text:
dissabte, 29 de desembre de 2012
Lo gau de Barcelos
Un jorn dins lei carrieras de Lisbòna. Lutz arange dau soleu contra lei parets de colors e contra leis azuléjo. Aquelei contrastes tan particulars a la vila guidan mon camin dins lei barris vielhs que montan e davalan. Me rebale dins la ciutat en crisi legissent lei tags que refusan la misèria: « cauma generala », « basta »!
Pauc-a-cha-pauc, meis uelhs laissan lei pinturas socialas per me mudar en torista ordinari. Fau lei veirinas.E l'idèa que me ponha lo cervèu: aquela dau gau! Ara que siáu a escriure mon bestiari, m'avise que lei veirinas ne son clafidas, de gaus! Pas de gaus dispariers, non, pas lo gau esportiu, pas lo gau gaulés, nani, mai una mena precisa de gau: lo gau portugués! Un gau flame, fier de sei colors de gau, pintat sus de figurinas de fusta, de culhers, de panèus, d'afichas. Quau es aqueste mostre tan important au país? Reverta lei cartas postalas, lei faudaus de cosina de sei plumas ambé la fòrma d'un còr perlongat per de ramas que semblan an aquelei d'un pavon! S'i vei tanben lei petalas verdas e jaunas d'un camp florit perdut. Lo gau modèrn dau potugau aubora una banana de rocker coma Elvis Presley. Mesfisa-te Portugués, lo Gau es pertot! Pertot, te dise!
Son fach a la cadena, saique aquelei bèstias! Perqué te dise aquò? E ben...comparem ambé lei crocodiles... Vas a Nimes, la vila dei crocodiles, per exemple, coma aquò, a l'asard bautasard, ne trobaràs pas jamai un, mai pas un que sembla ais autres! Lei crocodiles empalhats sota lei teulissas de la comuna, ò aqueste que floteja sus lo drapèu ambé son paumier son pas dessenhats parier, sensa parlar d'aqueste que se nega dins la fònt, plan dau mercat. Mai çò que m'espanta aíci es que lo gau portugués demòra... coma dire?... estandardisat! D 'en pertot parier! Es-ti quauqua-ren de sacrat? Qu'es lo mistèri dau gau portugués?
E, fin finala, qu'es l'importància? A! Me fau acabar mon bestiari! E l'escritura de mon bestiari me confla! Siáu en vacanças e me faudriá-ti pas laissar meis ambicions de contaire au país? Me fau pensar a quicòm mai? M'arrèste dins lo Centre d'Art Modèrn José de Azeredo Perdigão. Perdigão. Perdigau? Gau? Gau? Gau? A! Vaquí que me tòrna! Evidentament lei tablèus deis annadas 30 me fan pas oblidar aquel imatge de gau que me treva. Gau roge e negre. Me demande se siáu pas malaut.
Es ansin que faguère lo rescòntre çò mai important de ma vida. S'arrèsta, pròche de ieu, davans lo retrach dau poèta Fernando Pesso, un marin sensa atge. Lo tricòt regat coma fau e un bonet de lana. Aquel òme de la pèu maurela, pron balés, lo pèu blanc, lei trachs marcats coma lei camins d'un portulan, pren la paraula en fixant una pintura cubista:
-Ieu que nasquère me remente pas quora, sus una nau, a un endrech, en mar, aprenguère de legir dins lei pensadas de l'autre mai sabe a de qué pensatz...
Anem! Un còp de mai, un caluc. Me pòdon pas laissar solet ambé ma solesa? Se viatge solet es pas per èstre emmerdat!
-Òc! Ieu que travèrsere l'istòria dei mars, sabe francament a çò que pensatz.
Fugisse. Vire l'esquina e parte per lo pas agachar. Aquò l'arresta pas, e sempre tancat a son tablèu tòrna prene la paraula. Siam solets dins lo musèu:
-E sabe qu'es lo gau! Que siatz marcat per lo mistèri dau gau portugués! Que volètz l'oblidar aqueste gau mai resta dins l'esperit vòstre! Ben, ieu, l'ai coneguda son origina e vos vau dire, coneisse meme l'originau! Creguère lo manjar meme!
Qu'auriatz fach vosautres? Mon mestier es-ti pas d'ecriure d'istòrias? Aqueu falord sarà benlèu una sòrga segura. Es una reserva per l'imaginacion que desfauta. En cas... E ambé una istòria tradicionala necita pas de pagar de dechs d'autor. Encara mens ambé lei messòrgas d'un marin vièlh que repapia. Pòde faire son istòria mieuna. Li dirai pas.
Nos vaicí sus Lo Rossio a glopejar un café. La lutz arange dau soleu dança drecha e doça sus lei teulissas. Lo marin a lei pòcas traucadas. A pas un sòu. Es surament un sdf. Dòrm-ti dins lei carrieras? Reluca mon café. Me demanda se pòu manjar mon Speculòs ® e lo sucre sus la sieta. En escambi dau manjar e dau beurre, me prepausa son racònte (pecaire, li pagarai un pastéis do Bélém se fau...)
« -Devètz vos pausar de questions. Vos demandar quau siáu per vos parlar coma aquò dins la carriera e mai que mai per devinar lei pensadas. E mai d'aquò me trobatz vielh... Mai vos vau dire quauqua-ren: siáu immortau. Sabe pas perque lo temps m'empacha de morir. Coneisse pas la mòrt e traverse lei sègles. Es-ti un don ò un sortilègi? Enfin.. Brèu... ai dos poders: lo de pas morir e lo de legir lei pensadas. Es ansin. Mai tornem au racònte dau gau que vos interessa. Perque l'ai viscut. Es un racònte vertadier. Vau assajar de recampar mei sovenirs. Pense que se passava a l'atge mejan. A la fin de l'atge mejan, puslèu. Aquò fa qu'an aqueste periòd ère ja vièlh, tornave de Galicia e mon batèu s'èra arrestat dins lo barri de Braga. Marin, aviáu multiplicat lei mestiers de la mar. Sabiáu totei lei faire! Pescaire, capitani, pirata e meme corsari... Mai dau temps que vos parle, èra una passa que fasiáu lo modèste pescaire. Aviáu pas brica d'argent (come uei) e ère vengut prepausar mon peis au rei de Barcelos, dins lo barri de Braga. Lo rei de Barcelos èra conegut per sa larguesa. Longtemps aviá aculhit lei trobadors occitan en fugida ò en exili dins son reiaume, es per aquò que respectava lei femnas coma s'èran de dieus. Òc, es d'aicí que veniá sa larguesa. E cadun, dins son país podiá aimar a son biais. De mai, respectava totei lei religions e aculhissiá quau lo desirava dins son reiaume. Paure ò ric.
De me veire tan migós e miserable, ambé mei rets, e en causa justament de sa larguesa, lo rei me prenguèt dins son reiaume quauquei temps. Ò! Seis idèas belas agradavan pas en totei. E fòrça de sei conselhiers (mai que mai son gròs magistrat) aurián ben copat la lenga ai femnas e escampats totei lei paures dau país dins la fòssa comuna!
Quora arribère lo promier còp au reiaume, que se disiá tanben « lo reiaume dau plaser », lo rei me demandèt de me lavar. Sei servicialas me balhèron de banhs en tombant lo sabon negre dins l'aiga cauda, me balhèron quauquei plasers que reviscolèron mei remembres de lop de mar puei, un còp secat dins de toalhons doçs, me faguèron la lectura per s'assegurar de mon bòn sòm. Lo rei m'offrissiá lo dormir, lo manjar, l'aimar e lo saber.
En escambi fuguère encargat de tornar cada jorn sa racion de merluça que fasiáu secar en bacalhau. De mai, en vesent mon amor grand per lei dònas tan polidas de son reiaume demandèt ai doas interessadas, sensa lei forçar, se volián conèisser lo saupre-faire d'un avi, de me rejónher dins ma cambra. Lei doas dònas èran Maria e Melia. Una blonda e una bruneta, fachas totei doas coma fau onte fau (te vau pas dessenhar lo portulan.) Un ser mentre qu'aimave Melia (lei convidave, cada ser, una après l'autra, lo temps de reviscolar dins de pausicions disparieras. Ai de vièlhs òs mai la carn viva) ausiguère un crit dins la cort dau castèu. Un crit agut e penible. Un crit de femna.
Veguère lo lume de la torn mai nauta. La torn dau rei. Lo rei bòn cridèt:
-Quauqu'un vòu lo mau ais estajantas de ma vila! Mei femnas! Mei femnas! Mei femnas tan aimadas! Mei femnas tan protegidas! Sordats! Sordats!
E, pecaires, lei sordats trobèron la Melia, mòrta, defòra, a ma pòrta, la boca de sang rajant au sòu. De la paur, Maria, a pron pena vestida, fugiguèt de la cambra e s'escondèt dins la cròta dau castèu. Aguère pas lo temps d'alenar que dos sordats me prenguèron de fòrça dins lo liech:
-Sota l'òrdre dau rei de Barcelos! Vos arrestam! »
Lo vielh arrèsta son racònte. M'agacha, drech dins leis uelhs:
-Ai lo ruscle. Ai fam fam fam.
Li crompe un pastisson. Un pastéis do Bélém. Demande un segond café. Lo ser tomba. Lo freg se fa sentir sus Lo Rossio.
Contuha l'istòria:
« -Arribèt lo rei majestuós que li agradava pas lo conflicte, seguit de sei sordats e de son magistrat. Lo pòble, lei sordats, leis òmes, lei femnas, lei vielhs e leis enfant en boneta de nuech ò en camisas de cambra escotèron sei paraulas. Diguèt: « deman, papet, te menarem a la poténcia! E es en public que te coparem lo còu! »
Lo veguère ieu, qu'aquò li fasiá mau, au rei, de donar aquest òrdre au papet qu'ère. Nòstreis agachs s'escambièron e veguère qu'aviá pietat. Seis uelhs, banhats de lagremas, disián: « lo pòde pas creire, ieu, que me siáu enganat sus ton sòrt, tu, l'òme brave que me noirissiás de ta pesca. »
Alòr, brava e coratjosa, Maria sortiguèt de sa cròta. La paureta tremolava dins sa rauba de nuech. Sei popas, dau freg, ponchejavan:
-Es pas eu, me podètz creire. Me donava de plaser quora s'ausiguèt lo crit de la mòrt. Se nos volètz pas creire, resta lo pes de nòtrei còs entraucat dins lo liech! E l'odor carnala dins lei linçòus!
Lo bòn rei vouguèt pas verificar, tan fasiá fisança a sei servicialas ensinhadas e tan voliá pas que son amic, ieu, lo vièlh pescaire se faguèsse tugar.
E me desliurèt tot d'una. Sobrava lo mistèri de la Melia mòrta au trepador. Un sordat cubriguèt leis espalas de Maria per la protegir dau freg.
Es alòr lo magistrat que prenguèt la paraula:
-Ara, pòde parlar! Se fau acusar un estrangier, ne coneisse un...
-Parla magistrat! »
Lo vièlh cala. Me ditz:
-Lo pastisson dau Bélém, basta pas!
-Qué vòls?
Li comande un bife à portuguesa. E contunha l'istòria. Lei toristas, ambé de flashs se prenon en fòto pròche de la fònt.
Lo marin perseguis:
Lo magistrat devistèt son public:
-Ò! Mon rei! Avètz-ti demandat son avejaire au mendicant de Galicia que vos venguèt visitar lo còp passat?
Alòr, dins lo negre de la nuech, s'ausiguèt la votz de l'estrangier:
-Òc, siáu ieu, l'estrangier de Galicia. Es se fau un copable, e se fau que sigue un estrangier, alòr... perqué luchar? Ambé vòstrei fòrças armadas anarai pas luenh!
-Degun te demanda ren, l'estrangier! E ren ditz pas que siás lo tugaire de la paura Melia... L'estrangier fa pas lo tugaire!
Alòr lo magistrat pesuc de la cort, pensava pas que de manjar coma ieu uei mai que pensava diferent se sarrèt dau rei e a la chut-chut:
-Escotatz rei. Tota la vila de Barcelos espèra un òrdre franc de vòstra part. Lo pòble e lei sordats vos veguèron plorar davant lo vielh, avètz escotat leis consèus d'una... d'une... femna! A mai una serviciala! Se condamnatz degun, deman vòstra autoritat sarà en dangier. E perdrem la fisança dau mond que pensan pas sempre coma vos. Vòstra larguesa vos perdrà.
Lo rei, qu'èra influençable, perdut dins leis idèas dau poder, dau ben faire e dau ben plaire, pertocat en plen còr per aquela marrida lenga, ordonèt d'una votz fòrta e mascla que faguèt
tremolar lei parets:
-Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia!Zo!
E lo pòble, e lei sordats, e leis òmes e lei femnas, e lei vielhs e leis enfant, en bonetas e en camisetas de nuech, enfin urós d'ausir una tan bòna nòva, e perque s'anonciava, un còp de mai, l'espectacle de la sang cridèron:
-Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia! Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia!
Lo magistrat prenguèt la paraula:
-Deman, mentre que manjarem totei, vos balharem l'espectacle de la mòrt! E lo repais sarà a gratis!
-Visca lo rei de Barcelos! Visca lo rei de Barcelos! L'espectacle de la sang e lo repais a gratis! »
Lo vielh m'agacha. Leis estelas dançan dins l'aiga dau pòrt:
-Pòde pas contunhar. Ai set.
Li comande un pòrto blanc. Fa durar son gòt e se decidis de contunhar l'istòria:
« -Me remente. Lei portugués èran per òrtas. Jorn especiau: anavan totei manjar ensems a l'entorn de la poténcia! Lo lendeman sortiguère doncas ambé mei doas femnas d'amor. Eriam dins un país larg! Una a cada braç! Ėre ben socitós de saupre coma l'istòria s'anava acabar. Fasiá bòn. Fasiá soleu. E sentiáu la doça odor dau galinier que virava dins la lenha en banhant lo sòu de son chuc de sang e d'òli.
De grandei e lònguei taulas blancas èran alestidas a l'entorn de la poténcia. E la paura còrda, coma un decòr de tiatre au platèu nus anonciava l'espectacle de la mòrt au mitan dei sietas, dei gòts, dei platèus de fruchas dau país. Lo mond esperavan la coregrafia de la mariòta desmembrada. E crese que meme ieu, botat per l'estrambòrd ambient, crese qu'aviáu enveja d'i participar... »
Cala lo marin. Es pas per demandar un gòt de mai, nani. S'arrèsta perque sosca. Leis uelhs dins lo vuege. E tòrna dire lei darnierei frasas que l'espevantan:
-...òc, crese qu'aviáu enveja d'i participar.
Se tòrna prene:
« - Lo rei nos aviá gardats tres plaças a sei costats. Ieu e mei doas femnas. Eu, a costat de la sieuna. E son fraire, a costat de son marit que s'èran maridats fa gaire. Larguesa! Larguesa! Lo magistrat rosigava ja una coissa de polet de la man drecha mentra que sa man gaucha e graça d'òli e de chuc de carn carreçava l'autra coissa d'una dòna de companhiá per arribar, benlèu, a un endrech precis.
Es un òme rossèu, de la talha d'un enfant, que se sarrèt au mitan de la plaça, ambé son tambornàs, e que faguèt lo silenci en quilant:
-Rantanplanplan! Rantanplanplan!Rantanplanplan!Agachatz bravei gents! Agachatz lo bel espectacle! Uei! Agachatz doncas! E comprendretz la larguesa dau rei de Barcelos! E comprendretz sa larguesa! Rantanplanplan! Rantanplanplan!Rantanplanplan!
-Visca lo rei de Barcelos! Visca lo rei de Barcelos!
L'estrangier intrèt en scèna. Aviá pas paur. Nani. Se vesiá ben. Èra un òme bèu. D'un trentenat d'ans. Seis uelhs maurèus, son pèu lòng, sa cara blanca, sa capa e seis vestits negres forçavan lo respècte.
-Qu'es ta darniera volontat estrangier? Rantanplanplan!
-Pòde m'adreiçar a monsur lo magistrat?
-Segur, s'es ta darniera volontat! Rantanplanplan!
Alòr lo silenci se faguèt. Lo pòble èra pegat a sei bregas.
-Monsur lo magistrat, gramaci de m'aculhir ambé vòstrei gaus rostits!
-Tu siás a morir e parlas de manjar? Parlas de mei gaus rostits? Es una galejada? En mai d'èstre estangier, siás caluc... a! aurem rason de te tugar! A!A!A!A!
Lo gròs magistrat cacalassa. La fola cacalassa. Cacalasse. Mei femnas cacalassan. Lo fraire e son marit cacalassan. Lo bòn rei, vesent leis autres rire cacalassa mai forçat. Li agrada pas la violéncia e lei penas de mòrt.
Alòr d'una votz de tragedian l'estrangier ditz:
-Se siáu innocent aqueste gau cantarà au moment onte me prendretz!
E zo mai! De cacalassar. Dau rire, lo magistrat s'escana e escupís quauquei bocins de polet que rintran e sòrton per sei dents negras. E laissa tombar sa coissa de polet e tapa sus la coissa nusa de la vesina en oblidant d'arribar a l'endrech precis.
-Ai! Crida la femna.
-A! A! A! A! Ritz lo magistrat.
Alòr? M'anatz pas creire... lo borrèu prenguèt l'estrangier per lo braç que se laissèt faire. Puei l'estrangier laissèt lo borrèu darrier, anèt a la mòrt, solet brave coma un taur que saup que tot es finit quand l'arena s'aubora. Lo mai bèu fuguèt sa marcha lentosa sus leis escaliers. Comencèt de montar, plan planet e majestuós, la capa fretant doça au sòu, espossant la torba de possas de terra jauna coma s'èra d'aur. Plan planet. Plan planet.
Ma tèsta me virava dau vin agre e deis odors de polets, e de l'odor de susor de mei doas femnas que me quichavan e me pessugavan, l'odor de lor carn mesclada au perfum fòrt de l'aiga de ròsa mesclat a l'urèia de lor transpiracion. Totei aquelei sentors agromolidas anonciavan la minuta d'avans la mòrt.
Regardave aqueste gau que negrejava, que virava sus l'aste, negre, cramosit, la boca entra duberta per lo vise que lo traucava fins au quieu, leis uelhs que blanquejavan virats cap au cèu. Alòr lo borrèu arribèt sus l'empont. Nosèt, còp sec, la còrda au còu de l'estrangier. Puei davalèt per accionar la trapa que lo fariá penjar.
Subte l'espaventa me prenguèt. Creguère de racar tan la vision qu'aguère fuguèt violenta e subrenaturala! An aqueste moment veguère lo gau tornar de l'infèrn. Seis uelhs virèron vers ieu mentre que coisiá e fumava encara. E craòu! D'un còp de bec copèt lo vise que s'espetèt dins lei flamas. Alòr lo gau, sensa plumas, nus coma un vèrme, s'escapèt dau fuòc cramant e lo morcèu de lenha au quieu comencèt de cantar, sautejant per amorçar lei darnierei cramaduras dei brasas que sentiá encara sota sei patas.
Lo rei bòn s'auborèt:
-Canta! Canta! Es-ti pas meravilhós? Lo podèm desliurar! Lo pod...
Mai... crac... tròp tard! La trapa s'accionèt. Urosament, lo penjat aguèt pas lo temps de bandar, coma per magia quora lo gau se meteguèt de cantar, lo nos s'èra desfach solet coma una serp que s'escapa de la paur dau baston.
Alòr lo rei faguèt ordonar dei suenhs a l'estangier, li reservèt sa cambra mai bela e li donèt. Li faguèt meme bastir una estatua onte se recampan leis aucèus nafrats. Puei l'estrangier se marridèt ambé una boiera que sentiá fòrt la vaca mai que jogava de musica e presava lei bòns vers.
Lo magistrat partiguèt en Galicia. Trobava que lo reiauma correspondiá plus a seis idèas. E se neguèt en mar.
Quant a ieu, après la granda festa que faguèt donar per la larguesa de son reiaume que s'espandiguèt a tot lo portu-gau (gau, gau, gau), laissère mei doas femnas après una lònga nuechada d'amor en assajant de ne trobar tres autras.
Lo vielh agacha lo fons de son gòt. Se sent l'umide dau pòrt. La luna es plena.
-Ara, sabètz lo perque dau gau dau Portugau.
-Lo pòrt dau gau, sensa dobtes...
-Se l'aviáu pas viscut, m'auriatz pas cregut!
Risèm d'un rire leugier. Puei lo marin s'aubora sensa faire de bruch. Lo serviciau nos fa signe qu'es l'ora de partir. Ai pas temps de me revirar qu'es pas plus qu'una siloèta dins lo negre de la nuech, lo vielh. Coma un Corto Maltesse envolat. Lo tornarai veire un jorn?
Alòr me vau perdre dins lo bairo alto, cercant tres femnas, beguent de gins tonics en tubant quauquei galesas. Oblide enfin l'istòria dau gau. Mai me remente dau marin qu'a viscut sabe pas quant de vidas.
Publié par Tam à l'adresse 10:57:00 p. m. Cap comentari:
dimecres, 26 de desembre de 2012
monard entaulat a s'Angkor Vat
Publié par Tam à l'adresse 9:48:00 p. m. Cap comentari:
dimarts, 25 de desembre de 2012
chiendent
Publié par Tam à l'adresse 10:52:00 a. m. Cap comentari:
dilluns, 24 de desembre de 2012
diumenge, 23 de desembre de 2012
dissabte, 22 de desembre de 2012
Tragedia de la canilha processonària
Aqueste tèxt es dedicat a ma grand.
Ma vida es un laberint d’agulhas de pin qui pican e de pega pegosa que pega. Soventei fes, vese, d’amondaut dau pin qu’ai causit, aqueste parèu pichòt d’umans. L’òme monta ambé sa tronçonaidora. Rompt lei brancas. La femna, pichoneta, lo comanda : « Un pauc mai a drecha, mai a senèstra. Aqueste còp ! Copa ! Copa ! Putas de caucanilhas ! » Alòr, ambé son casco blu, sei gants de plastic, l’òma copa. Tròn de dieu que petarada !
E... Pataflòu ! Mei vesinas cabussan dins de nivas de lana que son sei nis. Desesperadas, s’arrapan un darnier còp coma dins un manège fatau ai ramas onte faguèron un caminolet de vida. Uèi siáu sauvada. Agache la lònga e dolorosa davalada que dura pas qu’un temps. Mai... Deman... Deman, roleta russa de l’asard, grand uech catastrofic, sarà benlèu per ieu !
L’òme recapta lei ramas de pins dins una caissa de fusta. Pòde bufar. Leis aucèus fiers de seis alas se trufan de nòstra manca de libertat. Nos dison que nos escampan au fuòc dins la chaminèia interiora, leis òmes. Lei veguèron faire per la fenèstra dau manjador, un jorn de diseta que la femna aviá laissat lo pan d’ivèrn. Nosautres, sabèm pas rebecar ai piutaires. Avèm pas leis imatges nimai l’experiéncia de vida per argumentar.
La mòrt. Tancadas amondaut dins lo pin. Acoconidas dins lo nis de lana, quora la nuech tomba podèm pas pensar a quicòm mai. Repapiam. Pensam a la mòrt que ven. Cada minuta d’una canilha es rosigada per l’idèa de la mòrt. La podèm pas laissar tombar aquela! La chauchavièlha de la canilha. Cresèm çò que dison, leis aucèus. La nòstra vida malurosa, pesa, pesuga, pegosa dau fracàs e dau regret sembla una monstruosa chauchavièlha que nos trauca lo ventre. La paur nos liga leis unas ais autras. La vida que pica e pega nos a dona pas de crit coma a l'elefant, au cat e au leon. Es una paur muda. Una paur secreta. Pasmens ne parlam jamai entre nautres. E mai la vida nos copa, mai se reprodusèm. Non, es pas una enveja de vengéncia. Demandam ren, pasmens. Just ! Se podiam evitar de nàisser !
Lo jorn s’aubora e me vaquí, subran, ambé mon còs sus la sabla. Siáu a escriure de mei letras de terra sus l'arena de la fin : « Ajuda ! Vòle èstre quauqu’un mai ! »
Publié par Tam à l'adresse 4:49:00 p. m. 1 comentari:
dimecres, 19 de desembre de 2012
Quatre dromadaris
Lo desèrt blanc de la pagina de carrèus. La garganta seca, espère, retarde la minuta que faudrà pausar l’estilò. Deurai un còp de mai escriure per sedusir. Leis enfants arriban a cinc oras e mieja e sus lo fuelh i a lo desèrt.
Galopians ! Perqué fau-ti, cada ser, vos contar d’istòrias de dormir de drech ?
Galopians ! Perqué fau-ti, cada ser, vos contar d’istòrias de dormir de drech ?
-Per posquer dormir, volèm d’istòrias de dormir drech. Per posquer dormir. Es ansin !
Aluque una Camèu®. Lo desèrt de la pagina blanca, lo desespèr dau paire au fogau, la frejor de la maire au trabalh, e cada ser invetar una istòria nòva, quora vira, per ela, lo micro-ondas.
-Mon bèu, vai lei cochar. Trime ieu ! Trime la jornada durent !
Au començament, aquò m’èra aisat aviáu una molonada de còntes dins la tèsta : Lo Bossut de Pau Fevau ò Quatre bèstias en una d’Edgard Allan Poe, aquò te fotiá la peta, te clavelava au liech, e t’ensucava, tot d’una, lei quatre camèus ! Mai dempuei quauquei temps es la secaressa, tot es estat fach, tot es estat dich, dempuei quauquei temps quand jòga lo tamborn de la maquina de lavar, sus lo còp de setze oras, m’assete an aquela taula, dins la cosina, dubrisse lo quasèrn d’angoissa, e en ritme... invente. La Vedeta® m’estimula. Mai, manca d’astre, la Vedeta® cala !
Se leis enfants dòrmon pas aqueste ser, la « boss » va un còp de mai me n’en faire portar la carga que trima, trima la jornada durent, ela.
Lei mòts, me lei fau escupir ! Bota... Ieu, siáu pas Carles Du Bos e s’aquela vida contunha : cap a la Droma ! Òc ! M’i anarai negar, lo pè estacat a la maquina de lavar...
Quatre dromadaris venon tustar a la pòrta. Sople. Vendon-ti de calendiers ? De pastissons ? Ramonan-ti ? Rauban-ti ? Representan-ti lo sindicat dei representants ?
Lo promier d’aquestei toboggans dei quatre patas, lo grandàs, lo vielhàs, lo laidàs, pela. Lo segond, lo mejanet, exibis fier una perruca bruna, cortet e en bròssa. Me rementa quauqu’un. Lo tresen, lo pichon, mastega sensa relambi una mastegagoma sus lo ritme de la maquina de lavar. Enfin, lo pichonetonet baveja tan que tòrne passar la pelha de dètz oras au sòu e li porge coma un toalhon. Me rementan quauqu’un. Indique lei patins, a drecha de la pòrta d’intrada, lei fau assetar, sensa mòt dire a l’entorn de la taula, e leve lei fuelhs dei carrèus desertats. Flame : òc, quatre dromadaris a ma taula ambé de patins ! Aquelei quatre parchidèrms m’alucan en cabussada, coma de ducs, coma de bòbos, fan leis inspectors deis òbras acabats.
Ai crenta de posquer pas acabar lo cònte dei mistons. Tan que vira fai de torns, la maquina de lavar. Mai coma de mamifèrs de la sang cauda pòdon-ti se mostrar tan fregs ? Calan. M’enfade solet : se desbranque la maquina, Mejanet aurà-ti la cortesia d’armoçar son mastegagoma ? Aicí, enebit de mastegar, Monsur, es una lei que ven d’espelir e vos menarà drech darrier lei barrèus de la cròta nòstra, au mai pregond dau jardin !
-Siam quatre dromadaris nascuts sota lo signe dau taur. Avèm totei lo meme jorn d’anniversari a un an pròche, la mema maire e çò que saup pas papà (mon paire, pecaire aviá qu’una dent) de paires dispariers. Mai una giba cadun.
-Te crese, çò dise.
-Papà pica e mamà cordura d’escharpas per lei girafas d’Asia. Ansin refusèt la vòstra convidacion, afortís la perruca.
-Es pecat !
Respònde suau, sensa soscar : i a quatre dromadaris dins ma cosina, aquò’s normau, e segur, charran... non, me geina pas brica !
-Vos mercejam plenament, mastega lo mastegaire. Vos (tòrna prene una mastegagoma) mercejam per l’adopcion !
-Bondieu ! Aquò’s ren ! Sabètz quatre de mai ò de mens, es la mema chorma per ieu ! Benlèu un pauc mai de cosina, un pauc mai de netitge, mai, vos assegure, es ren a costat d’ela. Paureta ! Trima la jornada durent !
Mai mon esperit que s’èra un briconet envolat davant la banalitat de la situacion, s’arrèsta sus lo mòt : « adopcion » e fa venir an ieu lo reflèx naturau de la paraula :
-L’adopcion ? Quunta adopcion ?
-Ai !Vos avisèron ? Siam lei correspondents dei mistons, que, en lenga viva estrangièra promièra annada estudian lo dromadari. Escriguèron : « venètz aicí, papà es remirable, es un contaire bèu, devriatz escotar seis istòrias. »
- Començam ara ?
-Començam ara ? tòrna dire lo topin de Nutella®. Darrier lo topin, i a Pèire.
-Anem papa ! Anem !
-Pèire as sopat coma un porcàs, vai te fretar la boca, e quand manjas gardes pas ta mastegagoma !
Tot vira normau. La pichonetaneta, Carlina, baveja, lo grandàs, Micolau, pela de tota son acnèia, l’autre e sa vilana copa en bròssa me demanda sa uechena lesca de pan, quant a Pèire se freta lo caratge e bloca la mastegagoma dins l’aiguier. Comprene pas. Faguère una mena de morphing, mesclère meis enfants ambé de dromadaris.
-Papà, papà, qué nos contas aqueste ser ?
-La galina deis uòus d’aur ? Lei còntes dau cat quilhat ?
-La polida e la bèstia ? Lei memòrias d’un ase ?
Totei aqueleis animaus, manses coma d’anhèus sensibles, aquelei racòntes de moralitat... Son tan bòns, pudisson pas, escupisson pas, bavejan pas, pelan pas...Es pecat de dire ais enfants de messorgas sus lo verai dau monde. Contar que tot es bòn coma la pelucha, doç coma la barbapapà. Faus.
-Drollets, aqueste ser es temps de venir grand, de vos ensinhar lo crudèu de l’Òme. Vaicí l’istòria de quatre dromadaris...
Subran, tòrna la « Boss ». Fa virar lo micro-ondas e ven dire de bonjorn ais enfants.
Avec ses quatre dromadaires
Don Pedro d'Alfaroubeira
courut le monde et l'admira
il fit ce que je voudrais faire
si j'avais quatre dromadaires
Guillaume Apollinaire
Publié par Tam à l'adresse 12:45:00 p. m. Cap comentari:
dilluns, 17 de desembre de 2012
Lo nové de Fabian lo Rainard
Vaicí un jorn ben estrani per Fabian lo Rainard. Resta dins una HLM a Bolena. Es lo 28 de novembre. Fai de messadas que tomba de clavèus sus sa vilòta. Òc, plòu dempuei lo promier jorn de la rintrada dei classas. Plòu dempuei setembre. Plòu ! Plòu ! Plòu ! Plòu tant e tant que Fabian lo Rainard tòrna dau collègi dins un nega-chin !
E la familheta, Mamà Rainard, Papà Rainard, l’esperan cada ser, a cinc oras, lei pés dins l’aiga, socitós de lo pas veire tornar dins leis grandeis ersas que bacelan lei barris de la vila.
L’HLM fai coma la granda nau dau Titanic ; floteja.
I a tant d’aiga dins l’HLM que totei lei vesins se recampan dins un solet apartament. L’apartament de Fabian lo Rainard qu’es amondaut. Toteis acoconits. I a la familha dei lops, dei chins, dei cats e segur, aquesta dei peissons que vivon leis inondacions mielhs que leis autres. Totei recampats per la collectivitat.
Fau viure ensems e Fabian lo Rainard parteja sa cambra ambé Pèire lo lop. Un lobet magrostèu e pas gaire finòt.
Plòu. Plòu. Plòu. Un còp de mai, plòu.
S’interròga lo rainardon en quichant son nas contra lo veire de la fenèstra :
-Siáu ben embestiat, çò ditz. Quant de jorns vai contunhar de tombar aquela pluèia ?
-Nové arriba dins un mes, afortís lo lop, poiriam esperar un miracle…
Defòra, lo bruch de l’aiga sus lo quitram se fa mai fòrta.
-Qué miracle ? Carrefour® se nega, s’enfada lo Rainard. Internet cala a cada ulhauç. Lei liurasons son impossiblas ! Adieu mei presents ! Ma PS4®, mon IPHONE5® ! Es la fin dau monde !
Arriba Papet Chin amé una saca de chocolat (lei vielhs an sempre de reservas de chocolat a un endrech.)
-Avisatz drollets ! ditz lo papet energic en pausant sa saca sus lo liech deis enfants. Dempuei un moment, vos escote parlar per la pòrta entra-dubèrta. Vaicí la respònsa a vòstrei problèmas. Ai un calendier magic e provençau ! Se respectatz lei tradicions, lo soleu tornarà !
Lo papet sòrt un calendier en carton de pampalhetas jaunas e aur de sa vèsta Pépé Jean’s® (de Nimes). Lei jovents agachan lo document pesuc e preciós en badalhant, indiferents puei renan : seguir lei tradicions ? E per qué faire ? Son mofidas aquelei tradicions ! Serv de ren ! O fant ! que fa cagar lo Papet Chin en Pépé Jean’s® (de Nimes) ! Qu’avèm qu’aquò de faire ?
Provocators, lei pichòts se trufan, un còp de mai :
« E ! Papet ! après l’escòla, quora aurem acabat lei devers, seriosament, aurem temps de jogar se seguissèm lei tradicions ? E ben non ! Aurem pas temps ! E nos fau faire nòstra jovença, nosautres ! Alòr, tu e tei tradicions… Mon v…»
Mai resta suau, silenciós e apasimat, lo papet. Davant aqueste morre de savi, tan fin e tan intelligent (fau dire qu’es un chin-lop) se ravisan. E leis dos enfants se consultan. A la chut-chut :
-Seguir lei tradicions dau calendier ? Benlèu qu’aquò nos menarà l’IPHONE5®, la PS4® e nos tornarà lo soleu (mai aquò es mens interessant) ! concluís lo lobet.
Se reviran :
-Papet ! Volèm ben seguir tei tradicions ! Siam interessats !
-Fòrça interessats ! galeja lo papet.
Alòr escotan lei consinhas de Papet Chin, vestit en Pépé Jean’s® (de Nimes) :
-Oblidetz pas de tot ben seguir. S’oblidatz una data sarà fotut !
Poncheja son det sus lo calendier magic e contunha :
- Tot comença aquí. Lo quatre de decembre festejam Santa Barba. Aqueste jorn fau plantar de granas de blat ò de lentilhas. E cada jorn fau susvelhar. Se van naut, se se pòrtan galhardas lei granas aquò vòu dire que la recòlta sarà fruchosa. E que lo temps sarà bèu.
-E qu’internet tornarà ? interròga lo lobet.
-Benlèu ! Es pas marcat dins mon calendier magic. Es pas d’uei, sas, mon calendier. E l’internet, pecaire…
-Aquò se vei, perseguís lo lobet trufaire, es clafit de traucs, ton calendier ! Dèu èstre vièlh coma tu !
-Mai lo restant sembla d’aur pasmens !raganta lo Rainard.
Lo papet tòrna prene son calendier ai colors d’aur :
-Anem, jovents ! Contunham ! Lo 24 de decembre es lo gròs sopar. Tu, Fabian, que siás lo mai jovent de l’HLM, e ieu, Papet-Chin que siáu lo mai vièlh, anarem alucar la busca de nové. Festejarem « Cacha-fuòc » dins la chaminèia. Segonda tradicion.
-Mai avèm pas de chaminèia ? fai remarcat lo rainardon finòt.
-E ben menarem aquela saca de reciuclatge Prisunic® pròche dau radiator electric. Devriá marchar. Mai tot dèu fonccionar e fau dire la frasa magica que serv de clau per festejar cacha-fuòc : « a l’an que ven, se siam pas mai que siguem pas mens. »
Lei pichòts tòrnan dire la formula magica :
- a l’an que ven, se siam pas mai que siguem pas mens !
Son det lo mena au 25 de decembre :
-A ! 25 de decembre ! Pas ren de dire ! Es nové ! Jesus nais. Pas plus. Pas mens.
Lo lop, sensa paciéncia, li tira lei bralhas :
-E ! Papet ! Se lo blat de calenda possa aqueste còp, calarà la pluèia ? Vendràn la PS4® e l’I-Phone5® ?
-Ò que non ! Pas encara, malurós ! N’en fau faire de causas ! Lo nové provençau es longàs. Alòr lo 26 cantam la pastorala ! Festejam lo camin de Josep !
-Josep ? Quau es aqueu ? demanda lo Rainard.
-Aqueu que cerca una teulissa per son pichòt, son pichòt Jesus, pardina ! explica lo papet.
-Perqué demanda pas leis ajudas socialas, galeja lo lobet marrit. Mai qu’aquò’s lòng ! Qué fau faire après ? Qué fau faire après ?
-Lo 31 de decembre, vaquí l’an nòu ! Aqueste jorn, resta dins ta familha e desira la bòna annada en totei !
-E ara es acabat ! E lei presents arriban ! s’aluca lo lop.
-A !Non ! Oblidas la festa dei reis. Se manja lo pastisson dei reis e se cerca la feva !
-E ? E ? Es finit ara ?
-Non fau esperar lo dos de febrier qu’es la Candelosa !
-A ! Ben ! Per ieu es tròp cagant, rena lo lop, m’interessa pas. M’agrada mielhs de mudar, de venir peisson dins aquela aiga que non pas de me faire cagar amb aquelei tradicions. I a tròp de datas, de chichi pompons. Vos laisse. S’acostumarem ben a l’umiditat un jorn !
Mai Fabian qu’es un Rainard bravet, escota pas lo lop e seguís lei consèus de son papet. Per eu, es la sola solucion per arrestar la pluèia sus Bolena. Lo 4 de decembre planta lei lentilhas e lo blat. Lo 24, aluca cacha-fuòc en disènt la formula magica (« a l’an que ven, se siam pas mai que siguem pas mens »), lo 25 festeja nové, lo 26 canta, lo 31 desira la bòna annada, lo promier dimenge de genier tròba la feva e lo 2 de febrier festeja Candelosa.
Coma seguís lei consèus de son avi, lo 3 de febrier, lo soleu tòrna.
E lo 4 de febrier, qué li tomba dau cèu ?
Una PS4® e un i-phone5® !
Lo problèma ? Lo problèma es que lei memei presents (pataflòu !) tomban sus la tèsta dau lobet que ven caluc dau tust e que dempuei aqueste jorn aluca lo cacha-fuòc lo 14 de julhet, manja lei reis lo 14 de febrier, canta La Camba me fai mau lo 11 de novembre, desira la bòna annada lo promier de setembre, e planta lei lentilhas lo 8 de mai dins la sabla de l’Espigueta.
E cric, e crac, lo cònte de nové s’acaba. E crac, e cric, s’acaba me fa mau (bota sela a mon Rainard).
Publié par Tam à l'adresse 6:10:00 p. m. Cap comentari:
diumenge, 16 de desembre de 2012
Le chocolat poulain
Publié par Tam à l'adresse 11:33:00 a. m. 2 comentaris:
Monnaie de singe.
Publié par Tam à l'adresse 11:12:00 a. m. Cap comentari:
Fromage de tête
Publié par Tam à l'adresse 10:50:00 a. m. Cap comentari:
La souris d'agneau est une bâtarde
Publié par Tam à l'adresse 10:23:00 a. m. Cap comentari:
Le Chat-Val de Troie (ou de deux)
Publié par Tam à l'adresse 10:15:00 a. m. Cap comentari:
dimecres, 12 de desembre de 2012
Beau-Père
Beau-Père es un film de 1981. Es de Blier. Lo realisator oblida la vena comica per trocejar una polida tragedia. De pensar qu'en 1981, leis enebits en amor èran benlèu mens pregonds dins la societat e podiam soscar ai sentits sensa lei baranhas de l'educacion e de la religion que banhan leis annadas 2000 e 2010. Eiritatge, sensa dobte, de 1968 e de la novèla ersa au cinèma. Mai sent ja la fin de sègle talament l'amor qu'i es mostrat pareis triste. Ben escrich, sens de la conversa mai tanben cinèma de l'intim. E la relacion quasi incestuosa nos fa pensar a una polida peça gregala. Un cinèma colhut. Entra Celina e Almodovar. La signatura bela e personala de Blier. De descubrir sus la tela dau TAM.
Publié par Tam à l'adresse 9:21:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc, tam fa son cinèma
diumenge, 9 de desembre de 2012
Bayrou, un gascon au poder.
Non, non. Es just una idèa que me venguèt...
Publié par Tam à l'adresse 5:00:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc, tam fa son cinèma
Borgen, una femna au poder.
Borgen, una femna au poder sason doas. Polida seria sus ARTE, ben menada e complexa. Politicament, dins la narracion, es au centre la femna. Me demande perque dins totei lei serias politicas lei personatges son au centre. La responsa es-ti dins la question?
Publié par Tam à l'adresse 4:58:00 p. m. Cap comentari:
Ren
Pas de film. Pas d'enveja. La vida videnta. Ren. Ren. Tot es sec. Ren qu'arriba. Ren.
Publié par Tam à l'adresse 4:52:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : vilo de Tam
divendres, 23 de novembre de 2012
Je suis le Canal Saint Julien
Je suis le Canal Saint Julien es un libre beu, escrich per Jaume Maigne ais edicions Atelier Baie. Traucat au sègle 12, Sant-Julian es un canau desrivat de Duréncia e aiga lei terras cultivadas dins la plana de Cavalhon. Polidei fotografias, archius e dessenhs explicatius, s’acaba per un lexic provençau en doas grafias.
Je suis le Canal Saint Julien, Atelier Baie, 2012, www.editions.atelierbaie.fr
Publié par Tam à l'adresse 7:30:00 p. m. 2 comentaris:
dimecres, 21 de novembre de 2012
La votz de Jamie Cullum
La votz de Jamie Cullum me rementa lo verd e lo blanc dei rotas d'Escossa. Promier grand viatge.
dilluns, 5 de novembre de 2012
D'art e de ciné lèu lèu
Quauquei soscadissas sus meis aventuras visualas d'aquestei dos jorns...
Descubert sus Arte plus set: lo trabalh dau francés JR (es son nom d'artista que prenguèt a la seria preferida de sa grand, Dallas, dins leis annadas 80) que resta a NY. Rei dau placardatge e la fotografia, te fa a gratis teis estampaduras se li mandas tei clichés e ton adreiça, version papier e poster amé un certificat de l'artista. A tu après de placardar tei fotografias onte lo desiras, dins ta vila, ton vilatge... Lo messatge causit soventei fes per leis amadors resta sempre politic. La fotografia per dire lei causas... Lo documentari sus JR nos fa descubrir l'atalhier Invisible Dog. Un endrech vident d'artistas en creacion. Durent l'entrevista, veiretz tanben la famosa via d'erbas e d'aubres bastida per leis estajants de NY sus lo camin ferrat abandonat que traversa la vila: the high line http://www.thehighline.org/. Un de mei mai grands remembres de la Poma. Sentiretz parier lo biais positius deis estajants. Sempre en creacion, sempre en activitat de la ciutat que fa jamais sei nuechs. Lo galarista d'Invisible Dog fa comprene qu'una tala creativitat es pas possibla a Paris.http://videos.arte.tv/fr/videos/square--7026958.html
Descubert sus Arte plus set: lo trabalh dau francés JR (es son nom d'artista que prenguèt a la seria preferida de sa grand, Dallas, dins leis annadas 80) que resta a NY. Rei dau placardatge e la fotografia, te fa a gratis teis estampaduras se li mandas tei clichés e ton adreiça, version papier e poster amé un certificat de l'artista. A tu après de placardar tei fotografias onte lo desiras, dins ta vila, ton vilatge... Lo messatge causit soventei fes per leis amadors resta sempre politic. La fotografia per dire lei causas... Lo documentari sus JR nos fa descubrir l'atalhier Invisible Dog. Un endrech vident d'artistas en creacion. Durent l'entrevista, veiretz tanben la famosa via d'erbas e d'aubres bastida per leis estajants de NY sus lo camin ferrat abandonat que traversa la vila: the high line http://www.thehighline.org/. Un de mei mai grands remembres de la Poma. Sentiretz parier lo biais positius deis estajants. Sempre en creacion, sempre en activitat de la ciutat que fa jamais sei nuechs. Lo galarista d'Invisible Dog fa comprene qu'una tala creativitat es pas possibla a Paris.http://videos.arte.tv/fr/videos/square--7026958.html
A la video a la demanda, The Descendant onte Cloonney se perd dins un melo sensa nom. La femna es a defuntar, lei chatas son afrosas amé lo paire e lo paire baileja lo tot per tornar trobar sa plaça dins aqueste rambal. Lei paisatges deis illas fan benlèu viatjar. Mai lo tot manca de ritme. Lo liame uman amé la familha e la maire es interessant pasmens. Se laissa veire amé una tisana.
Sus M6 Replay: Desesperate Housewifes: seria americana sempre eficaça.
La rumor visuala: Lei Misteriosas Ciutats d'Aur 2 es a espelir. Promier sus RTB e lèu sus TF1. Sabe pas s'an gardat lo documentari de la fin. Pasmens lo generic, en teaser un pauc d'en pertot, nos anoncia una vertadiera seguida (segon lei bruchs la seria torna prene onte s'es arrestada) per arribar... en China. Per la sason tres, dins 30 ans, prepause leis aventuras d'Esteban, Tao e Zià en Occitània.
Lo museu: Zo! Mai! Es urgent d'anar vesitar Lo Lau gelat a Nimes. Lei clichés grands dei mai grands rodatges dau cinèma francés (Techiné, Tavernier, Leconte) e de Almodovar sus l'empont de La Flor de mon secret i son monstats dins de negres e blancs argentics. Retenèm lei retrachs de Catarina Deveuve, lo retrach de Farinelli que fuguèt gardat per l'aficha principala dau film e mai que mai aqueu retrach escondut dau Miqueu Blanc a l'espera sus l'empont de Monsur Hire. Dins sa concentracion d'actor sembla a un monge bodista.http://www.lelacgele.org/
Publié par Tam à l'adresse 10:47:00 a. m. Cap comentari:
divendres, 2 de novembre de 2012
Lo chin de Burton.
Esteticament lo film es perfiech, meme se traina un pauqueton sus la longor. Lo default de Burton, pense. Es un cinèma de procedits que ten pas sus la durada. Lei criticas lo dison, de mai, es un film anti-Disney. Surament perque sei debutas de realizaire datan de Rox e Roucky (deux petits amis/ petit bébé chien/ renard orphelin). Mai a dequé sert de faire de l'ANTI-DISNEY ara mentre que sei grands films sucrats an defuntat au sègle passat? Lo film es produch per la familha dau grand Walt. Bambi es citat sus lo davant d'un cinèma e es un omenatge. BAMBI: Promier dessenh animat violent, pasmens, que s'acaba per una fin tragica. Quora lo film de Burton es un divertiment, finala, que capita a te congostar. NB: Lo personatge principau sembla a Jackson (son escais èra-ti pas "Bambi"?). Ok. Arrèste.
Publié par Tam à l'adresse 11:38:00 a. m. Cap comentari:
dimecres, 31 d’octubre de 2012
Lo cinèma plan e lèu, n°1.
Films vists aquela setmana: Dos retrachs de femnas.
Agora d'Alejandro Amenabar, Italia, 2009, amé Giovanna Mezzogiorno.** DVD.
Longuet. Mai una polida scèna de fin. La libertat de la femna, de la scientifica contra lei reviraments de la religion. La ficcion se debana quatre segles après JC a Alexandria mai me sembla d'actualitat tant lei religions son baujas, ma paura dòna...
Vincerre de Marco Bellochio, Espanha, 2008, amé Racheu Weisz. **DVD.
Fresca italiana. Ritmada per lei films de cinèma de l'epòca ( procedit un pau repetitiu), lo retrach de la femna esconduda dau ducce, mentre qu'èra militant socialista. Direm que son amor a pas susportat lo cambiament ò lo revirament... Le revirement c'est maintenant. OK. Je sors. Un pauc tròp estetisant (la scèna de la neu).
Films en cors:
Lo pòrc de Gazza (en telecargament sus lo siti Canau Plus), Lei pròias (DVD).
Films en espèra:
Un òme que crida, Tchad, 2010, DVD. Prèmi de la jurada de Cana en 2010 (DVD)
Films de crompar per la DVTèca:
Leis enfants dau paradis, de Carné, França, version restaurada. Disponible tanben sus lei tauletas.
Lo carròsse d'Aur, de Joan Renoir, França, version restaurada en VO.
Film que fau veire au ciné-club de la vila de Tam:
Fenèstra sus cort, d'Alfred Hitchcock, America.
To be or not to be, de Lubish, America.
Films d'ara de veire au cinèma:
Film que fau veire au ciné-club de la vila de Tam:
Fenèstra sus cort, d'Alfred Hitchcock, America.
To be or not to be, de Lubish, America.
Films d'ara de veire au cinèma:
Into the Abyss, de Werner Herzog, Alemanha/America (0-2).
Dins l'ostau, d'Ozon, França.
Frankenweenie, de Burton, America.
Films que cranhisse en causa dau subjècte traitat:
Chavana sota lo clòsc, de Clara Bouffartigue, França. Subjècte: "L'ensinhament"
Amor, de Michael Haneke, França. Subjècte: "Lo vielhum".Darnierei minutas:
Lecturas en cors:
Cinèma e pintura (un beu libre que m'a costat un braç e que pèsa tròp per lo legir dins lo liech).
Rolf Gunter Renner, Edward Hopper, Taschen, Alemanha,1990. L'ai pas començat per ara, legisse leis imatges promier.
Lo regret:
Mancar lo festenau miegterran de Montpelhier.
Lecturas en cors:
Cinèma e pintura (un beu libre que m'a costat un braç e que pèsa tròp per lo legir dins lo liech).
Rolf Gunter Renner, Edward Hopper, Taschen, Alemanha,1990. L'ai pas començat per ara, legisse leis imatges promier.
Lo regret:
Mancar lo festenau miegterran de Montpelhier.
Un festenau de cinèma occitan a Barcelona (Catalonha), Un article beu sus la cinefilia dins lo darnier numèro dau Nouvel Obervateur (França).
Publié par Tam à l'adresse 8:57:00 a. m. 2 comentaris:
dilluns, 29 d’octubre de 2012
Un plan de Grècia
manjar a Marrakech
Sempre dins lo tristet, lo remembre d'un restaurant... www.grandcafedelaposte.com
Pintre sus lei parets de mon Camin d'Aigas...
diumenge, 28 d’octubre de 2012
Grècia, me mancas...
(c) Lo Tam-Tam, agost de 2012, amé un HTC SENSE.
Au cinèma sònan aquò lo plan detalh... Per definicion, fa veire d'objèctes, coma d'indicas, per desvelar de secrets e apregondir la nòstra compreneson dau mistèri...
Lo cantaire
Publié par Tam à l'adresse 6:28:00 p. m. Cap comentari:
Un agach cert au Lau Gelat
Un agach cert sus le cinèma es una mòstra inedicha e personala de fotografias d'empont. L'artista, Joan-Maria Leroy, cabussa per lo promier còp dins seis arquius negre e blanc per porgir sa vision dau cinèma. Fotograf d'empont, Joan-Maria Leroy ten d'aqueleis invisibles que sasisson e designan l'indiscernable. La fòto de Joan-Maria es pas brica lo detalh "people" nimai lo "off" d'un rodatge. Es just la sublimacion d'un instant de creacion.
Publié par Tam à l'adresse 8:02:00 a. m. Cap comentari:
Lo lau gelat, un dimenge de tantòst.
Luòc independent de grands rescòntres fotografics, lo Lau Gelat a Nimes, dins un corredor estrech presenta de fotografias ambiciosas. Sus aqueste cliché veses lo portau de la botiga. Una vielha botiga reinvestida en luòc d'imatges. Ara, un dimenge de tantòst, te tancas au portau de fèrre coma un òme sensa pantins dabans lo lau gelat.L'endrech es tampat e, sensa regrets, imaginas coma pòs resquilhar sus aquela mar de papier glaçat e te fas la mòstra de teis imatges tieus. Pòs patinejar dins ta testa, qué!
Publié par Tam à l'adresse 7:52:00 a. m. Cap comentari:
dissabte, 27 d’octubre de 2012
caratges dos
Au Carrat d'Art a Nimes, octòbre de 2012. Fotografia presa amé un telefonet HTC Sense.
Marilena Negro, 1957, La Tronche. Eux/Them, 2001. Estampadura, escampatge de tencha sus una tela de plastic, uelhets metalics.
Publié par Tam à l'adresse 3:44:00 p. m. Cap comentari:
caratges
Au Carrat d'Art a Nimes, octòbre de 2012. Fotografia presa amé un telefonet HTC Sense.
Marilena Negro, 1957, La Tronche. Eux/Them, 2001. Estampadura, escampatge de tencha sus una tela de plastic, uelhets metalics.
Publié par Tam à l'adresse 3:17:00 p. m. Cap comentari:
Folco de Baroncelli per la granda pòrta!
La mòstra Folco de Baroncelli Javon per Sèrgi Migoule, en octòbre de 2012. L'aficha es una granda capitada. Au dedins de la mòstra, de letras escrichas au provençau per lo mèstre. Fotografia presa amé un telefonet HTC Sense per Tam.
Publié par Tam à l'adresse 10:04:00 a. m. Cap comentari:
dilluns, 22 d’octubre de 2012
Ted
Publié par Tam à l'adresse 9:32:00 a. m. Cap comentari:
diumenge, 7 d’octubre de 2012
Despues de Lucia
Calon, la genta montaira de cinèma, a descubèrt lo film Despues de Lucia a Cana. Ditz qu'es un film dur.
Publié par Tam à l'adresse 5:54:00 p. m. Cap comentari:
dissabte, 6 d’octubre de 2012
De la non preparacion au Castèu de ma Maire.
M’an oblijat a l’agéncia de viatge, onte trabalhe, de passar Lo Castèu de ma Maire ai clients qu’èran en sejorn a Buòus (Leberon) au Castèu de l’Environa (lo país de Pessemesse)... Après una granda escorreguda au « Pas dau Reinart » (the granda rando of the setmana), saca d’esquina, buf de trabalhaires ciutadans, lei clients se son recampats dins seis sabatas e sei pijamas regats d’espitau sus lei cadieras de la collectivitat que te balhan la sciatica a vida. Dins la sala bela e mofida aquò pudissiá lei pés e lo buf avinassat deis alens (lo patron de la cantina sert de vin en Teta Brick ® dins lei dorgas de fèrre).
Abans que de partir ma patrona Arpiana m'aviá dich: anem ! Tam ! Coma siás occitanista, passaràs ben un film de Panhòu ! Me dise : qué ? Detz ans d’occitanisme positiu e modèrn dins aquela vila negra per arribar a passar... Panhòu pendent l’animacion d’un viatge ? Me vesètz ? Robert Lafont, tòrna au pais, son venguts calucs!
Abans que de partir ma patrona Arpiana m'aviá dich: anem ! Tam ! Coma siás occitanista, passaràs ben un film de Panhòu ! Me dise : qué ? Detz ans d’occitanisme positiu e modèrn dins aquela vila negra per arribar a passar... Panhòu pendent l’animacion d’un viatge ? Me vesètz ? Robert Lafont, tòrna au pais, son venguts calucs!
Mai coma aviáu la bròda d’alestir quicòm mai, faguère çò que ma cap me demandava.
La Television 16/9, marca nipòna inconeguda amé un tubàs catodic coma se fasiá en 50 abans l’ecran plasmà esquichava un lector de DVD d’a passa-temps e m’esperava au recaton de l’intrada dau castèu.
Mon public arriba. Presente lo film coma lo Schmòll lo fasiá dins la Darniera Sesilha sus FR3. Coma siáu ipocrit e qu’ai pas lo gost de faire mon òbra, sensa gaire de preparacion coma fau, presente Ive Robert coma lo grand mèstre dau cinèma francés: gnagnagnanagnan... Aponde:
- La guerra dei botons, es eu !
Lei practicas aprovan :
- E ben òc ! A coquin ! Ne fasèm pas plus e cinèma coma aquò ! A ! Ben non ! A coquin non! Ont’a passat lo temps dau bòn cinèma francés ?
E lei mete dins mei pòcas (qunta puta fau). Respònde a la demanda. Es mon mestier.
Coma aviáu ren alestit mai que siáu pas tòti coma vos, decidiguère de passar lo film en fuelheton (fau pas s’excitar de tròp amé leis ecrans a l’ora de dormir). Lo trocejère en tres còps en creire que durava doas oras (ai agut la canha de legir la cubèrta dau DVD). Passère lo film doncas una mieja oreta lo dimarç, una ora lo dimecres, e lo dijòus lei clients s’assetèron dabans... lo generic de fin ! En fach... lo film durava 1o30 ! Merda. Coma faire ? Mai putan! Coma faire ? Òm va pas cochar lei clients coma aquò ? Sus la digestion dau Teta Brick ® ? Pas enveja de me trobar ais urgéncias a Bonieu a detz oras dau ser! Alòr ai una idèa de gèni (Max Roqueta, sòrte d’aqueu còs!) e m’ause dire : « Èra previst. Assetatz-vos ! Vos vau passar lei bonus dau DVD. Anatz decubrir coma an virat lo film provençau dins de polits decòrs de Provença. Anatz veire lei còlas provençalas, lei bastidas provençalas, lei morres provençaus qu’inspirèron leis grands autors provençaus. Anatz descubrir lei vestits vertadiers provençaus !». Bote lo menut. Lo menut es presentat sus una napa jauna amé lo cant dei cigalas (provençalas). E zo mai, nos veici partits per una ora d’imatges (aqueste còp verifique la longor sus la cuberta). Mai de còlas provençalas, de bastidas provençalas, de morres provençaus... pas ges ! Lei bonus èran parisencs e cheaps. Lei camèras tancadas sus Ives Robert, plan gròs, pull en V, que parlava, dins un imatge de qualitat VHS, amé un son ORTF que te dise pas, dins un decòr d’ostau Bouygues (r). Ives Robert, pecaire, charrava, repepiava sei relacions amé Felip Caubère, descrich coma un comedian rachon puei seis relacions amorosas e incestuosas amé Panhòu, lo Gèni de Provença. Durent una ora. Qué cagant. Quora lo lum a tornat, lei clients qu’an pagat mai que restan cortés me diguèron : « Faudriá cambiar lei cadieras ». Son ben braves.
Mon public arriba. Presente lo film coma lo Schmòll lo fasiá dins la Darniera Sesilha sus FR3. Coma siáu ipocrit e qu’ai pas lo gost de faire mon òbra, sensa gaire de preparacion coma fau, presente Ive Robert coma lo grand mèstre dau cinèma francés: gnagnagnanagnan... Aponde:
- La guerra dei botons, es eu !
Lei practicas aprovan :
- E ben òc ! A coquin ! Ne fasèm pas plus e cinèma coma aquò ! A ! Ben non ! A coquin non! Ont’a passat lo temps dau bòn cinèma francés ?
E lei mete dins mei pòcas (qunta puta fau). Respònde a la demanda. Es mon mestier.
Coma aviáu ren alestit mai que siáu pas tòti coma vos, decidiguère de passar lo film en fuelheton (fau pas s’excitar de tròp amé leis ecrans a l’ora de dormir). Lo trocejère en tres còps en creire que durava doas oras (ai agut la canha de legir la cubèrta dau DVD). Passère lo film doncas una mieja oreta lo dimarç, una ora lo dimecres, e lo dijòus lei clients s’assetèron dabans... lo generic de fin ! En fach... lo film durava 1o30 ! Merda. Coma faire ? Mai putan! Coma faire ? Òm va pas cochar lei clients coma aquò ? Sus la digestion dau Teta Brick ® ? Pas enveja de me trobar ais urgéncias a Bonieu a detz oras dau ser! Alòr ai una idèa de gèni (Max Roqueta, sòrte d’aqueu còs!) e m’ause dire : « Èra previst. Assetatz-vos ! Vos vau passar lei bonus dau DVD. Anatz decubrir coma an virat lo film provençau dins de polits decòrs de Provença. Anatz veire lei còlas provençalas, lei bastidas provençalas, lei morres provençaus qu’inspirèron leis grands autors provençaus. Anatz descubrir lei vestits vertadiers provençaus !». Bote lo menut. Lo menut es presentat sus una napa jauna amé lo cant dei cigalas (provençalas). E zo mai, nos veici partits per una ora d’imatges (aqueste còp verifique la longor sus la cuberta). Mai de còlas provençalas, de bastidas provençalas, de morres provençaus... pas ges ! Lei bonus èran parisencs e cheaps. Lei camèras tancadas sus Ives Robert, plan gròs, pull en V, que parlava, dins un imatge de qualitat VHS, amé un son ORTF que te dise pas, dins un decòr d’ostau Bouygues (r). Ives Robert, pecaire, charrava, repepiava sei relacions amé Felip Caubère, descrich coma un comedian rachon puei seis relacions amorosas e incestuosas amé Panhòu, lo Gèni de Provença. Durent una ora. Qué cagant. Quora lo lum a tornat, lei clients qu’an pagat mai que restan cortés me diguèron : « Faudriá cambiar lei cadieras ». Son ben braves.
Publié par Tam à l'adresse 5:18:00 p. m. 4 comentaris:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


c: text/html

text:
William Faulkner- Idilli
al desèrt-Lo prèire – novèla.
Avia gaireben acabat son noviciat. Deman seria confirmat , deman
realisariá son pus arderós desir, coneisserà una perfiècha union
mistica ambe lo Senhor. Aquela union , tot lo temps de sa joventut
estudiosa, èra estat condusit de l'atendre cada jorn ; avia
esperat d'i aténger per la confession, en parlant ambe los que
semblavan l'aver atencha, en menant una vida de renonciament e de
privacion que a la longa deviá aver rason del fuòc interior que lo
consumava . Auriá volgut conéisser un relambi; que s' apasimèsson
aqueles apetís de carn e de sang que, li avia ensenhat , èran
pernicíos. Esperava
pervenir a un estat semblable al sòm, un estat que la clamor del seu
sang seria redusida al silenci. O puslèu domdada . Per qu' al mens
cessa de lo tormentar: se trobariá a una auçada tala que las votz,
perdent gradualament de lor fòrça , arribarián pas mai fins a el
, ressons perduts al mitan de las gòrjas e de las cimas majestuósas
de la glòria de Dieu.
Mas ren èra vengut. Al seminari , quora avia conversat ambe un
prèire , reganhava son dormitòri en preda a una prigonda
jubilacion espirituala, una emocion tant intensa que son cors èra
pus qu'una ensenha lumenosa portant un messatge enfuòcat destinat a
saquejar lo monde. Sos dobtes èran alara dissipats; esitava pas cap,
non pensava pus. La tòca de l'existéncia èra clar:caliá sofrir,
ofrir son sang, sa carn e sos òsses per sola fin d' aténger la
glòria eternala, projècte magnific e estabosissent que teniá pas
compte del fach que los Savonaròle e los Thomas Becket èran pas
creats per lor epòca, mas per l' Istòria . Faire partida dels
elegits malgrat los desirs e los secutaments de la carn, pervenir a
l'union espirituala ambe l'Infinit, morir: comparat a aquò, que
valiá lo plaser fisic que son sang reclamava a grands crits.
Mas tre que se tornava trobar ambe los autres seminaristas , tot aquò
èra lèu oblidat. Lor vejaire , lor manca de sensibilitat,
constituissiam per el una vertadièra enigma. Consí se podiá èsser
a l'encòp dins aquel monde e fòra d'aquel mond? Un dobte terrible
lo tenalhava : passava sens se'n apercebre a costat de quicòm
d'essencial? Fin finala , la vida èra benlèu ren d'autre que çò
que cadun d' entre nos ne'n fasiá al cors d'aquel brèu passatge de
setanta dètz annadas . Qual o sabiá ? Cossí saber? I avia plan lo
cardinal Bombò que viviá dins Itàlia dins un sègle d'argent e que
l'òbra tala una flor imperissabla, prepausava un culte de l'amor
purgat de totes los torments de la carn , delà de la carn. Mas tot
aquò , èra pas sonque una excusa , un pallatiu contre los afres de
la paur e del dobte? Dins la vida passionada d'aqueste òme mòrt
dempuèi de sègles , reconeissiá pas sa pròpria vida mescladís de
crentas e de dobtes e de vams passionats devèrs la beltat e la
delicadesa ? E per el aquesta beltat e aquesta delicadesa se
trobavan encarnadas , non pas per una Verge serena dins son èrnha e
immobila coma una benediccion vigilanta dins la lusor del solelh colc
, mas per una creatura jova , linge , feble e nafrada, una creatura
que la vida se'n seria apoderada , que n'auriá fach sa joguina e
qu'auriá torturada ; una creatura pichona d'ivòri , que li auriá
arrancat son primièr nascut, e que levava en van los braces dins lo
luscre morent . Autrament dich, una femna ambe tota l'ardor
passionada que met la femna de viure lo jorn e l'ora que passan , que
sap qu'i aurà benlèu jamai de deman ,e que sol lo jorn d'uèi a un
sens , perque sol uèi li aparten.
An pres una dròlla , se disiá , per ne far lo simbòl dels vièlhs
torments de l'òme , e ieu tanben soi un enfant que li an raubat son
enfança .
Lo ser èra coma una man levada al dessús de l'oèst , la nuèch
tombava e la luna nòva apareissiá , vogant tal una nau d'argent,
sus una mar d'esmeralda. Demorava segut sus son lièch estrech ,
l'agach perdut dins lo luènh mentre que las votz de sos camaradas
s'apasimavan coma se, en despièch d'els meteisses , èran sensibles
a la magia del calabrun. Defòra ressontissiá e morissiá la rumor
del mond: los trams, los taxìs, los passants. La conversacion de sos
camaradas portavan sus las femnas , sus l'amor e pensava : « consí
aqueles òmes poiràn jamai devenir prèires , capables de viure dins
lo renonciament e de se portar al secors dels òmes? Al fons sabiá
plan, que ne serián capables , çò que fasiá pas que complicar lo
problèma.
E se rapelava las paraulas del paire Gianotti, un prèire
qu'apreciavia pas gaire : « de tots temps , l'òme a tot fach per
se metre dins de situacions qu'escapan a son contraròtle . Lo mai
que pòsca faire es de reglar sa vela per mestrejar la tempèsta qu'a
el meteis desencadenada. E rapelatz vos plan qu'una sola causa càmbia
pas : aquò's lo rire . L'òme semena la tragedia e la recòlta
totjorn. Fonça dins la tèrra de granas qu'a amorosament amassadas ,
de granas que son ren d'autre qu'el meteis , e de que recòlta?
Quicòm qu'avia pas previst , e que se revela incapable de
mestrejar. Lo savi es lo que que que siá son estat ,pòt se retirar
del mond e que ritz. L'argent qu'aviatz , un còp despensat ,l'avètz
pas pus , e sol lo rire ; lo rire e sol lo rire , es coma la copa de
vin facultosa que se desemplena pas jamai.
Mas l' òme viu dins un mond d'illusions; utilisa sos teunhes poders
per se crear un environament estranh, curiós. El tanben agissiá
aital , en despièch de sas declaracions de fe , tot coma sos
camaradas ambe lors interminablas parlicadas sus las femnas. E se
demandavan quant de prèires que vivián castament e s'emplegavan a
atenuar la sofrença umana èran verges e se amai la virginitat
importava vertadièirament . Sos companhs èran pas segurament casts
se podiá pas parlar de femnas ambe una tala familharitat sens las
conéisser, e pr'aquò farián de bons òmes de glèisa . Tot se
passava coma se los òmes , se vesián ofrir de pulsions , de desirs
sens èsser estat consultats pel donator , e que dépendián d'els e
d'els sols qu'i ceden o qu'i resistisson . Mas non podiá , el,
acceptar aquò; non perveniá pas de creire que las propulsions
sexualas , capablas de destrusir tota la filosofia d'un òme,
trobavan benlèu aital son apasiment . Que vòls al just? Se
demandava. Ne'n sabiá ren : èra pas tant que voliá quicòm de
precís , aquò èra puslèu que redobtava de pèrdre sa vida e lo
sens de sa vida per una frasa , per de mots voide de sens. E pr'aquò,
dins ma profession deuriái saber quant pauc de valor , cal acordar
als mots.»
E qui aja quicòm , una responsa a l'enigma de l'òme qu' èra a
posita , e pr'aquò qu'escapariá a sa vista? Pensava: « l'òme
s'acontenta de pauc aicí bas , mas mancar aquel pauc».
La solucion , non la trobèt pas mai en se passejant dins la
carrièira . Pertot i avia de femnas , de joventas que dintravan del
trabalh, e lor cors jove e linge evocavan en el la gràcia e la
beltat, e de vams plan anteriors al crestianisme; e se demandava : «
quant demest elas an de galants ? Deman me flagelarai , farai
peniténcia per la pregària e la mortificacion , mas pel moment ,
vòli daissar venir mas pensadas coma n'ai l'enveja dempuèi bèl
brieu.
I avia de joventas de pertot . Lors vestits teunhes decelavan las
formas mentre qu'avançavan tot lo long de Canal Street. De joventas
que dintravan en çò sieu pel sopar ( e s'enfuòcava en pensant a
las bocadas de noiridura entre las dents blancas e al plaser fisic
que prendrián a machugar e a digerir) e la vaissèla . De joventas
qu'anavan se vestir per anar dançar dins l'ambient ofegant dels
saxofòns , de la batteria ,e dels lums multicolors , que
profièchavan de lor joventut , e que tastavan la vida coma un
coktail porgit sus un platèl d'argent .
Es la joventut que desiri? Es la joventut dins ieu que lança un apèl
dolorós a la joventut dels autres ?Es aquò que me trebola? Mas
alara per de qué l'exercici fisic me sufís pas , la lucha ambe los
autres jovents per exemple? O ben s'agís de la Femna , de l'eternal
femenin? Tota ma filosofia ne'n serà tresvirada? S'òm deu dins
aquel monde bas , subir de talas constrenchas , de qué servís ma
Glèisa , e que deven aquesta Union mistica que foguèt promesa? E
ont se tròba la bona via? Devi obesir a n'aqueles vams e pecar , o
m'absténer e èsser a jamai tormentat per la crenta d'aver gastada
ma vida , tant val dire per abnegacion?
Vau purgar mon ama» se ditz. La vida val mai qu'aquò, lo salut mai
qu'aquò. Mon Dieu ! I a tant de joventut dins lo monde! Pertot
existís dins lo còr de las joventas qu'una jornada passada davant
una maquina d'escriure , o darrèr un comptador a passat la
carnacion, e que s'escapar enfin de la gàbia reclaman a grands
crits l'eiretatge de la joventut en lançant lor còrs tendre e agile
sul balet del tram , caduna somiant son raisve mas quin raisve?
«mas uèi ,aquò's uèi , s'esclama , e aquò's pus seriós qu'un
milièr de demans o d'ièr!» .
«Senhor! Senhor! Fasètz que deman arribe! Alara soi segur que tre
que serai ordonant prèire e servidor de Dieu, coneisserai la patz e
saurai resistir als apèls del meu sang. Senhor ! Fasètz que deman
arribe!
Al caire de la carrièira , i avia un burèu de tabat , al dedins ,
de paires de familhas qu'avian terminat lor jornada de trabalh , e
qu'anavan tornar trobar femna e mainatges , e s'ataular davant un bon
sopar, o d'estèrles que dintravan per se preparar per una sortida
en companhiá de lor galanta , o de lor amigueta . De femnas encara
de femnas. « Ieu tanben soi un òme , soi pas diferent d' els ; ieu
tanben cedarai a n'aquelas doçàs constrenchas .»
Quitèt Canal Street, ont lo clinhament de las ensenhas lumenosas
alternativament emplenavan e voidavan lo cèl del calabrun , mas coma
las vesiá pas , èran pas lumenosas , aital los arbres que son
pas verds , levat se los fintan. Somiaire , la lusor dels reverbèrs
esclairava lo pavat banhat .
Los còrs soples modelats per la preissa de las joventas que se
precipitavan vèrs la mangiscla , lo divertiment o l'amor , tot aquò
èra darrèr el , ara e ailabàs , luènh davant el , lo cloquièr
d'una glèisa se quilhava tal una peremptòira pregariá , calhada
dins la lusor del cèl. Deman! Deman!
«Ave Maria , deam gratiam ... Torre d'ivòri , ròsa del Liban.....»

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radiò FM 43, lo 13 d'Octòbre de 2004
Se fasiá au mes d'aost. Se fasiá a la man aube le volam. Las bèlas bòrias prenián d'òmes per aquel trabalh, de meissonièrs. Le païsan anava a la fèira de la lòia que se teniá dos còps per setmana, a Sent Agreva o ès Tença. Aquí se tenián los meissonièrs. Davisavan per le prètz e s'entornavan totes a la bòria. Le vèspre, manjavan la vinalha. Per que la patrona o la filha, chaliá chausir le colièr.
Le lendeman le matin quand l'aiganha s'èra levaa, tot aquel monde anavan au trabalh, aquò s'apelava la còla. I aviá le cabacièr, puèis le colièr, e le darrièr la catla. Lais èran cinc, dètz, e de quauques còps una vintena de meissonièrs.
Vos vau dire que fasiá le colièr: quò èra aquel chausit, e ben, quò èra a el d'anava esperar la patrona o la filha qu'adusiá la panèira per manjar, quò èra a el d'ajuar per bailar tot aquò. E ajuava mais per tornar adurre aquel que restava a la bòria, e aquí aviá un poton per sa pena.
Dau temps los autres fasián son trabalh per que son eschala seguèsse coma las autras. Arrapavan una pinhaa de palha bièn juste sotz las èspias e, un còp de volam, aquò èra a tèrra. Tres bònas pinhaas, aquò fasiá una javèla, que restava au solelh tot le jorn. E le vèspre, liavan tot aquò. Per chasca javèla, prenián una pinhaa d'èspias bièn ateiraa, passavan le linon dessotz e bailavan un bòn còp de janolh e la javèla èra viraa en gèrba. Puèis chaliá adurre totas aquelas gèrbas per faire le plonjon, mas chaliá pas trainar car le bòn gran seriá estat perdut.
Vos vau dire coma fasián aquelos plonjons, botavan quatre g èrbas coma una crotz, las èspias dessus, e puèis fasián le rund bièn ateirat. Chaliá que le plonjon seguèsse bièn pontut per que l'aiga de la pleva s'i saquèsse pas. E coma aquò, lais botavan cent e de còps cent cinquanta gèrbas. Quò èra un trabalh penable, e le solelh d'aost conhava e tant de còps fasiá tafor. Quò fai que tot d'un còp n-òm auviá " d'aiga ! d'aiga !" o " de vin !" e aquí las femnas fasián adurre a beure, de laitaa o d'aiga mas pas sovent de vin.
A la tombaa dau jorn, tot aquel monde se redusiá, tant de còps chantavan, e anavan manjar la sopa de trifòlas, de bacon, de toma, quauques còps un tantsipèt de vin. Se jasián dins le fen, a la fenèira e le matin manjavan coma le vèspre.
Puèis los meissonièrs s'ennavan, mas restava le trabalh per le païsan. Chaliá desfaire los plonjons, escartar las g èrbas, las reduire a la granja per faire l'abauç. Se fasiá una tèira de gèrbas bièn ateiraa, las èspias dau latz de dedins, puèis fasián lo lèit aub las èspias bièn dessús, e òm respirava quauque pauc: le blat èra redut.
aost [èu]
août
bòria
ferme
vinalha
soupe de vin
còla
équipe de travailleur
tèira
rangée
cabacièr
moissonneur en tête d'équipe
plonjon
meule de gerbes
abauç
gerbière dans la grange


text:
19/10/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 20 de octòbre
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de questa setmana sera:
Michel Desmoulins, maira de Creissac( partida 2)
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
20:08 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Phalsbourg
Phalsbourg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Poblada d'aperaquí 4600 abitants, la vila a fortificat per Vauban. Servís egalament de marc al festival estival Erckmann-Chatrian. La vila fa partida del Parc natural regional dels Vòges del Nòrd e de la Resèrva de Biosphère Transfronterera de las Vòges del Nòrd-Pfälzerwald.
Peuplée d’environ 4600 habitants, la ville est fortifiée par Vauban. Elle sert également de cadre au festival estival Erckmann-Chatrian. La ville fait partie du Parc naturel régional des Vosges du Nòrd et de la Réserve de Biosphère Transfrontalière des Vosges du Nord-Pfälzerwald.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila de Phalsbourg a creat pel comte palatin Georges-Jean de Veldenz, prince en protestant, mercés a la dot de la siá esposa Anna-Maria, filha del rei de Suècia Gustave Eer Vasa. La fondacion i aviá motivat per la accueil de las reformats, alavetz indesitjables en çò fòrça catolic duché de Lorraine. Lo comte palatin possedissiá lo castèl de Einhartzhausen dins lo sieu comtat de la Pichona-Pèira, enclavé en Lorraine. Fa traçar a proximitat lo plànol d'una vila nòva, en damier, simbòl alavetz d'òrdre e de modernité. Concedís franchises als nòus abitants #que vendrián poblar la vila, #que la creacion n'a reconegut lo 27 de setembre de 1570 per l'emperaire Maximilien II del Sant-Empèri. La vila pren lo nom de Pfalzburg, Pfalz en significant Palatinat e Burg, fortalesa.
Totun, per manca de sòus, la vila a cedit al pòrti de Lorraine dempuèi 1590 e las temptativas de percaça dels reformats se multiplican, pas sens se tustarrar a una farouche resisténcia de la populacion.
Lo comte Palatin Georges-Gustave, eretièr de Georges-Jean, fonda alavetz Lixheim l'an 1608, #que li caldrà conéisser/conéisser lo meteis astre.
Amb Lixheim, Phalsbourg forma una éphémère principauté de 1629 a 1660, en benefici de Henriette de Lorraine, sœur del pòrti Charles IV de Lorraine e de los sieus marits successius, al primièr reng #que Louis de Guise, baron de Ancerville.
La Lorraine en essent ocupada, gaireben sens discontinuer, per las tropas francesas de 1634 a 1697, las fortificacions de la vila ne son remaniées e completadas per Vauban.
La vila patís tres bancs (1814-1815-1870), en valent dins la vila lo subernòm de « Pépinière dels Desafias ». La guèrra de 1870 arranca Phalsbourg a la França. Après lo tractat de Frankfurt, la vila es annexada a la Empèri alemand. La municipalitat, rebatejada Pfalzburg, es alavetz ligada al Landkreis Saarburg, nòva jos-prefectura del Reichsland Elsass-Lothringen. En 1914, los conscrits phalsbourgeois, coma la majoritat de las mosellans, se baton jos las colors del Empèri.
En 1918, Phalsbourg redevient francesa. Lo 22 d'agost de 1919, lo president de la Republica Raymond Poincaré ven décerner a Phalsbourg la crotz de chevalier de la Légion d'onor per lo sieu comportament héroïque en lo moment del banc de 1870. Val melhor tard #que jamai.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la vila es de nòu annexada. En lo moment de la segonda annexion, la municipalitat a rebatejat Pfalzburg e ligada al Gau Westmark. Malgrat la combativité de las tropas alemandas #que s'enganchan en Lorraine dempuèi setembre, la vila es paissièra per la 7e armada americana lo 23 de novembre de 1944[1].
En 1953, lo USAF empren lo bastiment de #çò que serà la basa aeriana de Phalsbourg-Bourscheid. La basa i aurà utilizat pels Americanes fins en 1967, data del retrach de la França del commandement integrat del OTAN. Reputacion Camp la Horie, la basa acuèlh lo 1er regiment de hélicoptères de combat.
La vila #donar naissença al maréchal Feda, comte de Lobau. Es egalament lo luòc de l'amassada entre los dos autors regionalistes Émile Erckmann e Alexandre Chatrian.
La ville de Phalsbourg est créée par le comte palatin Georges-Jean de Veldenz, prince protestant, grâce à la dot de son épouse Anna-Maria, fille du roi de Suède Gustave Ier Vasa. La fondation était motivée par l’accueil des réformés, alors indésirables dans le très catholique duché de Lorraine. Le comte palatin possédait le château d'Einhartzhausen dans son comté de la Petite-Pierre, enclavé en Lorraine. Il fait tracer à proximité le plan d’une ville nouvelle, en damier, symbole alors d’ordre et de modernité. Il accorde des franchises aux nouveaux habitants qui viendraient peupler la ville, dont la création est reconnue le 27 septembre 1570 par l’empereur Maximilien II du Saint-Empire. La ville prend le nom de Pfalzburg, Pfalz signifiant Palatinat et Burg, forteresse.
Toutefois, par manque d’argent, la ville est cédée au duc de Lorraine dès 1590 et les tentatives d’expulsion des réformés se multiplient, non sans se heurter à une farouche résistance de la population.
Le comte Palatin Georges-Gustave, héritier de Georges-Jean, fonde alors Lixheim en 1608, qui devra connaître le même sort.
Avec Lixheim, Phalsbourg forme une éphémère principauté de 1629 à 1660, au profit de Henriette de Lorraine, sœur du duc Charles IV de Lorraine et de ses maris successifs, au premier rang desquels Louis de Guise, baron d'Ancerville.
La Lorraine étant occupée, presque sans discontinuer, par les troupes françaises de 1634 à 1697, les fortifications de la ville sont remaniées et complétées par Vauban.
La ville subit trois sièges (1814-1815-1870), valant à la ville le surnom de « Pépinière des Braves ». La guerre de 1870 arrache Phalsbourg à la France. Après le traité de Francfort, la ville est annexée à l’Empire allemand. La commune, rebaptisée Pfalzburg, est alors rattachée au Landkreis Saarburg, nouvelle sous-préfecture du Reichsland Elsass-Lothringen. En 1914, les conscrits phalsbourgeois, comme la plupart des mosellans, se battent sous les couleurs de l'Empire.
En 1918, Phalsbourg redevient française. Le 22 août 1919, le président de la République Raymond Poincaré vient décerner à Phalsbourg la croix de chevalier de la Légion d’honneur pour son comportement héroïque lors du siège de 1870. Mieux vaut tard que jamais.
Durant la Seconde Guerre mondiale, la ville est de nouveau annexée. Lors de la seconde annexion, la commune est rebaptisée Pfalzburg et rattachée au Gau Westmark. Malgré la combativité des troupes allemandes qui s'accrochent en Lorraine depuis septembre, la ville est prise par la 7e armée américaine le 23 novembre 1944[2].
En 1953, l’USAF entreprend la construction de ce qui sera la base aérienne de Phalsbourg-Bourscheid. La base sera utilisée par les Américains jusqu’en 1967, date du retrait de la France du commandement intégré de l’OTAN. Renommée Camp la Horie, la base accueille le 1er régiment d’hélicoptères de combat.
La ville donna naissance au maréchal Mouton, comte de Lobau. Elle est également le lieu de la rencontre entre les deux auteurs régionalistes Émile Erckmann et Alexandre Chatrian.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1944-1945, Los ans Liberats, Lo Republican Lorrain, Mètz, 1994, pàg.15
- ↑ 1944-1945, Les années Liberté, Le Républicain Lorrain, Metz, 1994, p.15


text:
Lo musèu Soulages
a Rodés :
simplament agachar...
Lo musèu Soulages a Rodés, lo negre de Soulages : tot lo mond n’an parlat, fòrça l’an vist.
S’èri critic artistic, fariái una analisi saberuda que benlèu totes comprendrián pas, mas aquò rai, soi pas critic artistic !
M’acontenti de causas simplas e amb Soulages las causas son talament simplas (enfin, me sembla qu’o semblan).
En primièr, lo bastit dels arquitèctes catalans. En acièr corten, d’una rovilhadura especiala, que sembla viure e cambiar d’aspècte. Per un toral, un talús cap al nòrd que semblava esperar lo musèu dempuèi totjorn. Dedins se diriá una cauna, aquí ont los òmes preïstorics se rescondián per pintrar las parets... Lo tot austèr mas pas rigid, sevèr mas pas regde... Dintratz, agachatz sens manièras...
I a pas de color ! ditz qualqu’un. E lo blau (un blau prigond), la color del rascal, lo blanc ? E puèi, explica lo pintre, lo negre es una color, lo negre es lutz, lo negre a una gratuitat, una evidéncia, una autonomia...
« Òm agacha la pintura amb los uèlhs ». Aquela frasa qualqu’un d’autre se’n trufèt : esperar d’aver nonanta quatre ans, pecaire, per se mainar d’aquò ! Me calèri, aviái enveja de dire que los trobadors disián que l’amor, la fin’amor, començava e passava pels uèlhs...
Autra vertat plan simpla : lo triangle de la pintura. L’òbra pintrada es un encontre a tres : la « causa » (l’òbra), lo que la pintrèt, lo que l’agacha... Aquí l’importància del regardaire, del regardador... e aquí la multiplicitat de sens que pòt prene una òbra... I a pas besonh, fa pas mestièr de coneissenças (lo contèxt, la tecnica e causas autras, utils çaquelà) per far sens...
Totes a prene de fotòs... se mesfisar de las fòtos de las òbras de l’artista. Son del còp immobilizadas, fixas... Alara que las pinturas de Soulages son cambiantas. Cal se desplaçar, caminar davant elas, s’apropriar aquel espaci que separa de las pinturas... e alara naisson de blaus, d’argents, de relèus, de regas de lutz, segon las raias, las espessors, los rasclatges e las raspaduras... mas cossí far ? cossí es possible ? demanda de longa qualqu’un mai...
Encara quicòm de simple : descrivi pas, representi pas , ditz Soulages, pintri... aquí l’art dich abstrach... e del còp l’òbra remanda lo qu’agacha a se meteis. E aquò li fa coma un tust.
S’èri critic artistic, vendriái saique d’una vila granda e me diriái (o escriuriái, o donariái a entendre ?) que francament i a quicòm que truca : un musèu aital deuriá èsser dins una vilassa. Tè, per exemple... París...
Ieu, simplament, aimariái dire qu’aquela pintura abstracha es concrèta. Qu’es tanben una pintura d’aicí, de Concas e d’Aubrac, de païsan del Causse. Ligada a las pèiras levadas e als menirs, a las glèisas romanas. Una pintura terriana, terrenala, e, se gausavi, occitana (mas aquò o cal pas dire)... E, de tot biais, soi pas critic. Puslèu regardaire, aquò me sufís.
J.B.
Photos : Cédric Méravailles, Musée Soulages,
phototèque du Grand Rodez.


text:
Accueil > Ecriture
Même si une jeune fille
A envie quelquefois de quitter sa famille
Rien ni personne ne pourra jamais
Imaginer une ado abandonnée.
Alors, pars, surtout ne te retourne pas
La famille saura toujours t’aimer
Il suffit seulement de suivre son destin
Vers l’avenir ou plus simplement vers demain.
Bravant la tempête, le marin
Est parti vers Saint-Martin
Ne sachant, malheureusemenr, que jouer au foot
Jamais il ne retrouva sa route
Alors, chers amis, faites attention
Mais prenez plutôt l’avion
Il vous emmènera toujours ailleurs
Ne restez donc pas au milieu des fleurs.
Le lionceau de Guadeloupe
Est parti sur une vieille chaloupe
On ne l’a jamais revu
Nul ne l’a, non plus, plus entendu
Il avait la crinière au vent
Et aimait quand même beaucoup ses parents
Biais N°7 - CAUSSE GRAMAT mica levada par france3midipyrenees
Çò que cal :
Pel bolhon :
De salat
De caròtas, de patanons, de ravas, un caulet, de pòrres
Per la mica
4 uòus
Un veire d’aiga
700 g de farina
20 g de levura
Un plamponh de sucre
Un pesuc de sal
Un bocin de burre
Botar la vèlha lo salat a dessalar dins una topina ambe d’aiga. Lo lendeman òm jeta l’aiga. E òm far còire lo salat dins una ola ambe los legumes.
Per far la mica, dins un ensaladièr cal copar los uòus ambe (...)
Istòria de la carta de vòt
Mandada, de principi, a la debuta de l’annada nòva, la carta de vòt, acompanhada d’un mòt plasent, desiri plen de causas bonas al receveire. Malgrat los mejans modèrnas de comunicacion, la carta classica demòra la mai emplegada a l’ora d’uèi.
Sabètz qu’aicesta tradicion nasquèt en Inglatèrra al sègle XIX ? Cap a las annadas 1840, amb la venguda del sagèl, puèi la descoberta de la litògrafia qu’ajudèt plan al mandadis de cartas per Nadal, cartas coloradas de grifol o de vesc, (...)
Oquesto net bous decendrés Moussu Nodal, en raoubo blonco. Lou bent negre piquoro fret, Lo neou forinoro los broncos. Dins lus lets oy rideous flourits Lus droullets foront des doux raybés . Lour bouquetos oront un ayre, Coumo d’anges del paradis Bous metres dins lus escloupets, Lus tourtelous et lus iranges Pey un poutou sus clars bisatses Et dins lou cel boun tournores. Moussu Nodal ! escoutas nous. Nous, toplo, sem paoubrès moynatses Baissa bostre cande bisatse Ber naoutres que bous (...)
Dins lo país d’aquesta istòria, es pas lo Paire Nadal Còcacòlà que pòrta los presents de Nadal mas es Nòstre Sénher que se carga de los distribuir als mainatges. Coma se fa pertot, los enfants li fan una letra ont i exprimon lors desirs.
Aquí que Nadal es ja a pr’aquí, i serem dins pauc de temps. Podètz pensar cossí aquò vonvoneja dins totes los ostals, cossí tot un cadun es afairat per que la fèsta siá una capitada. E los nenes, pel sol còp dins l’annada prenon plaser d’escriure, fan la letra a Nòtre (...)
Pastis carcinòl "anguila" par france3midipyrenees
Dins un ensaladièr vojar 2 veires d’aiga, un pesuc de sal, 3 uòus e 2 culhièrs a sopa d’òli. Mesclar aquò e aprèp botar 700 gramas de farinas. Cal far atencion qu’aquò fasque pas de folhòlas. Far una bòla de pasta. Pèi la tustar sus la taula. La cal botar dins una pòcha ambe un pauc d’òli e o daissar pausar una ora.
Sus una taula, botar un lençòl qu’òm farina coma cal per que la pasta s’atrape pas. Òm se farina las mans e pauc a pauc òm estira la (...)
Je me souviens de récits familiaux qui ressemblent bien souvent à des contes ou des légendes. Ce ne sont pas des affabulations même si la vérité est sans doute un peu éloignée : il y a toujours cette part de mystère liée autant à une intuition qu’à une déduction suite à une découverte.
Un poème écrit en français par Claudia, ma cousine allemande, son premier poème. Claudia est "née dans ma famille a 52 ans [1]".
0 | 10


text:
Festivités
Mariages
Naissances
Décés
Reconnaissances
Boite à outils
Les constructions
Occitan
OMENATGE
SILVAN TOULZE
LO MORMOLH DE L'ETERNITAT
Paul Froment (1875‑1889), Juli Cubaynes (1894‑1975), Silvan Toulze (1911‑1993), cadun a son biais balhèt un rai de glària occitana e un flar de clartat a la tèrra carcinòla. Podètz totjorn córrer per ne trapar coma aqueles ! Lo 15 de mai de 1993, s'escantiguèt Io majoral Silvan Toulze. President d'onor de la seccion carcinòla de L’IEO, a daissat una traça sens rebrèca dins l'istòria de nòstra lenga. Se merita plan que l'onorèm a l'escasença de l'arnassada generala.
Nascut Io 9 de genièr de 1911 al Cayre, comuna de Grealon, conoguèt pro pauc son paire Faustin Toulze a disparegut a Vaux‑les‑Palameix (Meuse) lo 24 de setembre de 1914. N'es que de legir los ressons dolorós del poëma " Disapregut " per comprene Io patiràs del jove Silvan e de sa sèrre Aurelia. Tota guèrra trigòssa misèria : macats pel malastre, Io sovenir esmogut e la dolor se perlongaràn e demoraràn de contunh.
Coneissiam pas pauròts la pèrda qu'aviàm facha !
Mas ara que sèm bèls,
Comprenèm lo malur e l'orror que nos cacha
Quand venèm orfanèls... (1)
Fidèl a sa fe e a sas idèas, dintrèt al pichon seminari de Gordon puèi al grand seminari de Cáurs. Aviá ja clavelat al còr un amor brandant per la literatura e la poësia. S'avisèt tanben que sa lenga mairala n'èra pas qu'un simple patoès o la lenga dels païsans e de las colhonadas mas una lenga cargada d'èime. En 1925, per una d'aquelas estranhas escasenças, Io felibre Juli Cubaynes venguèt rector de Grealon, terrador nadalenc de Toulze. La lenga de cada jorn aqui qu'un jorn la troba vestida d'aur e enaussada en glària per l'engenh d'aquel bèl trobaire ! Es pas de creire l’embolh que botèt dins son astrada. Cubaynes, " mon mèstre ", l'adralhèt sul camin de la lenga d'òc e l'abeurèt a la dotz occitana.
La man dins la man d'un bèl poëta savi
Qu'enregava pel flac boeiròt, començavi
d'ensajar de tenir l'esteva... (2)
Aqueles ligams se mudèron lèu en una amistat pairugala e prigonda. Toulze n'a totjorn servat de remembres gostoses. " Aquel ôme li devi gaireben tot tirat la vida ", li avèm entendut dire mai d'un còp. Fins a la mòrt, perdurèt un afrairament blós e duradis.
Ordonat prèstre Io 19 de julhet de 1936, passèt a Trespotz coma curat de la parràquia. Ne'n gardarà la carga duscas al mes de març de 1991 ! Presiquèt en òc pel primièr còp lo 8 d'agost de 1937 a Vilafranca de Roërgue per la fèsta felibrenca de la Sant Justin. Se remarquèt còp sec en cadièra sa paraula aisida e poderosa que se cunhava dins l'esperit dels fidèIs. D'aqui enlà, portarà la paraula de Dieu de centenats e de centenats de còps. Dins fòrças glèisas del Carcin, de Scèus a Lorda, de Bordèus a las Santas Marias de la Mar. Se pòt quitament dire que los marrits crestians anavan a la messa per onorar l'òme que pregava en lenga nòstra. Prèire d'elèit, sabià dins los presics apariar l'Escritura Santa e la poësia d'òc.
Mobilisat Io 3 de setembre de 1939, fach presonièr Io 18 de junh de 1940, demorèt embarrat dins Berlin dusca al 26 d'abrial de 1945. La farn e la languina seràn las enduras de cada jorn. Son lirisme poëtic s'afortis. Es en aquela passada que botarà al punt son primièr libre La canta del faidit:
Caitiu dins un pais plan luènh, soi revengut
A l’ostal, als endreches, al temps de ma jovença,
Filar remembres qu'embelinan ma dolença :
E n'ai tescut apèi la tèla de mon cant. (3)
Aquel recuèlh de poëmas foguèt polidament flocat als Jòcs Florals de Tolosa en 1943 e estampat en 1954. Nòstre valent felibre èra pas a cap de rega ! Faguèt espelir una òbra de tria que Io butèt en primièra renguièra dels trobaires occitans. Sachèt recaptar dins sos libres l'ama d'un pais prigondament: aimat.
Escriguèt d'articles en lenga nòstra dins lo jornal La Vida carcinòla, d'articles que signava " lo sartron ", escais‑nom de sa familha. Los legeires se congostavan d'aquelas paginas saborosasa e viventas. Aquela tièra s'estirèt de 1957 a 1971. Sa lenga rica plan enrasigada dins lo sieu terrador beluguejava de tota son ardor.
D'una independéncia del caractèr viva, de vegadas un bocin frondejaire, se daissava pas caupir los artelhs. Èra pas per plan dire un d'aqueles que cercava pòrtas de darrèr... Lo sieu còr coma la sià pòrta èran ça que la totjom duberts e se copava totjorn en tròces per far genta e arderosa aculhida. Encontrèt d'òmes de son temps, predicators, militants, escrivans de lenga d'òc (Mouly, Salvat, Bodon, Mathieu, ... ) que venguèron totes sos amics. Daissèt de caire, sa vida tota, los guirguilhs e las polemicas de tustaboisses que desparricavan lo monde occitan.
Capiscòl de l'Escòla Occitana li butèt un pretzfach sens deca de 1973 a 1989. Prenguèt tanben una plaça de tria dins l'organisacion del Romavatge annadièr de Lorda a la bauma de Massavièlha. Mèstre es Jòcs Florals, majoral del Felibrige, la cigala d'aur li foguèt espindolada sul pitre a la Santa Estèla de Besièrs en 1961. Cavalièr de la legion d'onor, totjorn aimat, present e venerat, gausissiá d'un respèct e d'una simpatia coma se'n vei pas gaire.
Partajava sas oras entre son sacerdòci, la lectura, los amics e la caça.
Dels Mazuts a las Passadas
De Pech de la Glaira a Senilh Ai mai de gresas trevadas
Que cap de pòrta‑modilh. (4)
AI fial de las sasons, galopava Io païs a l'espèra d'aurelhudas o perdigals. La dubertura de la caça li balhava totjom de prusors !
Dusca al darrièr rajàl de fòrça, demorèt un arderós apòstol de nòstra lenga. Es a nosautres ara a donar l'exemple e passar als joves la flama que nos abranda.
Patric DELMÀS
Paul Froment, Juli Cubaynes, Silvan Toulze, cadun a son biais balhèt un rai de glòria occitana e un flar de clartat a la tèrra carcinòla.
Silvan Toulze : una independéncia del caractèr viva, de vegadas un bocin frondejaire, se daissava pas caupir los artelhs.
Partajava sas oras entre son sacerdòci, la lectura, los amics e la caça.
1) Disparegut in La canta del faidit
(2) Gardaire d'oelhas e de musas, in La canta del faidit.
(3) Lettre dédicatoire, in La canta del faidit.
(4) Lo pais que te farai veire, in Cante que cante.
Voir un site bien documenté sur Sylvain Toulze en cliquant ICI


text:
Portal:Auvèrnhe
Portal d'Auvèrnhe [ modificar ]
Auvèrnhe (nom tradicionau) o Auvèrnha (nom derivat de la confusion dau schwa amb una a) 'quò-es 'na region istorica d'Occitània, au còr dau Massís Centrau. Contunha aperaquí lo territòri dau pòble gal daus arvèrnes. Fuguèt un ensems de senhoriás a l'Edat Mejana, puèi 'na província dau Regim Ancian (dinc lo reiaume de França).
Sa capitala istorica z-es Clarmont d'Auvèrnhe.
Lo gentilici z-es auvernhat, -a (o, mens correntament, auvernhàs -assa, auvernhasc -a). L'Auvèrnhe istoric englòba mas los departaments dau Puèi de Doma, dau Chantau e l'oèst dau departament dau Naut Léger (parçan de Brivadés). L'Auvèrnhe istoric englòba pas Borbonés e Velai, que son de regions istoricas distintas (pasmens fan partida de la rigion d'Auvèrnhe administrativa actuala).
Lutz sus... [ modificar ]
Lo chantal o chantau z-es un formatge occitan de pasta quichada non cuèita, z-es originari dau Massís Centrau e se fabrica a partir de lait de vacha, crus o pasteurizat. Z-a la forma d'un cilindre naut. Benefícia dempuèi 1956 d'una apelacion d'origina contrarotlada (AOC). Se pòt fabricar dins l'ensemble dau departament dau Chantau e dins qualques comunas daus departaments vesins.
Geografia e natura [ modificar ]
- Massís Central, Linha daus Puèis, Monts de Chantal
- Parcs Naturaus : Parc Naturau daus Volcans d'Auvèrnhe
- Parçans :
- Dins lo Puèi Domat : Artensa, Clarmontés, Combralhas, Comtadés, Daufinat, Forés, Limanha, Liuradés, Tiernés
- Dins lo Naut Léger : Brivadés, Chasadés, Devés, Lanjadés, Marjarida, País de Saug, Sinjalés, Velai
- Dins lo Chantal : Aubrac, Carladés, Castanhau, Chasaleir, Mauriagués, Orlhagués, Planèsa, Sant Floran
- Vialas: Briude, Clarmont-Ferrand, Embèrt, Mauriac, Orlhac, Orsonede, Lo Puèi de Velai, Riam, Salèrn, Sant Flor, Sent Nectari, Sinjau, Suire, Tièrn
- Anciana region administrativa : Auvèrnhe
- Departaments : Puèi Domat, Chantau, Naut Léger
Cultura e tradicions [ modificar ]
- Dança : Borrèia, escoticha, brisa-pè, policà, masurca, varsa (virolada)
- Instrument de musica : Velha (sansònha), violon, chabreta
- Dentela dau Puèi
- Lengas : Auvernhat (occitan) e francés
- Escrivans :
- Musica : Josèp Cantaloba de Malaret
- Actor comic: Ferrand Rainaud
- Television : Clara Chasal
- Cinèma : Audrey Tautou
- Cançon : Jean-Louis Murat
Portals connèxes [ modificar ]
Las categorias [ modificar ]
Istòria [ modificar ]
Gastronomia [ modificar ]
Torisme [ modificar ]
- Parc d'atraccion : Vulcania
- Fonts petrificantas : Sent Nectari, Clarmont-Ferrand


text:
ISBN : 9111
84 pages
5.50 €
Tota la nuèch avèm batalhat. Lo matin, totjorn lo fuòc donava aicí o aquí. Mai de vint còps, avèm cresegut qu’èra mòrt. E tornar de flamas dins un caire e degun las esperava pas. Mai los pompièrs i comprenián pas res e son capitani a començat de se demandar s’èra possible de l’arrestar.
E tot a un còp, la garriga a cremat a l’entorn d’un ostal, que lo jorn se levava. Era lo Diable !...
Joan-bernat VASELHAS es nascut en Losèra, a ensenhat mai de 25 ans francés e occitan al licèu d’Usès. S’èra fach conóisser amb Poèma anti (ed. 4 Vertats, 1969) e Coma perdonam pas (ed. A tots, 1973) un dels primièrs romans policièrs en occitan. Aviá quitat de publicar dempuèi la sortida en 2000 d’un libre de pròsa, Lo cabrièr de las paraulas (ed. Vent Terral) e d’un long poèma Lo silenci dubèrt, paregut dins la Revista occitana.


text:
Dimècres, 25 de genièr de 2017, 03h00 Politica,Internacional
Los tres representants màgers del govèrn de la Generalitat de Catalonha expliquèron ièr de ser lo referendum d’independéncia al Parlament Europèu a Brussèlas. Lo president, Carles Puigdemont, lo vicepresident, Oriol Junqueras, e lo conselhièr dels afars exteriors, Raül Romeva, assolidèron davant una sala comola qu’en Catalonha i aviá una majoritat sociala e politica que voliá aquel referendum, e mai se l’estat espanhòl refusava de negociar.
La conferéncia prenguèt una importància encara pus granda après l’ensag de boicòt del Partit Popular espanhòl, que son pòrtavotz dins l’èurocambra mandèt una lètra a totes los parlamentaris del Partit Popular Europèu en suplicant qu’ i assistiguèsson pas.
A la meteissa ora lo nòu cap del Parlament Europèu, lo popular Antonio Tajani, aviá organizat una recepcion dels ambaissadors, mas aquò portèt pas brica tòrt a la presentacion catalana.
La sala, amb 350 sètis, aculhissiá un fum de mond quitament dreches que recebèron los politicians catalans amb una fòrta ovacion. Demest los assistents i aviá d’eurodeputats de divèrses partits, de “think tanks”, de politicians internacionals e un grop nombrós de jornalistas.
“Euròpa se pòt pas permetre de desvirar lo regard”
Puigdemont, que faguèt son discors basicament en anglés e francés, afirmèt que Catalonha fariá son referendum de valor constrenhenta “al pus tard en setembre de 2017”, en tot argumentar que “l’80% dels catalans son favorables a la tenguda d’un referendum”, una demanda que lo Parlament espanhòl “refusèt en qualquas oras” e “denhèt quitament pas estudiar”.
“Çò qu’es en jòc es pas l’independéncia mas la democracia, e concernís pas solament los que sèm partisans d’un estat pròpri, mas totes los que cresèm a la libertat. Es un problèma europèu. E Euròpa se pòt pas permetre de desvirar lo regard, ela deu far partida de la solucion”, çò diguèt.
A respècte del refús de l’estat espanhòl, lo president manifestèt son desir de lo pachar amb las autoritats espanhòlas: “O preferissèm aital, mas s’o podèm pas, declaram que l’organizarem totun”, çò diguèt en apondent qu’“es pas possible que s’impause l’intransigéncia”.
Lo president mençonèt l'occitan coma una de las lengas oficialas de Catalonha e Aran.
“De politicas mai justas e eficaças”
Junqueras parlèt de l’economia. Dins un discors en castelhan e anglés lo vicepresident e conselhièr de l’economia remembrèt qualques injustícias de l’economia espanhòla amb Catalonha e Aran e argumentèt que l’independéncia deviá servir per far de politicas mai justas e eficaças.
“Çò que volèm es votar e decidir amb nòstres vòtes qual es lo nòstre avenir e contribuir amb nòstra responsabilitat a bastir una Euròpa e una comunautat internacionala fòrça melhoras”, çò apondèt.
“La credibilitat d’Euròpa es en jòc”
Dins son torn, Romeva insistiguèt en anglés, que “lo crèdit d’Euròpa es en jòc”. Lo conselhièr dels afars exteriors soslinhèt que lo plan dels catalans passava per “las urnas, los vòtes, la democracia” e reclamèt qu’Euròpa foguèsse a la nautor de la democracia.
“Catalonha es totjorn estada europèa e europeïsta, e o serà totjorn. Uèi Euròpa pòt pas barrar los uèlhs a aquela realitat, son crèdit es en jòc. Per aquò Euròpa a una espròva tanben en Catalonha, perque Euròpa deurà decidir e pòt pas mancar la democracia.”
En mai d’aquò, Romeva remembrèt las manifestacions pacificas e multitudinàrias de las darrièras annadas e remarquèt qu’èran anats en Euròpa per presentar lors arguments en persona: “Sèm pas venguts aicí per exigir ni reclamar. Sèm venguts nos explicar, per presentar nòstres arguments. E per o far sens intermediaris, sens distorsions.”
▶ #President @KRLS: "Aquest any 2017 Catalunya decidirà lliurement el seu futur mitjançant un referèndum legítim, legal" #CatalanRef2017 pic.twitter.com/h8W4A8FAoH— Govern. Generalitat (@govern) 24 de gener de 2017
Imatges de la conferència #CatalanRef2017 del #president @KRLS, #vicepresident @junqueras i conseller @raulromeva a Brussel·les pic.twitter.com/IGJYs8kKXQ— Govern. Generalitat (@govern) 24 de gener de 2017
Núria, no t'enganyis, espanya es un estat, al que per desgràcia pertanyem, però es això només una entitat burocràtico-administrativa, mai es, ha sigut, o serà una nació, sinó fixat amb Castella.
Això que prediques, son tics falangistes, evoluciona! I pensa com una persona, i dona't conte de saber quin es el teu Pais, no el que et diuen de madrit.
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Catalunya és i serà sempre part d'Espanya, no tots els catalans volem sortir d'Espanya, SOM CATALANS I ESPANYOLS.
Bé, no tot, però ja ho saben, ara no podran dir que no ho sabien.
Com ens faixin com Bòsnia!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Romeva ireclamèt qu’Euròpa foguèsse a la nautor de la democracia ? Aqueste ciutadan me sembla fòrça utopista. O alara, vivèm pas dins la meteissa Euròpa. Fa plan longtemps que la mieuna a quitat d'èsser una democracia… Quina que sián las politicas causidas electoralament pels pòbles d'Euròpa; sempre nos i es impausada la meteissa puta de politica rigorista de dreita, de grat o de fòrça. E aquò non es una democracia.
#3 Devètz èsser d'aqueles "botiflers" qu'aun tan paur del "colonialisme" de Barcelona que vos sacatz pès e mans ligats jol jòu (e las sagetas?) de Madrid. Viscan als Maulets!
La question es pausada a l'UE! Interessanta question pausada a l'UE ? Que la responsa o la non responsa va nos pausar a nosautres , occitans una brava question , que risca fòrt de nos sortir del raisve.
Anèm enfin saupre se l'UE es una molonàs d'estat otanisats e fargada per servir de primièra linha , dins la guèrra propdana ambe Russia, jos lo comandament US e contròltle germanic . O se coma d'unes o volon creire , dins lo mitan occitan , UE es una mena de parapluèja pels pòble... Legir mai
Puigdemont ditz en Brusselles qu'aurà referendum davant a pena una desena de eurodiputados (de lo diari ABC)
Se pòt considerar qu'es l'escasença qu'es estat en el mai evidenta lo fracàs de l'assag de las dirigentas independentistas de catalans per trasladar las siás revindicacions a l'espaci europèu. Ièr lo president de la Generalitat, Carles Puigdemont, venguèt en el dins una sala del Parlament europèu convidat per tres eurodiputados catalans favorables a las siás tèsis, mas li re... Legir mai
Un acte molt important per la independència. Europa se'n pot pas rentar las mans coma Pilats, cal que defense a Catalunya amb sos drets nacionals representats en la Carta dels Drets Humans de las Nacions Unidas.
Ailàs, i aviá pas una puta de deputat de França !


text:
Amic legeire que t’avertishi. que trobaras aquiu va
istòria hera romantica, un drin retro, e mes tristassa. se non
t’agrada, tanleu lejudas las prime ras paginas, deisha-la. Senon,
seguish-la dinc a la fin. un còp que sias embroishat peu men
raconte, ne’u poderas pas mes quitar, e las malenconias e lo
malandrer de Sebastian que t’empacharan mes d’un còp
– au mens que m’ac esperi –, d’este
completament satisfeit de tu medish. Mes un còp tançat lo
libre, e passat l’adirer de las brembanças arrebohadas,
que tornaras benlheu trobar en tu, com en un temps d’abans lo
viver, la beutat fosca d’un ceu assadorat d’estelas.
Pèire Bec


text:
"Creo per enrichir la cultura de mon pais e de mon pòple."
Multi-instrumentista e chantaire, autor e compositor, Luca Pellegrino, aliàs "Peluc", jòga de l'acordeon, de la viola e d'autres instruments tradicionaus coma las flabutas e las cornamusas. De 1998 a 2003, jòga e chanta dins "I Sarvan". Dempuei 2002, enregistrèt dos albums estudiò, un DVD e faguèt daus nombros concèrts abo "Lhi Jarris" e fondèt tanben "Catafolk", "Aire de Prima", "Luns Fum" e "La mesquia". Collabora abo : Coro Pacem in Terris, Musical Broadway Broadway, Lou dalfin, Bregada Berard, Teatro delle Forme, Voci libere, Decasol. En 2011, abo la Chambra d'Òc, crea l'espectacle "12 cançons er 12 lengas" e lo libreton, e fai aprt de la creacion dau noveu departament de musica occitana a l'Escòla de Nauta Especializacion Musicala APM de Saluzzo, dins la quala ensenha la viola e lo cant occitan. Faguèt tanben tres ans de jazz au conservatòri de Cuneo.


text:
VerduNissa : un nissart qui part à la guerre
Estil : Roman
Sector : Literatura
Annada de parucion : 2017
Creator: Coletta, Pascal, Crosa, Michaël. Illustrateur
Editor : Editions Mémoires Millénaires
Ange es un Niçard, un garç del Comtat de Niça. Sortís pas d'un vilatge en particular, sortís de totes. Aperten pas a ges de comunautat, aperten a totas. Es un soldat ordinari que complís un dever extraordinari : téner al front, amont, en França, dins las trencadas de Verdun ! Quinas emocions e dolors foguèron seunas dempuèi lo jorn que foguèt mobilizat ? Nos conta dins son jornal la guèrra, sa guèrra mentre que l'apocalipsi li tomba dessús.
Entre francés e occitan, nos liura alara un testimòni d'òme desrasigat que ven soldat.