text:
Perros-Guirec
Perroz-Gireg en breton ( Perros-Guirec en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Sentier dels douaniers, sul luòc protegit dels landes de Ploumanac'h, voreja la celèbra còsta de granit ròsa, érodée dempuèi près de 300 milions d'ans, #qu'ofrís un païsatge surnaturel de chaos granitiques a las formas insolitas, en s'estendent sus près d'unitat|9|km {{}}.
La vila compren tres plajas principalas. Aquela de Trestraou es ensoleillée. S'i tròban lo casino e lo Palai dels congrèsses, ont an sovent luòc de las exposicions. Es d'aquela plaja #que s'embarca per visitar las Sèt-Islas #que la environnent, que # « l'Isla als Ausèls » (l'isla Rouzig), inhabitée, mas ont residisson entre el goélands e fòls de Bassan. La plaja de Trestrignel es mai batuda pels vents. Pro sauvatge, #çò que fa lo sieu encant, es cossí dintrada al bas d'una còsta, e a vorejat per la punta del Castèl, promontori rocós de la nautor #que se'n pòt aprofechar d'una vista panoramique sus las islas, sustot sus l' isla Tomé (#que fa pas pas partida Sèt-Islas). La plaja de Sant-Guirec se situa per çò qu'es d'ela en lo bourg de Ploumanac'h, la longitud del sentier dels douaniers ; es doncas una halte facila per tot randonneur l'estiu. Cara siá sus una pichona isla se lèva lo Castell de Costaérès.
Lo pòrt de la vila a dotat d'una conca a ondada e acuèlh tanben plan los marines pescadors que los plaisanciers. Una conca de rétention d'aiga jouxtant la conca a ondada, lo Linkin, anciennement conca de caça[1], a #èsser transformat n'airal d'activitats nàutiques (escolara o touristique, segon l'estacion).
Le Sentier des douaniers, sur le site protégé des landes de Ploumanac'h, borde la célèbre côte de granit rose, érodée depuis près de 300 millions d'années, qui offre un paysage surnaturel de chaos granitiques aux formes insolites, s'étendant sur près de 9 km.
La ville comprend trois plages principales. Celle de Trestraou est ensoleillée. S'y trouvent le casino et le Palais des congrès, où ont souvent lieu des expositions. C'est de cette plage qu'on embarque pour visiter les Sept-Îles qui l'environnent, parmi lesquelles « l'Île aux Oiseaux » (l'île Rouzig), inhabitée, mais où résident goélands et fous de Bassan. La plage de Trestrignel est davantage battue par les vents. Assez sauvage, ce qui fait son charme, elle est comme encaissée au bas d'une côte, et est bordée par la pointe du Château, promontoire rocheux du haut duquel on peut profiter d'une vue panoramique sur les îles, notamment sur l'île Tomé (qui ne fait pas partie des Sept-Îles). La plage de Saint-Guirec se situe quant à elle dans le bourg de Ploumanac'h, le long du sentier des douaniers ; elle est donc une halte facile pour tout randonneur l'été. Face à elle sur une petite île se dresse le Château de Costaérès.
Le port de la ville est doté d'un bassin à flot et accueille aussi bien les marins pêcheurs que les plaisanciers. Un bassin de rétention d'eau jouxtant le bassin à flot, le Linkin, anciennement bassin de chasse[2], a été transformé en aire d'activités nautiques (scolaire ou touristique, selon la saison).
Istòria[modificar | modificar la font]
Perros-Guirec Fa partida del Trégor, mas fins a la Revolucion francesa la parròquia de Perros-Guirec, enclavée en la évêché de Tréguier fasiá partida del doyenné de Lannion en levant del évêché de Dòl e coneguda jol vocable de Jacques lo Minèr (veire la glèisa Santa-Jacques, principala glèisa de la vila).
Entre la e lo Data|15|d'abril|1949 {{}}, la vila es desservie pel tren a via métrique de las Camins de fèrre de las Còstas-de detlo-Nòrd, de la linha linha de Lannion a Perros-Guirec. Aquela linha preniá la linha Tréguier - Perros-Guirec a l'estacion de « Pichon Camp »[3]. En Perros, l'estacion i aviá situat al nivèl del pòrt del Linkin.
Perros-Guirec fait partie du Trégor, mais jusqu'à la Révolution française la paroisse de Perros-Guirec, enclavée dans l'évêché de Tréguier faisait partie du doyenné de Lannion relevant de l'évêché de Dol et connue sous le vocable de Jacques le Mineur (voir l'église Saint-Jacques, principale église de la ville).
Entre le Mes invalid (août) et le Mes invalid (avril), la ville est desservie par le train à voie métrique des Chemins de fer des Côtes-du-Nord, de la ligne ligne de Lannion à Perros-Guirec. Cette ligne rejoignait la ligne Tréguier - Perros-Guirec à la gare de « Petit Camp »[3]. Dans Perros, la gare était située au niveau du port du Linkin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Conca en amont del pòrt, #que lo lâcher d'aiga ne permetiá de caçar lo sable amuntegant-se en lo fons del pòrt
- ↑ Bassin en amont du port, dont le lâcher d'eau permettait de chasser le sable s'entassant dans le fond du port
- ↑ 3,0 et 3,1 Laurent Goulhen, « Lannion la vila a tres oras estacions », Revista d'istòria del Musèu del Pichon Tren de las Còstas-de detlo-Nòrd, no 17, en abril 2000, pàg. 14-22 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « lannion » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Portal:Bretanha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Bretanha
- Comuna de las Còstas d'Arvòr


c: text/html

text:
24/06/2013
"V'autres que m'avetz tuada" de Joan Ganhaire : extrach/ extrait
Per segre l'intervueda que nos balhet l'autor ( de veire l'article), veiqui un extrach de son noveu roman policier:
°°
Lo medecin Cabanel era un bel òme, i aviá pas a dire. Grand, espatlut, los piaus enquera blonds bien ondulats, fasiá pas sa seissantena. D'alhors era conegut per estre un famós fumelaire. Sos uelhs blues fasián daus degasts terribles demest lo femnum de Maraval. Quilhs uelhs blues que espiavan los dos òmes d'en pè de l'autre costat de son bureu, e semblavan se damandar çò que fasián quí, cilhas fruncidas, segurament en causa de sa chamisa. Era fotuda, sa brava chamisa a finas raiadas. Dos cròs negresits per la podra eran tanben rogesits per un pauc de sang calhat. Dos còps de revolver o de pistolet a corta portada. Darnaudguilhem e Le Goff, las mans dins las pòchas, lo còl de manteu relevat, li tornavan son espiada, sens pilhonar. L'odor de cafe fresche lor rapelava tròp que eran estats fotuts en bas dau liech a pas d'ora per queu matin de janvier jalat, brumasson e eslampiaire. Puegpelut los aviá credat tan leu que la clinica daus Jarrics Verds aviá sonat lo comissariat d'una votz esfoudida que un veniá de trobar lo patron mòrt dins son bureu, aparentament tuat a còps de pistolet. Lor aviá pas faugut mai de vint minutas per 'ribar, estre aculhits per una femna sanglutanta, estre menats davant la despolha mortala dau Medecin Enric Cabanel, proprietari de la clinica daus Jarrics Verds e d'aver constatat que çò que era estat dich au telefòne era l'estricta veritat. Darnaudguilhem se viret vers la femna que, acotada a l'enquadrament de la pòrta, eissaiava d'estofar sos sangluts dins un mochenas abeurat. -Avetz ren tucat ? la responsa venguet d'un movament de testa. Non, Madama Rebairòl aviá tucat ren. Quo es ela que, eimatin dabora, estonada de veire de la lum jos la pòrta dau bureu a sieis oras, era entrada après aver tustat e obtengut cap de responsa. Pas estonant. Lo sole ocupaire de la peça era estat amuit de dos còps de pistolet. Madama Rebairòl era infirmiera, infirmiera chefe, e aviá pas mestier de longtemps per saber que quauqu'un era mòrt. Completament estabalausida, aviá tornat barrar la pòrta, aviá ren dich a degun, e aviá bombat sur lo telefòne per credar la polícia. Puei era tornada dins lo bureu per purar son chen d'aise davant lo cadabre dau medecin Cabanel. Brava blonda bien parpalhada, deviá se sentir veusas, la Rebairòl. Lo comissari era preste a gatjar que quela-quí fasiá partida dau Arem dau funtat. Le Goff aviá desjà sonat Masdelbòsc e la banda a Riublandon. Dins quauquas minutas, legista e identitat judiciària aurián envasit bureu e corredor, e quita sala d'operacion. Per l'ora, la clinica s'esvelhava doçament e la mòrt dau patron semblava enquera esconduda. L'entrada daus dos policiers s'era facha per l'en bas e l'infirmiera los avia menats directament au second per l'ascensor. Avián rencontrat degun. Darnaudguilhem dempuei lo bassolh, espiava la peça luxuosa. Quo es la moqueta, subretot que l'interessava. D'ente era, vesiá una chadiera esversada ente quauqu'un s'era degut sietar, s'era levat bruscament, aviá fait un pas vers lo bureu. Los piaus prigonds ne'n portavan enquera la marca. E si sa vuda era enquera bona, la piada imprimada dins la nauta lana, era la d'un solhier ponchut. E las marcas que se vesián davant la chadiera semblavan fotrament a çò que fan generalament daus talons-'gulha. Un anava ben veire çò que lo pitit Riublandon anava ne'n surtir, mas lai enquera, lo comissari era preste a pariar sa paia d'un mes qu'una femna s'era sietada quí, s'era levada d'un lanç e aviá proprament tirat sur lo medecin a bot tucant.( de segre)
Joan Ganhaire, "V'autres que m'avetz tuada", junh 2013
22:15 Publié dans Actualitats, actualité, Literatura en òc | Tags : joan ganhaire, roman policier en occitan | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1583
Aquesta pagina concernís l'an 1583 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Biologia[modificar | modificar la font]
En Florença, lo naturalista, filosòf e mètge italian Andrea Cesalpino (1519-1603) publiquèt son òbra majora (De plantis). I prepausèt una classificacion novèla dei plantas qu'èra basada sus lei fruchs, lei granas e lei racinas.
Medecina[modificar | modificar la font]
Formulacion d'una ipotèsi regardant l'estimulacion possibla de la retina de l'uelh per la lutz. Son autor èra lo mètge soís Felix Plater (1536-1614) que la publiquèt dins un tractat d'oftalmologia ambé d'estudis sus divèrsei cecitats. Pasmens, son trabalh demorèt desconegut fins a 1626.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Cybertacteurs Non a l’obsolescéncia programada
Actes Zavièr Navarròt Transmetem 1, rue Gassion 64400 Auloron Sta Maria
Òda au James Dean version occitana anglesa dens ua arrevirada inedita e navèra de Pierre Joris e Nicòle Peyrafitte Mindmade BooksLos Angeles
Patric Lavaud Petite histoire de l’accordéon diatonique dans les landes de GascogneAdelina Yzac La drolleta de la luna Letras d’Òc
Crestiana Mousquès en entervista suu filmòt « Corrent en davant” pertocant la dança en Bearn (B. Sanderre. C. Mosquès Clap de lenga Salias mai de 2014)
-
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.


text:
Commune de Montigny-le-Bretonneux - Code postal de Montigny-le-Bretonneux 78180 - Carte de Montigny-le-Bretonneux - Habitants de...
Accueil > Île-de-France > Yvelines > Montigny-le-Bretonneux
Yvelines (78) (département de la région d'Île-de-France) est le repère de Montigny-le-Bretonneux. Montigny-le-Bretonneux est un chef-lieu de canton. On compte 34 000 Ignymontains, Ignymontaines dans la commune de Montigny-le-Bretonneux d'après le recensement de 2009. 78180 est le code postal de Montigny-le-Bretonneux dont la grandeur est calculée à 10,6 km². La densité quant à elle est de 3 200 habitants au km².


text:
Segonda Guèrra Balcanica
La Segonda Guèrra Balcanica se debanèt en 1913 après la Premiera Guèrra Balcanica. Sa causa principala foguèt lo partiment dei territòris conquists sus l'Empèri Otoman entre lei venceires de la premiera guèrra. D'efèct, Bulgaria crenhiá un acòrd entre Serbia e Grècia per obtenir la màger part dei zonas conquistas e una ataca d'aquelei país per impausar aqueu partiment desfavorable ais interés de Sofia. Lei Bulgars preferiguèron donc atacar lei premiers en junh de 1913. Pasmens, aqueleis ofensivas foguèron replegats per Serbia e Grècia. Entraïnèron la formacion d'una aliança entre Serbia, Grècia, Montenegro, Romania, desirosa de participar au partiment dei territòris otomans europèus, e l'Empèri Otoman, desirós de limitar sei pèrdas. Totalament enceuclada, Bulgaria foguèt alora rapidament vencuda e ocupada. Lo Tractat de Bucarèst s'ocupèt de reglar lo partiment dei territòris europèus de l'Empèri Otoman e de definir lei frontieras novèlas de la region.


text:
Dissabte, 24 de setembre de 2016, 03h00 Istòria
Quand los arabis ocupèron la peninsula Iberica en 711, s'entamenèt tanben un conflicte de religion entre crestians e musulmans que se perlonguèt durant mai de sèt sègles amb de constants afrontaments entre las doas partidas.
Una de las practicas abitualas dins las batalhas, e tanben dins las razzias, èra que las doas partidas recrutavan de presonièrs, qu’après los fasián captius e los emplegavan, dins la majoritat dels cases coma esclaus. Aquela situacion aumentèt talament que venguèt un comèrci. Lo prètz de la libertat dels captius aumentava e ja dins lo sègle XIII, lo prètz s’èra triplat e contunhèt d’aumentar al sègle XIV, mai que mai tocant los captius qu’èran dins las melhoras condicions fisicas.
E mai se l’administracion dels reialmes ensajava d’arrestar aquel tipe de practicas, foguèt incapabla de trobar una solucion. Ça que la, segon çò que conta la tradicion, la nuèch del 1r al 2d d’agost de l’an 1218, la verge apareguèt a un comerçant d’origina occitana que viviá a Barcelona per li comandar una mission misericordiosa: fondar un òrdre per rescatar de la captivitat los crestians qu’èran dins las mans dels sarrasins.
Pèire Nolasc èra nascut a Mas Santas Puèlas (Lauragués), mas tre son enfança s’installèt amb sa familha a Barcelona. Après venir orfanèl de paire a sos 15 ans, Pèire esperèt longtemps per s’engatjar coma secular dins lo prètzfach del rescat dels captius. Al començament o financèt amb son patrimòni e pus tard, davant la granda quantitat de captius, decidiguèt de fondar una tièra de grops que lor tòca èra de requerir d’almòina per la liberacion dels captius.
Entestat a menar a bon tèrme la mission que la verge li aviá comandada, conselhat per Raimon de Penyafort e sostengut pel rei Jacme I lo Conquistaire, Pèire Nolasc vegèt fin finala, en 1235, son prètzfach realizat quand lo Papa Gregòri IX aprovèt l’Òrdre Reial e Militar de Nòstra Dòna de la Mercé e la Redempcion dels Captius, jos la règla de Sant Agustin, en obtenent aital la reconeissença oficiala de la Glèisa.
Al sègle XIII, lo mot “mercé” èra sinonim de “misericòrdia”, e s’aplicava al rescat dels captius. Los fraires que vivián dins l’Ostal-Espital de Santa Eulàlia de Barcelona, obtenguèron en 1249 la licéncia de l’evesque de la ciutat comtala, Pèire de Centelles, en podent aital bastir la primièra glèisa consagrada a Santa Maria e que los barceloneses nomenavan "l’ostal de l’Òrdre de la Mercé", e per extension apelavan sa verge “la Mercé”.
L’òrdre compausat per de religioses e de cavalièrs (de fraires laïcs o coadjutors) recebèt l’institucion canonica de l’evesque de Barcelona e l’investidura militara del rei Jacme I lo Conquistaire. Lors vòts èran de pauretat, castetat, obesissença e de s'escambiar eles, se caliá, contra los ostatges captius qu’èran a mand de pèrdre la fe catolica. Amb aquela tòca, totes los bens de l’Òrdre èran destinats excusivament a la liberacion dels captius. Las primièras negociacions se faguèron a Valéncia e a las illas Balearas e amb l’avançada de la Reconquista, se desplacèron en Andalosia e al nòrd d’Africa, e a comptar del sègle XV se realizavan principalament en Tunisia, Marròc, Argièrs, Tetoan e Fès. A causa de la distància, ven de mai en mai car pagar lo rescat dels captius e en qualques escasenças, mai que mai a Granada ont l’escambi se pagava en natura (granas, telas, coralh, fils d'aur e animals) que lo mond donavan per collaborar. Cada rescat èra normalament un gatge per la Mercé, pr’amor que los recrompaires donavan de procuracions escrichas per aver de garentias amb la caucion dels bens de l’òrdre.
Quand se recuperava un captiu, la majoritat dels còps, arribava dins de condicions deplorablas. Lo caliá alimentar, li garir las feridas e las malautiás e l’abilhar. Quand lo captiu s’èra restablit, èra obligat d’acompanhar durant un temps los fraires de l’òrdre per raportar son testimoniatge a la comunautat en ajudant atal a requerir d’almòinas pels rescats seguents. Puèi, lo captiu reimut recebiá de vestits, las provisions necessàrias, una arma e dos sòus per jornada de camin fins a son luòc d’origina.
La devocion mariana a la Verge de la Mercé se difondèt rapidament en Catalonha e en Occitània. En 1320 se fonda un convent a Bordèu per aculhir los captius marselheses, puèi a Caors (1429), Avinhon (1434) e Riscle (1456). Un pauc de temps après, l’òrdre s’estendiá dins lo reialme d’Aragon amb 50 ostals, 22 en Castelha e tanben en França e Itàlia. Pendent los ans 1302 e 1489 se rescatèt 18 623 captius e mai se fòrça religioses i trobèron lo martiri e la mòrt dins la temptativa. De còps, quand i aviá pas pro d’argent, o se passava qualque contratemps en la negociacion, martirizavan fins a la mòrt lo fraire responsable de la negociacion.
Après Jacme I lo Conquistaire, los reis d’Aragon contunhèron de sosténer fermament l’òrdre de la Mercé, e tanben o faguèron los de Castelha en favorissent l’expansion de l’ordre sul territòri american ont s'enrasiguèt prigondament. En 1637, pendent una plaga de saltarèls, la ciutat de Barcelona sollicitèt l’intercession de Nòstra Dòna de la Mercé. Après considerar qu’ela venguèt decisiva, e en gratitud, lo conselh de la vila (nomenat Conselh dels Cent) nomenèt la verge patrona de la vila en botant Santa Eulàlia al segond plan. Tre alavetz, segon çò que ditz la legenda, plòu totjorn durant las fèstas de la Mercé. Dison que son las lagremas de Santa Eulàlia que plora de tristesa.
Es possible qu’a l’ora d’ara los concèptes de misericòrdia e de captivitat sián sensiblament diferents de los d’aquel temps. Ça que la, e malgrat las nòvas interpretacions, de milièrs de personas, religiosas o non, riscan lors vidas per ajudar las autras. Son de milièrs los volontaris escampilhats long del Mond que fan possible que la misericòrdia faga totjorn partida de la nòstra umanitat. Sens desmembrar que, —e mai son amagadas a l’entorn e de còps gaireben imperceptiblas al bòrd dels sequestrators camaleonesques— i a de nòvas formas de captivitat.
Uèi, remembram-nos los bèls "goigs" que Jacint Verdaguer consagrèt a la verge:
Magnífic.
D'aquesta informació en podem dir memòria real.
Magnífic. D'aixó en podríem dir memòria real.


text:
Armoiries des familles du Brionnais-Charolais
(Armorial général de France de Charles d'Hozier)
Chrysostome Alacoque maire perpétuel de Bois Sainte Marie
Antoine d'Amanzé de Choffailles (Chauffailles)
Louis d'Amanzé comte chevalier seigneur du dit lieu
Philibert la Baille receveur au grenier à sel de Paray
Barthelot de Rambuteau
Mathieu Berthelot et Marie Pianelle sa femme
Antoine Bouillet procureur du roi au grenier à sel de Paray
La province de Bourgogne
Jean Baptiste Bouthier châtelain de Semur en Brionnais
Claude Bouthier et Joseph Polette, chantre et chanoine de l'église collégiale de Semur en Brionnais
Henriette de Busseuil dame de Saint-Sernin (Vauban)
Anne Henriette de Busseuil dame de Saint-Sernin (Vauban)
Catherine de la Chaize prieure titulaire de Marcigny
Laurent Chamoux procureur au bailliage de Semur en Brionnais
La province de Charolais
La ville de Charolles
Gilbert de Chauvigny de Blot
Claude Circaud bourgeois de La Clayette
Claude de Clessis curé de Dyo
L'abbaye de Cluny, chef d'ordre
Antoine Damas de La Clayette écuyer seigneur du dit lieu et Françoise Reignier
Claude Hippolyte Damas seigneur d'Audour et Dompierre
François Descombes receveur des consignations de Semur en Brionnais
Divers
Jean Donguy d'Origny vicomte de Mably seigneur d'Anglure
Louis Dumont juge de La Clayette
Jean Baptiste Dupuy écuyer baron et seigneur de Semur en Brionnais
Philibert Dupuis receveur des deniers royaux de Semur en Brionnais
Philibert Dupuis juge de Marcigny
Philippe Dupuis procureur du roi en l'hôtel de ville de Marcigny
René de Drée chevalier de la Serré
N. Forgerat procureur au bailliage de Semur en Brionnais
François de Franc écuyer seigneur de Grenot
Etienne Ganay et Jacqueline de Montessut sa femme
Jérôme de Ganay écuyer
Jacques de Ganay
Marie de Ganay veuve de Charles de Damas
Christophe Guicard procureur au bailliage de Semur en Brionnais
Jeanne de Guillermain de la Matrouille
Antoine Jacquet notaire royal à Briant
Claude Jannin seigneur du Blanc greffier en chef de Bois Sainte Marie
Feu François Andrault de Langeron de Maulevrier et sa femme
Pierre de Laurencin chevalier seigneur de Bussières en Mâconnais
Lesdiguières
Madelaine de Ragny (église de Châteauneuf)
Anne Bernard de la Madelaine de Ragny
François de la Madelaine de Ragny
Jean Baptiste de la Madelaine de Ragny prieur d'Amanzé
Communautés de Marcigny - 1
Communautés de Marcigny - 2
La communauté des marchands drapiers de Marcigny
La communauté des cabaretiers de Marcigny
Notaires royaux de Marcigny
Pierre Marque conseiller au grenier à sel de Semur en Brionnais
Jean Louis Marc du Martret bourgeois de Marcigny
Jean Mathus curé de Varennes sous Dun
Antoine de la Métairie prêtre curé de Saint Christophe
Antoinette de Monchanin de la Garde Malsac
Jean de la Motte lieutenant civil au bailliage de Semur en Brionnais
Philibert Bernard de Noblet de Chenelette et Jeanne Donguy sa femme
Jean Eleonore de Noblet chevalier seigneur de Chenelette et Claude de Ganay sa femme
Claude Antoine Palatin de Dyo et Eléonore du Bourg du Maine sa femme
Claude Peguin avocat au parlement juge de Châteauneuf
Laurent Perret conseiller et avocat du roi au bailliage de Semur en Brionnais
Pierre Quarré maire perpétuel de Charolles
Abbaye de Saint-Rigaud
Etienne du Sauzey abbé commendataire de Saint-Rigaud
Le corps des officiers du bailliage de Semur en Brionnais
Le corps des officiers du grenier à sel de Semur en Brionnais
La communauté des cabaretiers de Semur en Brionnais
Le chapitre de Semur en Brionnais
La ville de Semur en Brionnais
Saint-Georges
Zacharie Simonet greffier au bailliage de Semur en Brionnais
de Tenay
Philibert Thienne prêtre curé de Marcigny
Laurent de Tenay et Catherine Chauvigny de Blot sa femme (chapelle de Sancenay)
Charles de Vichy écuyer


text:
Bordèus
Bordèus (oficialament en francés Bourdeaux) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bordèus es situat en la vallée del Roubion, près del massís de Saou e de la montanha de Couspeau.
Bordèus est situé dans la vallée du Roubion, près du massif de Saou et de la montagne de Couspeau.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon lo diccionari de Dauzat e Rostaing, Bordèus es un derivat de "borde" , mot d'origina francica (*bord, *borda), qu'aviá lo sens de cabana, ostau pichon, ambe lo sufixe -ellum. L'atestacion latina de 1032, Burdigalis, es una faussa transcripcion per analogia de Bordèu[1]; aquela etimologia explica pas l'èssa finala, que çaquelà es pas estonabla : ensemble d'ostaus o de cabanas, coma n'i a dins un vilatge ?
Istòria[modificar | modificar la font]
Una guèrra facha rabia entre los dos castèls de Bordèus fins en 1357 : aquel conflicte opausa los comtes de Valentinois e los avesques de Die #que ne sortiràn de vencedors e gardaràn lo fief fins a la Revolucion. Coma traces d'aquel conflicte, se pòt veire tot a l'entorn de Bordèus nombre de ruïnes de torns o pòbles abandonats. Lo protestantisme a prigondament marcat lo país e se tròba de nombroses pichons cementèris familiaux. Al moment de la révocation de la Édit de Nantas, la repression es fòrça severa e en 1683 la batalha de Bourelles fa 120 mòrts. A Modèl:La s-, los abitants trabalhan essencialament la carda e la seda.
Une guerre fait rage entre les deux châteaux de Bordèus jusqu'en 1357 : ce conflit oppose les comtes de Valentinois et les évêques de Die qui en sortiront vainqueurs et garderont le fief jusqu'à la Révolution. Comme traces de ce conflit, on peut voir tout autour de Bordèus nombre de ruines de tours ou villages abandonnés. Le protestantisme a profondément marqué le pays et l'on trouve de nombreux petits cimetières familiaux. Au moment de la révocation de l'Édit de Nantes, la répression est très sévère et en 1683 la bataille de Bourelles fait 120 morts. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, les habitants travaillent essentiellement la laine et la soie.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.


text:
14/05/2017
La paur m'a passat, de Jan-Peire Reidi
La luna que ràia
Vira los afars
En béstias sauvatjas
Prestas a nhacar.
Mas sus la teulada
Lo jau a chantat
L’auba s’es levada
La paur m’a passat.
Ai paur, brava chançon de Peiraguda…
que chanten aitot nòstres amics nontronés de La Tireta Duberta.
Eram ’quí dins nòstre vilatge de Sent-Baralhon-de-Crosaviala a trabalhar per viure – los que avian dau trabalh – e per paiar los deutes de juec daus mossurs. Los Sent-Baralhons, los riches mai los paubres, trobavan que tot anava mau e fasian portar lo blasme sus lo baile, pas sus los mossurs. Los mai riches avian sarrat lurs sòus dins daus vilatges delai las montanhas o delai la granda aiga. ’Quilhs sòus aurian plan fait mestier per paiar los deutes e per far trabalhar la gent deleser, mai que mai los jòunes e los pus tan jòunes. Pas de sòus per ’chaptar dau semen, pas de semen per bladar las terras, pas de trabalh. Una partida dau semen era estada semnada dins las terras d’autres vilatges que, aura, nos vendian lur blat. E lo baile contunhava d’empruntar daus sòus per que la gent crebessan pas de fam e per paiar los deutes daus mossurs minjasòus. Per complicar las chausas, la gent besilhavan çò que prenian dins la natura, se cresian oblijats de ’chaptar aus merchands de la besunha que los fasiá tots malaudes e sabian pus que far per ’restar la sechiera que nos estofava annada aprep annada.
Los Sent-Baralhons avian paur. Darnierament, daus sauvatges venguts de vilatges eslunhats, mai quauques jòunes fòus dau vilatge, avian massacrat de las diezenas de brava gent. Quauques uns avian paur daus raubaires que atacavan nòstres vielhs a la television e dins los jornaus. Mas la gent crànhian mai que mai los mila d’estrangiers que arribavan, daus paubres maluros que damandavan nonmas de donar un bocin de pan a lurs pitits dins un vilatge ente auvian pas estiflar las balas e tombar las bombas.
Daus charlatans que volian prener la plaça dau baile nos fasian creire que los estrangiers sens teulada profitavan de nautres sens trabalhar, que nos prenian nòstres sòus, que, si los laissavam far, raubarian nòstras maisons e nos farian quitament partir dau vilatge. Repropchavan au baile de defendre los assassins e los envaïdors, e lo metian pus bas que terra. Disian que tots los contramestres eran cussonats. Los semnaires de paur e de messonjas fasian creire que tot ’niriá mielhs si barravam las pòrtas, si ’restavam de nos aidar los uns los autres per trabalhar, nautres e nòstres bons vesins. Si levavam un mur autorn dau vilatge siriam tranquilles, auriam mai de trabalh, mai de lotjaments… D’autres vilatges avian volgut far entau. Los maniganç disian dau mau de tot lo monde e volian far creire que eran daus paubres maluros atacats de pertot e que tot lo monde lur volian dau mau, mai que mai lo jornau e lo jutge dau vilatge. Mas parlavan gaire daus mossurs minjasòus, mai de la sechiera, mai daus còps de barrancon que ’massariam, a començar per los de nautres que parlavam occitan. Faliá de l’òrdre e de l’autoritat e tot ’niriá mielhs. E tot un monde esmalit que bonhavan dins lur bila sostenian la menairitz daus semnaires de paur, Miïon La Vipera.
Los Sent-Baralhons avian paur dins ’queu monde noveu que degun podiá enquera comprener. Se brejavan. Los uns disian fau far quò-’quí, los autres fau far quò-’lai, e degun sabiá se far auvir mielhs que los merchands de paur. Quò se polhava, quò s’insultava, quò s’esmanciava. Un daus menaires los mai escoltats, que era un ’trapa-sòus de prumiera, voliá ’restar de paiar lo regent, l’infirmiera e lo cantonier per remborsar los deutes daus mossurs. Un autre voliá paiar tot lo monde sens lur damandar de trabalhar. Un tresesme, granda gòrja e linga de pelha, que comptava gaire los sòus mai que aimava gaire l’occitan, disiá a la brava gent çò que volian auvir e laissava veire de mai en mai que voliá comandar tot sol…
Un dròlle que degun aviá vut venir, que disiá de mau de degun, e que prometiá de far nonmas çò que podiá far e çò que sabiá far, se metet en chamin. Quauques uns lo segueren d’abòrd, d’autres lo laisseren passar perque volian pas estre oblijats de chausir Francilhon ’Trapasòus o ben Metotsol Bramafòrt contra Miïon la Vipera. Quo fuguet ’queu dròlle, pas Bramafòrt, que los Sent-Baralhons vegueren tuar las messonjas de La Vipera. Aguet pas paur de se chaulhar e de fomorjar, ’queu-d’aquí, pas coma Bramafòrt, que demorava ’quí a chinchoinar. Lo dròlle fuguet chausit per estre baile.
Aprep una nuech de meschants raibes, lo matin es tornat. La paur m’a passat.
A Javerlhac, lo 12 de mai de 2017
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
Hello there! Welcome to our weekly digest of Wikipedia activity.
Articles
Aquela setmana, 33 autors an fach 182 cambiaments a 100 diferents articles. los 20 melhors articles de la setmana:
- Roman (12 cambiaments per 1 autors)
- Comunas d'Alèir (9 cambiaments per 1 autors)
- Stevie Wonder (6 cambiaments per 1 autors)
- Drama satiric (5 cambiaments per 2 autors)
- Pagur comun (4 cambiaments per 2 autors)
- Grancey-le-Château-Neuvelle (4 cambiaments per 2 autors)
- Valsoanin (4 cambiaments per 2 autors)
- Mandiraja (4 cambiaments per 2 autors)
- Pardines (Puèi Domat) (3 cambiaments per 1 autors)
- Occitan ancian (3 cambiaments per 1 autors)
- Alexis Texas (3 cambiaments per 2 autors)
- Burgondan (3 cambiaments per 1 autors)
- Borg (Gironda) (3 cambiaments per 1 autors)
- Poinson-lès-Nogent (3 cambiaments per 1 autors)
- Jaynagar Majilpur (3 cambiaments per 1 autors)
- Anneville-sur-Scie (3 cambiaments per 1 autors)
- Prinhac (omonimia) (3 cambiaments per 1 autors)
- Erlenbach (2 cambiaments per 1 autors)
- Lansac (Gironda) (2 cambiaments per 1 autors)
- Ainay-le-Château (2 cambiaments per 1 autors)
Articles novèls
Los dètz articles modificats mai activament creats la setmana passada
- Drama satiric (5 cambiaments per 2 autors)
- Mandiraja (4 cambiaments per 2 autors)
- Pagur comun (4 cambiaments per 2 autors)
- Burgondan (3 cambiaments per 1 autors)
- Jaynagar Majilpur (3 cambiaments per 1 autors)
- Fòrças armadas de França (2 cambiaments per 1 autors)
- Abrest (2 cambiaments per 1 autors)
- Abret (1 cambiaments per 1 autors)
- Ainay (1 cambiaments per 1 autors)
- Ainay sur Salogne (1 cambiaments per 1 autors)
Discussions
Las discussions mai activas:
Estadisticas
Qualques chifras de la setmana passada:
- 26 membres enregistrats e 7 membres pas enregistrats an fach 182 cambiaments a 100 articles
- Los membres pas enregistrats an modificat 15 9 articles
- 1 que los robòts an fach 2 cambiaments a 2 articles
Qu'es aquò
Aquèste projècte recupera una lista dels cambiaments recents de la setmana mercé als Wikimedia Tool Labs, e distribuís de messatges electronics amb MailChimp. Còde e mai disponibles sus GitHub. Creat per Stephen LaPorte i Mahmoud Hashemi.


text:
1937
Aquesta pagina concernís l'an 1937 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 6 - 27 de febrièr - Guèrra Civila Espanhòla: Batalha de Jarama.
- 8 de febrièr - Guèrra Civila Espanhòla: de tropas de la Falange atacan Málaga.
- 21 de març - Lo papa Piu XI condemna lo nazisme en l'enciclica Mit brennender Sorge[1].
- 12 de mai - Coronament de Jòrdi VI del Reialme Unit
- 21 de julhet - Éamon de Valera es elegit president de la Republica d'Irlanda
- 6 d'agost - Atac de la Falange contra Madrid.
Alemanha[modificar | modificar la font]
D'estatisticas mostran lo succès de la politica de redreiçament economic dei govèrns von Schleicher (1932) e Hitler (dempuei 1933). En particular, lo chaumatge aviá quasi disparegut e lo nivèu de vida èra similar a aqueu de 1928. D'ara endavant, ben assegurat en Alemanha, Hitler poguèt donc se preocupar de seis objectius estrangiers e acomençar sa politica d'expansion e de revision dau tractat de Versalhas. En parallèl, poguèt tanben aumentar l'intensitat de sa politica antijosieva que, dins lo corrent de l'annada, evolucionèt de l'exclusion a l'eliminacion.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Perseguida dei Grands Procès de Moscòu ambé lo Procès dei 17 e lo procès dei generaus de l'Armada Roja. Lo premier s'acabèt per la condamnacion a mòrt de Gueorgui Piatakov, Karl Radek e de Grigori Sokolnikov e de divèrseis adversaris de Stalin dins lo corrent de la fin deis annadas 1920. Lo segond procès s'acabèt per l'execucion d'uneis oficièrs superiors de l'armada, compres lo marescau Mikhaïl Tukhatchevski. Après son procès, una purga d'amplor foguèt organizada au sen de l'armada e aperaquí un tèrç deis oficièrs foguèron arrestats ò fusilhats (60% dei generaus).
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Dins lo nòrd, lei tensions ambé Japon, onte lei faccions militaristas eissidas deis armadas niponas de Manchoria volián tornar prendre la guèrra, contunièron e s'agravèron. Sota la pression de plusors caps dei dos camps e de certanei senhors de guèrra, lei nacionalistas e lei comunistas respectèron seis acòrds de non agression signats a la fin de l'annada precedenta, especialament l'acòrd de Xi'an que formava lo segond frònt unit (→ 1936).
Pasmens, lei Japonés pensavan poder devesir aqueu frònt. Comencèron donc una politica de provocacion per entraïnar un novèu conflicte limitat dins lo nòrd. Lo 7 de julhet, la disparicion d'un soudat japonés dins lo sector dau pònt Marco Polo venguèt lo pretèxte a una ataca dei posicions chinesas de l'endrech. Aguent mobilizat de fòrças importantas, l'armada imperiala prenguèt aisament Pequin e la guèrra foguèt oficialament declarada lo 28 de julhet, çò que marquèt lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala en Asia. Dins aquò, en despiech deis esperanças japonesas, l'union dei diferentei fòrças chinesas se rompèt pas. Au contrari, lei tropas nacionalistas resistiguèron d'un biais acarnat e lei comunistas organizèron de guerilhas fòrça activas còntra lei linhas d'avitalhament.
A partir d'aost, la guèrra venguèt donc fòrça violenta : lei Japonés comencèron de multiplicar lei chaples de civius e l'emperaire suspendiguèt lei convencions internacionalas assegurant lei drechs dei presoniers de guèrra. De mai, suspres per la resisténcia chinesa, Tòquio comencèt una guèrra vertadiera e ataquèt lei centres dau poder de la Republica. Pasmens, un còp de mai, se turtèron a una viva resisténcia a l'entorn de Shanghai (13 d'aost - 26 de novembre) onte perdiguèron mai de 90 000 òmes, còntra 280 000 per lei Chinés, avans de conquistar la ciutat. Puei, ataquèron Nanquin – abandonada per Chiang Kai-shek – que foguèt ocupada lo 13 de decembre après dètz de jorns de batalha. Per de rasons mau identificas, la populacion de la capitala foguèt chaplada entraïnant la mòrt de 200 000 a 300 000 abitants. Dins aquò, lo Kuomintang refusèt de negociar, transferiguèt sa capitala a Wuhan e contunièt la guèrra maugrat sei pèrdas catastroficas (→ 1938).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Après la descubèrta per azard dau principi de la radioastronomia per Karl Jansky en 1932, construccion dau premier radiotelescòpi vertadier per l'engenhaire estatsunidenc Grote Reber (1911-2002).
Energia[modificar | modificar la font]
Premiera aplicacion vertadiera dau motor fusada desvolopat per Helmuth Walter (1900-1980) en 1935 que foguèt utilizat per facilitar l'enaurament d'un avion (febrier).
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau muon per Carl David Anderson (1905-1991).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Carlos Prieto, musician mexican
- 8 de genièr - Shirley Bassey, cantaira galesa
- 18 de genièr - John Hume, òme politic d'Irlanda del Nòrd, Prèmi Nobel de la Patz
- 25 de genièr - Ange-Félix Patassé, president de Centreafrica (m. 2011)
- 30 de genièr - Vanessa Redgrave, actritz britanica
- 13 de febrièr - Rupiah Banda, president de Zambia
- 20 de febrièr - Robert Huber, quimista alemand, Prèmi Nobel
- 21 de febrièr - Rei Harald V de Norvègia
- 2 de març - Abdelaziz Bouteflika, president d'Argeria
- 5 de març - Olusegun Obasanjo, president de Nigèria
- 6 de març - Valentina Tereshkova, cosmonauta sovietica, primièra femna en orbita
- 8 de març - Juvénal Habyarimana, president de Ruanda (m. 1994)
- 22 de març - Moacyr Scliar, escrivan brasilièr (m. 2011)
- 19 d'abril - Joseph Ejército Estrada, president de las Filipinas
- 22 d'abril - Jack Nicholson, actor american
- 28 d'abril - Saddam Husayn, president d'Iraq (m. 2006)
- 3 de mai - Frankie Valli, Musician american
- 3 de mai - Nélida Piñón, escrivana brasilièra
- 4 de mai - Ron Carter, musician de jazz american
- 5 de mai - Tran Duc Luong, president de Vietnam
- 15 de mai - Trini López, cantaire american
- 18 de mai - Jacques Santer, primièr ministre de Luxemborg e president de la Comission Europèa
- 11 de junh - Robin Warren, patologista australian, Prèmi Nobel
- 17 de junh - Clodovil Hernandes, òme politic brasilièr (m. 2009)
- 23 de junh - Martti Ahtisaari, president de Finlàndia, Prèmi Nobel de la Patz
- 25 de junh - Keizo Obuchi, primièr ministre de Japon (m. 2000)
- 26 de junh - Robert Coleman Richardson, fisician american, Prèmi Nobel
- 12 de julhet - Lionel Jospin, primièr ministre de la republica francesa
- 14 de julhet - Yoshiro Mori, primièr ministre de Japon
- 18 de julhet - Roald Hoffmann, quimista polonés, Prèmi Nobel
- 29 de julhet - Daniel McFadden, economista american, Prèmi Nobel
- 29 de julhet - Ryutaro Hashimoto, primièr ministre de Japon
- 8 d'agost - Dustin Hoffman, actor american
- 18 d'agost - Jean Alingué Bawoyeu, primièr ministre de Chad
- 21 d'agost - Gustavo Noboa, president d'Eqüator
- 26 d'agost - Genady Yanayev, president de l'Union Sovietica (m. 2010)
- 1 de setembre - Francisco Pinto Balsemão, primièr ministre de Portugal
- 15 de setembre - Robert Lucas, Jr., economista american, Prèmi Nobel
- 15 de setembre - Fernando de la Rúa, president d'Argentina
- 4 d'octobre - Franz Vranitzky, cancelièr d'Àustria
- 6 d'octobre - Mario Capecchi, geneticista italian-american, Prèmi Nobel
- 30 de novembre - Ridley Scott, realizator anglés
- 1 de decembre - Vaira Vīķe-Freiberga, presidenta de Letònia
- 21 de decembre - Jane Fonda, actritz americana
- 26 de decembre - Gnassingbe Eyadema, president de Tògo (m. 2005)
- 29 de decembre - Maumoon Abdul Gayoom, president de las Maldivas
- 31 de decembre - Avram Hershko, quimista israelian, Prèmi Nobel
- 31 de decembre - Anthony Hopkins, actor britanic
- Carl-Magnus Wendt, istorian e jornalista suedés
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de febrièr - Elihu Root, òme politic e diplomata american, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1845)
- 17 de març - Austen Chamberlain, òme politic britanic, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1863)
- 27 d'abril - Antonio Gramsci, òme politic italian (n. 1891)
- 4 de mai - Noel Rosa, compositor brasilièr (n. 1910)
- 10 de junh - Robert Laird Borden, primièr ministre de Canadà (n. 1854)
- 18 de junh - Gaston Doumergue, president e primièr ministre de la Republica Francesa (n. 1863)
- 11 de julhet - George Gershwin, compositor de jazz american (n. 1898)
- 20 de julhet - Guglielmo Marconi, inventor italian (n. 1874)
- 2 de setembre - Baron Pierre de Coubertin, creator dels Jòcs Olimpics modèrnes (n. 1863)
- 4 de setembre - Juan Campisteguy, president d'Uruguai (n. 1859)
- 14 de setembre - Tomáš Masaryk, primièr ministre de Checoslovaquia (n. 1850)
- 26 de setembre - Bessie Smith, cantaira de jazz americana (n. 1894)
- 19 d'octobre - Ernest Rutherford, quimista nouzelandés, Prèmi Nobel en kemio (n. 1871)
- 9 de novembre - James Ramsay MacDonald, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1866)
- 9 de decembre - Gustaf Dalén, fisician suedés, Prèmi Nobel (n. 1869)
- 21 de decembre - Frank B. Kellogg, òme politic american, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1856)
- 28 de decembre - Maurice Ravel, compositor francés (n. 1875)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Clinton Joseph Davisson, George Paget Thomson
- Prèmi Nobel de Quimia : Walter Haworth, Paul Karrer
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Albert von Szent-Györgyi Nagyrapolt
- Prèmi Nobel de Literatura : Roger Martin du Gard
- Prèmi Nobel de la Patz : Robert Cecil
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Encíclica Mit brennender Sorge vatican.va


text:
Molring
Molring es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Amb 17 abitants, es la municipalitat la mens poblada del departament de la Moselle.
Avec 17 habitants, c'est la commune la moins peuplée du département de la Moselle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Caseriu Destruit a Modèl:La s
- Citada coma parròquia l'an 1361.
- En 1698, lo pòrti de Lorraine #far reconstruire lo vilatge #que i aviá abandonat.
- Levava de la prévôté de Dieuze.
- Hameau détruit au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- Cité comme paroisse en 1361.
- En 1698, le duc de Lorraine fit reconstruire le village qui était abandonné.
- Relevait de la prévôté de Dieuze.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Domenja Lekuona que perpausa en difusion tornar ua emission deu 11 de heurèr de 2009.
Edicion excepcionau d’EN ONDAS. En podcast ací.
La conferéncia de Pierre Joris « L’influence des trobadours sur la littérature anglo américaine ».
Pierre Joris © Katia Feltrin
Qui sap que la prumèra literatura en lenga populara, l’occitana qu’influéncia tostemps uei la literatura mondiau ?
Pierre Joris que da a enténer documents excepcionaus : d’Ezra Pound e Paul Blackburn.
Conferéncia dada a L’Estivada de Rodés en julh e a Luishon en aost de 2008.
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Ompra o só (Mixel Etxekopar) & Har e tornar har lo quatuor de Saxofònes (Saxifilles)
Like this:
Like Loading...


text:
Échallon
Échallon en arpitan ( Échallon en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat de Échallon, situat entre 700 e 800 mètres d'altitud es délimité per las municipalitats de Belleydoux, Giron, Sant-Germain-de-Joux, Plagne, Charix, Oyonnax, Arbent e Viry.
E mai se lo nom de la municipalitat siá « Échallon », degun dels qualque 17 caserius #que la compausan pòrta pas aquel nom. Çò Cap de-luòc de la municipalitat es lo caseriu de Miribel, que # se situa la comuna. Los autres caserius son La Pallud, lo Caquet, la Penjada, lo Crêt, lo Favillon, los Essarts, lo Bugnon, lo Reverjoux, los Étrets, la Fluaz, lo Sermet, la Còsta Drued, la Éculaz, lo Montarquis...
La part es del lac Genin a situat sul territòri de la comuna.
La territoire de la commune d'Échallon, situé entre 700 et 800 mètres d'altitude est délimité par les communes de Belleydoux, Giron, Saint-Germain-de-Joux, Plagne, Charix, Oyonnax, Arbent et Viry.
Bien que le nom de la commune soit « Échallon », aucun des quelque 17 hameaux qui la composent ne porte ce nom. Le chef-lieu de la commune est le hameau de Miribel, dans lequel se situe la mairie. Les autres hameaux sont La Pallud, le Caquet, la Pendue, le Crêt, le Favillon, les Essarts, le Bugnon, le Reverjoux, les Étrets, la Fluaz, le Sermet, la Côte Drued, l'Éculaz, le Montarquis...
La partie est du lac Genin est situé sur le territoire de la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 930, las tèrras de Échallon an donat per Albitius, comte de Genève a la Abbaye de Nantua.
En 1159, lo prieur de Nantua establís los limits entre la parròquia de Échallon e las tèrras de la Abbaye de Sant-Claude (#Jurar).
En 1230, las disputas entre Étienne 1er, Sire de Thoire e lo prieur de Nantua Humbert de Mornay, entrenan de paissièras, pillages e d'incendis en las parròquias de Échallon e Nantua.
En 1303, lo prieur de Nantua establís un tractat estonant de redevances los abitants de la parròquia de Échallon.
En 1460, e après nombrós désaccords relatius al tractat de 1303, Belleydoux e Échallon reconeisson totes los dreches del prieur de Nantua. A aquel periòde, Belleydoux (e lo sieu caseriu Gobet) se separan de Échallon, los limits entre las doas parròquias son totun mal definidas.
En 930, les terres d'Échallon sont données par Albitius, comte de Genève à l'Abbaye de Nantua.
En 1159, le prieur de Nantua établit les limites entre la paroisse d'Échallon et les terres de l'Abbaye de Saint-Claude (Jura).
En 1230, les querelles entre Étienne 1er, Sire de Thoire et le prieur de Nantua Humbert de Mornay, entraînent prises, pillages et incendies dans les paroisses d'Échallon et Nantua.
En 1303, le prieur de Nantua établit un traité frappant de redevances les habitants de la paroisse d'Échallon.
En 1460, et après de nombreux désaccords relatifs au traité de 1303, Belleydoux et Échallon reconnaissent tous les droits du prieur de Nantua. A cette période, Belleydoux (et son hameau Gobet) se séparent d'Échallon, les limites entre les deux paroisses sont toutefois mal définies.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Échiré
Échiré es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Echiré a fach l'objècte de trabalhs d'investigacions archéologiques. Per l'epòca neolític finala, lo luòc dels Lops descobèrts per fotografia aeriana realizada per Maurici Marsac es un camp protegit per dos fossés en prenent supòrt sus una vallée shuta e la vallée de la Sèvre niortaise. Enregistrat per Claude Burnez amb la collaboracion d'Ostal-Claude Lagarde, lo un de las fossés, #çò que enclot la mai pichona superfícia, a liurat del material archéologique #que dels poteries #que ne pòdon èsser mesas en relacion amb lo luòc breton de Kroh Kollé. Lo enceinte externe a liurat una sépulture de jove femna amb un bébé, defalhiment périnatal dels dos individus.
D'unes autres luòcs an #èsser repérés sus la municipalitat per Maurici Marsac, sustot una granja gauloise als luòcs-diches los Longées, camin chevaleret...
En lo bourg, près de la glèisa aquel son vestigis d'un temple gallo-romain #qu'aguèron descobèrt al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
La commune d'Echiré a fait l'objet de travaux de recherches archéologiques. Pour l'époque néolithique finale, le site des Loups découvert par photographie aérienne réalisée par Maurice Marsac est un camp protégé par deux fossés prenant appui sur une vallée sèche et la vallée de la Sèvre niortaise. Fouillé par Claude Burnez avec la collaboration de Marie-Claude Lagarde, l'un des fossés, celui qui enclot la plus petite surface, a livré du matériel archéologique dont des poteries qui peuvent être mises en relation avec le site breton de Kroh Kollé. L'enceinte externe a livré une sépulture de jeune femme avec un bébé, décès périnatal des deux individus.
D'autres sites ont été repérés sur la commune par Maurice Marsac, notamment une ferme gauloise aux lieux-dits les Longées, chemin chevaleret...
Dans le bourg, près de l'église ce sont des vestiges d'un temple gallo-romain qui furent découverts au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
O sabiam déjà, lo rescaufament climatic serà pas sens consequencias sus nòstrei mitans naturaus. Mai lei precisions que l’Agènci de l’Aiga Ròse, Mediterranèia Còrsa ven de liurar espantan maugrat tot.
Dins un collòqui tengut a Lion la setmana passada, leis scientifics de l’Agència de l’Aiga
, an precisat que l’ennevament baissariá de mitat tre 2030 dins leis Aups meridionalas, au mens per leis auturas entre 1200 e 1800 m. Un scenariò pièger ditz meme qu’en 2080 i auriá pus ges de nèu sus tot lo massiu aupenc a n’aqueleis auturas.
En consequéncia logica, es l’aiga que s' arrarirà
, e pas qu’un pauc. Lo molent
dei ribièras l’estiu e l’automna baissariá de 20 a 50 %. E per Durença o Isèra sariá meme una casuda dei gròssas amé mens 75% de son debit l’estiu.
Lei fluvis dau Lengadòc, elei baissarián de quasi 80% au maximom. Segur qu’aquò afectarà lei aigas soterranas e que, amé la mar montanta, son lei napas d’aiga de la riba de mar que vendràn mai saladas .
Se pòu ara demandar se leis investiments per leis estaciens d’esquí saràn bèn rasonablas.
Mai leis energeticians pòdon tanben se faire de marrit sang, que serà ben malaisat de refrescar lei centralas nuclearis, e mai se lo Ròse deviá gardar mai d’aiga. E tout parier lei païsans, que coma farà mai caud, lei plantas
auràn mai que mai besonh d’una aiga mai que mai rara.


text:
Ninja
Los ninjas (del japonés 忍者, ninja o shinobi) èran un grop militar de mercenaris que s'entrenavan especificament amb de formas non convencionalas de far la guèrra. Aital podián practicar d'assassinats, d'espionatge, de sabotatge, de missions de reconeissença e de guerrilhas, pr'amor de desestabilizar los enemics, obtenir d'informacions vitalas sus la posicion de las tropas de l'armada enemiga o obtenir un avantatge important que podiá èsser decisiu sul camp de batalha.
Per poder executar sas missions emplegavan una granda varietat d'armas e d'objèctes que los mai coneguts actualament son los katanas, los shurikens o los nunchakus, e èran tanben d'expèrts en la preparació de verins, de pocions e mai de bombas. A l'encòp, èran estat entrenats per se saber desguisar, art qu'utilizavan plan sovent per passar desapercebuts en foncion de la situacion dins los endreches ont volián penetrar, çò que diferís pro de l'imatge actual que se pòt aver dels ninjas.


text:
Maresquel-Ecquemicourt
Maresquel-Ecquemicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Canche, fleuve del Passatge de Calava #que se tira en la Manja a Étaples-sus-Mar, trauèssa Maresquel.
La municipalitat possedissiá antany marais pauc a pauc drainés e comblés. L'archiu départementales an recebut en 1894 un plànol del marais communal, fach per Lens e datat de 1780 [1].
Bastion De la fabricacion de papièr, responsable d'una part de la contaminacion de la Canche en los ans 1980/1990, Maresquel perdrà la siá papeterie l'an 2006.
La Canche, fleuve du Pas de Calais qui se jette dans la Manche à Étaples-sur-Mer, traverse Maresquel.
La commune possédait autrefois des marais peu à peu drainés et comblés. Les archives départementales ont reçu en 1894 un plan du marais communal, fait par Lens et daté de 1780 [1].
Bastion de la fabrication de papier, responsable d'une partie de la pollution de la Canche dans les années 1980/1990, Maresquel perdra sa papeterie en 2006.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Informe del Sr. Lo archiviste départemental sus la situacion de l'archiu de la prefectura, de las jos-prefecturas, de las municipalitats e dels hospices del Passatge-de-Calava e sus la bibliotèca départementale pendent l'exercici 1893-1894, Arras, 1894 (extrai del volum del Conselh General del Passatge-de-Calava de la session de Aout 1894) (consultat 2009 12 30), p 290 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « arch62_1894 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Bactèri
Los bactèris (var. bacterias), son d'organismes vivents unicellulars procariòtas, caracterizats per una abséncia de nuclèu e d'organets. La màger part dels bactèris possedisson una paret cellulara constituada de peptidoglicans. Los bactèris mesuran qualques micromètres de long e pòdon presentar diferentas formas: de formas esfericas (còcas), de formas alongadas o en barròts (bacils), de formas mai o mens en espirala. L’estudi dels bactèris es la bacteriologia, una branca de la microbiologia.
Los bactèris son presents dins totes los tipes de biotòps encontrats sus Tèrra. Pòdon èsser isolats dins lo sòl, las aigas doças, marinas o saumastras, l’aire, las prigondors oceanicas, la rusca terrèstra, sus la pèl e dins l’intestin dels animals. I a quaranta milions de cellulas bacterianas dins un grama de sòl e un milion de cellulas bacterianas dins un millilitre d’aiga doça. I auriá en tot 5 × 1030 bactèris dins lo monde[1]. Pasmens, un grand nombre d'aqueles bactèris son pas encara caracterizats perque son pas cultivables en laboratòri[2]. Los bactèris an una importància considerabla dins los cicles biogeoquimics coma lo cicle del carbòni e la fixacion de l’azòt de l’atmosfèra.
En çò de l'òme, s'es calculat que 1012 bactèris colonizan la pèl, 1010 bactèris colonizan la boca e 1014 bactèris demòran dins l'intestin, çò que fa que i a detz còps mai de cellulas bacterianas que de cellulas umanas dins lo còs uman[3]. La màger part d'aqueles bactèris son inofensius o benefics per l’organisme. Existisson pasmens d'espècias patogènas nombrosas que son a l'origina de fòrça malautiás infecciosas coma lo colèra, la sifilis, la pèsta, lo carbon, la tuberculòsi. De bactèris pòdon provocar de trebols respiratòris o intestinals e d’autres pòdon èsser responsables de l’infeccion d'una nafradura. Las infeccions bacterianas se pòdon tractar mercé als antibiotics que mai que mai enebisson una de sas foncions vitalas (per exemple la penicillina blòca la sintèsi de la paret cellulara).
Los bactèris tanben son utils per l’òme dins los procèsses de tractament de las aigas usadas, dins l’agroalimentari per la fabricacion de iaorts o de formatge e dins la produccion industriala de nombroses compausats quimics.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los bactèris son microscopics, e son visibles pas qu'amb un microscòpi. Antoine van Leeuwenhoek foguèt lo primièr a observar de bactèris, mercé a un microscòpi de sa fabricacion, en 1668.
Lo mot de bactèri apareis pel primièr còp amb lo microbiologista alemand Christian Gottfried Ehrenberg en 1828. Aquel mot derivat del grèc Baktήpιov (bakterion) significa «bastonet».
Al sègle XIX, los trabalhs de Louis Pasteur revolucionèron la bacteriologia. Demostrèt en 1859 que los procèsses de fermentacion son causats per de microorganismes e qu'aquela creissença se deviá pas a la generacion espontanèa. Demostrèt tanben lo ròtle dels microorganismes coma agents infeccioses. Pasteur concebèt tanben de mitans de cultura, de procèsses de destruccion dels microorganismes coma l’autoclava e la pasteurizacion.
Lo mètge alemand Robert Koch e los seus collaboradors metèron al punt las tecnicas de cultura dels bactèris sus mitan solid. Robert Koch es un dels precursors de la microbiologia medicala, trabalhèt sul colèra, la malautiá del carbon (antrax) e la tuberculòsi. Demostrèt clarament qu’un bactèri pòt èsser l’agent responsable d’una malautiá infecciosa e prepausèt una seria de postulats (los postulats de Koch) per confirmar lo ròtle etiologic d’un microorganisme dins una malautiá. Obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1905.
Los microbiologistas Martinus Beijerinck e Sergei Vinogradskii inicièron los primièrs trabalhs de microbiologia de l’environament e d’ecologia microbiana en estudiant las comunautats microbianas del sòl e de l’aiga e las relacions entre aqueles microorganismes.
Se los bactèris èran coneguts al sègle XIX, existissiá pas encara de tractament antibacterian. En 1909, Paul Ehrlich metèt al punt un tractament contra la sifilis abans l’utilizacion de la penicillina en terapeutica, suggerida per Ernest Duchesne en 1897 e estudiada per Alexander Fleming en 1929.
En 1977, Carl Woese, mercé als seus trabalhs de filogenia moleculara, devesiguèt los procariòtas en dos grops : los Bactèris e los Archaea[4].
Estructura[modificar | modificar la font]
- A : pilli
- B : ribosòmas
- C : capsula
- D : paret cellulara
- E : flagèls
- F : citoplasma
- G : vacuòlas (substància de resèrva)
- H : plasmidi
- I : acid nucleïc
- J : membrana plasmica
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Los bactèris an una reproduccion asexuada. Una cellula bacteriana se dividís dins un procès de division binària. Durant aquel procès, una cellula maire se dividís en doas cellulas filhas en formar una paret cellulara transversala e donant naissença a dos individús geneticament identics. Pasmens un bactèri pòt tanben subir de variacions geneticas mercé a d'eveniments de recombinason coma las mutacions (cambis aleatòris del material genetic), transformacion (lo transferiment d'ADN liure de proteïnas d'una cellula bacteriana que se troba en solucion cap a una autra), transduccion (lo transferiment d'ADN viral, bacterian o dels dos amassa al mejan de bacteriofags e conjugason bacteriana) Lo transferiment d'ADN entre dos bactèris utiliza una estructura proteïca especiala nomenada pilus sexual. Aqueles bactèris qu'an aquesidas un ADN nòu pòdon alavetz se devesir e o transmetre a lor progènia. Fòrça bactèris contenon un ADN extracromosomic circular, nomenat plasmidi, e qu'es d'extrèma importància per la biologia moleculara e tanben per l'aparicion de resisténcias als antibiotics.
En condicions favorablas, los bactèris se pòdon multiplicar en formant d'agregats visibles a l'uèlh nus, coma dins lo cas de las biopelliculas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Whitman W, Coleman D, Wiebe W (1998). "Prokaryotes: the unseen majority". Proc Natl Acad Sci U S A 95 (12): 6578 – 83.
- ↑ Rappé M, Giovannoni S. (2003) "The uncultured microbial majority". Annu Rev Microbiol 57: 369 – 94.
- ↑ Textbook of Bacteriology : Flòra bacteriana de l’òme
- ↑ Woese C, Kandler O, Wheelis M (1990). "Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya". Proc Natl Acad Sci U S A 87
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) G. J. Tortora, B. R. Funke, C. L. Case e L. Martin, Introduction à la microbiologie, ERPI (2a edicion),
- (fr) M. Archambaud, D. Clavé, J. Grosjean e C. Pasquier, Bactériologie et Virologie Pratique, De Boeck (2a edicion),
- (fr) M. T. Madigan e J. M. Martinko, Brock, Biologie des micro-organismes, Pearson (11a edicion),


text:
Dieppe-sous-Douaumont
Dieppe-sous-Douaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Primièra mencion de Dièpa en 984 jos la forma Despia, probablament hydronyme compausat amb l'element apa, aiga, ja trobat en Jemappes. Homophonie fortuite Amb Dièpa, nom de riu anglo-scandinave en significant prigond.
Première mention de Dieppe en 984 sous la forme Despia, probablement hydronyme composé avec l'élément apa, eau, déjà rencontré dans Jemappes. Homophonie fortuite avec Dieppe, nom de rivière anglo-scandinave signifiant profond.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Eth Conselh de Govèrn deth CGA, a aprovat aguesta setmana era concession des ajudes e subvencions economiques as joeni esportistes aranesi qu’agen projeccion a un nau nivèu esportiu, damb er objectiu de motivar era contunhitat dera sua carrèra esportiua mentre estúdien, e damb era finalitat que poguen fenir en tot convertir-se en esportistes de naut rendiment.
Es requisits indispensables entà èster beneficiari d’aguestes ajudes èren entre d’auti, corsar ensenhaments obligatòris (ESO) o post obligatòries (Cicles Formatius o Estudis Universitaris), entre es 14 e es 22 ans, èster esportistes en actiu e auer aprovat totes es matèries deth darrèr cors academic.
Entà concedir es subvencions s’an agut en compde es informes dera Comission Tecnica d’Avaloracion, integrada entre auti peth conselhèr d’Espòrts e Joenessa deth Govèrn d’Aran Luís Carlos Medina e peth responsable tecnic deth Conselh Espòrtiu dera Val d’Aran.
S’an concedit dus tipes d’ajudes:
– Bèca A per un impòrt de 1.500 €
– Bèca B per un impòrt de 750 €
Ara ora de concedir aguestes ajudes, s’a considerat era edat des esportistes, atau coma es resultats esportius obtengudi e es desparièrs nivèus de competicion en qu’an participat (grop de competicion internacionau, estatau o autonomica).
En totau s’an concedit 11 subvencions a joeni esportistes aranesi que concorren en esquí de hons, esquí nordic, esquí aupin, esquí freeride, patinatge e ciclisme.


text:
Niederbronn-les-Bains
Bad Niederbronn en alemannisch (Niederbronn-les-Bains en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité a traversat en tota la siá longitud pel Falkensteinerbach, un jos-afluent del Rhin.
La localité est traversée dans toute sa longueur par le Falkensteinerbach, un sous-affluent du Rhin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Sant Africa
Sant Africa[1][2],[3],[4] (oficialament en francés Saint-Affrique) es una comuna de Guiana situada en Roergue dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània. Es la vila natala del matematician e òme politic Emili Borèl.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa dins lo Massís Central meridional e lo departament d'Avairon. Es traversada per la Sòrga, que, amb los sieus afluents, an retalhats sèt montanhas : los Angleses, la Quilha, la Fos, lo sèrre, las Casas, Nogairòla e lo Ròc de Cailús. Cinc ponts permeton la circulacion, per òrdre d'ancienetat: lo pont Vièlh, lo pont Nòu, lo pont del Centenari (o dels Fraires), lo pont Ferroviari e lo pont de la Resisténcia. (Fòtos dels ponts sus Structurae).
La vila es la capitala del Sant-African, país ligat a la region naturala dels monts de La Cauna que ne constituís los darrièrs relèus[5]. Presenta de paisatges, una flora, una fauna e un patrimòni fòrça diversificats. Lo territòri de la municipalitat constituís una fraccion del Pargue Natural Regional dels Grands Causses.
Divèrsas zonas geologicas fòrça desparièras se tròban a proximitat:
- a l'èst, los Grands Causses,
- al sud, lo Rogièr de Camarés,
- al nòrd, lo plan de Leveson,
Tres influéncias climaticas se fan sentir :
- A la prima e en tardor, los vents d'oèst e del sud-oèst determinan un clima oceanic.
- En estiu, los vents del sud-èst fan predominar un clima de tipe mediterranèu mas aqueles vents pòdon tanben perturbar lo cors normal de las sasons a tota epòca de l'an.
- L'ivèrn, los vents del nòrd someton aquel país a las rigors del clima continental.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Sant Africa ven d'Africanus, avesque del Comenge al sègle VI[7]. L'atestacion de 1204, Sang Affrican (ambe -g de Sang que cal prononciar coma dins puèg), mòstra que i a agut un reculament d'accent desempuèi[8] (Africa(n) = Africà ---> Africa).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 8251 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sent-Africa segon Cristian Pèire Bedel dins lo libre Saint-Affrique, al canton, 2002
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ www.aveyron.gouv.fr: Los donnees de basa
- ↑ Donadas climaticas
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Ortografia de verificar
- Article utilizant lo modèl Commons
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna d'Avairon
- Comuna de Santafrican
- Comuna de Roergue


text:
mercredi 11 février 2015
Totes ensems davant los Despartaments !
Aqueste matin, davant lo Conselh General de l'Erau, i avià pas un monde tarrible mas un monde de tria e un ambient fòrça simpatic ! La tòca èra de se mostrar amb de drapeus alara que se debanava lo darrièr conselh. Un pauc de musica, un pauc de dança, de solelh a moldre, la premsa curiosa...
Per contre lo 2 d'abriu nos caldrà estre un molon al meteis luòc : serà lo primièr conselh despartementau. Caldrà lor rampelar que benlèu qu'es pas una obligacion, mas demora una possibilitat per los politics de sostener lenga e cultura occitanas e una possiblitat desirada per de nombroses personas.
S'aquò erà possible dins cada despartament, al meteis moment, seriá una brava capitada. I cresi, se deissem pas lo nòstre pichòt monde s'entre estripar. Vòli veire sonqu'una causa : sem totes motivats per la meteissa causa, lo demest, rai !
Per contre lo 2 d'abriu nos caldrà estre un molon al meteis luòc : serà lo primièr conselh despartementau. Caldrà lor rampelar que benlèu qu'es pas una obligacion, mas demora una possibilitat per los politics de sostener lenga e cultura occitanas e una possiblitat desirada per de nombroses personas.
S'aquò erà possible dins cada despartament, al meteis moment, seriá una brava capitada. I cresi, se deissem pas lo nòstre pichòt monde s'entre estripar. Vòli veire sonqu'una causa : sem totes motivats per la meteissa causa, lo demest, rai !
Publié par Sylvie Berger à 15:15:00
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
1180
Aquesta pagina concernís l'an 1180 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Felip II, cap vertadier dau reiaume dempuei son coronament e la malautiá de son paire (→ 1179), decidèt de melhorar lei finanças reialas amb una taxa especiala sus lei josieus e de s'aliar ambé lo còmte de Flandra Baldoin d'Hainaut per demenir l'influéncia de seis oncles e de sa maire sus sa politica. Acceptèt de se maridar amb Elisabèt d'Hainaut, la filha dau còmte (28 d'abriu). Aquò suscitèt lo maucontentament de sa maire Adela de Champanha que se retirèt en Normandia e demandèt la proteccion d'Enric II.
Lo rèi anglés mobilizèt una fòrça importanta. Felip II demorèt suau e ataquèt pas dirèctament lei fèus anglés. En plaça, anoncièt son intencion de conquistar Auvèrnhe, buta de la politica de conquista d'Enric II dempuei d'annadas. Lo sobeiran anglés deguèt ansin renonciar a la guèrra còntra Felip II car teniá pas de pretèxtes per durbir lo conflicte. De mai, èra pas assegurat de la fidelitat de sei fius que s'èran ja revoutats en 1173-1174. En junh, Enric II foguèt donc obligat de negociar e, a l'invèrs de son projècte iniciau, de conclure una aliança ofensiva e defensiva ambé lo rèi de França.
Après aqueleis eveniments, lo rèi Loís VII — rèi en títol mai fòrça malaut dempuei novembre de 1179 — moriguèt lo 8 de setembre. Son rèine foguèt considerat d'un biais positiu per sei contemporanèus gràcias a son sens de la justícia e d'un biais pus contrastat per leis istorians ulteriors car son divòrci amb Alienòr d'Aquitània foguèt una causa importanta dei guèrras recurrentas entre Francés e Anglés fins a 1453.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Refòrma dei sistèmas monetaris d'Anglatèrra que foguèron d'ara endavant plaçadas sota l'autoritat de foncionaris de la corona permetent de melhorar l'estabilitat de la moneda e lei revenguts dau rèi.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mustadi (1170-1180). Foguèt remplaçat per son fiu An-Nasir (1180-1225) que venguèt lo darrier califa poderós e energic de la dinastia abbassida.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Categoria:Wikipedians per nivèl de lenga
Listas de Wikipedians classats en foncion del nivèl de las lengas amb las qualas pòdon contribuir.
Vejatz tanben lo projècte Wikipèdia:Babel e Categoria:Wikipedians per lenga.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 6 soscategorias, sus un total de 6.
0
- ► Wikipedians que parlan pas la lenga (11 C)
1
2
- ► Wikipedians que comprenon mejanament la lenga (30 C, 1 P)
3
- ► Wikipedians que comprenon plan la lenga (21 C, 1 P)
4
- ► Wikipedians que comprenon fòrt plan la lenga (12 C, 1 P)
M
- ► Wikipedians per lenga mairala (29 C, 2 P)


text:
Vòle ben torturar ‘na goiata mas pas i far far tròp de trabalh, dautant mai que las vacanças son pas ‘chabadas. »Mià e lu Migo » conta l’istòria d’una pita filha que visa son pair s’accidentar. Decide adonc d’anar lu sauvar. Sur lo chamin, trobará de las pitas vielhas totas enchapeutadas ne’n nautor de saviesa, mas la Mià ne’n a que far d’esser ‘na goiata sàvia. Trobará d’autras dròllas, ‘n dròlle, ‘n’autra vielha esdentada e un pauc boruda e lo Migou.
L’autre eròi dau film es un dròlle representant la marrida consciéncia occidentala. Son abséncia de pair es un bastissor, un visionaire, un « winner » segon son dire e se de las vetz, lo goiat poviá esser vendut, ben, quò seriá leu fach. La soá mair es absenta maitot, sa granda es partida córrer emb un grand negre.
Coma quo es un film d’animacion, me fau tanben parlar de las votz usadas :
–Garance Lagraa per la votz de Mia
–Charlie Girerd interprete Aldrin
–Laurent Gamelon fai lo pair, Jekhide
–Miou-Miou es la mair
–Line Wiblé, la granda
Per las vedetas, i a Yolande Moreau per las vielhas e la sorcièra, Coffe, Richard, Derec, Maïté… e lu Migo es Dany Boon.
Veiquí plantat la decoracion per una brava istòria, ben genta. Segur, un conte aisat de compréner per los pitits. Coratgós per esplicar coma lo chamin de la vita fai frotjar las personas, ben pro aisat per far prendre consciéncia daus problemas de la terra, subretot dins ‘questa periòda de corsa per milionaris quatrequatrisats e que l’accion dau film es ne’n america dau sud. Coma i a pas tant de moneda per la propaganda que per los films americans, degun parla d’aqueu film. Quò es fach. Film europèu de bon veire, realisat dins lo mesma esperit que los films dau Miyazaki : Princessa Mononoke, lo viatge de Chihiro.
Mià e lo Migo, un film dau Jacques-Remy GIRERD
Sus lo sit « Mia & le Migou« , lo sit « folimage » o lo sit « art & essai« .


text:
20/07/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 18
Me creiratz si voletz, mas la prumier adreça que donet Caüsac a Franciscò fuguet la dau comissariat, 3 plaça de la Libertat, coione pas. D’aprep, lo comissari locau, vielh amic de Caüsac, un dich Bosquet, era en possession d’un gatge especiau, que justament fasiá mestier per tornar trobar la plaça d’ente Gaspard s’era enfugit. Dau fons de la veitura ente m’era prudentament renconhat, poguí veire Franciscò tornar surtir los braç plejant jos lo pes d’un fagòt de pecons, de fiaus electrics, de quauquas belas boitias que semblavan pesar un ase mòrt. Emb quò d’aqui, pareis que podriam auvir tot çò que se dich a cinquanta metres a l’entorn au mai prifond de las maisons. Mas a Vilafrancha, la nuech tomba viste e fai pas mai chaud que quò. Caüsac butet sa permenada sonora a l’endoman e tot lo monde se renconhet a l’ostalariá d’ Auvernha e daus Bastits Nuòus Reünits ente en mai de chambras plan chaufadas, se podiá minjar entre sopa de chauç, tripons e aligòt de que eschaurar lo mai refregit. Hofnagel era pas daus mai tranquilles, que quo era ben d’aqui que lo dangier era partit e, coma disset entre doas gorjadas de farcidura, eram tornats dins la gola dau lop. Estranjament, lo pitit Gaspard era presque escarabilhat, coma si era pas maucontent de tornar au país, mai si quo era quí que aviá segurament conegut la misera e mancat se far tuar. Ne’n golet qua’iment un pitit culher de sopa ‘ancès de craunhar son crostet rituau. Manca Caüsac, embarrat dins sa chambra subrechaufada emb lo second concertò de Rachmaninov a se’n far petar las cervelas, tot lo monde demoret esvelhat, mai lo quite Gaspard que sentiá ben, aurà, que quauquaren se preparava. Aguerem la visita de pagun cotelaire, e finalament, crese que tot lo monde piquetet un pauc sus lo matin.( de segre)
Joan Ganhaire
21:10 Publié dans Cultura e literatura en òc, Gaspard, novela per Joan Ganhaire | Lien permanent | Commentaires (0)
09/07/2017
Joan-Pau Verdier sort "Lenga de pelha, ragots d'oc"
Joan-Pau Verdier, le célèbre chanteur et co-animateur avec Martial Peyrouny de Meitat-chen, meitat-pòrc, chaque dimanche sur France-Bleu Périgord vient de sortir un livre CD d'une sélection de "bilhets", chroniques hebdomadaires délivrées par l'animateur qui nous interpelle en occitan sur un sujet d'actualité. "Nous avons fait un premier choix de 22 chroniques, les plus emblématiques, les plus intemporelles, sur plus de vingt ans d'émission. Les textes ont été enregistrés dans les studios de France-Bleu Périgord, avec l'aide de Franck Lutton, mon partenaire habituel, ingénieur du son à la radio ou pour mes disques. Ceci garantit la meilleure qualité. C'est Novelum -IEO Périgord qui s'est chargé d'éditer et de diffuser". On y retrouve "la patte" ou plutôt "la pauta" de Joan-Pau Verdier, qui dénonce avec humour les travers de notre époque, en bousculant les puissants, les profiteurs de tout poil, le tout dans un occitan actuel, accessible, proche de ses racines. Martial Peyrouny, son comparse, en a réalisé la "postface" : "Joan-Pau Verdier es un pauc nòstre Robin daus Boescs perigòrdin. Per eu, tot es subject de ronha, e manca pas de matiera e de talent per s'ocupar : lo CAC 40, los OGM, l'equipa de França de rugby, los abùs de la politica mas tanben la meschanta bafrèia, los drechs de l'òme coma de la femna o de las minoritats etc...Joan-Pau, quo es un pauc David contre Goliath, manca qu'en plaça de tira-peira, utiliza sa pluma per atacar e un micrò, per aver mai de resson. Se'n prend nonmas aus colhons per los ridiculizar emb beucòp d'umor e de coquinaria". Les textes choisis s'écoutent, on le savait, mais méritaient aussi d'être lus. Ils seront appréciés de tous, débutants ou non.
« Lenga de pelha, ragots d'oc », livre et CD, 12€ aux éditions Novelum-IEO en partenariat avec France Bleu Périgord dans les librairies de Dordogne.
Guilhem Francés.
12:16 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 16
L’endoman quo era fait. Lo Tardiu, l’aviam trobat sus lo còp de mianuech, a la surtida dau cafe dau Miegjorn, plaça Montanha, a dos pas dau jornau lo mai legit a Maraval e autres luòcs. Aviá pas set, mas comprenguet redde çò que voliam. Los uelhs li surtiren de la testa quante ma man drecha li sarret la cronhòla e que ma doça votz li faguet passar lo messatge, dau temps que Franciscò li enserrava los dos braç e lo picotava gentament de son sagna-vielha. Quante lo laisserem dins l’ombra d’una vanela, trebolava de las quatre suors, fasiá petar las dents, e aviá promès tot çò que voliam. E se desparaulet pas. L’endoman, l’ Esvelh de Nauta Dordonha sinhalava la mòrt accidentala dau dròlle inconegut de Vilafrancha, que aviá emportat son secret dins la tomba. E per lo cas que quauqun auriá daus dobtes, faguerem ‘na brava mascarada. Lo medecin Mangin, que la rigor de la lei e eu, quò fai dos, subretot dempuei que eissaia de sonhar Gaëtan Caüsac daus Ombradors, te sinhet un brave certificat de mòrt, e una pita caissa voida fuguet sebelida dins lo caveu de familha ente duermen los Ombradors dempuei lo vielh Archambaud jurcinc’au paubre Gontran en passar per la cordelada daus Guilhem e daus Richard. Quò se faguet dins l’intimitat, mas l’Esvelh de Nauta Dordonha faguet passar un far-part ente lo professor Hofnagel e Juliá Martrenchart assabentavan lo monde de la disparicion accidentala dau jòune inconegut que lor era estat confiat per lo COU de Clarmont. Entau lo salòpard que ‘viá comandat la mòrt de Gaspard creriá que lo Verolat aviá fait son trabalh, e nos fotriá la patz quauques temps, nonmàs lo temps de s’estonar de pas veire lo Baptiston venir querre lo demorant de sa paia. Aviam laidonc quauques jorns davant nautres per contunhar lo tratament e començar d’inginhar un biais de trobar lo comanditaire dau murtre. Perque quo era ben quò d’aquí que Caüsac remudava dins sas cervelas. N’aviá son aise, lo patron, de far lo dietz setieme rai de la rodilha.(de segre)
Joan Ganhaire
12:15 Publié dans Cultura e literatura en òc, Gaspard, novela per Joan Ganhaire | Lien permanent | Commentaires (0)
23/06/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 14
Seguida de Gaspard, una enquesta dau comte/ commissari Gaëtan Caüsac daus Ombradors.
E Bertrand l’endechat se ufla quauque pauc d’aver reüssit çò a que las ancianas terrors daus pòbles oprimats e las mai recentas de Bacalan e de Cenon an falhit. E nòstres sodards fan quitament pas mestier per lo mantener. La mancheta de l’esbratat de Sent Micheu a fait daus degats, bocha torsuda, uelhs de bingois, es pas preste de se raviscolar. Maugrat los chanjaments portats a sa fisionomia, Franciscò e io, a la lusor d’un lampissot, lo coneissem d’abòrd. Tu parlas ! Quela chara trigassada per la picòta, queu nas de bingois, que lo còp de bola de Ròsa a pas dobat, quilhs uelhs eiretats d’una mair asiatica, pas d’error, quo es Baptiston lo Verolat, dich Trauca-Codena, dich Grand Risot, lo rei dau coteu plan conegut entre la pòrta de Gentilli e la de Clinhancort, entre la Muda e Banholet. Si voliatz far dispareisser quauqu’un en silenci, si aviatz pas paur dau sang o de las tripas espanduts sus lo pavat, Baptiston era vòstre òme. A l’epòca, aviá passablament de praticas, e me demande si lo quite Jò de Montsoris aviá pas ‘gut mestier de sos servicis dau temps de nòstres mau-entenduts coma la banda de Janusz lo Pòlac que dos de sos òmes eran estats trobats bra’ment escronholats rua daus Pitits Ponts a tres pas de la pòrta de Pantin. Aviá disparegut dempuei quauques temps quante laisserem la capitala francesa venguda mausegura, e lo bruch s’era espandut que bonhava dins quauqua tireta dau quai de la Rapada en esperant que quauqu’un venhe reclamar son còrs.Mas fau creire que tot simplament eu tanben aviá sentit la necessitat de se far obludar e veiqui que lo tornem trobar dins lo granier daus Ombradors, estordit per un paubre mendicaire esbratat. Era tombat bien bas, lo Baptiston a ganhar son viure en voler cotelar daus mainatges. Una ora pus tard, dins-t-una chambra dau prumier niveu, fasiá sas crebasons. Fau ben dire que degun s’era escoat per li far la respiracion artificiala o lo gòrja a gòrja. Tot lo monde , manca Juliá e lo goiat eran quí a l’espiar bufar de mai en mai rauche, badar en cherchar de l’aer, s’essonglar sur lo linçòu pròpre que li avián tot parier botat dejós, jurcinc’a venir tot mofle e silenciós. Fin dau Baptistot lo Verolat. Sabe pas si sas victimas l’esperen en infern, mas si quo es lo cas, a de que migrar…( de segre)
Joan Ganhaire
07:33 Publié dans Cultura e literatura en òc, Gaspard, novela per Joan Ganhaire | Lien permanent | Commentaires (0)
04/06/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission dau diumenc 4 de junh 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Olivier Pijasson e Felip Christophe que parlaran de tres noveus libres + CD editats per Novelum-IEO Perigòrd, que van surtir per l'estiu : "Lenga de Pelha", cronicas de Joan-Pau Verdier, "Nhòrlas" de Daniel Chavaròcha e "Las cronicas de Ven-l'i-bufa" de Joan-Ganhaire.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
08/05/2017
Le prix Jaufre Rudèl pour Monica Sarrasin
A l'occasion du café oc mensuel au café associatif Lézidéfuz de Léguillac de Cercles mardi 9 mai à partir de 18 h 30, Monica Sarrasin se verra remettre le prix Jaufre Rudèl 2017 pour son dernier livre en occitan "D'entre tant, quauques uns" , paru aux éditions Lo chamin de sent Jaume, dans la collection "Nòstre Monde".
Notre photo: Monica Sarrazin, Micheu Chapduelh, Joan-Peire Lacomba e Joan Ganhaire lors d'une dédicace.


text:
Accueil / Lleida
(Nord-Ouest de la Catalogne) / Val d’Aran − Marimanha /
(Nord-Ouest de la Catalogne) / Val d’Aran − Marimanha /
Panorama depuis le Montlude
5/49
- Créée le
- Samedi 15 Janvier 2011
- Mots-clés
- 360, Aneto, Arbizon, Besiberri, Gran Bachimala, Grand Batchimale, Grand Quayrat, Le Puech, Lleida, Maladeta, Moncorbison, Mont Ne, Montanha d'Uishera, Montardo, Montlude, Panorama, Pic Blanc de Portillon, Pic d'Aret, Pic de Bacanere, Pic de Boum, Pic de Burat, Pic de Cagire, Pic de Campbieil, Pic de Canejan, Pic de Cecire, Pic de Crabere, Pic de Hourgade, Pic de l'Alba, Pic de l'Escalette, Pic de la Calabasse, Pic de la Hage, Pic de la Mine, Pic de Lustou, Pic de Mauberme, Pic de Mont Aspet, Pic de Neouvielle, Pic de Salenques, Pic de Sauvegarde, Pic de Serre Haute, Pic de Tartereau, Pic de Xemeneies, Pic du Gar, Pic du Midi de Bigorre, Pic Feixant, Pic Lezat, Pic Long, Pic Perdiguere, Pic Schrader, Pico de la Mina, Pico Perdiguero, Pirineos, Pirineus, Plan de Montmajou, Pui de la Bonaigua, Punta Alta, Pyrenees, Sommet d'Antenac, Sommet de Cournudere, Sommet de Pique Poque, Sommet du Templa, Soum des Salettes, Tuc d'Arenho, Tuc de Baciver, Tuc de Guilhem, Tuc de l'Etang, Tuc de la Tallada, Tuc de Molieres, Tuc de Parros, Tuc de Port de Vielha, Tuc de Poujastou, Tuc de Salana, Tuc dera Coma d'Auran, Val d'Aran, Vignemale
- Visites
- 2593
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Ettendorf
Ettendorf en alemannisch (Ettendorf en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ettendorf, 630 ectaras, 200m d'altitud, es un vilatge de mai de 800 abitants, niché al void d'un vallon, aquel del Landgraben, situat entre Saverne e Haguenau, e mai justament dintre Hochfelden e Pfaffenhoffen, sul CD 25 vèrs Wasselonne e sus la linha de camin de fèrre Estrasburg - Sarreguemines.
Ettendorf, 630 hectares, 200m d’altitude, est un village de plus de 800 habitants, niché au creux d’un vallon, celui du Landgraben, situé entre Saverne et Haguenau, et plus précisément entre Hochfelden et Pfaffenhoffen, sur le CD 25 vers Wasselonne et sur la ligne de chemin de fer Strasbourg - Sarreguemines.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Carles Puigdemont
Carles Puigdemont i Casamajó (n. a Amer, lo 29 de decembre de 1962) es un jornalista e òme politic catalan, cònse de Girona dempuèi 2011 e deputat al parlament de Catalonha dempuèi 2006. Foguèt elegit president de la Generalitat de Catalonha lo 10 de genièr de 2016, après una negociacion entre Amassa per l'Òc e la Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta.
Es sòci de Convergéncia Democratica de Catalonha.
Foguèt capredactor del cotidian El Punt (ont comencèt de trabalhar en 1981), director de l'Agéncia Catalana de Nòvas (1999-2002) e director general del periodic Catalonia Today.
Dempuèi julhet de 2015 es president de l’associacion de las comunas per l’independéncia de Catalonha.
Lo 10 de genièr de 2016 es elegit president de la Generalitat de Catalonha. En octobre de 2017, convoca un referendum, enebit pel govèrn espanhòl. Après que lo « òc » o aja emportat, proclama la Catalonha independanta mas suspend los efièts d'aquesta declaracion per fin de negociar amb lo govèrn espanhòl.


text:
Java (lengatge)
Lo Java es un lengatge de programacion dessenhat lo 1990 per James Gosling amb autres companhs de Sun Microsystems a comptar de C++. Dempuèi la siá naissença foguèt pensat coma un lengatge orientats a objèctes. Entre lo 13 de novembre de 2006 e mai de 2007 Sun liberèt parts de Java coma logicial liure de còdi dubèrt amb licéncia GPL. Es un dels lengatges de programacion mai utilizada, e s'utiliza tant per aplicacions web coma per aplicacions de escriptori.[1]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « TIOBE Programming Community Index », (consultat en 21 d'octòbre de 2015)


text:
Clima mediterranèu
Lo clima mediterranèu es un clima de transicion entre lo clima temperat e lo clima subtropical e tropical. Aqueles dos airals an una vegetacion netament diferenciada que seguís los parallèls 35° N e S de la Tèrra. L'airal temperat se caracteriza per tenir una pluviositat abondanta e regulara pendent tot l'an (mens de 800 mm), amb de temperaturas doças l'estiu e un periòde mai o mens long de geladas l'ivèrn. Aquò balha una vegetacion abondanta, de caractèr caducifolat, amb d'estatges erbacèus nemoral, d'estatges d'arbrilhons en esclairòl e un estatge d'arbres nauts e ben desvolopats. Los sòls son d'abitud prigonds e rics en nutriments e aiga.
Lo clima mediterranèu se caracteriza especialament per un regim amb un deficit idric pendent lo periòde caud de l'an. Lo clima mediterranèu es un clima amb pluèjas sasonièras, mas son inversadas a respècte del clima tropical. Plòu pas l'estiu. E mai, los meses d'ivèrn (l'estiu austral) pòt arribar que gèle. Las precipitacions annalas son intermediàrias entre aquelas dels climas temperats e tropical e aquela del clima subtropical (varian entre 250 e 800 mm generalament). Atal, lo clima mediterranèu es una mescla de clima temperat amb de caracteristicas tropicalas, causa que lo fa s'enriquir d'elements de la flòra d'ambedoas latituds. A un estatge d'arbrilhons e de lianoïdes fòrça desvolopat, d'eretge tropical, qu'enriquisson lo bòsc e lo rendon compacte e a vegadas fins a impenetrable. Lo fulham dels arbres e arbrilhon demòra tot l'an, estalviant atal una produccion excessiva de material vegetal, fòrça costós de crear e per constituir sas defensas. Aquelas defensas pòdon èsser fisicas (fuèlhas esclerofilas, es a dire, duras e resistentas a la desidratacion, garna, pels...), quimicas (fuèlhas aromaticas, pudentas o verinosas) o biologicas (secretant de substàncias per alimentar los pichons insèctes predators qu'aparan la planta de las plagas). Son d'estrategias desconegudas dins lo monde temperat e que mesclan aquelas del monde tropical umid (fuèlhas persistentas) e sec (fuèlhas xeromòrfas, espinosas, aromaticas, atrasent formigas).
Somari
Localizacion[modificar | modificar la font]
D'entre los climas del monde, lo clima mediterranèu ocupa relativament pauc de superfícia e totjorn del costat occidental dels continents entre los 30 e 45 grases de latitud nòrd i sud de l'Equator, ont la benda orientala de las pluèjas d'estiu son fòrça importantas.
En mai de tot lo Bacin Mediterranèu (e airals vesins) i a tanben lo clima mediterranèu a l'extrèm sud d'Africa, a l'oèst d'Austràlia, de Chile, de Califòrnia e Oregon.
Las illas macaronesianas son consideradas plenament mediterranèas a causa del regim de las precipitacions encara que lo regim de temperaturas siá ja subtropical.
L'influéncia pluviometrica mediterranèa arriba fins en Afganistan, mas ja dins un clima d'estèpa o subdesertic.
Lo total annal de pluèja varia entre un minimum de 200 litres (Almeria) a despassar 1000 litres coma a Gènoa o Algesiras. En totes los cases las precipitacions d'estiu son pas sufisentas per cobrir l'evapotranspiracion de las plantas.
Causas del clima mediterranèu[modificar | modificar la font]
Dins lo Bacin Mediterranèu i aguèt un cambi important fa prèp de 3,2 milions d’ans amb l’aparicion del ritme climatic mediterranèu (secada estivala) que causèt la singularitat dels elements florals mediterranèus modèrnes. Las variacions climaticas mediterranèas del Quaternari comencèron fa prèp de 2,3 milions d’ans causant lo cambi de clima e l’organizacion de la vegetacion de tipe mediterranèu.[1]
La localizacion intermediària entre la zòna subtropicala e la temperada fa que pendent l'estiu las nautas pressions dominan e las pluèjas o son absentas o alara ocasionalas. Lo rèsta de l'an i pòdon penetrar los fronts de pluèja de la zòna temperada occidentala.
Precipitacions[modificar | modificar la font]
En general las precipitacions totalas aumentan del sud al nòrd dins l'emisfèri nòrd e l'invèrs dins lo sud. Tanben aumentan amb l'altitud per exemple a la serrada andalosa de Grazalema las pluèjas annalas despassan 2000 litres tot en mancant l'estiu.
L'irregularitat pluviometrica annala es fòrça marcada e varia entre 20 e 50% en contrast amb los climas oceanics ont son d'abitud inferior a 15%.
Temperaturas[modificar | modificar la font]
Los ivèrns pro doces son tanben caracteristics. La classificacion abituala americana considèra que la temperatura mejana del mes mai fred es superiora a 7 °C. Dins la classificacion agroclimatologica de Papadakis, pendent los ivèrns mediterranèus se pòt gelar leugièrament, çò que permet la cultura de l'olivièr e dins los cases de clima pus doç los agrums.
La temperatura mejana d'estiu se situa entre 20 °C e 26 °C.
En general, la temperatura mejana dins los luòcs de clima mediterranèu varia entre 12 °C e 18 °C.
Los diferents ecosistèmas mediterranèus[modificar | modificar la font]
Las zònas mediterranèas del monde son pas totas egalas. De fach, l'influéncia dels oceans e de las ventadas que li son associadas fa que la pluèja tombe en diferentas epòcas de l'an, malgrat qu'aquò coïncidisca pas totjorn amb los meses mai cauds. Generalament, los maximums de pluèjas son associats al solstici d'ivèrn, quand las ventadas de las latituds fredas arriban cap a l'eqüator e que se son retirats los anticiclons subtropicals poderoses.
Al contrari, dins los luòcs alunhats de l'influéncia oceanica, coma dins la partida occidentala del Bacin Mediterranèu, las ventadas arriban aflaquidas e las pluèjas ivernalas i son escassas. Alara, las pluèjas pus importantas de fan als equinòccis de prima e de automne, ligadas a l'arribada d'aire fred en altitud. Son las pluèjas derivadas de las massas d'aire instablas e son pas de pluèjas provocadas pels fronts associats a las ventadas. Aquò fa que l'intensitat e la durada d'aquèlas pluèjas son fòrça diferentas. Las pluèjas frontalas son de granda intensitat, sinó mas aviat doces e continuas. Alara que, las pluèjas equinoccialas son d'una granda violéncia, localizadas, e pòdon èsser acompanhadas d'Eslhauces, tròns e auratges.
Dins los climas mediterranèus d'oltramar, es a dire, la còsta de Califòrnia, la còsta del Chile central, los airals de Sidney e Canberra, e la franja costièra sudafricana prèp de la vila del Cap, l'influéncia oceanica dona luòc a de pluèjas concentradas l'ivèrn subretot. E mai, Sudafrica e Austràlia son influenciadas pels ciclons tropicals; aquò fa que l'estiu se pòdon produire qualques precipitacions.
Fòrça eveniments istorics, geologics e climatics determinèron la distribucion e riquesa actuala de la flòra mediterranèa. Cada airal dels diferents climas mediterranèus del monde aguèt son passat particular, mas se pòt constatar que l'evolucion de la flòra, es tre lo començament que separa en dos grands airals: las tèrras de l'emisfèri sud e las tèrras de l'emisfèri nòrd.
Atal, Austràlia, Sudafrica e Sudamerica presentan fòrça plantas pròprias, que derivan d'una flòra preexistenta unica que poblava Gondwana. Aquò es degut a l'isolament relatiu que visquèron aquelas tèrras un còp separadas fa de milions d'ans, provoquèt una fòrta especiacion e ancianetat de la flòra.
En America del Nòrd, Euròpa e Asia es prigondament diferents. De fach, las causas qu'an en comun son mai degudas a l'abséncia qu'a la preséncia de gropes similars (abséncia de las familhas tropicalas e australas). Asia concentra los representants pus arcaïcs de la flòra boreala. Es tanben ont i a la diversitat maximala de fòrça genres a familhas repartits dins l'emisfèri nòrd .
L'America del Nòrd e Euròpa aguèron una istòria recenta que marquèt prigondament la vegetacion actuala. La flòra terciària, de selva abondanta, sucombiguèt a las glaçacions, daissant la plaça als elements pus septentrionals de la flòra, adaptats al fred e a la nèu. Mas alara que la duresa e la preséncia del temps marrit foguèron comparablas sus ambedós continents, lo sòrt que subiguèron las sieunas plantas foguèt discordant.
- l'Amèrica del Nòrd, en rason del movement orizontal de sas placas tectonicas, que se faguèt dins lo sens vertical, seguèt lo meridian de la Tèrra. Aquò permetèt lo desplaçament de sa flòra segon la latitud dins d'airals refugis que es trobèron mai o mens alçada, e preservèt de l'extincion fòrça espècias.
- Euròpa, en rason del movement vertical de sas placas tectonicas, que se faguèt dins lo sens orizontal, seguèt lo parallèl de la Tèrra. Aquò interrompèt lo desplaçament de sa flora segon la latitud, l'isolant de minusculs redusits donant luòc a l'extincion de fòrça espècias.
Un exemple de la consequéncia finala de es qu'existís quasi lo doble d'espècias dels genres Quercus e Pinus dins lo pichon airal californian mediterranèu (aperaquí 150 000 km2) que dins Euròpa tota (aperaquí 6 000 000 km2), ont se mesclèron de climas tan diferents coma lo mediterranèu, temperat, o boreal.
Adaptacions morfologicas e fisiologicas de las plantas mediterranèas[modificar | modificar la font]
Dins lo clima mediterranèu lo manca de precipitacions apondut amb las nautas temperaturas produson de condicions de granda demanda d'aiga per las plantas.
Lo potencial d'evaporacion que presenta l'atmosfèra es fòrça elevat. Una planta quina que siá qu'a pas cap de mecanisme per retenir l'aiga que las venas conductoras de la planta venent de las racinas de sòrta que demorarián dessecadas. Es per aquò que totas las plantas, pas solament las mediterranèas, an de sistèmas d'obturacion que se dubrisson e se tancan, nomenats estòmas, e que se trapan sus totas las fuèlhas. Son las bocas per ont la planta transpira, fa la fotosintèsi lo jorn, e respira de nuèch (per manca de lutz).
Aqueles sistèmas dins lo cas de las plantas d'aquel clima, son fòrça ben reguladas, e aparadas d'una calor excessiva e del dessecament pel pels e cavitats. Alara durant las oras pus caudas e los jorns pus secs, los estòmas demòran tancats, e atal evitan las pèrdas d'aiga excessivas que las fuèlhas e las racinas que poirián pèrdre sens aquelas.
L'aiga es importanta per que se dometge pas las parets vegetalas de la fuèlha, las plantas desvolopèron d'estrategias variadas. Per exemple, enfortiguèron e impermeabilizèron las fuèlhas amb un teissut fòrça resistent, qu'empacha la pèrda d'aiga endacòm mai que pels estòmas. O encara, per evitar un escalfament excessiu del teissut vegetal dins las oras que la planta transpira pas, la fuèlha redusís sa superfícia absoluda e tanben redusís la relacion qu'a amb lo volum de la fuèlha. Dona de fuèlhas pichonas e aplanas o ben longas e cilindricas (o ben recorbadas coma pel roman).
Una autra adaptacion a l'excès de temperatura es lo recobriment per un jaç dens de pels blancs e lanuts qu'isolan la planta de las temperaturas extrèmas e reflectisson los rais solars, evitant atal al maximum l'absorcion de calor.
Una adaptacion extrèma qu'an las plantas dels climas arids es la suculéncia. Es un fenomèn que presentan fòrça familhas diferentas de plantas crassas (cactacèas, agavacèas, crassulacèas, asclepiadacèas, bromeliacèas, liliacèas, etc.). Totas aquelas an per caracteristica de presentar una granda resèrva d'aiga que confla las tijas e las fuèlhas, al tocar son enfladas e turgescentas.
Aquela resèrva d'aiga provesís a la planta una autosufiséncia relativa e l'apara per de longas epòcas de secada. Mai que mai, aquelas espaçan las doas fasas de la fotosintèsi (captacion del CO2 e captacion de la lutz). Aquò lor permet de tenir tancats los estòmas de jorn e de los obrir de nuèch per emmagazinar lo CO2 que l'endeman servirà per complir la fotosintèsi. L'avantatge de dubrir los estòmas de nuèch es que la temperatura es pus freda e alara que la transpiracion demenís, evitant atal las pèrdas excessivas d'aiga.