text:
Karma
Karma (en devanagari कर्म, de la racina KRI, significa « acte », « accion », « rite »)[1] es un tèrme sanscrit utilizat dins de religions orientalas. Per aquelas religions, la nocion de karma designa comunament lo cicle de las causas e de las consequéncias ligadas a l'existéncia dels essèrs sensibles. Es la soma de çò qu'un individu faguèt, fa o fará. Dins las religions avent adoptat los concèptes de reencarnacion o de renaissença, los efèctes d'aqueles actes karmics son censats se repercutar sus las diferentas vidas d'un individú.
Lo tèrme se transcrich tanben Kamma (dempuèi lo pali), yè (en chinés classic 業 e simplificat 业), rinne gō (japonés), las (en tibetan), e kan (birman).
La lei del karma es un concèpte central dins nombre de religions indianas, coma l'indoïsme, lo sikhisme, lo bodisme o lo jaïnisme. Cada èsser i es responsable de son karma, e doncas de sa sortida del Samsara. Las primièras referéncias al karma aurián per origina los Upanisad.
Lo concèpte de karma es tanben present dins las doctrinas de diferents movements esoterics occidentals.
Lo karma designa la soma dels actes qu'un èsser accomplit pendent las seunas vidas passadas, presentas e futuras. Es un dogma central de la religion indoïsta. Segon l'ayurveda, lo karma es a l'origina de la santat, bona o marrida, e doncas de las malautiás.
Somari
Karma dins las religions orientalas[modificar | modificar la font]
Indoïsme[modificar | modificar la font]
Dins l'indoïsme, lo mòt karman a los senses seguents[2] :
- acte ritual ;
- tot acte, accion, òbra ;
- trabalh, activitat ;
- consequéncia dels actes ;
- demai de las consequéncias bonas o marridas de subir pels actes passats e determinant las incarnacions successivas.
Los indós creson a la reencarnacion. Donan de credit a la cresença d'una continuacion de l'existéncia aprèp la mòrt e pensan que las nòstras accions dins aquela vida determinarán la nòstra vida venenta. Las accions de las vidas passadas constituisson lo karma. La vida actuala es à considerar, segon aquel punt de vista, coma la raja de las accions de las vidas passadas. De meteis que se semèna un camp, es la qualitat de las granas qu'assegura la capacitat de la culhida a venir, segon un provèrbi antic[3].
Per l'indoïsme, la mòrt es coma un cambi de vestits perque l'arma cambia de còrs d'un biais similar aprèp la mòrt. La tòca suprèma de l'indò es l'union de l'arma individuala o atman, amb l'arma cosmica o paratman[4].
Un incident important de la mitologia indiana es contat dins lo Mahabharata. A la velha de la granda batalha, Arjuna, lo mai brave dels cinc fraires Pandava, comencèt a dotar de la necessitat de se batre, perque dins l'autre camp se teniá los seus cosins. Krishna es sul camp de batalha coma l'auriga d'Arjurna e li ten un discors sublim que constituís la Bhagavad Gita. L'esséncia d'aquel discors, familièra a totes los Indians, es que lo karma engendra lo dharma: las vòstras bonas accions constituisson la vòstra religion, que, en d'autres tèrmes, los vòstres devers, lo vòstre destin, la vòstra existéncia[5].
Lo karma es lo rebat de las nòstras accions anterioras que se manifèsta dins nòstra vida actuala. Cal de contunh carcar a melhorar lo seu karma, literalament las seunas accions, per de bonas accions e respectant lo dharma. La tòca es de sortir definitivament del cicle de las mòrts e de las naissenças (samsara) e de capitar la liberacion finala nomenada moksha[6].
Aquela nocion mena doncas, per l'indó, a una cresença prigonda dins lo destin, que çò que deu arribar arribará. Pasmens, aquò se deu pas confondre amb de paresa nimai de fatalisme, perque son las nòstras vidas precedentas que pòrtan lors ombras sus la presenta, e lo biais que reagissèm influenciará la venenta[7].
Los indós creson dins lo cicle de las mòrts e de las renaissenças; cal cinquanta dos milions de naissenças abans de renaisser coma uman. Un còp la naissença umana aquisa, cal pas la degalhar fasent de marrit karma, perque aquò engendrariá una reencarnacion retrograda: leprós o animal per exemple. Culhirá çò que semenará es doncas l'esséncia de la lei del karma. Lo karma de cadun es de far ben son dever sens ne cercar los fruches, çò dich la Bhagavad Gita. La vida umana, dins l'indoïsme, dona l'oportunitat de se liberar del cicle dels mòrts e de las renaissenças. Aquel estat de liberacion es nomenat nirvana o moksha[8].
La realizacion d'aquela vertat eternala es extrèmament dificila perque lo materialisme illusòri del mond nos vela la vetadièra coneissença. Aquela illusion es nomenada maya: un mond que la riquessa, la prosperitat, l'egoïsme, la jalosia e las relacions son fach de tentacions. L'indoïsme dich que ges es permanent dins aquel mond. Çò qu'a un començament a necessàriament una fin. Atal coma la flor del lotus que s'auçan al dessús de las aigas estadissas que l'entornan, l'individu deu s'auçar al dessús del mond dels desirs de maya. La reconeissença d'aquela aspiracion e los esfòrces per se n'alunhar forman la basa de las filosofias orientalas que l'indoïsme, lo jaïnisme e lo bodisme[9].
I a doncas pas de tension, d'estrés, dins lo mode de vida prepausada per l'indoïsme. Perque se quicòm podèt pas aver estat acabat pendent aquela vida, la vida venenta donará l'occasion de completar aquela tasca[10].
Bodisme[modificar | modificar la font]
Pels bodistas, lo karma que cream en agissent, que siá amb lo còrs, la paraula o l'esperit, es subretot favorable o defavorable, positiu o negatiu (kusala o akusala en sanscrit; aqueles tèrmes an pas de traduccion exacta en la nòtra lenga: sens global per kuçala :juste, apropriat, convenable, bon, benvolent, e pour akuçala : lor contrari), en foncion de l'estat d'esperit que motivèt l'accion.
Atal, se donam quicòm a qualqun de biais desinteressat, cream de karma positiu. Es pas lo cas, per contra, se donam perqu'esperam quicòm en retorn. Fin finala, lo karma creat pòt far de fruches dins aquela vida o dins una vida futura.
- « Qual que complís d'actes escurs reculhará d'escurs resultats; e qual que complís d'actes luminoses reculhará de brilhants resultats. Los uns e los autres renaisserán dins de monds que correspondon a lors actes » (Majjhima-nikāya).
Dins lo bodisme ancian, per produire un karma, cal reünir l'intencion d'agir, l'acte d'esperel e la satisfaccion d'aver agit. Fòra d'aquelas condicions, l'acte produís pas de karma.
Mai precisament, l’Abhidharma indica que l’acte karmic produís ineluctablament d'efètes quand compren l’intencion, l’acte, lo resultat de l’acte e l'existéncia d'un objècte de l'acte. Atal, lesir un èsser sens intencion de lo far produís pas de karma.
Sedon Ajahn Brahm[11], lo karma deu pas conduire al fatalisme. Lo karma met los essères dins una posicion e dins un mond donats, l'important es cossí los essères se comportan a partir de condicions que son plaçats.
L'ascèsi bodica es destinada a evitar la creacion d'un novèl karma, quitament favorable, e d'accedir çò fasent a l'incondicionat, nirvana, « sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion ».
Jaïnisme[modificar | modificar la font]
Pels jaïns, l'accion es pas lo sol critèri, e l'estat d'esperit la motiva pòt dintrar tanben en compta, subretot se s'agís d'un laïc jaïn, perque al contrari dels monges e monjas que son enebits de cometre totas las violéncias (accidentalas, professionalas, defensivas e intencionalas), los laïcs sont obligats d'evitar al minimum la violéncia intencionala, per la pensada, la paraula e lo còrs. Es per aquò, per exemple, que de jaïns (monges e nonjas de qualques sèctas, laïcs pendent d'una ceremonia...) pòrtan sovent de teissuts sus la bòca; pr'amor evitar de tuar d'insèctes en los avalant per escasença.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)The Sanskrit Heritage Dictionary de Gérard Huet
- ↑ (fr)Jean Herbert et Jean Varenne, Vocabulaire de l'hindouisme, Dervy, 1985, p. 57.
- ↑ "autogenerated1" segon (fr) La Vache Sacrée et autres histoires indiennes de Tarun Chopra, ed:Prakash Books, ISBN 81-7234-041-9
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ (en)Who ordered this truckload of dung ?", Wisdom Publications, 2005
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Sri Aurobindo, Renaissance et Karma, Éditions du Rocher, 1983
- (fr)Steiner Rudolf :
- Réincarnation et karma, Éditions Anthroposophiques Romandes
- Les manifestations du karma, Éditions Triades
- Le Karma - Considérations ésotériques, 6 tomes, Éditions Anthroposophiques Romandes


c: text/html

text:
Dimenge, 15.4.2018 03h00
L'equipa de França abans la soa partida contra Italia au Tornei de las Sheis nacions en 2014
© Pierre-Selim Huard
Har un article suu rugbi feminin que voleré díser qu’existeish un rugbi masculin e un rugbi feminin. Duas practicas diferentas tà un espòrt identic, d’autas dimensions de terrenh, d’autas règlas tà’u rénder mei aisit, mei adaptat?
Sortim un drin d’aqueths despartiments qui n’an pas mei la lor plaça dens la societat nosta (normaument) e pensem meilèu a l’utilizacion d’aqueth espòrt tant beròi com vector d’egalitat sociau, que n’i a besonh d’aquò, de hont d’espelida, d’amassada e d’encontre. Pr’amor lo rugbi que demora purmèr un pretèxte tà encontrà’s que sia sus un terrenh, a l’entorn d’un acamp enter gavidaires, dens los vestiaris, qu’enter culturas per exemple occitana e basca tau departament, franco-espanhòla tau transfrontalèr. Lo rugbi feminin e l’espòrt feminin que gahan l’aviada, vaduts d’ua presa de consciéncia que las hemnas e pòden practicar quauque espòrt que sia e aquò, en delà de la practica escolara. Mes, qu’ei tanben un vector identitari pr’amor har espòrt, aver ua plaça qu’ei “estar” e aquò qu’ei hèra pregnant dens la practica feminina. Sus aqueth aspècte, que suberpassarén quasi uns clubs masculins. En efèit, au dia de uei, uns clubs mixtes que son coneishuts tà estar “bastions deu rugbi feminin” quan la seccion masculina ei la mei anciana. Las personas qui’s son lançadas dens aquera aventura deu rugbi feminin annadas a, que devón har pròva d’un engatjament reau e d’ingeniositat tà har perdurar ua practica drin reconeishuda, pas briga mediatizada e relativament sexista.
L’evolucion deu rugbi feminin
L’evolucion d’aquera practica que’s hasó en mantuns temps. Lo purmèr qu’ei la fruta de personas engatjadas, pauc practicantas, enqüèra mensh de gavidaires mes dab hèra de conviccions. Deu còp, lo problèma qu’èra la creacion puish la desapareishuda de seccions, tròp dependentas deu nombre de licenciadas qui fluctuavan segon los aleas de la vita. Per experiéncia, a l’epòca, quan los dus conjunts jogavan au rugbi, lo qui devèva demorar la dimenjada a casa tà guardar los mainatges o espiar l’aute, qu’èra la hemna. Après, la federacion que s’impliquè e conselhèrs tecnics qu’intervienón dens los clubs. L’aumentacion de las competéncias que permetó de fidelizar las practicantas e de n’atirar d’autas tà non pas mei patir deus aleas de generacions ditas dauradas qui’vs hasèvan pujar lo club sus 5 ans de 3 divisions tà que devarèsse après d’ua division cada annada. Puish, qu’arribè la Copa deu Monde e la soa cobèrta mediatica. Aquiu, suspresa… lo monde qu’an descobèrt lo rugbi feminin e los efectius que desbondan. De l’escur, las jogairas que passan a la lutz, n’escapam pas au clichat sexy, malament lo monde n’avèvan pas comprés que calèva incitar purmèr las hemnas a viéner practicar e non pas los òmis a espiar. Enfin, que i a monde dens los clubs, las seccions capdètas que s’apitan, equipas resèrvas que’s desvolopan dab lo lor campionat puish quitament equipas de jogairas de mensh de 15 ans. Los clubs pro masculins que seràn dens l’obligacion d’aver ua seccion feminina, entà encoratjar la practica e balhà’u mei de mejans. La jòga qu’ei gausada, que demora a véder si la lutz n’eishorbarà pas los navèths actors de l’espòrt feminin. Occitania qu’ei lo país qui compta lo mei de clubs feminins. Enter las Lanas e lo Bearn, shens parlar de las bigordanas, Lons, Èrm e Tarba qui ganhèn títols de campionas de França.
Bearnesas e Bigordanas que son actuaument en Eleit 2 dab ua qualificacion a viéner tà las jogairas de Lons. Aquestas, après s’estar escadudas a pujar en Top8, que vadón campionas de França. Quauquas annadas arron la devarada en Eleit 2, que’s son mantienudas, qu’ahortín la lor formacion entà tornar jogar los purmèrs ròtles. Qu’èra meilèu aquò çò de mei complicat, mantiene’s, consolidà’s e tornar viéner cercar un títol. Actuaument, que comptan tres internacionaus qui participèn a las darrèras partidas de l’equipa de França abans lo tornei. La lor apressada dab la seccion professionau de la Seccion Paulina non pòt pas sonque acompanhar-las dens un projècte perenne e ambiciós. Aqueth exemple que n’ei un au demiei de tant d’autes, mes qu’amuisha que tà ahortí’s, las bonas volontats e los mejans umans que deven estar acompanhats de mejans financèrs e de sostiens d’estructuras solidas. La practica feminina qu’a dias deus beròis davant era, que demora a saber si ei péber aus uelhs o la fruta d’ua volontat federau reau de desvolopament. Que i a nombrós clubs de rugbi feminins en Bearn, en las Lanas, l’Armanhac Bigòrra… Que’vs convidi a las anar véder jogar e partatjar ua vrespada, au finau, a l’entorn d’un estadi de rugbi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eratostenes
Eratostenes (Eratosthenes, Ἐpatoσθέvnς) nasquèt a Cirena (Libia) en 276 AbC. Èra astronòm, istorian, geograf, filosòf, poèta, critic teatral e matematician. Estudièt a Alexàndria e a Atenas.
Èra filh d'Aglaos (segon Suides) o d'Ambròsi (segon d'autres). Aviá per mèstres Ariston de Quios, Lisanias de Cirena e Callimac (un filosòf, un escrivan e un poèta). Quitèt Atenas invitat en Egipte per Ptolemèu III, que lo placèt al cap de la bibliotèca d'Alexàndria en 255 AbC (foguèt lo tresen director) e i demorèt fins al reialme de Ptolemèu V.
Trabalhava sus de problèmas matematicas, com la duplicacion del cube o los nombres primièrs. Es famós lo metòde per listar los nombres primièrs que pòrta lo seu nom: lo crivèl d'Eratostenes. Escriguèt fòrça libres que d'unes son referenciats bibliograficament jos d'autres autors.
Somari
Esfèra armillara[modificar | modificar la font]
S'atribuís a Eratostenes l'invencion, cap a 255 AbC., de l'esfèra armillara, encara utilizada al sègle XVII. Pasmens que l'instrument foguèt utilzat per diversas observacions astronomicas, solament es registrat que menèt a la determinacion de l'obliquitat de l'ecliptica. Determinèt que l'interval entre los tropics (lo doble de l'obliquitat de l'ecliptica) equivaliá a la fraccion 11/83 de la circonferéncia terrèstre complèta, resultant per l'axe d'obliquitat una valor de 23° 51′ 19″, chifra que mai tard utilisèt l'astrònom Claudi Ptolemèu.
Segon d'istorians, Eratostenes obtenguèt una valor de 24º e l'afinament del resultat a 23° 51′ 19″ seriá degut a Ptolemèu. Encara, segons Plutarc de Queronea, de las seunas observacions astronomicas pendent los eclipsis deduguèt que la distància cap al Solelh èra de 804 000 000 estadis, la distància cap la Luna de 780 000 estadis[1] e, segons Macròbi, que lo diamètre del Solelh èra 27 còps ma long qu'aquel de la Tèrra.
Mesura de la Tèrra[modificar | modificar la font]
Una de las seunas principalas contribucions a la geografia èra la mesura de grandor de la Tèrra. Eratostenes, estudiant los papirs de la bibliotèca d'Alexàndria, trobèt la donada que, dins la ciutat de Siena (l'actuala Assoan) los rais solars al mièg de jorn del solstici d'estiu (l'actual 21 de junh) cason verticalament, de tal biais que penetran fins al fons dels poses, tant prigonds que sián, e que dels objèctes sortissiá pas cap d'ombra.
Eratostenes esperava alara lo solstici d'estiu al miègjorn a Alexàndria per veire se se produsiá de mèsme, e apercebèt lo temps arribat qu'aquò se passava pas: dins la seuna ciutat los objèctes fasián una ombra amb un angle de 7º 12′ amb la verticala, la cinquantena partida del cercle, causa que deduguèt observant l'ombra de la tòrre del celèbre far d'Alexàndria.
Eratostenes supausèt de vertat que se lo Solelh se tròba a granda distància, los seus rais en arribar cap a la Tèrra deurián aver una incidéncia parallela. Se, al contrari, la Tèrra èra plana, coma se cresiá a l'epòca, se deuriá pas trobar de diferéncias entre las ombras projectadas pels objèctes a la meteissa ora del meteis jorn, quin que siá lo punt d'observacion. Sabent que las doas ciutats son gaireben sul meteis meridian (en realitat i a gaireben pas que 3º de diferéncia entre la longitud de l'una e l'autra). A partir d'aquí caliá saber la distància sul terren en linha drecha entre Sirena e Alexàndria. Amb aquela donada poirá calcular la longor totala del cercle maxim de la Tèrra.
Eratostenes enviá diverses ajudas per mesurar -pel camin mai drech possible- la distància entre las doas ciutats. Tanben entrevistèt los camelièrs e los empleguèt per mesurar la distància amb la mai granda precision possibla. Amb aquelas donadas concluguèt que la distància en linha drecha èra de 5 000 estadis. Alara, se la cinquantena partida d'un cercle correspond a 5 000 estadis, la circonferéncia totala de la Tèrra será de 50 x 5 000 = 250 000 estadis.
Sabent qu'un estadi grèc (o estadi atic) equivaliá a uns 185 m, auriá obtingut una circonferéncia de 46 250 km, fòrça alunhada de la realitat. Mas se supausam qu'Eratostenes utilizava la mesura de l'estadis egipcian, qu'equival a uns 156,9 m, aquò dona una circonferéncia de 39 225 quilomètres. Coma la mesura vertadièra del meridian es de 40 008 quilomètre podèm conclure qu'Eratostenes (amb las resorças de l'epòca) obtenguèt un resultat d'una bèla exactitud: mens d'un 1% d'error.
Autres estudis[modificar | modificar la font]
Tanben calculèt la distància cap al Solelh: 804 000 000 estadis e la distància cap a la Luna: 780 000 estadis. Calculèt gaireben amb precision l'inclinason de l'ecliptica: 23° 51′ 15″. Un autre dels seus trabalhs astronomics es una compilacion dins un catalòg de prèp de 675 estelas.
Creèt un dels calendièrs mai avançats per la seuna epòca e una istòria cronologica del mond a partir de la guèrra de Tròia. Realizèt d'investigacions en geografia desenhant de mapas del mond conegut, dels grands cors del Nil e descriguèt la region de Eudaimon (actual Iemèn) en Arabia.
Inventèt lo mesolabi, un instrument permetent de resòlvre lo celèbre problème de la duplicacion del cube.
En geografia escriguèt Geografica (ΓewYpaφιkά, erronèament nomenat YewYpaφoύueva o YewYpaφίa) en tres libres. Un autre libre geografic en vèrs Ἑpuῆς (Ermès) tracta de la forma de la Tèrra, de las Temperaturas, de las constellacions e aparentadas.
Un poèma seu titulat ἨpιYόvn (Irigon) es mensionat per Longin.
En matèria filosofica escriguèt Πepὶ ἈYaθῶv kaὶ Kakῶv (Del bonastre e del malastre), Πepὶ Πλoύtov kaὶ Πevίaς (De la riquesa e de la pauretat) e Πepὶ Ἀλuπίaς (De Alipias). Tanben li es atribuit Πepὶ tῶv katὰ Φιλoσoφίav Aἱpέσewv (tractat contra l'eretgiá en filosofia), Meλέtaι (Estudis) e AιάλoYoι (Dialògs), mas son pas d'el.
Atenèu menciona una letra nomenada Ἀpσιvόn (Arsinoè) e una autra Ἀpίσtwv (Ariston).
Tanben escriguèt un libre de cronologia istorica del nom de XpovoYpaφίa (Cronografia) o XpovoYpaφιῶv (Dronografion); un libre Ὀλuuπιovῖkaι nomenat coma ganhants de las Olimpiadas e d'autres tèmas en relacion.
Es escrivan d'una òbra en 12 libres de comedia grèga que benlèu Ἀpxιtektovιkός (Arquitectura) e σkeuoYpaφιkός (Esquevogarafia).
Eratostenes, a la fin de sa vida, venguèt cèc e morguèt de fam de la seuna voluntat per que aviá perdut lo desir de viure, en 194 AbC a Alexandria. Aviá uns 80 ans.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1 estadi equivalent a 174,125 metres segon las fonts mai acceptadas
- Astromia.com, amb la seuna autorizacion.


text:
Geologia
La geologia (dau grèc Yn- (ge-, « la tèrra ») e λoYoς (logos, « paraula », « rason »)) es la sciéncia e l'estudi de la Tèrra, sa composicion, son estructura, sei proprietats fisicas, son istòria, e lei procès qu'aquò recuerbe. Es una dei sciéncias de la Tèrra.
Lei geològs an poscut establir l'edat de la Tèrra devèrs aperaquí 4,5 miliards d'ans ; an determinat que la litosfèra terrèstra, qu'inclutz la crosta geologica, es morselada en placas tectonicas que bolegan en dessota dau mantèu geologic per de procès conoissuts sota lo nom de tectonica dei placas. Lei geològs ajudan a localizar e esplechar lei ressorsas naturalas de la Tèrra, coma lo petròli o lo carbon, tant coma de metaus coma lo fèrre, lo coire, o l'urani. D'interès economics addicionaus vènon apondre soventei fes d'autrei mineraus.
L'astrogeologia se caracteriza per l'aplicacion dei principis geologics a d'autrei còrs dau Sistèma Solar[1].
Lo mot de geologia foguèt emplegat premier per Jean-André Deluc dins l'an 1778 puei foguèt considerat coma fixat amb Horace-Bénédict de Saussure dins l'an 1779.
Compren :
- la geoquimia, qu'estúdia la quimia de la Tèrra ;
- la geofisica, qu'agropa lei domenis d'estudi de la Tèrra ambé d'aisinas de fisica (mecanica dei ròcas, mecanica dei fluides geologics, gravimetria, sismologia...) ;
- l'idrogeologia, qu'estúdia leis escolaments sosterranhs. La natura dau sotasòu atraversat influéncia directament la quantitat e la qualitat de l'aiga emergent a la fònt o extracha dau traucament ;
- la mineralogia, qu'estúdia la natura, la composicion e lei proprietats fisicas dei mineraus que compausan lei ròcas ;
- la paleontologia, qu'estúdia leis organismes dau passat gràcias a la descripcion e a l'analisi dei sobras fossilas ;
- la micropaleontologia, qu'estúdia lei fossils microscopics contenguts dins leis assolums ;
- la petrologia, qu'estúdia la natura dei ròcas e lei mecanismes que regisson la genèsi e la mutacion dei ròcas ;
- la sedimentologia qu'estúdia lei ròcas e lei formacions deis assolums ; dins aquest quadre, se parla tanben d'estratigrafia, qu'estúdia la succession dei diferentei jaç geologics ;
- la sismologia, qu'estúdia lei tèrratrémols e l'espandiment deis ondas sismicas ;
- la vulcanologia, qu'analisa e assaja de preveire lei fenomèns volcanics, qu'estúdia la composicion quimica e mineralogica e lei procès de messa en plaça dei produchs volcanics ;
- la geologia estructurala es l'estudi dei mecanismes presidissent a la deformacion dei ròcas a totei leis escalas. A escala granda, se parla de tectonica ;
- la metallogenia, qu'estúdia lei mecanismes de formacion dei jaç metallins e se prepausa de definir d'instruments metodologics e d'ajudas de prospeccion de bòn emplegar per leis explorators e prospectors miniers ;
- la geoarqueologia, qu'estúdia leis assolums arqueologics e lei depaus d'epòca qüaternària.


text:
Champignolles (Eure)
Champignolles en normand (Champignolles en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge del País de Ouche a situat en bordure del marge drech de la Risle. A vorejat del bòsc de Conches, e la siá superficie es inferiora a aquelas dels pòbles vesins, exceptuat La Ferrière-sus-Risle (0,2 km2).
Modèl:Començament citaLa municipalitat de Champignolles, e mai justament lo bourg central, banc administratiu dels luòcs, se presenta coma l'espaci rural soniat. Totes los paramètres de la ruralité an amassat, la topographie del luòc #que protegís una vasta vallée dubèrta ont se desenrotlla la Risle, las coteaux enquadrats de bòsques, de futaies e de taillis, los ostals plan ordenats a las proporcions vernaculaires bastida en pans de bòsques, silex e pèira.
- Çò que @frapper abans tot, es la préservation tranquilla del luòc, cap de pertorbació ligada a la dispensa o a la intrusion de bastiments en décalage amb l'esperit del luòc. La rota #que bassa a flanc de serral dempuèi la départementale, se desenrotlla al travers del bòsc. Lo virage brutal descobrís lo primièr ostal e la perspectiva sul fons del vallon.
L'organizacion de la tèsta bastida se repartís de part e d'autra d'aquela via sens accotement. La comuna e la glèisa, de contunh qualques ostals amorcent çò teissut. De l'autre costat de la via una succession d'ostals bastits al alineació en longitud pan o en pignon. A la sortida del vallon, la rota bifurque en doas brancas e condusit d'una part cap al fons del quadre e d'autra part remonta a flanc de serral cap al segond caseriu. Dintre aqueles dos ponches, l'espaci a #èsser protegit de tot bastiment.
Aquel ponch précis es lo luòc ont lo pintor metrà lo sieu chevalet. Dempuèi lo fons de vallée la vision échelonnée del vilatge mòstra una composicion fòrça defunta de l'espaci[1].Modèl:Final cita
Champignolles a environat de camps e de prés pletes, conquistats sul bòsc e meses sus levadas de pèiras, en portant de barralhas o de las ordenadas d'arbres #que testifiquen d'una cultura bocagère en pretenent contrer la degradacion de la humus e la érosion dels sòls lœssiques. Malgrat las operacions de disposicion fonzièra rurala, las 262 ectaras de la municipalitat son encara partejadas l'an 221 parcelles #que fòrça n'an tornat a la natura, constituenta un autentic « corredor biologic » en favorint la biodiversité. Champignolles A situat dins una zòna de biodiversité fòrta e aperten dins lo país Risle Charentonne #que lo un dels quatre objectius n'es de valoriser los recorses patrimoniales per salvaguardar lo marc de vida e metre en valor l'image del País. Champignolles Figura a l'inventari de doas zònas naturalas d'interès ecologic (ZNIEFF) de tipe E e II e fa partida del dispositiu Natura 2000 Risle, Guiel, Charentonne #que l'objectiu n'es la restauracion e la préservation de luòcs ecologics, dichas considerablas del fach dels abitats e espècias #que protegisson.
Ce village du Pays d'Ouche est situé en bordure de la rive droite de la Risle. Il est bordé de la forêt de Conches, et sa superficie est inférieure à celles des villages voisins, excepté La Ferrière-sur-Risle (0,2 km2).
Modèl:Début citationLa commune de Champignolles, et plus précisément le bourg central, siège administratif des lieux, se présente comme l'espace rural rêvé. Tous les paramètres de la ruralité sont réunis, la topographie du site qui protège une vaste vallée ouverte où se déroule la Risle, les coteaux encadrés de bois, de futaies et de taillis, les maisons bien rangées aux proportions vernaculaires construites en pans de bois, silex et pierre.
Ce qui frappe avant tout, c'est la préservation tranquille du site, aucune perturbation liée à la dispense ou à l'intrusion de constructions en décalage avec l'esprit du lieu. La route qui descend à flanc de coteau depuis la départementale, se déroule au travers de la forêt. Le virage brutal découvre la première maison et la perspective sur le fond du vallon.
L'organisation du front bâti se répartit de part et d'autre de cette voie sans accotement. La mairie et l'église, puis quelques maisons amorcent le tissu. De l'autre côté de la voie une succession de maisons construites à l'alignement en long pan ou en pignon. Au départ du vallon, la route bifurque en deux branches et conduit d'une part vers le fond du tableau et d'autre part remonte à flanc de coteau vers le second hameau. Entre ces deux points, l'espace a été protégé de toute construction.
Ce point précis est le lieu où le peintre posera son chevalet. Depuis le fond de vallée la vision échelonnée du village montre une composition très fine de l'espace[2].Modèl:Fin citation
Champignolles est entouré de champs et de prés enclos, conquis sur la forêt et posés sur des levées de pierres, portant des haies ou des rangées d'arbres qui témoignent d'une culture bocagère visant à contrer la dégradation de l'humus et l'érosion des sols lœssiques. Malgré les opérations d'aménagement foncier rural, les 262 hectares de la commune sont encore partagés en 221 parcelles dont beaucoup sont retournées à la nature, constituant un véritable « corridor biologique » favorisant la biodiversité. Champignolles est située dans une zone de biodiversité forte et appartient au pays Risle Charentonne dont l’un des quatre objectifs est de valoriser les ressources patrimoniales pour sauvegarder le cadre de vie et mettre en valeur l’image du Pays. Champignolles figure à l’inventaire de deux zones naturelles d'intérêt écologique (ZNIEFF) de type I et II et fait partie du dispositif Natura 2000 Risle, Guiel, Charentonne dont l'objectif est la restauration et la préservation de sites écologiques, dits remarquables du fait des habitats et espèces qu’ils abritent.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los nombroses monuments mégalithes, encara visibles, parsèment d'una manièra pro regular la campanha normande, sustot, a qualques quilomètres de Champignolles : lo dolmen dicha de Rugles a Ambenay e lo menhir de Neaufles-Auvergny. La descobèrta d'una pigassa de pèira "fòrça grosserament educada", l'esturment emblématique dels primièrs défrichements, soslinhada per la Societat Normande d'Estudis Préhistoriques (SNEP)[3], testifiquen D'una implantacion umana a Champignolles dempuèi lo Neolític, l'edat de la pèira nòva, #qu'a considerat coma lo periòde dels començaments de l'agricultura. Mòstran, a l'evidéncia, un peuplement a aquela epòca alunhada.
La romanizacion de la region #que venguèt la Normandie, passa pel bastiment de rotas romaines e per una politica d'urbanizacion. Una via romaine, #que permetiá de connectar Lisieux a Dreux e #que lo traçat ne revendriá[4] A l'actuala rota de la Barra-ne-Ouche (D833) e a la rota de Guernanville (D45) passa a la Vièlha-Lira, près de Champignolles. dins lo país de Ouche, dins la frontièra del país de Auge, a vint quilomètres de Champignolles, lo pòble de Broglie, d'origina celtique, a situat a la encreuament de las vias romaines, de las rotas de la sal e del fèrre.
Situada sul marge drech de la Risle, la parròquia de Champignolles a probablament #èsser fondada pendent la nautor Mièja Edat, mas lo luòc a ocupat per l'Òme dempuèi temps fòrça mai retrocedits.
Champignolles Es vengut possession dels senhors de Tosny cap a la mitat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, de contunh, a partir de 1202, de Robert Eer de Courtenay cosin germain de Philippe Auguste.
Les nombreux monuments mégalithes, encore visibles, parsèment d’une façon assez régulière la campagne normande, notamment, à quelques kilomètres de Champignolles : le dolmen dit de Rugles à Ambenay et le menhir de Neaufles-Auvergny. La découverte d'une hache de pierre "très grossièrement polie", l'outil emblématique des premiers défrichements, signalée par la Société Normande d'Études Préhistoriques (SNEP)[5], témoignent d'une implantation humaine à Champignolles dès le Néolithique, l'âge de la pierre nouvelle, qui est considéré comme la période des débuts de l’agriculture. Ils montrent, à l'évidence, un peuplement à cette époque reculée.
La romanisation de la région qui va devenir la Normandie, passe par la construction de routes romaines et par une politique d'urbanisation. Une voie romaine, qui permettait de relier Lisieux à Dreux et dont le tracé correspondrait[6] à l'actuelle route de la Barre-en-Ouche (D833) et à la route de Guernanville (D45) passe à la Vieille-Lyre, à proximité de Champignolles. Dans le pays d'Ouche, à la frontière du pays d'Auge, à vingt kilomètres de Champignolles, le village de Broglie, d'origine celtique, est situé au carrefour des voies romaines, des routes du sel et du fer.
Située sur la rive droite de la Risle, la paroisse de Champignolles a probablement été fondée durant le haut Moyen Âge, mais le lieu est occupée par l'Homme depuis des temps beaucoup plus reculés.
Champignolles est devenue possession des seigneurs de Tosny vers la moitié du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, puis, à partir de 1202, de Robert Ier de Courtenay cousin germain de Philippe Auguste.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Servici départemental de l'Arquitectura e del Patrimòni de l'Eure, Champignolles, opinion del ABF sus la dubertura dins l'urbanizacion de terrens, certificat d'urbanisme n° 14305L0013, en marces 2006.
- ↑ Service départemental de l’Architecture et du Patrimoine de l’Eure, Champignolles, avis de l'ABF sur l'ouverture à l'urbanisation de terrains, certificat d'urbanisme n° 14305L0013, mars 2006.
- ↑ A la pagina 13 de lo sieu bulletin de 1903, estampat per Ancelle fils a Evreux.
- ↑ Segon l'istorian local Laurent Ridel.
- ↑ À la page 13 de son bulletin de 1903, imprimé par Ancelle fils à Evreux.
- ↑ Selon l'historien local Laurent Ridel.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 17 de gener de 2008
Geispolsheim-Gara
E sabetz la diferéncia enter Florença e Geispolsheim-Gara???
Hèra simple.
A Geispolsheim-Gara que i a gojatas qui s'apèran Florença, mentre qu'a Florença n'i a pas nada gojata qui s'apèra Geispolsheim-Gara.
Aquò èra tà v'introdusir la cançon deu dia "Florença e Joan", per Nadau, lo grop mes bon deu mond (a despart de U2).
Era s’a hèit l’erbeta,
Au prat en verdejant.
Eth que s’a hèit dalhaire,
L’a avuda en dalhant.
Que son dus sus la via,
I a Florença e i a Joan,
E que volan tot dia
Sus un gran chivau blanc,
Mès que cau que v’ac disi,
Jo qui èi tres mila ans,
Que Joan aima Florença,
E Florença aima Joan.
Era s’a hèit la lèbe,
D’aceth bòsc qui ei tant gran.
Eth que s’a hèit caçaire,
L’a avuda en caçant.
Era s’a hèit istoèra,
Hens un líbe d’enfant.
Eth que s’a hèit contaire,
L’a avuda en contant.
Era s’a hèit l’estela,
Au bèth som deu lugran,
Eth que s’a hèit talòssa,
L’a avuda en l’espiant.
--------
Uei, com e soi de fòrça bona umor, la cançon deu dia, que la v'èi arrevirada en catalan (gasconejaire).
Florença i Joan
Ella s'ha fet l'herbeta
Al prat en verdejant.
Ell s'ha fet dallaire,
L'ha aconseguit en dallant
Que són dos a la via
Hi ha Florença i hi ha Joan,
I que volen cada dia
Sobre un gran cavall blanc
Però cal que us ho digui,
jo qui tinc tres mil anys,
Que Joan estima Florença
I Florença estima Joan
Ella s'ha fet la llebre
d'aquell bosc que és tan gran
Ell s'ha fet caçaire (caçador)
L'ha aconseguit en caçant
Ella s'ha fet historia
a un llibre per a nens
Ell s'ha fet contista
L'ha aconseguit en contant
Ella s'ha fet estrella
a dalt de l'estel del matí
El s'ha fet cuc de terra,
L'ha aconseguit en mirant-la.
4 comentaris:
- Mela ha dit...
-
U2 e Nadau...
Dieu deu pas existir, perque sekenon t'auriá castigat dempuèi un brave brieu!!!
oaf oaf oaf
- 17 de gener de 2008 a les 7:03
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Perdona-li, o Senhor, pr'amor que non sap pas çò que ditz. E non t' oblides pas d'enviar la Senta Vièrge de Lorda a casa soa entà li díser çò qui cau coma cau, qu'ei a díser en gascon, e de preferéncia dab musica de Nadau en hons. A de qué hèr dab la Mela, la Senta Vièrge !!!
- 17 de gener de 2008 a les 8:06
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Extrèit d’un manuscrit trobat dens una cova de Qumran (en la version originau) :
« mentre ella estava esperant a l’estació Arc de Triomf, li aparegué el Senyor i li va dir: (illigible)… … … fins ara et deies Melània, d’ara endavant et diràs Geispolsheim-gara …»
Urosament que la dita Geispolsheim-gara demora enter Clapàs e sabi pas on enqüèra, e non pas a Florença, sinon serí plan emmerdat, que’m caleré tornar escríver lo men messatge de uei !!!
- 17 de gener de 2008 a les 10:00
- Mela ha dit...
-
Que venga la Santa Verge, rai qu'a de qué far amb ieu! Li ensenhariái tot plen de causas :) ( Josep, prepara-te las vitaminas)
Geipolsheim-gara: MDR
te cal arrestar sul pic çò k prenes, es pas bon per ta santat mentala ( ja que de costuma, es pas la jòia...LOL)
- 17 de gener de 2008 a les 14:08


text:
Meteo Barville (Vosges):
Sera: Tempo previsto poco nuvoloso. Temperatura minima a 21 °C, massime intorno a 26 °C. Venti da Nord Nord Ovest di debole intensità, raffiche a 13 km/h. Zero termico intorno a 3900 m.
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Aingeville, Aouze, Aroffe, Attignéville, Aulnois, Autigny-la-Tour, Autreville (Vosges), Auzainvilliers, Balléville, Barville (Vosges), Bazoilles-sur-Meuse, Beaufremont, Belmont-sur-Vair, Biécourt, Bulgnéville, Certilleux, Châtenois (Vosges), Circourt-sur-Mouzon, Clérey-la-Côte, Contrexéville, Courcelles-sous-Châtenois, Coussey, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombrot-sur-Vair, Dommartin-sur-Vraine, Domrémy-la-Pucelle, Frebécourt, Fréville (Vosges), Gemmelaincourt, Gendreville, Gironcourt-sur-Vraine, Greux, Hagnéville-et-Roncourt, Harchéchamp, Harmonville, Houécourt, Houéville, Jainvillotte, Jubainville, La Neuveville-sous-Châtenois, Landaville, Lemmecourt, Longchamp-sous-Châtenois, Maconcourt, Malaincourt, Mandres-sur-Vair, Martigny-les-Gerbonvaux, Maxey-sur-Meuse, Médonville, Ménil-en-Xaintois, Midrevaux, Moncel-sur-Vair, Mont-lès-Neufchâteau, Morelmaison, Morville (Vosges), Neufchâteau, Norroy, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pargny-sous-Mureau, Pleuvezain, Pompierre, Punerot, Rainville, Rebeuville, Removille, Repel, Rollainville, Rouvres-la-Chétive, Ruppes, Saint-Menge, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Sartes, Saulxures-lès-Bulgnéville, Seraumont, Sionne, Soncourt, Soulosse-sous-Saint-Élophe, They-sous-Montfort, Tilleux, Totainville, Tranqueville-Graux, Urville (Vosges), Vaudoncourt (Vosges), Vicherey, Viocourt, Vittel, Vouxey.


text:
Recentament avèm agut en man, un document que confirmava un accòrd electoral entre la CDC locala (66) e l’UMP (66) ; lo (66) indica lo biais de foncionar per etiquetat en linha dreita numerologica nacionalista francesa, çò qu’es catalan del nòrd. La conclusion seriá estada alara la sortida de Unitat Catalana.
Dins l’entrevista de Guilhem Latrubesse –o podèm ausir encara- explicava aiçò coma la fotografia un pauc dificile de las aliganças sosterranas localas, «un pauc complicadas».
Aquel punt de vista es donc la consequéncia o precedent de l’article publicat dins La Setmana, jornal legitimista e d’esquèrra. Aquel article farà segur mantunas visitas suplementàrias per La Setmana.
Dins un contacte personal, Jaume Roure, conselhièr municipal indica clarament : « L'accord entre la UMP i CDC es contra natura i no té cap sentit...no posa fora unitat catalana dels accords que ja tè d'ença del 93. La relació entre el Joan Marc Pujol i Jaume Roure és una relació basada sobre la confiança que tè la pretenció de perdura al 2014 amb l'arribada de nous militants de UC a la llista electoral. Sempre i sola "la feina ben feta"...té futur.»
Es un pauc una autra vision qu’aquel que vòl mostrar la CDC de Perpinyà, e/o la redaccion de La Setmana. I cal apondre las discutidas de las jornadas d’estiu de RPS que la CDC a degut portar lo seu problèma politic a la discutida, vist que dins la fondacion de l’ALE i èra un autre partit catalan, ERC, e CDC per participar a las discutidas de taula, mas non pas brica a las via politica de l’ALE. Ni ERC, ni CDC (sempre oposat al Sud pel Principat de Catalonha) son pas d’Unitat Catalana, per contra Unitat Catalana revendica l’anterioritat del combat politic en Catalonha del nòrd, e se plaça sus l’escàs politic al centre ; aital avèm poscut veire qu’Unitat Catalana se presentava a las legislativas en companhá del MoDem. Jaume Roure a debutat a Perpinhan/Perpinyà una reala politica per la lenga catalana dins totes los maines politics potencial, non podèm pensar que fosquèsse sortit per l'a fauta d’òbra de la lista dels candidat per 2014. Es estat acompanhat pauc a pauc per d’autres elegits d’Unitat Catalana ; e aprenèm qu’una novèla generacion arriba, es una granda novèla.
Mas aquesta associacion CDC ambe l’UMP pausa çaquelà un pichon problèma etic al nivèl politic, sobretot se consideram l’ensemble dels Païses Catalans, Catalonha del nòrd compresa. Una question se pausa : «Lo complòt francmaçonic perpinhasés» podrà longtemps èstre lo sol argument per las variacions politicas de mantunes catalanistas de Perpinyà ?
Lasetmana.fr
Se l’article de La Setmana se vòl explicatiu, es explicatiu d’una partida de l’informacion ; l’oblit es un modèl d’informacion que sembla fòrça al biais francés de pensar [lasetmana.fr]. Fabrica çaquelà la polemica, aont sembla non i aver mestièr.
-°-


text:
Comòras
Las illas Comòras (oficialament en francés Union des Comores, en arabi الإتّحاد القمريّ = Al-Ittiḥād al-Qamariyy, en comorian Udzima wa Komori) son un estat insular african plaçat a l'extremitat septentrionala del canal de Moçambic, dins l'ocean Indian, entre lo nòrd de Madagascar e lo nòrd de Moçambic. Lo país es format per tres illas volcanicas: Granda Comòra o Ngazidja, Mohéli o Moali, e Anjouan o Nzoani, mentre que l'autra illa de l'archipèla, Maiòta, contunha de dependre de França e mai siaga reclamada pel govèrn de las Comòras.
Lo nom deriva del mot arabi قمر (qamar), "luna". Lo nom actual en arabi significa "illas de la luna" (جزر القمر, ŷuzuru l-qamar), e en la siá bandièra apareis la mièja luna musulmana. Aqueste nom èra estat utilizat pels geografs arabis per nomenar Madagascar.[2]
La capitala es Moròni.
Lo gentilici es comorian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Aqueste archipèla serviguèt als ancians navigaires coma pont entre lo continent african e Madagascar, en essent en mai un ponch important pels comerçants arabis.[2]A travèrs dels sègles, las illas Comòras foguèron ocupadas per una succession de divèrses grops dempuèi la còsta d'Africa, lo golf Persic, Indonesia e Madagascar. Los exploradors portugueses visitèron l'archipèla en 1505 e causèron la destruccion de l'economia comerciala de las illas. Quand lo sultan d'Oman capitèt de fòrabandir los portugueses de la region, las illas demorèron jos l'influéncia de Zanzibar e lo trafic d'esclaus dels abitants d'origina banto aumentèt considerablament.
Al sègle XIX, après la separacion de Zanzibar del sultanat d'Oman, los europèus faguèron pression e França ocupèt Maiòta en 1841 e mai tard la rèsta de l'archipèla entre 1886 e 1909. En 1912 las illas foguèron jos l'administracion del governador general de Madagascar. Après, colonizaires franceses, companhiás de proprietaris franceses, e rics comerçants arabis establiguèron una economia basada sus las plantacions qu'ocupa ara un terç del territòri del país per exportar sas culturas. En 1946 França li concediguèt l'autonomia administrativa amb lo nom de Territòri d'Otramar de las Illas Comòras.
Un acòrd foguèt refusat per França en 1973 per concedir l'independéncia en 1978. Malgrat aiçò, lo 6 de julhet de 1975, lo parlament comorian emetèt una resolucion en declarant l'independéncia. Los deputats de Maiòta, que demorava jos contraròtle francés, s'abstenguèron. Dins dos referendums, en decembre de 1974 e febrièr de 1976, la populacion de Maiòta votèt contra l'independéncia de França (per 63,8% e 99,4% respectivament).
Politica[modificar | modificar la font]
La situacion del país es estada fòrça instabla dempuèi la siá independéncia en 1975, amb de còps d'Estat e d'insurreccions popularas. Lo coronèl Azali Assoumani prenguèt lo poder per un còp d'Estat en abril de 1999, en demetre lo president interin Tadjiddine Ben Said Massounde qu'aviá pres la plaça après la mòrt misteriosa del president elegit Mohamed Taki Abdoulkarim en novembre de 1998.
Après los acòrds de patz signats lo 17 de febrièr de 2001 entre lo govèrn e los separatistas, s'elaborèt una Constitucion aprovada per referendum lo 23 de decembre del meteis an, e que tornèt baptisar lo país Union de las Comòras, constituit per las illas de Granda Comòra, Anjouan e Mohéli qu'an una larga autonomia, amb son pròpri president e un tèxt constitucional tanben pròpri. La presidéncia de l'Union se causís entre los candidats de las tres illas al cap de quatre ans.
Lo president actual es Ahmed Abdallah Mohamed Sambi, après lo primièr transferiment pacific del poder dins las illas en 2006.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comòras es un pichon país d'Africa e fa partida de l'archipèla de las Comòras, format de nòrd-èst a sud-èst de l'illa de Granda Comòra (Ngazidja), Mohéli (Mwali), e Anjouan (Nzwani). Al sud-oèst, se tròba l'illa de Maiòta, qu'aperten encara a França.
La capitala es Moròni que se localiza en Granda Comòra. Las illas son d'origina volcanica, amb un relèu montanhós e abrupte que la cima pus nauta es lo volcan actiu Karthala de 2361 m d'altitud subre lo nivèl de la mar dins l'illa principala.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de las Comòras
Demografia[modificar | modificar la font]
Amb mens d'un milion de personas, las Comòras son un dels païses mens poblats al mond, mas tanben un dels de pus fòrta densitat de populacion (337,2 ab/km2). En 2001, 34% de la populacion èra urbana, mas aquesta chifra risca d'aumentar, pr'amor que la creissença de la populacion rurala es negativa, alara que la creissença de la populacion totala es totjorn relativament nauta.[3] Aperaquí la mitat de la populacion de las Comòras a mens de 15 ans.[4] Los centres urbans màgers son Moròni, Mutsamudu, Domoni, Fomboni, e Tsémbéhou. I a entre 200 000 e 350 000 comorians en França.[5]
Las illas de las Comòras an en comun de originas araboafricanas. L'islam sunnita es la religion dominanta, e representa mai de 98% de la populacion. E mai se la cultura aràbia es fermament establida dins l'archipèla, una minoritat de la populacion de Maiòta, subretot d'imigrants venguts de França, son catolics. De minoritats malgashas (crestians) e indianas (subretot ismaili) exitisson tanben, e de descendents del colonizaires franceses. Lo chineses son tanben presents a Maiòta e a la Granda Comòra (mai que mai Moròni). Una pichona minoritat de personas d'aujòls franceses e d'autres païses europèus (neerlandeses, angleses e portugueses) vivon a las Comòras. Fòrça franceses partiguèron après l'independéncia en 1975.
La lenga pus comuna es lo comorian, o shikomor, una lenga sabaki pròcha del swahili, que quatre variantas diferentas (shingazidja, shimwali, shinzwani, e shimaore) son parladas sus caduna de las quatre illas. Lo francés e l'arabi son tanben lengas oficialas amb lo comorian. L'arabi es subretot utilizat coma segonda lenga, es la lenga de l'ensenhament alcoranic, e lo francés es la lenga de tot autre ensenhament formal. Una lenga malgasha, lo shibushi, es parlada per aperaquí un terç de la populacion de Maore.[6] Aperaquí 57% de la populacion es educada amb l'alfabet latin e mai de 90% amb l'alfaber arabi; l'alfabetizacion totala es falsament estimada a 62.5%.[7] Lo comorian ten pas d'escritura pròpria e las escrituras latina e aràbias son ambedoas utilizadas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html#Econ
- ↑ 2,0 et 2,1 Edgardo Otero. El orígen de los nombres de los países del mundo (y muchas de las islas que éstos poseen). Buenos Aires: Los cuatro vientos, 1º edicion, 2003. ISBN 987.1027.68.0
- ↑ Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2004 Revision and World Urbanization Prospects: The 2005 Revision, http://esa.un.org/unup/ 11 January 2007
- ↑ "Comoros". Encyclopædia Britannica.
- ↑ "FACTBOX-Relations between France and Comoros". Reuters. March 27, 2008.
- ↑ Ethnologue report for Comoros.
- ↑ UNESCO Institute for Statistics, country profile of Comoros; 2004.


text:
Modèl:Infobox Papa de la Glèisa Catolica
Informacion[modificar la font]
Lo modèl {{Infobox Papa de la Glèisa Catolica}} servís a illustrar totas las datas fondamentalas d'un papa de la Glèisa Catolica e de son pontificat.
Utilizacion[modificar la font]
Per utilizar lo modèl sufís de copiar lo tèxt dins lo quadre çaicontra (que conten la sintaxi del modèl) e lo completar :
{{Infobox Papa de la Glèisa Catolica | nom = | imatge = | nom de naissença = | naissença = | debuta pontificat = | intronizacion = | fin pontificat = | predecessor = | successor = | nòta = | antipapa = | armas = | devisa = }}
- nom · nom causit pel sobeiran pontife. Obligatòri
- imatge · retrach, imatge o fòto. Especificar solament lo nom (per exemple: Imatge:Pape Benoît XVI). Opcional
- largor · largor de l'imatge precedent, s'es pas especificat amb aqueste paramètre la largor de l'imatge equival a la largor del tablèu; aquel paramètre deu pas èsser adjunt e al meteis temps daissat void. Pòt èsser util dins lo cas d'un imatge estrech e naut.
- nom de naissença · nom de naissença. Opcional
- naissença · data e luòc de naissença. Opcional
- debuta pontificat · data e informacions sus l'eleccion del sobeiran pontife. Opcional
- intronizacion · data e informacions sus l'intronizacion del sobeiran pontife. Opcional
- fin pontificat · data e informacions sus la fin del pontificat. Opcional
- predecessor · predecessor. Opcional
- successor · successor. Opcional
- nòta · eventualament nòta. Opcional
- antipapa · eventualament antipapa. Opcional
- armas · se son disponiblas, las armas del sobeiran pontife. Indicar solament lo nom (per exemple: Image:Armoiries Benoît XVI). Opcional
- devisa · s'es disponibla, la devisa causida pel sobeiran pontife. Opcional
Exemple[modificar la font]
Las modificacions del modèl se veiràn pas immediatament dins l'exemple fins al moment que la pagina serà salvada e eventualament l'amagatal voidat.
{{Papa de la Glèisa Catolica |nom=Piu X |imatge=Image:Pius10.jpg |largor=180px |nom de naissença=Giuseppe Sarto |naissença=2 de junh de [[1835]], Riese ([[Treviso]]) |debuta pontificat=4 de mai de [[1903]] |intronizacion=[[7 de mai]] de [[1903]] |fin pontificat=[[1914]] |predecessor=[[Leon XIII|papa Leon XIII]] |successor=[[Beneset XV|papa Beneset XV]] |armas= |devisa=Instaurare omnia in Christo }}


text:
Istòria
Article detalhat :
Istòria de França.
Evolucion territoriala de França dempuei l'Edat Mejana.
L'ocupacion umana dau territòri francés es fòrça ancian. Es poplada dempuei lo Paleolitic e lo Neolitic gràcias a divèrsei migracions de populacions. Vèrs 600 avC, foguèt poblat per lei Cèltas que foguèron conquists per lei Romans en 52 avC. Lo nom de França es eissit d'un pòble germanic ancian que l'existéncia es atestada dempuei lo sègle III. Lor rèi Clodovèu I capitèt de crear una dinastia que foguèt a l'origina d'unei reiaumes partejats entre leis eiretiers de la dinastia. Au sègle VIII, foguèt rebutada per lei Carolingians que lo rèi Carlesmanhe venguèt emperaire en 800. En 840, son empèri foguèt partejat entre leis eretiers de son fiu. Foguèt creat sus sa partida occidentala lo reiaume de Franca Occidentala que vendriá pauc a pauc lo reiaume de França. Aquela apelacion apareguèt per lo premier còp en 1205 e demorèt fins a la casuda de la monarquia en 1792. Lo sègle XIX veguèt l'aparicion de divèrsei formas d'estats fins a l'adopcion definitiva de la Republica entre 1870 e 1875.
De la Preïstòria a l'Empèri Roman
Representacion de la capitula de Vercingetorix còntra Juli Cesar en 52 avC.
La preséncia umana sus lo territòri es atestada dempuei 1,8 milions d'annadas. Lo clima èra alora relativament malaisat e variable pendent lei diferents periòdes de glaciacion. Ansin, lo país assosta un nombre relativament important de baumas e d'abrics adornats que l'exemple pus conegut es la Bauma de Las Caus en Dordonha. Aqueu periòde s'acabèt vèrs -10 000 amb la fin de l'èra glaciala. A partir de -7000, es lo començament dau Neolitic. Lei millennis IV e III avC veguèron un desvolopament demografic e agricòla important e lo començament de l'utilizacion de metaus (aur, coire e bronze). Lo fèrre faguèt son aparicion vèrs lo sègle VIII.
Vèrs -600, lei Grècs de la vila de Focèa fondèron la colonia de Marselha sus la riba mediterranèa. Enterin, de migracions de Cèltas aguèron luòc dins lo país e aqueu pòble ocupèt pauc a pauc la màger part dau territòri entre lei sègles V e III avC. Aquò entraïnèt l'emergéncia de Gàllia que venguèt lo nom donat ai regions abitadas per lei populacions cèltas. En 152 avC, lei Romans ne'n realizèron la conquista dau quart sud-èst que formèt la província de la Narbonesa. Puei, en 58 e 51 avC, Juli Cesar ocupèt lo rèstade Gàllia après sa victòria còntra l'insureccion dau cap cèlta Vercingetorix. Lo país venguèt donc un element essenciau de l'Empèri Roman en Euròpa Occidentala. Après la conquista, lo poder roman foguèt rarament menaçat per la populacion e una civilizacion novèla faguèt son aparicion, magerament dins lei vilas, entre Romans e Cèltas. D'autra part, l'economia dau país èra dinamica e Gàllia se modernizèt fòrtament amb la construccion d'infrastructuras importantas (teatre, aqüaductes...). Ansin, maugrat la fortificacion de la frontiera de l'Empèri sus lo Ren, lo país foguèt una buta per leis invasions barbariás e un enjòc major dei luchas intèrnas per la succession imperiala. Lo crestianisme faguèt tanben son aparicion pendent aqueu periòde.
En 406, Gàllia romana s'afondrèt rapidament durant lei Grandeis Invasions. Tre la mitat dau sègle V, Alamnans e Francs traversèron Ren e s'installèron dins lo nòrd de Gàllia. Puei, lei Visigòts ocupèron Septimània e Aquitània e lei Burgondis lo centre de Gàllia. De generaus capitèron de mantenir lor preséncia sus divèrsei partidas dau territòri mai lei luchas intèrnas de l'Empèri e lor afebliment progressiu causèron lor casuda vèrs la fin dau sègle. En 476, un darrier còp d'estat entraïnèt la fin de l'Empèri Roman d'Occident.
L'Edat Mejana e la formacion de França
Representacion de la conversion au crestianisme de Clodovèu I
en 496
.
Guèrra de Cent Ans (1337-1453).
Après la fin de la dominacion romana, Gàllia foguèt devesit entre unei pòbles que formèron de reiaumes diferents. En 496, la conversion au crestianisme dau rèi franc Clodovèu I li permetèt d'obtenir l'aliança de la Glèisa Catolica. Sa dinastia, dicha merovingiana, poguèt establir son poder sus un territòri devesit entre unei reiaumes dirigits per de membres de la mema familha. Aquela dinastia conoguèt de dificultats a partir dau sègle VIII e foguèt rebutada en 751 per lei Carolingians. Sei premiers rèis, Pepin lo Brèu e Carlesmanhe, realizèron l'agrandiment dau reiaume e lo segond venguèt Emperaire en 800. En 840, aquel empèri foguèt partejat entre lei tres eiretiers de son fiu. A l'oèst, se formèt donc lo reaiume de
Françia Occidentala. Dirigit per lei Carolingians fins a 987, aqueu reiaume deguèt luchar còntra divèrseis invasions durant lei sègles IX e X coma lei Vikings, leis Ongrians o lei Musulmans. Una societat de tipe feodau i faguèt son aparicion e devesida leis abitants entre tres òrdres qu'èran lo clergat, la noblesa e lo tèrç estat.
En 987, après la fin de la dinastia carolingiana occidentala, Uc Capet foguèt elegit rèi per lo rèsta de l'aristocràcia formant la dinastia novèla dei
Capecians. Aquela dinastia va regnar, sota de brancas diferentas de la familha, fins au sègle XIX. Es tanben lo començament dau procediment d'unificacion de França meme se, au sègle X, la màger part dau territòri reiau es quasi independent. Entre lei sègles X e XIII, lei rèis francés successius capitèron d'aumentar lei territòris sota lor administracion pròpria, dichs domeni reiau, e prenguèron pauc a pauc l'avantatge sus lei grands senhors feodaus dau reiaume (Flandra, fèus anglés, Tolosa...).
Lei sègles XIV e XV veguèron lo debanament d'una crisi grèva (Guèrra de Cent Ans) en causa d'un problema de succession per la corona de França entre lei rèis francés e anglés. La màger part dau país foguèt destrucha per lei combats, lei pilhatges e leis epidemias coma aquela de la Pèsta entre 1346 e 1349. Après de dificultats, la monarquia capitèt de renforçar son poder gràcias a la formacion d'una armada e d'una imposicion permanentas.
La Renaissança e l'apogèu de la monarquia
Retrach dau rèi Loís XIV (1643-1715).
Lo sègle XVI foguèt caracterizada per lo renforçament continú dau poder reiau que venguèt pus absolut a l'entorn de la persona dau rèi. L'unificacion dau reiaume contunièt amb l'adopcion dau francés per la redaccion deis actes oficiaus en 1539 e la reünion au domeni reiau de Bretanha e de la màger part d'Auvèrnha. D'autra part, foguèt tanben lo començament d'una lucha acarnada entre lei reiaumes de França e aquelei de la familha dei Hamsborg (guèrras d'Itàlia). La cultura de l'epòca foguèt egalament fòrtament influenciada per lo movement de la Renaissença vengut d'Itàlia, especialament dins lo domeni deis arts. Pasmens, la fin dau sègle foguèt tornarmai marcat per una crisi grèva que veguèt lo debanament d'unei guèrras religiosas entre Catolics e Protestants (1562-1598).
L'òrdre foguèt tornarmai establit per lo rèi Enric IV (1598-1610). Lo règne de son successor,
Loís XIII (1610-1643) foguèt caracterizat per lo renforçament dau poder reiaume e per lei rebellions de l'aristocracia per gardar sei privilègis e son poder politic. Lo poder reiau foguèt lo venceire durant lo rèine de Loís XIV (1643-1715) que capitèt de « domesticar » la noblesa e fondèt la monarquia absoluda francesa. Enterin, durant son règne, França venguèt la poissança majora dau continent e realizèt divèrsei conquistas en direccion de l'Èst (Franca Comtat, Alsàcia...). Dins aquò, la fin de son rèine foguèt ensornidas per de reviradas militars e una crisi economica importanta.
Lo rèine seguent, Loís XV (1715-1774) foguèt donc lo començament d'un declin progressiu de la monarquia absoluda que foguèt pas capabla de faciar sei dificultats economicas. Ansin, França foguèt desfacha durant lei guèrras europèas dau sègle XVII perdent son empèri coloniau au profiech d'Anglatèrra en 1763. Sa revènge en 1783 durant la guèrra d'independéncia deis Estats Units li permetèt pas de redreiçar la situacion que venguèt au contrari pus grèva en causa dei despensas de guèrras, de l'abséncia de conquistas importantas maugrat la victòria e d'una tièra de recoltats marridas. L'òrdre dau Regime Ancian foguèt donc fòrtament contestat a la fin dau sègle mai leis assais de reformas mau capitèron en causa de la resisténcia dei privilegiats.
Lo periòde revolucionari
Presa de la Bastille lo 14 de julhèt de 1789.
Batalha de Valmy lo 20 de setembre de 1792.
En 1789, la degradacion dei finanças entraïnèron la convocacion deis Estats Generaus per lo rèi Loís XVI (1774-1792). Causant una desirança gròssa de reformas, l'assemblada veguèt rapidament la rebellion dei deputats dau Tèrç Estat que se proclamèron Assemblada Nacionala en 1789 e prenguèron lo poder legislatiu. L'insurreccion parisenca de julhèt de 1789 (presa de la Bastille lo 14) e sa generalizacion au rèsta dau país (Gròssa Paur) durant l'estiu causèt l'abolicion oficiala dei privilègis, l'adopcion de la Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan e la disparicion de la monarquia absoluda que foguèt remplaçada per una monarquia constitucionala.
Pasmens, lo rèi assaièt de luchar còntra la Revolucion. En 1791, un assai de fugida vèrs l'estrangier foguèt arrestat a Varennes per leis autoritats de l'Assemblada. Puei, en 1792, lo rèi acceptèt de declarar la guèrra ais Austrians esperant una desfacha rapida deis armadas revolucionàrias. Lo 10 d'aost de 1792, una revòuta novèla de la populacion parisenca causèt son arrestacion per traïson. En setembre, l'invasion deis armadas estrangieras foguèt blocada a Valmy e la monarquia abolida per l'Assemblada. Enfin, en genier de 1793, lo rèi foguèt executat après son procès per traïson. Aquò foguèt lo començament d'una guèrra còntra la màger part dei país europèus. Menaçadas a la mitat de 1793, lei tropas revolucionàrias prenguèron pauc a pauc l'avantatge en 1794 e obtenguèron finalament la victòria en 1798.
A l'interior dau país, lo poder foguèt dominat per l'esquèrra revolucionària fins a 1794 (periòde de la Terror) que capitèt d'organizar la defensa dau país e una tièra importanta de reformas. Pasmens, la politica de repression e lei luchas intèrnas de sei membres entraïnèron son rebutament. Après sa casuda, lo poder foguèt ocupat per de movements de drecha que contunièron la guèrra amb succès mai foguèron pas capables de faciar lei dificultats economicas. En 1799, lo govèrn foguèt donc rebutat per Napoleon Bonaparte qu'establiguèt un regime autoritari dich Consulat de 1799 a 1804 puei fondèt lo Premier Empèri Francés en 1804.
Sota sa direccion, França bateguèt leis autreis poissanças continentalas e i establiguèt sa dominacion. En 1810, la mitat d'Euròpa èra ocupada per sei fòrças. Pasmens, l'oposicion permanenta d'Anglatèrra e lo desastre de la campanha de Russia (1812) foguèron l'ocasion d'una revènge per leis enemics de França. Entre 1812 e 1814, Napoleon deguèt pauc a pauc se replegar vèrs França. París foguèt presa en 1814 per leis Aliats entraïnant l'abdicacion de l'emperaire.
Lo sègle XIX
Empèri coloniau francés en 1920.
Lo sègle XIX foguèt caracterizat per una succession de regimes que s'acabèt per l'establiment de la Republica, per un desvolopament economic fòrt e per la conquista d'un empèri coloniau novèu e fòrça important.
D'efèct, après lo Premier Empèri de Napoleon, leis Aliats establiguèron tornarmai la monarquia dei Borbons. Rebutada en 1830, foguèt remplaçada per la monarquia constitucionala de Loís Felipe fins a 1848. Après un periòde republican brèu entre 1848 e 1852 (IIa Republica), se formèt lo Segond Empèri que s'afondrèt en 1870 durant la guèrra còntra Prússia. Enfin, leis annadas 1870 venguèron l'emergéncia malaisada de la Tresena Republica que deguèt esquichar l'insurreccion comunista de la Comuna de París (1871) puei luchar còntra la drecha favorabla au retorn de la monarquia.
Pasmens, maugrat l'agitacion politica, lo país faguèt partida de territòris ont acomencèt la Revolucion Industriala permetent un desvolopament fòrça important dau país que venguèt una dei poissanças economicas majoras de la planeta. Aqueu movement foguèt renforçat per la Tresena Republica que modernizèt tanben leis institucions de la societat : creacion de l'escòla laïca, gratuita e obligatòria (1881-1882), libertats de reünion e de premsa (1881), autorizacion dei sindicats (1884), lèi sus leis associacions (1901) e separacion de l'Estat e de la Glèisa (1905). D'autra part, la Republica s'ocupèt d'accelerar la conquista d'un empèri coloniau novèu que venguèt a la fin dau sègle lo segond après l'Empèri Britanic.
Lei guèrras mondialas
La desfacha francesa de 1870 e la pèrda d'Alsàcia-Lorena au profiech d'Alemanha venguèt una fònt de tensions permanentas per la diplomacia europèa. D'en premier isolada, França capitèt de formar una aliança amb leis estats egalament menaçats per leis ambicions alemandas coma Russia o Anglatèrra. En fàcia, Alemanha creèt tanben un sistèma d'aliança similar. En 1914, aquelei sistèmas entraïnèron una crisi generalizada sus lo continent e un conflicte violent (Primièra Guèrra Mondiala) que s'acabèt solament en 1918 per la victòria de França e seis aliats. Pasmens, lo país deguèt subir de pèrdas (1,4 milions de tuats) e de destruccions importantas sus son territòri.
Mau capitant d'obtenir lei reparacions de guèrras esparadas deis Alemands, frnaça aguèt de dificultats per retrobar son nivèu economic durant leis annadas 1920. Resistiguèt relativament ben a la crisi de 1929 que sei consequéncias demorèron limitadas a respèct d'autreis país coma Estats Units o Alemanha. Dins aquò, la crisi favorizèt lei movements politics nacionalistas opausats a la Republica. En 1936, la victòria dei partits politics d'esquèrra permetèt lo vòte d'un nombre important de lèis socialas mai aumentèt la division de la societat.
Afeblit, lo país foguèt rapidament vençuts per leis Alemands, principalament en causa dau conservatisme de seis elèits militars. França foguèt ocupada per l'Alemanha nazi e un govèrn de collaboracion foguèt creat per lei nacionalistas a l'entorn dau marescau Pétain. Favorizant l'esplecha economica dau país e ajudant lei crimes nazis, especialament gràcias a la deportacion de personas (Jusieus, opausants politics...) vèrs lei camps alemands, aqueu govèrn se tustèt pauc a pauc ai grops de la Resisténcia interiora, unificada entre 1943 e 1944, e exteriora que foguèt organizada per lo generau de Gaulle a partir de 1940. Sota la direccion d'aqueu darrier, França poguèt bastir tornarmai una armada a partir de son Empèri coloniau e acabar la guèrra entre lei Venceires principaus dau conflicte.
França dempuei la Liberacion
Descolonizacion d'Africa de 1945 a 1991.
França e Union Europèa en 2010.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, França foguèt tocada per de movements de descolonizacion qu'entraïnèron la disparicion de son empèri coloniau au començament deis annadas 1960. Enterin, acomencèt de participar a la formacion de l'Union Europèa. Lo periòde de creissença economica fòrta fins ais annadas 1970 permetèt au país de restaurar rapidament sa poissança economica. Pasmens, au nivèu politic, França es venguda una poissança mondiala d'òrdre segond qu'es generalament pas capabla de s'opausar ai decisions d'estats pus poderós coma leis Estats Units, l'anciana Union Sovietica o China.
Ansin, lo declin dau país durant la Segonda Guèrra Mondiala foguèt l'ocasion per lei colonias de reprendre lor independéncia. Lo procediment acomencèt en Indochina onte l'armada francesa foguèt vencuda après 8 annadas de guèrra (1946-1954). Puei, contunièt en Africa. En 1960, l'AEF e l'AOF venguèt independentas e, en 1962, après una guèrra novèla (1954-1962), foguèt lo torn d'Argeria. Aquela darriera guèrra causèt una crisi politica grèva en 1958 que causèt la fin de la IVen Republica (1946-1958) e lo retorn au poder dau generau de Gaulle. Fondèt la Va Republica basa sus un poder presidenciau fòrt e assaièt de donar una independéncia novèla au país au nivèu internacionau aprofichant lo desvolopament de tecnologias avançadas (arma nucleara...) e lei divisions de la Guèrra Freja.
Après sa demission en 1969 e sa mòrt en 1970, França venguèt un element major de la construccion de l'Union Europèa. Aquò es considerat coma una solucion per luchar còntra la pèrda d'influéncia francesa. D'efèct, lo país es plus una poissança mondiala majora coma lo mòstra sa participacion limitada a la guèrra dau Golf en 1991 e sa participacion a la resolucion de crisi politica internacionala se fa d'ara endavant dins lo quadre de coalicion gropant unei país generalament sota direccion estatsunidenca (Iraq, Kosovo, Libia...). Enfin, l'economia francesa, coma lo rèsta dei país occidentaus, conoguèt de periòdes de crisi dempuei leis annadas 1980 caracterizats per una desindustrializacion progressiva dau país e la persisténcia d'un chaumatge de massa pertocant mai o mens 10% de la populacion activa.


text:
04/12/2014
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission dau diumenc 7 de decembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran
Narcisse Perez per la festa de la trufa de Senta Crotz de Maruelh la dimenjada dau 12 e 13 de decembre e Monica Burg, contairitz.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
21:05 Publié dans Actualitats, actualité, Espectacles, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Comportament
Lo comportament designa las accions d'un èsser vivent. S'utiliza subretot en etologia (umana e animala) o en psicologia scientifica. Pòt tanben èsser l'equivalent de conduita dins l'apròcha psicanalitica.
Somari
- 1 Generalitats
- 2 Definicions existentas
- 3 Problematica centrala d'un concèpte
- 4 Definicion sintetica
- 5 Lo comportament dins los reialmes del vivent
- 6 Metodologia de l'estudi dels comportaments
- 7 Filogenèsi dels comportaments
- 8 Psicobiologia del comportament animal
- 9 Desvolopament dels comportaments umans
- 10 Estudi psicologic del comportament uman
- 11 Estudi sociologic d'un comportament uman
- 12 Referéncias
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo comportament d'un èsser vivent e, pus generalament, de tot autre sistèma es la partida de son activitat que se manifèsta a un observator. Lo comportament dels animals, umans o pas, se pòt descriure coma l'ensemble de las accions e reaccions (movements, modificacions fisiologicas, expression verbala, etc.) d'un individú dins una situacion donada.
Los comportaments animals son contrarotlats per lor sistèma endocrinian e lor sistèma nerviós. La complexitat del comportament d'un animal es en relacion estrecha amb la complexitat de son sistèma nerviós. D'ont mai lo cervèl es complèxe, d'ont mai los comportaments pòdon venir elaborats e aital èsser pus adaptats a l'environament. Ben que d'èssers vivents sens cervèls sián perfèitament adaptats coma las bacterias. L'origina, la foncion e lo desvolopament dels comportaments depend tan de las interaccions amb l'environament coma de l'eretatge filogenetic de l'espècia. Los principals comportaments fondamentals son los comportaments alimentari, sexual, mairal, social, agression, defensa o fugida e d'enebicion de l'accion quand la luta o la fugida es pas possibla.
L'etologia es la sciéncia qu'estúdia e descriu los comportaments umans e animals mas la psicologia comportamentala a per centre aqueles estudis[1] subretot per mejan de la fisiologia e la neurobiologia qu'estúdian los fenomèns biologics a l'origina d'aqueles comportaments. Los comportaments se pòdon descriure coma innats o aquerits, conscients o inconscients, e volontaris o involontaris, automatics o contrarotlats, etc. L'estudi del comportament economic fa l'objècte d'un camp de recèrca particular nomenat economia comportamentala.
Definicions existentas[modificar | modificar la font]
Vaquí qualques definitions del concèpte de comportament, venent de la literatura scientifica actuala:
- « Lo comportament es un ensemble de fenomèns observables d'un ponch de vista extèrne. »
- « Biais d'èsser e d'agir dels Animals e dels Òmes, manifestacions objectivas de lor activitat globala. » (Piéron H. in Bloch 1994 p. 153)
- « Lo comportament es l'ensemble de las reaccions objectivament observablas qu'un organisme generalament provesit d'un sistèma nerviós executa en responsa a las estimulacions del mitan, aquelas meteissas objectivament observablas. » (Watson J.B. in Bloch 1994 p. 153)
- « Lo comportament es una realitat aprendibla jos la forma d'unitats d'observacion, los actes, que lor frequéncia e lors encadenaments son susceptibles de se modificar; tradusís en accion l'imatge de la situacion tala coma foguèt elaborada, amb sos espleches pròpris, per l'èsser qu'òm estúdia : lo comportament exprimís un biais de representacion e de construccion d'un monde particular (Umwelt). » (Gallo A. in Bloch 1994 p. 154)
S'obsèrva qu'aquelas diferentas definicions designan pas exactament la meteissa causa, versemblablament perque foguèron definidas dempuèi una posicion extèrna a respièch de l'objècte estudiat, e que lors autors venon de diferents domenis scientifics.
Problematica centrala d'un concèpte[modificar | modificar la font]
La primièra estapa de l'elaboracion d'una definicion es d'identificar e de caracterizar çò que rend necessari la creacion d'aquela definicion.
Una caracteristica majora de qualques organismes vivents es la capacitat de movements, que permet d'interagir activament amb l'environament. Un aspècte important d'aquela capacitat es que lo movement es pas un efèit fortuit (coma lo movement d'una branca dins lo vent), mas lo resultat d'una organizacion especifica de l'organisme.
Los factors primordials del vivent que son dirèctament en relacion amb aquela capacitat de movement son : l’organizacion, lo movement, lo limit e l’organisme. L’organizacion es un factor primordial e fondamental del vivent : tot èsser vivent es una estructura fòrça organizada. La desorganizacion provòca la mòrt. Lo movement es un autre factor primordial del vivent : gaireben totes los elements d'una estructura viventa son en movement perpetual. L'arrèst d'un movement provòca la mòrt. Lo limit es tanben un factor primordial del vivent : totes los èssers vivents possedisson de limits extèrnes e sovent fòrça limits intèrnes. La supression dels limits provòca la mòrt. L’organisme es una estructura viventa que per l'existéncia de limits e de movements organizats.
Definicion sintetica[modificar | modificar la font]
La sintèsi de totes los elements presentats supra permet d'elaborar una definicion d'un concèpte de "comportament", basat sus las caracteristicas biologicas estructuralas e foncionalas primordialas, e qu'es valable per totes los organismes vivents.
S'obsèrva que lo movement organizat per l'interior de l'organisme (reaccions enzimaticas, transpòrt intracellular de las moleculas, pompas proteïcas, endocitòsis, migracions cellularas, circulacion sanguina, etc.) es una necessitat vitala absoluda per totes los èssers vivents. Per contra, lo movement organizat per l'exterior de l'organisme (locomocion, prension, etc.), que correspond a la nocion de "comportament", es facultatiu. Existís subretot dins los reialmes protista e animal.
En foncion d'aquela sintèsi, la definicion d'un concèpte de "comportament", valable per totes los organismes vivents, es : ensemble dels movements organizats per agir a l'exterior de l'organisme.
Aquela definicion, pus tecnica e pus precisa que la definicion generala e usuala donada en introduccion, permet d'identificar sens ambiguïtat totes los comportaments : l'observacion extèrna e objectiva d'un movement d'un organisme (o d'una partida d'un organisme) es un comportament s'existisson d'estructuras biologicas especificament organizadas per produire aquel movement ; per exemple lo movement dels uèlhs dels mamifèrs es pas lo resultat indirècte dels movements de la tèsta, mas resulta d'un contraròtla neural dels muscles oculars : existís doncas un comportament ocular.
L'etologia es la sciéncia de la descripcion e de l'estudi sistematic d'aqueles movements organizats. Mas en general los etologistas estúdian subretot los comportaments pus elaborats: alimentari, sexual, de defensa del territòri, etc.
Lo comportament dins los reialmes del vivent[modificar | modificar la font]
Dins aqueles sièis reialmes actualament reconeguts (animal, campairòl, vegetal, protista, arqueobacteria, eubacteria), s'obsèrva de comportaments subretot pels animals e, fòrça limitat, pels protistas. Pasmens, qualques cases de movements especificament organizats per agir a l'exterior de l'organisme se pòdon observar dins los autres reialmes.
Lo comportament dels vegetals[modificar | modificar la font]
Lo comportament vegetal es un fenomèn fòrça limitat. Lo movement vegetal depend essencialament d'un mecanisme idrodinamic de la turgescéncia. « Variacions de turgescéncia de cellulas fòrça localizadas de nombrosas plantas produsisson per aquelas de movements d'organs, coma las tancaduras de petalas de las flors (correjòla) o de foliòlas (cas espectaclós de la sensitiva), o los movements de las estaminas, o lo replegament de las tentaculas tendas de las fuèlhas de las plantas carnivòras, etc. » (Dauta J. 1999).
Pels vegetals, l'exemple tipic dels movements especificament organizats, e avent una foncion en rapòrt amb l'environament, son los movements de tancadura de tendas de las plantas carnivòras[2].
Lo comportament pels protistas[modificar | modificar la font]
Los comportaments dels protistas son fòrça simples e se limitan subretot a de comportaments de locomocion.
Las estructuras e los procèssus biologics que permeton aqueles movements organizats son los movements amiboïdes de la membrana plasmica, e subretot aqueles de las cilhas e dels flagèlas. « Dins la bacteria intestinala Escherichia coli, per exemple, cada flagèla es un filament rigid de 14 milens de micromètres de diamètre e de 10 micromètres de longor, que torneja amb una velocitat incredibla d'aperaquí 200 torns per segonda mercé a un pichon motor rotatiu inserit dins la membrana e la paret de la cellula »(Bornens M. 2005).
La direccion del desplaçament es contrarotlada per la deteccion d'un gradient de concentracion d'una molecula, qu'es detectat per de receptors (fenomèn de quimiotactisme). « Lo desplaçament se fa pas a l'azard, e, quitament dins las cellulas pus simplas, ven necessari de postular de mecanismes d'estimulacion e d’enebicion del movement » (Rozé C. 1999).
Lo comportament dels animals[modificar | modificar la font]
Se pòt definir lo comportament coma essent lo biais d'agir o foncionar d'un biais abitual o dins un but precís. Se pòt tanben definir lo comportament coma una responsa a un stimulus. Aquò suggerís que lo comportament es previsible e es la consequéncia de quicòm. Per far simple se pòt afirmar que lo comportament es pròpri a cada organisme vivent quin que siá lo moment o s'obsèrva un animal en activitat, sèm testimòni de son comportament. Se poirà dire que l'animal sens comportament es un animal mòrt.
Lo comportament se pòt estudiar a dos nivèls clau :
- Al nivèl fisiologic en estudiant coma los nèrvis, los muscles, e los sens dels animals interagisson per donar un comportament particular.
- Al nivèl de l'individú en estudiant las performanças del comportament en relacion amb l'environament o la posicion sociala de l'animal.
Lo confinhament a un ròtle sul comportament dels animals. En efèit los animals vivent pendent de periòdes prolongats dins de condicions non optimalas desvolopan de comportaments estereotipats qu'acaban pas de repetir. Qualques uns d'aqueles comportaments estereotipats pòdon èsser nosibles e engendrar de prejudicis fisics als animals.
Lo comportament dels mamifèrs[modificar | modificar la font]
Los comportaments dels mamifèrs pòdon èsser fòrça complèxes. Son realizats mercé a d'estructuras e d'organs especializats, fòrça organizats : esquelet articulat, muscles, e subretot un sistèma nerviós especializat.
Metodologia de l'estudi dels comportaments[modificar | modificar la font]
Filogenèsi dels comportaments[modificar | modificar la font]
Psicobiologia del comportament animal[modificar | modificar la font]
Desvolopament dels comportaments umans[modificar | modificar la font]
Estudi psicologic del comportament uman[modificar | modificar la font]
Per l'Òme, lo comportament es una veirina sus la personalitat, per que n'es una manifestacion exteriora. Es atal lo subjècte d'estudi principal de la psicologia (psicologia comportamentala). Englòba las comunicacions verbalas e non verbalas. Es doncas au còr de la vida sociala.
Vejatz psicologia del comportament o comportamentalisme
Estudi sociologic d'un comportament uman[modificar | modificar la font]
La psicologia sociala estúdia subretot las influéncias recipròcas entre comportament individual e comportament collectiu.
Apareis que l'individú en grop o dins una societat, formala o informala, pèrd una partida mai o mens granda de son autonomia de pensada. Alara a tendéncia a se raliar a la pensada e al comportament d'un grop o de la massa, e per consequéncia a se comportar diferentament de coma o aurián fach se serián estats isolats.
Los individús que recebon de stimuli pòdon cambiar de comportament.
Un exemple de recèrca practica sus aqueles fenomèns es l'economia comportamentala.
Existís una interaccion fòrça fòrta entre lo comportament e la pensada. Es evident que la pensada influéncia lo comportament; se sap a l'ora d'ara que lo comportament influéncia d'un biais segur la pensada. Las tecnicas de manipulacion pus eficaças son basadas sus aquel principi, batejat congruéncia. L'Òme a besonh, per son equilibri, de justificar son pròpri comportament e de se persuadir el meteis que sos actes son legitims e coerents. L'experiéncia condiciona doncas la pensada.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'estudi del comportament es lo còr de la psicologia; aquò fa dire a Wolfgang Köhler : « Lo comportament, es a dire la reaccion del sistèmas vivents als factors del mitan, es lo sol domeni que pòt èsser estudiat per la psicologia scientifica. »
- ↑ www.carnibase.com Una explicacion detalhada e presentacion animada de las estructuras e dels mecanismes implicats dins aquel comportament predator .
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jeanne Altmann
- en traduction google
- (en) Altmann, J. 1974 Observational study of behavior: sampling methods. Behaviour 49, 227-267. [reprinted in Foundations of Animal Behavior, L.D. Houck & L.C. Drickamer, eds. U Chicago Press, 1996].
- Henri Laborit L'Inhibition de l'action - Biologie comportementale et Physio-pathologie (2ème édition), Masson 1986
- Philip Lhener
- (fr)Una critica en francés de 453 mots d'Eric Damerose
- (fr)Damerose, E. (1999). La baby-sitter regarde l'enfant, l'éthologue observe. La différence ? La référence constante à une catégorie du comportement définie a priori. Revue du livre de Lehner, P. N. (1996). Handbook of ethological methods (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. La Recherche, 323, 90.
- BLOCH (fr)Henriette et coll. (Éditeurs) : Grand dictionnaire de la psychologie. Larousse 1994
- (fr)W. Köhler, Gestalt Psychology, 1929. Traduction française La psychologie de la forme, Gallimard, Paris, 1964.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Conférence de Philip Gorwood (Pr. en psiquiatria, Universitat París 7), facha per l'"Université de tous les savoirs" nomenat Existe-t-il une génétique des comportements ?
- (fr)Mon oncle d'Amerique Filme d'Alain Resnais 1980, amb lo Professor Henri Laborit
Articles scientifics[modificar | modificar la font]
- Vegetals
- (fr)DAUTA Jacques : Turgescence. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 5.0, 1999
- (fr)LAVERGNE Didier : Plantes. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 5.0, 1999
- (fr)THIMANN K.V. : Tropismes végétaux. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 5.0, 1999
- Protistes
- (fr)BORNENS Michel : Mouvements cellulaires. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 11.0, 2005
- (fr)ROZÉ Claude : Mouvements cellulaires. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 5.0, 1999
- (fr)TIBI Armand : Endocytose. Encyclopaedia Universalis, version CD-ROM 5.0, 1999
- Animals


text:
Recentament la SNCF a daissat sul costat de la linha de camin de fèrre una inscripcion an grand, èra a Los Sarrasins en Tarn-e-Garona : «Grèce, Espagne, le déficit sont ceux des socialos !» es una manièra publica de manipular l’informacion, amai de TF1 o Le Figaro, o Le Parisien, o Jacques Myard convidat per las antenas de Radio France.
Los Sarrasins, la ciutat carcinòla del Sud es plan coneguda coma la ciutat de l’armada francesa en Tarn-e-Garona. I a segurament cap d’astrada, la mala informacion sembla èstre lo contengut de totes los servicis de l’Estat francés. Sembla, donc, qu’un deficit se fabrica simplament aital, ambe un govèrn en plaça dempuèi 3 annadas per Grècia. Es oblidar que Grècia es estada governada tanben per la dreita, coma Espanha pel PP.
Puèi dins aquel signal d’una urgéncia tota militara e extremista, se podrà notar l’oblidança importanta : coma explicar lo deficit d’Itàlia ? Ambe un govèrn plaçat per Berlusconi e ambe l’ajuda de la Liga Lombarda, e l’ancian partit d’extrèma-dreita devengut respectable al fur e a mesura de sa participacion a un govèrn de coalicion.
Nos podèm questionar sul biais de presentar l’actualitat de faiçon propangandista, d’un territòri sensibla a la pensada militara francesa, en Occitània coma un aulor d’aucupacion de las mentalitats politicas. La dreita francesa es nacionalista e donc, dins lo motle de l’excepcion culturala francesa, e sabetz qu’es aquò l’excepcion culturala francesa : l’ignorança !
L’ignorança francesa es entretenguda pels mèdias, per l’armada e per la dreita francesa ; aital avetz entendut un sol mèdia francés explicar aiçò :
Espanha exigís de França, lo son govèrn UMP-NC e la seuna administracion policiària centralista francesa, que se protegíscan los camions que travèrsan lo territòri de gestion del poder parisenc. E sembla que las causas fosquèssen pas brica normala per la securitat dels camions. I aurà segurament lèu un discors d’en Nicolas Sárközy sul tèma …
Avèm aital una descripcion de l’ineficacetat, non pas de la polícia qu’es pas ela que fa la reparticion dels efectius, mas del govèrn (ministre de l’interior) e del seu president qu’a mai mestièr de garda del còrs santificat de sa presidéncia, que non pas d’assegurar la securitat sobre las autorotas francesas. La politica francesa, actualament UMP-NC, es desvalorisada o qualificabla d’ineficaça per la realitat de cada jorn, criticas lançadas pels Europèus que travèrsan l’Estat jacobin francés.
Es que caldrà per aver la securitat sobre las rotas, enlevar lo poder de polícia al govèrn central, coma los Mossos d’esquadra en Catalonha ?
De mai, l’intoxicacion mediatica fonciona plan per aquel govèrn, perqué lo sistèma jornalistic sembla èstre en vacanças etèrnas quora i a un govèrn central UMP-NC.
Gaitatz lo comunicat de Martin Malvy sul tèma de las finanças de l’Estat francés, e del darrièr discors ipocrit d’en Nicolas Sárközy :
L’UMP-NC, coma sa capolièra regionala, la santa de Montalban, pòrta pas los braçes crotzats cada jorn, es aquí per aumentar los deficits, un pauc coma en Itàlia, Grècia, Espanha o Portugal (Barroso èra un govèrn de dreita abans l’arribada de l’esquèrra socialista, e lo deficit aquí tanben èra de la dreita).
L’UMP-NC es la manipulacion de l’opinion [un pauc a l’imatge del Général De Gaulle que dirà ‘vive le Québec libre’ e que farà empresonar los militants bretons que diràn en còpia ‘Vive la Bretanha libre’], manipulacion ambe una man sobre los sistèmas mediatics que los Franceses pòdon ausir, o que supòrta sense saber realament ne fa la critica. Divendres passat alara que totas la premsa parlava de l’afar Tapie-Lagarda e lo FMI (ai agut an mans, La Croix, Le Monde, Les Échos, France Soir, Sud-Ouest), la television (publica e privada) parlava del crac financièr [en oblidar que se la borsa baissa, la tendéncia es que tornarà pujar, mas l’objectiu dels mèdias es pas de nos far páur al maxímum per engolir melhor la politica de los que son al govèrn, me recòrdi Montant qu’esplicava que lo liberalisme èra la solucion, un pauc coma Ronald Reagan, el tanben cavèt lo deficit del E.U.A.N. ambe la familha conservatriça Bush e las loras guèrras]… e sonque del crack pendent vint minutas del jornal del 20 oras o del 13 oras. En oblidar tot de l’afar de Lagarda-Tapie-FMI ! Estranh non ? Cal tornar explicar que Christine Lagarda es estada ministra de l’economia d’un govèrn UMP-NC, al poder actualament dempuèi la sortida de François Mitterrand, aquò farà quasiment lèu vint annadas.
Aquò farà mai de vint annadas que l’UMP-NC al poder, son pas a se crotzar los braçes coma la santa de Montalban en campnha electorala, son a cavar los deficits, en règla generala, pels amics monopolistics installats al moment de las privatizacion UMP-NC-Socialistas-Liberals, e a manipular l’opnion ambe las sortida del sant president acompanhat dels efectius de polícia que caldriá sobre las autorotas per prezar la securitat dels Europèus.
L’ineficacetat UMP-NC es realitat e còsta car a Occitània, mas i podèm res car lo sistèma politica actuals, sotmetut a París, ajuda pas per aver poders separats e eficaçes per Occitània.
PS : e i a benlèu quicòm de mai important que l’ineficacetat del sistèma partidocrata nacionalista francés, gaitatz en Somalia.


text:
Me sembla de cap manièra admissibla qu’un site public posquèsse èstre emplegat pel plaser e la propaganda d’un sol partit poliic aquel de cònsol de Tolosa, lo ‘Parti Socialiste’.
Ambe impossiblitat de copar lo son e l’imatge.
-°-
L’ETICA POLITICA DEL NACIONAL-EXPANSIONISTA FRANCÉS es NIENT.
Sarkozy farà aplaudir los dròlles dins un escòla d'Estat dins una visita a Lavaur (comuna UMP, de creire que podrà pas se desplaçar sense passar sonque dins las comunas de sa color politica, dins quasiment tot lo seu mandat), François Hollande farà un emplec dobtós del site Internet de la comuna de Tolosa, Marine Le Pen vendrà camiseta del Bangladesh (pel produsir en fR-nça se pòt far melhor).
Tot aquò es l'etica del nacionalisme francés, val pas res.
Detalh : Europe-Écologie Les-Verts se refusa d’installar una promocion de Eva Joly sobre la pagina Internet del Conselh Regional dedicat al grope d’EELV-Partit-Occitan e van minjar al restaurant d’obrièr quora se farà necessitats.
-°-
Julien Campredon en entrevista literària…


text:
Trencadís
Lo trencadís es una mena de mosaïca amb de tròces de ceramica tipic de l'arquitectura modernista.
Los arquitèctes del modernisme utilizèron fòrça rajòlas de ceramicas, mas Antoni Gaudí prepausèt de sistèmas fins alara inedits[1]. Josep Maria Jujol i Gibert foguèt encargat de los plaçar e que li done la seuna caracteristica.
Utilizèt de pèças de casuda de la fàbrica Pujol i Bausis, situada a Esplugues de Llobregat, e tanben tròces de plats e tassas de cafè de faïença blanca d'autres manufacturas d'Espanha. Tanben utilizèt de rajòlas de ceramica e de mosaïca amb la tecnica de l'opus tessellatum.
Per capitar dins lo cromatisme, decidiguèt d'utilizar de ceramica esmaltada qu'ofrís de colors vivas e profeitèt de la superfícia lisa e polida per que sus la superfícia tridimensionala de son arquitectura provòque un maximum d'efècte de brilhant a l'incidéncia de la lutz.
La tecnica foguèt utilizada pel primèr còp pel picador de la dintrada de la finca Güell de l'avenguda de Pedralbes ont l'arquitectura sinuosa faguèt una necessitat de trincar la rajòlas ont se podiá pas las plaçar senceras.
En trincant las rajòlas que avián ja sa pròpria decoracion se fa una novèla composicion sens res a veire amb los dessenhs de las pèças senceras e que en mesclant totjorn mai los fragments de diferentas pèças, venon d'efèctes visuals particulars e diferents seguent la tecnica.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Gaudí anèt al talhièr de Lluís Brú e en vesent l'agençament de las pèças, trapèt una rajòla e una maceta e, en la trencant s'exclamèt: « me cal pausar aquela manat, sinon, jamai acabarai ». (ca)Lluís Brú, fragment d'un creador. Aj. d'Esplugues. p. 74. ISBN 84-609-5719-5


text:
Quina que fosquèssen la religion, los ciutadans del planèta, nascut o pas en Occitània, son sempre estats planvenguts al país occitan.
Lo problèma es que la gestion del nòstre país es pas en mans dels Occitans e de las Occitanas, que fosquèssen josiva, musulmana, protestanta, catolica o agnostica ; sèm despossedit de la gestion del nòstre pròpri espaci, territòri e devèm suportar los dictats del nacionalisme d’expansion parisenca, e los ‘pur gaulois’ que ne fan la formacion en desvolopar l’ignorança d’Occitània dins las escòlas d’Estat.
Mantunes mèdias parisencs pensan qu’es pas lo moment de ne parlar; vos pòdi assegurar que lo ròtle dels mèdias parisencs o provincialistas es justament de non poder parlar dels afars occitans, totes los afars quitament l’envasion francesa de las idèas e extremismes, republicanas o pas.
François Bayrou farà una intervencion minimala e criticabla en favor de l’occitan a Tolosa, un dissabte al ser, una jornalista de France 3 fabrica un reportatge que ne parla quitament pas dins lo jornal del lendeman… Los mèdias parisencs son aquí per destrusir la lenga, son accent, sa cultura e lo país nòstre. Dins los programa de France 3 l’occitan es fòrabandit lkevat lo programa d’apartheid sonat Viure al País, un programa obtengut per la manifestacion, la fòrça de la manifestacion.


text:
L’Estat francés fabrica la «representativitat» per explicar als pòbles que son representats ; es una falordissa francesa de mai, per enganar los pòbles dels ciutadans de l’Estat actual ; mas l’engana èra d’una autra dimension ambe los reialistas…. que 1789 lor a copat lo cap ; d’unes pensan qu’èra sanitós. Mas dempuèi La Terreur, la borgesiá, en fasent sortir la casta d’abans, a plan comprès los dangièrs que podián èstre los pòbles autonòmes, que se vòlon prendre en carga. la casta de l’ancian poder se èra pas lo cap copat, èra sul camin de Lorrena.
Passèm sus mantunes periòdes franceses d’expansion continentala. E arribèm a l’aprèp guèrra de 1939-45, aprèp que lo parlament de representants, a Bordèu, votèt los plens poders a Pétain, socialistas comprès.
Donc De Gaule qu’explicava que «Les Français sont des veaux», a creat un sistèma constitucional de representacion parlamentària qu’es tot levat democratica. Ara sabèm que De Gaule aviá rason pel qualificatiu, sobretot quora a la television francesa en 2015, i a encara 56 % dels tele-espectadors que pensa -56 %!- que lo solelh vira al entorn de la Tèrra, coma mantunes falords integristas en Aràbia Saodita. Mas De Gaule per èstre segur de la continuïtat de la seuna santa republica (Debré l’a plan manipulat al referèndum de 1969), la republica cinquena engana pels pòbles sotmetuts, a creat lo concepte d’Article 49-3, un dels nombroses articles antidemocratics de la constitucion francesa, o del regionalisme d’expansion parisenca (pensi tanben a l’article 2 e 75-1, per las lengas parladas pels pòbles de França).
E aquò es sonque per una cambra, se creèt tanben lo Sénat qu’es la sola cambra parlamentària d’Euròpa per frenar las «estupiditats dels pòbles » sotmetuts pel regionalisme parisenc. E sabèm que còsta :
François Mitterrand aviá jà donat idèa que lo sistèma li agradava, en contradiccion sancièra amb çò que diguèt pendent d’annadas e d’annadas ; la casta al poder non lo podiá acceptar sense acceptar sa damorança en viu, e la constitucion ajuda a la casta de damorar en plaça, contra los pòbles –aital sotmetuts- en França.
Mas anuèch es donc un ministre de l’economia que demanda a un filh de republican espanhòl de dintrar dins la dança (Manolito Valse), en oposicion sancièra o supausada (deviá èstre de comèdia politica abans), en oposicion ambe lo president François Hollande qu’a sempre agut mantunas modalitats d’un verbiatge per criticar aquel article 49-3 emplegat per la dreita ; coma èra de dreita aquesta constitucion, la critica d’esquèrra èra aisida per agradar al pòble –sentiment religiós- al pòble dels militants socialistas.
Ièr la burqa de la casta politica socialista al poder es tombada.
La constitucion francesa es un instrument contra loS pòbleS de França, totes sotmetuts o pas. e jà entendi, sonat dins las vals, los republicanistas franchimands, avugles ontologics, en Occitània, nos explicar la bontat del sistèma e nos cridar coma una evidéncia e es vulgar :


text:
CHATEAUX-DE-LA-LOIRE.FR
Château royal d'Amboise : au cœur du val de Loire entre Blois et Tours.
Château et parc de Beauregard : le château et sa galerie de 327 portraits, près de Blois;
Château de Brézé : l'étonnante forteresse souterraine près de Saumur.
Château de Goulaine : près de 1000 ans d'histoire, à proximité de Nantes.
Château du Rivau : ses écuries royales et ses jardins de contes de fées, près de Chinon.
Château et jardins de Villandry : les plus beaux jardins du val de Loire, près de Tours.
Château du Breuil : Hôtel Restaurant au cœur des châteaux à Cheverny.
Montgolfière : Au gré des vents ®.
Au pays des châteaux de la Loire : un guide-conférencier du val de Loire à votre service.


text:
Per Mans de Breish, paraulas de Joan Bodon
A Perpinhan aquela filha
Dins una carrièira d’amor
Perqué me pren tras la grasilha
Per una nuèch de grand calor ?
La nòstra farda s’escampilha
Aital comença la doçor
Defòra s’ausis la sardana
Davant la Lòtja de la Mar
Una musica que m’engana
Parqué gardavas ton colar ?
Redolam sul tapís de lana
Un flaujòl se plora tròp clar
Mas perqué nos cercam encara
Ara que la carn es al viu ?
Pòt contra pòt la lenga amara
De las doas mans al recaliu
Qu’estufle lo tren a la gara !
Ni per Diable ni per Bon Dieu
Mas perqué nos cercam encara
Una autra nuech un autre estiu
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
La Tessoualle
La Tessoualle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna angevine de las Mauges, La Tessoualle se situa près de la vila de Cholet.
La Tessoualle, es abans tot un espaci de tèrras agricòlas (1607 ectaras espetadas per 2100 ectaras de superficie totala). Aquel espaci es délimité al Nòrd pel Lac de Ribou, a l'Èst per aquel del Verdon (resèrvas d'aiga potabla del Choletais), a l'Oèst pel autoroute A87, e al Sud per la 2x2 vias RN 249, Nantas Peitieus.
Commune angevine des Mauges, La Tessoualle se situe près de la ville de Cholet.
La Tessoualle, c’est avant tout un espace de terres agricoles (1607 hectares exploitées pour 2100 hectares de superficie totale). Cet espace est délimité au Nòrd par le Lac de Ribou, à l’Est par celui du Verdon (réserves d’eau potable du Choletais), à l’Ouest par l’autoroute A87, et au Sud par la 2x2 voies RN 249, Nantes Poitiers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del nom vendriá del latin " texere vallis " #que significa " vallée dels tisserands ".[ref. necessària]
Cap de traça d'aucupacion anteriora a Modèl:La s- a pas #èsser descobèrta a aquel jorn sul territòri de l'actual comuna. Los eveniments relatats en l'istòria de la municipalitat començan vertadièrament pendent los guèrras de Vendée jos la Revolucion. La glèisa i aguèt incendiat lo 22 de genièr de 1794 pels colomnas infernals de Boucret e Caffin. Lo 24 de junh de 1815, la conferéncia dels caps royalistes consenteix aicí la pacification del sector amb los delegats del general Lamarque.
La Tessoualle a la particularité d'èsser una de las primièras municipalitats franceses a s'èsser jumelée amb una vila alemanda, Zwiefalten en 1973.
L'origine du nom viendrait du latin " texere vallis " qui signifie " vallée des tisserands ".[ref. necessària]
Aucune trace d’occupation antérieure au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle n’a été découverte à ce jour sur le territoire de l’actuelle commune. Les événements relatés dans l'histoire de la commune commencent véritablement pendant les guerres de Vendée sous la Révolution. La glèisa fut incendiée le 22 janvier 1794 par les colonnes infernales de Boucret et Caffin. Le 24 juin 1815, la conférence des chefs royalistes consent ici la pacification du secteur avec les délégués du général Lamarque.
La Tessoualle a la particularité d’être une des premières communes françaises à s’être jumelée avec une ville allemande, Zwiefalten en 1973.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]