- Paddington
- « Ors » d'Artús
- « 337 » de Faburden
- « La musique au coeur du pas » de Michaël Bourry
- « Lumina » deu grop OC
- Guida professionau tà l'arcuelh bilingüe de la petita enfança
- Letras a un amic musulman
- « Patrimoine culturel immatériel et numérique » a las edicions l’Harmattan
- Contes et légendes d'Auvergne
- « Lo professor Cric » de Sèrgi Gairal
- Mistèri de Nadau
- "Arricoquet" deus Seuvetons
- « Pour la langue d'oc à l'école »
- « Les noms de lieux du Pays de Meyssac »
- Terras comunas
- Retrachs que racontes
- Montar
- "Los ensenhaments" de M. Lapluma
- « Parlar plan la lenga » de Gilabèrt Nariòo
- « Interférences linguistiques entre basque et gascon (béarnais) »
- « Ballades en Occitanie » de Patric
- La Miugrana entre-dubèrta
- Œuvres en occitan d'un républicain auvergnat
- "Lo rei malurós"
- Sus lei piadas de l'Absenta
- Cançons pels enfants de PòmPogoDòm
- Sus las pesadas de Rainal
- "I ès ?" de Cocanha
- Des mois et des jours : Almanach occitan
- Lo mainat deu can qui parla / La mainada qui parla dab la mar
- Déracinés - Les Barbeaux
- Leis aventuras de Joseta Kroner
- Capsús de Brigada Menestrèrs
- Kyklos de Xarnege
- Roncesvals de Bernat Manciet
- Memòria en partatge
- La Tròba - L'invention lyrique occitane des troubadours
- L’apèl de Cthulhu
- Louisa Paulin de la vie à l’œuvre
- Partatge de Simple tres
- Communiquer en occitan provençal
- Dictionnaire français occitan - languedocien central
- Parallela de Dolàn Xakò
- Se te plai, Monsen, escanes pas la miá forèst...
- Ne voi pas anar tà l'escòla
- DaquíDòc
- In Fusion
- Flors d'errança
- Escura, la nueit
- L'emission "Meitat chen, meitat pòrc" en libe-CD
- Trobada d'agòr - Simin Palay
- Las aventuras de Rainard e Isengrin
- En pagina 3 d'Alan Roch
- Occitània en Catalonha: de tempses novèls, de novèlas perspectivas
- Una séença a la boursa plata
- La Garrigueta e lo nogat
- L'Eternitat estraviada
- Le Rococo d’Oc
- Camins de guèrra
- Aronde
- Diccionari de Marjarida
- Un conte d'Eva Cassagnet
- Una punhada de clavèls
- Nhòrlas
- Jules Ronjat
- La valsa dels mots
- Des arbres et des hommes
- Utís pedagogic tà suscitar las interaccions oraus
- Lou ramas de pin negre
- Bestiari fantastic deu Perigòrd e Lemosin
- Istòrias estranhas e contes bistòrts
- ‘Na lonja, lonja viá
- Nadau au Zenit de Pau 2017
- Los ensenhaments de M. Lapluma
- Lexic occitan de l'istòria-geografia
- PCILab, lo site de l’Inventari francés deu Patrimòni culturau immateriau
- As paysans coume jou
- La Dame-Graal
- Contes et cronicas deu Baish Ador
- Liberets de visita libra au castèth de Montaner
- Règlas d'escritura
- Pèire Miremont, escrivan oblidat del Perigòrd negre
- Lexic occitan deus prenoms
- L’arbre et la spirale
- Barrejadís de la vida de ger
- Murtre a l’avescat
- Los 40 ans de Peiraguda
- Lo terrorisme explicat aus nostes dròlles
- Turlututú 2
- Condes deth Coserans
- Los mots e lo baston
- Massilia Sound System, lo filme
- Sus un long camin
- Jan Petejan : Le monde surréaliste du folklore enfantin en Provence
- Un país de goelhèr
- Boha au Sac
- Campanha « Bona Annada » 2018
- Tròç de via
- Fidèus
- Folies électorales
- Heidi
- GAEL-ÒC
- Lo mond perdut
- Patz
- Un tan doç fogier
- Sénher Ram
- Carnaval Biarnés, qu’ei aquò ?
- Ua vidèo tà explicar çò qu’ei lo PCI
- ESCRIVANS #1 : Sèrgi Javaloyès
- Quora la matièra
- La Cleda
- ESCRIVANS #2 : Joan-Loís Lavit
- ...E Los Leons
- Chastinhas jos las cendres
- Plaqueta « Duas Lengas, quina escadença ! »
- Si on parlait gascon ?
- 11
- L'Aulhada
- L’Esclargiera
- Les filles rebelles de Frédéric Mistral
- Nosautres
- Ibérico
- Tralhaires, sur les pas de Félix Arnaudin
- Les violoneux traditionnels entre Comminges et Couserans
- ESCRIVANS #3 : Marcel Abbadie
- La Passem !
- L'art des Troubadours provençaux : XIIe et XIIIe Siècles
- Grammaire gasconne du parler de la Grande-Lande et du Born
- Mini-Lop Volums 1 e 2
- ESCRIVANS #4 : Jan-Peire Reidi
- Blòg
- Actualitats
- Residéncia d'escritura
- Inscripcions au Conservatòri de musica de Pau
- Chancaires de las Lanas e espectacles tradicionaus
- Lo CIRDÒC que hesteja la musica
- Lenga e torisme
- Escòlas au cinèma
- Qu’ei Natasha St-Pier qui obrí las hèstas de Baiona en occitan !
- Dab sondaqui.com descobritz la Hèsta de la Sau de Salias de Biarn
- Residéncia « editor aquitan – autor estrangèr »
- Filme en occitan
- Dià, navèth grop de musica
- Navèth CD deu grop Nadau
- Trobadors a New-York
- Concors de novèlas 2013
- Nautats ençò de « Conta'm »
- ÒC Tele, la purmèra television en occitan
- Calams Bearnés 2014
- XIVau Prèmi Aran de literatura
- Concors de Mesclum
- En st[oc]k
- Concors de kamishibai deu CIRDÒC
- La conferéncia deu landés gascon
- La bòrda de Canteguit
- Per Noste que muda
- Crida a candidatura aus artistas occitans
- Dubertura de la bibliotèca virtuau Frederic Mistral
- Amassada de primtemps deu PEN-club occitan
- Sant Jòrdi au CIRDÒC
- Concors literari deu Bornat dau Perigòrd
- Tres rendetz-vos deu Conservatòri paulin
- Soscripcion tà la Plega de l'IEO
- Resultas de l'enquèsta de Viure al País
- Total Festum en Lengadòc-Rosselhon
- Nas de Guit au Bocau Vielh
- Prèmi Pirene 2014
- Birebòc & Barabaou
- Concors d'escritura joenessa de l'IEO d'Òut
- Casting tà un filme en occitan
- Crida aus dons tà hargar ua seria en occitan
- La Ranversada-Oc'xygène a Vern
- La Chancada, traversada de la Gasconha en chancas
- Hèsta de la husta
- Trobada « Guillaume d'Aquitaine »
- Seminari sus l'economia deu PCI
- Jornada d'estudis 2014 deu CIRIEF
- Cors d'occitan a distància
- 1, 2, 3... Carles Mas
- Nautats sus ÒCtele
- Jornadas deu libe d'Ortès
- La samponha que torna sus Pastel
- Calams Bearnés de 2015
- Gran concèrt de Lambrusquèra e Los Pagalhós
- Lo patrimòni bearnés au JT de TF1
- Liurament deu prèmi Paul Froment
- Seminari d'escritura de scenaris en occitan
- Navau edicion deu prèmi Llanterna Digital
- Concors de novèlas 2014
- Crida a projèctes deu Parc naturau regionau Peirigòrd-Lemosin
- Concors bigordan d'expression gascona
- XVau Prèmi Aran de literatura
- Navèth site d'Oralitat de Gasconha
- Tractament documentari deus archius sonòrs inedits
- Cant en lenga d'òc
- Musicas actuaus : Concors EHrZ obèrt a l’occitan
- Associacion Barataria
- Concors « Escriure en lenga d'Òc »
- Inauguracion de la Bibliotèca Bernard Lesfargues
- Formacion suu PCI en França
- Parescuda de "Medin'Aqui"
- PCI e numeric : transmission, participacion, enjòcs
- Parescuda de "L'hora de marxar"
- Las hèitas de Kévin - Kévin que's banha
- Concors de novèlas 2015
- Hestau Occitània 2015
- Formacion en danças tradicionaus
- Parescuda de "Bal gascon II - La Reconquista" de la Companhia Crestian Josuèr
- Formacion a l'occitan tà l'audiovisuau
- Las hèitas de Kévin - Kévin que canta
- L'OPLO qu'ei creat
- Assimil occitan en version numerica
- De Còr e d'Aush
- Lexic de la restauracion escolara dens lo tèrm'Òc
- Parescuda de "Guilhem de Peitieus, duc d'Aquitaine, prince du Trobar"
- Estagi suu branlo d'Aussau a Tolosa
- Comunicacions en linha suu tractament automatic de la lenga
- Las hèitas de Kévin - Kévin que hè bastir
- Crida a tèxtes tà ua antologia poetica
- Wikimedia e las lengas de França
- Parescuda de "Jaufré, chevalier du pays d'oc"
- Prumèr Seminari annau en etnomusicologia de França
- Parescuda d'"Opus dus" de Clica Dròna
- Estagi entà contar
- Deu folclòre dinc a l'etnologia : un ahar de hemnas ?
- Crida a mobilizacion tau 24 d'octobre a Montpelhièr
- Parescuda de "Ua lenga qui s'esvaneish"
- Parescuda de "De manta e de mordics 2"
- Parescuda de "Ligams" de Vox Bigerri
- Parescuda de "Se Canta que cante"
- Un repertòri numeric deu patrimòni culturau occitan
- Parescuda de "La Novem dap companhia" de La Novem
- Parescuda de "Tan Petit"
- L'InÒc Aquitània aus encontres literaris de Pau
- Parescuda de "Daus vistons dins la nuech"
- Parescuda de "Ara" de Rodín
- Rapatonadas en Cantal
- Parescuda de "Lexics gascons inedits"
- La Setmana qu'apèra a s'abonar
- Taula redona aus encontres literaris
- Parescuda de "Flors de Gasconha"
- Parescuda de "L'Ostau deus lops"
- Concors de novèlas deu Lecteur du Val
- L'OPLO que recruta lo son director
- Sirventés que recruta
- Trobadors a Montpelhièr : concèrt, estagi e seminari
- Adiu a Patric Cadeillan
- 12au Jornada deu Patrimòni Culturau Immateriau
- Parescuda de "Las hemnas"
- Parescuda de "Fantasias"
- Concors de produccions gasconas
- Era Pastorala de Nadau
- Presentacion de "Conda'm eth Coserans"
- Parescuda d'"Antòni o la resisténcia"
- Jean-Claude Coudouy que se n’ei anat
- Talhèrs de dança au Passatge d'Agen
- Parescuda de "Nadau, Nadau !"
- Eaux'céans
- « Fascinante Aliénor d’Aquitaine » : lectura-conferéncia a la Mediatèca de Pau
- Aperet a projèctes deu PNR Peirigòrd-Lemosin
- Ua borsa CIFRE tà l'etnopòle InÒc Aquitània
- 24au Concors bigordan d'expression gascona
- Tremplin musicau « Plein Chant »
- L'artisanat : un patrimòni viu, ua riquessa
- Libes enregistrats a Letras d'Òc
- XVIau Prèmi Aran de Literatura
- L'antropològue Daniel Fabre que ns'a quitats
- Session 2016 deu DCL occitan
- Un MOOC tà contribuir a Wikipèdia
- Borsas « Ensenhar » 2016
- Parucion "Contes deus Monts e de las arribèras" a escotar
- Crida a menestrèrs
- Descobritz « Las cançons deus trobadors au sègle d'Alienor d'Aquitània »
- Agenda setmanèr deu 14 au 20 de heurèr 2016
- L'InÒc Aquitània a la Calandreta paulina
- Bal en vila
- La grande folie
- Quinzena occitana 2016
- Pascas en musica
- Carnaval es arribat !
- Carnaval deu Nontronh
- « Jornada del libre occitan » a St Orenç de Gamevila
- Encontres d'autbòis deu domeni occitan
- Tralhaires
- Lo Primtemps de l'arribèra
- Jornadas de sensibilizacion a la lenga e la cultura occitana
- « Lubat dans tous ses états »
- "Sonnailles" en concèrt
- Publicacion deu libe CD "Chants occitans du Périgord et d’ailleurs"
- Actes deu collòqui TLRF 2015
- Vriulonadas en Peirigòrd
- Parucion deu CD « La destinada » de Marilis Orionaa
- Estagi de cants de l'Edat Mejana
- Concors literari deu Bornat dau Perigòrd 2016
- Cocanha au hestau Xarnegu Eguna 2016
- La Maiada a Anglet
- Generacion paratge
- Plaqueta suu bilingüisme - edicion 2016
- Congrès de l'AIEO de 2017
- Parescuda deu CD « Braçat de bòis »
- Chivalièr e hussard sus ÒcTele dab Conta'm
- Collòqui : Espiars crotzats sus procès de transmission de las musicas tradicionaus de la francofonia
- Parescuda de "Qui a pilhat las lordèras ?" en çò de Per Noste edicions
- Liurament deu prèmi Pèir de Garròs
- André Minvielle a Bordèu
- Concors Imatges e tèxtes en occitan
- Toponimes occitans sus Google Maps
- Parescuda de "Léon Accordéon" : un conte musicau tà descobrir la musica tradicionau.
- Pyrénées Aventures : Demorança culturau, lingüistic e esportiu
- Calams Bearnés 2016
- Retrobatz la Plega de l'IEO
- Trad’envie a Pavia
- Parucion de "Lo son d’aquela votz"
- La Ringueta, hèsta deus jòcs tradicionaus
- L’InÒc Aquitània invitat au Congrès annau de l’Associacion canadiana d’etnologia
- Prèmi especiau tau concors literari d’Ací Gasconha
- Navèra opcion lenga e cultura occitana tau Master MEEF a l’ESPE Aquitània
- Teatre : Lo còp de pè de l’aso
- Crida a projèctes 2016 entà las musicas actuaus en Region ALPC
- La cité en’chantée a Sent Macari
- Campestral 2016
- Parescuda de "Jantin deus Peluts" de Michel Piquemal, éditions Cap'òc
- Estagi de danças e bal a Sent Maurin e Puegmiròl
- Hestau « Les Phonies Bergères » los 27, 28 e 29 de mai 2016
- Balad'òc Tula
- Parescuda de dus escrivans deu Medòc a las edicions des Régionalismes
- « Tarba en Canta », hestau internacionau de polifonias
- Parescuda de "Lo Cantal al fial de sas ribièiras" de Georges-Maurice Maury, edicions La Cabreta
- Parescuda deu "Petit Nicolau en gascon", edicions IMAV
- « Fête de la Transhumance » a Ardiòs Ishèra
- Espròvas d’Escapolaire
- Parescuda de "Contes d'un doman acabat" d'Eric Roulet et Nathalie Roulet-Casaucau a las edicions Sud-Ouest
- Estagi de Mochico e bal
- Auhèrta especiau revista País gascons
- Hèsta deu Conte, 12 de junh 2016, La Comanda
- Finalas 2016 deu campionat de França de quilhas de nau
- Parescuda de "Letras au nin" de Didier Tousis
- Ua navèra revista occitana en linha
- Crida a soscripcion tà l'edicion integrau de las òbras d'Antony Tozy
- Escapada gascona
- Huec de Sent Jan a Lescar
- Los Pifres de Garona que hèn lo lor hestau !
- Navèth diccionari occitan gascon-francés
- Nueits atipicas en Sud Gironda
- Lo Rondèu de Castèthnau
- Boha en viu ! Navèth album d’Adrien Villeneuve
- Ueitau edicion deu hestau Nas de Guit
- Huecs e flors de Jurançon – 24 e 25 de junh 2016
- Parescuda de "Lo crimi deu Comte Neville" d'Amélie Nothomb
- 97au Felibrejada en julhet 2016
- Un clavèr predictiu en occitan
- Calandreta que recruta ensenhaires
- Codefest
- Vacanças d’estiu 2016 a la Bòrda pedagogica de Cinquanta
- Obertura d'ua classa bilingua a Pau
- BaTelÒc
- Amontanhatge 2016 en Vath d’Aussau
- Escòlas e universitats occitanas d’estiu
- Demoranças de vacanças d’estiu animadas en occitan dens los Pirenèus
- DANCEM
- Ua vidèo suu tribalh de formatatge deu Congrès
- Prèmi Jan Moreu
- PCI : L’InÒc Aquitània acreditat per l’Unesco
- Seradas pastoraus e sopars de l’aulhèr a Aràmits
- Parescuda de "Des histoires de mots, du latin au gascon"
- Tornar sus las jornadas d’estudi « Inventaris deu patrimòni culturau immateriau de França »
- Edicion 2016 deu hestau Camins de Crabas
- Las hèstas de la Magdalena, edicion 2016
- Hestau d’Òc Si Gausas
- 23au Hèsta deu hromatge en Vath d’Aspa
- L’exposicion caminaira PCI a Limòtges
- Ensenhament de l’occitan a l’Universitat Bordèu – Montaigne
- Concors d’entrada DNSPM / Licéncia , 2016-2017
- Formacion PCI : Ua navèra dinamica taus territòris
- Invitacion a escríver : « Arricoquets »
- Parescuda de "Los de Còpa Chastenh, vint ans pus tard"
- Los estagis orquèstra de sonsaina 2016 – « La Manivelle Joyeuse »
- Escòla occitana d’estiu 2016
- Hèstas de Laruntz, 2016
- Deu 16 au 21 d’aost 2016, hètz-vse trobaders au Hestiv’Òc a Pau !
- La Garburada d’Auloron, edicion 2016
- Trad’Azun
- La Hèsta de Noste Païs 2016
- 5au Collòqui internacionau deu CFPCI
- Òut e Garona : Planvienguts à l’Ostau Marmandés !
- 37au edicion de la Hèsta de la sau
- Collòqui internacionau « L’inventari de las hèstas en Euròpa. Comparèrs e navèths metòdes d’estudi »
- Parescuda de "Carlamusas occitanas"
- 10au edicion de la Hèsta de la husta
- Shens papèrs
- Trobada internacionau Bernat de Ventadorn
- Crida a projèctes artistics 2016
- Hestau Occitània 2016
- Hera de la Leitèra 2016
- Hèsta deus Aulhèrs d’Aràmits
- Espectacle de la Pastorala de Monenh
- Nueit deu Patrimòni a Benessa de Maremne
- Sortida de Tan Gran a Per Noste
- Fablèls calhòls : auhèrta de lançament
- Bal e estagi dab Crestian Josuèr
- Hestau Planvengut 2016
- Estagis de boha
- Hestau 2016 Musicabourdons
- Lo hestau de Siròs que celèbra lo son 50au cap d’an
- Serada de sostien tà La Setmana
- Mascaret, lo hestau occitan de Bordèu
- Hèsta de l’amontanhatge d’Auloron
- Formacion a la traduccion
- Quand la craba crabidarà
- La hera deu hromatge de Laruntz, edicion 2016
- Sortida de "Études sur la littérature occitane du Moyen Âge"
- Publicacion bilingua de cançons de Bernat de Ventadorn
- « Maraton de la canta » a Salas de Baura
- Jornada diatonica
- Lo BAFA occitan
- Cafè Bearn : Descobritz los trobadors d’Aquitània
- Talhèrs e velhadas dab la Manufacture Verbale
- L’Ofici que recruta
- Dusau prèmi de traduccion
- Lo site web de l'InÒc Aquitània que pèthmuda
- Los cors deu CFPÒc Aquitània que tornan
- Hèsta de l'autona a Montaner
- 1, 2, 3... Jan Mari Carlotti
- Parucion deu Lexic de la corsa landesa
- Agenda culturau deu 24 au 30 d'octobre 2016
- L'Estrambòrd
- Parucion de "En tot caminar"
- « Diversitat », lo navèth album de Parpalhon que vien de sortir
- Estagi de dança e bal trad’ a Boeil-Bezing
- Musiques occitanes
- « Los Seuvetons » que hestejan los lors 31 ans
- Agenda culturau deu 31 d'octobre au 6 de noveme 2016
- Clap de lenga
- L'occitan au Salon deus seniors de Pau
- Agenda culturau de noveme 2016
- Trad'Harmonie
- Inauguracion de l'Ostau Marmandés
- Estagis e bal a Montcauv
- Sortida de Ua sopa de calhau
- AG de creacion de l'associacion Ligams
- Autonada au Mont
- Publicacion de Una lonja convalescéncia
- Sortida de « La pindòrla de Kihia »
- Cançons de Bernat de Ventadorn a Pau
- Les idées mènent le monde, edicion 2016
- Encontres au torn de la mediacion culturau
- Estagi musica, danças, cant a Arsac
- Patrimònis documentaris : encontres internacionaus en Navèra Aquitània
- 2nd Seminari annau en etnomusicologia de França
- Publicacion de "Toponymie gasconne du Sud Gironde"
- Oc-a-ton a Vilhèra los 9 e 10 de deceme
- Assisas per la lenga occitana
- Publicacion de « Estives d'Ossau »
- « Frequéncia cantèra », lo navèth CD de Balaguèra
- Bal en construccion
- Que sòrt lo doble CD « Bodega en viatge »
- 25au concors bigordan d'expression gascona
- Agenda culturau de deceme 2016
- Los Calams bearnés que tornan
- "Sorrom Borrom" sus France Culture
- « Lo temps de la gruas » que sòrt en occitan
- Halha de Nadau a Arrion
- Concèrt occitan de Nadau a Geniçac
- Que sòrt lo CD « Aròu » de Daunas de còr
- Tots en dança 2017
- Que sòrt « Lo qui marmusava dens l'escuranha »
- Halha de Nadau a Cabanac e Vilagrans
- « Lo lop d'Irati » que sòrt a IÈO Edicions
- Flor Envèrsa que presenta « Alvernha »
- Lo CFPO en 2017
- Navèth CD de Vox Bigerri e Les Chanteurs Pyrénéens de Tarbes
- Uzestival de Cap d'An
- Bona Annada 2017 !
- Estagi de Congos a Comensac
- Agenda culturau de genèr 2017
- Navèth CD de Didier Tousis
- Las òbras completas d'Antony Tozy que son publicadas
- Quate DVD’s navèths a Conta'm
- Exposicion « Bona annada »
- Borsas « Ensenhar » entaus ensenhaires
- Lo navèth CD « Ors » d'Artús
- La maison comuna de Vilhèra que's bilingüiza
- Sortida deu CD « 337 » de Faburden
- Dictada occitana en Aquitània
- Michaël Bourry que sòrt lo son prumèr CD !
- "Òmes e femnas dau landés"
- Publicacion : « Patrimoine culturel immatériel et numérique » a las edicions l’Harmattan
- Calam en gascon 2017
- Calandreta que cèrca un(ua) ligaire(a) tà la Federacion Aquitània
- En 2017, retrobatz l'emission Adishatz !
- Agenda culturau de heurèr de 2017
- L'InÒc que presentè los sons vòts tà 2017
- Descobritz "Diu Negre"
- Formacion au PCI : estudiants e professionaus
- "Week-end au Château" a Senon
- Collectocreacion
- Carnaval qu’arriba !
- Carnaval de Geronce
- Assisas de la lenga occitana
- Iniciacion au doblatge en occitan
- Ua convencion tà l'ensenhament de l'occitan
- ÒC-BI Aquitània que cèrca un encargat de mission
- Cafè Bearn : (Tornar) har Carnaval
- Hèsta deus bueus gras
- "Arricoquet", lo navèth CD deus Seuvetons
- Faranlà de Laruntz
- Crida a enviar manuscrits (colleccions d’etnologia)
- Estagi de Borrèias deu Berry
- Uzestival ivernau
- Projeccion deu filme documentari « La classe de Saint-Sever »
- Un DVD sus las lutas en Lemosin
- Agenda culturau de març de 2017
- Carnaval de la Vath Vielha
- Sortida de "Los ensenhaments de M. Lapluma"
- Hestiv'Òc de nèu
- Tresaus encontres « Anthro-Pau-logiques »
- Bal e estagis a Sent Romans - Lo Nòble
- Un libe tà parlar plan la lenga
- Bal en vila
- L'occitan dens las cordèras de l'Universitat de Bordèu
- Estagi de carlamusa, de flabuta e de danças deu Berry
- Carnaval occitan de Brantòsme
- Estagi de congos e bal
- Quinzena occitana 2017
- Pòrtas obèrtas de las Calandreta de Bearn
- Publicacion de « Interférences linguistiques entre basque et gascon (béarnais) »
- Inscrivetz-vse au concors de cant de Bastides enchantées
- Estagi intensiu de perfeccionament a l'occitan gascon
- Estagi de descobèrta de las musicas tradicionaus
- Cantem tots
- Espectacle Beach Bougnats e Tots en dança
- Agenda culturau d'abriu de 2017
- L'Enchantada
- Session de 2017 deu DCL occitan
- Lo Primtemps de l'arribèra
- Colonia de vacanças tà descobrir l'occitan
- Teatre de Simin Palay
- Jornadas de formacion au PCI a Ais de Provença
- Maiada d'Anglet
- Navèth àlbum de Cocanha
- Escambilingüe
- "Hommes et Femmes du Landais" a Bordèu
- Agenda culturau de mai de 2017
- Estagi de danças de Provença e de las Valadas
- Publicacion d'un armanac occitan
- Artics en canta
- Paratge 2017
- Duas istoèras taus mainatges
- Accents du Sud a París
- Un navèth CD per la Brigada
- Auhèrta d'emplec de Calandreta Bearn
- Ua senhaletica trilingua a l'UPPA
- Collòqui inaugurau de l’Etnopòle basco
- Xarnege que hè sortir un CD 4 títols
- Roncesvals, poèma epica trilingüe de Manciet
- Campestral 2017
- Memòria en partatge
- La Tròba : antologia comentada
- Agenda culturau de junh 2017
- Agenda culturau de julhet 2017
- Tokyo sur Dordogne
- Tarba en canta 2017
- Nuits atypiques
- Balmesclat a Beuste
- Tradethik productions
- Partatge de Simple tres
- Un CD qui barreja musica tradicionau e electronica
- Fifres de Garonne
- Hèsta d'Ornon
- Percors d’Educacion artistica e culturau Occitan : Darrèrs dias tà s’inscríver
- Navèth libe taus mainatges a Per Noste
- Escaudes hèi sa gascona
- Assisas per la lenga occitana dens las Hautas Pirenèas
- Felibrejada de 2017
- Un encontre enter Peitau, Lemosin e Bearn
- Un roman istoric de Joan Loís Lavit
- Dancem 3
- Crida a projèctes tà las musicas actuaus en Navèra Aquitània
- L'emission "Meitat chen, meitat pòrc" en libe-CD
- Los PEAC 2017/2018 que’s preparan !
- Pastorala Aussalesa
- Los transpòrts interurbans en occitan
- Hestau au Pati
- Hèstas de la Magdalena
- Publicacion deus actes de la Trobada d'agòr de 2015
- Festiv'Cornemuses
- Publicacion deus actes deu XIau Congrès de l'AIÈO
- Hèstas de Baiona
- Soscripcion a la Plega de l'IÈO
- 40au Hestejada de las arts
- Hèstas de Dacs
- Agenda culturau d'agost de 2017
- Musicalarue 2017
- Escòla occitana d'estiu 2017
- Hèsta de Nosta Dama
- Hestiv'Òc 2017
- Pyrénéennes de Morlaàs
- Dusau edicion de Trad'Azun
- Agenda culturau de seteme de 2017
- Hèsta deus Aulhèrs d’Aràmits
- Hèsta de la sau
- Lengas shiuladas : mort de René-Guy Busnel
- Sortida de l’àlbum d’Aronde
- La Dintrada
- Jornadas deu Patrimòni au Musèu d'Aquitània
- Oralitats, de l'enquèsta a l'escot
- Un conte d'Eva Cassagnet
- Nhòrlas
- Hestau de la cançon e de la cultura bearnesa
- Utís pedagogic tà suscitar las interaccions oraus
- Mascaret (Hestau occitan de Bordèu)
- Antropologia deus inventaris e sistematica deu patrimòni
- Entre deux cieux, encontre Bretanha/Occitania
- Bestiari fantastic deu Perigòrd e Lemosin
- Hera deu hromatge de Laruntz
- Hèsta a Argenton
- Estagis e bal a Flurac
- Estagi de cant francés-occitan a Nontronh
- Analisi e transmission deus congòs de las Lanas
- Istòrias estranhas e contes bistòrts
- 5au Maraton de la Canta
- Agenda culturau d'octobre 2017
- Nadau au Zenit de Pau : parescuda en CD e DVD
- Inauguracion de PCILab au ministèri de la Cultura
- Estagi Boha a Astahòrt
- Lexic occitan de l'istòria-geografia
- 10au Encontre internacionau deu patrimòni istoric
- Formacion « Frequentar, practicar, arrecaptà’s la cultura occitana uei »
- As paysans coume jou
- Estagi e bal Ossadjas
- Un recuelh sus Rigaud de Barbezieux
- 1, 2, 3, Luis Miguel Bajén
- 3au Seminari annau en etnomusicologia de la França
- Contes e cronicas deu Baish Ador
- Mustra de cinèma occitan a Lanas
- Omenatge a Daniel Fabre
- Agenda culturau de noveme 2017
- Un florilègi de l’òbra de Pèire Miremont
- Un lexic dedicat aus noms pròpis
- La Nueit deu Trad’ a Sent Joan de Verges
- Camin de Lenga sus Òc Tele
- Concèrt de cants polifonics e cantèra a Laruntz
- 40 ans de Cant’i Danç’ Morlanés
- Autonada deu Mont
- Formacion « Frequentar, practicar, arrecaptà’s la cultura occitana uei » a Bordèu
- DVD deus 40 ans sus l’empont de Peiraguda
- Estagi musica, dança e canta a Arsac
- “Rescontres” a Agen
- Trobada d’Agòr : Vastin Lespy
- L’Occitan au Talhan
- Un libe tà parlar deu terrorisme
- Estagi de cants polifonics a Samatan
- “Les idées mènent le monde”, edicion 2017
- Inscripcions au Diplòma de Competéncia en Lenga Occitana
- Auhèrta d’emplec : tecnician-desvolopaire en « lenga e cultura Gasconas » (Ò/H)
- Conta'm : A la descobèrta deu doblatge
- “4 sasuak, à la croisée des cultures”
- Conferéncia sus Nadau en occitan-Bearn
- Jornada « Trad’En Médoc » a Listrac
- Un recuelh de contes deu Coserans
- Los mots e lo baston
- Agenda culturau de deceme 2017
- Sortida deu CD d’Arredalh
- Halha de Nadau a Cabanac e Vilagrans
- Estagi de danças de creacion
- Openstreetmap en occitan
- Halha de Nadau a Vasats
- Los Contes d'un doman acabat premiats
- Tenguda plenària de l'Amassada
- Halha de Nadau e bal a Tartàs
- Dòba de Nadau
- L’InÒc Aquitània qu’arcuelh lo D’ÒC Show
- Obertura deu DU d’Occitan a l’Universitat Bordèu-Montanha
- Las dadas deu Congrès en API
- Prumèr album d’Arredalh
- Réveill’ÒC deu 31 de deceme 2017
- Un navèth recuelh sus la bohas ancianas
- Estagi de fandango a Salas de Baura
- Bona Annada 2018 a tots !
- Agenda culturau de genèr 2018
- Pèire Petit en representacion dens tot lo Bearn
- Tralhaires de Joan Francés Tisnèr a Salias
- Talhèrs deu Patrimòni Culturau Immateriau a Carcassonna
- Publicacion de Tròç de Via de Lydie Balloux
- Un wiki qui prepausa fichas gramaticaus occitanas en linha
- Cors PCILab-Wikipèdia a l’Universitat Paris-Nanterre
- Carnaval Biarnés : Lo tornar de Sent Pançard
- Calendaris trilingües de la Region Navèra Aquitània
- Folies électorales – Le manuscrit Codersac
- Un navèth filme doblat per Conta’m
- Loulou Mandère : las flors de l’amistat
- Agenda culturau de heurèr 2018
- Dias de formacion au Patrimòni Culturau Immateriau
- GAEL-ÒC
- Estagi « Parlar » de Carnaval
- Dictada occitana en Navèra Aquitània
- Un estagi de danças tradicionaus en Dordonha
- Ua navèra trajectòria multidiplomanta en musica tradicionau
- Carnaval qu’arriba a Pau !
- Hèsta deus Bueus Gras de Vasats
- Dimenjada de dançar au Castèth Palmer
- L’association Vath d’Aspa que hè sortir un doble CD
- Carnaval de Geronce
- Jornada d’estudis sus l’ensenhament de l’occitan a Peçac
- Presentacion deu DVD de la Pastorala Aussalesa
- ESCRIVANS : Pertrèits d'autors occitans
- Concèrt d’ivèrn de la Pastorala de Nai
- Sénher Ram en DVD
- Dispositiu Ensenhar 2018
- Crida a projèctes d’ÒcTele
- Cantas e contes pirenencs a Cierp e Gaud
- Jornada Gascona a Casaubon
- Espectacle « Que reste-t-il d’un poème pour le monde ? » de Didier Tousis
- Ètz occitanofòne ? Participatz a un sondatge sus l’occitan !
- Navèra creacion francooccitana de la companhia Nordack : « L’òme que plantava daus arbres »
- Talhèr de danças tradicionaus a Moissida
- Jorn de la Votz – Estagi de cants polifonics a Larbei
- La Cleda : Navèra publicacion deu labèl Pagans
- Mort de Bernard Lesfargues
- Agenda culturau de març 2018
- Estagi Pifre, Clarin e Tambor
- Jornada dab l’ACPA a Milhan de Garona
- Crida a comunicacions tà l’OLO n° 8
- Carnaval de la Vath Vielha 2018
- Mustra « Ua Lenga, l’Occitan » au Licèu Jacques Monod
- Hestiv’Òc de Nèu, dusau edicion
- Duas Lengas, quina escadença !
- Estagi de sauts bearnés a Asson
- Carnaval occitan de Brantòsme
- Un libe tà sensibilizar au gascon
- Setmana pòrtas ubèrtas de las Calandretas deu Bearn
- Agenda culturau d'abriu 2018
- Congrès internacionau : Lengas patrimòni e identitat, perspectiva educativa
- Participatz a la corruda La Passem !
- Dias de formacion au patrimòni culturau immateriau a Vitré
- Collòqui internacionau suu PCI
- Restitucion de las enquistas microtoponimicas
- Collècta « Vita e memòria de l’Ador »
- Navèth album de Montanhas e Ribèra
- Objectif Bal a Ordisan
- Lo Primtemps de l’Arribèra
- Hèsta de la Prima deu Med’Òc de Pau
- Cantem Tots a Morlaàs
- Quinzau edicion deu hestau occitan Passa-Pòrts
- Hestejada de Bigòrra 2018
- Quinzena Occitana en Òut e Garona
- Tralhaires de Joan Francés Tisnèr
- Un obratge suus vriulonaires tradicionaus deu Comengés e deu Coserans
- Dordonha : Hestau Paratge 2018
- Hestau de las Vaths e deus Aulhèrs a Laduish
- Hestau Pirenèus Breizh
- Jornadas Occitanas de l’ÒPLO : Collègis-Licèus 64 e 40
- Agenda culturau de mai 2018
- Hestau Xarnegu Eguna
- Serada de l’Esquireta
- Setmana gascona e Maiada a Anglet
- Ua gramatica suu gascon de Fèlix Arnaudin
- Auhèrta d’emplec deu Conselh Generau de las Hautas Pirenèas
- Uei en Gasconha : Inauguracion d’un espaci culturau a Anglet
- Bèth peu de sau, blòg deu Comissari Magret
- 20au Hestau Trad’Envie
- Mini-Lop Volums 1 e 2
- Forum Euroregional « Culturas popularas en dialòg / Cultures populars en diàleg »
- Escambilingüe 2018
- Campestral 2018
- Hestau 2018 de Musicas, Danças, Cantas tradicionaus a Asson
- La Passem! 2018
- 23au Liurament deus prèmis deus Calams Bearnés
- Estagi Parlar dab lo CFPÒC
- Agenda culturau de junh 2018
- Estagi de gascon dab G.A.S.C.O.N. Lanas
- Educacion Artistica e Culturau : Crida a projèctes Patrimòni occitan entà l’annada 2018-2019


text:
10 novembre 2010
La dinda de Schrödinger
Embé un pauc d'avança sus nadau qu'arriba, vos vau mostrar coma un fisician vos pòu ajudar per còire la dinda. Vaqui l'imatge : Sias en familha, es l'après-dinar, l'oncle Marius va querre lo pastis e lei bolas, e aqui tot d'un còp tanta Mirelha que s'en va coma un ulhauç en cridant "Ou ! Siéu tardièra per mon rendez-vous en cò dau peruquièr, mi survelhès la dinda ?". E vòles demandar quant de temps qu'es ja partida ! De segur, celibatari(a) que sias, as ges d'idèia dau temps que cau per còire una dinda, que totjorn crompras... [Lire la suite]


text:
Empèri roman d'Occident
L'Empèri roman d'Occident es l'Estat successor de l'Empèri Roman, quand aquel foguèt divisat lo 395 ApC a la mòrt de Teodosi I lo grand, que daissèt la part occidentala de l'empèri a lo sieu filh Onòri, e la partida orientala al sieu filh Arcadi.
Son istòria essenciala seguís aquelas dels Visigòts federats.
Somari
- 1 La fin de l'Empèri Roman d'Occident
- 2 Emperaires d'Occident
- 3 Cambiaments dins l'armada romana
- 4 Decadéncia occidentala e prosperitat orientala
- 5 Invasions germanicas
- 6 L'agonia finala de l'Empèri Roman d'Occidant
- 7 Principals motius de la desapareisson de l'Empèri Roman d'Orient
- 8 Division de l'Empèri Roman d'Occident
- 9 Referéncias
- 10 Vejatz tanben
- 11 Bibliografia
- 12 Ligams extèrnes
La fin de l'Empèri Roman d'Occident[modificar | modificar la font]
Juli Nepos envièt una armada contra los visigots jol d'Orestes. Aquel, puslèu que d'utlizar sas tropas per combatre los visigòts, se rebelèt e marchèt contra Ravena ont èra Nepos, amb l'intencion de lo destronar e se proclamar a sa plaça. Nepos, qu'aviá pas de fòrça militars, fogiguèt a Dalmàcia (ont demorèt fins a son assassinat en 480) e Orestes dintrèt a Ravena e proclamèt Emperaire lo sieu pròpri filh Romul August, menor d'edat, conservant lo meteis lo poder efectiu coma regent en 475.
Orestes confièt l'armada a de sosten eruls, que lo cap èra Odoacre, los prometent la cession de tèrras. Fàcia a l'impossibilitat de veire complida la paraula donada, Odoacre tardèt pas a se rebelar. Orestes Fogiguèt a Pavia mas Odoacre prenguèt la vila, capturant e executant Orestes. Romul August, Emperaire en títol, qu'èra un mainat amb pauc capacitat, foguèt perdonat.
Mai s'Odoacre prenguèt per se meteis los insignes imperials, l'Empèri s'atudèt de fach. Basilisc en Orient reclamèt la succession (que li reveniá juridicament, mas qu'èra pas admissible qu'un barbar podava pas ocupar lo tròn) e Nepos a Dalmàcia conservèt lo títol imperial. Basilisc foguèt destronat pauc après per Zenon l'an 477, que mantenguèt lo títol d'Emperaire d'Occident, e Nepos foguèt assassinat en 480 e los sieus domènis passèron edins sa màger partida dins las mans d'Odoacre (unas zònas foguèron ocupadas per l'Empèri d'Orient), los conservant fins a que los ostrogòts de Panònia, que comencèron a atacar Dalmàcia en 481, se foguèron sacat en 489.
Odoacre prenguèt las insignes imperials amb lo títol de patrici donat per l'emperaire d'Orient, mas sens que foguèsse reconegut fòra d'Itàlia. Zenon donèt lo títol d'Emperaire a Teodoric lo grand, rei dels ostrogòts, qu'ocupèt Itàlia e après tres ans de sètge de Ravena, tuèt Odoacre, mas Teodoric prenguèt pas mai lo títol.
Emperaires d'Occident[modificar | modificar la font]
Los sobirans màger (levat los usurpators menors) èran:
- 395-423 Onòri
- 407-411 Constantin III (cesars Constant e Julian)
- 409-415 Prisc Atal (jos contraròtle Visigòt)
- 411-413 Jovin (cesar Sebastian)
- 418-421 Constanci III (coemperaire amb Onòri)
- 423-425 Joan
- 425-455 Valentinian III
- 455 Petròni Maxim
- 455-456 Avit
- Ricimer (regent)
- 457-461 Majorian
- 461-465 Libi Sever III
- Ricimer (regent)
- 467-472 Antèmi
- 472 Olibri
- 473-474 Glicèri
- 474-475 Juli Nepos ( en Dalmàcia fins a 480)
- 475-476 Romul August
- 476-493 Odoacre (patrician)
Cambiaments dins l'armada romana[modificar | modificar la font]
Lo cambiament màger que se produguèt entre las epòcas de la pax romana e la division de l'Empèri Roman se vegèt subretot dins l'armada romana. Après la Batalha de Adrianòpolis, l'empèri abandonat de basar son estrategia en la formacion de legions per de cavaleriá; las armas utilizadas per las legions, coma lo gladius o lo scutum, foguèron remplaçadas per la mai longa spatha e d'escuts de forma redonda, al biais barbar; las popularas armaduras romanas, la lorica segmentata donèron foguèron replaçadas per las mens caras e d'eficaças còtas de malhas, que de per abans èran utilizadas per las tropas de sosten. Aquò se deu, d'un costat, al fach que l'armada romana comencèt a introduire de guerrièrs barbars dins l'armada, lo federati. E de l'autra, a causa de la raretat d'aur dins las arcas imperialas, qu'obliguèt a l'armada romana de mermar lo còst dels sieus materials.
En mao dels cambiaments materials e estrategics de l'armada, la raretat de caps militars capables foguèt tanben un factor decisiu. Dins los darrièrs temps de l'Empèri Roman d'Occident, gaireben la totalitat de l'armada romana èra compausada per barbars federati. Çò vòl dire que la disciplina tactica e militara, qu'aviá donat tant de reputacion a las legions dins lo passat èra, passat. E la manca de caps militaras qu'avèm ja mencionat fasiá que las armadas èra jol comandament de generals incompetents, puslèu que pel sieus meritis e n'èran per la siá proximitat als governaires romans. Èran pas gaire de líders capables, qu'amb abiletat e adresa capitèron als merits per l'empèri, en luchant subretot contra los barbars o en revòltas intèrnas, coma o foguèron Flavi Aeci, Estilicon o Ricimer, mas a causa de l'excès de popularitat qu'avián prés mercés als sieus successes, o èran assassinats de geloses, o s'profechavan del poder qu'avián per governar en nom d'autres.
Decadéncia occidentala e prosperitat orientala[modificar | modificar la font]
A la mòrt de l'emperaire Teodosi I, aquel dividisèt l'Empèri Roman en doas mitats, a son ainat, Arcadi, li donèt lo tròn de l'Empèri Roman d'Orient, a al cabdèt, Onore, lo nomenèt emperaire d'Occident, sabent que son filh èra fòrça jove, nomenèt lo general Estelicon tutor. Après la division de l'Empèri Roman, l'Orient comportava Ispània, Itàlia, Gàllia, Britània, Magrèb e las còstas de Libia, l'Orient comportava la peninsula dels Balcans, Anatolia, l'Orient Mejan e Egipte, e venguè l'Empèri Bizantin, non venet de Bizanci, ancian nom grèc de sa capitala Constantinòble.
Onòri situèt sa capitala a Milan. dempuèi de temps, ja, la mitat occidentala de l'Empèri Roman èra somés a de guèrras civilas pel poder de contunh, amb de generals que se rebelavan cada meses e s'autocoronavan d'emperaires alternatius, subretot en Britània e Gàllia. A aquel encastre complicat, qu'èra fòrça malaisit manténer lo govèrn sus l'Empèri de l'Occident, s'apondavan las contunhas ingeréncias dels pòbles barbars, que s'opausavan alternativament als òrdres d'unes o d'autras pretendents o trencavan amb totes se liurant al sacatge segon los desir.
Mai, l'Occident patiguèt plan fòrça de las consequéncias de la crisi del sègle III, alara que l'Orient capitavan se recuperar pauc a pauc, malgrat las menaças termierèras dels gòts e dels sassanids, a causa dels revenguts dels rics camps d'Anatolia e Egipte, sa melhora coesion intèrna e sa populacion mai abondianta e mens tocada per las guèrras civilas, la corrupcion e las pèstas que l'Occidant.
Invasions germanicas[modificar | modificar la font]
La crisi asasiguèt l'Orient quand los visigòts jol comandament d'Alaric I se dirigiguèron cap a Itàlia en 402. Dins un primièr temps, lo general roman d'origina vandala Estilicon, una de las darrièras grandas figuras de militaras de l'Occident, capitèt a derrotar Alaric I a la Batalha de Pollentia. Pamens, las tropas romanas èran pas tan nombrosas que dins los tempses precedent e Estilicon poguèt somque amassar los òmes sufisents retirant bona part d'aqueles basats sus la frontièra del Ren. Alara, la Nadal de 406 los vendals, suèus, francs e dins una mendre mesura los gepids, alans, sarmats e eruls, crosèron de manièra massiva lo riu gelat e s'espandiguèron coma una plaga per tota Gàllia e après per Ispània, saquejant totas las vilas sul passatge.
Pauc après Alaric I tornèt menaçar Roma exigissent lo pagament d'importants tributs, alara qu'en Britània un nòu usurpator se coronava d'esprel coma Constanci III. Estilicon foguèt incapable d'atudar la crisi e, victima de las conspiracions dels pretendents d'Onòri, foguèt executat en 408. Las tropas romanas abandonèron Britània alara qu'èra ocupada per de nòus contengents barbars per calmar la situacion en la Gàllia, mas poguèron far pauc. Dins tot l'Empèri l'autoritat romana mermava, e sonque las successivas capitalas de Milan e Ravena comptavan amb de fòrças sufisentas per se defendre coma cal.
Dins aquel contèxte, a Alaric I li èra pro aisit de far pression sus la vila abandonada de Roma l'assetjant successivament en 408 e 409, se retirant a l'obtenir la quantitat l'aur contractada amb lo Senat. Mas en 410 poguèron pas liurar las 4.000 pèças exigidas e Alaric ordenèt lo sacatge de la vila. Un tal acte foguèt vist pels quita romans coma la fin d'una èra e un otratge inimaginable, que l'anciana granda capitala del vièlh Empèri cas saquejada pels barbars. Alara qu'Alaric saquejava la vila, Onòri èra a Ravena enrodat de cortesans flatoses e faguèt pas res per evitar lo sacatge. Fasiá mai de sèt sègles que dins Roma èra pas intrada pas una armada estrangièra.
Alaric I se dirigiguèt après cap a Nàpols amb intencion d'embarcar cap a Africa, mas moriguèt en camin. Amb surpresa Galla Placidia, Sòrre de l'emperaire Onòri (refugiat a Ravena), qu'aviá estat capturada a Roma, capitèt a convéncer los visigòts que signèsson la patz e s'aliguèsson amb los romans. Sagelèt aquela aliança se maridant amb lo nòu rei visigòt, Ataülf, que se li cediguèsse Aquitània en 412 amb la fin que foguèsse tornat l'autoritat romana sus Gàllia, e que capitèt a prene aprè de longas guèrras amb autres los pòbles barbars.
Mai trd, los gòts recebràn tanben la carga de restablir l'òrdre en Ispània, çò que capitèron amb una consequéncia: l'expulsion dels vandals d'Ispània en 429, aqueles se dirigiguèron cap a l'Africa per la mometre prenent Cartage. Ala prenguèron çò que demorava de la flòta romana e aprenguèron l'art de navegar, espandissent lo nòu empèri maritim sens problèmas per Corsega, Sardenha, una partida de Sicília e Balearas. Saquèjon tanben fòrça vilas, Roma encara en 455. Los romans perdèron la dominacion de la mar e sa principala resèrva de cereala, aquela del Nòrd d'Africa.
Los huns[modificar | modificar la font]
Redusit a Gàllia, Itàlia e una partida d'Ispània, l'empèri decadent afrontèr una nòva menaça, encara pièger qu'aquela dels pòbles germans. Amb l'arribada dels huns d'Atila en 451, los romans coneguèron la destruccion totala, los sacatges sistematics e lo genocidi de populacions entièras. Sonque podèron expulsar l'armada dels huns de Gàllia mercés a l'engenh militar del darrièr grand general roman, Flavi Aeci, que se ligant amb los visigòts, los francs e los alans, capitèt a desrotar los huns e la naus ostrogòt dins la Batalha dels Camps Catalaunics.
Pasmens, Atila tornèt prene e ocupar Itàlia en 452, en s'aclapant pas que davant las pòrtas de Roma quand lo papa Leon I lo Grand s'encontrèt amb el. Dos ans mai tard, l'Emperaire Valentinian III, envejós e gelós dels succèsses d'Aeci, decidiguèt d'executar lo genral, abandonat lo sieu melhor general e condemnant de forma definitiva l'Empèri d'Occident a la destruccion.
L'agonia finala de l'Empèri Roman d'Occidant[modificar | modificar la font]
En 451 l'aflaquiment de l'Empèri èra evident. Lo rei dels huns Atila aviá fracassat Euròpa e l'Empèri d'Orient. Una letra d'amor de la part de la sòrre de l'emperaire occidental, (Valentinian III), Onòria, demandava al barbar que la salvèsse del las parets de Roma e se maridèsse amb ela. Atila, Vesent los avantatjes que çò que poiriá significar, marchar contra Roma.
Lo general roman Flavi Aeci, conegut coma «lo darrièr grand roman», marchèt cap a la frontièra, en Gàllia, e establiguèt d'alianças amb diferentas tribus barbaras (visigòts, francs, alans, burgonds e sarmats) dins çò una armada que s'estima entre 100.000 e 200.000 òmes. Atila, Amb una armada numericament superiora, format d'huns, ostrgòts, gepids, eruls e turings, de mièg milion d'òmes, s'avancèt. Foguèt atal coma lo 20 de junh de l'an 451, s'afrontèron a Chalons. La Batalha dels Camps Catalaunics foguèt epica. Se calcula que los mòrts èran nombroses dins ambedós partits, amb un total de 300.000 mòrts. La victòria venguèt al camp de Aeci, après aver desfach moralament un, fins alara, invencible Atila.
En 452 Atila lancèt una poderosa contraofensiva que lo menèt fins a las quita pòrtas de Roma. Alà, lo papa Leon I l'encontrèt en secrèt, e a l'esissida, Atila ordenèt la retirada de sas tropas sens cap d'explicacion. Se sap pas encara çò que se passèt entre eles, e mai probale Atila se retirèt a causa de la fam e epidèmias que patissiá son armada, e que li auriá empachat de manténer un sètge sus Roma.
Pauc après, las fòrças d'Atila foguèron aniquiladas per una granda pèsta e los huns desapareguèron. Après la desaparicion d'Atila, Valentinian III comencèt a dobtar de l'importància d'Aeci e de sa leialtat, fins a l'assassinar per traïson en 454. Un an après, en 455, lo senator Petròni Maxim, amb d'amics d'Aeci, assassinèron a Valentinian III e prenguèron lo poder. En 455, lo rei barbar Genseric Genseric desembarquèt en Itàlia e saquejèt Roma, assassinant Petròni Maxim.
A l'epòca, es clar que lo destin de l'Empèri Roman d'Occident èra mai que sagelat. Valentinian morriguèt sens pas cap d'eretièr, lo sacatge de Roma aviá portat un còp brutal, subretot al moral roman, las armadas demorèron sens cap capabla après l'assassinat d'Aeci de la mans de Valentinian, e los romans descobriguèron que los huns e visigòts èran pas los sieus enemics màger. Après l'autoproclamat emperaire Petròni Maxim, arribèt lo sacatge de Genseric, que foguèt mai brutal qu'aquel de gòt Alaric, fasent esclaus los abitants e saquejant tot aquò que tenián de riquesas, e mai se mercés al Papa Leon I lo Grand, los vandals de Genseric cometèron pas las accions abitualas d'un sacatge, coma incendis o viòls.
Après lo sacatge e amb la marcha de Genseric, foguèt elegit emperaire Avit, qu'èra ja estat magister militum amb Petròni Maxim, Avit nomenèt magister militum Ricimer e aquel capitèt de campanhas en Panònia e contra los vandals al nom de l'emperaire, quitament de luènh 'atenguèt pas a blocar lo poder naval d'aqueles. Utilizant una seria de revòltas a Roma, e sabent lo biais de far dels militars per capitat, en mai de comptar amb lo sosten del Senat, Ricimer e son associat Majorian se revoltèron contra Avit e lo capvirant.
Après Avit capvirat, arribèt Majorian, que foguèt coronat per Ricimer, mas Majorian se mostrèt mai independent del que Ricimer voliá e après lo fracàs de Majorian dirigiguèt una expedicion contra los vandals que s'acabèt amb lo desastre de la Batalha de Cartagena (lo fracàs aguèt fòrça a veire amb Ricimer e plen d'oficièrs romans), Majorian foguèt obligat d'abdicar pels sieus soldats.
Après aver capvirat Majorian, Ricimer coronèt a Libi Sevèr, que se mostrèt mai manipulable que son precedent e mai aquel moriguèt lèu, empoisonat per Ricimer o de causas naturalas. Li succediguèt lo considerat darrièr emperaire en capacitat, Procòpi Antèmi. Lo regne d'Antèmi comencèt plan, qu'èra lo candidat de l'emperaire d'Oriental e amb lo bon voler de Ricimer. Antèmi foguèt malaut e venguèt fòl, Ricimer ne profiechèt per se levar contra el, executèt Antèmi après lo capvirèt e succediguèt Anici Olibri, lo candidat de Ricimer, e son aliat d'alara, Genseric. A l'epòca, ont Ricimer nomenava los emperaires coma voliá, e que las foncions d'aqueles èran pas que formalas, èra clar que las foncions de l'emperaire avián pas pus de sens, e un unic òme fòrt, dins aquel cas, Ricimer, fasiá pas que mantenir la farsa dels emperaires per poder agir amb totala libertat e sens oposicion.
Lo regne de Anici Olibri durèt pas qu'unes meses, après aquel arribèt Glicèri, qu'aviá estat designat emperaire pel nòu magister militum, Gundebald, nebòt del mòrt Ricimer, mas coma Glicèri èra un usurpator per l'emperaire d'Orient, Flavi Valèri Leon, aquel designèt coma emperaire Juli Nepos, governaire de Dalmàcia, aquel arribèt a Ravena e expulsèt a Glicèri, e mai se li salvèt la vida e se faguèt nomenar emperaire, tractèt sul còp de signar la patz amb Genseric, mas èra pas interessat. Juli Nepos aucèt a un barbar nomenat Flavi Orestes coma magister militum, mas aquel, prenguèt Ravena e capvirèt Nepos, per nomenar lo sieu filh, Romul August, coma emperaire, quitament s'èra un mainat de 10 ans. Juli Nepos tornèt en Dalmàcia considerat en Orient coma l'autentic emperaire legitim.
Quand los eruls, escòrtas e mercenaris turings exigiguèron de tèrras en Itàlia, Orestes se neguèt e foguèt capturat e executat pel cabdil barbar Odoacre, aquel capvirèt lo jove Romul August e envièt los insignes imperials a Constantinòble, en cambi, l'emperaire d'Orient, Zenon, nomenèt Odoacre patrici. Juli Nepos contunhèt de reclamar sas pretensions al tròn imperial fins a sa mòrt en 480. Malgrat que 476 es considerat coma la fin de l'Empèri Roman d'Occident, aquel aviá ja desaparegut d'empuèi d'ora, e se conservava pas que la dignitat imperiala de baias sonque formal.[1]
Mai tard, e ja amb l'empèri d'Occident desaparegut, lo rei ostrogòt Teodoric lo Grand, per òrdre de l'Empèri Roman d'Orient desfaguèt e assassinèt Odoacre, fondant lo Reialme ostrogòt. En Gàllia los visigòts fondèron lo Reialme visigòt de Tolosa, e encara mai tard la desrota contra los francs, se retirèron cap a Ispània, dins lo nomenat lo Reialme visigot de Toledo. Los vandals demorèron al Nòrd d'Africa fins que lo Reialme vandal siá conquistat pel general bizantin Belisari. E en Britània, s'installèron los angles e los saxons, que dins lo sègle XI foguèron derrotats per Guilhèm lo Conquerent.
Principals motius de la desapareisson de l'Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
- De contunh de revòltas socialas e revòltas intèrnas contra que sovent, las autoritats imperialas podián far pas res, que lor volgavan reservar sas armadas per lutar contra los barbars.
- Las invasions dels huns d'Atila èran un punt d'inflexion, que los romans jamai avián vist semblable nivèl de destruccion e desastre, coma quel Atila sometent Gàllia e lo nòrd d'Itàlia e causa que foguèt nomenat flagèl de dieu.
- De contunh devaluacion de la moneda romana. Lo trafic comercial, que se realizava subretot en Mediterranèa èra paralizat sempre a causa de las raziàs dels piratas, (los vandals faguèron de piratariá son arma màger contra l'Empèri Roman).
- Las plagas e fams tocavan de contunh la populacion, que provocava lo desplaçament cap al camp, que significava la despoblament de las vilas.
- La barbarizacion de las armadas romanas, que perdèron la disciplina militara e lor incomparable equipament militar, en mai del manca de caps militars competents.
- Los dos sacatges de Roma realizats pels reis Alaric e Genseric portèron un còp terrible al moral dels romans, que fasiá mai de sèt sègles que pas cap d'armada estrangièra aviá penetrat a Roma e faguèron pèrdre a l'Empèri Roman son imatge d'nvencibilitat.
Division de l'Empèri Roman d'Occident[modificar | modificar la font]
Malgrat lo capvirament de Romul August es considarat coma la fin de l'Empèri Roman, es pas atal, que l'Empèri Roman d'Orient subrevisquèt gaireben 1000 ans de mai. Los ancians territòris de l'ancian Empèri Roman d'Occident foguèron ocupats per las diferentas tribús barbaras que foguèron, gaireben totas aquelas, responsablas de sa casuda. La division dels barbars segon las ancianas frontièras de l'empèri son:
- Peninsula itàlica: Ostrogòts e eruls
- Ispània: Visigòts, alans e suèus
- Gàllia: Francs, burgonds e turings
- Britània: Angles e saxons
- Germània: Alamans e gepids
- Nòrd d'Africa: Vandals
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Tucker
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Reialmes germans
- Empèri Carolingian
- Sant Empèri Roman Germanic
- Istòria de l'Empèri Roman
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Henning Börm: Das weströmische Kaisertum nach 476. In: Josef Wiesehöfer te a lo. (eds.), Monumentum Te instrumentum inscriptum. Stuttgart 2008, pp. 47–69.
- Sandberg, K., The Son-Called Division of the Demòra Empire. Nòtas Ont A Persistenta Theme in Western Historiography, Artos 42 (2008), 199-213.
- Lo Housin Helal Ouriachen, 2009, La ciudad bética durante la Antigüedad Tardía. Persistencias y mutaciones locales En relación con la realidad urbana del Mediterraneo y del Atlántico, Tèsis doctoralas, Universidad de Granada, Granada.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Demòra-Empire.Net
- De Imperatoribus Romanis
- Maps of the Demòra state according ton the Compilation 'notitia dignitatum'
- http://www.laguia2000.Cossí/edad-mesurava/la-caida-de detlo-imperio-romano-de-occidente


text:
Categoria:Sciéncias
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 9 soscategorias, sus un total de 9.
C
- ► Lexic en cannada de las sciéncias (2 P)
- ► Lexic en catalan de las sciéncias (7 P)
E
- ► Lexic en espanhòl de las sciéncias (4 P)
F
- ► Lexic en francés de las sciéncias (1 C, 1 P)
I
- ► Lexic en italian de las sciéncias (1 P)
O
- ► Lexic en occitan de las sciéncias (12 P)
P
- ► Lexic en persan de las sciéncias (1 C)
- ► Lexic en portugués de las sciéncias (1 P)
R
- ► Lexic en romanés de las sciéncias (void)


text:
Alcampell
Alcampell es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon. Aparten administrativament a la comarca de la Llitera e a la província d'Òsca. Fa partida de la region lingüistica de la Franja.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo toponime proven del diminutiu de «camp». Oficialament s'es adoptada la grafia Alcampell, preferida localament e adaptada a la fonetica locala nord-occidentala : coma l'article nord-occidental, amai d'una partida de l'aragonés vesin, es lo, mès l'article estandard e oficial catalan es el, l'article contractat al, que val per cada cas, evita de causir.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri municipal es limitat per Peralta e Calassanç e Baells al nòrd; per Castellonroi, Albelda e Almenar a l'est; amb Tamarit de Llitera e Almacelles al sud; per El Torricó al sud-oèst a per Sant Esteve de Llitera a l'oèst.
Lo territòri municipal compren tanben l'enclavament de Pelegrinyó, entre Rocafort e Sant Esteve de Llitera, e a una extension de 5.781 ha en i enclusent Pelegrinyó.
A 500 m d'altitud sobre lo nivèl de la mar, lo borg es situat al sud d'una franja plana dita La Quadra situada a son torn al sud de les Clenxes. Si una partida del territòri (Les Lliteres) es tèrra d'asagatge, lo vilatge e la rèsta contunhan per ara d'èsser tèrra de cultura seca.
Lo cèrç o "vent d'Aragó", lo "botxorno" o "xafogor" tanben conegut coma "vent de llevant", e la tramontana o vent de nòrd l'airejan al long de l'annada.
Personas illustras[modificar | modificar la font]
Josep Antoni Duran i Lleida, òme politic


text:
- Home
- Streetwear
- Caps & Hats
SUPRA Caps & Hats
3 items
Filter and sort (1)
-
BrandsCaps e Hats 123Klan Caps e Hats Acapulco Gold Caps e Hats Adidas Originals by White Mountaineering Caps e Hats Adidas Originals Caps e Hats Adidas Skateboarding Caps e Hats Alife Caps e Hats Altamont Caps e Hats Asics Caps e Hats Calvin Klein Jeans Caps e Hats Carhartt Caps e Hats Cayler e Sons Caps e Hats ChampionCaps e Hats Diamond Supply Caps e Hats Dickies Caps e Hats Doomsday Caps e Hats Ellesse Caps e Hats Etnies Caps e Hats Famous Caps e Hats Fila Caps e Hats Globe Caps e Hats Helly Hansen Caps e Hats Herschel Caps e Hats Huf Caps e Hats IndependentCaps e Hats Iuter Caps e Hats Jordan Caps e Hats Le Coq Sportif Caps e Hats Lobster Caps e Hats LRG Caps e Hats Magenta Caps e Hats Mishka Caps e Hats Mitchell e Ness Caps e Hats Napapijri Caps e Hats Neff Caps e Hats New Black Caps e Hats New EraCaps e Hats Nike Caps e Hats Nike SB Caps e Hats Nixon Caps e Hats Obey Caps e Hats Official Caps e Hats Only Caps e Hats Osiris Caps e Hats Patagonia Caps e Hats Penfield Caps e Hats Polar Skate Caps e Hats Poler Caps e Hats PremiereCaps e Hats Puma Caps e Hats Quintin Caps e Hats Rebel 8 Caps e Hats Reebok Caps e Hats Rip N Dip Caps e Hats Rockwell Caps e Hats Rvca Caps e Hats Santa Cruz Caps e Hats Seventh Letter Caps e Hats Southfresh Caps e Hats Ssur Caps e Hats StaplePage 1
- Sort by:
Can't find what you're looking for? Browse by Brand or Category:
Or try a search in our catalog
Suggested by our customers:


text:
Per Patric
Vòli partir un jorn de mai
al cap de la terra
Sens tu sens bagatge sens res que de musicas baujas
En sovenir de tu
Vòli fenir de te somiar coma d’una reina
Lo rei sens reiaume aquò’s ièu plori ma corona
En sovenir de tu
En sovenir de cada instant o de cada sòmi
E de la doçor de ta man que me disià t’aimi
Vòli dormir un mes un an, benlèu una vida
Solet sus una peira al caud de tantas insomnias
En sovenir de tu
Vòli sortir de mon ostal cercar la ribeira
Lo pòrt lo ribatge lo gost de tantas oblidanças
En sovenir de tu
Vòli sentir dins cada man lo perfum de l’aura
Tant fòrt tant sauvatge tant doç e perdre la memòria
En sovenir de tu
Vòli partir un jorn de mai al cap de la terra
Sens tu sens bagatge sens res que de musicas baujas
En sovenir de tu
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
-372
Aquesta pagina concernís l'an -372 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi entraïnada per lo refús dau patriciat d'acceptar lei lèis de reformas prepausadas en 376 avC per lei tribuns de la plèba Caius Licinius Stolon e Lucius Sextius Lateranus. Contunièron donc de blocar gràcias a son drech de vetò leis eleccions e, segon Tite-Live, ges de magistrat foguèt elegit franc dei tribuns de la plèba. Stolon e Lateranus foguèron tornarmai elegits li permetent de contuniar sa lucha còntra lo Senat.


text:
Poder legislatiu
Lo poder legislatiu es un dels tres poders que dins un Estat modèrne democratic es separat del poder executiu e del poder judiciari. Lo poder legislatiu recai sovent sus una assemblada de representants nomenada còrs legislatiu. Lo tèrme de legislatura fa referéncia al periòde de session d'un còrs legislatiu.
Un còrs legislatiu es un tipe d'assemblada deliberativa amb lo poder de crear e aprovar de leis. Los còrses legislatius pòdon aver divèrses noms; los mai comuns son Parlament e Congrès dependent de sas foncions e de la forma de govèrn de l'Estat. Dins los sistèmas parlamentaris lo còrs legislatiu es la branca suprèma e la que nomena lo representant del poder executiu. Dins los sistèmas presidencials lo còrs legislatiu es una branca del govèrn amb poder equivalent mas independent de l'executiu. En mai d'aver la capacitat de crear e aplicar las leis, los còrses legislatius tenon autoritat per aumentar los impòstes, aprovar lo budgèt de la nacion atal coma las autras proposicions monetàrias. Los còrses legislatius apròvan una declaracion de guèrra o ratifican un tractat comercial entre estats independents.
Lo còrs legislatiu d'un Estat pòt èsser format per una o mai d'una cambras, assembladas que debaton e vòtan las leis. La majoritat dels còrses legislatius son unicamerals o bicamerals (constituits per una cambra bassa e una cambra nauta). Dins la majoritat dels sistèmas parlamentaris, la cambra bassa es pus poderosa que la cambra nauta qu'es pas solament qu'una assemblada de conselh o de revision. Çaquelà, dins los sistèmas presidencials, los poders de las doas cambras son similars. Dins las federacions, la cambra nauta representa sovent los estats, províncias, païses o republicas que la constituisson, e la cambra bassa representa los ciutadans en circonscripcions de la meteissa grandor de populacion.
Lista dels títols dels còrses legislatius[modificar | modificar la font]
- Parlament (dins la majoritat de las republicas o monarquias parlamentàrias)
- Congrès, Congrès General, Congrès Nacional o Congrès de l'Union (dins la majoritat de las republicas presidencialas)
- Dieta
- Assemblada
- Assemblada Nacionala (França e Quebèc)
- Althing (Islàndia)
- Assemblada de la Republica (Portugal)
- Bundesrat e Bundestag (Alemanha)
- Corts Generalas (Espanha)
- Eduskunta o Riksdag (Finlàndia e Suècia)
- Assemblada Federala (Russia e Soïssa)
- Folketing (Danemarc)
- Knesset (Israèl)
- Yuan Legislatiu (Taiwan)
- Majles Al-Ummah (Kowait)
- Oireachtas (Irlanda)
- Riigikogu (Estònia)
- Sajya Sabha/Lok Sabha (Índia)
- Sabor (Croàcia)
- Saeima (Letònia)
- Seimas (Lituània)
- Sejm (Polonha)
- Skupština (Serbia)
- Estates-General o Staten Generaal (Païses Basses)
- Storting (Norvègia)
- Tynwald (Illa de Man)
- Verkhovna Rada (Ucraïna)


text:
Lo cornet qu'ei un instrument de la familha deus
Se ambs instrument e's jògan deu medish biais e peus medish musicians, qu'an duas originas separadas au maugart d'aver evoluit dens la medisha direccion. En efèit, la trompeta modèrna qu'ei la version modèrna e dotada de pistons de la tropeta barròca mentre qui lo cornet b'ei gessit de la trompa o còrn de pòsta. En consequéncia, au canèr tubular de la trompeta (qu'ei a diser de medish diamètre despuish l'embocadura dinc a pabalhon) qui produseish un son estiglant lo cornet (com tanben lo
La tecnica deu cornet (e donc de la trompeta modèrna) que ho desvolopada peu virtuòse e pedagòg
Lo poeta


text:
Mapudungun (lenga Mapuche)
Lo mapudungun / mapudungún, lenga mapuche o araucana[1] (que vòu dire lo parlar de la tèrra) es la lenga daus mapuches[2], un pòble amerindian que demora au Chile e en Argentina. Lo nombre de parlaires actius s'estima a entre 100 000 e 200 000, e lo nombre de parlaires passius a quauquas 100 000 personas de mai.[3] Influencet lo lexic dau castelhan sus son aira lingüistica e, a son torn, el siu incorporet daus mots dau castelhan e dau quíchoa. Per lo moment lo mapudungun es considerat coma 'na lenga isolada.[3]
Dempuèi 2013, es considerat coma lenga oficiala, emb lo castelhan, dins la comuna chilena de Galvarino, onte viven a l'entorn de 9100 mapuche.
Escritura[modificar | modificar la font]
Los mapuches n'avian pas d'escritura a l'arribada daus conquistadors, per lo transcriure se usava l'alfabet latin. Los estudis de Félix José de Augusta, Ernesto Wilhelm de Moesbach e Rodolfo Lenz meneten a la creacion de nuòus abecedaris qu'eran moens influides per l'escritura de l'espanhòu. Au sègle XXI se usavan set o ueit grafemaris principaus per escriure lo mapudungún, dont los mai aceptats son los tres que siguen:
- L'Alfabet Unifiat (Alfabeto Unificado): elaborat per la Societat Chilena de Linguistica en 1986, es un alfabet latin emb daus digrafes e de las letras especialas (ch, l, n, ñ, ng, tr, t, ü) qu'es format per quelas 27 letras:
a, ch, d, e, f, g, i, k, l, l, ll, m, n, n, ñ, ng, o, p, r, s, t, t, tr, u, ü, w, y.
- Lo Grafemari Raguileo: elaborat per Anselmo Raguileo en 1982, qu'es un alfabet latin dont la caracteristica es que chasque son de la linga es representat per una sola letra, eu es constituit entau per quelas 26 letras:
a, c, z, e, f, q, i, k, l, b, j, m, n, h, ñ, g, o, p, r, s, t, x, u, v, w, y.
- Lo Grafemari Azümchefe: creat per la Corporación Nacional de Desarrollo Indígena, CONADI, es promovit per l'Estat chilen e combina las caracteristicas daus dos anteriors ; sas 28 letras son dins un òrdre pauc convencionau, çò que fai que las prumeras coinciden emb lo mòt azümchefe, "persona qu'ensenha":
a, z, ü, m, ch, e, f, i, k, t, nh, tx, o, y, q, g, lh, ñ, r, s, ll, p, u, w, l, n, sh, t'.
- L'Escritura Wirizüŋun: creada en 2014, se basa sus la consideracion sistematica de d'autres factors linguistics que lo dau principi fonemic, maugrat lo fach qu'essaia de maximizar queu darnier. Se fonda principalament a partir de las prepausicions d'Augusta e de Moesbach, mas se nurre en mai de las ideas posterioras aportadas per l'Alfabet Unifiat, las revisiones de Fernando Zúñiga e l'escritura Nhewenh.[4]
a, b, ch, z, e, f, g, i, k, l, ŀ o ld, lh, m, n, ṅ o nd, ñ o nh, ŋ o ng, o, p, r, s, t, ṫ o td, tr, u, ü o v, w, y.
- Las versions alternativas se utilizan segon la disponibilitat de quelas-quí e la preferencia dau locutor o escritor.
- Los fonemas interdentaus /l̪/, /n̪/ y /t̪/ sous se marcan en sa prumera aparicion, entau s'escriu   per /an̪t̪ɨ/ e non  .
La version de Windows XP en mapudungun,[5] lançada lo 30 octòbre 006, utiliza lo Grafemari Azümchefe.[6]
Dins un silabari dau Ministeri de l'Educacion dau Chile, publiat a la debuta de las annadas 1990, se presentava lo Adentu Nemul, una grafia triangular de drecha a gaucha, qui, se disia estre inventat per los mapuches, mas sembla estre faus.[7]
La taula que ven compara las letras utilizadas per l'Alfabet Unificat, lo Grafemari Raguileo, lo Grafemari Azümchefe e l'Escritura Wirizüŋun per representar los sons de la linga mapuche.
Pas un de queus alfabets es üei oficializat, çò que pòt complicar quauques lectors per legir lo Mapuzüngun.
Notas e referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segunda accepcion dau DRAE «araucano: 2. m. mapuche (‖ lenga daus araucanos).»
- ↑ “Crónicas de la resistencia mapuche”, de Adrián Moyano. A saber, lo tèrme "Mapuche" pòt estre invariable : un/una/daus/de las mapuche.
- ↑ 3,0 et 3,1 (en) Fernando, {{Obratge}} : paramètre
titremancant (ISBN 956-7015-40-6), « Los mapuches y su lengua »
- ↑ (esp.) Modèl:Cita publicación
- ↑ Microsoft Chile - Windows en Mapuzugun
- ↑ Microsoft, Centro de descarga - Windows® XP Mapudungun Peniewün kütxün
- ↑ Un fraude en la enseñanza oficial del idioma Mapuche en Chile