text:
Los Daneses faguèron un estudi fòrça interressent (publicat en 1995) sus la mortalitat ligada a una consomacion moderada de vin.
Lor conclusion : los beveires regulars de vin an una mortalitat netament inferiora a la mejana.
Mas qué vol dire netament inferiora ?
vòstra prescripcion medicala : 3 gòts per jorn
Imaginam una vila ont 100 personas morisson cada an. Vila dins la quala i a pas un quite beveire de vin !
Ara, suspausam que se convertiguèsson al vin.
• n’i auriá pas mai que 75 mòrts se bevon 1 gòt de vin cada mes
• 65 se bevon cada setmana
• 60 se bevon 2 gòts per jorn
• e… solament 51 per 3 gòts quotidians !
Santat !
Like this:
Like Cargament...
Novèla istòria. Tant vertadièra que la precedenta. Si, si !
Un parisenc (anam dire…) venguèt en vacanças dins un vilatge entre Tolosa e Montalban, sabi pus lo qual. Rai.
Veguèt un òme qu’aviá un can, que li anava cercar e li tornava l’alh ! Un brave can, plan brave. (encara una istòria de can, ten…)
Lo parisenc, el, coneissiá pas l’alh ! N’aviá pas jamai vist ! Doncas demandèt a l’òme çò qu’èra, dins lo morre del can.
L’òme, el, se podiá pas imaginar que qualqu’un coneguèsse pas l’alh, creguèt que lo tipe li parlava de son can ! Li respondèt :
— Es un gos d’alh !
Dempuèi, en francés, se parla de gousse d’ail.
Like this:
Like Cargament...
Un còp èra, fa bèl temps, quand lo angleses èran dins Aquitània, i aviá un tipe (un anglés) dins una cosina que chapava de pastissons a l’amagat, coma qui pana. Un òme del país dintrèt, e lo vesent, li diguèt :
« Coquin ! » 😉
L’autre creguèt qu’èra lo nom de çò que manjava. Es la vertadièra rason perque uèi, en anglés, un pastisson se sona cookie…
Like this:
Like Cargament...


c: text/html

text:
Thorey-sur-Ouche
Thorey-sur-Ouche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Thorey-Sus-Ouche se situa entre Bligny-sur-Ouche (5 km) e lo masatge de Pont-de Ouche (3 km) sus la D33. Lo Ouche travèrsa la localité del Sud cap al Nòrd. La linha de camin de fèrre touristique de la Vallée de la Ouche (CFVO), que repren la emprise de la ancian camin de fèrre de Épinac, passa a l'oèst del Ouche.
Thorey-sur-Ouche se situe entre Bligny-sur-Ouche (5 km) et le hameau de Pont-d’Ouche (3 km) sur la D33. L’Ouche traverse la localité du Sud vers le Nòrd. La ligne de chemin de fer touristique de la Vallée de l’Ouche (CFVO), qui reprend l'emprise de l'ancien chemin de fer d’Épinac, passe à l’ouest de l’Ouche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Thorey possedís quatre elements considerables en relacion amb la siá istòria :
- Un castèl ; s'aquel darrièr data de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle e aperten a l'ora d'ara a la familha Villeroy de Galhau, a bastit sus la localizacion d'un castèl mai ancian #que subsisteixen dos tourelles de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle remaniées a Modèl:La s- (la una a l'èst e l'autre a l'oèst del castèl actual), un pigeonnier de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, e las soubassements d'una bastissa fòrta en contra-bassa jos l'actual castèl a l'oèst.
- Una capèla, #que se'n truca glèisa e #que l'interiora n'a #èsser condicionat a Modèl:La s-.
- Un pont de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle sus la Ouche entre lo vilatge e la Curació.
- Una crotz medievala situada en lo cementèri actual.
La commune de Thorey possède quatre éléments remarquables concernant son histoire :
- Un château ; si ce dernier date du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle et appartient actuellement à la famille Villeroy de Galhau, il est construit sur l'emplacement d'un château plus ancien dont subsistent deux tourelles du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle remaniées au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (l'une à l'est et l'autre à l'ouest du château actuel), un pigeonnier du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, et les soubassements d'un bâtiment fort en contre-bas sous l'actuel château à l'ouest.
- Une chapelle, que l'on appelle église et dont l'intérieur a été aménagé au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
- Un pont du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle sur l'Ouche entre le village et la Cure.
- Une croix médiévale située dans le cimetière actuel.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Panthera onca
Lo jaguar (Panthera onca) ei un mamifèr carnivòr de la familha deths felids, ei a dire deths gats. Viu en eth continent american. Apertenh ath genere Panthera e ei era soleta espècia de Panthera qu'es trapa en America. Eth jaguar ei eth tresau felin més gròs dempús deth tigre e eth leon e eth més gros deth emisfèri occidentau. Eth territòri deth jaguar aué va dau sud des Estats Units e Mexic per tot America Centrau cap al sud enquia Paraguai e eth nòrd d'Argentina. Eth jaguar a un territòri de cria en Arizòna (sud-est de Tucson), més a estat escandit en es Estats Units des de 1900.
Aguest gat damb plaps semble fisicaments eth leopard més ei més gròs e damb un còs més massís. Eth son comportament e abitat caracteristics son més apròp deth deth tigre. Es bòsqui son territòri dera sua predileccion més tanben demore dens ua varietat de terrens duberti. Ei plan associat damb era presença d'aiga e aima plan nadar. Ei un felin solatièr, oportunista, predador d'amagatals, en naut dera cadena apaissal.
Ei ua espècia clau e jòga un ròtle important ena estabilizacion des ecosistemes e ajuda a regular es especies que caça. Era sua mossegada ei plan hòrta sustot comparada dama d'auti gat grossi. Açò permet trincar es armadures des reptils armats e d'usar un metòde tà tuar plan inusual: mossega era pèth entre es aurelhes e finís per mossegar eth cervèth.
Eth jaguar ei ua espècia menaçada e es sons nombres declinen. Es menaces enclausen eth trincament e era perdua d'abitat. Era caça internacional des jaguars ei enebida, més aguest gat ei tuat soent pes umans especiauments en conflictes damb pagesi e borièrs en Sud- America. Ansin, redusit eth son abitat, enqüera ei gran, donada era sua istòrica distribucion, a cambiat era mitologia de plan de cultures indigenes americanes, coma era Astèca e era Maia.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Era paraula proven en anglés des lengas Tupi-Guarani; Jaguar. Ansin ei coma s'apera en anglés, francés e espanhou. En catalan e portugués (brasilièr) que se ditz onça. Se crede qu'era capcièra d'aguesta paraula proven dera lenga de negòcis amazoniana Tupinambá via eth portugués jaguar. Era paraula tupí yaguara vuòl díder "bèstia" e de cops ei arrevirada per "can". Era paraula especifica peth jaguar ei yaguareté.
Eth prumèr component dera sua designacion taxonomica ei Panthera e proven dau latin e dau grec tà aperar eth leopard. Era onça ei eth jaguar en portugués més en anglés ounce vuòl díder leopard des nhèus, Uncia uncia. Proven dau latin lyncea que vuòl díder cervièr. En italian se ditz lonza e en francés ancian se didía l'once.
Taxonomia e evolucion[modificar | modificar la font]
Eth jaguar o Panthera onca ei era paraula exacta tà designar era soleta espècia deth genre Panthera en eth nau monde. Eth DNA mostre d'evidencies damb eth leon, eth tigre, era onça o leopard des nhèus e eth leopard plapat e an un ancessor comun que demorèc hè entre 6 e 10 milions d'annades. Damb tot, es ossi fossils parlen deth neishement dera Panthera hè 3.8 milions d'annades. Es estudis filogenetics mostren per norma generau qu'eth leopard plapat siguéc basic entà aguest grop (Neofelis nebulosa). Eth luoch des especies que demoren ei donques enqüera shens resólver.
Eth zoològ Reginald Pocock conclusiguèt qu'eth jaguar ei plan religat damb eth leopard. Més eth DNA ei enqúera inconclusiu. Fossils deth jaguar europèu e deth leon american mostren caracteristiques d'andús, eth leon e eth jaguar. Es dus especies s'amassaren hé entre 280.000 e 510.000 annades.
Ancessor asiatic[modificar | modificar la font]
Mentre qu'es onces demorauen sonque enes ameriques, descénden de gats deth Monde Ancian. Hè 2 milions d'annades, eth jaguar e son cosin, eth leopard plapat, auien un ancessor comun asiatic. En eth pleistocèn, es ancessors des onces d'aué corrien per Beringia e es sòns descensors se moguèren tà America Centrau e deth Sud. Eth sòn manjar eren es cèrvis e d'autes animals erbacèus qu'abans demorauen en manades.
Variacions geograficas[modificar | modificar la font]
Era darrièra delineacion des sosespecies deth jaguar siguéc hét en 1939. S'assolèren sus es traches e era morfologia dera clusca e se reconeguèren enquia ueit sosespecies. Totun, eth cientific Pocock aguét pas d'acces a de basti especimens tà criticar e evaluar toti es sosespecies e mantinguéc es dubtes sus bèri uns. Ua consideracion tardièra deth sòn trabalh suggeréc sonque tres sosespecies.
Estudis recenti tanben an falhat en trapar evidencies entà ben definides sosespecies qu'aué existissen pas més. Larson demostréc qu'auien variacions nòrd-sud més açò ei pas segur 100%. Damb tot, se traparen termiéres geografiques en er arriu Amazones. Tot e qu'es divisions tradicionaus son es de Pocock, Seymour establiguéc tres sosespecies:
- Panthera onca onca: de veneçuela enquiath Amazones, enclusant: Panthera onca peruviana : costa dau Peru.
- Panthera onca hernandesii: Oest de Mexic,enclusant:
-
- Panthera onca centralis: d'El salvador enquia Colombia)
- Panthera onca arizonensis: d'Arizona a Sonora
- Panthera onca varaecrucis: e Texas a Mexic
- Panthera onca goldmani: deth Yucatan a Belize.
- Panthera onca palustris: en arees deth Pantanal en Mato Grosso e Mato Grosso do Sul, Brasil, e er arriu Paraguai enquia Argentina.
Biologia e comportament[modificar | modificar la font]
Caracteristicas fisiques[modificar | modificar la font]
Era onça ei un animal plan musclat e massís. Pes e mesura son normauments de 56 a 94 Kg. Es mascles més grossi pesen 160 Kg e es hemeles son un 10-20% més petiti. Era longada deth morre ara coa ei d'1.2 a 1.95 m. Es sues coes son més cuertes qu'es deth d'un gat (45-75 cm). Es pates tanben son cuertes, força, comparades damb un tigre o un leon. Era mesura enquias espatles ei 63-76 cm. comparat damb un leopard ei més gros, més pesat e més massís.
Variacions enes mesures sigueren guardades enes regions e habitats, damb era mesura que creish deth nòrd ath sud. Un estudi dera onça hèt ena Reserva der Biosfera de Chamela-Cuixmala, ena costa deth Pacific mexicana, mostréc mesures de 50 Kg. Per contra, ena region brasilièra deth Pantanal pesa 100 Kg e enquiath 136 Kg.
Era onça de bòsc ei més hosca e més petita qu'es onces d'arees dubertes, possiblements pera mesura més petita des sues preses erbàcees. Ei un animal apte tà esclar, córrer e nadar. Eth cap ei massís e era dentadura plan poderosa. Era onça a ua mossegada hòrta e ei capadís de préner enquia 910 Kg d'un solet cop. Açò ei dus cops més qu'eth leon e era hiena. Açò permet ara onça de trincar era armadura des tartugues.
Un estudi demostréc qu'era sua força hé que sia aprop deth leopard e deuant deth leon e deth tigre. Caça animals que pesen 300 Kg en bosqui densi e quan ei més cuert açò ei ua adaptacion. Era sua pèth qu'ei jaune entà marron-roge e negre. Totun, es arees deth vrente son blanques. Aguest felin hé plaps tà s'acutorbar en eth sòn habitat boscós. Es plaps son diuersi d'un individú a un aute e es sues mesures tanben.
Era onça sembla plan eth leopard més ei més massís e pesat qu'aguest. Es dus animals se destrien pes sòns plaps. Es d'ua onça son més grossi, mens e més hosques, damb plaps més petiti dens d'eres. Eth leopard non es a. Es onces tanben an eth cap més redond e cuert comparat damb eth leopard.
Eth morfisme des colors a luòch en aguesta especie. Ua forma de gaireben-negre melanisme apareish regulauraments. Es onces damb melanisme son toti negres tot e que es plaps son visibles en un examen més proche.
Eth color negre ei mens comun qu'auer sonque plaps. Totun, sonque afecta eth 16% dera populacion. Es jaguars melanistics son coneguts formauments coma panteres negres més son pas apertenguents a ua auta especie desseparada.
I a tanben d'individús albins plan estonables. Aguesti son aperats panteres blanques. Més era mutacion empacha qu'aqueths colors sian usuals.
Reproduccion e cicle vitau[modificar | modificar la font]
Es hemelles de jaguar arriben ara maturitat en hér es dus annades e es mascles as tres o quate. Aguest gat se crotza pendent tot er an ena jungla més i a més cadèls quan i a més caça. Era baisha revèrta ei guardada en captivitat.
Era parelha de jaguars se dessepararà dempús der acte e aprés 93-105 jorns es hemelles pàrien de dus a quate cadèls. Era mair tolerarà pas mascles proche pr'amor qu'i a risc d'infanticidi. Aguest comportament tanben se trapa en eth tigre.
Es cadèls neishen cècs més dempús tres mesi ja son creishuts. Més demoraran damb era mair enquias sies mesi, moment en quau començaràn tà caçar junti. Seràn damb era mair enquias dus annades abans de víuer solets tà reclamar un territori propi. Se pensa que viuen entàs 12-15 ans ena jungla e en captivitat enquias 23 ans.
Activitat sociau[modificar | modificar la font]
Aguest ei un gat solatièr exceptat de quan viu damb es autes cadèls e era mair. Es adulti sonque se trapen tà crotzar-se. Es hemelles an un territori d'entre 25 a 40 Km2 e generauments esquiven es autes jaguars. Es mascles an un area qu'arriva a 100 Km2. Tà l'ac assenhalar aperfecha marques damb es ungles, orina e deisha brens.


text:
Un avion de la companhiá aeriana UDB es portat desaparegut al dessus de Nòstra Dòna de las Lanas. Òm es totjorn sens novèlas de l’aparelh. Totes los mejans disponibles son desplegats per lo retrobar.
A 6 h 47 GMT, lo traspondeire de l’Airbus A 350 apartenent a la companhiá bretona UDB, qu’assegura la ligason Nantas – Montaigut, a quitat d’emetre. Cap de signal novèl es pas estat captat pel moment.
Una revendicacion es arribada a la redaccion de Manaset signada per un grop misteriós, « brezhoneg dre-holl », que pretend l’aver desvirat sul territòri de Camelot ont cap de traça es pas estada reperada fins ara. Las autoritats an despachada sus plaça la Polícia Occitana de Proximitat per ajudar los enquistaires bretons.


text:
Amélie Nothomb
Amélie Nothomb (Etterbeek, 9 de julh de 1966) es una escrivana bèlga d'expression francesa.
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
Lo sieu paire foguèt ambaissador de Belgica e ela demorèt en divèrses païses (China, Estats Units, Laos, Birmania, Bangladèsh).
Estudièt filologia romanica a l'Universitat Liura de Brussèlas.
Citacions[modificar | modificar la font]
-
-
- Ne reagissètz coma los paures, que plaçatz l'onor vòstre de tal biais que ne sètz victimas.
- Soi un intellectual, valent a dire un èsser que o s'espèra amb passion d'èsser contradich.
-
- Legissèm per descubrir una vision del mond.
- La saviesa es pas jamai del costat d'aquel que parla.
- N'es rèiremai divertissent d'èsser anujós que non pas interessant.
- Es cachavièlha lo bonaür per fòrça.
- Los pòbles s'asoran los lors ancessors martirs. Es la sola aristocracia que pas jamai li ne contestam.
- L'adjectiu "vertadièr" coma la chifra zèro, es una expression indispensabla de çò vuèg.
- I aurà sempre dins la molonada un pegàs que, amb lo pretèxt que ne compren el pas res, çò ne decretarà que i a pas res per comprene.
- Nada realitat umana se n'exprimís tan plan l'idèa d'astrada coma las paraulas malbiaissudas e sas consequéncias d'una impossibla expiacion.
- Cap de besonh d'interès per mentir. Lo plaser sufís.
- Lo dobte e la paur son los auxiliars de las grandas iniciativas.]]
- Lo còs uman ne comportèsse vint-e-cinc sèxes luòga d'un, ne perdriá fòrça del siu poder erotic. Çò que pivèla son los isclons.
- Lo maquilhatge es un culte de mistèri.
- La ròsa que se ne morís de la set li ne fa de besonh a l'ortalan, mas a l'ortalan li ne fa encara mai de besonh la ròsa qu'es assedegada, que sens la set de sa flor, çò que d'el n'existís pas cap.
- Cal remirar lo mond capables d'èsser aüroses.
- Es l'entreparlaire que se farga la confidéncia.
- Lo silenci es mai rambalhaire que tot.
- Ne sufís aver fach quicòm un sol còp dins sa vida - mas en prigondor - per ges quitar de o tornar far tot lo long de la nòstra vida.
- Çò de pròpi dels grands libres, es que cada lector n'es l'autor.
- L'escriure comença onte lai s'aplanta lo dire e n'es un mistèri dels màgers aquel pertus entremièg çò de bon dire e çò d'impossible idem.
- Modificar l'agachar [1] es aquò lo nòstre òbra grand.
- Tant de temps que n'existirián de finèstras, lo pus mendre èsser uman sus Tèrra auriá sa part de libertat.
- N'escarnissi ieu pas jamai, Monsen, diagnostiqui.
- M'asori las causas que pas jamai capirai.
- Lo mond ne groümeja d'assassins, valent a dire de personas que se ne permeton oblidar los qu'aimèron. (...) L'oblit es un peugàs, un oceanàs gigantal que lai ne va un sol naviri, qu'es se ramentar.
- M'asori las causas que pas jamai capirai.
- N'escarnissi ieu pas jamai, Monsen, diagnostiqui.
L'Òbra[modificar | modificar la font]
- Hygiène de l'assassin 1992..., Igièna de l'assassin (rev. Eric Gonzales, ed. Per Noste)
- Le Sabotage amoureux, 1992 ... Lo Sabotatge amorós
- Légende un peu chinoise, 1993 ... Legenda un bricon chinesa
- Les Combustibles, 1994 ... Los Combustibles
- Les Catilinaires, 1995 ... Las Catilinàrias
- Péplum, 1996 ... Peplum
- Attentat, 1997 ... Atemptat
- Mercure, 1998 ... Mercuri
- Stupeur et tremblements, 1999 ... Estupor e tremblaments
- Le Mystère par excellence, 1999 ... Lo Mistèri per excelléncia
- Métaphysique des tubes, novel·la, 2000 ... Metafisica dels tubs
- Brillant comme une casserole, 2000 ... Lusent coma una caçairòla
- Cosmétique de l'ennemi, 2001 ... Cosmetica de l'enemic
- Aspirine, 2001 ... Aspirina
- Sans nom, 2001 ... Sens nom
- Robert des noms propres, 2002 ... Tesaur dels noms d'ostal
- Antéchrista, 2003 ... Antecrista
- L'Entrée du Christ à Bruxelles, 2004... L'entrada de Crist dins Brussèlas
- Biographie de la faim, 2004 ... Biografia de la fam
- Acide sulfurique, 2005 ... Acid sulfuric
- Journal d'Hirondelle, 2006 ... Jornal d'Irondona
- Ni d'Ève ni d'Adam, 2007 ... Ni d'Èva ni d'Adam
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Citacions...
- (fr) Forum n'Amélie Nothomb
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 468 documents subre n' Amélie Nothomb en picar coma clau Amélie Nothomb
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ ... per l'escritura...


text:
Avremesnil
Avremesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Bacqueville-en-Caux.
Commune du pays de Caux située dans le canton de Bacqueville-en-Caux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Berceau De la familha de Pardieu Senhors de Avremesnil (de Pardieu) de Normandie e de Lorraine. Ostal Louise de Pardieu de Maucomble a épousé l'an 1714 Eustache, comte de Osmond
- l'an 1441, la Normandie èra a fuòc e a sang, las anglois #far del país de Caux un desèrt e massacrèrent los insurgés al val de Vire.
- Berceau de la famille de Pardieu Seigneurs d'Avremesnil (de Pardieu) de Normandie et de Lorraine. Marie Louise de Pardieu de Maucomble a épousé en 1714 Eustache, comte d'Osmond
- En 1441, la Normandie était à feu et à sang, les anglois firent du pays de Caux un désert et massacrèrent les insurgés au val de Vire.


text:
-265
Aquesta pagina concernís l'an -265 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Cremonides acomençada en 268 av. JC. Menat per lo rèi Areus Ièr, leis Espartencs e seis aliats de Peloponès assaièron coma l'annada precedenta de conquistar la fortalesa macedoniana de l'Acrocorint. Pasmens, foguèron tornarmai rebutats per la garnison e lo rèi Areus Ièr foguèt tuat. Son fiu Acrotatus II li succediguèt.


text:
Las grandas entrepresas europèas fan un bèl tròç de la vida economica europèa. La mapa prepausada pel site One Europe es pro utila e interessanta al meteis temps.
Statoil (entrepresa d’Estat), Shell (2), Total, ENI, Gazprom fan l’economia europèa actuala, son installadas dins Estats los mai potents d’Euròpa (continent) ; cal notar benlèu que serà la vièlha economia pel XXIen sègle ; l’istòria del grope Total es çaquelà interessanta de saber, es dempuèi la nacionalisme e puèi la privatizacion qu’Occitània n’a perdut lo sièti. Èra Elf-Aquitaine que los socialistas an nacionalizat e qu’an fait pujar lo sièti a La Défense, aquò fa partit dels panatòris franceses dedins l’economia occitana ; es un acte de centralisme economic francés, de jacobinisme del vièlh monde francés.
Cal notar que Renault se plaça dins aquel escapolon d’entrepresas amb Dacia, e en comparason clara per aiçò, ambe VW. Volvo, crompat en minoritat pels Chineses, serà benlèu l’entrepresa d’Estat que pujarà dins l’avenidor.
Dins totes los cas, son los Estats que pòrtan aquelas entrepresas ; sense los mercat-Estats aquelas entrepresas son pas sul mercat mondial ; sense endeutament d’Espanha, Santander seriá res coma banca en Espanha …
Aital, l’economia europèa –continent- se presenta coma clarament ges desligada de las decisions d’Estat. Es vertat que reberta tanben los ancians imperialismes europèus, levat per Norvèja que un Estat novèl e gaire imperialistas d’oltra-mar. Cap estudi economic explica que la lista dels Estats aumentarà e donc que lo nombre d’aquelas entrepresas serà aumentat.
Per Danemarc, Maersk farà lo comèrci, lo transpòrt, dedins lo comèrci mondial e non podèm dire que serà acabat ambe la fin del petròli… Donc es l’economia anciana que perdurarà.
Tot parier, serà la capacitat de las entrepresas de Petròli de trobar ajudas dels Estats, per assegurar las transmissions de saber-far per descobrir novèlas pistas de mercat dedins los mercats existents. Podèm dire –alara- que l’Union Europèa (federada) ne serà una ajuda, tal coma o vòlon pas los Angleses, levat per n’aprofieichar sense ne pagar lo còst democratic ? L’estratègia de sempre.
Aquela mapa indica clarament doás causas : – las estadisticas europèas son encara forçadament sus la basa dels vièlhs Estats, – las economias emergentas europèas se veson gaire dins los caps de las economias continentalas.


text:
Eras pastorèlas qu’an ua vielha istòria plan cavilhada puishque en 2008 que hestejèn eths 90 ans passats desempuish er’annada 1918.
En aqueth an de 1918, Yvòna Arène-Cuillé, qu’instituè eth grope deras Pastorèlas de Campan.
Desempuish 1935, Eras Pastorèlas que son membre fondator dera « Confederacion Nacionala deths Gropes Folklorics Francés ».
Tota gojata,Yvòna qu'èra anada dab Filadèlfa de Gerda entà cantar e dançar.
Mes dab er’ ajuda de sa mair e de sa pair que’s passegè pera vath de Campan e que collectè legendas, cants e danças au près deths vielhs deth Sarrat, dera Hòssa, deth Peyras, deths Cayres de Bi, deras Bulanettes, de Trassoet, de Pèirahitta, de Horsentut e deth Sarrat de Bon…
Qu’arretrobè tanben cotilhons, còhas e capulets ens solèrs deras maisons casalèras. Enas annadas 1900 eras hemnas vielhas qu’èran encòra vestidas de cotilhons hèits a casa sus eths telèrs. Tara missa que’s hicavan eth capulet sus era còha, mes a condar dera Guèrra de Catorze, permor que i avó hèra de veusas, non portèn mes que capulas e capulets negres e ‘ths arrois qu’estón plegats ens armaris.
Eths òmes, dab camisas de lin, pantelons de cadís o de cotil e vèstas tricotadas dab era lan burèla deras oelhas de casa, hielada peras hemnas, n’avèn pas tanpòc cambiat de vestit desempuish eth temps deth arrei Seset.
Yvòna que cerquè musicaires, flaütaires e violonaires e dab aquestes qu’aprenó a dançar e a cantar eras vielhas sonsainas aras gojatas e gojats dera vath de Campan.
Eras Pastorèlas qu’èran nascudas.
E ara que hèn Eras Pastorèlas ?
Eth temps qu’a passat, totun Eras Pastorèlas que son tostemps atheu e que viven ath dia de ué dab SMS, era tela, Internet… mes non s’an pas desbrombat eras suas arraditz e que prenen a de bonas de hèr conéisher ath monde de ué quin òm vivèva d’autes còps ena vath de Campan.
Eths vielhs vestits que son arreprodusits dab gran suenh e ath mes près der' autenticitat. Eths esclòps a naseta o de nas de harri, eras sarpas, eras salièras, eths capuchons e’ras capas, eths pantelons de cadís, eras pelhas de droguet e ‘ths capulets arrois qu’an beròia traca quan hèn eth passacarrèra peras vilas de França, d'Euròpa o deth Monde.
Quan paréishen sus eth empont Eras Pastorèlas captivan eths espectators dab un encadenament de danças drilhantas e leugèras. A d'autes moments, que perpausan ua mustra dera vita deths paisans dera vath de Campan aths sègles passats. Cantas e danças emberòian velhadas, pela-pòrcs, bargatòris, noças, henhadas e seguèras.
S’avetz enveja de véger eths espectacles deras Pastorèlas que podetz vier entà Campan pendent eths meses d’estiu o autament que guerdatz sus eth Siti on se produïsen eras Pastorèlas e que i veiratz tanben videòs on dançan ens hestaus internacionaus.


text:
De que s’es passat aquesta setmana suu forum Occitània ? Enfin, de que s’es passat las duas o tres setmanas passadas… Ben òc, quan se debana pas gran causa, es mauaisit de trobar de que díser… Mes aquesta setmana, i a un fum d’eveniments, virtuaus o non de senhalar !
Coneishetz Ubuntu ? Non ? Ubuntu es una version accessibla de Linux, lo sistema d’espleitacion informatic libre e a gratís. Ubuntu es una version Linux for Human being (es l’eslogan oficiau), es a díder un Linux hèit entaus umans… Vertat que i a quauquas versions de Linux que semblan gessidas deu cerveth d’un extraterrèstre o d’un episòdi de la seria Doctor Who… Ubuntu es donc una version de bon compréner, a gratís, e … en occitan !!!! L’associacion Tot en òc s’es encargada de har la revirada ! Mercés ad eths, podetz aver lo vòste ordinator dens la vòsta lenga preferida ! Per aver mei d’informacions sus Ubuntu, lo site en francés (existís pas enquèra en occitan). Lo subjècte suu forum Occitània aquí.
Entà demorar dens lo Ciber-Cafè, èi lo plaser de’vs presentar lo navera revista nascuda dens l’Occitània virtuau : La Criiisi. Tot lo monde n’en parla dejà !
“La Criiisi es sociala, ecologica, democratica !” Olivièr B., revolucionari
Bendas dessenhadas, tèst a-la-con, roman fòto,… Lèu, lo blòg s’aquarrirà ! E perque pas, dab lo temps e l’escaduda, una version papèir ? Sus lo forum.
Lo 29 de mai, a 21h a Rébénacq (a costat d’Arudy), serada concert dab l’associacion Alandar. Serà lo parat de descobrir lo grop de reggae Toni’s Familiy.
Èm enqüèra a esperar lo programa de l’Estivada de Rodés e a pronosticar en escambiar vejaires mei o mensh escuranhós. Aquí.
Coma ic sabetz, David Grosclaude es estat elegit a la region Aquitània e deishè l’I.E.O. qu’a donc un naveth president : Pierre Brechet. Lo subjècte aquí.
La comuna de Casalís en Sud Gironda s’es aviada dens l’aventura de la senhalizacion bilingua. Dab sonque 215 poblants, e shens nat putz de petròli, se podem díder que l’emplec de la lenga es mei que tot un ahar de volontat politica, e non pas e moneda. Las fotografias aquí.
Entà acabar, vos agrada lo rock ? Vos agrada l’òc ? Alavetz aimaratz Jean-Marc Leclercq, gran musician que canta en occitan. Aquí.
Anem, bona setmana, e n’avetz pas a prémer, vos cau insríver suu forum !!


text:
Congrès dels Deputats (Espanha)
Lo Congrès dels Deputats es la Cambra Bassa de las Corts Generalas, l'organ constitucional que representa lo pòble espanhòl. S'amassa en sessions dins lo Palais de las Corts, situat sus plaça de las Corts a Madrid.
Somari
- 1 Posicion constitucionala
- 2 Sedença
- 3 Istòria
- 4 Congrès de la Legislatura XII
- 5 Indemnitats e cargas
- 6 Nòtas
- 7 Referéncias
Posicion constitucionala[modificar | modificar la font]
Natura de la cambra[modificar | modificar la font]
Composicion[modificar | modificar la font]
La Constitucion espanhòla establís dins l'article 68.1 que lo Congrès dels Deputats se compausa d'un minim de 300 e un maxim de 400 deputats[1]. Lo nombre actual es de 350 deputats per determat per Lei Organica de Regim Electoral General, aprovada en 1985.[2]
Sistèma electoral[modificar | modificar la font]
La Constitucion establís que los deputats son causits per sufragi universal, liure, egal, dirècte e secrèt.[3] Las eleccions a de Corts Generalas se debanan cada quatre d'ans, o abans en cas d'eleccions anticipadas.[4] Los membres del Congrès dels Deputats so elegit segon la representacion proporcionala amb listas barradas dins cada circonscripcion electorala.[5]
Existisson 52 circonscripcions electoralas plurinominalas pel Congrès dels Deputats, que se correspondon a caduna de las cinquanta províncias espanhòlas, en mai de las vilas autonòmas de Ceuta e Melilla.[6] Segon la lei electorala espanhòla per província se garantís un minim dos sètis. Las vilas autonòmas de Ceuta e Melilla an caduna un. Alara, demòran assignats 102 sètis. Los autres 248 deputats s'assignan de forma proporcionala a la populacion de drech. Aqueste despartiment es diferent en cada eleccion e se realisa amb lo decrèt reial de convocacion de las eleccions.[7] Dins las eleccions generalas de 2016 aguèt un escart de 2 deputats, dins la província de Soria, fins a 36, dins la província de Madrid.[8]
Après las eleccions generalas, s'assignan los sètis a las listas electoralas dins cada circonscripcion. Per aquel despartiment s'utiliza lo sistèma D'Hondt en cada circonscripcion per separat. Aquel sistèma garantís que cap candidat elegit aja obtengut mens de vòts qu'un candidat pas elegit dins aquesta circonscripcion. Mai, existís un lindal electoral del 3 %, es a dire, un partit cal obténer almens lo 3 % dels vòtes valids emeses dins la circonscripcion per optar al despartiment de sètis.
La Lei Organica 5/1985 de 19 de junh del Regim Electoral General establís un minim del 3 % dels vòtes valids dins sa circonscripcion (comptan los vòtes en sèti al total, mas se comptan pas los nuls) per que un partit pòsca èsser considerat dins lo despartiment de sètis d'aquela circonscripcion.[9] Aquel darrièr ponch a pas qu'aplicacion reala dins de províncias que son assignats almens 24 deputats, condicion qu'a l'ora d'ara sonque se realizan a Madrid e Barcelona. dins tot lo periòde democratic aquela clausula d'exclusion s'apliquèt sonque un còp, en 1993 amb lo Centre Democratic e Social, qu'aviá obtengut 2,99 % dels vòtes emeses dins la província de Madrid e al que li auriá correspondut un deputat s'aguès pas existit lo lindal electoral.
En març de 2011 se reformèt la Lei Organica del Regim Electoral General de tal biais que los partits sens representacion al Congrès e Senat an de cridar de signaturas d'electors qu'avalan sas candidaturas per poder se presentar a las eleccions generalas (Congrès e Senat), levat las condicions generalas. Se cal 0,1 % de signaturas del cens electoral de cada circonscripcion. Cada ciutadan pòt pas que signar per una candidatura. Lo Conselh Electoral determinarà los detalhs de l'acamp de signatura.[10]
Criticas[modificar | modificar la font]
Jos aquel sistèma, las províncias pauc pobladas son sosrepresentadas pr'amor que se lor assignan mai de sètis qu'aqueles que recebràn se los sètis seriá estat repartit estrictament en proporcion a la populacion de cada província. Del meteis manièra, las províncias fòrça pobladas son subrerepresentadas.[11]
Lo sistèma tend tanben a favorir los grands partits.[12] Malgrat l'emplec d'un sistèma de representacion proporcional, que facilita en general l'apareicion de pichons partits, lo sistèma d'eleccion del Congrès dels Deputats favorís en la practica la creacion d'un sistèma bipartidista. Aquò per diferentas rasons:
- La granda disparitat de populacion entre las províncias, e malgrat que las províncias pichonas son sobrerepresentadas, lo nombre de deputats assignats a caduna d'elas es pichon e tend a anar a al dos principals partits.
- Lo lindal electoral del 3 % agís pas que dins de províncias que causisson mai de 30 deputats, es dire Madrid e Barcelona. Dins lo rèste de circonscripcions, ont se repartisson mens de sètis, la vertadièra barrièra per dintrar dins lo Congrès es significativament màger. Per exemple, la barrièra efectiva dins las províncias amb 3 sètis es del 25 %.
- Lo nombre mejan de sètis per circonscripcion es un dels mai basses d'Euròpa. Aquò es a causa de l'emplec de las províncias espanhòlas coma circonscripcion electorala, que fa qu'aja un grand nombre de circonscripcions.[13] En consequéncia, lo nombre de vòtes inutils es fòrça grand. Es dire, i a un grand nombre de vòtes que pòdon pas afectar al resultat pr'amor que son estats emeses per qualque partit pichon qu'atenh pas de representacion dins la circonscripcion a ont son estats emeses los vòtes.
- Lo sistèma D'Hondt que s'utiliza per repartir los sètis favorís leugièrament los grandes partits, comparat amb d'autras formulas electoralas coma lo sistèma Sainte-Laguë o lo sistèma de Hamilton. Pasmens, l'influéncia del sistèma D'Hondt dins la bipolarizacion del sistèma electoral es pro limitada.
- La talha del Congrès dels Deputats es relativament pichona,[14] çò que pòt favorir la manca de proporcionalitat e favorir los grands partits.
Mandat[modificar | modificar la font]
Lo mandat dels deputats s'acaba quatre ans après son eleccion o lo jorn de la dissolucion de la cambra, que se pòt debanar al meteis temps o non de la dissolucion del Senat; lo drech de dissolucion aparten al rei d'Espanha, que l'exercís a la demanda del President del Govèrn, après deliberacion del Conselh de Ministres, e jos l'exclusiva responsabilitat d'aquel. Se dissòlv tanben la cambra de forma automatica dins lo cas de legislatura fallida, dos meses après una session d'investidura falhida, dins aquel cas lo Rei dissòlv la cambra amb confirmacion del President del Congrès. Pendent son mandat los Deputats comptan amb una seria de garantidas e privilègis per la realizacion de sas foncions segont establit dins l'Article 71 de la Constitucion.
Organs del Congrès[modificar | modificar la font]
Dins l'exercici de l'autonomia que la Constitucion reconeis dins lo Congrès dels Deputats, la cambra se regís pel Reglament establit per ela en 1982 e que configura una seria d'organs de govèrn per exercir las competéncias correspondentas.
Organs de trabalh[modificar | modificar la font]
Los organs de trabalh del Congrès dels Deputats son lo Plen, las Comissions, la Deputacion Permanenta e los Grops Parlamentaris.
Lo Plen es l'organ central del Congrès dels Deputats, amb que la cambra exercís sa volontat. Es la reünion de totes los membres de la cambra constituida coma cal quand son de presents la mitat mai un dels membras. Aquel organ representa l'unitat de la cambra e fonciona mejans las sessions plenàrias que pòdon èsser de dos tipes: ordinàrias e extraordinàrias.
Las sessions ordinàrias son totas aquelas realizadas dins los dos periòdes de sessions: de setembre en decembre, e de febrièr en junh. Se convòcan segon d'un calendari ja fixat. Las sessions extraordinàrias son aquelas convocadas a la crida del president del Govèrn, de la deputacion permanenta o de la majoritat absoluta dels membres de la cambra. En aquelas se presenta un òrdre del jorn determinat e la session se claus quand se tractan totes los ponchs de l'òrdre del jorn.
Las Comissions son d'organs de trabalh de basa del Congrès. Son compausadas per un nombre proporcional de deputats en foncion de l'importància numérica dels diferents grops parlamentaris dins la cambra.[15] Las comissions se classifican en permanentas e non permanentas, legislativas e non legislativas.
Las Comissions permanentas legislativas estudian e dictan los projèctes e de proposicions de lei.[16] Lo Plen del Congrès pòt lor conferir la competéncia legislativa plena en relacion a un afar, que pòdon aprovar o refusar definitivament lo projècte o proposicion de lei en question.[17] Lo Reglament del Congrès establís 17 Comissions permanentas legislativas.[18] Las Comissions permanentas non legislativas an de foncions non ligadas a la produccion legislativa. Lo Reglament del Congrès establís 3 Comissions permanentas pas legislativas e permet que lo Plen ne crea d'autras a començament de cada legislatura.[19] Dins la Legislatura X existiguèron 8 Comissions permanentas non legislatibas.[20]
Las Comissions non permanentas son aquelas creadas amb una intencion especifica e tematica e la durada es fixada per avança pel Plen del Congrès.[21] Dins la Legislatura X i q una unica Comission non permanenta.[22]
La Deputacion Permanenta es l'organ de contunhitat que preten que lo poder legislatiu siá de contunh constituit. Sa foncion de gardar los poders de la cambra entre de periòdes de sessions (genièr, julhet e agost) o quand son mandat s'acaba per expiracion o dissolucion. Dins aqueles tres de cases, la Deputacion Permanenta es una prolongación temporala de la cambra.[23] La Deputacion Permanenta es presidida pel president del Congrès. Es compausada per un nombre proporcional de deputats en foncion de l'importància numérica dels divèrses Grops Parlamentaris. Deu èsser compausada al minim de 21 membres.[24]
Los Grops Parlamentaris amassan de membres de las cambras que se jonhon segon lor afinitat ideologica o pertenença a un meteis partit politic. Lo Reglament del Congrès establís un minim de 15 deputats per poder formar un grop parlamentari. Pasmens permet tanben que se pòsca formès un grop parlamentari amb de formacions politicas amb un nombre non inferior a cinc deputats e que represente al 15 % dels vòtes emeses dins la circonscripcion que se foguèsse presentat o alara al 5 % de l'ensemble nacional.[25] La constitucion dels grops parlamentaris se realiza al començament de cada legislatura.[26] Los deputats que s'inscrivon pas coma de membres de cap grop parlamentari fan alara partit del Grop Mixte.[27]
Organs de direccion e administracion[modificar | modificar la font]
Lo President del Congrès dels Deputats ten la representacion de la cambra e es causit pel Plen per la tota la legislatura. Presidís totes los autres organs colegials del Congrès e las reünions jonchas de las ambedoas cambras de las Corts Generalas.
La Taula del Congrès es compausada pel president, quatre vice-presidents e quatre secretaris causit pel Plen segon l'importància numérica dels diferents grops parlamentaris, que la foncion primordiala es dirgir e ordenar lo trabalh de tot lo Congrès, es l'organ de govèrn intèrne.
Lo Conselh de Pòrtavoses del Congrès dels Deputats es compausat pel president e lo pòrtavotz de cadun dels Grops Parlamentaris, mai un membre del Govèrn e d'autre de la Taula del Congrès, e lo personal tecnic se cal. Sa foncion principala es de fixar l'òrdre del jorn de las sessions del Plen.
Foncions de la camèra[modificar | modificar la font]
Lo Congrès dels Deputats foguèt dotat per la Constitucion de l'exercici d'unas foncions determinadas, que pòdon aver un caractèr concurrent, contrenhent o exclusiu:
- Exercís en concurrencia amb lo Senat la representacion del pòble espanhòl, lo poder legislatiu, la foncion budgetària e lo contraròtle de l'accion del Govèrn.
- Exercís amb caractèr constenhent lo poder legislatiu, dins los cases ont lo Senat introduga d'emedanents o opause son vetò a quin projècte que siá o proposicion de Lei, avent dins aqueles cases torna afirmar lo projècte inicial per que pòsca èsser enviat al Rei recebre sa sancion, podent o far per majoritat absoluta après son retorn pel Senat o per majoritat simpla dos meses après lo dich retorn.
- Exercís amb exclusivitat las foncions de autreg e retirada de la fisança dins lo Govèrn, sus proposicion al Rei al la nomacion de quatre magistrats del Tribunal Constitucional e de proposicion al Rei de la nominacion de sièis membres del Conselh General del Poder Judicial.
Foncion politica[modificar | modificar la font]
Lo Congrès dels Deputats accèpta o refusa al President del Govèrn, pepausat pel Rei, al primièr vòte per majoritat absoluta après quaranta uèch oras per majoritat simpla.
Contròtla tanben l'accion del Govèrn mejans d'interpellacions e de questions, que quin que siá membre pòt sometre dins lo Govèrn e que iniciar una mocion per que la cambra manifeste sa posicion, atal en adoptant una mocion de censura o refusant un afar de fisança que li pòsca sometre lo Govèrn, qu'en ambedós cases se veirà obligat a demissionar se la cambra vòta desfavorablement.
- Las interpellacions e de questions als membres del Govèrn, en Plen o en Comission; las proposicions autras qu'aquelas de lei, las mocions e las resolucions que, essent aprovadas, obligan lo Govèrn.
- La mocion de censura, es aquela que pòt sometre una desena partida dels deputats e que dins lo cas d'èsser aprovada supausa la retirada de la fisança de la cambra dins lo Govèrn; la mocion deu d'inclure lo nom d'un candidat a la Presidéncia del Govèrn, e dins lo cas de son adopcion, çò que pòt sonque aver luòc pel vòte favorable de la majoritat absoluta de la cambra, aquel serà investit e lo Rei procedirà a lo nomenar President.
- L'afar de fisança, es aquela que lo President del Govèrn somet al Plen del Congrès per verificar lo supòrt que li ofrís la cambra davant una iniciativa o un afar de politica generala; dins lo cas de refús pel Plen, lo Govèrn aurà de presentar sa dimission al Rei.
- Lo Debat sus l'Estat de la Nacion: es pas reconegut en la Constitucion ni pels reglaments parlamentaris, mas venguèt una practica (se tracta d'un debat similar al Debat sus l'Estat de l'Union d'Estats Units). Es l'explicacion del President del Govèrn sus la politica generala, lo govèrn determina lo moment de lo prepausar.
Après l'interviencion del President venon los pòrtavoses dels grops parlamentaris en començant pel grop majoritari de l'oposicion e s'acaba pel grop mixte, lla durada de l'intervencion depend del nombre de deputats.
Foncion legislativa[modificar | modificar la font]
Lo Congrès dels Deputats a l'iniciativa legislativa, amb lo Senat e amb lo Govèrn (el qual exercís lo poder legislativ de biais indirecte, e la diferéncia es que las leis del Govèrn s'impulsan mejans un Projècte de lei). Pòt en mai recebre de proposicions de Lei remesa per las Assembladas Legislativas de las Comunitats Autonòmas o per 500.000 ciutadans màgers d'edat (Iniciativa legislativa populara en Espanha).
Lo Congrès organiza los projèctes de Lei, es dire, d'iniciativas remesas pel Govèrn, e de proposicions de Lei, e encara, las iniciativas remesas pel Senat o iniciadas pel quita Congrès. Dins totes los cases pòt introduire d'amendaments dins totes aqueles tèxtes.
En mai, lo Congrès ratifica o refusa los amendaments introdusidas dins los projèctes e proposicions de Lei e accèpta o lèva lo vetò opausat pel Senat, dins ambedós cases sul pic per majoritat absoluta o passat lo delai de dos meses per majoritat simpla. Pamens l'aprobacion de projèctes e proposicions de Lei Organica demenada sempre lo vòte favorable de la majoritat absoluta del Congrès dels Deputats.
Sedença[modificar | modificar la font]
Lo Palai de las Corts es lo bastiment ont ten sedença lo Congrès dels Deputats. Se situa sus la Plaça de las Corts, a Madrid. Es un del bastits emblematic del Madrid del sègle XIX, d'estil Neoclassic.
Istòria[modificar | modificar la font]
Precedents[modificar | modificar la font]
Lo Congrès dels Deputats a per precedent mai ancian es dins l'Estatut Real de 1834, autrejat per la reina María Cristina, regenta pendent la minoritat d'edat d'Isabèl II, e qu'establiguèt pel primièr còp en Espanha lo bicameralisme de las Corts, se dividient en dos Estas: aquel dels Pars del Reialme e aquel dels Procuradors del Reialme.
L'Estat dels Procuradors del Reialme aviá un caractèr electiu e una composicion que correspondiá clarament a la representacion de las Vilas e Borgs a drech de vòte en las Corts del Regim Ancian.
Dins la Constitucion de 1837, aprovada coma consequéncia de la Motinariá de la Granja de San Ildelfonso que forcèt a la reina regenta a la sancionar, prenguèt pel primièr còp lo nom de "Congrès dels Deputats" la Cambra Bassa de las Corts Generalas.
La seguentas Constitucions de 1845, 1856, 1869 e 1876 gardèron la configuracion del Congrès dels Deputats coma una cambra de representacion populara, qu'a vegada s'atribuiguèt preeminencia sul Senat en matèria de fòrças armadas e de contribucions e crèdit public e contraròtle politic als membres del Govèrn.
Periòde actual (dempuèi 1977)[modificar | modificar la font]
- Legislatura Constituenta (1977-1979)
- Legislaturas de las Corts Generalas (dempuèi 1979)
- Vejatz-vos tanben: Legislatura I d'Espanha, Legislatura II d'Espanha, legislatura III d'Espanha, legislatura IV d'Espanha, legislatura V d'Espanha, legislatura VI d'Espanha, legislatura VII d'Espanha, legislatura VIII d'Espanha, legislatura IX d'Espanha, legislatura X d'Espanha, legislatura XI d'Espanha, legislatura XII d'Espanha
Congrès de la Legislatura XII[modificar | modificar la font]
La Legislatura XII d'Espanha comencèt lo 19 de julhet de 2016 quand se constituiguèron las Corts Generalas.
Resultats de las eleccions[modificar | modificar la font]
Dins las eleccions generalas de 2016 lo Partit Popular obtenguèt una majoritat simpla de 137 sètis (14 de mai que dins las eleccions de 2015). Seguit del Partit Socialista Obrièr Espanhol amb 85 sètis (5 de mens qu'en decembre), la coalicion Units Podèm, qu'agropava a Podèm e Esuèrra Unida entre d'autres, amb 45 sètis (en 2015 atenguèron 42 e 2 respectivament) e Ciutadans amb 32 sètis (8 mens qu'en 2015). Puèi demorèron los partits e de coalicions d'entorn autonomic; En Comun Podèm obtenguèt 12 sètis, Compromís-Podèm-EUPV: A la valenciana e Esquerra Republicana de Catalonha-Catalonha atenguèron 9 cadun, Convergéncia Democratica de Catalonha mantenguèt los sieus 8 sètis, En Marea e lo Partit Nacionalista Basc ne perdèron un cadun e demorant amb 5 deputats, e Euskal Herria Bildu e Coalicion Canariana mantenguèron lor representacion amb 2 e 1 sètis respectivament.[28]
Organs[modificar | modificar la font]
Grops parlamentaris[modificar | modificar la font]
Dins Legislatura XII se presentèron davant la Taula del Congrès un total de sèt peticions de registre de grops parlamentaris. Sièis d'elas foguèron aprovadas: los grops Populars al Congrès, Socialista, Basc (EAJ-PNB), Esquerra Republicana, Ciutadans e Units Podèm. D'autra costat, los deputats del Partit Democrata Europèu Catalan ensagèron de formar grop pròpri mas lor foguèt refusat e s'integrèron al grop mixte.[30] Los deputats de Coalicion Canariana, Union del Pòble Navarrenc, Forum Asturias, Euskal Herria Bildu, Nòva Canarias, atal coma los deputats de Compromís que se presentèron dins las listas d'A la valenciana, s'incorporèron dirèctament al grop mixte.
Indemnitats e cargas[modificar | modificar la font]
En 2016, l'indemnitat dels 350 de deputats es de 39 394,18 èuros bruts per an. A aquela basa s'apondon una seria d'indemnizacions e complements addicionals. Los presidents de comissions parlamentàrias obtenon 20 034 èuros de mai per an. Se un deputat presidís mai d'una comission, la compensacion es pas mai que per una. Los pòrtavoses titolars dels grops parlamentaris obtenon 37 338 èuros de mai per an, e los pòrtavoses adjonchs 29 218 èuros de mai. Los membres de la Taula del Congrès recebon de beneficis en mai en foncion de la cargue: lo president del Congrès recep 127 673 èuros en mai per an, los vice-presidents 40 992 èuros de mai, e los secretaris 34 160 èuros de mai. Existisson tanben d'indemnizacions per desplaçaments per totes los deputats. Aquelas indemnizacions de desplaçament dependon de la circonscripcion. Los deputats elegits fòra de Madrid recebon 25 534 èuros de mai per l'an, e aqueles de Madrid 12 187.[28][29][32]
Atal, en 2015 lo deputat mai pagat foguèt Jesús Posada, amb una indemnizacion totala de 192 623 èuros per l'an, combinant la basa, l'indemnizacion de desplaçament, la presidéncia d'una comission e la presidéncia del Congrès. E los deputats amb una indemnizacion mai bassa recebèron 51 582 èuros per an, combinant la basa e l'indemnizacion de desplaçament en Madrid.[28]
L'indemnizacion de basa e totas las compensacions extraordinàrias que recebon los deputats son declarats al revengut, levat las indemnizacions de desplaçament.[28] Los deputats son obligats a presentar una declaracion de bens e rendas al començament de la legislatura. Malgrat aiçò, aquesta declaracion es pas contrastada amb las donadas d'autres organismes de l'Estat, coma Isènda, ni a valor documentari a d'efèctes legales.[31]
Fins a 2011 los deputats podián optar al 80 % de la pension de retirada per aver servit pendent sèt ans dins lo Congrès, e se retirar amb la pension maximala avent cotizar pendent onze ans. Ara aquò es abrogat e lo deputats devon complir los meteis temps de cotizacion qu'un trabalhador normal.[32]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 68.1.
- ↑ Lei Orgznica del Regim Electoral General, 1985, art. 162.1.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 68.4.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 68.4.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 68.4.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 68.2.
- ↑ Lei Organica del Regime Electoral General, 1985, art. 162.
- ↑ Direccion de l'Estat, 2016, p. 29960.
- ↑ Lei Organica del Regim Electoral General, 1985, art. 163.1.a.
- ↑ Lei Organica del Regim Electoral General, 1985, art. 169.3.
- ↑ Colomer, 2004, p. 262
- ↑ Álvarez Rivera, 2016.
- ↑ Heywood, 1999, p. 72
- ↑ Colomer, 2004, p. 262
- ↑ Qué hacen los diputados, 2012.
- ↑ Oñate, 2000, p. 85.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 75.2.
- ↑ Reglament del Congrès dels Diputats, 1982, art. 46.1.
- ↑ Oñate, 2000, p. 87
- ↑ Congrès dels Diputats, 2016.
- ↑ Oñate, 2000, p. 87
- ↑ Congrès dels Diputats, 2016.
- ↑ Oñate, 2000, pp. 92 e 93.
- ↑ Constitucion espanhòla, 1978, art. 78.1.
- ↑ Reglament del Congrès dels Diputats, 1982, art. 23.1.
- ↑ Reglament del Congrès dels Deputats, 1982, art. 24.1
- ↑ Reglament del Congrès dels Deputats, 1982, art. 25.1
- ↑ http://resultados2016.infoelecciones.es/99CO/DCO99999TO.htm?lang=es modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ «PP y Ciudadanos certifican su mayoría en la Mesa del Congreso».
- ↑ Sánchez, Ana I. (1 de agosto de 2016).
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 7 de juliol de 2008
Cants polifonics gascons
Aqueth estagi qu'ei la repeticion deu qui's debanè lo mes de mai passat. Que conegó un succès tan gran que non podón pas acceptar tot lo monde, çò qui decidí los organizators de'u tornar hèr. Eh ben, lo venidèr que sembla estar de la medisha traça, qu'èra dejà pleat arras, que'm soi arretrobat en la lista d'espèra.
Que hè gòi que los cants polifonics pirenencs e sian vaduts tan populars au dia de uei. Qu'espèri aquera vòga e s'acompanharà per un interés tà la lengua naturau d'aqueths cants, la lengua occitana. Ben, en realitat la gascona, de non pas con·hóner dab la lengua promaguda per l'excellent En Taupiac, qui per bèra que sia, e bèra si qu'ei, n'a pas ni lo gost ni la sabor deu gascon. Lo Taupiac, a maugrat qui sia hilh de Gasconha, que s'ei trompat de lengua, praubet! Urosament, los Gascons non l'an pas seguit. Avem déjà lo francés, n'ei pas tà i amiar ua dusau lengua estranha entà ajudar la prumèra a tuar lo gascon! Que manca de sentida, lo brave Taupiac! Bon, qu'a ua excusa, la lengua qui pramau qu'ei la deu lòc on viu (coma deu lòc on vivi jo), e qu'ei en dehòra deus país gascons. En tot cas, tà nosautes... que serà en lengua gascona, se vos platz!
Ath som d'Azun (Eths d'Azu, Agorila)
Lo rei pastor (Eths d'Azu, Agorila)
3 comentaris:
- Té la mà Maria - Reus ha dit...
-
He passat un moment a xafardejar una mica pel teu blog que sempre trobo coses molt interesants
una forta abraçada desde Reus
- 7 de juliol de 2008 a les 8:26
-
-
Adiu Joan !
Aqueth estatgi de cants polifonics pirenencs, n'ei pas lo JJ Casteret qu'ac mia ?
Jo qu'ac hesoi damb eth l'an passat au Vilar (à Auvillar...), e que n'estoi content.
E, qu'ac saps mei o mensh, qu'ei totjorn l'idea de har un grope de cant polifonic hestiu.
Mès n'ei pas enqüera trobat de compairs/comairs a Tonens, on demori. N'ei pas enqüera cercat a hons, tanpau...
@ lèu !
- 7 de juliol de 2008 a les 19:35
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Tè: Ailàs, no tinc gaire temps per visitar els amics, ho sento! Em fa vergonya! Procuraré passar tanmateix! Salut i una forta abraçada!
Tederic: òc, la toa idèa, que la coneishi e que soi d'acòrd suu principi coma sabes ja ! :D Totun, tad aqueth estiu, qu'ei tròp tard tà her quauquarren de corrècte, ce'm sembla. Que'ns cau organizar e preparar tà l'an que vien, l'estiu 2009 ! N'èi pas començat las repeticions :((
Lo qui mia l'estagi qu'ei Pascal Caumont, professor a l'Escola Naconiau de Musica de Tarba e director musicau de Vox Bigerri.
- 7 de juliol de 2008 a les 20:14


text:
Somari
Engatjament dins la renaissença d'òc
Maçon e protegit de George Sand, s’es fach una plaça dins la generacion dels poètas-obrièrs d’expression francesa. Sa lenga tolonenca s’exprimís principalament dins l’Armana Prouvençau. Es elegit Majoral del Felibritge en 1881.
Poncy, Charles (forma referenciala francesa)
< Louis-Charles Poncy (forma completa d'estat-civil)
< Carle Poncy (forma occitanizada)
< Charle Poncy (forma occitanizada)
< Cascavèu (pseudonim)
< De Profundis (pseudonim)
Carle Poncy es nascut lo 4 d’abril 1821 a Tolon. Es lo second filh de Nicolas-Joseph Poncy, maçon tolonenc originari de Marselha, e de Françoise Gazan, de Tolon.
Comença son aprendissatge de maçon tre l’atge de nòus ans, dins lo « chantier » que forma amb son paire e son fraire ainat. Seguís una corta escolaritat que li dona lo gost de la lectura. Fa lo demai de sa formacion literària e sabenta en autodidacte dins lo Magasin Pittoresque, jornal mesadièr e bon mercat, mena d’enciclopèdia populara fòrça espandida.
Seriá un metge, vengut sonhar son paire, qu’auriá descobèrt los talents de Carle Poncy e l’auriá introduch en 1840 a l’Acadèmia de las Sciéncias e Bèlas-Letras de Tolon ont son legits en sesilha publica sos primièrs poèmas.
Lo jove poèta-obrièr gaudís rapidament d’una cèrta popularitat a Tolon puèi a París. Tre 1841 la Revue Indépendante publica sos poèmas, per l’entremesa de François Arago. Co-fondadoira de la revista, George Sand, jos lo pseudonim de Gustave Bonnin, fa un comentari elogiós sus la poesia de Poncy, dins lo numero del 1èr de novembre de 1841.
Jos l’influéncia de sos protectors, Poncy dirigís sas lecturas vèrs de poètas coma Hugo o Lamartine e ne profiècha per melhorar sa mestresa del francés, puèi que sa lenga mairala es l’occitan. Mas es Ortolan, jusrisconsulte e professor de Drech a la facultat de París, tolonenc e sant-simonian, que mòstra lo mai d’estrambòrd : dobrís una soscripcion per publicar en recuèlh los poèmas del jove Poncy, soscripcion lèu cobèrta. En mars de 1842 pareis lo primièr recuèlh, Marines (París : edicions Lavigne).
Mas Marines a confirmat l'interès que li portava George Sand, que comença de li escriure en abril de 1842. Es la debuta d'una longa amistat que s'acaba pas qu'amb la mòrt de George Sand, en 1876. L'importanta correspondéncia entre George Sand e Carle Poncy es la sorsa màger per conéisser la personalitat de Poncy. S'i vei una George Sand mairala que dirigís l'educacion del jove poèta, dins lo sens de la causa que defend, en favor de l'emancipacion e de l'instruccion de las classas popularas. Lo sosten de George Sand fa nàisser d'ambicions de consecracion a cò del poèta. S'obstina a voler èsser publicat a París malgrat los còstes qu'aquò representa, sens voler pasmens daissar sa vila ni, dins un primièr temps, son mestièr de maçon. Seguís amb una docilitat relativa las orientacions literàrias e moralas que Sand li conselha de prene.
D'autres recuèlhs seguiràn Marines, mas lor succès demòra relatiu. Sonque d'unas revistas consacran d'articles als poèmas de Poncy, mai que mai de revistas interessadas per l'emancipacion populara coma la Revue Indépendante e la Ruche Populaire, jornal local dirigit per lo cançonièr Vinçard a tendéncia socialista. Sa pichòta notorietat li permet, a l'escasença d'un passatge a París en 1845, d'èsser recebut dins los salons e de rescontrar d'unes dels grands escrivans del temps.
Viu de son mestièr de maçon fins a 1848, annada pendent laquala se presenta a l'Assemblada Constituenta. Una letra de George Sand, datada del 9 de mars 1848 lo convida a se presentar coma deputat republican, per daissar als obrièrs lo suènh de « dire lors besonhs, lors inspiracions » dins l'encastre de la Republica. Totun, s'es sensible a las questions socialas, qu'apareisson dins sa poesia, e se assimila en partida l'ideologia de sa protectritz, sembla pas absoludament investit dins l'accion politica e serà d'alhors pas elegit. Poncy serà pas jamai lo poèta proletari tant esperat per George Sand e se parla de sa condicion d'obrièr, es puslèu un poèta regional que ditz Tolon e la Mediterranèa.
Après aver estudiat lo drech e la geometria, finís per s'afranquir de sa condicion d'obrièr contra los avises de sos protectors. A comptar de 1849, ocupa mai d'un pòste dins diferentas administracions. En 1850 ven vice-president de la Societat de Sciéncias e Bèlas-Letras de Tolon, e en 1860 recep la Legion d'Onor. Quita pas de publicar per aquò, mas son inspiracion sembla de demesir.
Morís lo 30 de genièr 1891 a Tolon, sens aver daissat lo sovenir d'un poèta de grand talent : li son prestats de defauts sovent reprochats als poètas qu'an agut una educacion literària autodidacta e pro laboriosa. Lo fach de voler tròp imitar los grands mèstres de la literatura al detriment de sa pròpria sensibilitat poetica li a fach produire d'òbras jutjadas un pauc « forçadas » e pesugas, inferioras en qualitat al modèl seguit, e desprovesidas de l'originalitat, de « l'autenticitat » esperada d'el coma proletari.
Sa vila lo doblida pas completament per aquò e lo tracta pas amb tant de severitat que l'intelliguenzia parisenca : una placa foguèt pausada sus son ostal e la carrièra pòrta son nom dempuèi 1911.
Demorat tota sa vida fòrça estacat a sa vila, comencèt de produire d'unes poèmas en occitan provençal, sa lenga mairala, aprèp los eveniments de 1848. Aquestes pareisson dins l'Armana Prouvençau a comptar de 1860 e dins d'unas autras revistas localas. Sos poèmas seràn publicats mai tard dins La Pignato, a Tolon. Participa al movement felibrenc e entreten de relacions amb las figuras del movement en Provença, Mistral, Aubanèl e subretot Romanilha. Es elegit majoral del Felibritge (Cigalo di Mauro) en 1881.
Demòra pasmens una personalitat pro menora de la literatura d'expression occitana. Gaireben absent dels obratges d'istòria literària occitana, es eventualament mencionat (C. Camproux, Histoire de la littérature occitane, 1953, rééd. 1971, p. 148 e J. Rouquette, La Littérature d'oc, Que sais-je? 1963, p. 83) a costat dels poètas-obrièrs coma Jasmin, Reboul, Peyrottes, etc. E. Ripert li consacra una sota-partida dins la Renaissance provençale e un paragraf dins Le Félibrige, e J. Fourié lo compta dins las entradas de son diccionari. Mistral lo cita dins una nòta de Mirèio (cant VI, nòta II), a costat d'autres escrivans d'expression francesa originaris del Miègjorn. Mas localament, son prestigi d'autor francés reconegut a París li valguèt l'omenatge d'escriveires d'òc de Tolon : fòra son fraire Alexandre, Lois Pelabon o Estève Garcin.
Qualques omenatges li son renduts al moment del centenari de sa mòrt dins de revistas coma Lou Felibrige, Prouvenço d'aro e, a Tolon, La Targo e lo Bulletin des Amis du Vieux Toulon. Son fraire, Alexandre Poncy (1823-1870), maçon el tanben, es l'autor d'un recuèlh de Pouesios Prouvençalos (Tolon : impr. Monge, 1845).
Occitan
Véser las publicacions de Carle Poncy referenciadas dins
Lo Trobador, catalòg internacional de la documentacion occitana
Francés
- Marines. París : edicions Lavigne, 1842 [prefaci de M. Ortolan]
- Le Chantier : poésies nouvelles. París : Perrotin, 1844 [prefaci de George Sand]
- Toulon, faible revue d’une ville forte. Tolon : Monge, 1845
- Poésies de Charles Poncy, ouvrier maçon de Toulon : Marines - Le Chantier. París : Société de l’industrie fraternelle, 1846 [novèla edicion entièirament refonduda per l’autor]
- La chanson de chaque métier. París : Cormon, 1850 ; rééd. Portraits de 76 métiers, sur des airs populaires.
- Fragments del Bouquet de marguerites. Tolon, 1851.
- Un coin des Alpes à Moustiers. Tolon : Aurel, 1855
- Marguerite, ou le Frère et la Sœur. comèdia en 1 acte, en vèrses, imitada de Goethe, Tolon : Impr. de E. Aurel, 1858
- Le gabier de Tamaris. Tolon : Milhière, 1862
- Œuvres complètes. París, Hachette, 1867-1873, 9 vol. I. Marines, 1867 ; II. Le Chantier, 1868 ; III. Bouquet de Marguerites, 1868 ; IV. La Chanson de chaque Métier, 1868 ; V. Regains, 1868 ; VI.-IX. Contes et Nouvelles, 1869-1873 (conten d'unas poesias en occitan)
- La Loire. Tolon : Milhière, 1869.
- Toast à George Sand. Tolon : Milhière, 1876
- Reliquaire. Tolon : Massonne, 1879.
- Toulon après le choléra de 1884. Tolon : Impr. de A. Isnard, 1884
- Choses d’antan et d’aujourd’hui : Tamaris et les Sablettes avant et depuis Michel-Pacha. Tolon : Impr. de A. Isnard, 1889
- 12 letras de George Sand a Carle Poncy : véser la transcripcion de las letras en linha sus lo site http://sand.nightangel.fr consacrat a George Sand : anar sus lo site.
- Correspondéncia de Carle Poncy a George Sand, París, Bibliothèque historique de la ville de Paris, fons George Sand, G 3112-G 3142
véser la notícia dins lo Catalogue Collectif de France
- Correspondéncia de Solange Clésinger-Sand e de Carle Poncy. 1863-1891 BnF Cote NAF 14661-14662
véser la notícia dins lo Catalogue Collectif de France
Ouvrages et articles spécifiques
- BLANCHET Paul. « Carle Poncy : Charradisso de Mèstre Pau Blanchet pèr l’Escolo de la Targo... » dans : La Targo, 15 et 16, 1994.
- FAHMY Dorrya. Charles Poncy, poète-maçon, 1821-1891 : thèse complémentaire pour le doctorat ès lettres présentée devant la Faculté des lettres de l'Université de Paris, 1934
- Lou Felibrige, n°11, t. IV, febrié 1891, p. 214, necrologia
- Lou Felibrige, n°200, 2ème trimestre 1991, p. 10, “Carle Poncy (Touloun 1821-1891)”, R. Jonnekin, suivi du poème “L’istòri de Chouas”. Cet article a été publié dans Prouvenço d’Aro, n°50, octobre 1991
Ouvrages généraux
- BONDILH H. et A. LACROIX. Les Ouvriers-poètes, suivis des prosateurs, leurs biograhies et portraits, appréciation et fragmens de leurs œuvres. Première partie, Paris : Au comptoir des Imprimeurs-Unis ; Marseille : chez Deretz Jeune, 1845
- FOURIÉ Jean. Dictionnaire des auteurs de langue d'oc : de 1800 à nos jours. Paris : Les Amis de la langue d'oc, 1994, 2ème édition revue et augmentée, Aix, Félibrige, 2009.
- GIMET François. Les Muses prolétaires, Paris : Emile Fareu, 1856
- HENNION Constant. Les fleurs félibresques, poésies provençales et languedociennes modernes, mises en vers français par Constant Hennion. Paris : Union générale de la librairie ; Aix : F. Guitton Talamel ; Avignon : J. Roumanille, 1883
- LEFÈVRE Edmond. Les Majoraux du Félibrige, des origines à nos jours (21 mai 1878 - 21 avril 1901). Marseille : Paul Ruat, 1901
- MARICOURT Thierry. Dictionnaire des auteurs prolétariens de langue française de la Révolution à nos jours. Amiens : Encrage, 1994, p. 190.
- MERLE, René. Inventaire du texte provençal de la région toulonnaise. s.l. : GRAICHS, 1986.
- MILLOT H., VINCENT MUNNIA N., SCHAPIRA M. C., et al. La poésie populaire en France au XIXème siècle, Théories, pratiques et réception. Tusson : Du Lérot, 2005.
- RIPERT Émile. La Renaissance Provençale (1800-1860). Paris : Champion ; Aix-en-Provence : Dragon, 1917.
- RIPERT Émile. Le Félibrige. Paris : Armand Colin, 3ème éd. revue et complétée, 1948, pp 30-31
- ROCHEBLAVE Samuel. « Georges Sand. Lettres à Poncy. La littérature prolétaire - Vers la Révolution (1842 - 1848) », la Revue des deux-mondes, 1909
- SAND Georges. « Poésie », Revue indépendante, 1er novembre 1841, p. 248.


text:
La Micòca
Lo site preïstoric de La Micòca se tròba a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd. A servat un grand nombre de vestigis litics del Paleolitic inferior. Ne venon sensiblament los noms de Micoquian e de Taiacian, culturas arqueologicas del Paleolitic Inferior.
Istoric[modificar | modificar la font]
Conegut dempuèi 1895, Emili Cartalhac, Otto Hauser e d'autres i menèron de cavaments nombroses, de còps pauc metodics fins a aqueles de Denis Peironin de 1926 a 1932, que descriguèt la sequéncia estratigrafica en i destriant 15 jaces comprenent 6 nivèls arqueologics.
L'industria litica foguèt estudiada per Francés Bòrdas que i entreprenguèt una cèrca en 1956.
Al començament dels ans 1970, la sequéncia foguèt revisada un primièr còp per Henri Laville e Joan Felip Rigaud, puèi aqueste darrièr en associacion amb André Debénath i condusiguèt de cavaments novèls de 1989 a 1997.
Una revision de l'istòria sedimentària del depaus foguèt publicada per Jean-Pierre Texier e Pascal Bertran en 1993.


text:
Societat
Gran exit de participacion enes Cavaucades des Reis d'Orient
Un totau de 7 pòbles an recebut a Ses Majestats eth dia previ ath liurament de regals
Un an mès, centenats de mainatges e mainades dera Val d’Aran an podut gaudir d’ua des hèstes mès magiques e especiaus der an, coma ei era arribada des Reis d’Orient damb es tradicionaus cavaucades. Un totau de 7 pòbles deth país an acuelhut a Ses Majestats, en tot recéber fòrça mochets. En Vielha, coma mèrque era tradicion, es Reis an gessut de Gausac en tot recórrer bona part deth centre deth cap-lòc enquiara plaça dera glèisa. Ath long deth recorregut, era mainadèra demoraue damb fòrça espectacion e nerviosisme a ses majestats. Es halhes, an acompanhat damb un long hiu de huec eth trajècte des Res d’Orient.
Un viatge arribadi deuant der ajuntament, es Reis an estat recebudi pes autoritats politiques de Vielha e Mijaran, deuant d’ua grana quantitat de gent tà sénter es tradicionaus paraules qu’aufrissen ara gent des deth balcon deth consistòri.
Dempús deth tradicionau discors, era mainadèra a podut fotografiar-se damb es Reis d’Orient ena plaça dera glèisa en tot condar quini son es sòns desirs entàd aguesta net, ena quau, mès d’un dormirà damb un uelh dubèrt, en tot demorar que ses majestats les agen amiat tot çò que lis an demanat.


text:
Est travesada prel flum Graona (Garona n'occitán e Garonne en francés) e nel sui casc urban (Port de l'Embouchure) ge produj ela conflujença d'ols canals de Midi, Brienne e lateral dál Graona. Est invenida al sudovest dele país, á 90 km d'ols Pireneis. Est capla dele departament de l'Aula Graona e dál rigion de Meijorn-Pireneis, perdán cuma ela capla estórica dál provinça dele Langüedoc.
Receb l'apodament de Cibtat Rossa prel colour domelhatív n'ols edifiçus antics, fats cêu adreíls de visus. Ela sue auleça promej est de 141 metres, ela relevadura est puec accidentada.
Urbanisme
Elas câracterísticas estóricas dál cibtat hán conformadas elas seqüents çonas:
ela cibtat romana, aformada per carreras estretas e tortossas que nu sofrieron canmiaments importants fasta l'Eitat Moderna; ela cibtat mesviana, conservada á exceptacion dál sue muralha; ols suburbies dele sécul XVIII e XIX; le recent extrarradie: le bastiment de nombrossas urbaniçacions en sojócs propincs há ocasionat l'absorbiment per part dál cibtat d'aquests municipies.
Monuments
Clasificada prel Govern Francés cuma cibtat de l'Art e l'Estoria Tolsa compta cêun abondós patre arquitectónic, principalment inclús nelas 220 has. que delimita le sui bulevar intránei (ela maor çona protegida de França).
Monuments Religiosus
Cae destacar ela grant varietat de cults representats nela cibtat que deset d'ols bastiments católics ja resenhats (per eser ols plus monumentals) compta cêu tempres protestants (cum esquélhs dáls carreras Salin e Pargaminières), ortodois (clesias de Saint-Saturnin e Saint-Nicolas), una sinagoga e nombrossas muçalhs.
Monuments Civils
Pró le maor monument dál "ville rose" est sien dubie de tipus civil, ge tracta dele Capitole uo Capitolie. Ela sejia de l'Ajuntament que dona nom á una grant platia monumental centre neurálgic dál vila. Destacan aután ela grá de tren de Matabiau, ela sala de concerts Halle aux Grains, ela presón de Saint-Michel, le paláç Niel uo l'anfiteatre román de Purpan, perdán en minor mesurament ols plus de 74 edifiçus particulars renacentistes (mults d'ols quals albergan odi museis uo institucions).
En l'apartat de çonas verts Tolsa compta (sien inclujir elas rivas dele flum e le canal) cêunas 1.000 hectáreas distribujidas entre 160 jardens e 600 puncts verts, entr'ols que destacan le Jarden Japonense per ela sue originalitat, le conjunt jarden des Plantes, Grand-Rond e Jarden Royal prel sui antigor e ols parcs de Pech David, La Ramée, Sesquières uo les Argoulets prel sui tamánh.
Le flum e le canal
Tras le Capitolie e Sant Sernín le maor atractív turístic tulusán ol constituj le conjunt c'aforman le flum Graona, ols suis ponts e las sues rivas. Destaca ela típica emplenta dele Pont Neuf (-Pont Nou- c'aunga'l centre côl quartal popular de Saint Cyprien) junt á l'antíc hespital de pelegríns (Hôtel-Dieu Saint-Jacques) e le parc dál Prairie des Filtres (locar d'ociament e pasei d'ols tulusáns e sejia dele festival musical Flum fol). Plur centres de exposicions s'acolpan á amos cots dele flum cum le Bazacle, le Château d'eau uo l'antíc macel comunal (Les Abattoirs).
Deset dál Graona ela cibtat ge vei travesada per plur vías fluvials de grant intrésse turístic frûc dele bastiment e successívs mijoraments dele Canal d'ols dúos mars. Arriba á elhe prel sudlest le Canal dele Midi, ópra culmen de l'engeniaría fluvial dele sécul XVIII e ben denomnat Patre de l'Humanitat per l'Unesco. Aquest desemboca nel Port de l'Embouchure, joncols esquélh de Brienne que l'aunga á ela Graona e l'adrial dál Graona que contina entro l'Atlántic.


text:
Aleusa
Aleusa (Alleuze en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son castrum Helodie, en 1252, Helovia, alh sègle XIV, Aleuyza, alh sègle XIV, Aleuza, en 1388, Aloiza, en 1391, Alloize, en 1410, Allodia, en 1493, Alueise, Alueyse, Halueysa, Haluersa, Halverse, Alveyse, en 1494, Loyse, en 1497, Aveise, en 1506, Alveysa, en 1508, Aloysa, Ablodia, en 1510, Aloisa, en 1511, Alleyse, en 1552, Alasel, Aloisel, en 1594, Aloyse, en 1611, Aleuse, en 1618, Aleuize, en 1622, Alouze, en 1624, Alluise, en 1624, Aleuze, en 1632, Allauze, en 1662, Alleuzel, en 1677, Eleuze, en 1680, Aleughe, en 1685, Alleuze, en 1730, Aleuzes, en 1739, Alleuse, en 1784 [1]. Aleusa es benleu un derivat delh germanic alōd, « alòdi » [2]. L'IEO Cantal chausís la grafia Aleusa [3], mas un eiretèir d'Allodia poiriá èsser pusleu Aluesa.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Per ordenança reiala delh 11 de feurèir 1824, los vialatges de Vibrezac, Auzolles, Piniergue e Le Buisson (noms francés) siaguèron destachats de la comuna d'Aleusa a l'avantatge de la de Vialadieu.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Sant Flor sud; es ara delh canton de Nòvaglèisa de Truèire.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854Xc7OTp
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 11
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf


text:
Tardigrada
Los tardigrads o orsons d'aiga (de l'alemand kleiner Wasserbär) son d'animals minusculs multicellulars. Forman un embrancament zoologic a part entièra : lo phylum tardigrada fòrt pròche dels artropòdes. L'orson d'aiga es descrich en primièr per Johann August Ephraim Goeze en 1773; lo nom de tardigrad que significa « caminaire lent » es balhat per Lazzaro Spallanzani en 1777.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los tardigrads an un còs segmentat en quatre protegit per una cuticula e son dotats de uèch patas pichonas acabadas caduna per d'àrpias.
Classificacion[modificar | modificar la font]
- 1000 espècias a aqueste jorn repartidas en tres òrdres.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Tardigrada (en)
- Referéncia ITIS : Tardigrada (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Tardigrada (en)
- Referéncia NCBI : Tardigrada (en)
- Filmes e imatges del tardigrad Hypsibius dujardini
- TARDIGRADA NEWSLETTER
- Autra presentacion del tardigrad


text:
Falcon Heavy
Falcon Heavy es un lançaire pesuc desvolopat per la sociétat SpaceX fondada pel entreprenaire miliardari Elon Musk. Ten la capacitat de plaçar una carga utila de 63,8 tonas en orbita bassa o de 26,7 tonas en orbita de transfèrt geoestacionària. Tòrna utilizar los dos estatges de la fusada Falcon 9 v1.1 als quals son jonch dos propulsors d'aponch constituits per de primièrs estatges d'aquesta meteissa fusada. Lo lançaire es concebut per permetre la recuperacion del primièr estatge e dels dos propulsors d'aponch pasmens al pretz d'una fòrta reduccion de la carga utila. Lo desvelopament de la Falcon Heavy foguèt anonciat en 2011 amb una data de primièr vòl en 2013. Aquesta foguèt puèi regularament rebutada del fach principalament d'una mesa al ponch pus longa que prevista d'una Falcon 9 pron poderosa e recuperabla.
Un test d'alucatge estatic foguèt capitat lo 24 de genièr de 2018. Le vòl inaugural aguèt luòc lo 6 de febrièr de 2018 amb succès dempuèi lo centre espacial Kennedy.


text:
Arès
Dins la mitologia grèga, Arès (en grèc ancian: Apnς) es un dels enfants de Zèus e d'Èra e lo dieu de la guèrra,. Los romans l'identifican coma Mart.
Son origina es pas ellèna, mas ven de la region salvatja de Tràcia. Los grècs avián ja d'autres dieus guerrièrs, coma Atena, mas Arès es diferent: es capriciós, brutal e sanguinari. Atal pels grècs, que veneravan l'equilibri e l'intelligéncia li donèron pas gaire d'importància. Dins totes los combats que fa amb Atena, o quitament amb los mortals com Eracles o Diomèdes, es totjorn en fracàs. Aquò mòstra cossí los grècs preferissián una combinason de fòrça e d'intelligéncia fàcia a la fòrça bruta d'Arès.
Dins sos amors, al contrari, aguèt un grand succès. S'aparièt amb de divessas (coma Afrodita), de ninfas (Armonia) e de mortalas (coma Aglaura) e aguèt fòrça enfants. Los mai celèbres son Èros, Deimos, Antèros e las Amazonas.
Es abitualament representat montat sus un carri de guèrra. Pòrta l'Èlme d'aur, l'escut, es cobèrt d'una armadura de bronze e son braç es poderós e intrencable. D'abituda es acompanhat de Deimos (La terror), Fòbos (la panica) e Erida (la discòrdia).


text:
748
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 748 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Demenicion de l'intensitat de l'epidemia de pèsta de 745-747. Constantin V prenguèt divèrsei mesuras per repoblar Constantinòble qu'èra estada decimada per la malautiá e abandonada per la populacion.
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
Importanta demonstracion de fòrça dau reiaume nubian e dau rèi Kyriakos qu'ataquèt lo sud d'Egipte après l'arrestacion dau patriarca d'Alexàndria. Leis autoritats egipcianas foguèron obligadas de liberar lo patriarca. Puei, lo mandèron a la tèsta d'una ambaissada per negociar lo retirament de l'armada nubiana e restaurar la patz.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Omeia[modificar | modificar la font]
Començament d'una insureccion importanta dins lo nòrd-èst dau plan iranian. Dirigida per Abu Muslim e sostenguda per leis Abbassidas, la revòuta capitèt de conquistar la vila de Merv.


text:
Sèrgi Viaule amb paciéncia e aplicacion trabalha. Entre escritura d'òbras originalas e traduccion, porgís cada an al occitans desiroses de legir dins lor lenga d'òbras divèrsas.
En 2017 publiquèt a la Edicions dels Regionalismes un recuèlh de nòvas titolat Una ponhada de clavèls, lo segond de la mena après Fotuda planeta ! que sortiguèt en 2014 a cò de IEO Edicions.
Aquel trabalh sus la nòva completa un òbra ja plan rica entre roman : Na Balfet (2012), La venjança de N’Isarn Cassanha (2013) ; poesias ; raconte de viatge : Barrutlada en Irlanda e en Gallas (2014) ; e critica literaria (son mai que mai publicadas dins lo jornal La setmana).
De notar que l'autor es tanben un observator critic de l'occitanisme politic. Sos articles sul subjècte son publicats dins la revist del Partit de la Nacion Occitana Lo lugarn.
Aquí çai jos la descripcion que fa l'editor d'aquel darrièr libre Una ponhada de clavèls :
« En aquesta debuta de sègle XXIen, la novèla es un genre d’expression de mai en mai usitat dins la literatura nòstra. Dins aqueste exercici singular, Sèrgi Viaule s’i fa de man de mèstre desempuèi bèl brieu. Amb Una ponhada de clavèls es tornarmai una garba de vint-e-quatre tèxtes que nos ofrís l’autor albigés. Divèrses son los tèmas evocats, mas totes de factura classica.
« Cada novèla es una observacion aguda de la societat occitana en cèrca d’identitat dins una temporada d’exagonizacion forçada e de mondializacion despietadosa. La qualitat primièra del novelista es d’aver d’imaginacion, e l’autor ne manca pas. Cada pèça d’aqueste recuèlh carreja son fais de suspresas. Lo legeire anirà, tròç après tròc, d’embalausida en encantament dins aquel recuèlh ont alternan umor e poesia. »
Una ponhada de clavèls de Sèrgi Viaule, Edicions dels Regionalismes (16 x 24 cm, 188 paginas 18,50 €)


text:
Dalfin (mamifèr)
Los Dalfins (o regionalament daufins) son de mamifèrs de la familha dels Cetacèus que vivon dins la mar. Son d'animals fòrça intelligents. Son nom, dalfin, ven del grèc ancian δeλφίς (delphis) que significava "qu'a una matritz", qu'un còp èra se pensava que lo dalfin èra un peis amb un utèr. Ara se sap qu'es plan diferent dels peisses, qu'alena d'aire e que sa sang es cauda, coma totes los autres mamifèrs.
Los dalfins son d'animals marins e vivon majoritàriament dins los oceans. I a quatre espècias que se sonan dalfins de riu, que vivon dins los estuaris e los flumes d'aiga fresca.


text:
Se ditz que parli de tròp
Es pas grèu tant qu’ai un micrò
Laissa mi estar sus la sonò
Vivi de fuelhs, tencha e estilò
Ambé lei fraires avèm dins lo cabestran
de faire autra cauva ambé l’Occitan
avèm lo vam de faire petar lo mitan
Que si levèsson lei mans
sus un son cercat dins l’imaginari
Vai-s-i, bolega ton tafanari
Se siás afogat dau gari
Que vòu faire son salari
Sus ritmica populara
Dins cada vilatge e barri...
Tant que vira fa son torn
la bòcha sus lo cors gambetà
Tant que vira fa son torn
FAI VIRAR...
Vos dirai en mon latin
Qu’es trèbol lo nòstre camin
De çò que vèse e veguèri ieu
Es dins mon cant que tène lo fieu
Joines! segon meis escrituras
Metrem paraulas en mesura
Mesuratz lei valors enganadas
Respièch e patz dins lei seradas
Se Mauresca se jutja a l’ambient
Bolega, que l’òbra grand temptarem
Que dise? la temptam en sarrant lo micrò
En estereò ma votz dins la sonò
Sona leis estagiants de ton vilatge
lo dub fracassièr es en barrutlatge.
REPIC
Dins ta ciutat i a la plaça
Lo dub fracassièr, èu es en plaça
Jòia d’amor sus la rima
Lo sound sistème fuguèsse en china
I anariam fotre lo pati
Es antau ieu disi, rapi
Ai lo vèrb aisit e nòu
Cu es que sarà lo mai fòu
Fau te dire tot e ren
Charrar per marcar son temps
Ten ta via, vira lo juèc
Jògui ma bòcha, garci fuèc.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Los uèlhs son plaçats en Crimèa (que las sancions de l’Union Europèa fan rire) per un referèndum que sembla fòrça al referèndum d’assimilacion de Niça a França, l’expansionista e bonapartista del moment, 1860.
E causa estranha, gaire mèdias parisencs (85% dels mèdias de l’Estat centralista francés) n’an parlat, Veneto tanben manifesta de mantunas manièras, per sa lenga, per sas institucions particularas, per una vida fòra de l’Union Europèa …. Es un pauc coma Crimèa que preferís la Federacion de Rússia contra l’integracion al mercat dependentista, dit Union Europèa.
Aquí traparètz un article tradusit de l’anglés que parla del subjecte, ambe los ligams incorporats.
Venècia s’en va contra Roma, Organiza tanben lo seu vòt per l’independéncia
Ajustat per Gabriela Motroc lo 17 de març, 2014.
Mots claus Elections, Gabriela Motroc, Italy, Politics, Rome,World
Tags: venice
A la seguida d’Escòcia e Catalonha, sul lindal de l’independéncia, Venècia arriba contra Roma e organiza una votacion per devenir independent, tornamai. La capitala de la region italiana de Veneto decidiguèt de prepausar un referèndum que la durada de campanha es dica divendres (NDLR passat). Mai o mens 3.8 milions de ciutadans de la region, que podèm listar las ciutat de Venècia, Padova, Veròna e Trevíso son cridada per votar dins un referèndum contra Roma, organizat pels movements independentistas. La rason es que Veneto vòl pus pagar lo 20 bilions d’€ en taxas a Roma.
Venècia prendrà aital Crimèa, Escòcia e Catalonha coma exemple e vòldrà partir del poder de Roma. Un sondatge d’opinion mòstra que dos-terç de l’electorat vòl fugir de la dependéncia dela capitala d’Estat, Roma, e vòlon bastir un sistèma de legalitat – es de dire un estat novèl. Lo movement independentista qu’es noirrit de la bona sentat dels industrials del nòrd de l’Estat garibaldian, pensa s’elonhar deRoma aital. Encara mai, los menaires del movement qu’espèran veire Venècia en libertat tornamai, vòlon desmostrar ambe lo vòt que la populaicon vòl tanben l’independéncia,e vòlon debutar un procèssus d’independéncia.
[NDLR : es lo biais qu’an près las comunas de Catalonha per mostrar lo camin cap a l’independéncia]
L’organizator Gianluca Busato establís que l’accion d’èstre contra Roma vòl dire tanben qu’es sostenguda per mantunes experts qu’an preparat lo sistèma de justícia e las mesuras legala per determinar aiçò oficialament. Busato tanben a mençonat que l’independéncia deurà transformar la region coma aquela que serà la “mai o mens setena region la mai rica de l’union Europèa en PIB per capíta.”
“Itàlia pana mai de 20 bilions de taxas que nos son pas retornadas,” Busato expliquèt quora dona las rason del perqué Roma vòl pas veire Venècia partir coma un novèl Estat independent.
Lo president de Veneto, Luca Zaia, sosten lo movement independentista perqué l’airial paga las taxas mas recept res en retorn. Al meteis moment, Zaia assegura que per la darrièra peticion se faguèt clara ambe 100.000 signaturas dins un temps recòrd, e recebut per una preséncia clara dins 68,5 % del territòri concernit. Al cort moment, aquò significa que Veneto participa per 10 de cent del PIB d’Itàlia.
Busato assegura que aquesta region a mai causas en comun ambe los vesins del nòrd qu’ambe lo sud de l’Estat d’Itàlia; e donc las decision se devon separar del Roma.
Los separatistas an donat los calculs següents abans que veneto decidisca d’èstre contra Roma e abans d’organizar lo referèndum aquel [ndlr dimenge passat], que las realitats de las donadas un Venecians que ganha mai o mens €1,200 per mes recebe €500 de mens que l’airial liure de Roma. Encara mai, liure Veneto, los pensionistas auràn una dobla pension, passarà de €570 a €1,000 per mes.
Venècia a decidat de préner lo camin pacific, e plan segur lo poder garibaldian de Roma se vòl contra aiçò, de l’independéncia, mas lo movement s’establís contra la capitala d’Itàlia vòl servar los ligams ambe «l’èuro, l’UE e l’OTAN» , cotria ambe las paraula d’en Raffaele Serafini, un activista pro-independéncia. Trabalhar per l’independéncia es fargat abans l’afar de Crimèa, Escòcia o Catalonha ; e Veneto a decidat de se prendre en mans, aital Veneto a decidat d’organizar un referèndum, la campanha durèt dinca divendres passat.
Ambe l’ajuda d’en Gabriela Motroc
Sorgas
Daily Mail “Venècia vòta un referèndum per carar Roma”
The Express on sunday ‘De qué pòt cambiar la cara d’Itàlia ? Un vòt en Venècia”
The Times, “Los venecians vòtan per dire al reveire a Itàlia”
Independenza Veneta, site Oficial
Heise.de HEISE - TELEPOLIS (GERMANIA): "LO VENETO VÒL L'INDEPENDÉNCIA AMBE UN REFERÈNDUM"
Rússia Planeta “Venècia se prepara a un referèndum per la secession d’Itàlia”
El Punt Avui, “Itàlia : lo procèssus independentista”
NDLT 1 : Cal notar que lo referèndum de Niça es estat establit aprèp la creacion de l’Estat garibaldia dit d’Itàlia, que la corona es estada donada a la familha de Savòye (rei de Piemont) ; avèm aital la debuta d’una destruccion democratica d’un Estat europèu fargat pel bonapartisme francés, es de dire un Napoleon III que s’installava a l’Estat jacobin francés.
NDLT 2 : Coma l’avètz poscut remarcat ai notat la batalha de Sedan perdut pels Franceses coma lo debut dels problèmas en Euròpa ; mas es evidentament l’ignorança de la tecnocracia europèa, l’abséncia de ligason entre los pòbles (perqué los Estat-mercat i son fòrts) que l’Union Europèa fabrica las revòltas aquestas que fan los Estats ancian tornar.
NDLT 3 : especialament pels etnistas, occitanistas o pas, la volontat d’aver un Estat es ges ligat a la volontat lingüistica (lenga qu’es supausada unifòrma per aquel Estat) ; es puslèu una question de cultura politica de cada nacion qu’a una lenga particulara, mas pas sonque una… Per conlusion contra-etnista, la creacion d’una idèa etnista d’expansion francesa fabrica pas qu’una administracion d’Estat que vòl uniformizar militaristament l’Estat e l’administracion, mas dona pas una garantia democratica per bastir l’Union Europèa dels Estats pòst-bonapartistas.
-°-


text:
dimarts, 30 de desembre de 2014
MMXIV (2)
Fasiá ja un moment qu'anavi pas mai dins los ipermercats ni tot çò qu'es temple de la consomacion. Començavi ja d'anar plan mens al supermercat e ara i vau un còp cada tres meses per crompar de papièr igienic.
Aviái ja començat de manjar local. Puèi agachèri aquesta vidèo:
D'aquí a començat lo grand cambiament, qu'es pas encara acabat.
Pendent quauques setmanas, mangèri coma o ditz la femna. Tot anava fòrça plan, mas lo problèma es qu'ai pas d'imaginacion e soi pas cosinièra, del còp, capitèri pas de variar las causas e al cap d'un moment, m'emmerdavi. Tornèri a una alimentacion mai "comuna" amb quauques cambiaments radicals...
Un dejunar de cinc fruchas, cada matin.
De granas
Alimentacion biologica, mai que mai locala. S'es pas biologica, pel mens que siá locala. S'es pas locala, pel mens que siá biologica.
Pas gaire de carn a l'ostal. Dins una amira de mutacion cap al vegeterianisme, mangi pauc de carn a l'ostal. Ne mangi encara perque aquò m'agrada e que ne cal bravament de volontat per cambiar tantas annadas de consum. E m'o cal plan avoar, soi una manjaira, una chapaira e la carn grasilhada m'agrada. Mas los reportatges sus las expleitacions agrico-industrialas me fan bravament soscar sus lo patiment d'èssers vius per mon golarditge.
(mèfi, aquò fa plorar!)
La dralha, contunharai de la seguir e veirem fin 2015 ont ne soi.
To φάpuakό σou va eίvaι n tpoφή σou
2 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Òsca. Ieu tanben ai cambiada mon alimentacion e sabi plan qu'es de dòl far e, mai que mai, de dòl contunhar e pas gaire evident sus la durada.
Bon, per çò local, cal pas desconar que quand abitas en Illa de França es simplament impossible, mès crompi un maxímum de produits bio.
La carn me manca pas; pel peish e pel cauquilhum es malaisit de resistir ja que soi italian, mès entrò auèi ai pas tròp mal capitat.
- 30/12/14 11:13
- mirelha ha dit...
-
Çò embestiant es que manjar biò a un prètz que tot lo mond se pòt pas pagar, ailàs ! Manjar local m'agrada mai car, los produches biò (consèrvas, granas, òli...) venon sovent de luènh (Alemanha e mai naut tanben) e es pas bon per l'aire que respiram... I a produches biò (consèrvas de tofu per exemple) que venon de Tarn. O alara te cal far ton òrt !!!!! Mangi de fetge fras (local çaquelà !) un còp l'an e ensagi de gaitar pas las orrors que nos mandas. Ba sabi, es pas la pena de me far plorar.... Que l'annada 2015 te siá doça e pas tròp "radicala" !
- 31/12/14 13:30


text:
Manaset es anat al rescontre de Marc Almèl, angles actiu e agricultor dins Gers, fondator de la FRAJE (Forum dels Regionalistes Agricultors que se Jaison sus l’Environament), una associacion interprofessionala qu’a per vocacion de faire conéisser las practicas de l’agricultura exagerada.
Manaset a rescontrat aquel òme excepcional per lo faire parlar de son associacion e per li faire explicar sas idèas :
Manaset : Podètz explicar al public grand la vòstra demarcha ?
Marc Almel : Avèm ensajat de nos recampar a l’entorn de nòstra enveja de plan integrar l’agricultura dins la modernitat d’un país liberal. Demandam, a l’instar de l’agricultura rasonada, de beneficiar d’un quadre legal. Ela n’a un en Occitania amb l’article L.640 3 del Còdi Rural decret n°2002-631 paregut al jornal oficial del 28 d’Abrial 2002.
Manaset : Es un trabalh de longa alenada, de còla, cossi fa lo monde per dintrar dins aquela associacion ?
Marc Almel : Avèm una carta que nos definís e que precisa las modalitats per faire partida de la FRAJE. Per exemple cal aver un terrenc d’almens 10 000 ectaras, emplegar de sasonièrs cada mes, aver ja un malhum amb d’entrepresas de productes quimics, aver un sosten financièr public e privat, d’aver de resulta, etc
Manaset : De qu’implica de dintrar dins aquel cercle ?
Marc Almel : Es un engatjament a respectar, un biais de pensar e de trablhar. Cal aver una vision a long tèrme, o avèm constatat quand avèm volgut faire desaparéisser los nosibles coma las abelhas, lo camin es long mas avèm bon esper. Es tanben una volontat umanista, las relacions entre las maquinas e l’agricultor devon èsser al melhor e es lo trabalh de tota una còla : lo cap d’entrepresa, lo DRH, lo coach agricol e lo trabalhador. Nos progetam dins l’avenidor e ensajam d’èsser al mai pròchi del progrès per exemple favorizam los pesticidas, la cultura asexuada de tornar plantar cada an, trabalham sus una sola varietat per agricultor…
Manaset : Cossi lo mond vei aquela forma d’agricultura ?
Marc Almel : Sabètz, trabalham del costat del consomator, avèm dins l’associacion la còla marketing qu’es a la punta per o faire. Puèi lo mond compren plan que cal manjar corrèctament, es a dire aver quicòm qu’es de bon cruscar, de bon mastegar, de bon trissar, de bon digerir, de bon cagar. Sens aver de se preocupar de question de gost, de prètz, d’environament. Fasèm al mai simple per la maire que vòl faire plaser a sa familha.
Mercejam Mr Almèl per son energia e son positivisme dins un mond que ne manca plan.


text:
15 juillet 2014
Gran paur au cap de l’Estat e mei particularament dens l’armada de l’aire au Mont (Lanas) arron la desaparicion de la bomba atomica.
Maishanta limonada au Passacarrèra deu 14 de julhet. Profieitant de la sortida de l’armada de l’aire deu Mont entà anà’s passejar, un joen de 16 ans que s’ei engulhat dens lo siti d’estocatge nuclear de l’armada francesa a 11h.
(suite…)
16 juin 2014
A Castelnau d’Ari, un jove inconscient s’es encara daissat anar a un desfís facebook sens se rendre compte del dangièr : el e son amiga an degut èsser espitalizats a Carcassona.
Fòrça monde ara an ausit parlar dels desfís facebook. Aprèp « neknomination » qu’encoratjava a se filmar a beure de begudas fortament alcoolizadas e « à l’eau ou au restau », un desfís novèl met en dangièr los joines occitans inscrits sus facebook. Se ditz « afartadís » e se cal filmar a manjar la mai gròssa quantitat possible de l’especialitat locala.
(suite…)
31 mai 2014
Lo burèu de tabac de Capestanh es estat la cibla d’un raubaire un pauc particular. Es estat mes en fugida pel buraliste coratjós.
Dijòus aprèp dinnar, del temps que trabalhava, lo buraliste de Capestanh vegèt dintrar dins sa botiga un òme visiblament embriagat. Aqueste lo menacèt amb un pistoilet en cridant : « Impôt révolutionnaire, aboule la caisse! Visca lo crit de las cigalas e la fèsta de la musica prematurada ! »
(suite…)
21 mai 2014
Après una serada plan assagada, una simpla caça al Tamarro s’acabèt d’un biais tragic.
A la fin d’un repais del comitat de las fèstas la dimenjada del primièr de mai, los joves del vilatge de Premian decidiguèron d’organizar una caça al Tamarro. Coma se fa de costuma, lo mai niais dels participants foguèt menat, saca en man, dins un valat luènh de las abitacions per esperar lo Tamarro que los autres, armats de bròcs, devián rabatre. E tota la còla dintrèt acabar las cantinas de cartagena. Aital, doblidèron lo paure Gerald.
(suite…)
2 avril 2014
La cultura deus navèth arribats dens lo miei rurau qu’ei a còps problematica mes que pòt préner proporcions de las qui n’imaginam pas. L’exemple d’aqueste drame animau a Samadet que’n pòrta las pròbas. Qu’ei tota un país qui ei butada.
Jean-Marie Duponton n’ei pas un personatge hèra sociau mes qu’ei un òmi hart d’imaginacion. Aqueste neo-rurau originari de Melun e instalat despuish la soa retirada a Lacajunta (Lanas) qu’a avut ua idea de las grans entà simpatisar dab lo son vesin Thierry Capdecalhau. Aqueste qu’ei pair de familha deseparat de la soa hemna e qui a la guarda alternada d’ua petita Alienòr (5ans). Tot que comença lo dimars 1er d’abriu :
(suite…)
22 mars 2014
Dimenge passat, un lingüista balhèt cinc còps de cotèl a sa femna qu’aviá escrit « èuro » en plaça d’« euro ».
Es un drame linguistic. Lo dimenge 30 de març Joan Fargin, lingüista occitan de Bram, assassinèt sa femna amb un cotèl de cosina. « Ai perdut lo cap », expliquèt a la polícia pendent son arrestacion. « Quand ai gaitat lo chèc que veniá de faire pel loguièr, ai pas pus vist qu’aquel mot « èuro » e ai pas pus pogut pensar a quicòm mai ».
(suite…)


text:
1543
Aquesta pagina concernís l'an 1543 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, lo 21 de febrier, l'armada etiopiana dau negus Galawdewos (1540-1559) e lei subrevivents dau còrs expedicionari portugués ataquèron lei fòrças dau Sultanat d'Adel qu'ocupavan la màger part d'Etiopia dempuei 1534-1535. La batalha s'acabèt per la mòrt de l'emir Ahmad ibn Ibrahim e per de pèrdas importantas dins lei rengs de l'armada musulmana que se dispersèt totalament. Aquò permetèt la reconquista aisada dau país e marquèt la fin de la guèrra. Pasmens, Etiopia èra roïnada après quinze ans de guèrra.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre Espanha, sostenguda per unei pòbles maias, e lei ciutats-estats maias desirosas de demorar independentas. Après lei victòrias espanhòlas de 1541-1542 e la somission dei Cocomes, lei Maias Cupules, que ganhèron l'aliança dei Cochuahs, ataquèron la vila novèla de Valladolid fondada lo 24 de mai dins lei roïnas de Chauac Ha. Leis Espanhòus e seis aliats maias foguèron rapidament en dificultat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion quauquei jorns avans la mòrt de son autor de la teoria eliocentrica desvolopada per lo prèire polonés Nicolau Copernic en 1513. Maugrat d'errors fòrça importantas, aquela teoria anava permetre l'abandon dau modèl de Ptolemèu e favorizar l'aparicion de la sciéncia modèrna.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de The Grounde of Artes, teachings the Worke and Practise, of Arithmeticke, both in whole numbers and fractions dau matematician galés Robert Recorde (vèrs 1512-1558). Premier obratge d'algèbra escrich en anglés, favorizèt la difusion de l'algèbra dins leis Illas Britanicas.
En Itàlia, lo matematician Niccolo Fontana Tartaglia (1499-1557) publiquèt una traduccion deis Elements d'Euclides qu'anava permetre de melhorar la difusion de la geometria en Euròpa.
Medecina[modificar | modificar la font]
Publicacion de De Corporis Fabrica, òbra majora dau mètge brabançon Andreas Vesalius (1514-1564). Èra un obratge tractant de l'anatomia umana d'aperaquí 700 paginas que son influéncia foguèt quasi similara a aquela de la teoria eliocentrica de Nicolau Copernic (cf. supra) gràcias a de descripcions e d'illustracions fòrça precisa.
En Espanha, foguèron tanben publicadas doas òbras majoras de la medecina de la Renaissença : lo Dispensarium (« La farmacopèa ») e lo Dioscoride-Materia Medica dau mètge e teologian espanhòu Miguel Servet (1511-1553). Tiera de commentaris medicaus sus lei practicas dau periòde, conoguèron un succès important en despiech de la condamnacion de son autor per l'Inquisicion.