text:
Organizacion del Movement Calandreta :
La Confederacion de las Calandretas es dirigida per un Conselh Confederal compausat dels Presidents de las Federacions Regionalas e dels representants del diferents collègis de l’Amassada Generala. (Collègis dels Establiments, dels Ensenhaires, del Personal non ensenhaire, de las Federacions Departamentalas,...)
Totas las escòlas e associacions Calandretas, las Federacions son aderentas de la Confederacion de las Calandretas. Aquela d’aquí, per l’agrat que lor balha, garantís l’identitat de las Calandretas.
La Confederacion de las Calandretas representa las escòlas e federacions al prèp dels poders publics. Es ela que, en relacion amb las Federacions Regionalas, mena las negociacions que tòcan los efectius e lo nombre de pòstes al prèp del Ministèri de l’Educacion Nacionala.
BURÈU CONFEDERAL :
Joan-Loís BLENET, president
Joan-Francés ALBERT, vice-president e delegat confederal confederal
Joan-Pèire GAFFIÈR, vice-president
Cristòl LEBÈGUE, vice-president
Pèire BARRAL, secretari
Bernadeta BOUCHER, secretària
Elisa MARC, secretària
Cecília MORANDAT, clavaira
Patrícia LE MASSON, clavaira
Paul ASENCIO, clavaire
Miriam BRAS, clavaira
Francesa JUNOD, clavaira
Mirelha BLANQUER, delegada dels emplegats non ensenhaires
Los presidents de las Federacions regionalas son convidats permanents.
Las federacions, en iniciar la creacion d’associacions prefigurativas, manejan la creacion d’escòlas novèlas. Las federacions an per tòca la coordenacion e lo desvolopament de servicis comuns entre las associacions gestionàrias dels establiments CALANDRETA. Son, per exemple, las federacions regionalas qu’inician lo movement annadièr dels ensenhaires.
Cada establiment Calandreta a un CLAE - Centre de Léser Associat a l’Escòla.
La Confederacion de las Calandretas e las autras escòlas immersivas, ABCM (Alsaça/Mosèla), BRESSOLA (Catalonha), DIWAN (Bretanha) e SEASKA (País Bascol), creèron : l’ISLRF - Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa qu’es cargat de la gestion dels mejans financièrs de la formacion iniciala dels regents e qu’es vengut un luòc de reflexions a l’entorn de las problematicas de l’ensenhament bilingüe en immersion. Es per aquò qu’ISLRF organiza un collòqui cada dos ans. Eskolim, estructura cargada de portar las reivindicacions d’un ensenhament de las lengas dichas regionalas per immersion als poders politics e al grand public.
APRENE, Establiment d’Ensenhament Superior Occitan
Ensenha la pedagogia de l’immersion lingüistica. Prepausa un cursus de 3 annadas de formacion. Los estudiants partejan de practicas professionalas en classa amb un regent, aprèstan las espròvas teoricas del concors de professor d’escòla. Seràn installats en qualitat de professor d’escòla titular dins una classa Calandreta.
Confederacion Calandreta. Ensenhament laïc immersiu occitan
Ostal d’Occitània . Espaci Jaume 1èr d’Aragon . 117 carrièra dels Estats Generals . 34000 MONTPELHIÈR . tel : 04 67 06 81 10
coordinatritz(at)calandreta.org - de remplaçar/remplacer (at) per/par @
La Confederacion Calandreta es afiliada a
l’ISLRF, l’Institut Supérieur des Langues de la République Française
Mencions legalas


c: text/html

text:
Raismes
Raismes es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ciutat situada al Nòrd de Valencianas amb un accès per la sortida Modèl:Sortida de la autoroute A23 , Raismes possedís, amb Sant-Amand-las-Aigas e Wallers, un grand bòsc dominat al sud pel terril de Sabatier, elevat de mai de 100 mètres.
Ville située au Nord de Valenciennes avec un accès par la sortie Modèl:Sortie de l'autoroute A23 , Raismes possède, avec Saint-Amand-les-Eaux et Wallers, une grande forêt dominée au sud par le terril de Sabatier, haut de plus de 100 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Cita de caça dels reis mérovingiens[1].
- La tèrra de Raismes i aguèt possedit per :
- los comtes d'Enaut,
- la emperaire germanique Henri VII del Sant-Empèri,
- lo rei Renascut d'Anjau ,
- Nicolas Rolin (cancelièr de Philippe lo Bon, pòrti de Bourgogne),
- la familha Cernay, èca.
[[Fila:Delsart 328 - RAISMES - La Station del Tramvia.JPG|vignette|Esquèrra|Voga de la ancian tramvia de Valencianas, #que desservit la vila de 1881 a 1964, a l'epòca de la tracció vapor]]
- Rendez-vous de chasse des rois mérovingiens[2].
- La terre de Raismes fut possédée par :
- les comtes de Hainaut,
- l'empereur germanique Henri VII du Saint-Empire,
- le roi René d'Anjou ,
- Nicolas Rolin (chancelier de Philippe le Bon, duc de Bourgogne),
- la famille Cernay, etc.
.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pagina 429- Estatistica archéologique del Departament del Nòrd - segond part- 1867- Librariá Quarré e Leleu a Lille, A. Durand 7 carrièra Cujas a París - arxiva del Harvard College Library - digitalizat per Google Books
- ↑ Page 429- Statistique archéologique du Département du Nord - seconde partie- 1867- Librairie Quarré et Leleu à Lille, A. Durand 7 rue Cujas à Paris - archive du Harvard College Library - numérisé par Google Books

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Burbach (Bas Ren)
Burbach en alemannisch (Burbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abandonats per los sieus abitants l'an 1527, Burbach e la siá annèxa Willer #èsser repeuplés l'an 1559, pels refugiats calvinistes venguts de Normandie e de Lorraine. Al cors del XVIIIe sègle, lo pòble, #qu'aperteniá alavetz als comtes de Nassau-Sarrewerden, a jogat un papièr de primièr plànol en l'istòria. #Arribar de còps meteis que la municipalitat #decidir de voler formar una republica independenta. En 1722, lo cònsol, Jean Marques, #èsser amb Dominique Striebel de Weyer lo un dels meneurs de la rebellion de las paysans. Abraham Bläss, Soldat de la Revolucion e futur fiscal de la municipalitat, #èsser lo primièr a i cantar la Marseillaise. Lo 24 d'octòbre de 1792, dels joves de Burbach se #retre amb aqueles de Schopperten e de Keskastel a Neusaawerden per bastionner Ebel, lo darrièr bailli dels princes de Nassau-Weilbourg, e o forçar a fugir a Alemanha ! Burbach #Èsser la primièra municipalitat del comtat a demandar lo sieu rattachement a la França revolucionària. Lo tilleul al centre del vilatge #ocupar un luòc fòrça important en la vida communale doncas que los òmes s'i amassava a l'entorn per prene las decisions los mai importants. A la prima, en lo moment de la nuèch de las mascas, servissiá egalament de ponch de regroupement a las carretes de fumiers desplaçadas pas las garnements del pòble.
Malgrat periòdes #negres e de las violéncias suscitadas per la preséncia de divèrsas religions, las desparièras confessions #provar de cohabitar plàcidament. En 1850, se dénombrait a Burbach : 294 luthériens, 199 reformats, 11 catòlicos e 11 israélites.
Abandonnés par ses habitants en 1527, Burbach et son annexe Willer furent repeuplés en 1559, par les réfugiés calvinistes venus de Normandie et de Lorraine. Au cours du XVIIIe siècle, le village, qui appartenait alors aux comtes de Nassau-Sarrewerden, a joué un rôle de premier plan dans l'histoire. Il arriva parfois même que la commune décida de vouloir former une république indépendante. En 1722, le maire, Jean Marquis, fut avec Dominique Striebel de Weyer l'un des meneurs de la rébellion des paysans. Abraham Bläss, soldat de la Révolution et futur procureur de la commune, fut le premier à y chanter la Marseillaise. Le 24 octobre 1792, des jeunes de Burbach se rendirent avec ceux de Schopperten et de Keskastel à Neusaawerden pour bastionner Ebel, le dernier bailli des princes de Nassau-Weilbourg, et le forcer à fuir en Allemagne ! Burbach fut la première commune du comté a demander son rattachement à la France révolutionnaire. Le tilleul au centre du village occupa une place très importante dans la vie communale puisque les hommes s'y réunissait autour pour prendre les decisions les plus importantes. Au printemps, lors de la nuit des sorcières, il servait également de point de regroupement aux charrettes de fumiers déplacées pas les garnements du village.
Malgré des périodes noires et des violences suscitées par la présence de plusieurs religions, les différentes confessions essayèrent de cohabiter paisiblement. En 1850, on dénombrait à Burbach : 294 luthériens, 199 réformés, 11 catholiques et 11 israélites.


text:
Larribarre-Sorhapürü
Larribarre-Sorhapürü en basco o Larribar-Sorhapuru en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei larribartar-sorhapürtar.
L'arriu de Bidosa que trauca la comuna.
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Behaskane-Laphizketa au nòrd
- Domesenh-Berrauta en Sola au nòrd-èst
- Sent Palai au nòrd-oèst
- Lohitzüne-Oihergi en Sola au sud-èst
- Uhart de Micse au sud-oèst
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Larribarre e Sorhapürü que s'unín en 1842 entà formar la comuna actuau.


text:
Califat de Còrdoa
Lo Califat de Còrdoa (arabi: ة قرطبة Khilāfat Qurṭuba) governèt la Peninsula Iberica (Al Andalús) e l'Africa del Nòrd a partir de la ciutat de Còrdoa, entre 929 e 1031. Aqueste periòde foguèt caracterizat per un succès remarcable dins lo comèrci e la cultura; fòrça cap d'òbra de l'Iberia islamica foguèron bastits durant aquel periòde, en particular la famosa Granda Mosqueta de Còrdoa. En genièr de 929, Abd-ar-Rahman III se proclamèt Califa (arabi: خليفة) de Còrdoa[1] a la plaça de son títol original d' Emir de Còrdoa (arabi: أمير قرطبة 'Amīr Qurṭuba). Abd-ar-Rahman III èra sòci de la dinastia omeia; la meteissa que teniá los títols d'Emir de Còrdoa dempuèi 756. Lo règne del califat es conegut per èsser l'apogèu de la preséncia musulmana dins la Peninsula Iberica. Lo califat s'esberlèt a causa de la guèrra civila (fitna) entre los descendants del darrièr califa legitim Hisham II e los successors del sieu primièr ministre (hayib) Al-Mansur. Lo califat existiguèt fins a 1031 quand, après d'annadas de luchas intèrnas, se fracturèt en mantun reialmes independents nomenats Taifas.[2]


text:
Principat d'Acaia
Lo Principat d'Acaia es un estat latin fondat après la Quatrena Crosada per Guilhèm de Champlitte entre 1205 e 1206 dins lo nòrd de Peloponés. La capitala foguèt installada a Andravida de 1205 a 1249 puei a Mistra fins a 1261. Lei senhors francs assaièron de compausar ambé la religion ortodòxa de lor populacion. En 1259, la desfacha de Pelagonia entraïnèt lo declin de la principat que gardèt son independéncia còntra lei Bizantins après una temptativa d'invasion entre 1263 e 1264. Puei, la principat passèt dins lo domeni de l'Ostau d'Angers après la disparicion dau darrier senhor d'Acaia. Pasmens, lo territòri foguèt rapidàment afeblit per de guèrras feodalas intèrnas e, en 1417, lei Bizantins aprofichèron la situacion per ne'n ocupar la màger part. Lo rèsta foguèt annexat per l'Empèri Otoman en 1460.


text:
Economia d'Albania
Albania es lo país ont a persistit mai lo regim comunista d'economia centralizada e estatizada d'Euròpa tota. L'economia del país es una de las pus pauras d'Euròpa, sus una basa centrada en l'agricultura e la mineracion, amb de grandas centralas siderurgicas, un comèrci exterior pauc desvolopat e d'infrastructuras deficientas. Lo país coneis de dificultats degudas a la transicion cap a l'economia de mercat. La creissença economica los darrièrs ans es estada en mejana 5% l'an, e l'inflacion trobès bassa e establa[1].
Lo govèrn a pres de mesuras per combatre los crimes violents e a adoptat recentament de mesuras per redusir l'economia informala e atraire los investiments[1]. L'economia es estimulada per lo pagament annal d'aperaquí 600 a 800 milions de dolars, venent subretot dels albaneses que demòran en Grècia e Itàlia. Aquesta ajuda compensa en partida lo deficit comercial.


text:
Empèri Assirian
L'Empèri Assirian èra un estat de Mesopotamia antica que son centre èra situat en Assiria. Se formèt a partir de la ciutat-estat d'Assur au sègle XIV avC. Après lo començament deis invasions aramèas e la mòrt de Teglath-Phasalar Ièr, conoguèt un periòde de declin. La restauracion de l'autoritat de l'empèri se debanèt a la fin dau sègle X avC durant lo rèine d'Adad-nerari II. Au sègle seguent, l'Empèri Assirian venguèt la poissança dominanta de Mesopotamia e capitèt de conquistar Egipte e Babilònia. Pasmens, la dominacion assiriana demorèt fòrça contestada e lei revòutas successivas afebliguèron pauc a pauc l'armada assiriana. A partir dau sègle VII avC, una tièra de guèrras civilas entre princes assirian agravèt lo problema e l'Empèri s'afondrèt finalament après una guèrra lònga còntra sei vesins en 609.


text:
1524
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1524 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra acomençada en 1523 entre lei K'iches e lei Kakchikels. Gràcias a l'aliança concluda ambé leis Espanhòus, lei Kakchikels aguèron l'avantatge. D'efècte, l'armada dei K'iches foguèt desfacha a la batalha de Quetzalteango per la cavalariá espanhòla. Après unei desfachas suplementàrias, deguèron laissar leis Espanhòus intrar dins sa capitala de Q'umarkaj onte lo rèi e la màger part de l'aristocracia foguèron capturats e cremats per lei venceires. Puei, la vila foguèt destrucha per leis Espanhòus. Dins lo rèsta dau Guatemala modèrne, lo conquistador organizèt d'atacas còntra lei Mames e sei vilas de Malacatán, de Huehuetenango e de Zaculeu. Aqueleis operacions permetèron d'obtenir la somission dei Maias dau sud en despiech de resisténcias isoladas que s'acabèron en 1527. Pasmens, la conquista dei ciutats maias deguèron s'arrestar en causa de la guèrra civila entre conquistadors. Dins lo rèsta de l'annada, Cortés establiguèt donc de relacions diplomaticas pacificas ambé Tayasal e Atalan. La segonda vila l'ajudèt còntra leis autrei conquistadors.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Ismail Ièr que foguèt remplaçat per son fiu Tahmasp Ièr.


text:
National socialist black metal
Lo National socialist black metal o NSBM qu'ei un sota genre deu black metal. Com lo nom ac ditz, las paraulas que hèn l'apologia deu nazisme. Au nivèu musicau, n'i a pas gran causa qui cambie deu black metal "classic".
De segur, aqueth estil qu'ei hòrt confidenciau, com la oï nazi. Parièr, lo grop de NSBM Seigneur Voland que s'ac virè per aver quauquas pajas sus eth dens magazines de metal "classics" e atau véner mei de discs que los autes.
Precisem tanben que hèra de grops de metal (Motörhead, Slayer, Venom, etc...) hèn referéncia a l'Alemanha nazi o a d'autes regims totalitaris (los regims islamics per Immortal Ayatollah, per exemple) shens adherir ad aqueras ideologias, pr'aquò. En efèit, dens un estil musicau qui parla de mort, d'opression e deu mau en generau, l'istòria deu sègle XX qu'ei un subjècte de paraulas de mau evitar. Cèrtas tematicas religadas au totalitarisme que son vadudas tòpoi : uei lo dia que seré de mau comptar lo nombre de grops o de cançons qui s'apèran o se son aperats Genocide, per exemple.
Mes enter la fascinacion inspiratora deus artistas e l'adesion ideologica, la termièra qu'ei esloisha e sustot de mau véder entau public. Vist qu'ei anticomerciau d'afirmà's clarament neonazi, que's podèm demandar si cèrtes grops n'an pas un messatge volontariament ambigú.


text:
Wisembach
Wisembach es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Wisembach A situat al pè del caulet de Sant-Ostal (772 mètres d'altitud) #que se llaura sus la Alsace, a 14 quilomètres de Sant-Dié sus la rota départementale 459 en connectant Sélestat a Nancy. Lo vilatge es acculé en una gargamèla, environada de nautors exceptuat a l'oèst ont se llaura sus la vallée de la Fave e la vallée de la Meurthe en portant cap a Sant-Dié.
La municipalitat ocupa l'anautita-vallée d'un jos-afluent de la Fave nomenat lo Blanc Ru. Qualques personas erudites, a Modèl:La s-, an prepausat una étymologie germanique séduisante, amb una simpla traduccion francesa del nom germanique del pòble, basada en la denominacion del pichon riu. Qualques observaires rapids dempuèi las nautors surplombant la vallée de la Fave obsèrvan que la part sommitale de la montanha, antany chaume pastorala, en amont del territòri communal apareis blanca. Las autras montanhas #que environnent lo caulet de Sant-Ostal sus la cadena de las Vòges an reflets bleutés, de còps mai o mens verdâtres o grises, mas pas ponch blanc. Sembla que l'anautita-vallée, la montanha o la chaume, probablament contiguë a la anciana vasta chaume de Legiguèsse, ajan #èsser qualificadas antany de blanca[1].
Desgraciadament, En detriment antany dels importants ligams dels abitants amb Sant-Ostal-a las-Minas, #qu'a gardat dempuèi la Modèl:S- una pichona minoritat germanique e protestante sortida de descendents de minèrs del comte de Ribeaupierre, lo toponyme es fòrça mai ancian e remonta a l'epòca gallo-romaine. La forma patoise Vouzèbè, la appellation Wissembaccum de la localité viscuda testificada en l'archiu de la Modèl:S- permeton pas donar una interpretacion d'aquel toponyme.
Sembla que lo vilatge medieval i aja ligat al vièlh camin en portant dins Sant-Ostal. Lo sieu ancienneté a provat en partida doncas qu'aquela via portava a una maladrerie, mai tard léproserie, dédiée a l'ostal-Madeleine, origina alunhada de la pichona vila de Sant-Ostal-a las-Minas. En consequéncia, lo ruisseau #que bassa del caulet podiá pas èsser qualificat #qu'amb l'adjectiu blanc.
Wisembach est située au pied du col de Sainte-Marie (772 mètres d'altitude) qui s'ouvre sur l'Alsace, à 14 kilomètres de Saint-Dié sur la route départementale 459 reliant Sélestat à Nancy. Le village est acculé dans une gorge, entourée de hauteurs excepté à l'ouest où elle s'ouvre sur la vallée de la Fave et la vallée de la Meurthe menant vers Saint-Dié.
La commune occupe la haute-vallée d'un sous-affluent de la Fave nommé le Blanc Ru. Quelques personnes érudites, au Modèl:S-, ont proposé une étymologie germanique séduisante, avec une simple traduction française du nom germanique du village, basée sur la dénomination de la petite rivière. Des observateurs attentifs depuis les hauteurs surplombant la vallée de la Fave remarquent que la partie sommitale de la montagne, autrefois chaume pastorale, en amont du territoire communal paraît blanche. Les autres montagnes qui environnent le col de Sainte-Marie sur la chaîne des Vosges ont des reflets bleutés, parfois plus ou moins verdâtres ou gris, mais non point blancs. Il semble que la haute-vallée, la montagne ou la chaume, probablement contiguë à l'ancienne vaste chaume de Lusse, aient été qualifiées autrefois de blanche[2].
Malheureusement, en dépit autrefois des importants liens des habitants avec Sainte-Marie-aux-Mines, qui a gardé depuis le Modèl:S- une petite minorité germanique et protestante issue de descendants de mineurs du comte de Ribeaupierre, le toponyme est beaucoup plus ancien et remonte à l'époque gallo-romaine. La forme patoise Vouzèbè, l'appellation Wissembaccum de la localité habitée attestée dans les archives du Modèl:S- ne permettent pas de donner une interprétation de ce toponyme.
Il semble que le village médiéval soit attaché au vieux chemin menant à Sainte-Marie. Son ancienneté est prouvée en partie puisque cette voie menait à une maladrerie, plus tard léproserie, dédiée à Marie-Madeleine, origine lointaine de la petite ville de Sainte-Marie-aux-Mines. En conséquence, le ruisseau qui descend du col ne pouvait être qualifié qu'avec l'adjectif blanc.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Wisembach A mencionat dempuèi la fondacion del monastèri de Jointures a Sant-Dié. Aquel monastèri en podent pas aculhir totes los discipols, sant Déodat (o Dieudonné) #far bastir una capèla a Wisembach #qu'el dédia a sant Barthélémy.
D'après Gravier, lo pòble de Wisembach (Weissenbach o ruisseau blanc) deu lo sieu nom a una colònia alemanda #que, arribada en lo val de Galileu per las gargamèlas de Sant Ostal-a las-Minas, se #fixar en aquel luòc. Près de Wisembach, existís una montanha coneguda anciennement jol nom de Woed, #qu'a #èsser francisé per la paraula varde. Es jos aquel nom que los ancians títols designan lo territòri de Wisembach e las siás dependéncias. Lo démembrement de 1594 designa la municipalitat aital: la tèrra de Wurde de Wuisembach, e mai bas : Wuisembach ont son los fonderies per las minas de la crotz.
Lo 2 de mai 1290, lo pòrti Transbordador #comprometre a Anselme, sire de Ribeaupierre, la guarda de Wisembach, lo sieu ban e en justícia, e lo sieu drech de peatge de beffroi per 560 francs que lo pòrti lududes deviá. Es dicha en aquelas cartas, que los òmes de la guarda de Wisembach devián lo cri en armas dempuèi las montanhas de Alsace fins a Beauregard, castèl a lo-dessus de Raon-l'Estapa. Existís encara de compromises de la tèrra de varde de Wisembach, lo un de 1381, l'autre de 1473.
Wisembach Èra çò cap de-luòc d'un doyenné del district de Sant-Dié, en comprenent los pòbles de Wisembach, Layegoutte, Manjars, Bonipaire, una part de Combrimont e Verpeillière, ont los afars èran de mortemain, de sòrta que quand un d'eles vendiá a defallir sens mainats, los sieus mòbles tornavan al domeni, quitament quand i aviá dels mainats paures #qu'aguèsson maridat, malgrat que lo un d'eles pas pas l'èra pas. Los abitants de la varde de Wisembach lor caliá annalament al domeni una talha de 54 francs. Cada nòu abitant pagava, per drech d'en primièr e de borgesiá, la soma de dètz francs. Mas s'aqueles nòus venguts épousaient de las filhas del luòc, pagavan pas mai que mitat del drech de borgesiá. Totes #çò que venián del vin pagavan 10 francs per an.
Sul ponch culminant de la montanha #que separa las Vòges del Alsace, lo pòrti Thiébaut aviá fa bastir, cap a la fin de la Modèl:S-, un castèl fòrt #que i li aviá donat a el lo nom de Châtel-sus-Faîte, e #que i aviá destinat a conténer las invasions e a protegir lo peatge. Aquel castèl a #èsser totalament destruit mas s'ignòra a quina epòca. Las darrièras rèstas del castèl an #èsser récupérés après la Revolucion per un abitant de Wisembach pel bastiment de lo sieu ostal.
A un quilomètre de Wisembach, sul camin #que condusís al Manjar, existissiá antany un pòble trucat Norbépaire. L'epòca de la siá destruccion es pas pas coneguda ; se preten solament #que #èsser, i a longtemps, arruïnat per un incendi. S'es trobat sus la siá localizacion un âtre de caminada.
Lo bastiment del torn de la glèisa de Wisembach remonta a la s-|XII|e}}. La nef e lo chœur an #èsser rebâtis en 1782, la nef pels abitants de la parròquia e lo chœur pel capítol de Sant-Dié, #que i aviá cargat de la mantenença d'aquela part de la glèisa a rason de las dîmes #que requectava a Wisembach. La tradicion fa remontar lo bastiment de la glèisa al temps de Charlemagne, cap a l'an 800. Lo anciana torn existís totjorn, mas la nef e lo chœur an #èsser reconstruits en 1779.
La comuna e las escòlas an #èsser bastits en 1848. En 1814, lo pòble #èsser rançonné per las armadas de passatge. En lo moment de la guèrra de 1870, los combats aguèron limitat, los Prussiens en avent pas pas manlevat lo caulet de Sant-Ostal.
Wisembach est mentionné dès la fondation du monastère de Jointures à Saint-Dié. Ce monastère ne pouvant accueillir tous les disciples, saint Déodat (ou Dieudonné) fit bâtir une chapelle à Wisembach qu'il dédia à saint Barthélémy.
D'après Gravier, le village de Wisembach (Weissenbach ou ruisseau blanc) doit son nom à une colonie allemande qui, arrivée dans le val de Galilée par les gorges de Sainte Marie-aux-Mines, se fixa dans ce lieu. Près de Wisembach, il existe une montagne connue anciennement sous le nom de Woed, qui a été francisé par le mot varde. C'est sous ce nom que les anciens titres désignent le territoire de Wisembach et ses dépendances. Le démembrement de 1594 désigne la commune ainsi: la terre de Wurde de Wuisembach, et plus bas : Wuisembach où sont les fonderies pour les mines de la croix.
Le 2 mai 1290, le duc Ferry engagea à Anselme, sire de Ribeaupierre, la garde de Wisembach, son ban et en justice, et son droit de péage de beffroi pour 560 francs que le duc lui devait. Il est dit dans ces lettres, que les hommes de la garde de Wisembach devaient le cri en armes depuis les montagnes d'Alsace jusqu'à Beauregard, château au-dessus de Raon-l'Étape. Il existe encore des engagements de la terre de varde de Wisembach, l'un de 1381, l'autre de 1473.
Wisembach était le chef-lieu d'un doyenné du district de Saint-Dié, comprenant les villages de Wisembach, Layegoutte, Repas, Bonipaire, une partie de Combrimont et Verpeillière, où les sujets étaient de mortemain, de sorte que lorsqu'un d'eux venait à décéder sans enfants, ses meubles revenaient au domaine, même lorsqu'il y avait des enfants pauvres qui fussent mariés, même si l'un d'eux ne ne l'était pas. Les habitants de la varde de Wisembach devaient annuellement au domaine une taille de 54 francs. Chaque nouvel habitant payait, pour droit d'entrée et de bourgeoisie, la somme de dix francs. Mais si ces nouveaux venus épousaient des filles du lieu, ils ne payaient que moitié du droit de bourgeoisie. Tous ceux qui vendaient du vin payaient 10 francs par an.
Sur le point culminant de la montagne qui sépare les Vosges de l'Alsace, le duc Thiébaut avait fait construire, vers la fin du Modèl:S-, un château fort auquel il avait donné le nom de Châtel-sur-Faîte, et qui était destiné à contenir les invasions et à protéger le péage. Ce château a été entièrement détruit mais on ignore à quelle époque. Les derniers débris du château ont été récupérés après la Révolution par un habitant de Wisembach pour la construction de sa maison.
À un kilomètre de Wisembach, sur le chemin qui conduit au Repas, il existait autrefois un village appelé Norbépaire. L'époque de sa destruction n'est pas connue ; on prétend seulement qu'il fut, il y a longtemps, ruiné par un incendie. On a trouvé sur son emplacement un âtre de cheminée.
La construction de la tour de l'église de Wisembach remonte au Modèl:S-. La nef et le chœur ont été rebâtis en 1782, la nef par les habitants de la paroisse et le chœur par le chapitre de Saint-Dié, qui était chargé de l'entretien de cette partie de l'église à raison des dîmes qu'il percevait à Wisembach. La tradition fait remonter la construction de l'église au temps de Charlemagne, vers l'an 800. L'ancienne tour existe toujours, mais la nef et le chœur ont été reconstruits en 1779.
La mairie et les écoles ont été construits en 1848. En 1814, le village fut rançonné par les armées de passage. Lors de la guerre de 1870, les combats furent limités, les Prussiens n'ayant pas emprunté le col de Sainte-Marie.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Poiriam tradusir per una forma dialectale archaïque wisembè, amb la ancià francés blanca #pujar(e)gne, amb l'alemand modèrn Weissberg o lo alsacien Weissenmatt.
- ↑ Nous pourrions traduire par une forme dialectale archaïque wisembè, avec l'ancien français blanche monta(i)gne, avec l'allemand moderne Weissberg ou l'alsacien Weissenmatt.


text:
Istòria de Lituània
Mencionada pel primièr còp lo 14 de febrièr de 1009, Lituània cresquèt fins a venir una nacion considerabla durant l'Edat Mejana. Se considèra que la data de constitucion de l'estat es la de la coronacion oficiala del rei Mindaugas, lo 6 de julhet de 1253 en la vila de Voruta (actuala Vilnius), que uniguèt los ducs lituans rivals en una nacion e estat. Lituània se transformèt en un reialme independent e multietnic qu'en la siá maximala extension, en lo sègle XV, ocupèt la màger part de l'Euròpa Orientala de la mar Baltica a la mar Negra. En 1385 s'uniguèt a la Polonha en union personala quand lo rei lituan Jogaila foguèt coronat rei de Polonha. En 1569, Polonha e Lituània avián format la Comunautat Polonesa-Lituaniana. Aquesta union se manten quitament la particion de Polonha en 1795, quand Lituània foguèt annexada a l'Empèri Rus.
Durant la Primièra Guèrra Mondiala, Alemanha ocupèt Lituània. Lo 16 de febrièr de 1918, lo país proclamèt son independéncia, aprèp la derrota de l'Empèri Rus. Son primièr president foguèt Antanas Smetona, entre lo 4 d'abril de 1919 e lo 19 de junh de 1920.
En acòrdi amb los pactes germanosovietics, en junh de 1940 las tropas de l'URSS ocupèron lo país. En agost d'aquel an, la Lituània venguèt una Republica federala de l'URSS. Foguèt ocupada pels alemands durant la Segonda Guèrra Mondiala. A la fin d'aquesta, faguèt tornarmai partida de l'URSS.
En 1988 se formèt lo Movement Lituanian per la Perestroika, que trionfèt a las eleccions de 1989 al Congrès dels Deputats de l'URSS. Aquel an se restabliguèt la lenga lituaniana coma lenga oficiala. En 1990 Vytautas Landsbergis foguèt elegit president, e proclamèt l'independéncia lo 3 de març de 1990. I aguèt una dura replica sovietica (ocupacion militara de Vilnius) que forcèt la suspension de la mitat (mai de 1990). Aprèp la temptativa de còp d'Estat en agost de 1991 a Moscòu, l'independéncia del país foguèt reconeguda internacionalament e acceptada per Moscòu.
29 de març de 2004: Membre de l'OTAN.
1èr de mai de 2004: Membre de l'UE.


text:
Perseguièr
Lo Perseguièr (Prunus persica (L.) Batsch) es una espècia d'arbre fruitièr de la familha dels Rosaceae, cultuvat per son fruch comestible, lo persec.
Sinonimes:
- Amygdalus persica L
- Persica platycarpa Decne. [= Prunus persica forma compressa]
- Persica vulgaris Mill. [= Prunus persica var. persica]
Somari
- 1 Istòria
- 2 Descripcion
- 3 Reparticion
- 4 Classificacion dels perseguièrs segon los caractèrs de lors fruchs
- 5 Cultura
- 6 Malautiás
- 7 Lo perseguièr dins la tradicion culturala d'Asia Orientala
- 8 Articles connèxes
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo perseguièr es un pichon arbre cultivat dempuèi l'Antiquitat dins lo bassin mediterranèu. Se basant sus la literatura classica, Hedrick[1] (1919) concluèt que lo perseguièr arribèt en Grècia al sègle IV AbC, venent Pèrsia. Pasmens, una descobèrta recenta de rèstas de persecs del sègle VII AbC, dons l'illa de Samos, indica que lo perseguièr seriá arribat de sègles abans[2].
Los Romans lo cultivèron a partir del sègle I AbC. A l'epòca de Plini lo Vièlh, los Romans cultivavan cinc varietats de perseguièrs que nomenavan malum persicum « poma de Pèrsia ». Lo ven del latin persicum. L'origina supausada de Pèrsia explica lo nom scientific donat per Linné, Prunus persica, « prunus de Perse ». Mas en realitat, lo perseguièr arribèt en Pèrsia per la Rota de la Seda venent de China.
Fòrça clòscs de persecs se trobèron sus de sites arqueologics chineses provant la consomacion de persecs dempuèi lo neolitic. Sus las escavacions d'Hemudu al Zhejiang de clòscs salvatges datant de 6000-7000 AbC, foguèron trobats[3]. E un site datant de la dinastia Shang (-1570, -1045) dins l'Hebei revelèt dos clòscs de persecs semblables a aqueles dels persecs cultivats. Fòrça d'autres foguèron descobèts dins las regions del sud de la China (Sichuan, Guizhou) dins lo periode pre-Qin (abans -221).
Pels escrichs, cal veire o primièr tèxte literari, lo Classic dels verses (shijing 詩經 o libre de las odas), compausat entre lo sègle VIII e III AbC, per trobar las primièras mencions del perseguièr[4] (tao 桃).
Al contrari, cap de caractèr conegut foguèt identificat[5] per designar lo perseguièr dins las primièras inscripcions oraculàrias sus òs (jiaguwen 甲骨文), nimai cap de caractèr su bronze (jinwen 金文编). Lo grafèma mai ancian es d'estil sigillari (zhuanwen 篆文), emplegat jos la dinastia dels Qin (-221, -206).
Aprèp de missions de terren de l'Acadèmia de las Scienças chinesa dins los ans 1973-1976, semblariá que lo Tibet e lo Gansu que los perseguièrs Prunus mira e P. kansuensis Rehd. son indigènas, devon èsser considerats coma un dels centres d'origina dels perseguièrs[6].
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo perseguièr es un arbre fruchièr de rusca lissa, naut de 2 a 7 mètres, de portada desplegada e de creissença aviada.
Sas fuèlhas caducas acuminadas son verd franc e exalan una leugièra odor d'amètla. Son longas de 8 a 15 centimètres sus 2 o 3 centimètres de larg.
Sas flors rosas apareisson abans las fuèlhas a la fin de l'ivèrn o al començament de prima, veire en estiu per las varietats mai tardivas . Sont ermafroditas, de cinc petalas, vint a vint e cinc etaminas. Lo perseguièr es una espècia d'autogamia preferenciala, amb 5 % de fecondadions allogamas observadas en condicions naturalas[7]. Las autofecondacions sont aisidas de realizar.
Lo fruch, nomenat « persec », subretot consomat fresc, es una drupa subretot esferica.
Reparticion[modificar | modificar la font]
Alara qu'es originari de China, lo perseguièr existís pas mai vertadièrament a l'estat salvatge[8].
Lo perseguièr es cultivat per sos fruchs o per l'ornament dins las regions temperadas o subtropicalas.
Classificacion dels perseguièrs segon los caractèrs de lors fruchs[modificar | modificar la font]
Fruch de pèl borilhosa[modificar | modificar la font]
Lo Prunus persica var. persica (L.) Batsch dona de persecs de pèl borilhosa.
Fruch de pèl lisa[modificar | modificar la font]
Lo Prunus persica var. nucipersica (Suckow) C. Schneider dona de fruchs de pèl lisa.
Persec plat[modificar | modificar la font]
La varietat de persec plat, Prunus persica (L.) Batsch forma compressa (Loudon) Rehder, foguèt selectionat en China.
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo perseguièr a una tendéncia non apicala, es a dire que lors d'una poda, buta puslèu de la basa. Es malaisit de los cultivar en pòt se se lo torna pas a metre en plana tèrra regularament per que tornan prendre de vigor.
Lo perseguièr es cultivat o de plan vent, coma dins las vinhas d'Euròpa, o en paredada.
La culhida manuala dels persecs se fa l'estiu; los fruchs, fragils, son leu plaçat en cambra freda.
La multiplicacion se fa per semanada o per multiplicacion vegetativa. Se pòt utilizar coma pòrta empèut, segon lo tipe de sol,
Qualques varietats coma lo "persec de vinha" o la "reina dels vergièrs" se multiplican fidèlament per semenada. Lo persec fructifica generalament vèrs l'edat de 7 ans e pòt produire de fruchs pendent 15 a 20 ans.
Malautiás[modificar | modificar la font]
Lo perseguièr es sovent sensible a la bofiga del perseguièr que se pòt tractar al bolit bordalés. Pasmens existís de varietats resistentas[9].
Es tanben sensible a l'oïdium, a Cydia molesta, e d'autres pesolhs: Myzus persicae, Myzus varians, Brachycaudus prunicola, Hyalopterus pruni e Brachycaudus persicae.
Lo peritèl gris, (Peritelus sphaeroides) e lo fillòb, (Phyllobius oblongus), atacan las fuèlhas. Fin finala, la pichina minosa del perseguièr (Anarsia lineatella) ataca los joves brots e los fruchs. Lo Thrips del perseguièr (Thrips meridionalis) ataca las flors.
Lo perseguièr dins la tradicion culturala d'Asia Orientala[modificar | modificar la font]
Dins lo monde chinés, existís gaire de fruch amb una tan forta carga simbolica que lo persec.
- Dins la tradicion Taoïsta, lo persec es un simbòl d'immortalitat. Seguent una anciana legenda, la Reina Maira de l'Oèst (Xiwangmu) aviá dins son vergièr de perseguièrs que florissavan totes los 3000 ans e que produisián de persecs podent donar l'immortalitat a aqueles que los consomavan. La mencion mai anciana d'aquel recit[10] se tròba dins lo Bowu zhi 博物志, de Zhang Hua 张华 (232-300), un poèta del sègle III.
Mas es subretot mercé al celèbre roman fantastic del sègle XVI, Lo Viatge en Occident, Xiyouji, qu'aquela legenda venguèt fòrça populara dins tota l'Asia Orientala. Las aventuras del Monin, Sun Wukong, coneguèron de multiple adaptacions al teatre, a l'Opèra de Pequin e a la television, lo cinèma, la benda dessenhada e los mangas. Los episòdis mai celèbres son aqueles que vola los perseguièrs d'immortalitat e que se fa convidar jos una falsa identitat a un grand banquet que la Reina Maire d'Occident aviá organizat per far manjar los persecs plats (pán táo 蟠桃) als Immortals.
Lo dieu de la Longevitat (Shòushen 寿神, o Lao Shouxing 老寿星) es representat coma d'un vielh cau tenent un persec dins sa man esquèrra.
- Tradicionalament, la fusta de perseguièr èra dotada del poder extraordinari de rebutar los demònis.
Una fòrça anciana costuma populara, venet de l'epòca dels Zhou, ditz que per l'an novèl, se penjará de cada costat de la pòrta de dintrada, doas postarèl de fusta de perseguièr (taofu 桃符) calligraficada del nom de las divinitats protectriças de las pòrtas, Shentu et Yulei, (神荼, 郁垒). Los postarèls avián la proprietat d'alunhar los esperits marrits (bìxié 辟邪). Mai tard, jos la dinastia Song (960-1279), los postarèls foguèron replçat per doas bendas de papièrs roges calligraficat amb de senténcias parallèlas (对联 duìlián,o chunlian 春联) propiciatòrias.
Los sagèls qu'utizavan los capelan taoïstas per estampar èran d'abituda de fusta de perseguièr. Utilizavan tanben d'espasa de la meteissa fusta per caçar los demònis[11]. Per s'aparar dels gènis marrits, se fabricava de flèchas de fusta de perseguièrs, un arquièr lançava dins totas las direccions, o qu'èran simplament penjada sul berç de l'enfant (Doré[12] , 1912).
Èra de costuma, per l'an novèl (Chūnjié 春节, en China, Fèsta del Tèt, al Vietnam) d'ornar l'ostal amb un ram de perseguièr, per caçar los demònis.
Aquela cresénças que demòran fina a l'epòca modèrna venon de l'Antiquitat, perque se tròba de traças dins fòrça obratges classics coma lo Classic dels rites(禮記 - Liji[13]), dins Zhuāngzǐ 庄子 (-369,-286), dins la literatura pòst-Han plan segur mas tanben dins la granda farmacopèa del sègle XVI, Bencao gangmu (本草綱目[14]).
- Dins la cultura chinesa, las flors del perseguièr son associadas a l'amor. En China del Nòrd, los perseguièrs florisson en febrièr, a l'epòca de l'an nòu e a l'epòca favorita dels mariadatge. Per la Fèsta de la Prima, se dispausa de flors de perseguièrs per portar astra en amor. La flor del perseguièr es comparada al polit tench de las filhas joves e simboliza la mòvia.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Sturtevant's edible plants of the World; Hedrick U.P.; ed: Dover Publication; 1919- 1972 (nòva edicion
- ↑ id=zo(en)Domestication of Plants in the Old World: The Origin and Spread of Cultivated Plants in West Asia, Europe, and the Nile Valley; Daniel Zohary, Maria Hopf; ed:Oxford University Press, USA; 2011
- ↑ id=layne(en)The peach: botany, production and uses; Desmond R Layne and D Bassi; ed: CABI; 2008}}
- ↑ 桃之夭夭,灼灼其華.
之子于歸,宜其家室
Lo perseguièr, coma buta plan!
que son nombrosas, sas flors!
La filha va se maridar: Cal que siam marit e femna! (Granet wengu)
- ↑ R. Sears
- ↑ id=layne
- ↑ id=dore
- ↑ Flora of China http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200010618 Amygdalus persica]]
- ↑ (fr)Varietats de perseguièr resistentas a la bofiga del perseguièr.
- ↑ (en)Taoism and the art of China; Stephen Little, Shawn Eichman; University of California Press; 2000
- ↑ 用桃木剑降妖伏魔 sus la Wikipedia chinesa
- ↑ (fr)Recherches sur les superstitions en Chine; Henri Doré; Imprimerie de la Mission catholique à l’orphelinat de T’ou-sé-wé, Chang-hai; 1912; p.DORE
- ↑ « Quand lo rei onora de sa preséncia las funeralhas d'un de sos ministres, seguís lo masc amb una escoba de fusta de perseguièr.君臨臣喪,以巫祝桃茢執戈 »
- ↑ Li Shizhen perpetua la tradicion afirmissent « Lo perseguièr a un gost amar e una odor desagradable, es perque pòt rebutar las influéncias néfastas “桃味辛气恶,故能厌邪气” » Parla aqui segurament del gost e de l’odor de la fusta del perseguièr e non d'aqueles del persec qu'es parfumat.


text:
Païsatge dins la nèbla
Païsatge dins la nèbla (Toπιo σtnv Ouιxλn, Topio stin omikli...) es un filme de Theo Angelopoulos realizat en 1988.
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Voula e lo siu fraire Alexandros vénon cada jorn a la gara d'Atenas per s'agachar partir los trens.D'un jorn pr'aquò decidisson de ne prene un... Sens argent nimai papièrs daissan lo lor ostal per se n'anar veire lo lor paire que pas jamai lo coneguèron e que segon çò ne diguèt la lor maire viu endacòm en Alemanha...
Ne poirem puèi seguir la lor trevança en per Grècia tota, de rescontres en rescontres e de trens en trens.... fins que n'abasten eles al cap del lor sòmi que venguèt lo nòstre, batèc apuèi batèc, visual e musical, lo lor grand baticòr vital.
Generic[modificar | modificar la font]
còla tecnica[modificar | modificar la font]
- assistent realizator: Takis Katselis
- engenhaire del son: Marinos Athanasopoulos
- maquilhatge: Stella Votsou
Interprèts e personatges[modificar | modificar la font]
- Michalis Zeke : Alexandros
- Tania Palaiologou: Voula
- Stratos Tzortzoglou: Orestes
- Vasilis Kolovos: lo camionaire
- Ilias Logothetis : Gavianòla
- Mihalis Giannatos: lo cap de gara
...
Analisi[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
- ... " A la debuta, n'èra tot Caòs... a la debuta n'èra tot caòs... E puèi i aguèt la Lutz... " ...
- ... " Aguèssi cridat, qual m'auriá ausit d'a l'Armada dels Àngels "...
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
-
- 1988: Prèmi CICAE[1]
- 1988: Prèmi OCIC[2]
- 1988: Prèmi Pasinetti [3]
- 1988: Prèmi Sapienza Università di Roma
- 1988: Prèmi Sergio Trasatti
- 1988: Prèmi Felix del melhor filme europèu
- 1988: Hugo d'Aur a la melhora mesa en scèna del Festenal de Chicago
- 1989: Prèmi Interfilme del Forum del Nòu Cinèma a la Berlinale
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Discografia[modificar | modificar la font]
- Eleni Karaindrou: Music for films... EMC Records 1429
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 1070 documents sus YouTube en picar coma clau Landscape in the Mist
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Decernit per la Confederacion Internacionala del Cinèma d'Art e Ensag...
- ↑ ... International Catholical Organization for Cinema and Audiovisual...
- ↑ Decernit pel Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani...


text:
Referendum d'autodeterminacion de Catalonha
Lo referendum d'autodeterminacion de Catalonha (en catalan: Referèndum d'autodeterminació de Catalunya, en espanhòu: Referéndum de autodeterminación de Cataluña) es un referendum d'independéncia que se deu celebrar lo 9 de novembre de 2014. La data e la question de la consulta foguèron anonciadas pel President de la Generalitat de Catalonha, Artur Mas, lo 12 de decembre de 2013 amb lo supòrt dels grops parlamentaris de Convergéncia e Union, Esquèrra Republicana de Catalonha, Iniciativa per Catalonha Verds - Esquèrra Unida e Alternativa e Candidatura d'Unitat Populara, çò que representa 87 dels 135 deputats que compta lo Parlament de Catalonha. La data causida coincidís amb lo 25en anniversari de la casuda del Mur de Berlín.
Lo referendum s'articula a l'entorn de doas questions, definidas pr'aquò oficialament coma una question dividida en doas parts: "Volètz que Catalonha siá un Estat?" e "En cas afirmatiu, volètz qu'aqueste Estat siá independent?", çò que dona als votaires tres possibilitats: una responsa negativa qu'implica la volontat de demorar dins l'estat espanhòl, una responsa negativa a la segonda part que pròna una solucion federalista, valent a dire la tresena via defensada per Josep Antoni Duran i Lleida mentre que sonque las doas responsas afirmativas, conegudas popularament coma "síisí", son favorablas a una independéncia de l'estat espanhòl.
Somari
- 1 Antecedents
- 2 L'acòrd sul referèndum
- 3 Aprèp d'anonciar lo referèndum
- 4 Referéncias
Antecedents[modificar | modificar la font]
Lo sentiment independentista ocupava una plaça pro minoritària dins la societat catalana fins a 2009.
De 2009 a 2012: iniciativas localas e manifestacion "Som una nació. Nosaltres decidim"[modificar | modificar la font]
Durant las annadas 2009 e 2010 se celebrèron de consultas sus l'independéncia de Catalonha dins mantuna localitat catalana, sens qu'aguèssen un pes oficial. S'obtenguèt alara una majoritat bèla de vòts favorables a l'independéncia.
Se prononcièron tanben dins aqueste sens entre 2012 e 2013 a l'entorn de 200 municipilitats catalanas que durant de sessions plenàrias aprovèron de se declarar territòri catalan liure. Lo sentiment independentista anèt en créisser e capitanejat per l'ANC s'organizèt una manifestacion prevista pel mes de setembre de 2012.
2012: la manifestacion "Catalonha, nòu estat d'Euròpa" e las eleccions[modificar | modificar la font]
L'11 de setembre de 2012 se debanèt una manifestacion importanta istoricament a Barcelona qu'aguèt coma eslogan "Catalunya, nou estat d'Europa". L'eveniment capitèt d'amassar entre 1 e 1,5 milions de personas que se declarèron en favor de l'independéncia del Principat de Catalonha. Aquel succès d'assisténcia marquèt un moment clau e un ponch d'inflexion dins l'evolucion de la situacion politica catalana e tanben un catalizador dels eveniments ulteriors coma per exemple la Via Catalana.
L'acòrd sul referèndum[modificar | modificar la font]
Aprèp d'anonciar lo referèndum[modificar | modificar la font]
Aprèp que foguèssen estadas anonciadas la data e las questions del referendum, se metèron en plaça divèrses movements e mai de questionaments sus la formulacion d'aqueste.
La(s) question(s) del referendum[modificar | modificar la font]
Inicialament èron arribadas mantunas possibilitats de questions per aqueste referendum. La causida finala foguèt criticada per la CUP que pr'aquò ratifiquèt las questions unanimament lo 21 de decembre de 2013 en manifestar a l'encòp sa volontat de las cambiar.
La polemica del percentatge[modificar | modificar la font]
Segon lo jornal Ara [1] lo meteis jorn de la decision del referendum, lo president Mas demandèt d'ajornar lo debat a prepaus dels percentatges que permetrián de ganhar, çò que laissa presagiar que i deurà aver un autre acòrd ulteriorament entre los partits catalans.
Pr'aquò l'endeman de l'acòrd, la secretària generala d'ERC, Marta Rovira, anoncièt que bastariá que l'opcion de doble sí ganhèsse amb un 51%, siá aperaquí 26% del total, per ganhar l'independéncia[2].
Lo 14 de decembre, un dels jornals de Catalonha El Periódico publiquèt un sondatge que disiá que se lo referendum se celebrèsse sulpic, a basa de calculs criptics, los vòts independentistas arribarián pas a 50% e que serián finalament de 44,1% contra 36,2% que serián contra la secession[3].
Las pressions e menaças del PP[modificar | modificar la font]
Lo 6 de genièr de 2014, la dirigenta de la representacion catalana del PP, Alicia Sánchez-Camacho, anoncièt que las comunas dirigidas per aqueste partit fornirián pas las donadas de populacion localas que devon servir a establir la lista dels votaires. A l'encòp demandèt als socialistas de far la meteissa causa mas sa demanda foguèt pas seguida manca pel cònsol de Tarragona, Josep Fèlix Ballesteros qu'anoncièt sa decision lo 8 del meteis mes. Qualques jorns mai tard dins aquesta vila, lo 10 de genièr, l'artista Jill Love se liguèt las mans e se metèt una saca sul cap per manifestar la desaprovacion d'aquesta decision.
La peticion a l'Estat espanhòl[modificar | modificar la font]
Lo dijòus 16 de genièr lo Parlament de Catalonha votèt una peticion pel Congrés dels deputats per tal que la Generalitat de Catalonha poguèsse realizar lo referèndum sus l'independéncia. La demanda foguèt aprovada amb 87 sufragis favorables que totalizavan los membres de CiU, ERC e ICV-EUiA (84 deputats) e mai tres figuras del PSC: Joan Ignasi Elena, Núria Ventura e Marina Geli, çò qu'agreugèt la crisi al sen de la federacion catalana del partit socialista. La CUP, amb sos 3 deputats, s'abstenguèt coma o aviá anonciat que considera que conven pas de demanar un permés al Govèrn d'Espanha per far lo referendum. Votèron contra los representants del PP, de Ciudadanos e lo demai dels membres del PSC, valent a dire un total de 47 personas.


text:
Taula
Una taula es un mòble fach d'un panèl orizontal sostengut en general per quatre pès, e qu'es utilizat per manjar, per escriure, per jogar ... Lo mai sovent son fachas de fusta, mas se troban tanben de taulas de plastic, de pèira o de tot autre material. Son generalament utilizadas amb de cadièras per s'assetar a l'entorn de la taula.
En foncion del seu usatge,se pòdon distinguir diferent tipes de taula, per exemple:
- taula de manjar
- taula de trabalh
- taula de jòcs
- taula d'orientacion
- taula de nuèit
- taula de mesclatge (musica)...


text:
Charles Messier
Charles Messier (Badonviller, 26 de junh de 1730 – París, 12 d'abriu de 1817) foguèt un astronòm francés, cercador de cometas. Ne'n trobèt 20 entre 1760 e 1801, de còps ambé Pierre Méchain e Alexis Bouvard, e n'estudièt 44. Uèi, es subretot celèbre per son catalòg d'objèctes d'aspècte difús realizat entre 1774 e 1781 per ajudar lei cercadors de cometas. D'efèct, aqueu catalòg es fòrça util e popular per lei presaires car regropa d'objèctes podent èsser observats ambé de gemèlas o un pichon telescòpi.


text:
Districte de l'Eixample
L'Eixample es un dels 10 districtes de la vila de Barcelona. Compren los quartièrs de la Dreta de l'Eixample, l'Antiga e Nova Esquerra de l'Eixample, Sant Antoni, la Sagrada Família e el Fort Pienc. Sorgiguèt al sègle XIX, après l'esmolinament de las muralles (1854-1856) e l'expansion de la vila. Compren un territòri de 7,46 km² ont vivon 262 485 abitants (segon lo cens de 2005), çò que ne fa lo districte pus poblat de la vila.
Inicialament, l'Aishamplatge se bastiguèt en seguint lo Pla Cerdà. L'engenhaire Ildefons Cerdà dessenhèt un quartièr quadriculat, amb illas octogonalas de cantonadas troncadas e amb amples espacis per pedons e jardins interiors. En la practica, lo projècte original de Cerdà se modifiquèt substancialament.
Lo Carrat d'aur (Quadrat d'or en catalan) es la zòna de l'Aishamplatge de Barcelona situada a l'entorn de la Passejada de Gràcia e delimitada per la carrièra Aribau a esquèrra e la Passejada de Sant Joan a drecha, limitat per la Diagonala dins la part superiora qu'a forma de carrat e acuèlh un ric patrimòni arquitectonic.


text:
Le Poët-en-Percip
Le Poët-en-Percip (Le Poët-en-Percip en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Poët-en-Percip a situat a 14 km a l'èst de Buis-los-Baronnies (cap de-luòc del costat). La municipalitat lo mai prèp èst La Ròca-sus-lo-Buis a 10 km.
Le Poët-en-Percip Poët-en-Percip est situé à 14 km à l'est de Buis-les-Baronnies (chef-lieu du canton). La commune la plus proche est La Roche-sur-le-Buis à 10 km.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana capitala istorica de las Baronnies.
- Residéncia de Madama Percipia a la mièja edat.
- Lo 27 d'octòbre de 1972, un Fairchild C-119 Flying Boxcar del USAF s'esclafa sul territòri de la municipalitat en aucint los sieus 5 ocupants[1].
- Ancienne capitale historique des Baronnies.
- Résidence de Dame Percipia au moyen âge.
- Le 27 octobre 1972, un Fairchild C-119 Flying Boxcar de l'USAF s'écrase sur le territoire de la commune tuant ses 5 occupants[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:PDFPaul Mathevet, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 20 de febrièr de 2012
- ↑ Modèl:PDFPaul Mathevet, « Espionnage dans le ciel de la Vallée du Rhône », janvier 2010. Consultat lo 20 février 2012


text:
Le Gast
Le Gast en normand ( Le Gast en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es al sud-oèst del Bocage virois, al sud de la bòsc de Sant-Sever. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al sud-oèst de Sant-Sever-Calvados, a Unitat|14|km {{}} al sud-es de Villedieu-las-Padenas e a Unitat|18|km {{}} a l'oèst de Vire.
La municipalitat a traversat per la Sienne, #que l'aiga n'a aspirat en aval de la retenuda del Gast (barrage del Gast).
Lo ponch en culminant (347/348 m) se situa a l'èst, entre luòcs-diches los Crières e lo Hamel de Nautor. La quòta d'Unitat|346|m {{}} es egalament arribada a per un tuc vesin al sud. Lo ponch mai bas (202 m) correspond a la sortida de #lo sieu del territòri, al nòrd-oèst. La municipalitat es bocagère e forestala.
-
Lo Gast-Mapa de Cassini.png
Mapa de Cassini en representant la municipalitat del Gast (dintratz 1761 e 1767)
-
Lo Gast-Mapa de Cassini 2.png
Mapa de Cassini en representant la municipalitat del Gast e las municipalitats vesinas (dintratz 1761 e 1767)
La commune est au sud-ouest du Bocage virois, au sud de la forêt de Saint-Sever. Son bourg est à 6 km au sud-ouest de Saint-Sever-Calvados, à 14 km au sud-est de Villedieu-les-Poêles et à 18 km à l'ouest de Vire.
La commune est traversée par la Sienne, dont l'eau est pompée en aval de la retenue du Gast (barrage du Gast).
Le point culminant (347/348 m) se situe à l'est, entre lieux-dits les Crières et le Hamel de Haut. La cote de 346 m est également atteinte par une colline voisine au sud. Le point le plus bas (202 m) correspond à la sortie de la Sienne du territoire, au nord-ouest. La commune est bocagère et forestière.
-
Carte de Cassini représentant la commune du Gast (entre 1761 et 1767)
-
Carte de Cassini représentant la commune du Gast et les communes voisines (entre 1761 et 1767)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, la parròquia del Gast dépendait del diocèse de Coutances, del archidiaconé del Val de Vire e del doyenné de Montbray.
En 1790, pendent lo periòde revolucionari, Lo Gast aperten al costat de Sant-Sever-Calvados, district de Vire, departament del Calvados.
En 1794, la municipalitat del Gast se @dénommer Lo Gost e aquerís la siá denominacion actuala en 1801 (bulletin de las leis)[3].
Sous l'Ancien Régime, la paroisse du Gast dépendait du diocèse de Coutances, de l’archidiaconé du Val de Vire et du doyenné de Montbray.
En 1790, durant la période révolutionnaire, Le Gast appartient au canton de Saint-Sever-Calvados, district de Vire, département du Calvados.
En 1794, la commune du Gast se dénomme Le Gust et acquiert sa dénomination actuelle en 1801 (bulletin des lois)[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ 3,0 3,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo {{{datecons}}}


text:
1897
Aquesta pagina concernís l'an 1897 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 29 d'agost - Primièr congrès sionista en Basilèa, Soïssa.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Acomençament de la construccion dau camin de fèrre franco-etiopian entre Jiboti e Addis Abeba e creacion d'un obrador dins la capitala permetent de batre dirèctament sus lo territòri etiopian lo moneda novèla adoptada en 1894. Aquò fasiá partida de la politica de modernizacion dau país acomençat per lo negus Menelik II. Dins lo sud e l'èst, acceleracion de la politica d'expansion militara. D'efècte, après la guèrra còntra Itàlia, lo negus Menelik II èra desirós de conquistar lo maximom de territòris periferics per alunchar lei poissanças colonialas dau centre d'Etiopia. En particular, leis armadas etiopianas conquistèron e annexèron lo Reiaume de Kaffa (fin dei combats lo 11 de setembre).
Kaffa[modificar | modificar la font]
Invasion dau reaiume per doas armadas etiopianas sostengudas per lei fòrças dau Reiaume de Jimma. Lo rèi Gaki Sherocho (1890-1897) assaièt de resistir mai foguèt capturat après quauquei mes de combats (11 de setembre) marcant la fin de l'independéncia dau Reiaume.
Mond[modificar | modificar la font]
- 12 d'octobre - Inauguracion de la vila de Belo Horizonte, en Brasil.
Arts[modificar | modificar la font]
- 18 de mai - Publicacion de la novella Dracula de Bram Stoker.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 11 de julhet - Començament de l'expedicion de Salomon August Andrée a l'Artic en un balon d'idrogèn. En octobre Andrée e l'altres membres moriguèron en un accident.
Armament[modificar | modificar la font]
Adopcion dau premier canon de campanha modèrne (lo canon de 75 modèl 1897 francés) equipat d'un fren de reculament permetent d'immobilizar la pèça d'artilhariá sus sa posicion pendent lo tir. En Índia, l'armada britanica realizèt divèrseis assais de tirs de balas Dum-Dum. Aquelei municions son fòrça eficaças. Dins aquò, entraïnan de bleçaduras orriblas e foguèron enebidas tre 1899 — mesura totjorn mai ò mens[1] respectada per totei lei país.
Energia[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau motor Diesel per l'engenhaire Rudolf Diesel (1858-1913). Fòrça adaptat ai capacitats e ai besonhs de l'industria ò dei veïculs, aqueu motor prenguèt una importància majora tre son invencion. Autra invencion importanta regardant lo desvolopament dei motors, lo premier radiator permetent de refrejar un motor d'un biais eficaç foguèt concebut per l'engenhaire alemand Wilhelm Maybach (1846-1929).
En Califòrnia, acomençament de la premiera esplecha de petròli sosmarin.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de dos trabalhs importants per lo desvolopament de la teoria atomica per lo Francés Jean Perrin (1870-1942) — que rececèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1926 — e lo Britanic Joseph Thomson (1856-1940) — que rececèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1906. Permetèron de descubrir l'indivisibilitat de l'atòm e l'existéncia de l'electron (supausada dempuei 1875 per Thomson).
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau premier vaccin còntra la pèsta bubonica per lo mètge rus Waldemar Haffkine (1860-1930).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Pola Negri, actritz polonesa (m. 1987)
- 4 de febrièr - Ludwig Erhard, cancelièr d'Alemanha Occidentala (m. 1977)
- 10 de febrièr - John Franklin Enders, scientific american, Prèmi Nobel en fisiologia o medicina (m. 1985)
- 8 de març - Josep Pla i Casadevall, escrivan catalan (m. 1981)
- 24 de març - Wilhelm Reich, psiquiatra alemand (m. 1957)
- 4 d'abril - John Lionel Kotelawala, primièr ministre de Sri Lanka (m. 1980)
- 23 d'abril - Lester B. Pearson, òme politic canadian, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1972)
- 23 d'abril - Pixinguinha, compositor e musician brasilièr (m. 1973)
- 10 de mai - Einar Gerhardsen, primièr ministre de Norvègia (m. 1987)
- 17 de mai - Odd Hassel, quimista norvegian, Prèmi Nobel (m. 1981)
- 18 de mai - Frank Capra, realizator american (m. 1991)
- 27 de mai - John Cockcroft, fisician anglés, Prèmi Nobel (m. 1967)
- 12 de junh - Anthony Eden, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1977)
- 13 de junh - Paavo Nurmi, atlèta finés (m. 1973)
- 16 de junh - Georg Wittig, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1987)
- 19 de junh - Moe Howard, actor de comèdias american (m. 1975)
- 19 de junh - Cyril Norman Hinshelwood, quimista britanic, Prèmi Nobel (m. 1967)
- 9 de julhet - Joan Casso, escrivan, traductor e poèta occitan (m. 1986)
- 20 de julhet - Tadeus Reichstein, quimista polonés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1996)
- 11 d'agost - Enid Blyton, escrivana britanica (m. 1968)
- 20 d'agost - Tarjei Vesaas, escrivan norvegian (m. 1970)
- 26 d'agost - Yun Bo-seon, president de la Corèa del Sud (m. 1990)
- 8 de setembre - Juan Natalicio González, president de Paraguai (m. 1966)
- 12 de setembre - Irène Joliot-Curie, scientifica francesa, Prèmi Nobel en fisica (m. 1956)
- 20 de setembre - Humberto de Alencar Castello Branco, president de Brasil (m. 1967)
- 25 de setembre - William Faulkner, escrivan american, Prèmi Nobel de literatura (m. 1962)
- 26 de setembre - Papa Pau VI (m. 1978)
- 3 d'octobre - Louis Aragon, poèta e novellista francés (m. 1982)
- 15 d'octobre - Johannes Sikkar, òme politic estonian, primièr ministre en exili (m. 1960)
- 29 d'octobre - Joseph Goebbels, ministre del 3e Reich (m. 1945)
- 9 de novembre - Ronald George Wreyford Norrish, quimista britanic, Prèmi Nobel (m. 1978)
- 18 de novembre - Patrick Maynard Stuart Blackett, Fisician britanic, Prèmi Nobel (m. 1974)
- 26 de novembre - Luis Batlle Berres, president d'Uruguai (m. 1964)
- 3 de decembre - André Marie, primièr ministre de la Republica Francesa (m. 1974)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Antòni Bigòt, poèta occitan (n. 1825)
- 21 de febrièr - Vastin Lespin, filològ bearnés (n. 1817)
- 30 de genièr - Robert Themptander, primièr ministre de Suècia (n. 1844)
- 14 de març - Pedro de Aycinena y Piñol, president de Guatemala (n. 1802)
- 3 d'abril - Johannes Brahms, compositor classic alemand (n. 1833)
- 12 de mai - Minna Canth, escrivana e jornalista finesa (n. 1844)
- 8 d'agost - Antonio Cánovas del Castillo, primièr ministre d'Espanha (n. 1828)
- 25 d'agost - Juan Idiarte Borda, president d'Uruguai (n. 1844)
- 9 d'octobre - Jan Heemskerk, primièr ministre dels Païses Basses (n. 1818)
- 16 de decembre - Anfós Daudet, escrivan provençau (n.1840)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Un nombre limitat de balas Dum-Dum foguèt probablament utilizat entre 1899 e 1902 durant la Guèrra dei Boers e plusors municions modèrnas d'origina occidentala ò sovietica s'aprochan de son foncionament dins certanei situacions.


text:
1713
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1713 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Ièr que fuguèt remplaçat per Frederic Guilhèm Ièr.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Acabament de la bastida de la glèisa de Lideta Mariyam a Gondar mostrant l'estabilizacion politica dins la capitala etiopiana dempuei lo començament dau rèine de Yostos (1711-1716). En revènge, lo poder dau negus en fòra de la vila demorava febla.


text:
Nebulosa de l'Agla
La nebulosa de l'Agla o Messier 16 o NGC 6611 és un estelum dobèrt dins la constellacion de la Sèrp, descobèrt per De Chéseaux en 1746. Charles Messier l'apondèt a son catalòg en 1764.
L'estelum es associat amb una nebulosa d'emission difusa catalogada coma IC 4703. Aquela region qu'es lo formèn de las estelas se tròban a una distància de 7000 annadas lutz. L'estelum se compausa d'estelas joves blavas de l'espèctre de tipe O e B nascudas dins la nebulosa de l'Agla e qu'ionizan lo gas de la quita nebulosa. La region centrala de la nebulosa mòstra una arquitectura fòrça bèla en forma de colomnas conegudas coma los « Pilars de la creacion » (Pillars of Creation) d'una longor de l'òrdre de tres annadas lutz de largor ont naisson las estelas de l'estelum. Aquela region se tròba a una distància d'entre 5500 e 7000 annadas lutz segon las fonts.
Sa magnitud de la benda B (filtre blau) es egala a 6,58, sa magnitud de la benda V (filtre verd) es egala a 6,0; per mejan del telescòpi lo pargue grisenc revela una forma definida.
De sa velocitat radiala, 18 00 km/s, se dedutz que s'alunha de la Tèrra a mai de 64 800 km/h: aquela velocitat es causada per la combinason de la velocitat orbitala del Solelh (a l'entorn del nuclèu de la Via Lactèa) e aquela de la quita Tèrra.
Observacion[modificar | modificar la font]
Amb gemèls la nebulosa a una aparéncia de pargue onte se pòdon veire una desena d'estelas. Amb un telescòpi de 200 mm equipat amb un filtre interferencial se pòt veire pus aisidament lo contorn de la nebulosa. Amb de grands telescòpis la vision dels pilars de la creacion es espectaclosa.
-
Los tres « Pilars de la creacion » vistes pel Telescòpi espacial Hubble (1995)
-
-


text:
Linha 4 del Mètro de Barcelona
La Linha 4 o linha jauna del Mètro de Barcelona foguèt inaugurada en 1974, mas se poiriá considerar la segonda linha en ancianetat, amassa amb la Linha 1, que lo tram entre Passeig de Gràcia e Jaume I foguèt inaugurat en 1926 coma ramal de Grand Mètro de Barcelona actual Linha 3.
Lo traçat de la linha es de dobla via sosterranha, los talhièrs e los garatges se tròban a Via Júlia e al Triangle ferroviari e a de ligams de servici amb la Linha 5 a Maragall, amb la Linha 11 a Trinitat Nova, e la Linha 3 a Passeig de Gràcia. Circulan a l'ora d'ara de trens de la sèria 2100 e 9000.
La L4 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 1999, malgrat que perdèt lo darrièr tram entre la Pau e Pep Ventura en 2002 que s'apondèt a la Linha 2, per se considerar una connexion mai rapida entre lo centre de Barcelona e Badalona. Es en bastiment e gaireben plan acabada l'òbra del tram entre la Pau e Sagrera-Meridiana en passant per Sagrera-TAV, malgrat que se possibla que momentanèament utilize lo tunèl la Linha 9 per poder avançar la siá inauguracion.


text:
Universitat de Varsòvia
L'Universitat de Varsòvia (en polonés: Uniwersytet Warszawski) es l'universitat mai granda e prestigiosa de Polonha.
Istòria[modificar | modificar la font]
1816-1831[modificar | modificar la font]
L'Universitat Reiala de Varsòvia foguèt fondada en 1816, quand la particion de Polonha alunhèt Varsòvia dels centres academics mai ancians e importants de Cracòvia. L'Escòla de Dreit e l'Escòla de Medecina se bastiguèron bèl primièr dins lo Ducat de Varsòvia. En 1816 Alexandre I permetèt a las autoritats polonesas de crear una universitat, faita de cinc facultats: Dreit e Administracion, Medecina, Filosofia, Teologia e Arts e Umanitats. Lèu l'Universitat cresquèt e lo nombre d'estudiants pugèt fins a 800 e lo de professors arribèt a 50.
Çaquelà, coma los estudiants e professors participèron a l'Insurreccion de Novembre de 1830, l'Universitat foguèt tancada per las autoritats russas.


text:
Gelvécourt-et-Adompt
Gelvécourt-et-Adompt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a format de la reünion de dos pichons caserius traversats pel Illon, un afluent del Madon.
La commune est formée de la réunion de deux petits hameaux traversés par l'Illon, un affluent du Madon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los dos caserius, Gelvécourt e Adompt, an conegut recorreguts de còps desparièrs fins a la siá fusion entre 1791 e 1794.
Adompt, Avises Domus, #que lo nom n'a remembrat en un títol de 1305, a mencionat a divèrsas recuperacions en tèxtes ancians. Lo ban de Adompt, bailliage de Darney, s'estendiá sus Gelvécourt e Begnécourt. La glèisa paroissiale situada a Adompt remonta a la s-|XII|e}} e es dédiée a sant Martin.
Gelvécourt, Escriu de còps Gélucourt, dépendait del marquisat de Vila-sus-Illon.
De 1790 a l'an IX, Gelvécourt e Adompt #far partida del costat de Valfroicourt.
Les deux hameaux, Gelvécourt et Adompt, ont connu des parcours parfois différents jusqu'à leur fusion entre 1791 et 1794.
Adompt, Adonis Domus, dont le nom est rappelé dans un titre de 1305, est mentionné à plusieurs reprises dans des textes anciens. Le ban d’Adompt, bailliage de Darney, s’étendait sur Gelvécourt et Begnécourt. L’église paroissiale située à Adompt remonte au Modèl:S- et est dédiée à saint Martin.
Gelvécourt, parfois écrit Gélucourt, dépendait du marquisat de Ville-sur-Illon.
De 1790 à l’an IX, Gelvécourt et Adompt fit partie du canton de Valfroicourt.


text:
Beaucourt-en-Santerre
Boucourt-in-Santérre en picard ( Beaucourt-en-Santerre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard del Santerre, situat a 25 km al sud-es de Amians e desservi per la RD 934, rota importanta en connectant Amians a Noyon.
Village picard du Santerre, situé à 25 km au sud-est d'Amiens et desservi par la RD 934, route importante reliant Amiens à Noyon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un vicus romain se trobava sus l'espaci situat entre Beaucourt, Mézières e Fresnoy-en-Cauçada, la longitud de la Via Agrippa, via romaine en connectant Lugdunum (Lion) a Portus Itius (Boulogne-sus-Mar) per Augusta Suessionum (Soissons) e Samarobriva (Amians)[1].
Lo vilatge a #èsser dévasté pendent divèrsas batalhas de la Primièra Guèrra mondiala, #çò qu'a motivat la siá cita a l'òrdre de l'armada en setembre 1919[1].
Un vicus romain se trouvait sur l'espace situé entre Beaucourt, Mézières et Fresnoy-en-Chaussée, le long de la Via Agrippa, voie romaine reliant Lugdunum (Lyon) à Portus Itius (Boulogne-sur-Mer) par Augusta Suessionum (Soissons) et Samarobriva (Amiens)[1].
Le village a été dévasté pendant plusieurs batailles de la Première Guerre mondiale, ce qui a motivé sa citation à l'ordre de l'armée en septembre 1919[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Site.


text:
Cadena de las Cascadas
La cadena de las Cascadas (en anglés Cascade Range o Cascade Mountains) es una cadena de montanhas que s'estend sus la còsta oèst de l'America del Nòrd, entre los estats de Califòrnia, d'Oregon e l'Estat de Washington als Estats Units e la província de Colómbia Britanica en Canadà. Compren una part de l'arc volcanic de las Cascadas en particular los volcans del mont Rainier, trescòl de la cadena amb 4 392 mètres que domina la vila de Seattle, e del mont Saint Helens que dintrèt en erupcion en 1980. Aquest arc volcanic, totjorn actiu, comencèt sa formacion fa 36 millions d'ans en seguida de la subduccion de la placa Juan de Fuca jos la placa nòrd americana. Los risques ligats al volcanisme i demoran importants.
Lo flume Columbia constituís la principala discontinuitat topografica de la cadena e la travèrsa d'èst en oèst, son bacin cobrisssent una granda part de sos pendisses. Lo relèu orientat del nòrd al sud opausa una empacha a las influéncias oceanicas doças e umidas vengudas de l'ocean Pacific. Amb l'altitud, las precipitacions importantas se traduison per des quantitats de nèu considerablas, coma al mont Baker, qu'alimenta lo pus grand systèma glaciari dels Estats Units fòra Alaska. Sul penjal oriental de la cadena, las precipitacions son fòrça mens importantas e lo clima es continental amb d'escarts pus grand de temperaturas jornalièrs e sasonièrs.
La cadena es poblada dempuèi al mens 11 000 ans pels los amerindians que desvolopèron nombroses mites e legendas suls volcans. Los europèus la descobriguèron cap a la fin del sègle XVIII. foguèt batejada durant l'expedicion de Lewis e Clark, en 1806, amor dels rajòls presents dins la gòrja del riu Columbia.


text:
Papoa-Nòva Guinèa
Papoa-Nòva Guinèa, es un país d'Oceania, qu'ocupa la mitat èst de l'illa de Nòva Guinèa e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn. (lo parçan oèst de l'illa nomenat Nòva Guinèa Occidentala es format per doas províncias indonesianas (Papoa e Papoa Occidentala). Es situada al sud-oèst de l'Ocean Pacific, dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma Melanesia.
La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es Port Moresby.
Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de 850 lengas e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas.
Lo gentilici es papó. [1]
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Papoa-Nòva Guinèa
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ masculin & femenin...


text:
Tuberculòsi
La tuberculòsi (abreviacion TB per tubercle bacillus) es una malautiá infecciosa comuna, qu'es de còps mortala, causada per una micobacteria, mai que mai Mycobacterium tuberculosis [1]. La tuberculòsi ataca generalament los palmons mas pòt tanben afectar lo sistèma nerviós central, lo sistèma linfatic, lo sistèma circulatòri, lo sistèma genitourinari, lo sistèma gastrointestinal, los òsses, las articulacions, e de còps la pèl. D'autras micobacterias coma Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti, e Mycobacterium microti provòcan tanben la tuberculòsi, mas aquestas espècias son mens comunas.
Los simptòmas tipics de la tuberculòsi son una tos cronica amb expectoracion de sang, escupinha, fèbre, sudacion, e pèrda de pes. L'infeccion d'autres organs provòca una longa tièra de simptòmas. Lo diagnostic es basat sus la radiologia, lo tèst a la tuberculina, los tèsts sanguins, l'examen microscopic e la cultura microbiologica dels fluids del còrs. Lo tractament es malaisit e necessita l'utilizacion d'antibiotics. Las resisténcias als antibiotics son un problèma de mai en mai important. La prevencion repausa sus las ràdios dels palmons e la vaccinacion, generalament amb lo Bacil Calmette-Guérin (vaccin BCG).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson; & Mitchell, Richard N. (2007). Robbins Basic Pathology (8th ed.). Saunders Elsevier. pp. 516-522 ISBN 978-1-4160-2973-1


text:
La Remuée
La Remuée es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es a 8 Km del pont de Tancarville, 18Km del pont de Normandie, e 20 Km del Havre qu'aquel pichon vilatge de normandie se tròba es doncas pro prèp del autoroute A29.
C'est à 8 Km du pont de Tancarville, 18Km du pont de Normandie, et 20 Km du Havre que ce petit village de normandie se trouve il est donc assez proche de l'autoroute A29.


text:
Lombards
Los Lombards o Langobards (latin: Langobardī, Italian: Longobardi), èran un pòble germanic que fondèt un reialme en Itàlia entre 568 e 774.
L'istorian lombard Pau lo Diague escriguèt dins Historia Langobardorum que los lombard davalavan d'una pichona tribú, nomenada Winnili[1] que demorava pel sud d'Escandinàvia[2] (Scadanan) abans d'emigrar per trapar de tèrras nòvas. Al sègle Ièr formèron una part dels Sueus o Suevis, dins lo nòrd d'Alemanha. A la fin del sègle V partiguèron per una zona que coincidís amb l'Àustria modèrna al nòrd de Danubi, que i sometèron los eruls e pus tard combatèron sovent los Gepids. Lo rei lombard Audoïn vencèt lo cap gepid Thurisind en 551 o 552; son successor Alboïn destrusiguèt benlèu los gepids a la Batalha de Asfeld en 567.
Après la victòria, Alboîn decidiguèt de menar son póble en Itàlia, que s'èra estada fortament despoblada après la longa Guèrra gotica (535–554) entre l'Empèri Bizantin e lo Reialme Ostrogotic. Los lombards foguèron rejonh per nombroses saxons, eruls, gepids, bulgars, turingians, e ostrogòts, e l'invasion d'Itàlia encontrèt pas gaire resisténcia. A la fin de 569 avián ja conquistat totas las vilas majoras a nòrd del riu Pò levat Pavia, que caiguèt en 572. Dins lo meteis temps, ocupèron per part lo centre e lo sud d'Itàlia. Establiguèron un reialme Lombard en Itàlia, pus tard nomenat Regnum Italicum ("Reialme d'Itàlia"), qu'atenhèt son apogèa al sègle VIII amb lo rei Liutprand. En 774, lo reialme foguèt conquistat per lo rei franc Carlesmanhe e integrat dins son empèri. Pr'aquò, los nòbles lombard contunhèron de dirigir d'unas parts de la peninsula entrò lo sègle Xi quora foguèron conquistats pels Normands e aponduts als contat de Sicília. Son eretatge es vesedor dins l'apelacion regionala Lombardia.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Priester, 16. From the Old Germanic Winnan, meaning "fighting", "winning".
- ↑ Harrison, D.; Svensson, K. (2007). Vikingaliv Fälth & Hässler, Värnamo. ISBN 978-91-27-35725-9 p. 74


text:
Economia de l'Eqüator
L'economia de Eqüator es l'ochena pus granda d'America Latina après las de Brasil, Mexic, Argentina, Colómbia, Veneçuèla, Peró e Chile.
L'economia eqüatoriana a presentat una fòrta e contunhada creissença en los darrièrs ans, en atenhent, entre unes autres, aver pas dintrat en recession durant la crisi economica globala de 2009, malgrat pas aver moneda pròpria.[3] Lo país adoptèt lo dolar american coma moneda en març de 2000.
Lo país es fòrça en dependent de las siás resèrvas de petròli, responsables per mai que mitat de las exportacions e aperaquí 2/5 de las rendas del sector public en los darrièrs ans.[1] Dempuèi l'an 2007 se donèt un cambiament de direccion en la politica economica, en pagant tot lo deute amb lo FMI e en s'aluenhant de las siás imposicions que limitavan la despensa publica dins lo país.[4] Èra tal la submission a aquel organisme qu'aviá una estança entièra dins del Banc Central de l'Eqüator, dempuèi ont susvelhava l'economia nacionala, e pagava quitament pas arrendament.[5] Après la renegociacion reüsida de la deute extèrne, Eqüator concentrèt los sieus esfòrces a diversificar la siá mairitz energetica, pagar l'enòrme deute social e aumentar l'inversion publica en infrastructuras: idroelectricas, rotas, aeropòrts, espitals, collègis, èca.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 CIA, « The World Factbook » Consultat lo 29 d'abril de 2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html
- ↑ CEPAL: Estudio económico de América Latina y el Caribe 2009-2010
- ↑ FMI alerta a Ecuador que no incremente gasto público al 2006
- ↑ El Fondo Monetario Internacional se va del Banco Central antes del plazo


text:
Guèrra dels Sièis Jorns
La Guèrra dels Sièis Jorns (var.Guerra deus Sheis Dias ; Guèrra dei Sièis Jorns) (ebrieu: מלחמת ששת הימים, Milhemet Sheshet Ha Yamim; arabi: النكسة, an-Naksah) se debanèt entre lo 5 e lo 10 de junh de 1967, entre Israèl e los estats vesins: d'Egipte (sonat a aquesta epòca Republica Aràbia Unida), Jordania, e Siria. Aprèp una passa de relacions tibadas entre Israèl e sos vesins, la guèrra comencèt quand Israèl lancèt una ataca aeriana surpresa contre las fòrças aràbias. Lo resultat ne foguèt una victòria israeliana rapida e decisiva. Israèl prenguèt lo contraròtle efectiu de la Faissa de Gaza e de la Peninsula de Sinai a Egipte, e de Cisjordania e Jerusalèm Èst a Jordania, e lo Plan de Golan a Siria. Las opinions son devesidas per saupre se l'ataca d'Israèl èra un acte d'agression o de defensa preventiva.


text:
Lac Baikal
Lo lac Baikal (en rus Oзepo Бaйkaл = Ozero Baikal) o lac Baigal (en mongòl Бaйraл Hyyp = Baigal nuur) es un lac d'origina tectonica, localizat dins lo sud de Siberia, en Russia, entre la region d'Irkutsk al nord-oèst e Boriatia al sud-èst, prèp d'Irkutsk. Son nom deriva del tatar Bai-Kul - « lac ric ». Es tanben conegut coma l'Uèlh blau de Siberia o La Pèrla d'Asia per la qualitat de sas aigas, qu'èran demest las melhoras de la planeta mas que subisson actualament una pollucion.
Amb 31 494 km² de superfícia, 636 km de long, 80 km de larg e 1637 m de fonsor, es lo mai grand dels lacs d'aiga doça d'Asia e lo pus prigond del mond entièr. Conten 23 000 km³ d'aiga, çò qu'equival a 20% de l'aiga doça de tota la planeta. Dins la tradicion russa, lo lac es sonat mar, e dins las lengas boriata e mongòla es sonat Dalai-Nor, « la mar sacrada ».
S'estima que la formacion del lac Baikal data de fa 25 a 30 milions d'annadas, siá un dels lacs mai ancians en tèrme d'istòria geologica. Demest los grands lacs de nautas latituds, es l'unic qu'a pas vist sos sediments afectats pels glacièrs continentals. Las investigacions de sediments fachas dins las annadas 1990 pròvan una relacion estrecha amb las variacions climaticas pendent los 250 000 darrièrs ans. S'espèra de recercas mai detalhadas. Se totes los sediments èran extrachs, lo lac auriá 9 km de fonsor.
Lo lac es totalament enrodat de montanhas e conten 22 illas pichonas, que la màger, Olkhon, fa 72 km de long. Aperaquí 300 cors d'aiga se getan dins lo lac. Los pus importants son: Selenga, qu'es tanben la font de partida de la contaminacion del Baikal, Chikoy, Khiloh, Uda, Barguzin e Naut Angara; l'aiga raja fòra del lac per una soleta via, lo fluvi d'Angara.
Lo fons del lac es a 1285 m jol nivèl de la mar, siá la fenda continentala mai prigonda de la Tèrra. Son volum — 23 000 km³ — es aproximativament equivalent al volum total dels cinc Grands Lacs Nòrd-Americans, siá gaireben 20% del total de las resèrvas d'aiga doça de la planeta.
Lo Baikal es un lac de fenda jove. La fenda s'alarga d'aperaquí dos centimètres per an. La zona de la falha es sismicament activa: i a de fonts d'aigas termalas dins l'airal e de tèrratremols se produsisson cada an.
Pauc de lacs se pòdon comparar amb lo Baikal en tèrmes de biodiversitat. Quicòm coma 852 espècias e 233 varietats d'algas, e mai de 1550 espècias animalas abitan a l'entorn del lac, que fòrça son endemicas, inclús la famosa fòca del Baikal (Phoca sibirica), l'unic mamifèr del lac.
Lo Baikal es reconegut per sas aigas lindas. L'establiment d'una estacion de tractament de pulpa de fusta e cellulòsa dins l'extrèm sud del lac, originalament planificada en 1957, provoquèt de protestacions silenciosas e un revelh ecologic dins la classa educada de Russia, mas pas dins la burocracia sovietica. Ça que la, la dita estacion contunha de polluir las aigas del Baikal. L'impacte d'aquela contaminacion del Baikal e d'autras afluéncias similaras es estudiat annalament per l'Institut Tahoe Baikal; un programa d'escambis entre scientifics e estudiants dels EUA, Russia e Mongolia foguèt lançat en 1989.
Lo lac Baikal èra fòrça pauc conegut fins a la construccion de la linha del trin transiberian qu'enròda lo lac amb 200 ponts e 33 tunels. Dins las annadas (1896–1902), una expedicion idrografica menada per F.K. Drizhenko produsiguèt lo primièr atlàs detalhat de las prigondors del Baikal.
Vida silvèstra[modificar | modificar la font]
Lo Lac Baikal arruca 1085 espècias de plantas e 1550 espècias e varietats animalas. Mai de 60% dels animals son endemics; de 52 espècias de peisses, 27 son endemicas.
Cal senhalar una sosespècia del peis omul (Coregonus autumnalis migratorius), qu'es pescat, fumat e vendut dins totes los mercats a l'entorn del lac. Per fòrça viatjaires del trin transiberian, comprar d'omul fumat es una de las ocupacions de la longa traversada.
Lo Baikal es tanben l'unic abitat de la fòca del Baikal.
Orses e cèrvis son caçats sus las còstas del Baikal.
Curiositats[modificar | modificar la font]
La fonsor del lac Baikal es tan granda qu'amb son aiga se podriá aigar tota la tèrra amb un jaç de 3 cm.


text:
Volmerange-les-Mines
Volmerange-les-Mines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mercés a una cuerta pénétration en territòri francés dels camins de fèrre luxembourgeois, Volmerange-las-Minas e mai se comuna francesa a la particularité d'aver sus sòl una estacion estrangièra, #qu'es desservie unicament per las CFL, amb la tarification de las CFL.
Grâce à une courte pénétration en territoire français des chemins de fer luxembourgeois, Volmerange-les-Mines bien que commune française a la particularité d'avoir sur sol une gare étrangère, qui est desservie uniquement par les CFL, avec la tarification des CFL.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon cèrts autors, lo nom de la municipalitat i auriá designat a l'origina lo domeni o lo fief d'un cèrt Volcmarus, lo suffixe franc "ing" o "ingen"[1] En indicant n'efièch la possession. Volcmarus-ingen O Volcmar-ingen, en donant Wollmeringen n'alemand e Volmerange en francés, seriá doncas bastit coma Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) #qu'a donat Lothringen n'alemand e Lorraine en francés.
Lo problèma d'aquela interpretacion resulta en lo fach que çò de mès d'ancian document relatiu a la localité (Charte imperiala de Otton II datada de 980) presenta indéniablement la localité jos la orthographe "Vualanbrega". Malaisit d'i legir Volcmar(vos) ! En una interpretacion en ingen, Vualanbrega pòt s'inclinar en benefici de Walah(ber). N'efièch es constant que la "W" "germain" passa al "Vist" de contunh a la "G" "latina" (Aital Wilhelm pòt venir Vuillaume abans de desbocar a Guillaume... E Vualanbrega muter en Garmerange (1239) e èsser retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange èca. A anotar que la "r" rodada a un ponch de articulation prèp de "l", #çò qu'explica los transitam observables a aquel nivèl. Per en un autre luòc, se pòt considerar que la désinence en angel (o ingen) procedís aicí d'una atraccion paronymique inherent a l'abondància de las "ingen" en las localités vesinas. Brega Pòt èsser interpretat Briga (fortalesa en celte). Lo nom de la localité poiriá quitament resultar d'una tautologie d'un "Vallum" latin e d'un "Briga" celte. Lo debat rèsta dobèrta...
Ancians domenis del abbaye de Sant-Denis de París, amb prieuré, Volmerange e Kanfen avián mes jos la proteccion dels ducs de Lorraine. En 1531, lo abbaye reial vend los sieus bens a Bernard de Elz, senhors de Ottange. Als Eltz succedisson los Hunolstein. En 1777, la distincion de Volmerange s'inscriu dins lo comtat de Ottange. Ancian fief luxembourgeois, Volmerange passarà jos obédience francesa n'aplicacion del tractat dels Pirenèus (1659). Amb lo tractat de Frankfurt, Volmerange (Wollmeringen) a annexat de drech a l'Alemanha, de 1870 a 1918. N'aplicacion del tractat de Versailles, la localité redevient francesa.
N'en octòbre 1939, e per una durada de près d'un an, la populacion de Volmerange a deslotjat al posterior de la linha Maginot, en Lorraine mas tanben e sustot en los departaments de la Viena, lo Calvados, lo Adorna aital coma en Bourgogne. En mai e junh 1940, de violentes combats opausan Alemands e de Franceses. Lo deputat Félix GRAT a aucit al combat al luòc-dich Hetschenberg.
En 1940, la region a ocupat (annexion en fach) per l'Alemanda nazie e aquel pendent 5 ans aperaquí. A la Desliurança Volmerange repassi en lo giron francés. Lo francique, lenga vernaculaire del Nòrd-Mosellan, present dels particularités locales. Aital, lo lengatge dels volmerangeois se distinguís d'aquel de los sieus vesins (vocabulari, expressions especificas, diphtongues èca.). A survécu a las divèrsas annexem, malgrat las accions repressivas portadas per l'escòla de la Republica, lo Diktat prussien e lo regim nazi. De memòria d'òme, quitament pendent los annexem, a Volmerange, s'a totjorn parlat lo francique local, e aquel tant dins l'ostal, #que dins la carrièra... Levat de l'escòla.
Lo essor démographique de la municipalitat es consecutiva a l'arribada massiva d'obrièrs alemands, luxembourgeois, italians e polonais, contractats en las espleitacions localas de minaré de fèrre.
Selon certains auteurs, le nom de la commune aurait désigné à l'origine le domaine ou le fief d'un certain Volcmarus, le suffixe franc "ing" ou "ingen"[2] indiquant en effet la possession. Volcmarus-ingen ou Volcmar-ingen, donnant Wollmeringen en allemand et Volmerange en français, serait donc construit comme Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) qui a donné Lothringen en allemand et Lorraine en français.
Le problème de cette interprétation résulte dans le fait que le plus ancien document relatif à la localité (Charte impériale d'Otton II datée de 980) présente indéniablement la localité sous l'orthographe "Vualanbrega". Difficile d'y lire Volcmar(us) ! Dans une interprétation en ingen, Vualanbrega peut s'incliner au profit de Walah(ber). En effet il est constant que le "W" "germain" passe au "Vu" puis au "G" "latin" (Ainsi Wilhelm peut devenir Vuillaume avant d'aboutir à Guillaume... et Vualanbrega muter en Garmerange (1239) et être retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange etc. À noter que le "r" roulé a un point d'articulation proche de "l", ce qui explique les transitions observables à ce niveau. Par ailleurs, on peut considérer que la désinence en ange (ou ingen) procède ici d'une attraction paronymique inhérente à l'abondance des "ingen" dans les localités voisines. Brega peut être interprété Briga (forteresse en celte). Le nom de la localité pourrait même résulter d'une tautologie d'un "Vallum" latin et d'un "Briga" celte. Le débat reste ouvert...
Anciens domaines de l'abbaye de Saint-Denis de Paris, avec prieuré, Volmerange et Kanfen étaient placés sous la protection des ducs de Lorraine. En 1531, l'abbaye royale vend ses biens à Bernard d'Elz, seigneurs d'Ottange. Aux Eltz succèdent les Hunolstein. En 1777, la seigneurie de Volmerange s'inscrit dans le comté d'Ottange. Ancien fief luxembourgeois, Volmerange passera sous obédience française en application du traité des Pyrénées (1659). Avec le traité de Francfort, Volmerange (Wollmeringen) est annexé de droit à l'Allemagne, de 1870 à 1918. En application du traité de Versailles, la localité redevient française.
En octobre 1939, et pour une durée de près d'un an, la population de Volmerange est évacuée à l'arrière de la ligne Maginot, en Lorraine mais aussi et surtout dans les départements de la Vienne, le Calvados, l'Orne ainsi qu'en Bourgogne. En mai et juin 1940, de violents combats opposent Allemands et Français. Le député Félix GRAT est tué au combat au lieu-dit Hetschenberg.
En 1940, la région est occupée (annexion de fait) par l'Allemagne nazie et ce pendant 5 ans environ. À la Libération Volmerange repasse dans le giron français. Le francique, langue vernaculaire du Nòrd-Mosellan, présente des particularités locales. Ainsi, le langage des volmerangeois se distingue de celui de ses voisins (vocabulaire, expressions spécifiques, diphtongues etc.). Il a survécu aux diverses annexions, malgré les actions répressives menées par l'école de la République, le Diktat prussien et le régime nazi. De mémoire d'homme, même pendant les annexions, à Volmerange, on a toujours parlé le francique local, et ce tant à la maison, que dans la rue... sauf à l'école.
L'essor démographique de la commune est consécutive à l'arrivée massive d'ouvriers allemands, luxembourgeois, italiens et polonais, embauchés dans les exploitations locales de minerai de fer.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Consultar (fr)Toponymie francesa en lo cas del suffixe -angel.
- ↑ Consulter (fr)Toponymie française à propos du suffixe -ange.