text:
Demografia de Moldàvia
Moldàvia es un país de la populacion pauc importanta al nivèl europèu (0,55% de la populacion europèa en 2012). Lo recensament de 2004 comptèt 3 938 679 estatjants. Dempuèi la fin de l'URSS (1991), Moldàvia se tròba acarada a d'evolucions e de problèmas de mal resòlver. D'en primièr, lo bilanç demografic es plan negatiu. En mai d'un fegondetat bassa, l'emigracion es sostenguda. De mai, lo país es multietnic e viu dins una situacion que demòra conflictuala amb tres entitats politicas autonòmas que seguisson las division etnicas entre Moldaus (populacion latina de cultura romanesa e que sa lenga tradicionala es lo romanés), Gagauzes (populacion turquesa) e Eslaus (Ucraïnians e Russes).
Somari
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Natalitat, mortalitat e creis natural[modificar | modificar la font]
L'evolucion demografica recenta de Moldàvia es estada particularament rapida dempuèi la fin del comunisme.
En 1992, la fegondetat èra de 2,22. Passèt en 7 ans a 1,43 (en 1999). Lo taus de creis natural passèt de 9,7 per mila en 1989 a -1,3 per mila en 1999. Aquelas evolucions foguèron rapidas coma dins totes los païses de l'èx-URSS e son vistas coma de consequéncias dels cambiaments economics majors dins los ans 1990.
En 2011, per la partida contrarotlada pel govèrn central de Moldàvia, lo taus de natalitat foguèt d'11 per mila coma lo taus de mortalitat (11 per mila). Foguèt la primièra annada dempuèi 1999 que lo creis foguèt pas negatiu. En Transnístria, la situacion es pro diferenta amb un creis natural demografic negatiu important (taus de natalitat en 2011 de 9,7 per mila e taus de mortalitat de 14,1 per mila).
Evolucion de la populacion de Moldàvia (1950-1999) amb taus de natalitat e de mortalitat.
Migracions[modificar | modificar la font]
Entre 1945 e 1991, Moldàvia foguèt un país d'immigracion que recepèt d'autres ciutadans sovietics. De Moldaus emigrèron tanben (subretot vèrs Russia, Cazacstan e Ucraïna).
Dempuèi 1991, la situacion a cambiat del tot e Moldàvia es vengut un país d'emigracion massissa. Lo nombre d'emigrats dempuèi 1991 es desconegut. Es probablament important e de representar l'equivalent de 15 o 20% de la populacion totala.
Los emigrats an causits de nombroses païses europèus mas tanben Turquia, Russia o los Estats Units. Los Josieus, qu'èran 65 799 en 1989, an gaireben totes emigrats en Israèl o dins de païses desvolopats. Èran sonque 4 174 en 2004.
En 2011, los emigrats legals èran 130 948 en Itàlia[1] e 11807 en Alemanha.
Èran tanben presents dins d'autres païses (lista non exaustiva):
- Russia[2] 156 400 (2010)
- Espanha 12 608 (2007)[3]
- Portugal[4] 20 773 (2009)
- Romania 15 500 (2009)
- Cazacstan[5] 14 245 (2009)
- Cipre 1 654 (2011)
Reparticion etnica[modificar | modificar la font]
E mai aja una populacion relativament reducha en nombre, Moldàvia es caracterizada per una diversitat etnica importanta. Las populacions i parlan principalament de lengas romanicas (lo romanés, tanben apelat "moldau"), eslavas (lo rus e l'ucraînian) e turcas (lo gagauz). Las etnias son concentradas dins certas regions mas, d'un biais general, las populacions se mesclan pertot. Es una de las rasons qu'explica que lo bilingüisme siá un fenomèn important en Moldàvia. Vejatz l'article: Lengas de Moldàvia.
Lo recensament de 2004[modificar | modificar la font]
La populacion moldava foguèt recensada per las doas entitats autonòmas: Moldàvia e la region secessionista-autonomista de Transnístria.
Las chifras pòdon èsser consideradas coma grosso modo fisablas, malgrat los enjòcs politics ligats al recensament.
Qualques remarcas sus l'evolucion:
- Entre 1989 e 2004, Moldàvia perdèt 425 000 estatjants (-9,7%), e mai lo creis natural foguèsse estat de gaireben 90 000[6]. L'emigracion despassèt los 500 000 en 14 ans, valent a dire qu'1 estatjant sus 8 quitèt lo país dins aquel periòde.
- La politica a influenciat bravament la reparticion etnica. Se pòt remarcar atal lo creis de la proporcion de cada etnia principala dins sa region. Los Moldaus an progressat en Moldàvia centrala (çò es, la zòna contrarotlada pel govèrn central), atal coma los Eslaus (Ucraïnians e Russes) en Transnístria. I passèron de 53,8% (1989[7]) a 59,2% (2004), e los Moldaus de 39,9% (1989) a 32% (2004). La proporcion de Moldaus-Romaneses es tanben en progression rapida dins lor region e dins una mendre mesura, dins lo país tot. Per Moldàvia tota, la proporcion de Moldaus-Romaneses passèt de 64,6% (en 1989) a 71,4% en 2004, mentre que lo blòc Ucraïnians-Russes mermava (passant de 26,8% a 20,6%). Aquelas evolucions son tanben utilizadas per cada camp. Los secessionistas soslinhan en particular lo risc de moldavizacion que los menaça, vist que los Moldaus son en progression constanta al nivèl nacional.
Donadas etnicas del recensament de 2004
Reparticion geografica de las etnias[modificar | modificar la font]
La Republica Moldava, dins sa partida centrala, es poblada mai que mai de Moldaus, tradicionalament de lenga romanesa. Son majoritaris dins gaireben totes los raions.
Los Eslaus (Ucraïnians e Russes) son majoritaris localament dins qualques regions reduchas (cf. la carta a man drecha) del nòrd. Segon lo recensament de 2004, representan de minoritats importantas a Bălți (42,7%), Chișinău (22,2%) e dins los raions d'Ocnița (35,6%), de Rîșcani (25%), Edineț (26%), Briceni (28,2%) e Glodeni (22,3%). En mai d'aquò, son majoritaris dins la region de Transnítria.
Dins lo sud, i a tanben una region que los Moldaus i son plan minoritaris. Es poblada de Gagauzes e de Bulgars.
- lo raion de Taraclia es poblat a 65,6% de Bulgars (Moldaus: 14%). Pasmens, lo bulgar i es pas oficial mas es utilizat per las municipalitats e dins las escòlas.
- Gagauzia es poblada a 82,1% de Gagauzes (Moldaus: 4,8%)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Donadas de l'ISTAT, institut d'estatisticas italian
- ↑ recensament 2010
- ↑ INE institut d'estatisticas espanhòl
- ↑ Donadas oficialas 2009
- ↑ Recensament 2009
- ↑ Segon las donadas porgidas per Statistica Moldovei, lo sit oficial d'estatisticas del govèrn moldau.
- ↑ Recensament de 1989 (archius de l'URSS)


c: text/html

text:
Saint-Bon-Tarentaise
Sent-Bon-Tarentèsa en arpitan (Saint-Bon-Tarentaise en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En mai del cap de-luòc e dels 4 nivèls de la station de Courchevel, la municipalitat compren tanben desparièras caserius (#que se truca "de pòbles" en la region): lo Carrey, la Cuerdy, lo Buisson, lo Graèr, lo Fay, lo Fontanil, la Jairaz e lo Freney (a partir #que se n'accedís a la Nouvaz[1]).
En plus du chef-lieu et des 4 niveaux de la station de Courchevel, la commune comprend aussi différents hameaux (qu'on appelle "villages" dans la région): le Carrey, la Cuerdy, le Buisson, le Grenier, le Fay, le Fontanil, la Jairaz et le Freney (à partir duquel on accède à la Nouvaz[2]).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La Nouvaz e mai se en dependent administrativement de la municipalitat de La Perrière, l'unic accès d'aquel masatge caseriu se fa per la municipalitat de Sant Bon-TarentaiseLuòcs_e_de monuments
- ↑ La Nouvaz bien que dépendant administrativement de la commune de La Perrière, l'unique accès de ce hameau se fait par la commune de Saint Bon-Tarentaise[1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vernon (Eure)
Vernon es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vernon A situat en la vallée de la Seine pas luènh del confluisson del Epte. Forma amb Sant-Marcel, Sant-Just e Sant-Pierre-de Autils una aglomeracion de 36 000 abitants.
Lo territòri communal es, amb 3492 ectaras, relativament vasta e s'estend de manièra sensiblement parièra suls dos marges del fleuve.
Compren :
- d'una part, la bassa vallée alluviale de la Seine, relativament estrecha, i compresas islas situadas del costat del marge drech (isla Santa-Pierre, isla Santa-Jean, isla del Relòtge, Granda isla) separadas del marge drech per braces fòrça estreches o quitament soudés al marge. La granda isla a partejat entre la municipalitat de Vernon e aquelas de Pòrt-Villez e de Giverny.
- D'autra part, las plateaux calcaires a una altitud en variant de 130 a 140 mètres d'altitud, cobèrts en granda part pel bòsc de Bizy e de Vernon.
Dintre los dos, la zòna de transition formada de tucs en pendent cap a la Seine es sustot desvolopada sul marge esquèrre, ailà ont s'es implantat lo nuclèu urban inicial a partir #que l'urbanizacion recenta se n'es desvolopat en totas las direccions, del temps que, sul marge drech ont la transition es mai abrupte, en formant practicament una falaise entaillée de doas vallons fòrça dintrats, l'urbanizacion es fòrça limitada.
Vernon a situat a 10 km de Gasny, a 11 km de Bonnières-sus-Seine, a 13 km de Pacy-sus-Eure, a 14 km de Gaillon, a 22 km dels Andelys, a 31 km de Évreux e a 34 km de Gisors.
Vernon est situé dans la vallée de la Seine non loin du confluent de l'Epte. Elle forme avec Saint-Marcel, Saint-Just et Saint-Pierre-d'Autils une agglomération de 36 000 habitants.
Le territoire communal est, avec 3492 hectares, relativement vaste et s'étend de manière sensiblement égale sur les deux rives du fleuve.
Il comprend :
- d'une part, la basse vallée alluviale de la Seine, relativement étroite, y compris des îles situées du côté de la rive droite (île Saint-Pierre, île Saint-Jean, île de l'Horloge, Grande île) séparées de la rive droite par des bras très étroits ou même soudés à la rive. La grande île est partagée entre la commune de Vernon et celles de Port-Villez et de Giverny.
- d'autre part, les plateaux calcaires à une altitude variant de 130 à 140 mètres d'altitude, couverts en grande partie par les forêt de Bizy et de Vernon.
Entre les deux, la zone de transition formée de collines en pente vers la Seine est surtout développée sur la rive gauche, là où s'est implanté le noyau urbain initial à partir duquel l'urbanisation récente s'est développée dans toutes les directions, tandis que, sur la rive droite où la transition est plus abrupte, formant pratiquement une falaise entaillée par deux vallons très encaissés, l'urbanisation est très limitée.
Vernon est située à 10 km de Gasny, à 11 km de Bonnières-sur-Seine, à 13 km de Pacy-sur-Eure, à 14 km de Gaillon, à 22 km des Andelys, à 31 km d'Évreux et à 34 km de Gisors.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Eugèni Trutat (1840-1910) : fotograf e naturalista nascut a Vernon.


text:
Teia (protoplaneta)
Teia es una protoplaneta ipotetica del Sistèma Solar, que seriá l'encausa de la creacion de la Luna. Cossent damb l'ipotèsi predominanta, la formacion de la Luna se deu a l'impacte de la Tèrra (o proto-Tèrra) amb un objècte de la pagèla de Mart. Teia es lo «impactaire».[1]
Lo nom «Teia» es derivat de la mitologia grèga: Teia èra una titana que donèt a lum a Selene, deessa de la luna e sòr d'Èlios (lo Soleu) e d'Eos (l'Auròra).[2]
Ipotèsi[modificar | modificar la font]
La principala rason de la majoritat dels scientifics e d'especialistas per adoptar aquela teoria es que, comparadivament a las lunas de las desparièras planetas del sistèma solar, la nòstra es fòrça mai grand que la mejana e la siá distància de la Tèrra es mendre que l'existenta entre las autras planetas e las siás lunas. Doncas la nòstra luna pòt pas èsser estat obtenuda en interceptant un còrs celèst que passava per ailà coma las autras planetas. La teoria sosten que Teia seguiriá una orbita gaireben similara a la de la Tèrra, s'es format en un ponch de Lagrange Tèrra-Soleu, e aviá aquerit una massa mai o mens similara a la de Mart, fins a que l'impacte s'es produsit.[1]
Vertadièrament pas se pòt qualificar Teia coma planeta en seguint la definicion formala d'aquel tèrme: una planeta deu aver eliminat las siás «rivalas» d'una orbita prèpa.[3] Teia o a pas fach, doncas que la proto-Tèrra se situava sus una orbita prèpa, e la Tèrra es justament una planeta perque a eliminat Teia. Totun, lo sistèma Tèrra-Teia pòt èsser considerat cossí en avent format de manièra iniciala un sistèma de planetas conorbitals,[4] que cas lo tèrme planeta li poiriá a el èsser utilizat pels dos còrsses en abséncia de precision per aquel cas especific (o en considerant cossí precisa, mas en desformant absurdament la definicion actuala); en lo «pièger» dels cases, Teia seriá uèi considerat coma una «planeta nana».[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Javier Arrimada García, « La formación de la Luna », 2008. Consultat lo 06-10-2012
- ↑ Sandra Garcia, « Tia », 12-06-2012. Consultat lo 06-10-2012
- ↑ 3,0 3,1 Nova definició de planeta, Agost de 2006, Generalitat de Catalunya. Consultat lo 06-10-2012. « La IAU resol que els planetes i la resta dels cossos amb l’excepció dels satèl·lits dins el Sistema Solar es defineix en tres categories diferents de la següent manera: un planeta és un cos celest que està en òrbita al voltant del Sol, que té suficient massa perquè la seva gravetat superi les forces associades a un sòlid rígid de manera que assoleix una forma (gairebé) esfèrica en equilibri hidròstatic i que és l’objecte gravitatòriament dominant a l’entorn de la seva òrbita. »
- ↑ Marcus Chown, « Two planets found sharing one orbit », 06-03-2011, NewScientist. Consultat lo 06-10-2012


text:
Comunautat Autonòma Basca
La Comunautat Autonòma Basca (Euskal Autonomia Erkidegoa en basco e Comunidad Autónoma del País Vasco en espanhòl) es una comunautat autonòma d'Espanha qu'englòba Alaba, Biscaia e Guipuscoa, ont se tròba la partida occidentala del Bascoat istoric.
Lo nom oficial d'aquela comunautat, en occitan, es Bascoat o País Basco o País Basc, mas es un nom enganaire perque dins aquela comunautat autonòma se localiza solament una partida del Bascoat istoric.
Se situa a l'extrèm nord-oriental de la franja cantabrica, sul golf de Gasconha o mar Cantabrica. Los territòris limitròfs son lo departament francés dels Pirenèus Atlantics al nòrd, La Rioja e la província de Burgos al sud, Cantàbria a l'oèst e la Comunautat Forala de Navarra a l'èst.
La superfícia es de 7234 km² e la populacion de 2 124 846 abitants (font: INE, genièr de 2005) e la densitat de populacion de 292,4 ab./km².
La capitala es Vitòria en Alaba, onte se tròban los sètis del parlament e del govèrn de la comunautat.
Evolucion del territòri[modificar | modificar la font]
A partir del sègle XIX lo territòri de la comunautat actuala foguèt apelat en espanhòl Provincias Vascongadas ('províncias bascofònas'); aquel nom compreniá pas Navarra, qu'èra estat pas una província mas un reialme. La comunautat es uèi integrada per las províncias (territòris istorics dins l'ordenament autonomic) d'Alaba, Biscaia e Guipuscoa. Navarra a tanben drech de s'integrar en la Comunautat Autonòma Basca, en cas que decidisca son incorporacion segon lo procediment establit dins la quatrena disposicion transitòria de la Constitucion espanhòla e dins la LORAFNA (Lei Organica de Reintegracion e de Melhorament del Regim Foral de Navarra), mas fins ara a mostrat pas cap d'interès d'exercir aquel drech.
Lengas[modificar | modificar la font]
Se parla subretot doas lengas, l'espanhòl e lo basc, mas ancianament s'es tanben parlat occitan gascon dins mantun vilatge de la còsta orientala de Guipuscoa. Lo basc, a la diferéncia d'aquelas lengas, procedís pas del latin mas del protobasc, una anciana lenga circonpirenenca. En 2001, 51% de la populacion èra monolingüa castelhana, 32% èra bilingüa, encara que 18% parlava basc amb dificultat. Aqueles percentatges vàrian segon lo territòri istoric; Guipuscoa es la mai bascofòna e Alaba la mens. Cal notar qu'aquelas donadas son de 2001 e qu'actualament, lo percentatge de populacion bilingüa es probablament màger.


text:
815
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 815 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Promulgacion deis edictes iconoclastas de Leon V. Entraïnèron un movement important de destruccion d'imatges sacrats dins tot l'Empèri.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'alquimista e sabent persan Jabir Ibn Hayyan (vèrs 721 - 815) qu'es considerat coma lo fondator de la quimia modèrna. D'efèct, en fòra de la descubèrta d'unei substàncias novèlas (acid nitric...) e de l'invencion ò dau melhorament de divèrseis aparelhs e tecnicas (destillacion...), foguèt lo premier alquimista que desvolopèt un metòde scientific per menar seis estudis. En particular, dètz sègles avans lei quimistas francés de la fin dau sègle XVIII, devinèt lo principi deis equivalents.


text:
Còp de pè
En violéncia, arts marcialas e espòrts, una patada o un còp de pè es un còp amb lo pè, la rodilha o la pierna. Coma ataca es utilizat en combat corp a corp. Los còps de pè son, vers lo general, mai lents que los còps de ponh emai que mai fortes qu'ésts.
Los còps de pè son part fondamentala en muchs arts marcialas, coma pòdon èsser lo Kung Fu, karate, Tai-Jitsu, kick-boxing, tangsudo o taekwondo; mientras qu'autras arts utilizan pas ningún còp de pè, coma es lo cas del judo o del boxeu. Autres arts marcials de competicion pòdon utilizar còps de pè emai que limitándolos a atacas a las piernas e a la part baja del corp del contrari.
Existís un grand nombre de còps de pè, e muchs tienen nombres caracteristics per cada una. Frequentement lo meteis movement a diferentes nombres en diferentas arts marcialas, est se nota especialament quand se hacen comparacions entre arts orientalas e occidentalas.
Somari
Exemple en Kick-boxing[modificar | modificar la font]
Còps de pè usuals[modificar | modificar la font]
- Còp de pè frontal (front kick): caderas de frente - Es de forma "penetrante", de forma "d'empulhe" (Push kick, Pushing kick) o de forma "azotada" (Front snap-kick).
- Còp de pè lateral (side kick): caderas de lat - Es de forma "penetrante".
- Còp de pè semicircular (Semi circular kick): tanben còp de pè circular de 45 grases. Còp de pè de la categoria de las tecnicas dichas circulares. Son executadas amb las caderas de frente vers un movement pendular del miembre inferior alrededor de la cadera (movement de cierre del muslo sul tronc) aquel que pòt combinarse una extension viva de la rodilha. A l'imagen dels còps de pè circulares, contempla abitualament los objetius laterals del corp.
- Còp de pè circular (roundhouse kick): en línea baja o còp de pè baj (low kick), d'altura mediana (nivel del tronc) o còp de pè median (middle kick) e en alta línea (nivel de la cabeza) o còp de pè alt (high kick).
- Còp de pè de ganch (hook kick) o còp de pè circular invers: caderas de frente o de lat.
- Còp de pè traser (back kick) o còp de pè hacia atrás: caderas d'espalda.
- Barrid (sweeping): còp de pè de barrid solament sul zapatilha de boxeu (o lo pè). Principalas formas: barrid a la cuchara, a la cucharón o de ganch. Exist los barrids giratòris (tipe roundhouse-kick) e devolts (tipe spinning hook-kick).
(1) Los còps de pè frontal e lateral, de forma "penetrante", sul miembre inferior son autorizadas entre los profesionals particularament per cierts títuls, mas pas dins totes los païses.
(2) Existìsson numeross còps de pè ibrids, tal lo "lateral-frontal" (side-front) que la "còp de pè lateral" amb las caderas mai bien frontal que permit una connexion instantánea de las tecnicas de ponh fòrça util en defensa activa
-
-
Side-kick.jpg
Còp de pè lateral
-
-
Còps de pè mens practicats[modificar | modificar la font]
Categoria dels còps de pè amb pierna recta, dicho "en pal' (stick kick):
- Còp de pè creciendo (crescent kick): caderas de frente.
- Còp de pè descendent (hammer kick o axe kick): llevat amb lo talón - còp de pè dicho en "martilh'.
-
-
Barrid de tipe còp de pè de ganch amb gir)
-
-
Còps de pè amb gir e volantes:[modificar | modificar la font]
- Còp de pè de ganch amb gir (spinning hook kick).
- Còp de pè lateral amb gir (spinning side kick).
- Còp de pè traser amb gir (spinning back kick).
- Còp de pè frontal amb salt (o "en salt') (jumping front kick).
- Còp de pè circular amb salt (jumping roundhouse kick).
- Còp de pè lateral amb salt (jumping side kick).
- Còp de pè traser amb salt (jumping back kick).
(*) Algunas tecnicas pòdon èsser amb gir e amb salt a la vegeda.
-
-
Còp de pè traser amb gir en còp de contra
-
-


text:
Flags of the World
Flags of the World (bandièras del mond) es una associacion informala de la tòca non lucrativa dedicada a l'estudi de las bandièras. Creada en 1993 per Giuseppe Bottasini, foguèt a la debuta una lista de discussion per corrièr electronic sus las bandièras, en lenga anglesa. Dempuèi la fin de 1994, la informacions de la lista de discussion son compilada dins una enciclopèdia sus Internet, tanben nomenada Flags of the World (ISSN 1712-9842)[1]. Lo bailejament de la lista de discussion e de l'enciclopèdia es assegurat per una còla de volontaris.


text:
L'Estela e Bètharram
L'Estela e Bètharram[1] qu'ei ua comuna de Bearn administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region francesa d'Aquitània. La vila que ho fondada com ua bastida en 1335.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pròcha de la termièra dab Bigòrra, qu'ei un lòc de romiatge per'mor que la verge Maria b'i auré sauvada ua gojata qui's negava en la balhar un arram (lo bèth arram) entà la sortir de l'aiga. Bernadeta Sobirós qu'i cossirava de la soa Lorda nadau.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1837, un Basco, Sant Miquèu Garicoïts qu'i fondè la congregacion deus pairs deu Sacrat-Còr. Los sons membres, desempuish, qu'an traucat lo mon sancèr en bèth hornir lo musèu de la loa capèra. Aquesta qu'ei un exemple deus géncers deu barròc occitan (a comparar, dens la region, dab la glèisa de Sarrança en Bearn e la Capèra Daurada de Puei Laün a Arrens en Bigòrra).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Heraudica[modificar | modificar la font]
L'escut de L'Estela-Bètharram que's blasona atau :d'azur de montanha sommada d'un calvari susmontat d'ua estela, tot aquò d'aur, adextrat d'aur dab duas vacas de gules accornadas, colletadas e clarinadas d'azur, passantas l'ua suber l'auta.


text:
Sainte-Foy-lès-Lyon
Sainte Foy-lès-Lyon en arpitan (Sainte Foy-lès-Lyon en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Santa-Foy-lès-Lion surplombe Lion per l'oèst, just al sud de la basilique La nòstra-Madama de Fourvière, a lo-dessus del confluisson del Rhône e de la Saône a l'èst e de la vallée de la Yzeron a l'oèst e al sud, en limit de las municipalitats de Francheville e Oullins.
Se distinguís per lo sieu marc de vida agréable, fòrça verd, quitament champêtre, e lo centri-vila de Santa-Foy es a 15 minutas en veitura de la presqu'isla lionesa. La vila es mitoyenne, al Nòrd, del 5e arrondissement de Lion, a l'Èst, de La Mulatière, a l'Oèst, de Francheville, al Sud de Oullins, de Sants-Gènis-Laval e de Chaponost.
Sainte-Foy-lès-Lyon surplombe Lyon par l'ouest, juste au sud de la basilique Notre-Dame de Fourvière, au-dessus du confluent du Rhône et de la Saône à l'est et de la vallée de l'Yzeron à l'ouest et au sud, en limite des communes de Francheville et Oullins.
Elle se distingue par son cadre de vie agréable, très vert, voire champêtre, et le centre-ville de Sainte-Foy est à 15 minutes en voiture de la presqu'île lyonnaise. La ville est mitoyenne, au Nord, du 5e arrondissement de Lyon, à l'Est, de La Mulatière, à l'Ouest, de Francheville, au Sud d'Oullins, de Saint-Genis-Laval et de Chaponost.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gentilé sur le site habitants.fr Consulté le 29/09/2008.


text:
Sharon Stone
Sharon Vonne Stone (nascuda lo 10 de març de 1958) es una actritz dels Estats Units. Foguèt tanben modèl de mòda. Capitèt de se far conéisser internacionalament per son ròtle dins lo filme succès Basic Instinct en 1982.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt en Meadville, Pennsilvania, es la segonda dins una familha de quatre enfants. Es la filha de Joe e Dorothy Stone qu'aurián d'originas irlandesas. Los sieus primièrs passatges professionales los faguèt dins lo mond de la publicitat, en metent cossí modèl. Apareguèt a anóncias de television de Burger King, Clairol e Maybelline.
Lo sieu debut en lo cinèma foguèt amb un pichon papièr en la pellícula Stardust memories del prestigiós cineasta novaiorquin Woody Allen lo 1980.
Pendent granda part del decènni dels ans ochanta agiguèt en fòrça pelliculas de sèria B, e mai se poguèt destacar en la francesa Les uns et les autres lo 1981 e en doas d'aventuras, Las minas del Rei Salamon (1985) e Allan Quatermain and the Lost City of Gold]] (1987), ambedoas amb lo grand actor Richard Chamberlain.
Lo 1989 lo director espanhòl Javier Elorrieta comptèt amb ela per la pellicula Sangre y Arena, basada en lo roman omonim de l'escrivan Vicente Blasco Ibáñez, participant amb el reconegut actor José Luis Gómez. Aquela pellicula supausèt la primièra e unica incursion de Sharon Stone dins lo cinèma espanhòl.
La siá aparicion a Total Recall lo 1990 amb Arnold Schwarzenegger lancèt la siá carrièra cap a una autra perspectiva mai ampla e comencèt a èsser fòrça coneguda en lo panorama cinematografic de Estats Units doncas que sabèt s'adaptar a tota mena de genres e registres interpretatius. Als trenta dos ans metèt nusa a la revista Playboy , en apareissent a la portada del numèro de julhet de 1990,[1] e dempuèi sabèt totjorn traire rendiment a lo sieu innegable atractiu fisic.
Carrièra rapida[modificar | modificar la font]
Ja dempuèi fasiá un temps, Sharon Stone s'especializèt en l'interpretacion de personatges de sedusenta pus o mens ingénua o perversa, mas lo papièr que pus notorietat li donèt foguèt lo realizat a 'Basic Instinct de Paul Verhoeven lo 1992. Un personatge plen de sexualitat e de matises que la convertiguèt en una de las femnas pus desiradas de Hollywood, en pus de li permetre ocupar un luòc pus que priviliegiat dins lo cinèma mondial. Qualques actrises fòrça celèbres d'aquela epòca coma Geena Davis, Michelle Pfeiffer, Meg Ryan, Melanie Griffith, Kelly Lynch e Julia Roberts avián refusat lo papièr a causa de la nuesa requerida. Tota una sex symbol, Sharon Stone per aquel papièr foguèt nomenada a un Glòbe d'Aur, doncas qu'en pus de desprene sensualitat al cors de tot lo longmetratge menèt a tèrme una notabla interpretacion del personatge de Catherine Tramell (que li li deu a el sens dobte granda part de lo sieu succès posterior), una femna estranha e obsessiva que desvelha interès davant un polícia que met en examen un assassinat (interpretat per Michael Douglas). La famosa scèna del "crosament de cambas" durant l'interrogatòri al comissariat passèt dempuèi lo primièr moment a l'istòria del cinèma pus recent.
Aquel meteis an, People l'eligit coma una de las 50 personas pus bèlas del mond.
Après aquel succès seguiguèron de divèrses films comerciales amb tints sexuales coma The Specialist amb Sylvester Stallone, cinta que causèt polemica per las ausadas scènas sexualas amb Stallone. Per l'intensitat de las scènas la premsa liguèt sentimentalament los sieus protagonistas, causa qu'ela neguèt.
En Novembre de 1995, Stone recebèt una estela al Passejada de la Fama de Hollywood, plaçat al num. 6925 de Hollywood Blvd. Aquel meteis an, la revista Empire l'eligit coma una de las 100 estelas pus sexy de l'istòria del cinèma. En octobre de 1997, foguèt classificada entre las 100 estelas de cinèma de totes los tempses per Empire.
Lo 1996 foguèt nomenada al prèmi Oscar de l'academia de Hollywood coma melhor actritz per lo sieu segond important ròtle, de Ginger en la pellicula Casino, del cineasta Martin Scorsese lo 1995 e que foguèt per el premiada amb lo Glòbe d'Aur a la melhor actritz. A la pellicula partegèt aficha ni mai ni mens qu'amb Robert De Niro. En mai de per aquela pellicula e per Basic Instinct, Sharon foguèt tanben nomenada al Glòbe d'Aur coma melhor actritz protagonista e de despartiment per autras pelliculas coma The Muse o The Mighty. Totun, en los darrièrs ans la siá activitat dins lo cinèma a declinat, en tocant fons (segon los critics) amb l'innecessària sequèla Basic Instinct 2, qu'ela meteissa impulsèt.
Malgrat qualques fracàses, Sharon Stone a mantengut la siá popularitat mercés a calculadas aparicions a Catwoman, Bobby e Broken Flowers, la siá participacion en campanhas publicitàrias de cosmetics e lo sieu supòrt a causas beneficas.
Maridada tres còps, lo 2003 divòrcèt a lo sieu tresen marit Phil Bronstein, editor del jornal San Francisco Chronicle. Malgrat la siá reputacion e prestigi, Sharon Stone manten amb fòrça discrecion (dins del que cap) la siá vida personala. Son estats darrièrament publicas las fèstas e las galas solidàrias qu'organiza a Hollywood amb companhs sieus cossí George Clooney e a seguit tanben participant en anóncias publicitàrias.
Amb un altíssim coeficient intellectual, Stone es membre de Mensa International.
Filmografia essenciala[modificar | modificar la font]
- Total Recall (1990)
- Basic Instinct (1992)
- Sliver (1993)
- The Specialist (1994)
- Casino (1995)
- Diabolique (1996)
- Sphere (1998)
- Gloria (1999)
- Simpatico (1999)
- Catwoman (2004)
- Broken Flowers (2005)
- Basic Instinct 2 (2006)
- Dirty Tricks (2008)
- $5 a Day (2008)
- Streets of Blood (2009)
- Largo Winch II (2011)
- Lovelace (2012)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Top Ten: Actrius a Playboy. Data d'accés: 5 juliol 2009.


text:
Trial
Lo trial es una disciplina esportiva amb mòto, a vèlo, en veitura, o en camion. Trial significa « ensag » en anglés, perque lo succès es pas assegurat. Lo trial consistís, en efièch, a traversar d'obstacles naturals o artificials. Es nascut al Reiaume Unit al començament del sègle XX, practicat per de « gentlemen farmers » sus de mòtos tradicionalas.
Lo trial es un espòrt ont la nocion de velocitat interven pas, sol un temps limit es impausat.
En competicion aqueste espòrt se practica de la prima a la devalada en exterior ( outdoor ) e en ivèrn a l’interior ( indoor ).


text:
Lista dels presidents de Sud-Africa
Segon la constitucion actuala de Sud-Africa, lo President de la Republica d'Sud-Africa es lo cap d'Estat e cap de govèrn del país. De 1961 a 1984, la foncion de president èra onorifica. Lo poder èra assumit pel cap del govèrn, lo primièr ministre. A partir de 1984, la foncion de primièr ministre foguèt abolida e lo president venguèt lo cap de l'executiu.
Durant lo periòde d'apartheid (1961 a 1994) lo cap d'Estat de Sud-Africa èra nomenat President d'Estat (State President en anglés o Staatspresident en Afrikaans). De 1994 fins a uèi lo títol es simplament President.
La Republica de Sud-Africa succediguèt a l'Union Sud-Africana lo 31 de mai de 1961.
Presidents de Sud-Africa (1961 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
██ Partit Nacional
██ Congrès Nacional African
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Motlanthe sworn in as president - The Times, 25 de setembre de 2008


text:
Cusco
Cusco (en castelhan de Peró) o Cuzco (en castelhan general) o Qusqu (en quíchoa) es una ciutat del sud-èst de Peró, prèp de la val d'Urubamba (val sacrada) de la Cordilhièra dels Andes. Es la capitala de la Region de Cusco e tanben de la Província de Cusco.
La vila a una populacion d'aperaquí 300 000 abitants, siá tres còps mai que i a 20 ans. L'altitud de la vila es de 3 400 m. Èra la capitala istorica de l'empèri Inca e determinèron en 2006 qu'es lo luòc de la Tèrra amb lo pus naut nivèl de lutz ultavioleta .


text:
Otakar Ševčík
Otakar Ševčík (Horažďovice, lo 22 de març de 1852 – Písek, lo 18 de genèr de 1934) que ho un violonista chèc e sustot un deus màgers pedagògs deu vriulon. A despart de la soa carrièra com concertista virtuòse, qu'ei famós per'mor deus sons estudis entau vriulon qui son enqüera uei lo dia ua referéncia entaus eslhèves qui aprenen la tecnica d'aqueste instrument.
Ševčík que comencè a estudiar lo vriulon dab lo son pair abans de perseguir au Conservatòri de Praga dab Antonín Bennewitz. Que ho eth medish professor au Mozarteum de Viena, a la Societat Imperiau Russa de Musica de Kiev, que gavidè lo departament de vriulon au Conservatòri de Praga, puish lo medish departament a l'Academia de Musica de Viena ; qu'avó de deishar aqueth pòste après la Segonda Guèrra Mondiau per'mor de la soa nacionalitat chèca e que tornè au Conservatòri de Praga abans d'ensenhar aus Estats Units d'America e au Reiaume Unit.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Particions a gratis (inclusent los estudis gaireben estudiats per tots los vriulonistas classics) suu site de l'International Music Score Library Project.


text:
Rangièr
Lo rangièr (var. rangier, rangèir), o rèn, conegut coma caribó en America del Nòrd, es un tipe de cèrvi (concrètament Rangifer tarandus) qu'abita en Artica e dins las regions subarticas.
Abitat[modificar | modificar la font]
Los rangièrs se trapan en mantuna zòna d'Escandinàvia (inclusa Islàndia), en Russia, Groenlàndia, Canadà e Alaska. En 1952 foguèron reïntrodusits en Escòcia ont s'èran estenches al sègle X. Lo rangièr adometgit se trapa principalament al nòrd d'Escandinàvia e de Russia, mentre que lo salvatge se trapa principalament en America del Nòrd, Groenlàndia e Islàndia.
Anatomia[modificar | modificar la font]
Lo pes de la femèla oscilla entre los 60 e 170 kg. Dins mantuna sosespècia de rangièr lo mascle es un pauc pus grand, dins d'autras lo mascle pòt aténher los 300 kg. Dins los dos sèxes li creisson de banas. La casuda de las banas pels mascles vièlhs (de la varietat escandinava) es en decembre, pels mascles joves a la prima e per las femèlas pendent l'estiu. Los rangièrs domètges an de patas pus cortas e son pus pesucs que sos cosins salvatges. Son romiaires, e an un estomac de quatre cavitats. Principalament manjan de liquèns en ivèrn. Ça que la, tanben manjan las fuèlhas de sauses e beç, tant coma d'èrbas. Tanben pòdon manjar de rats de camp, de lemmings (lemmus lemmus), d'aucèls e d'uòus d'aucèl.
Populacion[modificar | modificar la font]
A l'estat salvatge emigran en formant de grandas manadas de lors abitats de naissença a lors abitats d'ivèrn. Lors batas largas los ajudan a se mòure per la nèu o la tondra, e tanben quand nadan. Aproximativament un milion vivon en Alaska, e un nombre similar abita en Canadà. S'es estimat un nombre de cinc milions en Eurasia, principalament adometgits. Los mascles normalament se separan de la manada e son solitaris, e demòran principalament de femèlas, çò qu'afavorís las manadas matriarcalas.
Lor preséncia dins la cultura[modificar | modificar la font]
Los rangièrs se remarcan per lor preséncia dins la cultura nadalenca, a travèrs dels mitics rangièrs nadalencs, que s'encargarián de lançar la lisa del Paire Nadal.
Ligams[modificar | modificar la font]


text:
Milan Kundera
Milan Kundera (nascut lo 1èr d'abril de 1929 a Brno, Checoslovaquia) es un escrivan chèc de nacionalitat francesa. Es conegut internacionalament per son òbra màger en chèc Nesnesitelná lehkost bytí (traducha e publicada en francés en 1984 jol títol l'Insoutenable légèreté de l'être). A longtemps viscut en França e a participat a la traduccion en francés de mantun de sos romans coma Nesmrtelnost (l'Immortalité).
Prèmis[modificar | modificar la font]
En 1985 Kundera recebèt lo Prèmi Jerusalem. Tanben es estat dich qu'es estat candidat al Prèmi Nobel de Literatura.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Žert (1967)
- Valčík na rozloučenou (1972)
- Život je jinde (1973)
- Kniha smíchu a zapomnění (1978)
- Nesnesitelná lehkost bytí (1984)
- Nesmrtelnost (1990)
- La Lenteur (1995)
- L'Identité (1998)
- L'Ignorance (2000)
- La fête de l'insignifiance (2014)


text:
Saint-Benoît-sur-Loire
Saint-Benoît-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat sul marge nòrd de la Loire, a 8,5 km al nòrd-oèst de Sully-sus-Loire, a 9,5 km al sud-es de Châteauneuf-sus-Loire, a 30 km al nòrd-oèst de Gien, a 35 km a l'èst de Orléans e 129 km al sud de París.
La Bonnée, afluent de la Loire, travèrsa lo territòri de la comuna.
Le village est situé sur la rive nord de la Loire, à 8,5 km au nord-ouest de Sully-sur-Loire, à 9,5 km au sud-est de Châteauneuf-sur-Loire, à 30 km au nord-ouest de Gien, à 35 km à l'est d'Orléans et 129 km au sud de Paris.
La Bonnée, affluent de la Loire, traverse le territoire de la commune.


text:
Evo Morales
Juan Evo Morales Ayma (Orinoca, lo 26 d'octobre de 1959) qu'ei lo 84au e actuau president de Bolívia. Que ho elegit ua purmèra vegada en 2005 dab 54 % de las votacions puish un dusau còp per un segon mandat inclusent ua importanta reforma de la constitucion.
Que ho lo purmèr president d'origina amerindiana de Bolívia e ua de las soas purmèras decisions que ho de tornar nacionalizar l'enterpresa nacionau de gaz e d'autes idrocarbures qui èra estada privatizada durant lo mandat de Gonzalo Sánchez de Lozada (1993 - 1997).
Somari
Vita[modificar | modificar la font]
Que vadó dens ua familha prauba d'agricultors de lenga aimarà. Durant lo son temps de mainatge que devó tribalhar au ras deus sons estudis a l'escòla. En 1978, durant lo son servici militar que ho testimòni de dus còps d'estat. Tornat dens la soa comunitat que devó emigrar (eth com mantuns autes) per'mor de cambiaments climatics. Que s'installè dens un parçan aperat San Francisco.
En 1983 que tornè après la mort deu son pair entà ocupà's de la soa familha. Que ho elegit au cap deu sindicat deus productors de còca, ua cultura que lo govèrn proamerican de Bolívia e volèva suprimir. Au cors deu son combat Morales e sons camaradas que conegón la repression violenta e la preson dinc a ua marcha de cap a La Paz on, a maugrat la represion policièra, la populacion manifestè ostensiblament lo son sostien. Lo govèrn que ho alavetz obligat a negociar.
Corruda de cap a la presidéncia[modificar | modificar la font]
Morales que's presentè un purmèr còp en 2002 ajudat, involontariament, per intervencions deu l'ambaishador deus Estats Units d'America qui miacè lo pòble bolivian d'abandonar las eventualas ajudas americanas aviéner en cas de victòria deu camp de Morales.
Aquesta campanha que ho un tremplin de cap a la soa victòria electorau de 2005
Presidencia[modificar | modificar la font]
Los 21 de genèr de 2006 e de 2010, la velha de las soas duas ascencions presidenciau, Morales que gavidè ceremonias politicas a Tiwanaku en clara revindicacion deus drets conquestats entaus ameridians de Bolívia.
Politica nacionau e internacionau[modificar | modificar la font]
Evo Morales que's solidarizè dab lo govèrns d'esquèrra d'america latina e mei que mei dab Hugo Chávez Frías e Fidel Castro. Dens los sons discors que's declara per l'egalitat de tots lo bolivians, contre las intervencions des estats Units dens la politica interiora de bolívia contre lo liberalisme e per lo socialisme e l'esperit de comunitat.
Religion[modificar | modificar la font]
Evo Morales qu'ei gessit d'un mitan catolic mes sincretic, qu'ei a díser de confession oficiaument catolica mes en bèth perseguir las practicas e las credenças qui precedín l'arribada deu catolicisme (mei que mei lo culte de la Mair Tèrra aperada Pachamama).


text:
Província de Carolina del Nòrd
La Província de Carolina del Nòrd (Province of North Carolina) fasiá d'en primièr partit de la Província de Carolina, que foguèt creada jos la carta de 1663. Los primièrs establients permanents de la Colonia de Carolina du Nòrd datan de 1653, quand Carles II d'Anglatèrra acordèt la carta creant la Carolina en 1663 per las tèrras al sud de la Colonia de Virgínia e al nòrd de la Florida espanhòla. Lo fach que la mitiat nòrd de la colonia diferenciat de biais significatiu de la mitiat sud, e per que lo transpòrt e las comunicacions entre las doas regions colonizadas èran dificilas, un deputat governaire diferent d'aquel del Sud fuguèt nomenat en 1691 per administrar la mitiat nòrd de la colonia. La division Nòrd e Sud s'acabèt en 1712, quitament se los mèsmes proprietaris contunhavan de contrarotlar ambedoas colonias. Una rebellion contra los proprietaris en Carolina del Sud en 1719 conduguèt a l'establiment d'un governaire reial dins la colonia en 1720, alara que los proprietaris contunhèron encara de causir los governaires de Carolina del Nòrd. En 1729, aprèp una decennia d'espèra lo govèrn britanic tornèt comprar de tèrras a sèt dels uèit Lords Proprietaris, ambedoas Carolinas venguèron colonias reiala. Lo rèste (Districte de Granville) demorèt dins la familha Carteret fins a 1776. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Carolina del Nòrd dels Estats Units d'America
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Ekirch, A. Robert. "Poor Carolina": Politics and Society in Colonial North Carolina, 1729-1776. University of North Carolina Press, 1981.
- Lefler, Hugh T., and William S. Powell. Colonial North Carolina: A History. Scribner, 1973.. Venguèt l'estat actual de Nòva Jersey dels Estats Units d'America.


text:
Douains
Douains en normand (Douains en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Douains A situat a 6 quilomètres de Vernon e a una vintena de Évreux. Es egalament a proximitat immediata del renommé castèl de Brécourt, de epòca Louis XIII, #qu'a #èsser transformat en otèl de luxe abans la siá clausura actual.
Douains est située à 6 kilomètres de Vernon et à une vingtaine d'Évreux. Elle est également à proximité immédiate du renommé château de Brécourt, d'époque Louis XIII, qui a été transformé en hôtel de luxe avant sa fermeture actuelle.


text:
Gaspard Gustave Coriolis
Gaspard Gustave Coriolis, nascut a París lo 21 de mai de 1792 e mòrt a París lo 19 de setembre de 1843, es un matematician e engenhaire d'origina occitana (lo paire èra d'Ais de Provença). Donèt son nom a l'acceleracion de Coriolis e a la fòrça de Coriolis tocant lo movement dels còrs dins un mitan en rotacion.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Es lo filh de Joan Baptista Elzear de Coriolis e Marie Sophie de Maillet. Lo paire, oficièr dins l'Armada reiala avant la Revolucion, venguèt industrial a Nancí après la mòrt del rei Loís XVI. Coriolis i grandiguèt e se presentèt en 1808 al concors de l'Escòla politecnica que ne sortiguèt segond. Integrèt los ponts et chaussées i trabalhèt pendent qualques ans en Meurthe e Mosèla e dins las Vòges. Après la mòrt del paire, venguèt ensenhar a l’Escòla politecnica en 1816.
En 1829, Coriolis venguèt professor d'analisi geometric e de mecanica generala a l’Escòla centrala dels arts e manufacturas, que lo sògre Eugène Péclet (espos de la sòrre Cécile) èra un dels fondators. Aprèp la Revolucion de 1830 se consacrèt a d'activitats de recerca. A partir de 1832, ensenhèt amb Henri Navier la mecanica aplicada a l'Escòla centrala. Quatre ans mai tard, a la mòrt de Navier, Coriolis ocupèt son emplèc a l'Escòla centrala e sa plaça a l'Acadèmia de las sciéncias.
En 1838, Coriolis, decidiguèt d’arrèstar l'ensenhament per venir director de las estudis a l'Escòla politecnica, a la mòrt de Dulong. De santat fragila, desirava demissionar de Politecnica, mas lo general commandant l’Escòla decidiguèt de lo mantenir en foncion fins a sa mòrt en 1843. Es enterrat al cementèri de Montparnasse.
Carrièra scientifica[modificar | modificar la font]
Lo coneissèm subretot pel teorèma de mecanica que pòrta lo seu nom e per la fòrça de Coriolis que correspond a una lei de la cinematica: « Tot objècte en movement dins l'emisfèri nòrd e que s'apròcha de l'axe de rotacion terrèstre es desviat cap a drecha, cap a esquèrra se se n'alunha (los senses de deviacion son invèrses dins l'emisfèri sud). »
Dins lo libre Du calcul de l'effet des machines (1829) nomena « trabalh » la quantitat usualament nomenda a aquela epòca poténcia mecanica, quantitat d'accion o efècte dinamic en precisant l'ambiguïtat qu'aportan aquelas expressions: las considerava inapropriadas. Amb el e Jean-Victor Poncelet (1788-1867), lo teorèma de l'energia cinetica prend sa forma quasidefinitiva e l'ensenhament de la mecanica foguèt renovelat. La question de las unitats e de l'omogèu de las formulas venguèt fondamentala. Fòrça venguèron d'articles del Dictionnaire de l'industrie.
Publicacions[modificar | modificar la font]
- Du calcul de l'effet des machines, París, Carilian-Goeury, 1829.
- Théorie mathématique des effets du jeu de billard, París, Carilian-Goeury, 1835, (sur Google Books). L'estudi del desplaçament e del tust de las bilhas dins lo jòc de bilhard foguèt per Coriolis un bèl subjècte d'estudi dins lo domèni de la cinematica e dels movements compausats. L'observacion de las combinason del celèbre jogaire François Mingaud, confrontada als trabalhs de Poisson sul frotament d'una esfèra, li permetèron de formar una teoria matematica, que presenta atal a l'encòp jos una forma simplificada pels non matematicians, e tanben jos lor aspècte teoric detalhat pels estudiants de l'Escòla politecnica.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Sur le bruit du tonnerre, tèxte de vulgarizacion de Coriolis (1833), en linha e comentat sul site BibNum.
- (fr)Sur les équations du mouvement relatif des systèmes de corps, articles de 1831 et 1835 de Coriolis, en linha e comentats sul site BibNum.
- (fr)Tèsi d'istòria de las sciéncias sus Coriolis (2011), Alexandre Moatti (ligam)


text:
Busca es una comuna de 10.000 abitants plaçaa a 500 metres d’autessa al fons de la Val Maira. Fai 20 ruaas e fracions, coma Bicòca, Bòsc, Castelèt, Lemma, Morra Sant Bernard, Morra Sant Joan, Sant Barnaba, Sant Chafred, Sant Jusep, Sant Martin, Sant Quintin, Sant Rocc, Sant Vital.
Lo premier ensediament ven fondat sus un site roman: l’arribaa di Sarrasins ental X secle pòrta a la construcion d’un rocet fortificat entre lo riu Talutto e Maira. Busca ven fondaa ental 1155 per volontat testamentaria de Bonifacio del Vasto. Lo marquesat de Busca, sarrat entre aquel de Saluces e la comuna de Coni justa naissua, dura gaire, e ental 1281 passa sot Saluces. Ental 1361 Busca passa sot casa Savòia e mec ental 1762, emè un decret de Carlo Emanuele III, Busca deven citat.
En la Seconda Guerra Mondiala ven bombardaa e, per l’empenh de la popolacion en la Guerra de Liberacion, ganha la Medalha d’argent al merit civil. En l’Uech Cents l’economia, que drant se basava sus l’agricoltura, s’arpren emè l’industria de la seda. Encuei se son potenciaas la coltivacion de arbols da frucha, activitats artisanalas e lo terciari.


text:
Sent Joan de Lus
Sent Joan de Lus (Donibane Lohizune en basco e Saint-Jean-de-Luz en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Lo nom basco que significa Sant Joan de las paluns.
Lo gentilici qu'ei donibandar.
L'embocadura de l'arriu d'Urdazuri i hè ua importanta baia toristica, qu'ei la sola rada assostada enter Arcaishon e Guipuscoa. Gràcias a las restancas qu'ac protegeishen de las galèrnas, qu'ei ua estacion balneària reputada de la Còsta Basca.
Las comunas tòcatocantas que son Guetaria e Bidart au nòrd, Ascain e Ciboro au sud e Ahetze e Sent Pèr de Nivela a l'èst.
La soa istòria qu'ei ligada a la mar e au Camin de Sant Jaume que, durant l'Edat Mejana, n'èra un espitau deus pelegrins.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
La comuna, residéncia temporau deu rei Loís XIV en 1660.
-
-
-
-


text:
Lineas de aviacion
Mostrando resultados 1 a 25 de 112
Calz. Del Vale No. 555, 64000
Monterrey, Nuevo Leon
Aeropuerto Nal De Uruapan Sn, 60000
Uruapan, Michoacan
Explora Viajes
Diego Rivera No. 137, 38060
Celaya, Guanajuato
Antigua Terminal Aeropuerto Sn, 24180
Ciudad Del Carmen, Campeche
Alvaro Obregon No. 24, 80000
Culiacan, Sinaloa
Av De Las Americas No. 110 S/n, 20230
Cuernavaca, Aguascalientes
Aerocalifornia
Durango Sur No. 6, 63000
Tepic, Nayarit
boletos de avion, destinos nacionales, internacionales, lineas de aviacion
Delta Air Lines Inc.
,
Tlalpan, Distrito Federal
Calle 5 1306 S/n, 87300
Matamoros, Tamaulipas
51 Poniente No. 55 No. 106, 72440
Puebla, Puebla
Av Revolucion No. 1037 C, 42064
Benito Juarez, Hidalgo
Aluminio Y Cristales Reforma vidrios
Francisco I Madero Sn, 72130
Puebla, Puebla
Aerolineas Internacionales
Vallarta No. 2440 No. Nb4 Y B5, 44100
Guadalajara, Jalisco
Blvd Ortiz Mena No. 411 Loc No. 3, 31125
Chihuahua, Chihuahua
Delta Air Lines Inc
,
Tlalpan, Distrito Federal
Campo Oriente No. 325, 64000
Monterrey, Nuevo Leon
Av. Manual Avila Camacho No. 274, 62170
Benito Juarez, Morelos
,
Torreon, Coahuila
Miguel Aleman Norte No. 548 Loc No. 7, 85000
Ciudad Obregon, Sonora
Siente La Experiancia
Aviacion General Sn S/n, 14060
Puerto Vallarta, Jalisco
San Fernando No. 533 Int. 1, 28000
Colima, Colima
Adolfo Lopez Mateos Sn, 52000
Toluca, Estado De Mexico
Mostrar todo
Mostrar todo
| Lineas de aviacion en Guadalajara | Lineas de aviacion en Leon | Lineas de aviacion en Monterrey | Lineas de aviacion en Puebla | Lineas de aviacion en Ahome | Lineas de aviacion en Puerto Vallarta | Lineas de aviacion en Miguel Hidalgo | Lineas de aviacion en Cabo San Lucas | Lineas de aviacion en Ciudad Victoria | Lineas de aviacion en Benito Juarez | Lineas de aviacion en Los Mochis | Lineas de aviacion en Manzanillo | Lineas de aviacion en Cancun | Lineas de aviacion en Chihuahua | Lineas de aviacion en Veracruz | Lineas de aviacion en Aguascalientes | Lineas de aviacion en Mazatlan | Lineas de aviacion en Villahermosa | Lineas de aviacion en Torreon | Lineas de aviacion en Benito Juarez | Lineas de aviacion en Ciudad Del Carmen | Lineas de aviacion en Tuxtla Gutierrez | Lineas de aviacion en Ciudad Obregon
Lineas de aviacion en AguascalientesLineas de aviacion en Aguascalientes | Lineas de aviacion en Baja California | Lineas de aviacion en Baja California | Lineas de aviacion en Baja California Sur | Lineas de aviacion en Campeche | Lineas de aviacion en Campeche | Lineas de aviacion en Chiapas | Lineas de aviacion en Chiapas | Lineas de aviacion en Chihuahua | Lineas de aviacion en Chihuahua | Lineas de aviacion en Coahuila | Lineas de aviacion en Coahuila | Lineas de aviacion en Colima | Lineas de aviacion en Colima | Lineas de aviacion en Distrito Federal | Lineas de aviacion en Durango | Lineas de aviacion en Durango | Lineas de aviacion en Estado De Mexico | Lineas de aviacion en Guanajuato | Lineas de aviacion en Guerrero | Lineas de aviacion en Guerrero | Lineas de aviacion en Hidalgo | Lineas de aviacion en Hidalgo | Lineas de aviacion en Jalisco | Lineas de aviacion en Michoacan | Lineas de aviacion en Morelos | Lineas de aviacion en Nayarit | Lineas de aviacion en Nayarit | Lineas de aviacion en Nuevo Leon | Lineas de aviacion en Nuevo Leon | Lineas de aviacion en Oaxaca | Lineas de aviacion en Oaxaca | Lineas de aviacion en Puebla | Lineas de aviacion en Puebla | Lineas de aviacion en Quintana Roo | Lineas de aviacion en Quintana Roo | Lineas de aviacion en San Luis Potosi | Lineas de aviacion en San Luis Potosi | Lineas de aviacion en Sinaloa | Lineas de aviacion en Sonora | Lineas de aviacion en Sonora | Lineas de aviacion en Tabasco | Lineas de aviacion en Tabasco | Lineas de aviacion en Tamaulipas | Lineas de aviacion en Tamaulipas | Lineas de aviacion en Veracruz | Lineas de aviacion en Veracruz | Lineas de aviacion en Yucatan | Lineas de aviacion en Yucatan | Lineas de aviacion en Zacatecas


text:
Jaufré Rudèl
Jaufré Rudèl (v. 1113 a Blaia - v. 1170) èra un gentilòme e un grand trobador occitan. Escaissat lo prince de Blaia, vila que ne foguèt lo senhor, prenguèt part a la Segonda Crosada.
Escriguèt de cançons d'amor al cors de la primièra mitat del sègle XII e canta « l'amor luènhenc », es a dire l'amor impossible e sens espèr.
Segon sa vida (de segur en granda partida inventada après sa vida vertadièra) celebrèt benlèu la comtessa Hodierne de Tripoli (del comtat de Trípol, estat occitan d'Orient dins l'actuala Siria), ben nascuda e inaccessibla e que per ela se crosèt e lo coneguèt pas sonque un pauc abans de morir. Sembla que s'enamorèt efectivament d'una dama establida en Orient e que, per de rasons materialas o psicologicas, aqueste amor demorèt un amor de luènh .
Sèt poèmas de Rudèl an subreviscut, dont quatre amb lor notacion melodica.
Quan lo rius de la fontana
S'esclarzis, si cum far sol,
E par la flors aiglentina,
El rossinholetz el ram
Volf e refranh ez aplana
Son dous chantar et afina,
Dreitz es qu'ieu lo mieu refranba.
Poèmas[modificar | modificar la font]
- Qand lo rossignols el foillos
- Lanqand li jorn son lonc en mai
- Qan lo rius de la fontana
- Belhs m'es l'estius e·l temps floritz
- Lan quan lo temps renovelha
- Pro ai del chan essenhadors
- No sap chantar qi so non di
Vida de Jaufré Rudèl[modificar | modificar la font]
Jaufre Rudels de Blaia si fo mout gentils hom, princes de Blaia. Et enamoret se de la comtessa de Tripol, ses vezer, per lo ben qu'el n'auzi dire als pelerins que venguen d'Antiocha. E fez de leis mains vers ab bons sons, ab paubres motz. E per voluntat de leis vezer, el se croset e se mes en mar, e pres lo malautia en la nau, e fo condug a Tripol, en un alberc, per mort. E fo fait saber a la comtessa et ella venc ad el, al son leit, e pres lo antre sos bratz. E saup qu'ela era la comtessa, e mantenent recobret l'auzir e•l flairar, e lauzet Dieu, que l'avia la vida sostenguda tro qu'el l'agues vista ; et enaissi el mori entre sos braz. Et ella lo fez a gran honor sepellir en la maison del Temple ; e pois, en aquel dia, ella se rendet morga, per la dolor qu'ella n'ac de la mort de lui.
(Jaufré Rudel foguèt un fòrça gentil òme, prince de Blaia. E s'enamorèt de la comtessa de Trípol, sens la véser, per lo ben que n'ausí dire dels pelerins qui venián d'Antiòquia. E faguèt d'ela mantun vers amb bons sons e paures mots. E per volontat de la véser, el se crosèt e se prenguèt la mar, e tombèt malaut en la nau, e foguèt conduch a Trípol, en un ostau, com mort. E aquò foguèt fach saber a la comtessa qui venguèt a el, a son liech e lo prenguèt entre sons bras. E la coneguèt sul pic e tornèt cobrar l'ausir e lo sentir, e lausèt Dieu pr'amor que l'aviá sostenguda la vida fins que l'aguesse vista ; e atal el morí entre sons bras. E ela lo faguèt sepelir en la maison del Temple ; e puei, en aquel jorn, ela se rendèt morga, per la dolor qu'aguèt per el.)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Poesias e Poètas de l'Edat Mejana : Jaufré Rudèl
- "Amour de Loin" Libret d'Amin Maalouf que l'eròi principal es Jaufré Rudèl.


text:
Metz-le-Comte
Metz-le-Comte es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada entre la Yonne e lo sieu afluent çò Armance, Mètz-lo-Comte e lo sieu masatge caseriu Champagne an separat per la « Montanha » ont se situa la glèisa romane del Sègle XII La nòstra Madama de la Assomption.
Située entre l'Yonne et son affluent l'Armance, Metz-le-Comte et son hameau Champagne sont séparés par la « Montagne » où se situe l'église romane du Sègle XII Notre Dame de l'Assomption.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fief Dempuèi lo anautita Mièja Edat, los senhors de l'epòca an [ref. necessària]
Lo pòrti de Bourgogne #prene lo luòc d'anautita lucha en 880. Lo vièlh castèl fòrt de Maers #èsser lo berceau dels comtes de Nivèrns.
En 1590 la liga se'n #apoderar, mas Louis de Gonzague, pòrti de Nivèrns, #reprene la vila e #desmantellar las remparts.
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Mètz-la-Montanha[1].
Fief dès le haut Moyen Âge, les seigneurs de l'époque ont [ref. necessària]
Le duc de Bourgogne prit la place de haute lutte en 880. Le vieux château fort de Maers fut le berceau des comtes de Nevers.
En 1590 la ligue s'en empara, mais Louis de Gonzague, duc de Nevers, reprit la ville et démantela les remparts.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Metz-la-Montagne[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 5 d'agost 2012


text:
Hambach
Hambach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De la distincion episcopala de Sarralbe.
- Amassat a la principauté de Lixheim l'an 1633, #passar al Duché de Lorraine l'an 1702.
- Se trucava « Dreittambach », lo vilatge compreniá : Gross-Hambach, Klein-Hambach e Roth.
- Dépendait de la seigneurie épiscopale de Sarralbe.
- Réuni à la principauté de Lixheim en 1633, passa au Duché de Lorraine en 1702.
- S’appelait « Dreittambach », le village comprenait : Gross-Hambach, Klein-Hambach et Roth.


text:
849
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 849 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Represa de la guèrra còntra Bretanha. Lo rèi Carles cridèt lo còmte Lambert II de Nantas e li fisèt la Marcha de Bretanha per aparar la region còntra leis incursions bretonas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Arrestacion e execucion dau generau turc Itakh al-Khazari que son poder èra vengut una menaça per lo califa Al-Mutawakkil.
Reiaume de Pagan[modificar | modificar la font]
Annada retenguda per la fondacion dau reiaume de Pagan.


text:
Rosidae
La sosclassa dels Rosidae es una sosclassa de plantas dicotiledonèa. En classificacion de Cronquist (1981) recampa 18 òrdres :
- sosclassa Rosidae
-
- òrdre Apiales
- òrdre Celastrales
- òrdre Cornales
- òrdre Euphorbiales
- òrdre Fabales
- òrdre Geraniales
- òrdre Haloragales
- òrdre Linales
- òrdre Myrtales
- òrdre Podostemales
- òrdre Polygalales
- òrdre Proteales
- òrdre Rafflesiales
- òrdre Rhamnales
- òrdre Rhizophorales
- òrdre Rosales
- òrdre Santalales
- òrdre Sapindales
En classificacion filogenetica APG II (2003), aquesta familha, nomenada rosids en anglés, es mai volontièr nomenat jos son nom occitan Rosidèas. An un contengut plan diferent en APG II, rosidèas es descrich dins un autre article.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- La classificacion filogenetica
- Rosidèas. Atencion, de confondre pas Rosidèas e Rosidae.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Rosidae (en)
- Referéncia ITIS : TSN 24056 Rosidae (en)


text:
Bidaishe
Bidaishe (prononciacion locau [bi'ðaʃə], Bidaxune en basco, Bidache en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània situada en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània. Que hè partida deu Bascoat (país administratiu) dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Las comunas tòcatocantas que son Bardòs en Labord a l'oèst, Oreguer e Arrauta-Sharrita au sud, Càmer a l'èst e Hastings dens las Lanas au nòrd.
Las tèrras de la comuna que son adaigadas per l'arriu de Bidosa, afluent d'Ador, e peus tributaris d'aqueth, Lihurri (e los sons afluents) e l'arrivet de Lagrabe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Au sègle XIIau, los senhors de Gramont que i bastín un castèth, uei lo dia arroïnat. Durant lo periòde d'expansion deu Reiaume de Navarra vèrs lo nòrd au sègle XIIIau, dab annexion deu País de Micse, Bidaishe qu'entrè devath la sobeiranetat deu rei de Navarra.
Lo Principat de Bidaishe[modificar | modificar la font]
Aus sègles XVIIau e XVIIIau, devath lo Regim Ancian, las tèrras de la parròquia de Bidaishe qu'aquerín de hèit un estatut de principat sobiran. La justícia que i èra prononciada en darrèr ressòrt, shens qui òm podère n'apelar aus parlaments de França o de Navarra. Òm non deu pas con·honè'u dab lo Ducat de Gramont, qui èra format d'autas tèrras devath la jurisdiccion de la familha Gramont mes on s'exerciva la sobeiranetat deu rei de França e de Navarra.
A la fin deu sègle XVIau, judius sefarditas refugiats arribats d'Espanha e subertot de Portugal, que s'installèn a Baiona, d'on s'escampilhèn dens las tres petitas vilas de Pèira Horada (on los arcuelhó lo senhor d'Aspremont), de la Bastida de Clarença e de Bidaishe (protegits peu purmèr duc de Gramont Antòni II).
Arreproèr[modificar | modificar la font]
- A Bidaishe, que'n prenen autant com ne'n daishan.


text:
Cayenne
Cayenne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Source_World_Gazetter.