text:
Lo globish se transforma aviat en anglés, quora se passa a la cultura populara.
La populacion nacionalista francesa e mantunes actors de la cultura francesa en Occitània (Letras), an páur de l’anglicizacion de l’Estat francés. La question se pausa del perqué ?
En junh 1992, lo primièr ministre de l’epòca installa l’article 2 de la constitucion republicana parisenca, en explicar que l’anglés amenaça, donc cal assegurar que lo francés fosquèsse pas abandonat. Es un páur clara, l’administracion francesa aviá capitat fins ara d’installar lo francés dins la societat francesa sense legitimitat constitucionala, aviá capitat d’eliminar las autras lengas ; la tecnica èra donc coneguda a París ; mas es benlèu oblidar de quina manièra lo poder anglés fabrica sa gestion de la diversitat lingüistica, dins lo dominium actual e ancian ; o sabèm dedins lo seu empèri … Es pas conceptuala l’informacion, es realitat imperiala, e podèm comparar ambe l’impèri francés, lo dopminium actual e ancian, e las manièrasd de foncionar a l’estrangièr dels nacionalistas francofònes.
Donc, i a d’unes Ginette dins Le Figaro, qu’explícan «farián melhor d’apréner melhor lo francés», mas pas contra l’anglés-globish, contra las lengas ditas regionalas, sempre lo mal es exterior (anglés) e interior (langues régionales). Lo popular sap pas coma la constitucion francesa de 1992, destria las lengas (apartheid lingüistic francés) e fabrica una ierarquizacion constitucionala (contrari a la nocion d’egalitat republicana), donc quora lo francés es supausadament amenaçat, son totas las lengas, lo dangièr de l’estrangièr, l’anglés o un Ernest Renan qu’explica que la perversion politica parla breton (èra supausadament un grand lingüista segon los intellectuals franceses ièr sus France Culture) ; el pensava que l’alemand èra lo dangièr per annexat Lorrena e Alsàcia.
Mas la páur la fabrica tanben una intelligencià culturala e letrada francofòna. Aital aquela casta letradorenca monopoliza las cadièras universitàrias per parlar de letras («es universal») e non pas ensenhar las lengas («es fòlclòre» e estudis scientifics de lingüistica) ; aquò perjudica a las lengas ditas regionalas que son soletas a l’interior del territòri e qu’an pas d’exterior per salvar la qualitat lingüistica de l’ensenhament. Aquò prejudica sonque, o quasiment als creòls, a l’occitan, al savosian, al francic, e als parlars de la lenga francesa (que cal pas oblidar). Lo catalan en França se salva per èstre una lenga considerada coma lenga estrangièra ; mas avèm deputats franceses per negar al gaelic lo dreit d’èstre lenga oficiala al nivèl europèu (François Mitterrand se faguèt aital d’«amics» en Irlanda-Éireann dins un famós discors al Parlament Europèu), e donc son dins lo camp de l’extremista de dreita Vidal-Quadras, vice-president del Parlament Europèu, per NON donar un ròtle al catalan al nivèl europèu, malgrat d’èstre emplegat mai que l’estonian, lo lutuanian, lo letonian, l’eslovac, l’eslovèn, lo croat, lo maltés, o quitament autanplan emplegat que lo finnés, lo danés, lo suedés, (per parlar de las lengas qu’an pas vesins mondials de pès lingüistic gròs).
Non l’anglés amenaça digun ; los francofils an de se rassegurar tanben perqué la lenga francesa e sobretot la populacion a sabut redusir –modèl cosin,ièr- las arribadas de mots (semantica) forans de manièra ortografica e tanben fonetica, e de manièra regulara l’occitan es estat una sorga, pron plan assimilada… sovent ambe l’error dels diccionaris que díson «sorga : vieux provençal». L’ignorança es dins los diccionaris franceses (Larousse, Robert, per exemple), la páur es installada dins lo diccionari coma per preparar una páur de l’estrangièr, e lo seu desvolopament. Los podèm rassegurar tanben, l’occitan lor farà gaire de mal, tanpauc, visty la desctrussion qu’an praticat pendent mai de 800 ans, coma l’indica Guaino l’immigrat arlatenc en region imperialista parisenca:
O cal dire, aont los «Angleses» an fòrça migrats en Occitània, Peirigòrd, de moment qu’i a una politica lingüistica (puja pauc a pauc, enfin), los «Angleses» de Perigòrd an una curiositat d’apréner l’occitan ; çò qu’es pas vertadierament lo cas dels Franceses que venon a Tolosa atirats pels emplecs aeronautics tolzans, anuèch ; me recòrdi lo sovenir d’un occitanista plan conegut qu’aviá migrat en Grècia, e que coma li semblava normal aviá après lo grèc modèrne e ancian, vist que viviá al país d’emplec d’aquesta lenga ; l’usina èra 300 emplegats franceses, tres sonque an trapat normal aiçò.
Non, i a cap d’amenaça ontologica de l’anglés o globish, o de la populacion anglesa, contra las causidas de la populacion de parlar tala lenga collectiva o tala autra (lo francés, l’occitan, lo catalan, lo basco, lo còrse, lo savosian, lo breton, etc.). Ne vòli una granda pròva : los «Angleses» de Catalonha (Sud) son integrats pron plan per entendre que los filhs se devon d’apréner lo catalan, coma totas las migracions en Catalonha ; i a una politica reala, mas los anglosaxons son volontaris per l’apréner. E per aiçò far, son los meteisses «angleses» qu’an amanat una revista mensuala en Catalonha per ensenhar la cultura e la lenga catalana, la revista se sona «Catalonia Today».
I a una revista anglofòna en Occitània qu’explica qué ? Çò que los Occitans an pas jamai comprès : l’occitan interessa totas las populacions que vívon en Occitània, e pas simplament çò que los nacionalistas e etnistas franceses díson «les occitans de souche», ia pas d’occitans de soca, ni una lenga occitana uniformizatriça, mas simplament una lenga unica ; l’occitan es la lenga de totes-as que vívon en Occitània.


c: text/html

text:
Toutes les villes du département : Oise (60)
Abancourt, Abbecourt, Abbeville-St-Lucien, Achy, Acy-en-Multien, Ageux , Agnetz, Airion, Allonne, Amblainville, Amy, Andeville, Angicourt, Angivillers, Angy, Ansacq, Ansauvillers, Anserville, Antheuil-Portes, Antilly, Appilly, Apremont, Armancourt, Arsy, Attichy, Auchy-la-Montagne, Auger-St-Vincent, Aumont-en-Halatte, Auneuil, Auteuil, Autheuil-en-Valois, Autrêches, Avilly-St-Léonard, Avrechy, Avricourt, Avrigny, Baboeuf, Bachivillers, Bacouël, Bailleul-le-Soc, Bailleul-sur-Thérain, Bailleval, Bailly, Balagny-sur-Thérain, Barbery, Bargny, Baron, Baugy, Bazancourt, Bazicourt, Beaudéduit, Beaugies-sous-Bois, Beaulieu-les-Fontaines, Beaumont-les-Nonains, Beaurains-lès-Noyon, Beaurepaire, Beauvais, Beauvoir, Béhéricourt, Belle-Eglise, Belloy, Berlancourt, Berneuil-en-Bray, Berneuil-sur-Aisne, Berthecourt, Béthancourt-en-Valois, Béthisy-St-Martin, Béthisy-St-Pierre, Betz, Bienville, Biermont, Bitry, Blacourt, Blaincourt-lès-Précy, Blancfossé, Blargies, Blicourt, Blincourt, Boissy-Fresnoy, Boissy-le-Bois, Bonlier, Bonneuil-les-Eaux, Bonneuil-en-Valois, Bonnières, Bonvillers, Boran-sur-Oise, Borest, Bornel, Boubiers, Bouconvillers, Bouillancy, Boullarre, Boulogne-la-Grasse, Boursonne, Boury-en-Vexin, Boutavent, Boutencourt, Bouvresse, Braisnes, Brasseuse, Brégy, Brenouille, Bresles, Breteuil, Brétigny, Breuil-le-Sec, Breuil-le-Vert, Briot, Brombos, Broquiers, Broyes, Brunvillers-la-Motte, Bucamps, Buicourt, Bulles, Bury, Bussy, Caisnes, Cambronne-lès-Ribécourt, Cambronne-lès-Clermont, Campagne, Campeaux, Campremy, Candor, Canly, Cannectancourt, Canny-sur-Matz, Canny-sur-Thérain, Carlepont, Catenoy, Catheux, Catigny, Catillon-Fumechon, Cauffry, Cauvigny, Cempuis, Cernoy, Chamant, Chambly, Chambors, Chantilly, Chapelle-en-Serval , Chaumont-en-Vexin, Chavençon, Chelles, Chepoix, Chevincourt, Chèvreville, Chevrières, Chiry-Ourscamps, Choisy-au-Bac, Choisy-la-Victoire, Choqueuse-les-Bénards, Cinqueux, Cires-lès-Mello, Clairoix, Clermont, Coivrel, Compiègne, Conchy-les-Pots, Conteville, Corbeil-Cerf, Cormeilles, Coudray-St-Germer , Coudray-sur-Thelle , Coudun, Couloisy, Courcelles-Epayelles, Courcelles-lès-Gisors, Courteuil, Courtieux, Coye-la-Forêt, Cramoisy, Crapeaumesnil, Creil, Crépy-en-Valois, Cressonsacq, Crèvecoeur-le-Grand, Crèvecoeur-le-Petit, Crillon, Crisolles, Crocq , Croissy-sur-Celle, Croutoy, Crouy-en-Thelle, Cuignières, Cuigy-en-Bray, Cuise-la-Motte, Cuts, Cuvergnon, Cuvilly, Cuy, Daméraucourt, Dargies, Delincourt, Déluge , Dieudonné, Dives, Doméliers, Domfront, Dompierre, Duvy, Ecuvilly, Elencourt, Elincourt-Ste-Marguerite, Eméville, Enencourt-Léage, Enencourt-le-Sec, Epineuse, Eragny-sur-Epte, Ercuis, Ermenonville, Ernemont-Boutavent, Erquery, Erquinvillers, Escames, Esches, Escles-St-Pierre, Espaubourg, Esquennoy, Essuiles, Estrées-St-Denis, Etavigny, Etouy, Eve, Evricourt, Fay-les-Etangs, Fayel , Fay-St-Quentin , Feigneux, Ferrières, Feuquières, Fitz-James, Flavacourt, Flavy-le-Meldeux, Fléchy, Fleurines, Fleury, Fontaine-Bonneleau, Fontaine-Chaalis, Fontaine-Lavaganne, Fontaine-St-Lucien, Fontenay-Torcy, Formerie, Fosseuse, Fouilleuse, Fouilloy, Foulangues, Fouquenies, Fouquerolles,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cameron
Cameron es un estat del centre-oèst d'Africa. Confronta Nigèria a l'oèst, Chad al nòrd-èst, Centreafrica a l'èst, la Republica Democratica de Còngo al sud-èst e Gabon e la Guinèa Eqüatoriala al sud. Tocant las còstas, confronta l'ocean Atlantic a l'oèst e lo lac Chad al nòrd.
Sa capitala es Yaoundé.
Lo gentilici es cameronés -esa.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
Avans l'arribada deis Europèus, l'istòria de Cameron es fòrça mau coneguda en causa de la manca de documents escrichs. L'arqueologia a mostrat l'existéncia d'un poblament ancian e una influéncia dei reiaumes de Kanem au nòrd e de Bamum a l'oèst. Pasmens, la seuva eqüatoriala, gaire favorabla a l'establiment d'estructuras estatalas, arrestèt la progression d'aqueleis estats. En revènge, favorizèron lo passatge de populacions mai ò mens nomadas qu'èran interessats per lei pasturgatges dei regions montanhosas dau país. Ansin, s'i formèt de comunautats agricòlas que venguèron pauc a pauc d'estats teocratics (generalament musulmans ò pagans).
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La colonizacion alemanda[modificar | modificar la font]
Lo litorau cameronés foguèt reconeguda per lei Portugués a partir de 1460. Durant aquelei viatges, lo navegaire Fernando Poo donèt lo nom de « Rio dos Camarões » (« Riu dei Cambaròt » en occitan) au riu Wouri que foguèt a l'origina dau mòt « Cameron ». A partir dau sègle XVII, lo comèrci ambé leis Europèus venguèt una activitat importanta e d'estats costiers se formèron a partir dei revenguts eissits dei trafecs d'evòri e d'esclaus.
Lei Prussians desbarquèron en Cameron en 1860. En 1884, l'explorator Gustav Nachtigal signèt de tractats de protectorats ambé divèrsei caps locaus e Bismarck acceptèt de conquistar lo país après una revòuta indigèna. Un an pus tard, d'acòrds ambé França e lo Reiaume Unit permetèron d'esboçar lei frontieras de la colonia. Se lo rèi de Bamum chausiguèt de negociar, leis autrei sobeirans locaus assaièron de resistir e la conquista alemanda foguèt violenta e lònga. S'acabèt oficialament en 1905 mai de combats contunièron dins certanei regions fins a 1914.
Consequéncia de la conquista malaisada, leis Alemands establiguèron un regime d'administracion unicament dins lei regions meridionalas. Dins lo rèsta dau país, laissèron en plaça lei captaus locaus. L'esplecha de la colonia se concentrèt sus lei matèrias premieras : fusta e evòri dins lo sud-èst, plantacions de cacau, de bananas ò de cafè dins lo centre e cauchó dins totei lei regions propícias au desvolopament de plantacions d'eveas. Per fornir la man d'òbra necessària au foncionament dei plantacions, utilizèron lo trabalh fòrçat.
En 1911, après d'acòrds ambé França, Cameron obtenguèt divèrsei territòris qu'aumentèron sa superficia a l'oèst e que li donèron un accès dirèct au fluvi Còngo. Tres ans pus tard, quand la Premiera Guèrra Mondiala comencèt, França e lo Reiaume Unit l'ataquèron e l'ocupèron en 1916 en despiech de la resisténcia acarnada dei tropas colonialas alemandas.
Lo mandat francobritanic[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, lo Cameron Alemand foguèt partejat entre França, que ne recebèt la màger part (aperaquí 80%), e lo Reiaume Unit. La Societat dei Nacions confirmèt aquela division en 1919 e donèt mandat ai dos país per administrar Cameron. Aquel estatut particular empachèt l'integracion de jure de la region au sen deis empèris coloniaus francés e britanics mai cambièt ren au foncionament generau de la societat coloniala locala. Lei Francés contunièron lei projèctes de desvolopament economic alemands e sostenguèron lei plantacions de cafè. Dins la partida britanica, Londres autorizèt un retorn dei plantaires alemands dins lo corrent deis annadas 1920.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, lo Cameron Francés imitèt l'Africa Eqüatoriala Francesa e ralièt rapidament lei Fòrças Francesas Liuras. En 1946, obtenguèt donc un estatut d'autonòmia similar ais autrei colonias francesas e una vida politica locala apareguèt. Foguèt dominada per l'Union dei Populacions de Cameron (UPC) de Ruben Um Nyobe qu'adoptèt una linha revolucionària. En 1955, l'UPC foguèt donc dissòuta per leis autoritats francesas entraïnant una guèrra saunosa (aperaquí 70 000 mòrts). Durèt fins au començament deis annadas 1960 maugrat l'execucion d'Um Nyobe per un comandò francés en 1958.
Dins la partida britanica de Cameron, leis autoritats capitèron de favorizar l'integracion dei regions septentrionalas au sen de Nigèria. En revènge, dins lo sud, se formèt pauc a pauc un corrent autonomista que s'organizèt en 1953 e formèt lo Kamerun National Congress (KNC). Dirigit per Emmanuel Endeley, obtenguèt la formacion d'una region autonòma en 1957. Pasmens, lo KNC se devesiguèt rapidament e perdiguèt leis eleccions de 1959 ganhadas per lo Kamerun National Democratic Party (KNDP) de John Ngu Foncha.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
L'independéncia de Cameron foguèt l'acabament d'un procès que durèt de 1958 a 1961. Ahmadou Ahidjo ne foguèt la figura principala coma cap de l'Union Cameronesa, formacion gropant lei moderats ostils a l'UPC. En 1960, venguèt lo premier president dau Cameron independent mai deguèt faciar una resurgéncia de la guerilha menada per l'UPC dins lei país bamilekes. Aquela segonda partida de la guèrra còntra l'UPC durèt fins ais annadas 1970 e entraïnèt la mòrt de 10 000 a 20 000 personas.
En parallèl, lo Cameron Britanic s'orientèt tanben vèrs l'independéncia ambé la fin dau periòde britanic en Nigèria. En 1961, lei Nacions Unidas i organizèron de referendums d'autodetermincion. Lo nòrd, musulman, chausiguèt de far partida de Nigèria e lo sud, crestian e animista, jonhèt lo Cameron independent que venguèt una republica federala.
Lo Cameron independent[modificar | modificar la font]
Lo periòde d'Ahmadou Ahidjo[modificar | modificar la font]
Ahmadou Ahidjo dirigiguèt lo Cameron independent de 1960 a 1982. Gràcias au sostèn economic e militar de França, poguèt eliminar definitivament l'UPC e instaurar un regime fòrça autoritari. D'efèct, durant leis eleccions de 1964, refusèt de reconóisser la victòria de l'oposicion menada per Marguerite Mbida, reprimiguèt leis esmogudas entraïnadas per son còp de fòrça e arrestèt plusors oposants. Dos ans pus tard, son partit, l'Union Nacionala Cameronesa (UNC), venguèt partit unic. En 1972, organizèt un referendum per far adoptar una novèla constitucion que suprimiguèt la natura federala de l'Estat. Demissionèt en 1982 per de rasons desconegudas.
Lo periòde de Paul Biya[modificar | modificar la font]
Ahmadou Ahidjo foguèt remplaçat per son Premier Ministre Paul Biya qu'ocupa totjorn la presidéncia cameronesa a l'ora d'ara. En 1984, sei partisans organizèron sensa succès un còp d'estat per tornar prendre lo poder. Ahidjo foguèt condamnat a mòrt per contumàcia e moriguèt en exili en 1989. Après aquel eveniment, Biya cambièt lei quadres dau partit unic que venguèt lo Rassemblament Democratic dau Pòble Cameronés (RDPC) en 1985. Lo president capitèt tanben d'obtenir lo raliment de certaneis adversaris de son predecessor.
Dins aquò, a partir de 1987, una crisi economica grèva entraïnèt una agitacion permanenta dins lei vilas dau país. L'instauracion d'una democracia de façada permetèt pas de resòuvre lo problema e de trèbols importants aguèron luòc en 1989 e en 1991. En 1992, una reeleccion fòrça contestada entraïnèt de manifestacions fòrça importantas e l'estat d'urgéncia foguèt proclamat. Pasmens, l'oposicion mau capitèt de s'unificar e Paul Biya poguèt ansin se mantenir gràcias au contraròtle de l'aparelh d'Estat e a la perseguida de l'ajuda francesa. Leis escrutinhs de 1997, de 2004 e de 2011 s'acabèron per de resultats similars.


text:
Auè, gessem en carrèr en tot defener-mos des atacs que tant eth TC coma eth ministre der Estat Espanhòu an hèt ara nòsta lengua.
En octobre de 2013 (hè quate ans) hí ua conferéncia en Centre Comarcau Lleidatà de Barcelona. Sajè d’explicar sò qu’auríen d’èster es bases der aranesisme modèrn. Un aranesisme, entès des der exercici dera defensa dera nacion aranesa e occitana, atau coma tanben des d’un sentiment colectiu recuelhut a trauèrs des sòns drets istorics, drapèu, lengua, istòria, institocions, tradicions e costums. Sustot un aranesisme centrat ena proteccion des persones que viuen e trebalhen en Aran.
Hèja referéncia tanben ara imposicion qu’estaue hènt eth materialisme respecte ara ideologia aranesista e tanben alertaua deth servintilisme lingüístic que practicauem tamb era nòsta lengua. Non deishè de banda, era mia vision d’ua Euròpa (des Estats-Nacion) que s’estaue trincant e que tot jogaue a favor dera Euròpa des Pòbles o ben des nacions, jo prefirisqui dider-li era Euròpa des persones. Auè, quate ans dempús, er analisi sociopolític d’alavetz encara s’a aguditzat mès.
Aran e er aranesisme modèrn an d’aprofitar es grans canvis qu’arriben, auem de deféner entà Aran un projècte que mos daurisque ath mon, un projècte que dòte Aran des estructures de besonh entà èster un País de progrès, dubèrt, globau, exemplificador e auançat. Era preservacion dera nòsta identitat milenària passe per èster ambiciosi e egoistament inteligents. Se èm valents e valentes Aran serà enes pòrtes d’entrar enes institocions globaus. Entrar-i sonque depenerà de nosati. Depenerà de decidir eth nòste futur.
Entà artenhe’c sonque i aurà un camín iniciau possible, eth mès gran des patrimònis qu’auem, era nòsta lengua, era nòsta identitat. Defenem-la toti amassa, somant e sense excludir ad arres.


text:
Reunion generala sus l’organizacion dau Forum :
Dissabde 8 de marš a 2 oras de l’apres-miegjorn : Maison de las Associacions - sala n░1, 4 alÚia Fabre d’Eglantina - Lim˛tges Beubruelh : reunion generala per far lo poenh sus la preparacion dau Forum Sociau
Dins l’apres-miegjorn un temps es presvut per lo trabalh en obrador :
Santat e environament
"Banlega J˛unes"
Solidaritat Internacionala e Identitats Culturalas
Democracia
Servicis publics
’Quelas reunions son dreibidas a totas e tots.
Per mem˛ria, l’organizacion dau forum Sociau Lemosin es presvuda a Beubruelh (Lim˛tges) per la darriera setmana dau mes de mai 2008.
Per ne’n saubre mai : Tel 05 55 35 81 24


text:
Las leiçons del passat per entendre l'avenidor, Emmanuel Macron èra jà rei republican en decembre 2016 segon la premsa francesa #Elections2017 La causa èra entenduda de totes .... E aqueste còps, lo còp èra un còp de mèstre ; l'estupiditat dels elegits Les Républicains a plan ajudat, e quand los socialistas s'i son botats, lo còp es devengut reial, un reial republican francés, tal qu'un Bonaparte sol a sabut far, o quitament un Général De Gaule. Pel referèndum sobre la constitucion europèa (1992), la causa virèt diferentament.
Se fau sovenir de l'istòria de las manipulacions de la premsa per enetendre que los pòbles ne son los instruments volontaris o pas. Mas sempre la premsa a una influéncia sobre las causidas dels pòbles.
Donc la coneisséncia de l'escritura d'un article de premsa deuriá èstre lo primièr cors de sciéncias politicas de totes los ciutadans. E l'escritura se dèu pus limitar al papièr, fau l'audiovisual e l'Internet, ara.
Sense corses es :
Mantunes ciutadans bisounours o afidat de Disney an mestièr d'aquela inocenta jovença, crèma de jovença qu'ataca los neurònas de la pensada politica. E aquò me farà dòl. Mas es pas tot.
Aprèp la seguida es : de quina manièra lo marqueting trabalha per -ambe l'ajuda de la premsa o pas- per installar una opinion sobre las causas, la vida de la societat, la via politica que la societat « se dèu » causir. Puèi las eleccions jacobinas o pas devenon sense grand interès, donc !
Aquel cors, deuriá èstre imperiatiu al collègi, tre sortit de la pichona escòla, aprèp l'alfabetizacion.
Un exemple, quina es l'informacion importanta lo 1er de junh en Irlanda ? Avèm pas la profusion de premsa coma dins lo monde anglosaxon, mas la premsa en francés (sense cap de dobte jacobina, centralista e d'opinion fabricada a París), sovent de la news, en patois parisenc, o la version iberica de las informacions (en espanhòl e catalan, basco o galician) nos dona a pensar que lo trabalh d'aquel cors de premsa als joves publics es grand. Dins las escòlas, i a corses -de temps en temps- mas sempre ambe un solet jornal .... la diversitat del tractament de la novèla e donc al final de l'opinion amerita mantunas sorgas d'informacions, sense cap de dobte ne sèm bravament luènh.
En Occitània, lo prisma de la premsa es jacobina, e quitament los journaux locaux qu'en mai se díson independents çò qu'es una granda nhòrla lemosina, donc discreta.


text:
1677
Aquesta pagina concernís l'an 1677 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra d'Olanda. Aprofichant una preparacion melhora e pus rapida, lei Francés ataquèron la fin de l'ivèrn e conquistèron Valenciennes (17 de març) e de Cambrai (18 d'abriu) sota la direccion dau marescau de Luxemborg. Enterin, Monsieur, lo fraire dau rèi Loís XIV, ganhèt la batalha de Cassel (11 d'abriu) còntra lei tropas olandesas. Aquò li permetèt d'ocupar Artés e una partida de Flandra. Puei, dins lo rèsta de l'annada, lei còntra-ofensivas coalizadas mau capitèron e lei Francés contunièron d'avançar ambé sa victòria de Kokersberg (9 d'octòbre). Aquelei succès foguèron completat sus lo front suedès amb una batalha importanta de Suècia còntra lei Danés dins la region de Landskrona (24 de julhet). Pasmens, a la fin de l'annada, França deguèt faciar un raprochament diplomatic entre leis Anglés e leis Olandés (que s'alièron tre lo 10 de genier de l'annada seguenta).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Campanha de l'armada dau negus Yohannes Ièr (1667-1682) per reprimir una insureccion dins la region d'Angot. Lei soudats etiopians i destruguèron lei temples pagans e restaurèron l'autoritat dau poder centrau. Pasmens, aquela revòuta, coma aquela de 1679 en Lasta, venguèt rapidament simptomatic dau declin de la poissança imperiala en fòra de la region de Gondar.


text:
Francolès
Francolès[1],[2],[3] (oficialament en francés Francoulès) es una comuna occitana de Carcin situada dins lo departament francés d'Òlt e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Francolès s'explicariá per un nom d'òme « germano-latin » *Franculus, vengut de Francus, nom d'apertenéncia etnica, ambe'l sufixe -ensis. La prononciacion [frɔncu'lɛ] donada per Patrici Pojada [4] es atestada o supausada ? Se la prononciacion es autentica, lo sufixe d'origina latina -ensis ( > -és) es benlèu pas lo bon (o es pas un sufixe).
Istòria[modificar | modificar la font]
- Entre 1790 e 1794, Francolès annexèt Saint-Pierre-Liversou (nom francés) [5]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Catús; es ara del canton de Causse et Bouriane (en francés), donc de Causse e Boriana.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 76
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=14609


text:
Paraulas de Bernard Boué adaptacion deu grope
Lo divés ser qu’arriban tots per lo camin devath,
Drin de pertot que son venguts gaujòs e esvagats
Los grans parents parlan gascon dab los mainats.
Répic :
Ça-vietz cantar e béver un còp
Dablos amics que va plan !
Qu’èi la hesta tant bèra de Nosta Dauna,
La Vath d’Arròs s’amassa aquiu tà dançar
La la la…
Despuish vint ans e mei los joens deus bòrds de l’Arròs
Qu’an propausat un gran empont apitat tròç à tròç,
Dab lo vin blanc qu’an arcuelhut los cantadors.
Davant lo casso fier e hòrt lo dimenge matin,
Tostemps hardits qu’an envitat los vilatges vesins,
E dens la nueit un beròi huec entà fenir.
Fermer


text: Rwanda se basa en una economia de subsisténcia qu'ocupa 90% de la populacion[1], en mai d'una pichona produccion minerala e tractament de produchs agricòlas.[1] Es lo país pus densament poblat d'Africa, amb paucas ressorsas naturalas e mineralas d'importància[1], en mai de sofrir constantament de secadas e un paure desvolopament tecnologic. Tot aquò fa qu'aja una dependéncia economica significativa amb Belgica. Lo torisme es actualament la principala font de renda del país, e dempuèi lo 2008 la mineracion - en destacant la cassiterita d'ont s'extrai estanh, en mai de pichonas quantitats de berilli - a depassat lo cafè e lo te coma principala font de produchs per exportacion. Las exportacions sofriguèron una casuda lo 2009 e 2010 coma consequéncia de la retraccion economica globala[1].


text:
Lexics de terminologia
L’institut d’Estudis Occitans a menat dempuèi 2007 un trabalh de terminologia qu’a per tòca de porgir al public lexiques tematics a prepaus d’un vocabulari tecnic en occitan, per poder utilizar cada jorn una lenga moderna.
Aquestes lexics prepausan basas terminologicas del vocabulari contemporanèu o scientific, utilisables per l’ensem de l’occitan, dins sa diversitat geografica, per ajudar l’usatge modern de la lenga occitana, tan plan dins l’ensenhament que dins la vida publica e professionala.
Aquestes lexics an per vocacion d’èsser utilizats per totes los dialèctes occitans. Cadun prononçarà los mots del lexic segon lo biais de son dialècte.
Aital, lexiques francés-occitan de matematicas, biologia, informatica e telefonia mobila foguèron publicats e difusats en 2009. La basa de donadas de despart catalan-castelhan foguèt balhada per Termcat, servici de terminologia de la Generalitat de Catalonha.
Lexiques tematics sus l’istòria e la geografia seràn realizats en 2010 segon los meteisses principis.
Aquestes lexics de quicòm coma 400 mots son fargats per un grop de lingüistas representatius de l’ensem dels dialèctes occitans, e d’especialistas de las disciplinas en question.
Telecargatz lo bon de comanda per los tres lexics informatica, matematicas e biologia aquí.
Lo lexic de telefonia mobila es disponible aquí.


text:
Enfin degun pòt creire seriosament que los ecologistas
serian pro nuclears !!!!
Si, si, demanda au gran Yann Artus Bertrand ..
òsca, aquí la solucion: votem pas,
daissem la dreita passar a cada eleccion e tot s'arrengarà solet!!
Ua vergonha, ua vergonha ua vergonha d'enténer tostemps causas atau.
Qu'ei ua logica DE MÈRDA, qui dens un cèrte contèxte, nos poderé har votar per Sarkòzy. Ben òc: doman Le Pen e l'extrèma drèta son hèra hòrts. Cau votar Sarkòzy per empachar l'extrèma dreta de gavidar lo pais !! I vas pas ?? trahidor !!!
Mes avem lo dret enqüèra o non, de votar per las nostes ideas, o de votar pas per las nostas ideas ? Un esquèma pro simplòt:
A----------------------------------------------------B -----C
Jo que soi lo punt A, lo B que son los refòrmistas d' "esquèrra", lo C la dreta tradicionau. Ne mescli pas B e C per'mor tà jo n'ei pas la medisha causa.
Explica me perqué auréi de votar per B quan védes qu'ei tant esluenhat de jo, mentre que n'an quasi pas arren a véder dab la mea vision de la politica e la societat qu'ensaji de bastir ?N'as pas nada leiçon a balhar au monde. E se Sarkòzy e la dreta son elegits e seràn tornat elegir, n'ei pas pr'amor qu'arrefusam (los revolucionaris d'esquèrra) de caucionar lo reformisme ecologista, qu'ei pr'amor aqueths, dab lors amics socialistas que practican ua politica de dreta quan son au poder, que son uei ua oposicion pietadosa a l'UMP, e que non vòlen pas cambiar lo sistèma societau e politic.PS: qu'adobi que sovent peus militants qui's disen occitanistas o peus
autes, votar, a la faiçon de balhar moneda au Telethon, que permet de
deculpabilizar, de's diser qu'ei hèit lo men tribalh, e de non pas foter arren
acostat. N'ei pas atau que cambiam las causas.


text:
#jesuischarlie - La libertat d’expression politica non podrà èstre ligat a las maissantas intepretacions pseudò-religiosas. Caldrà pas oblidar que la libertat exista dins una societat ontologicament e republicament violenta segon lo modèl francés, la polícia a un ròtle que podrà èstre important.
Se cal mesfisar de la religion republicana francesa, tanben ; non podrà èstre un modèl per tota la societat.
A Tolosa, la commemoracion de ièr es estada un moment per recordar que lo dreit de ciutat, dreit roman, es estat imposat pel pòble en 1189, pel pòble al Comte de Lengadòc, Duc de Narbona e Marqués de Provença. Caldrà pas oblidar que Occitània englòba pas brica Catalonha del nòrd, Roergue, Albigés, Carcin, Armanhac, Bigòrra e Comenge, Corserans, comtat de Fois….
Soi estat manifestar a Tolosa, dimècres de ser, 18h00 ; ai sortit aquela fòto, e mantunas autras ; avèm eplenat la plaça del capitòli. Granda manifestacion cridada a 16h00 per 18h00.
Aquò se cap gaire del costat de la gestion decentralizada francesa, es domatge. Mas se manifesta ancara coma Franceses, ambe l’idèa que sonque fRança desliura, çò qu’es una error istorica de las grandas. Se manifestèt plaça del capitòli, dijòus 12h00, al meteis moment que lo Conselh Regional de Tolosa :
Manifestacion anuèch, 14h30, a Tolosa, plaça del capitòli, prèp de l’estacion Joan Jaurès – Bernard Marís èra de Murèth per la precision qu’acabi d’entendre.


text:
La catedrala es nomenada d'après sent Front, que sa legenda ditz qu'evangelizet la region au segle III. Sas relíquias fugueren conservadas dins la catedrala jurqu'en 1575.
Plan en crotz greca de la catedrala
Fuguet bastida au segle XII, dins un estil que mesla las influéncias romanicas e bizantinas. De vrai, coma las basilicas de Senta Sofia de Constantinòble e de Sent Marc de Venècia, son plan es en forma de crotz greca e sas cinc copòlas a cluchetons rapelent Sent Marc e es possible que sos bastisseires eran estats sedusits per l'art bizantin au tornar de las crosadas.
Qu'es nonmàs en 1669 que la basilica de Sent Front aquesiguet son titre de catedrala, de per avant detengut per Sent Estefe, gleisa dau quartier de La Ciutat.
De 1852 a 1895, Sent Front es restaurada per Paul Abadie (e d'autres architectes) qu'agrandís las copòlas e ajosta los cluchetons qu'aura se pòden veire. En vertat, quò fuguet una reconstruccion vertadiera, que las copolas s'eran esbolhadas a meitat, e qu'aviá faugut las cobrir jos una charpenta classica. De l'origina, la catedrala gardará mas son cluchier dau segle XII, mas que son architectura de copòlas siá tornada establir aüei. Fau se remembrar qu'en segre, Abadie fuguet chausit per bastir la basilica parisenca dau Sacré Cœur, qu'es pas sens rapelar la catedrala de Sent Front. Los tres lustres monumentaus qu'esclaran la catedrala servigueren per enlusir Notre-Dame de París lòrs dau maridatge de Napoleon III en 1853.
L'orguena de Sent Front, construcha per la maison Merklin-Schutz en 1870, fuguet restaurada en 1998 per Pascal Quorin.
Sent Front avant la restauracion d'Abadie. Las teuladas son plan vesiblas


text:
Que fa gaire se passava pas un jorn a la tele , sens qu'un tipe fòrça saberut venguesse nos explicar la superioritat del MERCAT.
Minc, Attali , Attala, los montanhards son aqui.
Lo mercat es milhor, lo privat a pas cap besonh de degun. Lo privat aquò's bon. Public val ren.
L'estat? : DEFORA.
Al punt que d'unes prechavan pas que per tot privatisar ; l'escòla, la religion , la policia , l'armada .... e qualques còps las femnas ( veire lo cas de la poligamia dins Arabia Saodita e païses islamics )
Totes los savantasses bufan . Quna paur!
Que Bush qu'es pas comuniste pareis, praquò ven de los sauvar de la roïna en donant, 2000 miliards de dollars de la saqueta del contribuable.
Que l'esquèrra françèsa que fa bel temps i a, las daissèt tombadas las nacionalisacions, en se disent, que i a pas cap que los ases que cambian pas d'idèa, se'n trova complètament capvirats. J Lang joga de la trompeta , Stauss Khan vòl nacionalisar lo FMI , Martina Aubry vòl privatisar Lille e Delanoèl vòl que lo grand Paris arriba dusca Londre per trapar los JO de 2013.
Benlèu que ten un gène de Stalin , lo Bush . Que même Spielberg gausèt pas d'imaginar un tal geste. 2000 miliards de las talhas, los americans qu'an pas encara de Secu , que nosautres serem lèu parièrs , van lor explicar un còp de mai que cal ajudar los panaires.
Que lo cuòl nos graumilhèja
Caminarèm en camisas
diguèt J Bodon
Urosament que lo françès es mai aluserpit , lo pòble lo mai inteligent de la Tèrra
Lo malauta serà garis? N'i aurà pron de miliards? Sabi pas.
Mas que soi segur que se passarà pas tres mèses sens que los meteisses nos tornon dire , sens tremolar e sens vergonha , que la lei del mercat dèu s'aplicar, que tot aquò èra pas qu'una palha sul camin dels progrès que , i a pas ren de milhor pels paures , subretot pels paures.... Que la lei del mercat aquò's la felicitat. Segur que per elses ,2000 miliards , i a pas ren de melhor.
E que tot dèu contunhar encara mai. E que tot contunhara i a pas de rason de cambiar quand òm es lo pòble lo pus rusat de la Tèrra. Qual ne'n podria dobtar?.


text:
L’oranger des Osages (Origine: Sud du Midwest des USA, Découvert par l’Europe 1673)
Se vos passejatz dins lo Pargue Ròcaguda auretz la jòia de legir de panèus en francés/latin/occitan. Aquò foguèt fait a la prima de 2010. Dòna Parmentièr, adjunta, Monsur Amièl, encargat dels Pargues e Òrts de la Vila e lo COR colaborèron per aquò far. / Quand vous vous promenez dans le Parc Rochegude vous pouvez remarquer que certains panneaux signalétiques sont en français, en latin bien sûr et en occitan. Cette « mise en òc » est due à la collaboration, au printemps 2010, de la Municipalité d’Albi qui refaisait une partie des panneaux sous l’égide de Mme Parmentier adjointe au Maire, de Christian Amiel responsable des Parcs et Jardins et du Centre Occitan Rochegude qui apportait la nomenclature en occitan.
20 panèus d’arbres de remarcar sont estats faits: Pèire Thouy, Joèl Bòrias, Ives Gayraud, Eric Barthe ne foguèron los botanistes en occitan / 20 noms d’arbres particulièrement remarquables ont été ainsi traduits en occitan par une équipe alliant des connaissances en botanique et en occitan : Pierre Thouy, Joêl Bories, Yves Gayraud, Eric Barthe. En 2011 lo Pargue foguèt metut sus la lista « Òrts de remarcar » (label del Ministèri de la Cultura).
E aquì la seguida, un trabalh unic degut a Joèl Bòrias, sus los arbres e las sasons…. una PASSEJADA BOTANICA e FOTOGRAFICA / Et voici la suite, un travail unique du à Joël Bories, les arbres du Parc et les saisons…
Aquela passejada nos mena als arbres que pòrtan un panèl amb la revirada dels noms en latin, frances e occitan del paìs albiges. / Nous allons voir les arbres aux panneaux « trilingues ». Les photos montrent différents aspects (saisonniers, caractéristiques) de chaque arbre. Entrée par le Boulevard Carnot puis suivre la circuit rouge….
Dintrada Boloard Carnot: Quand avèm passada la pòrta , viram a drecha e aquí passat lo planhièr se tròba un parelh d’estafilièrs de las flors blancas o de las granas amagadas (graines cachées dans une bourse) dins una borsa penjada coma una lantèrna. A costat d’eles un sabonièr de la flors jaunas fa canton, el ataben amaga sas granas dins un saconèl (dans un petit sac). De l’autra part del camin, dos telhs de fuèlha bèla semblan far rampèu a un piceà gigant, totes tres semblan èsser aquí dempuèi totjorn. A l’ombra del piceà un pin roge se carga de sas pinhas puèi un laurièr que las fuèlhas son presadas per perfumar qualquas salças. En facia contra la paret lo placaminièr, se las flors crentosas (fleurs timides) se veson tant val dire pas a la prima, sas fruchas redondas comas d’iranja se pòdon pas mancar a la davalada (ses fruits ronds… ne se peuvent manquer d’être vus à l’automne).
De Truel de Palafre a Marechal Foch: Ara arribam a la dintrada de la carrièira « Truèl de Palafre », avèm dos arbres dels cent escuts de cada part, las fuèlhas verdas que semblan un ventalh se viran en color d’aur (feuilles en éventail couleur d’or) vèrs lo mes de novembre. Un pauc pus luènh del mème costat e tot contre l’aparet un manholièr de »Yulan » aquí cal pas mancar de venir veser aquel arbre a la fin de mars, es una beutat de flors blancas qu’esclaira lo luòc. En facia d’el, naut, ponchut, vert negre, un sap d’Espanha sembla lo mèstre del luòc. A drècha de la dintrada de la carrièira « Maréchal Foch » un blasinièr de la flors porpras al mes d’abrial e de l’autra part un garric dels tenchurièrs, a costat d’el un siure que un còp l’arbre bèl, la rusca es levada per far de taps (écorce pour faire les bouchons).
En facia dins lo pelenc (la pelouse), un polit garric de Turquia amb sos aglans borruts, sul la broa del camin, un manholièr de »soulange » a la flors gaireben tan polidas que las de son cosin de Yulan. En tornant sul mièg del pargue, un mèstre marronièr puèi un pauc pus luènh al pè del pontilh un tulipièr (dont les fleurs font le bonheur des abeilles) que las flors verdas e iranjas al mes de mai fan lo bonhur de las abelhas, daissam lo pont per anar veser aquel arbre particular qu’a de fuèlhas que revertan las del castanhièr e un rusca que daissa creire a un garric. Aquò es plan un garric, lo garric-castanhièr, prèp d’el un cipressièr de sanha (cyprès chauve), es una mena de sap que tomba las agulhas l’ivèrn e aquí cal pas mancar la davalada, (à l’automne les aiguilles couleur d’or) alara l’arbre tot color de coire nos anonça la fin de la sason, aquel arbre facia a son ainat de l’autre part de l’aigua, vièlh, drech coma un I e de veires a lors pès a la broa de l’aiga de raiças airencas que van cerca mai d’aire se de besonh.
Ara sautam lo pontilh (le petit pont) per tombar sus qualques noguièr-fraisses a las flors de qualques pans que tomban talas d’estalactitas. Costat gauche del pontet, l’amorièr d’America un arbre que nos an portat los indians « des Osages » de las Americas, se servician del boès per far d’arcs. Se en frances se ditz « oranger des Osages » es plan ça que là un amorièr. A costat, lo fraisse de fuèlha estrecha que reverta plan lo fraisse del païs nòstre mas aquel d’aquí a las fuèlhas que viran al roge a la davalada, prèp d’el lo sap blau (sapin bleu en occitan et blanc en français) que se remèrca mai que mai l’ivèrn quand totes sos vesins an perdudas las fuèlhas. En contunhant, passat lo pichon pont del rajòl, viram sus man gaucha, aquí un autre fraisse sul la drecha, lo fraisse de la manna que porta de vertadièras flors al mes de junh, en davalant dins la comba, prèp del riu, un sap jovenas reverta pas sa prestança, aquò lo sequoià de montanha un arbre que dins qualques cantons d’America pòt far quicòm coma un centenat de mèstres de nautor, nos caldra tornar dins qualques sègles per versr se a crescut… un pauc pus luènh a drecha, son cosin autre sequoià nos balha l’idèia del vam d’aquestes arbres, un pauc coma lo libocèdre son vesin d’en facia.
A cima del coston (en haut de la petite côte), un laurièr d’America que cal pas confondre amb lo laurièr nòstre, mas se prenetz qualques fuèlhas d’aquel laurièr d’America (feuilles sentant le camphre) se las trissatz veiretz lèu lèu que sentisson mai a de canfre qu’a quicòm de bon a manjar. Ara en virant a drecha arribam sul la partida la pus vièlha del pargue la partida dicha « jardin à la Française » caminam lo long d’una rengada de tuèisses (if commun taillés en boule) podats redond, passam dabans l’estatua de Rocaguda plan gardada per quatre platanas de las bèlas, a la cima de l’aleia lo garric roge amb sa fuèlhas rojas e sos aglans grosses coma de noses. Prèp d’el un aseron de las fuèlhas pichonas que cal pas confondre amb son vesin de darrièr l’agast qu’a semblablament la mema fuèlha. Un pauc pus luènh, al canton de l’ostalariá un tèlh amb de fuèlhas dentelejadas, lo tèlh del paire Henry de l’autra part, a l’autre canton, un arbre vert negras lo tuèis, se fa ça que là de polidas fruchas rojas que fan lo bonhur dels mèrles e autres aucèls, val mai las lor daissar que per l’òm son toxicas
Darrièr lo tuèis, un euse, una autra mena de garric que l’ivèrn tomba pas las fuèlhas, e just après çò qu’aicí apelam lo garric e endacòm mai lo rore, lo roire, lo casse… tornam vèrs la pòrta que dona sul la carrièira Ròcaguda, aquí l’arboçièr acaba nòstra passejada a la rescontre dels arbres dels noms revirat en lenga nòstra, fòrça arbres d’aquela passejada se tròban un pauc pertot dins lo pargue, dels pus bèlsses als pus menuts, vos laissam lo plaser d’anar los descobrir totes sols. Fòrça autres arbres embelinan aquel pargue: lo falabreguièr, lo fau, lo calpre, lo vernhe, los cèdres, los noguièrs, l’olivièr, lo putièr, l’olm, lo bèç, lo bois e maites encara que demòran a descobrir…, d’autres pus novèls an un panèl mas an pas lo nom revirat en occitan: Quercus X heterophylla (chêne hybride) Quercus X schochiana (chêne hybride). De tot biais anatz vos passejar dins lo pargue Ròcaguda d’Albi e aquò en totas sasons, per totes los temps e seretz suspreses de descobrir lo cambiament perpetual que nos balha aquel tròç de natura Albigesa.de notar:la revirada dels noms dels arbres es estada facha segon lo parlar de l’albigès.Se pòt que qualques panèls ajan dispareguts.
Per acabar, una PASSEJADA POETICA que religa d’images e seguis pas lo circuit vertadièr. Albi es una vila de bricas rojas, de solelh, de lum…, cauda… Al mièg lo Pargue Ròcaguda i es un oasis al còr de l’estiu. Monsur de Ròcaguda vos espèra al fons de sa rengada de platanas, causirètz las aladas tranquilas, vos menaran a l’aiga, als cantons d’ombra clara e tornaretz sortir al solelh ont al luènc las estatuas se calinhon dins las flors. / Nous vous proposons une promenada poétique guidée pas des images. Dans Albi, ville de briqiue si chaude aiu soleil le Parc Rochegude est une oasis au coeur de l’été. Vous y verrez des allées sages qui vous mèneront à l’ombre, à l’eau et vous ressortirez au soleil pour voir au loin les statuas s’embrasser dans le flamboiement coloré des fleurs.


text:
Leujats
Leujats (en francés: Léogeats) es una comuna occitana de Bordalés [1], en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions medievalas son : en 1273, Lematz (sic, cacografia per Leuiatz); en 1274, Leujatz; en 1326 Leugatz; en 1367, Leuyatz.
Coma per Leujac, Albèrt Dauzat e Charles Rostaing[2] i veson lo nom germanic de persona Liudo, sigut deu sufixe -iacum.
Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, opina per l'occitan leuge + sufixe aumentatiu -at, au plurau.
Coma Dauzat e Rostaing, Bénédicte Boyrie-Fénié associa Leujats e Leujac, mès damb lo nom de persona germanica Leudo; l'evolucion serè *Leudiac(o)s [fundos] (acusatiu plurau masculin) > *Leudyacs > *Leujacs, damb la finala prononciada [-ats][3].
Dens un article de 2013 de la revista País Gascons , Miquèu Audoièr constata 1) que plan de comunas girondinas an una finala en -s qu'es pas etimologica e que 2) Mèste Verdièr atèsta de la prononciacion -ts per -cs. La solucion serè Leujac au plurau, damb valor probabla de collectiu (los Leujacs = los abitants de Leujac), pui confusion deu nom deu vilatge damb los deus abitants[4], çò que mena a la grafia Leujacs pr'eu nom deu lòc e de la comuna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Lengon; es adara deu canton de Sud-Gironde (en francés), donc de Sud Gironda.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f72.item.zoom p. 60
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. CAIRN, Pau, 2005, p.193
- ↑ Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013.


text:
Lunats
Lunats[1],[2],[3] (oficialament en francés Lunax) es una anciana comuna gascoa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region Occitània.
Qu'es dempuèi lo 1èr de genèr 2017 ua comuna delegada après que fusionè damb Pegulhan[4].
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, Lunats que ven deu nom gallés d'òme Lunus damb lo sufixe -ate [5]. Aquera solucion explica mau una finala en -ats, qui demandaré meilèu -atis. Que i a pr'aquò ua auta solucion. Una fòrma d'origina que devèva estar *Lunac. La fòrma actuala es au plurau, çò qui se pòt explicar, a l'imatge de fenomèns coneishuts mèi a l'oèst, on los gentilicis se hasèn sovent sense sufixe. Los *Lunacs qu'èran donc probablament l'ensemble deus poblants de *Lunac, puish aqueth collectiu se seré con-honut damb lo nom deu vilatge e de la parròquia. Cf. Leujac (Tarn e Garona) e Leujacs (Gironda). Cau pas donar tròp d'importància aus gentilicis en francés, sovent artificials, mès aqueste, Lunacaise, Lunacais, sembla marcar un sentiment que Lunac es una varianta de Lunacs.
La grafia occitana que poiré donc estar logicament Lunacs.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa; qu'es ara deu canton de Sent Gaudenç.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ https://www.legifrance.gouv.fr/jo_pdf.do?id=JORFTEXT000033478315.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 416, a Luë


text:
Mirapeisset
Mirapeisset ( Mirepeisset en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Mirapeisset es atestat en 1271 : de Mirapisce, un nom latin que fariá puslèu pensar a *Mirapeis. Lo nom es pr'aquò un diminutiu dels nombroses Mirapeis o Mirapeish, interpretats per los toponimistas coma « agacha los peisses », o quitament « admira los peisses » [la darrèra interpretacion, de Negre e de Grosclaude, pòt semblar insegura], del vèrbe medieval mirar e del nom peis. Lo punt comun de totes aqueles noms es la preséncia, fenomèn çaquelà banal e pauc caracteristic, d'un flume o d'un riu [e dins aquel cas, los peisses son imaginaris]. A la diferéncia dels Miramonts o dels Mirabels, los Mirapeis(ses) son pas sus una autura ont se vei de luènh [1],[2],[3], çò qu'èra benlèu un biais risolièr d'o reconéisser... Demòran pr'aquò de questions. Perqué un diminutiu ? Lo nom seriá una referéncia a un autre Mirapeis, benlèu disparegut, o a la pichonetat del vilatge, o benlèu a la dels peisses ? Lo nom aviá sa fòrma diminutiva al moment de l'atestacion de 1271, o venguèt aprèp ? La dificultat d'escriure en latin un diminutiu al sintagme medieval Mirapeis fariá puslèu causir la primièira solucion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Ginestars; es ara del canton du Sud-Minervois (en francés), donc del Menerbés Sud (burèu centralizator : Salèlas d'Aude).
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 458
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 261, per Mirapeish (Bearn)
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 301
- ↑ demission


text:
Eth compausant principau en 2016 a estat eth resultat migratòri, seguit dera creishença naturau
- Anem preparats
- Renauiment dera demanda d’aucupacion
- Persones refugiades
- Reconeishença dera situacion d'andicapat
- Títol de familha monoparentau
- Títol de familha nombrosa
- Acuèlhs e adopcions
- Residéncies, centres de dia e abitatges tuteladi entà gent grana
- Prestacions economiques entà familhes damb mainatges
- Pension non contributiva per jubilacion
- Ajudes economiques de mesures d'emparament integrau contra era violéncia de genre
- Mapa des hòsses
- 900 900 120 contra era violéncia maschista
- Carnet joen
- Er estiu ei tòn!
- Servici de prumèra acuelhuda


text:
Mul
Lo mul o muòl es un animal mascle, de la familha dels equids, engendrat per un ase e una cavala. La femèla del mul es la mula.
Se destria:
- lo mul de bast, utilizat en montanha,
- lo mul de trach, que rend los meteisses servicis que rendriá un caval dins d'autras regions.
Aqueste nom designa, per extension, tot animal de sang mesclat, eissit del crosament de doas espècias vesinas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Es un animal robust, sòbri e pacient.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Asinariá del Net, portal suls ases, muls e mulas.


text:
Varenh (Nauta Garona)
Varenh[1],[2],[3] ( Baren en francés) es ua comuna gascoa, situada dens eth departament dera Nauta Garona e era region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deth territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Varenh que seré benlèu format deth gallés bar, « cima, poi » dab eth sufixe -incum, per Dauzat [4] que tribalhava a partir deth nom francés. Se la grafia es Varenh e la prononciacion [ba'reɲ / ba'ren], l'origina que deu estar era medisha que per era comuna de Tarn e Garona : un nom latin d'òme Varinius o Varenius [5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb era comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 51-52, a Bar
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 314


text:
Espasa
L'espasa es una arma blanca compausada au mens d'una lama e d'una ponhada. Apareguda probablament vèrs la fin dau millenari III avC, venguèt una arma fòrça populara e frequenta durant lei periòdes seguents. Conoguèt son apogèu subre lo continent europèu ai sègles XV-XVI avans de declinar en fàcia dau desvolopament deis armas de fuòc. Pasmens, maugrat sa disparicion dins leis armadas modèrnas, son utilizacion demorèt coma activitat esportiva e es totjorn un objècte de prestigi e de comandament dins divèrseis institucions coma lei fòrças armadas o certaneis institucions scientificas o literàrias.
Somari
IstòriaModificar
Preïstòria e AntiquitatModificar
Edat dau BronzeModificar
Lei premiereis espasas apareguèron en Mesopotamia vèrs la fin dau millenari III avC. Lei vestigis pus ancians descubèrts per lei cavaments datan de 3 300 avC e foguèron trobats a Arslantepe en Turquià. Pasmens, son generalament consideradas coma de dagas lòngas e non d'espasas vertadieras e lei lamas d'una longor superioras a 60 cm demorèron raras fins ai darriers periòdes de la fin de l'Edat dau Bronze. D'efèct, aqueleis armas èran fachs de coire puei de bronze. Òr, aquelei metaus son tròp fragils per bastir de longors grandas e lei lamas avián tendància a se rompre.
Après Mesopotamia, l'espasa s'espandiguèt dins lo rèsta dei continents africans, europèu e asiatic e lei premiers modèls vertadiers apareguèron. Lei lamas avián alora una forma triangulara per renfòrçar la basa. De mai, d'aliatges de bronze ambé de concentracions feblas d'estam, pus resistents que leis aliatges ambé de concentracions autas, foguèron principalament adoptats levat dei regions chinesas. Dins certanei regions, leis espasas èran ja utilizadas per traforar d'estoc o copar dau talhant un advèrsari e l'armada egipciana foguèt la premiera d'equipar d'unitats complètas de soudats ambé d'espasas.
Edat dau FèrreModificar
L'utilizacion dau fèrre se desvolopèt a partir dau sègle XIII avC en causa de la demenicion dei ressorsas necessàrias per produrre de bronze[1]. Lei civilizacions ititas, egipcianas e proto-cèltica d'Hallstatt foguèron lei premierei qu'adoptèron l'usatge d'espasas de fèrre. La forma e l'utilizacion d'aqueleis espasas èran similaras a aquelei de la fin de l'Edat dau bronze. Pasmens, èran ja pus aisada de forjar en quantitat granda. L'equipament d'unitats complètas de soudats se desvolopèt donc en defòra d'Egipte.
Antiquitat grèga e romanaModificar
Dau temps de l'Antiquitat grèga classica, l'utilizacion d'espasas èra venguda frequenta en Euròpa, Africa e Asia e d'estils de longors e d'espessors variadas existián. A partir dau sègle III avC, lo gladius roman, d'una longor situada entre 60 e 90 cm, venguèt l'arma de predileccion dei legionaris e foguèt la fònt d'unei succès majors coma lei batalhas de Cinoscèfales e de Pidna còntra de soudats macedonians equipats de lanças lòngas. La primat de l'espasa dins l'armada romana entraïnèt son utilizacion coma arma de prestigi reservada a una elèit. Ansin, apareguèt son utilizacion dins leis execucions de membres de l'aristocràcia que va venir un aspèct essenciau de la cultura europèa. D'evolucions similaras se debanèron per d'autrei civilizacions coma lei Sassanidas o leis Indians.
Durant aqueu periòde, la fabricacion d'espasas venguèt l'activitat d'una classa d'artesans especializats. Ansin, leis innovacions demorèron limitadas e foguèron principalament d'imitacions e de melhorament de modèls existents. Per exemple, la spatha grèga, una espasa amb una lama relativament lònga per son epòca, foguèt adoptada per lei Germans puei introducha dins la cavalariá romana per de soudats auxiliars cèltas e germans.
Antiquitat chinesaModificar
En China, d'espasas d'acièr apareguèron vèrs la fin dau periòde dei Zhou Occidentaus. Lor usatge demorèt limitat fins au sègle III avC. Dos tipes existián ambé de lamas de talhant simple o doble. A partir de la dinastia Song, un tipe especiau fòrça lòng existiá per la lucha còntra leis unitats de cavalariá.
Edat MejanaModificar
Euròpa e Orient MejanModificar
Pendent l'Edat Mejana, la tecnologia de fabricacion d'una espasa realizèt de progrès fòrça important en Euròpa e en Orient Mejan. I venguèt una arma frequenta, especialament durant leis atacas. La forma generala de la spatha demorèt populara mai d'aspècts novèus apareguèron coma lei lamas corbadas (scimitars...) a partir dau sègle IX. Lei progrès principaus foguèron l'utilizacion d'un acièr de qualitat melhora, dich acièr de Damas, aparegut en India au sègle V avC, l'aparicion de la garda per protegir la man de l'utilizaire au sègle XI e l'aparicion deis espasas bastardas autorizant una utilizacion a una o doas mans segon lei besonhs au sègle XIV. De mai, de progrès se debanèron d'un biais mai generau dins l'industriá de la metallurgia que la produccion aumentèt. Aquò permetèt, tre l'èra dei Vikings, una estandardizacion melhora dei modèls d'espasas produchs.
Èst d'AsiaModificar
Dins l'èst dau continent asiatic, lei progrès dins la produccion d'acièr permetèron tanben de forjar d'espasas novèlas e pus eficaças. Lei modèls s'utilizant d'una man venguèron pus popularas. De mai, l'usatge de l'espasa s'espandiguèt dins la region dempuei China, especialament en Corèa e au Japon. Dins lo premier país, leis artesans de l'acièr realizèron de progrès fòrça important e la qualitat deis armadas corèanas foguèt la melhora de la region. Divèrsei modèls i foguèron creats e l'espasa i venguèt fòrça frequenta entre lei soudats coreans. Au Japon, l'espasa venguèt un simbòl de la classa dominanta e un nombre fòrça important de modèls diferents i faguèron lor aparicion. Lo katana, qu'es lo pus conegut, agantèt son apogèu ai sègle XV e XVI.
Sud e Sud-Èst d'AsiaModificar
Dins lo sud e lo sud-èst asiatic, l'influéncia dei conquistaires musulmans e l'existéncia d'una metallurgia fòrça avançada entraïna l'aparicion d'espasas corbadas fòrça decoradas. Per aquela rason, leis espasas èran sovent utilizats coma articles comerciaus e non solament per la guèrra. Aquela darrier utilizacion deviá tanben faciar la concurréncia dei dagas de talha granda que certanei regions tenián unei modèls relativament eficaç coma Indonèsia. L'utilizacion d'espasas lòngas e pesantas foguèt frequent ai Filipinas fins au sègle XX. D'un biais generau, après l'arribada deis Europèus dins la region, lei modèls indigènas intrèron en declin per l'utilizacion au combat au profiech d'imitacions d'armas europèas produchas localament. Ansin, foguèt lo cas dau firangi inicialament importat per lei Portuguès e finalament adoptat per l'Empèri Mogòl.
Fin de l'Edat Mejana e RenaissançaModificar
A la fin de l'Edat Mejana e au començament de la Renaissança, lei progrès dei proteccions utilizats subre lei prats batalhiers d'Euròpa e d'Orient Mejan entraïnèron l'aparicion d'uneis evolucions en matèria d'espasas. De lamas fòrça lònga, coma la langes Schwert, e l'utilizacion de l'estoc venguèron popularas per pertusar l'armadura d'un enemic. Se desvolopèt tanben de modèls pus corts e leugiers per luchar dins lei situacions de combat raprochat coma lo yatagan o la spada da lato. Ansin, certanei soudats èran equipats d'unei tipes d'espasas d'utilizar segon lei fasas diferentas d'una batalha. En parralèl d'aqueleis evolucions, l'espasa venguèt un objècte de prestigi e modèls leugiers e decorats apareguèron per la vida quotidiana dei membres de l'aristocràcia. Aqueleis espasas èra pas pron resistentas per lo combat mai poguèt s'utilizar per lo duèl. Per exemple, aperaquí 4 000 nobles francés foguèron tuats en causa d'un duèl sota lo rèine solet dau rèi Enric IV (1589-1610).
Pasmens, a partir d'aqueu periòde, lo desvolopament deis armas de fuòc e l'utilizacion frequentas d'armas de trach coma l'arc marquèt egalament lo començament dau declin progressiu de l'espasa sus lo prat batalhier. Ansin, per exemple, lei succès anglés de la guèrra de Cents Ans coma Crécy o Azincourt mostrèron que lei sagitas èran capablas de batre una armadura d'un biais eficaç a distància granda.
Periòde modèrnaModificar
A partir de la Renaissança, l'espasa foguèt marcada per doas evolucions. La premiera foguèt son mantenement coma arma secondària per la màger part dei soudats e coma arma de certanei còrs especializats coma la cavalariá. La segonda foguèt lo desvolopament de l'escrima codificada coma activitat de l'elèit puei coma espòrt.
Ansin, l'aparicion deis armas de fuòcs e lo desvolopament de la baïoneta marquèt lo declin irreversible de l'espasa dins l'infantariá. Lei modèls leugiers destinats au combat raprochats demorèron utilizats coma arma secondària fins a la Segonda Guèrra Mondiala per certaneis unitats e la cavalariá adoptèt lo sabre coma arma especializada per lei cargas. Pasmens, a partir de la mitat dau sègle XIX, l'aparicion d'arma de fuòc de cadència de tir importanta entraïnèt tanben lo declin d'aqueu tipe de còrs. Demorèt alora principalament coma un objècte de prestigi e de comandament per leis oficièrs. Leis autrei país conoguèron d'evolucions similaras quand seis armadas deguèron faciar d'armas de fuòc coma lo Japon dau sègle XIX.
De son caire, l'utilizacion de l'espasa coma objècte de prestigi per l'aristocràcia se desvolopèt fòrtament ambé de reglas novèlas. De modèls leugiers apareguèron coma la rapièra espanhòula e la practica dau duèl d'escrima venguèt fòrça frequenta. Per exemple, au sègle XIX, la màger part dei membres de l'elèit culturala, politica o economica francesa s'èra generalament au mens un còp en duèl. Leis autoritats judiciarias luchèron gaire còntra aqueu fenomèn avans lo sègle XX. En parralèl, se desvolopèt l'escrima coma espòrt oficiau que venguèt olimpic tre la restauracion dei Jòcs en 1896. A l'ora d'ara, tres armas son utilizadas que son lo fleuret, l'espasa e lo sabre.
AnatomiaModificar
La lamaModificar
La lama d'una espasa a una talha superiora a 30 cm e lo costat de la lama es plan. La forma e la geometria de la lama a evolucionat dins lo corrent dei sègles mai la basa de la lama es generalament renfòrçada mentre que sa fin es mens espessa e pus amolada per poder utilizar la poncha d'estoc. Existís tres categorias principalas d'espasas que son definidas segon lo tipe de lama :
- talhants largs e parrallèl que son principalament utilizadas per lo talhant.
- aspèct triangular e talhants largs que son principalament utilizadas per lo talhant e l'estoc.
- sensa talhant que son solament utilizadas d'estoc.
Se fau notar qu'una lama amb un talhant unic es pas dicha espasa mai sabre. La seccion de la lama dona tanben d'indicacions subre son utilizacion :
- lenticulara per leis espasas fòrça talhantas.
- diamant per leis espasas leugieras e rigidas d'estocs que se pòdon utilizar d'un biais secondari per lo talhant.
- exagonala per leis espasas pesantas e rigadas amb una utilizacion mixta.
- carrada o triangulara per leis espasas destinadas unicament a l'estoc.
D'un biais generau, lei còps d'estocs que pòdon aisament agantar d'organs son pus eficaç per eliminar un advèrsari que lei còps dau talhant.
La gardaModificar
La garda es lo dispositiu situat entre la lama e la ponhada. Son objectiu principau es de protegir la man de l'utilizaire mai certanei gardas pòdon tanben s'utilizar per l'ataca. Per aquò, integravan de sistèmas coma de ponchas per pertusar l'advèrsari o pus complèxes per blocar sa lama e realizar una còntra-ataca rapidà d'estoc.
La ponhadaModificar
La ponhada es lo prolongament de la lama. Un nombre fòrça variat de tipes diferents foguèt utilizat evolucionant de modèls de teissut ai modèls de fusta cubèrt de jaç de teissut o de decoracions. A l'ora d'ara, lei ponhadas son realizadas per s'adpatar a la man de l'utilizaire que pòu tenir unei tipes de ponhada a disposicion segon son tipe d'escrima.
Lo pomèuModificar
Lo pomèu es l'extremitat de l'espasa a l'opausat de la poncha de la lama. Pòu servir d'arma secondaria sus certanei modèls mai son ròtle principau es de servir de còntrapés per equilibrar l'espasa. Ansin, permet un manejament pus aisat de l'arma. Aqueu ròtle es fòrça important per leis espasas d'estoc que dèvon quasi obligatòriament aver una ponch fòrça viva.
Nòtas e referénciasModificar
ReferénciasModificar
- ↑ Wertime, Theodore A.; J. D. Muhly (1980). The Coming of the Age of Iron. Yale University Press. ISBN 0-300-02425-8.


text:
Baltasar Hidalgo de Cisneros
Baltasar Hidalgo de Cisneros que ho lo darrèr vicerei de l'Arriu de la Plata qui governèr Buenos Aires.
Qu'èra amirau e que s'èra illustrat a l'escadença de la batalha de Trafalgar.
Que remplacè, en 1809, ad aquesta foncion lo francés Jacques de Liniers qui s'èra illustrat dens la dehensa de Buenos Aires durant las invasion anglesas e que perdó lo contraròlle efectiu sus Buenos Aires en 1810 a l'escadença de la Revolucion de Mai qui establí la Purmèra Junta entà gavidar en lòc e plaça deu vicerei.
La Junta de Cadis (qui governava teoricament Espanha qui èra alavetz ocupada per França) que'u nomè un successor (Francisco Javier de Elío) qui non podó pas governar sonque desempuish la ciutat de Montevideo.


text:
Tous au BD Concert !
Aqueste an, las classas de la Calandreta Dau Chivalet (Montpellier,34) trabalhèron amb d’autors, d’illustrators de BD e un grop de rock montpelhièrenc Le Skeleton Band a la creacion d’una òbra comuna : un BD-Concert en occitan.
Un Bd-concert, qu’es aquò?
Es un espectacle, al biais d’un cine-concert, la musica e los brutatges son compausats pels enfants e los musicians e executats sus l’empont, illustrants e dialogants amb los imatges de las BD projetats sus un ecran gigant.
Los calandrons an realisat 4 BD en occitan en utilisant 4 tecnicas d’illustracion diferentas, e ara, son en plena composicion musicala amb Le Skeleton Band.
Las representacions tot public se debanaràn :
– lo dimars 30 de mai al teatre G.Philipe (7 rue Pages, 34000 Montpellier). Reservacion obligatòria.
– lo dimercres 7 de junh al Gazette Café (6 rue levat, 34000 Montpellier)


text:
Vinhamala
Lo pic Vinhamala , pico Comachibosa en aragonés, Viñamala en espanhòl, Vignemale en francés, es un som dels Pirenèus situat en Gasconha, a la frontièra entre França e Espanha, pus precisament entre la província d'Òsca e lo departament dels Nauts Pirenèus.
Vinhamala es tanben lo nom donat al massís entièr que s'espandís entre Aragon e Gasconha. Es format de divèrses soms, que los màgers son lo Grand Vinhamala o Pica Longa (3298 m), la Punta Chausenca (3204 m) e lo Petit Vinhamala (3032 m). Lo Vinhamala es tanben lo site del pus bèl glacièr pirenenc - lo glacièr d'Osso - qu'es la via normala cap a la cima de Vinhamala.
Pujadas[modificar | modificar la font]
- 1792 - Lo 1èr d'agost, de pastres quilhan un senhal al som del pic de Montferrat a la demanda de Louis-Philippe Reinhart Junker que dirigís una còla de geodesians encargats de delimitar la frontièra, e de definir l'altitud dels soms. L'endeman, lo 2 d'agost, los quites pastres que s'es pas retengut lor nom quilhan un autre senhal a la cima de la Pica Longa, som principal de Vinhamala.
- 1837 - Es pas que 45 ans pus tard, lo 8 d'octobre, que i aurà la primièra pujada coneguda del Vinhamala per Enric Casaus, guida de Luz e son conhat Bernat Guilhembet. Es çò que conta lo Prince de la Moskova dins lo relat de sa pujada de l'11 d'agost de 1838.[2]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Site identificat amb l'ajuda de geoportal e wikiMapia.
- ↑ Henri Béraldi, Cent ans aux Pyrénées, tome II, p.77.


text:
Joan
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin Iohannes, adaptacion de l'ebrèu יוֹחָנָן per mejan del grèc ancian.
Prononciacion
['(d)ʒwan]
Sillabas
Joan (1)
Nom pròpri
Joan masculin
- Pichòt nom masculin.
- La gents, per me far parlar, me venián dire a cada moment : « Joan, ont es monsen vòstre paire ? Joan, ont es vòstre papà ? Joan, de qu’es devengut monsen Truqueta ? » Ieu li respondiái : « l’an pres, l’an pres. » E veja-aquí coma lo nom de Joan-l’an-pres m’a demorat dempuèi. (Joan Baptista Fabre, Istòria de Joan-l’an-pres, adaptacion a la grafia classica per Patric Sauzet, 1988, CRDP Montpelhièr)
- Rel. Un dels apòstols de Jèsus.


text:
Ua activitat lèu lèu frenetica a mercat es darrèri dies deth mes de junh en
Eth dusau Festivau d’Umor dera programacion “Aran damb Art”, er autrejament des Prèmis 17 de junh e des concorsi literaris (Mn. Condò e Aran de literatura), atau coma deth dusau Concors de Diboish ena Escòla e deth Festivau de Teatre ena escòla; era Hèsta d’Aran e era signatura deth convèni entre eth
Voleria totun centrar-me brèument en dus d’aguesti actes: es Prèmis 17 de junh e es 25 ans dera Escòla Aranesa.
Era creacion d’uns prèmis nacionaus coma es Prèmis 17 de junh respon ara volontat dera maxima institucion aranesa de reconéisher e arregraïr eth trabalh e esfòrç de membres dera nòsta societat que, damb era sua dedicacion, ajuden a amiar entà deuant eth nòste país. Enguan, ath delà, a estat era pròpria societat aranesa qui a agut era darrèra paraula en tot votar as sòns candidats. Un exercici que demòstre, e atau ac mèrquen es donades de participacion, qu’era nòsta societat ei activa e s’implique enes ahèrs de país.
E en aguesta madeisha linha, era deth reconeishement e arregraïment, eth
Aguest acte de celebracion compdèc damb era preséncia deth conselhèr Maragall, que formalizèc damb era signatura d’un convèni damb eth
E ei qu’aguest govèrn a hèt ua apòsta valenta, e atau ven de demostra’c, entà èster ath cant deth mon educatiu aranés, pr’amor qu’es futurs ciutadans deth nòste país an de besonh es melhors garanties entath sòn desvolopament ath capdauant dera nòsta societat.


text:
Destacada
Hèsta de Magràs en Casau deth Jubilat de Vielha
Damb motiu dera celebracion deth dia de Magràs, eth Casau deth Jubilat tornèc a organizar ua grana hèsta entà toti es sòns sòcis
Rebrembam qu’era Junta directiua cambièc hè pòc temps, e s’an prepausat hèr d’aguest espaci un lòc d’amassada e a on se practiquen diuèrses activitats, des de cant corau a manualitats, entre d’autes.
Aguesta ei dejà era dusau hèsta tematica en Casau deth Jubilat dempús dera Hèsta de Nadau ambientada en country, que tanben siguec tanben tot un exit d’assisténcia.
Pendent era tarde de dimenge, 11 de hereuèr, toti es assistents ad aguesta celebracion de Magràs podèren gaudir d’ues ores plies de boni moments e rialhes, atau coma d’un gran vrespalh, era actuacion des membres dera corau e un divertit karaoke dubèrt entà que toti poguessen cantar es sues cançons preferides.
Eth Casau deth Jubilat ei un espaci fòrça important entà amassar amics de tota era vida, crear naues amistats, organizar activitats de tot tipe, hèr hèstes e passar boni moments. Ei per aquerò qu’era naua Junta Directiua vò dinamizar mès aguest espaci e aprofitar-lo ath 100%. Quede clar que, de moment, aguestes iniciatiues son tot un exit, e amassen desenes de persones.


text:
Jane Grey
Jane Grey, sovent sonada Lady Jane o encara mai formalament Joana d'Anglatèrra (1537 – 12 de febrièr de 1554), una rèireneboda d'Enric VIII d'Anglatèrra, regnèt coma reina non coronada del Reialme d'Anglatèrra pendent 9 jorns, al mes de julhet de 1553. La jove reina foguèt considerada coma un dels esperits mai cultivats de son epòca.
Tot ben que l'accession de Joana, segon lo testament del jove rei Edoard VI anèsse en contra de las leis d'Anglatèrra, los òmes de poder foguèron dispausats de la reconéisser per reina d'Anglatèrra per tal d'empachar l'ainada d'Enric, la catolica Maria I d'Anglatèrra, d'accedir al tròn. Lo regne cortet de Joana s'acabèt, pr'aquò, quand las autoritats revoquèron sa proclamacion coma reina. Maria la faguèt escapitada per traïson.
L'istòria populara anglesa parla tanben de la "Reina de Nòu Jorns” (10 de julhet – 19 de julhet de 1553) o, pas tant sovent, de la "Reina de Tretze Jorns" (6 de julhet – 19 de julhet de 1553) — en rason d'una incertitud per çò de la data de son accession al tròn. Los istorians prenguèron siá la data de la mòrt de son predecessor lo 6 de julhet, siá de sa procalamacion oficiala lo 10 de julhet, coma començament de son regne cortet.


text:
Estragon
Estragon
Reng de precisar
Artemisia dracunculus
L., 1753
L’estragon (Artemisia dracunculus) es una planta erbacèa vivaça miègpersistanta de la famillha de las Asteracèas (Compausadas) originària d'Asia centrala, cultivada per sas fuèlhas perfumadas d'usatge condimentari.
L'estragon fa partit de la lista des plantas del Capitulari De Villis (sègle VIII).
Somari
Etimologia e autres noms[modificar | modificar la font]
La forma serpentina de la raiç de l'estragon fasent creire als erboristas que podavan guarrir las fissadas d'animals verinoses, segon la teoria de las signaturas. D'aquò ven lo tèrme grèc drakon (dragon), l'arabi tarkhum (pichont dragon) e lo nom latin de l'espècia: dracunculus (pichon dragon).
Descripcion[modificar | modificar la font]
Planta erbacèa de 80 cm de nautor environ, amb fòrça tijas plan ramificadas, de fuèlhas estrechas, perenne per sa soca. Las fuèlhas, estrechas, lissas e brilhantas, de color verd escur, desaparéisson pendent l'ivèrn.
Flors jaune verdenca, pro raras, mai sovent esterilas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Multiplicacion per brocatge o per probainatge en estiu (agost), o alara per division de matas. Transplantar a la prima, dins un sol fresc e leugièr, ric en umús.
Culhida gaireben un an après plantacion (de joves plants). Prene los rams abnas la florason.
Las fuèlhas d'estragon se consèrvan après secatge a l'ombre, reduchas en polvera, dins de bòstia ermeticas. Se pòdon tanben congelars.
Varietat[modificar | modificar la font]
L'estragon de Russia, Artemisia dracunculus var. inodora, avent mens de sabor, demora mens apreciat. Es una planta mai granda (fins a 1,6 m), de flors fertilas, de fuèlhas verd grisencas, matas, e peludas. Es mai aisit de multiplicar, que produch de granas fertilas.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las fuèlhas d'estragon son utilizadas, frescas o secadas o en polvera per aromatizar dels plats (lasanha, cruditats, salças, peissons…) e tanben de consèrvas au vinagra (cornissons, variantas).
Las fuèlhas son tanben utilizadas per l'elaboracion d'una licor d'estragon, una especialita provençala.
Santat[modificar | modificar la font]
Èrba aromatica e medicinala tradicionala, l'estragon revelèt aver de proprietats antioxydantas que limitan los domatges causats pels radicals liures dins l'organisme. Sas proprietats coma anti-allergèn demòran a quantificar[1].
Pasmens, son accion apasimanta sul sistèma nerviós central preconizat en cas d'insomnia, d'ància o d'espasmofilia foguèt pas provada. Pasmens, de traças de dos benzodiazepinas (delorazepam e temazepam) foguèron trobadas dins las cellulas cultivadas d'aquela planta[2]. Mai, son utilizacion tradicionala dins lo tractament del diabèta fasent pas qu'agir suls simptòmas e non pas sus la glicemia.
Aquela planta conten de quantitats non negligiblas de vitamina K, las personas prenent de medicaments anticoagulants devon donc limitar sa consomacion. Es tanben una font interessanta de fèrre e de manganès.
L'òli essenciala d'estragon s'obten per distillacion a la vapor d'aiga de las fuèlhas. Cal ggaireben 100 kg de plantas secadas per obténer 1 kg d'òli essenciala.
Aquela òli essenciala dangierosa en cas d'usatge abusiu, coneguda per sas proprietats abortivas[3].
Contra lo choquet: Lo Doctor Jean Valnet, autor de l'obratge de referéncia Aromaterapia (Ed. Maloine), recomanda de mastegar una fuèlha d'estragon o de prene 3 o 4 gotas (dòsi per un adult) de son òli essenciala sus de sucre per arrestar lo choquet.
L'estragon deu son odor anisada a la preséncia d'estragòl, un compausat de la familha dels fenilpropèns, cancerigèn e teratogèn per la mirga.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Estragon sur le site Passeport santé, consulté le 1er septembre 2015
- ↑ « Kavvadias D, Abou-Mandour AA, Czygan FC et al. »
- ↑ Hamedi, H., Razavi-Rohani, S. M. and Gandomi, H. (2012), Combination Effect of Essential Oils of Some Herbs With Monolaurin on Growth and Survival of Listeria Monocytogenes in Culture Media and Cheese.
Ligams extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia JSTOR Plants : Artemisia dracunculus (en) (consulté le )Referéncia JSTOR Plants : Artemisia dracunculus (en)
- Referéncia Flora of North America : Artemisia dracunculus (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Artemisia dracunculus (en)
- Referéncia Flora of Pakistan : Artemisia dracunculus (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Artemisia dracunculus (en)
- Referéncia GRIN : espèce Artemisia dracunculus L. (en) (consulté le )Referéncia GRIN : espècia Artemisia dracunculus L. (en)
- Referéncia ITIS : Artemisia dracunculus L. (fr) (+ version anglaise (en)) (consulté le )Referéncia ITIS : Artemisia dracunculus L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Artemisia dracunculus (en) (consulté le )Referéncia NCBI : Artemisia dracunculus (en)
- Referéncia The Plant List : Artemisia dracunculus L. (en) (Source: The Global Compositae Checklist) (consulté le )Referéncia The Plant List : Artemisia dracunculus L. (en) (Font : The Global Compositae Checklist)
- Referéncia Tropicos : Artemisia dracunculus L. (en) (+ liste sous-taxons) (consulté le )Referéncia Tropicos : Artemisia dracunculus L. (en) (+ lista sostaxons)
- Referéncia uBio : Artemisia dracunculus L. (en)
- Referéncia INPN : Artemisia dracunculus L., 1753 (+ statut + description) (fr) (consulté le )Referéncia INPN : Artemisia dracunculus L., 1753 (+ estatut + descripcion) (fr)
- Referéncia Tela Botanica (France métro) : Artemisia dracunculus (fr)Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Artemisia dracunculus (fr)


text:
Jardin Botanic de Buenos Aires
Lo Jardin Botanic de Buenos Aires que's tròba dens lo quartièr de Palermo. De forma triangulara, qu'ei bordat per las avienguas Santa Fe, Las Heras e la la carrèra República Arabe de Síria. Qu'ei tòca tocant dab lo Zòo de Buenos Aires, lo Parc de Palermo e lo Jardin Japonés.
Que ho creat per l'arquitècte e païsatgista argentin d'origina francesa Carlos Thays. La soa residéncia que demòra dehens lo parc uei lo dia.
Lo parc que ho inaugurat en 1898. Que compta dab 5 granas sarras, un jardin roman, un jardin francés e un jardin orientau, en mei d'ua colleccion de plantas e arbos deu Còn Sud e tanben de la rèsta deu continent american. Qu'ei tanben ondrat d'escultura d'autor màgers com Lola Mora.
A despart de la soa vocacion purmèra de colleccion d'espècias vegetaus e de parc de recreacion, lo Jardin Botanic qu'ei mei que mei conegut com un lòc de concentracion de gats ; dens lo passat que s'a perpausat mantuns còps de'us evacuar mes aqueths projèctes non s'i escadón pas mercés a l'ostilitat de la populacion de Buenos Aires e deus abitants deu quartièr. Quauques ciutadans qu'an adoptada desempuish mantuas annadas la costuma de'us neurir e ua associacion que s'ocupa de'us emparar, de'us esterilizar e de favorizar la loa adopcion.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Site de l'associacion de proteccion deus gats.


text:
Maldivas
Las Maldivas, oficialament la Republica de las Maldivas, es un estat insular format per un grop d'atòls situat dins l'Ocean Indian al sud-oèst d'Índia.
La siá capitala es Malé.
Lo gentilici es maldivian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia de las Maldivas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
En complement deu dicod'Òc (diccionaris d'orientacion o d'usatge) e deu tèrm'Òc (diccionaris especializats o lexics), ací qu'avetz ua navèra partida dedicada au tribalh lexicografic deu Congrès arron los diccionaris especials : que pòden balhar, a partir d'un tèrmi, sinonimes (tèrmis vesins), antonimes (tèrmis opausats), analogias (tèrmis en relacions per associacion d'ideas), cooccuréncias (tèrmis vesins mei frequents en un tèxte). Aquestes que hèn servici a los qui vòlen enriquir l'usatge de la lenga.
Mercés au tractament en TEI (un lengatge informatic qui permet, dab balisas, d'anotar tèxtes per indicar la foncion de cada element), que's pòt generar automaticament navèras ressorsas lexicograficas. Lo Congrès que'vs perpausa d'ara enlà ua version provisòria de las òbras en cors, aquestas que seràn petit a petit aumentadas e melhoradas.


text:
Conegude cause sie aus présens e aus habiedors, que la nobla Aunos de Pondic, molher d’en Bernard de Mondegorrat, senhor de mondegorrrat, e sor del noble Pey, beguier de Mazerets, se en er mort dabans Belmarches en lo servici de mossenher d’Armahac, una eyssistante ab lodict son marit, a ly donan e autreran licencia per far las causas dejus seriutz, per la bots del venerable et discret home Bernat de Sarant, capera et archipreste deu Castelnau d’Arribera, dixo e prepousa per dabans los honorables e nobles senhor, monsenher Ramon-Bernat de Tusaguet, chevaler, senher de Senlana, mossenher pey de Beo, senhor d’Armentiu, Auger, senhor de Hagedet, Bernat senhor de la Grassa e Bernaton deu Moret, Donselh, jusges de la nobla cost major d’arribera ,es perdabans Guilhem deu Moret, baile-major d’Arribera, en la gleysa de Castelnau d’arribera. Que lodit pey beguer, son fray, fots deshanat d’aquest mon, come dessus est dit, ses far testament e cum à ladita Aunos per dreyt de successioo, etan cum mes prosimaa en graa de parentela, se aperteguen los bees, causes, deutes, bots e actioas et auses devers deldit Beguer sa en rer, e cum heretera d’aquets per nomdeudit so fray, humblement pregua e supplia aus soberdits honorables nobles jutges de la nobla cost mayor de la terra d’arribera, que la prengossan, cum far deven, per Beguera d’Arribera. Aqui metix losdits noblesjutges e conseilhes sabets costumats à far aquesta causas dessus ditas, e per la diita Veguera prepausades,e à sas pregarias, supplication e requeta ; prumerament corporal segrament de ladita Aunos sus lo libe e la croix, que ben leyauments e degudaments, e fiseumens en ladita Begaria se aura, e los negossis e autras causas aldit offici de la Begoria, e vertaderes relacions fara elo regret de ladita cost segret-tiera e aquet no rebelera, e bona a fizel sara, e que persona de bona fama e sufficient per far, seguir e exigir los negossis dessa Begaria et apartenens à ladita cost presentera, e en autra maneyra se abern cum es acostumat, la receben , e aqui metix recebuda e feyt lodiit segrament, ladita Aunos presenta lo noble Bernat de Mondegorrat, son marit dessus dit aqui present e lo care de ladita Beguaria en se e sober se prenen, que jura en la forma e maneyra que ladita Aunos abe jurat, delo fec so Per curay à prener, regir, governar, arendar compromette, cambiar, permusar e encores sas autres coentas, elo donec poder, et prometo aber per ferme so que per lu sera feyt, elo relevar de tot dampnage, e renuncia e jura asso sa feyt en la Gleyse deu Castelnau, lo dotse jorn de fevrier , l’an 1412. Senhoreyant per la gracia de diu mossen charles, Rey de Fransa, e mossenher Bernat per la gracia de Diu comte d’Armanhac, de Fezensac, d’Arrodes e de pardiac, vicomte de Fezensaguet, Brulhes, de Creyssel, de Carlat e de las Vals d’Aure, senhorant mossen Bernat, per miseracion divina abeque de Tarbe estant.
(Glannages ; Jean-Baptiste Larcher page 205 et page 206)
Raymond Bernard de Tusaguet, chevalier seigneur de Senlanne était le 1er seigneur de la cour majeure de Rivière Basse en 1412, lorsque Aunos de Pondic épouse du seigneur de Mondegourat fut reçue à faire axercer par son mari la charge héréditaire de béguier de Rivière Basse.
Créer un site gratuit avec e-monsite - Signaler un contenu illicite sur ce site


text:
Gra Fahrenheit
Lo gra Fahrenheit (simbòl: °F) es una unitat de mesura de la temperatura prepausada en 1724 per lo fisician alemand Gabriel Fahrenheit. Conoguèt quauquei modificacions après la mòrt de son inventor per l'alinhar sus lei temperaturas de solidificacion e d'ebulicion d'aiga, sus la temperatura dau zèro absolut e sus lo gra Celsius. La conversion entre gras Fahrenheit e Celsius se fa ambé la relacion T(°F) = 1,8 T(°C) + 323.
Lo gra Faherenheit foguèt fòrça utilizat dins lei país anglosaxons fins a la segonda mitat dau sègle XX. Uei, solament cinc estats (Estats Units, Bahamas, Palau, Belize e las Illas Caiman) l'utilizan d'un oficialament. Pasmens, son usatge es demorat frequent au Reiaume Unit e dins lei regions que foguèron a temps passat sota dominacion britanica.


text:
Professor a l'universitat a Tolosa qu'ei l'autor de Lingüistica e renaissentisme occitan, Puèglaurenç, Institut d'Estudis Occitans, 2006. Despuish en 2011 qu'ei tanben director de la colleccion Classics a l'IDECO.
Las musicas d'En Ondas
* Joan Francés Tisnèr 12 recèptas de JA Lespatlut Angèlas
* Une anche passe Nigriz Sefko
* Cie Christian Vieussens Esprit nomade D'accord Dakar
* Miquèu Montanaro Noir et blanc La valsa fòla
sonaus d'En Ondas
Joan Francés Tisnèr « Saut de la calor »
Joan Francés Tisnèr « Quatuor de saxofònes »


text:
Joguina
Ua joguina o joguet ei un objècte destinat a jogar.
Associadi ath léser, pòden èster presents en mantunes moments dera vida vidanta de faiçon individuau o en grop. N'i a de destinades tàs dròlles, tàs joeni, tàs adulti e autanplan tàs animaus com eth gat o eth can. Eth jòc e eth divertiment ei, bensè, un lengatge universau. Tot eth monde jòga, quinsevolha l'edat, òmes o hemnes, chimpanzés, cans e gats, atau qu'ei un error establir diferéncies d'edat, sèxe o espècia en çò que tanh as joguets e ath jòc en generau. Ath delà, jogar ei ua causa positiua e cau qu'aumplisque ua part dera nòstra vida.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Auei podèm trapar musèus que mos bremben era evolucion des joguets ath long deth temps coma eth Museu de Joguets i Autòmats (Tibidabo], Barcelona, Catalonha) e eth Museu Valencià del Joguet d'Ibi (País Valencian) o eth Museu del joguet de Catalunya en Figueres.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Joguet de colleccion[modificar | modificar la font]
Musèus[modificar | modificar la font]
Desvolopament enfantin[modificar | modificar la font]
Gènre[modificar | modificar la font]
Influéncia de la mercadotecnica[modificar | modificar la font]
Materials de las joguinas[modificar | modificar la font]
- Joguinas de fusta: (matraca)
- Jòcs de metal
- Jòcs de papièr e Origami: (avion de papièr)
- Jocs de tela e Manacas de drap: (titella, osset de peluix)
Nòrmas de seguretat[modificar | modificar la font]
Industria[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca)Modèl:Ref-livre
- (ca)Modèl:Ref-livre
- (ca)(fr)(de)Modèl:Ref-livre
- (en)Cross, Gary: The Cute and the Cool: Wondrous Innocence and Modern American Children's Culture, Oxford University Press, New York, 2004.
- (en)Hamlin, David: "The Structures of Toy Consumption: Bourgeois Domesticity and Demand for Toys in Nineteenth-Century Germany", en Journal of Social History, Vol. 36, 2003.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Museu de Joguets i Autòmats de Verdú
- Museu del joguet de Catalunya a Figueres
- Museu Valencià del Joguet d'Ibi
- Museu de la jugueta antiga de Sa Pobla
- Jocs i joguines


text:
Lista dels presidents de Timòr Èst
Timòr Èst devenguèt independent de Portugal lo 28 de novembre de 1975. Francisco Xavier do Amaral devenguèt lo primièr president del país.
Lo 7 de decembre de 1975 Indonesia ocupèt lo país fins al 30 d'agost de 1999, quand la majoritat de la populacion votèt en favor de l'independéncia en un referendum supervisionat per las Nacions Unidas. Timòr Èst foguèt jos administracion de l'ONU fins al 20 de mai de 2002.
Presidents dempuèi 2002[modificar | modificar la font]
Actualament, lo president es lo cap d'Estat de Timòr Èst. Es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.


text:
Lo raisve e la realitat.
Me coflan los que se brècen de
pantais polits ... Sofòcle
Primièras impressions de la campanha
2012:
-
malgrat la protèsta que recampèt
mai de 30000 personas a Tolosa , lo subjècte de las lengas
regionalas es quitament absent de la campanha..
-
L'ecologia (2,5%) existís pas
mai que la lenga d'òc . E S Joly i es per pas ren. Conas Bendit, o
Duflot, aurián pas fach melhor . Malgrat Fukushima, Tchernobyl, l'
escaufament climatic ece...... L'ecologia se retròba al meteis
nivèl que la lenga d'òc, quitament al non ren, pr'aquò es sentit
coma una necessitat relativa , mas que passa aprèp los
problèmas vertadièrs , lo caumatge, la paga , l'educacion , la
santat, la securitat ....
Doncas las valors de l'ecologia , del
POC per extension, son consideradas coma d' idèas agradivas mas pas prioritaris dins l'eleccion majorala . De que se pausar
mantunas questions....Que cal se pausar.
Los escòres realisats per , S Joly, JL
Melanchon, Potou, Artaud, mòstran plan que l'esquèrra pèrd de
terren d'eleccion en eleccion. Que lo quiti Melanchon que faguèt una polida campanha es pas gaire pagat de sos esfòrçs , (que la
Marina faguèt mai de 25% dins d'unas ciutats de la campanha o de la banlèga sens empegar cap d'aficas) pròva encara que las idèas
« generosas » « universalistas » o
« republicanas » veire « jacobinas » qualques
còps, aquelas idèas agradan (trapan) pas mai a la majoritat de la
populacion, a començar pels joves .
Sem pas dins una optica vendeire
(.com) del messatge politica , mas cal plan integrar l'idèa d'un fascisme natural del
pòble. Cal quitar de dire que lo pòble es enganat . Lo pòble ten
un instint de mòrt e d'esclau, coma o mòstra l'istòria , Una
partida del pòble aima la sang, las guèrras, la tortura e lo viòl
. Mentre que la majoritat del pòble se'n chauta o puslèu sèc los tuaires . La drecha es d 'instint ,
alara que l'esquèrra es un esfòrç per se desliurar de l' instint.
Hitler foguèt elegit, pel pòble .. Coma Marina que li falta pas que
10% ara per arribar a l'escòra d'Hitler, lo pòble es pas innocent : a causít un viatge de mòrt
. Causis mantuns còps aquela mena de viatge.
Uèi, coma autres còps, lo pòble
aima de se trobar un(s) colpable(s), la drecha li mòstra los
colpablas , d'en primièr l'arabi, lo foncionari o autre paure bogre . Ièr èran
l'espanhòl , l'italian , lo polonés... Lo pòble aima plan se
donar d'emocions . Cal pas demandar a la rason de governar . Lo
cheffe ven per nos salvar.... E lo cheffe
arriba. França lo pais lo pus intelligent a l'oest del Ròse????
La capitada de Marina Le Pen mòstra
plan que las fòrças totalitarias fascistas ganhan los esperits
coma o faguèt n'i a gaire Hitler o Mussolini .
La desfacha de Bayrou mòstra encara
consí los subjèctes del caumatge , dels salaris , de l'educacion e
de la santat e de la securitat son fòrça mai importants que de se
sarrar la cencha encara mai, per pagar los deutes congreadas per las
bancas .
Lo baricentre de la politica es doncas arribat
al centre drech, per pas dire a drecha..
En fàcia de qu'avèm? Ambe Hollande ,
que venguèt pas a la protèsta del primièr de mai, mas qu'anèt a
Londres per dire, qu'èra pas un tipe dangierós per la FINANCA ,
(coma un que sortiriá de preson) e que prometèt pas gaire , lo
mens que se pòsca. Ailas tot es ja acabat, terminat . Tot aquò fa pensar a Blum mentre la debuta de la guèrra d' Espanha.
Lo partit socialiste es un partit de
justícia, que vòl distribuir melhor los fruches del
trabalh , levat qu'aquesta còp la riquesa se tròba tancada dins
Soissa , a l'abric; que la financa, la borsa, vòl pas ren donar
(per quina rason donariá?) : i a pas cap d'URSS ; e Hollande poirà
totjorn donar d'espèr mas que i aurà ren per donar a qualqu'un.
Alara tot aquò revèrta tròp cò de
Jospin, d'òmes de l'ENA que causiguèron un socialisme despoderat
a-material, desencarnat , sens pensar mai a la sofrença o als
besonhs dels trabalhadors, o al besonh de desenvolopar la democracia
reala, per prendre las decisions, que nos tòcan, totes ensem, al
mai prèp de las populacions concernidas..... Al luòc de mistificar
lo centralisme parisenc, de sacralizar d'organismes coma la
polícia , justícia , armada, escòla, art e cultura totes
estrangièrs als ciutadans
Aital çò que cal pensar per
ieu..........Que serem pas susprés, o decebut ...
E dimenge anarem votar per el..... Los
uèlhs dubèrts.... E sens espèr.... Sens illusion e sens èstre quitament segur que serà elegit lo mens pieger ....
Una mena de retorn a la realitat....


text:
CARAVAGE
Lo pintre lo pus grand , a Tolosa e a Montpelhièr ...
Eveniment extròrdinari a Tolosa
e a Montpelhièr.... E que verai quitament pas jamai de sa vida
Una mòstra giganta pel Caravage
e (o) de l'influéncia de Caravage ambe las
telas de mai de 180 pintres qu'inspirèt (o que lo copièron) .
Las telas son prestadas de pertot ,
pels musèus del monde entièr , musèus americans , angleses,
italians, ( musèu dels oficis) .
Aquò's la tòca de l'associacion
americana FRAME, qu'aguèt la volontat d' organisar aquel maridatge
meravilhos entre Tolosa e
Montpelhièr ambe l' aval del ministèri de la Cultura , e que
mòstra aital la rega de la descentralizacion vertadièra .
----La mòstra del caravagisme del sud
de l'Euròpa serà presentada per Montpelhièr (ambe las telas d'
Espanha , d' Italia , ...)
----Lo caravagisme del nòrd de
l'Euròpa serà presentat per Tolosa , (Belgica , Olanda, Alemanha,
Anglatèrra ) e de pinturas extraordinàrias , tablèus servats als
musèus de Tours , Rennes, Rouen .
Nancy, e de segur de Tolosa )
Mai de 160 pintres influenciats per Lo
Caravage ( per exemple Rembrandt o de la Tour, o Velasquez) ambe
las explicacions de totas menas...
Cal saupre que la SNCF òfre una
reduccion de 50% sul transpòrt (car o RER) e la dintrada al
musèu .
Per exemple de Mureth me costarà que 9
euro dintrada compresa .
Aquò's lo primièr còp qu'una mòstra
d'aquela importància es organisada dins lo miègjorn occitan .
Mercés per aquel
miracle mon Dieu . Thank you FRAME
Una sola idèa al cap anar al Clapas
al pus lèu ? Per veire la totalitat de la mòstra...
Una darrièra question per de rire :
qual influencièt l'engenh de Miquelangelo
Merisi del Caravaggio?
Encara un còp merces
per aquel benastre...