text:
Dissabte, 23.12.2017 03h00
Nos sabèm pas pro organizar per prepausar un projècte de societat credible sens lo qual los araneses son la preda d'Espanha coma nosautres de França o d'Itàlia
Rèirefelen de malhorquins e catalanofòn amic de fòrça catalans, me considèri catalan, e per tant m'es un solaç la victòria dels independentistas a las eleccions injustament convocadas per d'autoritats espanhòlas que l'aspècte repressiu es ara manifèst nieus a de jornalistas franceses.
Mas coma occitan, cossí non me poiriái entristir dels resultats impressionants de l'espanholisme mai dur en Aran? Lo sostenon un 60% dels votaires dont un 33% per Ciutadans, del temps que lo camp republican arriba pas al 30%, malgrat la preséncia de Mireia Boya coma cap de lista de la CUP e la d'Anna Geli dins la candidatura d'Amassa per l'Òc. Ai pas d'explica clara e coneissi tròp pauc la realitat aranesa per la poder jutjar, mas es desolant que se vòte aitant pels amics de Ciutadans, francament ostils al modèl immersiu de l'escòla catalana sens lo qual s'ensenhariá pas uèi en occitan gascon d'Aran dins la Val.
En mai d'aquò, lo catalanisme se mòstra generós amb l'identitat occitana, parla de respècte del drech d'autodeterminacion aranés, ofrís a nòstres compatriòtas una oficialitat de la lenga per qualques milièrs de locutors, çò qu'es pas d'imaginar en tèrra francesa ont nòstres ancessors foguèron secutats de parlar nòstre lenga mentre qu'èran de milions. Invèrsament, que prepausa Espanha a Aran? Cèrtas, se pòt comprene una distanciacion d'occitans envèrs un conflicte entre las nacions espanhòla e catalana, mas de votar pel blòc de l'autoritari article 155 me sembla un guierdon marrit a la larguesa catalana, una manca de clarvesença per las riscas que pesan sus Aran, una colpabla indiferéncia a las personas exiliadas, empresonadas e menaçadas per lors opinions independentistas.
En resum, lo territòri occitan ont la lenga es mai viva, amb mai d'autogovèrn, amb mai de consciéncia de se, sembla de voler pas luchar per sa pròpria libertat. Cossí que siá, es l'impression que la dona, en considerant la frejor de las chifras.
Vos parlèri de revendicar lo pòble e nieus d'aspirar a una nòva republica que, o precisi, serà occitana, mas se la situacion es aitala en Aran, cossí defugir lo desespèr dins la rèsta d'Occitània, ont après de sègles d'assimilacion per un Estat caricaturalament centralista e mespresós de sa diversitat, sèm tan febles?
De teoricians, n'avèm aguts. Mas quina repercussion aguèron lors òbras sus la societat occitana? Cèrtas, ara s'ensenha un pauc l'occitan, vos escrivi dins un quotidian en linha tot en occitan, i a una vaga consciéncia de la realitat d'Occitània, ailàs borrolada per una region administrativa francesa qu'òbra tan pauc per l'Occitània que li a pres lo nom... Mas la lenga nòstra contunha de declinar e se nòta pas una ferma volontat de la populacion de la recobrar.
Ansin me disi que son pas los teoricians que nos son de manca. An escrich, e fòrça. Legiscam-los, e mai lors libres sián pas accessibles coma caldriá —tantes libres en francés dins nòstras librariás, tan pauques en occitan—. Ieu disi que trobam de manca de practicians, non de teoricians. De cervèls, ne cal, mas subretot cal de braces per bastir amb nòstres mejans per ara limitats una societat que l'occitan i seriá un element central.
Fa qualques jorns legiguèri dos occitanistas a se far quasi una glòria d'aver mai de relacions exterioras a l'occitanisme qu'interioras. Evidentament, non convidariái degun a reservar exclusivament sos contactes al mitan tan pichon coma estrech de l'occitanisme.
Pasmens, que qualqu'un entenga que nos cal de braces per bastir de malhums de parlants d'occitan. Sens aqueles malhums, serà pas possible de començar d'edificar una republica occitana ara utopica. Dos amics mieus, fa mai d'un an, prepausèron de constituir d'assembladas d'occitans, simplament per se parlar, per escambiar, cercar de solucions collectivas. L'idèa a fach chic, per manca de braces. Totun, me pareis excellenta, baste que nos venga un pauc de perseverància.
Torni per acabar aqueste article sus Aran. Benlèu aquel territòri se pòt pas desvolopar plenament perque es tròp isolat. Per nosautres, de l'autre costat de la frontièra estatala, nos sabèm pas pro organizar per prepausar un projècte de societat credible sens lo qual los araneses son la preda d'Espanha coma nosautres de França o d'Itàlia.
O sabèm, nos sentèm ara tròp febles per poder far çò que volèm, mas se renonciam, perdèm. Sèm doncas condemnats a nos angoissar de nòstra solitud e a luchar per assajar de ne sortir.
Se volèm sortir de nòstra solitud? Se volèm bastir una societat occitana?
Lo fach es que la majoritat de la populacion d'Aran es castelhana en las originas, e sa lenga s'es impausada sul occitan (tamben lo catalan i fa pression, malaurosament). Lo sky es lo pan de la val, e moltas figuras ligadas a las nautas esferas madrilenas fan sas escapadas d'ivern a Baqueira-Beret (Vaquèira en occitan, mas lo ressort a un nom pec), doncas suposi que quaucuns an paur tamben de l'independència per aquò.
Quant a #12, lo raxisme lo vegi pas en aucun luèch. En Catalonha l'usatg... Legir la seguida
Nostres limits / assembladas d'occitans (de soca)
Cresi pas tròp que de monde s'amassèssan pas que per parlar occitan, quand s'amassan per partatjar d'activitats. Les retirats son mai que mai actius e son gaireben entre occitans de soca en Occitània; aquò s'ausís al francitan colorat. D'a bels còps largan d'expressions, un terme precís, per marcar un identitat, de véser una connivéncia e aquò s' arresta aqui. Perqué le devís se ten pas en òc? Quina es le limit? Es aisit d'en parlar... Legir la seguida
Quand disetz que l'aspect repressiu del govern Rajoy sembla mai evident pels jornalistas franceses, es pas totalament exact. L'article de Libération que botatz en ligam n'es malaurosament la prova : per eles lo problema mager es pas lo refus de dialog del govern de Madrid mas la volontat independentista de Catalonha. Volontat que lor sembla fantasierosa e de mal comprene. Es aquo que qualifican de "crisi". Pieger, la repression madrilena es pas contestada sus lo fons, mas sus la forma. Per la... Legir la seguida
#15 Remarcos ecelento !
L'esperi òucitan, la varieta musicalo (amai lengagièiro) de la lengo òucitano din lou francés, l'engin de la coumunauta, sa gestualo, lou meiou de sa culturo vernaculàrio, de soun biai de coumunica e de counçaupre las relaciu umano.
E pièi... enracina la preso de councienço d'uno identita loucalo per à flou e mesuro favourisa la preso de councienço d'uno identita gloubalo "òucitano", "roumanico", "mediteranenco". Aqui òi !
L'òucitanisme a pa saupegu prene... Legir la seguida
Identitat generala
Pensi que GJB se sent prigondament latin o romanic coma de nombroses occitans de soca que servan pron l'accent, de sintaxi e de lexic occitan, al contrari de la tendéncia francesa a se trencar del monde romanic.
Qu'es de melhor parlar, un francitan plan colorat o un occitan ambe l'accent ponchut?
Aprenguèri le latin ambe la reforma de la pronóncia restituada, fòrt contestada, mès i aviá que de rares professors que metián l'accent tonic, per abséncia de cultura romani... Legir la seguida
En fait, pauquis occitans costat francés, levat las gents del Comminge frontalièr, saben qu'Aran es tèrra occitana gascona, malgrat una senhalizacion toponimica e generala aranesa, e tanben en catalan e castelhan. Un panèl d'informacion a l'entrada d'Aran es absoludament necessari.
En mai d'aquò, l'aranés oficial es un gascon montanhòl pron tipat, le meteis qu'en Comminge, mès pron desparièr del gascon o langadocian del val de Garòna, e sustot de Tolosa, e es pas tant aisit qu'aquò d... Legir la seguida
#2 "Arlèri espanhòl", per exemple, qu'ei ua ataca racista qui desaunora los comentaris de Jornalet.
#9
los castelans? per favor la gran majoria de gent a catalunya que ha vingut de fora són andalusos, no castellans ... quin racisme més gran ...
#6 Quasi d'a fons d'acòrdi amb vòstre comentari. La lenga, la nos cal parlar, primièr. Los que la mestrejam mai o mens, es que la poiriam pas parlar mai e la far ausir. Pensi que si. E ia de causas plan simplas....
Una pichòta anecdòta qu'ai ja relatada dins "lo Jornalet". Al mes de julhet passat, pel congrès de l'AIEO (Associacion Internacionala d'Estudis Occitans) fasiai un bocin un trabalh de manòbra-militant- vist que demòri sus plaça. Alassat d'ausir encara tròp de francés de ... Legir la seguida
#9 Es ben plan çò que pensi tanben, e lo fons de mon comentari... Emai a tu, Bon Nadal! , Artur!


c: text/html

text:
Diluns, 4.12.2017 03h00
Lei francismes son un subjècte de discussion que s’acaba jamai. N’avèm ja parlat sovent dins aqueste blòg. Uei vos prepausi un biais novèu de tractar la question.
Primier, voudriáu ramentar de principis generaus en lingüistica prescriptiva (o normativa) que quauquei personas fan semblant d’ausir pas.
— Es pas question de refusar la totalitat dei francismes. Lei francismes qu’enriquisson l’occitan son benvenguts. L’objectiu es solament d’evitar lei francismes superflús que menaçan de formas occitanas ja existentas.
— Es pas question de culpabilizar lei personas qu’utilizan de francismes superflús dins una paraula espontanèa, sens se n’avisar. Aquò nos arriba a totei. Es inevitable a causa de la dominacion extrèma dau francés.
— Per còntra, es completament normau de criticar leis occitanistas que difusan de francismes superflús de maniera volontària, per negligéncia, per menfotisme, per amatorisme, per manca de trabalh o per refús de correccion.
L’occitanisme, au sens larg, a seguit successivament doas nòrmas principalas dempuei un sègle e mieg.
— Primier: la nòrma mistralenca, difusada sustot entre 1854 e leis ans 1950.
— Puei: la nòrma classica, difusada per Alibèrt a partir de 1935, refortida per l’IEO de 1945 a 1975 e enfin per lo CLO a partir de 1996.
La nòrma classica desvolopa lei principis de restauracion començats en nòrma mistralenca.
Quand la nòrma mistralenca se difusava fòrça, ja prepausava d’evitar de francismes coma gloara* (gloire)
o cièl* (ciel)
e prepausava de formas restauradas coma glòria (‘glòri’)
o cèu.
Pasmens, en plena expansion mistralenca, certaneis autors refusavan energicament aquela nòrma e militavan per gardar lei francismes d’usatge popular. Un exemple celèbre foguèt lo marselhés Victor Gelú.
Ara, amb la difusion de la nòrma classica, vesèm de fenomèns exactament identics. I a d’occitanistas que militan activament per arborar lei francismes coma Mossur* (Monsieur)
o blu* (bleu)
quand la nòrma classica recomanda de restaurar Sénher
e blau
.
1º L’Atlàs lingüistic de França (ALF), que se publiquèt de 1902 a 1914, mòstra de francismes qu’èran ja fòrça difusats cent ans enrèire. Ne vaicí d’exemples.
2º La nòrma mistralenca aviá pas completament evitat aquelei francismes mai aviá restaurat amb quauque succès de formas pus occitanas coma lei seguentas.
— nèu
— cèu
— còr
— raubaire~raubarèla/raubaira
— Estève
— Per còntra lo mistralisme acceptava sens resisténcia de francismes coma blu*~bluia* e Jan*.
3º Uei la nòrma classica prepausa una restauracion pus sistematica dei formas autenticas.
— nèu
— cèu/cèl/cial
— còr
— raubaire~raubaira (raubairitz, raubarèla)
— Estève
— blau~blava
— Joan
Leis usatgiers de la grafia classica que militan per gardar lei francismes, fòrt curiosament, luchan sustot còntra lei restauracions que son tipicas de la nòrma classica: dison blu*
e Jan*
e refusan blau
e Joan
. Per còntra accèptan lei restauracions pus ancianas de la nòrma mistralenca coma nèu, cèu/cèl/cial, còr, raubaire, Estève
e militan pas per espandir de francismes coma nèja*, cièl*, cur*, volur*, Estiène*
.
Lei militants dei francismes son donc rarament sistematics. Pòdon pas reconstituir totei lei francismes possibles. Fan solament una seleccion de francismes emblematics per mostrar son afeccion a la paraula de la familha, dei grands, deis avis, dei vesins, dau vilatge o de l’encontrada. Mai, en realitat, per elei, es jamai possible de retrobar la paraula prenormativa de maniera intacta.
La vision que lei sociolingüistas defendèm es diferenta.
— Avèm totjorn dich que cau respectar la paraula populara e prenormativa, francismes inclús, cada còp que s’exprimís amb espontaneïtat e autenticitat. Mai es un occitan fragil e instable: ten de foncions limitadas a causa de la dominacion dau francés e seis estructuras s’afeblisson a cha jorn. Es un occitan que se pòt ausir, documentar e enregistrar. Es jamai un occitan que se poiriá redifusar de maniera intacta.
— L’occitan que volèm desvolopar dins una societat en plena evolucion visa de foncions de comunicacion completament diferentas, fòrça mai estendudas. Donc aurà necessàriament de formas diferentas, pus unificadas, pus solidas e pus restauradas.
Comentaris
7 de decembre 16.12h
Manca sustot a l'occitan un libre e encara tanben un sit que presenti los barbarismes corregits (francesismes, espanholismes inutils e non-internacionals, catalanismes inutils (car ja avèm un o de mots, o perqué son de tèrmes que son d'espanholismes en catalan...), anglicismes inutils, etc.
Valora aquest comentari: 2
0
6 de decembre 22.58h
Ai comprés ! Es pas complicat!
Sufís de botar una esteleta aprèp cada francisme e aquò rai!
Valora aquest comentari: 4
0
5 de decembre 20.42h
Francisme
Es pas aisit de sàber se un mòt es un francisme o pas, sens le verificar.
Le juste mòt es question de coneissença...mès les mòts morfologicament francéses deurián èsser evitats o del mens correctament reconstituits en occitan.
Cal adméter tanben que le francés parlat es claufit d'occitanismes inconscients, al punt de créser qu'es de bon francés, e qu'es pas de bon estriar tot aquò.
Valora aquest comentari: 1
0
5 de decembre 14.45h
#15 la mieuna sògre legissià naturalament un tèxte en occitan classic amb la prononciacion del Segalar del vilatge,sense jamai l'aver apresa, mentre que d'autres n'eran incapables. Es mai una question d'obertura d'esperit e de vergonha que d'ortogràfia.
Valora aquest comentari: 9
5
5 de decembre 14.45h
#12 Questions de lenga (articles)
Aqueles articles classats en menut "opinion" deurián èsser acampats en una rubrica de menut pròpria, "lenga", perque responden a un besonh permanent e serven de referéncia.
Per facilitar las recercas, poirián èsser triats e restacats a una taula de matèrias.
En mai, poirián èsser completats e corrigits dins le temps.
Les articles de DS son fòrt plan faits en descripcion, mès pareissen subjectius en evaluacion-opinions, e en opinion de l'autor. Aquel... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 10
2
5 de decembre 12.46h
Un còp siguèri corregit per un vièlh provençau per de qu'aviáu dich "medecin". Eu mi respondèt que dins sa lenga se disiá "mètge".
Un autre còp, en vouguent pas passar per un universitari saberut diguèri "crachar" a un oncle. Mi diguèt que dins son patoés a n'eu se disiá "escupir".
Moralitat : de còp avem paur d'emplegar de mots que nos pareisson tròp normatius e cafissèm nòstre parlar de francismes en cresent si faire comprene melhor.
Fau pas tròp nimai subre-exagerar l'inc... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 11
0
5 de decembre 10.51h
#13
Le mot occitan es "mezina" (e le vèrb "mezinar"), que correspond al catalan "metzina". Se tròba, pr'exemple, dins le diccionari de l'occitan medieval de Levy mas tanben s'emplega dins las valadas occitanas alpencas. A puslèu le sens de medecina dins le sens de "remèdi, potinga".
Valora aquest comentari: 3
0
5 de decembre 09.44h
#10
I a de gents que, trobant ''medecina'' tròp pròishe deu francés, an inventat ''metgina'' au mesprés de tota règla gramaticala. ( Barrejadís racina populara + suffixe sabent)
Valora aquest comentari: 1
0
5 de decembre 08.42h
#9 #11 Ai escrich un article sus aquelei vèrbs en "-ir" que contenon l'element "-iss-", representan tot simplament la tradicion occitana: https://opinion.jornalet.com/lenga/etiqueta/ir
#2 Mercé per vòstreis encoratjaments. La forma "non...pas" es valabla, de segur. Mai la forma "pas" es tanben valabla e autentica. Me caudrà far un article detalhat sus aquò.
Valora aquest comentari:
0
0
5 de decembre 07.34h
#9 Se pòt legir en complement lo pichòt articlon de Jacme Taupiac - Lo DIARI/Nov-Dec. 17/p 18.
E se m'estimi mai de dire " discuti" , me va melhor de dire "finissi" , e trapi pas aquela darrièira forma pesuga, o-encara mens- lorda.
Valora aquest comentari: 2
0
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Carus
Carus[Car?] (vèrs 230, Narbona o Narona - aost de 283, Ctesifont) foguèt un emperaire roman que reinèt de setembre de 282 a sa mòrt. Succediguèt a Probus e foguèt remplaçat per sei fius Numerian e Carin.
Foguèt proclamat emperaire per sei tropas e acceptèt la carga après l'assassinat de Probus. Nomèt sei dos fius Numerian e Carin coma Cesar permetent de desvolopar l'idèa que l'Empèri poguèsse èstre dirigit per mai d'un emperaire simultaneament. Moriguèt dins de circonstàncias mau conegudas — lo tròn auriá picat sa tenda — durant una campanha còntra lei Sassanidas. Dins totei lei cas, lei soudats romans foguèron fòrça impressionats per sa mòrt e, maugrat sei victòrias, l'armada se retirèt dins lei territòris romans.


text:
Senta Tèrra
Senta Tèrra [1](oficialament en francés Sainte-Terre) es una comuna occitana de Bordalés, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
- (Jean) Sinoël, actor, i neishut devath lo nom de Jean Léonis Biès lo 13 d'aost 1868.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 335


text:
Yucca brevifolia
Yucca brevifoliaÒrdre Asparagales Familha Agavaceae
Yucca brevifolia, que lo dison tanben Joshua tree o arbre de Josuè, es una espècia de la familha Agavaceae, que s'encontra sonque en America del Nòrd pels Estats de Califòrnia, Arizòna, Utah, e Nevada. Confinhats principalament al Desèrt de Mojave entre 600 e 1800 m d'altitud, butan mai que mai dins la region de la Queen Valley e de la Lost Horse Valley dins lo Joshua Tree National Park que s'i pòt trapar un especimen de 13 mètres de nautor.
Descripcion botanica[modificar | modificar la font]
Los Joshua trees pòdon butar a partir d'una grana o d'un rizòma sosterranh d'un autre Joshua tree. Butan lentament : 10 a 20 cm las primièras annadas e sonque 10 cm l'an puèi. Le tronc es constituit de millierats de pichonas fibras e ten pas los traditionals anèls de creissença, çò que ne fa malaisida l'evaluacion de l'atge. Lo Yucca brevifolia es pas fòrça rustic pr'amor de son racinum superficial e de sas brancas pesugas al som, mas subreviu a la rigor del desèrt e pòt aténher 200 ans.
Un espectacle primaveral dels pus polit es lo floriment blanc dels Joshua trees. Las flors apareisson entre la fin de febrièr e d'abrial. Los Joshua trees butan pas pus après lo floriment e florisson pas cada an. Coma nombrosas plantas del desèrt, lo floriment es dependent de l'ocuréncia de las precipitacions precedentas. An de besonh d'un ivèrn freg per florir.
Après lo floriment, las flors son fecondadas pel parpalhon de yucca, que difusa lo pollèn en pondent sos uòus sus las flors. Las babas del parpalhon se noirisson de las granas de l'arbre mas ne'n daissan pron per permetre la reproduccion de l'espècia.
L'embrancament se fa mai que mai quora las extremitats son destruitas pel cusson del Yucca.
Istòria[modificar | modificar la font]
Le nom de Joshua tree foguèt balhat per un grop de mormons que traversavan lo desèrt de Mojave al mitan del sègle XIX . La forma particulara de l'arbre lor faguèt pensar a Josué mostrant, braces tenduts, la Tèrra promesa.
Galariá[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
- Joshua Tree National Park
- The Joshua Tree es lo títol d'un album del grop de rock U2.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Yucca brevifolia (en)
- Referéncia NCBI : Yucca brevifolia (en)
- Joshua Tree
- Data Plants


text:
Housse De Matelas Pour Clic Clac
housse de matelas pour clic clac matelas matelas clic clac 120 x 190 hr 35 kg dune protege matelas impermeable pour clic clac.
housse de matelas pour clic clac protage matelas impermacabilisac forme drap housse pour clic clac racf cacline housse matelas pour clic clac.
housse de matelas pour clic clac matelas pour clic clac but fresh les 25 meilleures idaces de la catacgorie clic clac confortable housse integrale pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac matelas clic clac la redoute housse canapac bz la redoute fresh canape housse de canape clic housse de protection pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac matela pour clic clac frais housse de canape clic clac housse canap clic clac lin 140x200cm protege matelas pour clic clac ikea.
housse de matelas pour clic clac clic clac drap housse pour clic clac pas cher.
housse de matelas pour clic clac 1000 id es sur le th me matelas pour banquette sur pinterest banquette pei matelas futon clic clac protege matelas pour clic clac ikea.
housse de matelas pour clic clac housse de clic clac uni pas cher et discount housse integrale pour matelas clic clac housse protection pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac clic clac hector drap housse pour banquettes clic clac.
housse de matelas pour clic clac clic clac but soldes best but photos amazing house design housse clic clac soldes clic clac house pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac banquette clic clac et tissu yanis matelas bultex coloris rouge vente de banquette clic clac conforama protege matelas pour clic clac.
housse de matelas pour clic clac sur matelas pour clic clac 10 avec mousse et matelasfuton 599x282 drap housse de clic clac.
housse de matelas pour clic clac haati housse pour clic clac 130cm rouge drap housse pour clic clac dimension.
housse de matelas pour clic clac housse de matelas intacgrale coloris blanc 140x190 housse pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac structure clic clac 130 cm matelas n2 dunlopillo dunlopillo matelas pour clic clac drap housse pour clic clac dimension.
housse de matelas pour clic clac futon pour clic clac protege matelas impermeable pour clic clac.
housse de matelas pour clic clac housse pour clic clac prima 140 cm prevnext drap housse pour canape clic clac.
housse de matelas pour clic clac banquette clic clac en tissu monica coloris noir vente de banquette clic clac conforama drap housse pour canape clic clac.
housse de matelas pour clic clac ensemble clic clac 130cm avec matelas bultex et housse anthracite housse protection pour matelas clic clac.
housse de matelas pour clic clac download by sizehandphone tablet desktop original size back to 46 ides dimages de matelas bultex clic clac housse pour matelas clic clac.


text:
Ath finau auem hèt un sprint finau deth campionat fòrça dolent, tamb es tres darrèrs partits perdudi. De totes manères ,era valoracion globau dera sason ei fòrça positiua respecte ath campionat, jamès mos auiem imaginat qu’er equip luitèsse peth campionat dempús de qu’era sason passada estèrem classificadi enes darrères posicions. Quant ara Copa, estèrem eliminadi fòrça lèu dauant eth Larboust-OÔ en un partit que non meregiem pèrder.
Era clasificacion finau ei : St.Gaudens 46, U.E. Bossòst 42, SaliesMane 36, B,.Luchon 36, Isle en Dodon 34, Landorthe 32, Labarthe-Inard 30, Montespan 27, Gourdan 27, Villeneuve-Lecussan 26, Labarthe de Riviere 20, Aurignac 11. Puge de categoria eth St. Gaudens e baishen Villeneuve-Lecussan, Labarthe de Riviere , Aurignac 2. De Promocion Liga, baishe tara nòsta categoria eth Martres Tolosane e Aurignac 1. De primera pugen Encausse e Boussens.
Entà acabar, cau dar es gràcies as aficionadi qu´an dath eth suport ar equip en toti es partits deth campionat. Ath delà, aguest dissabte aufrirent ena zòna esportiua un sopar tàs jogadors , directiua e acompagnants.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 2 – Isle en Dodon 4
U.E. Bossòst : Roger, Eric (45’ Borja) , Felipe , Jaime , J.carlos, Filloy , Alex , Ignasi , Liaño ( 3’ Ruben), Moha, Ariel (45’ Jon)
Trainer : Jordi
Isle en Dodon : Galibert, Morandin, Fortin, Drex, Larrieu, Saint Blancat, Cazenave, Laffont, Bachet, Abadie, Robin. Remplaçants :Rodriguez, Delavergne, Furton.
Trainer : Furton Philippe
Arbitre : Loubet Marc
Gols : 1-0 Alex (5’), 1-1 Robin (30’), 1-2 Delavergne (50’), 1-3 Morandin (55’), 1-4 Rodriguez (60’), 2-4 Ruben (75’)
Tarjeta auriòla:
Tarjeta vermelha:


text:
Le Buret
Le Buret es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo sud-Mayenne.
La commune est située dans le sud-Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat fasiá partida de la sénéchaussée angevine de Castell-Gontier en dependent de la sénéchaussée principala d'Angieus dempuèi lo Mièja Edat fins a la Revolucion francesa.
La commune faisait partie de la sénéchaussée angevine de Château-Gontier dépendante de la sénéchaussée principale d'Angers depuis le Moyen Âge jusqu'à la Révolution française.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Tigre (riu)
Tigre es, amb Eufrates, un dels dos grands rius que limitan Mesopotamia; es lo mai oriental d'ambedós e travèrsa Iraq dempuèi las montanhas d'Anatolia. Lo nom de Tigre ven del persan ancian e significa « lo rapid ». Un autre nom per aquel riu, utilizat als temps dels persans, èra Arvand, qu'a lo meteis sens. Lo nom d'Arvand, en persan modèrne, se referís uèi a la partida bassa de Tigre.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Nais dins las montanhas del Taure, a l'èst de Turquia, e s'escor sus 1 900 km cap al sud-èst fins a jónher Eufrates a Al-Qurna, al sud d'Iraq, per anar dins lo golf Persic amb lo nom de Shatt al-Arab. Los afluents principals son Diyala e Zab.
Bagdad, la capitala iraquiana, se tròba sus la riba occidentala de Tigre, alara que la vila portuària de Bassòra es situada de l'autre costat, prèp de la boca, dins la partida nomenada Shatt al-Arab. Dins l'antiquitat, las grandas ciutats mesopotamianas longavan lo riu o pas gaire luènh, e l'aiga de Tigre irrigava la civilizacion sumeriana. Las principalas ciutats èran Niniva, Ctesifont e Seleucia de Tigre, mentre que las aigas de Tigre arribavan a la ciutat de Lagash per un canal bastit cap a 2400 abC. La ciutat natala de Saddam Hussein, Tikrit, tanben tòca lo riu que son nom ne deriva.
Tigre foguèt una importanta via de comunicacion e de transpòrt dins un país fòrça desertic. Fins a Bagdad es navegable pels batèus de pichon galbre, al contrari de l'amont fins a Mossol. Lo transpòrt fluvial perdèt son importància al sègle XX amb l'arribada del camin de fèrre Bassora-Bagdad-Mossol e las carrièras.
I a fòrça presas d'aiga sul riu en Iraq e en Turquia que fornisson l'aiga e asagan las regions aridas e semideserticas non luènh de sa val. Las restancas tanben evitan las inondacions de la partida iraquiana, que abans èran abitualas en causa de la fonda de las nèus de las montanhas turcas vesinas dempuèi abril. Lo restancament recent del riu dins la partida turca foguèt un subjècte de controvèrsia, perque los efèctes sul mitan coma la possibilitat de la reduccion del debit en aval.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ E. Laroche, Glossaire de la langue Hourrite, Paris (1980), p. 55.


text:
Élément(s) ajouté(s) récemment
Aucun produit
Liens à visiter
L-9782859105983
Neuf
1 Elément
En stock
14,00 €
Escandals e Mistèris - Les aventures de Sherlock Holmes I - Arthur CONAN DOYLE - Pèire Beziat
Escandals e Mistèris - Las aventuras de Sherlock Holmes I - Sir Arthur CONAN DOYLE
Traduction occitane à partir de l’anglais de Pèire Beziat.
"Ara, l’òme semblava mens magre, sas rufas èran partidas, sos uèlhs afalits avián recobrat lor ardor e sèit aquí davant lo fuòc, risolejant de ma suspresa, èra pas mens que lo quite Sherlock Holmes !"
Lo personatge de Sherlock Holmes es estat creat per Sir Arthur Conan Doyle en 1887. S’es pas lo primièr detectiu dins l’istòria de la literatura, n’es, sai que, lo mai conegut. Lo corpus de sas aventuras conten 4 romans et 56 novèlas.
Grand, linge, intelligent, s’adona qualques còps a la cocaïna, mas es tanben meloman (fa de violon), quimista e esportiu de tria (boxaire e espadaire). Sas aventuras son contadas per son brave amic lo Doctor Watson que l’acompanha dins sas enquèstas. Mai d’un sègle aprèp sa creacion, son personatge demòra plan populari. Es estat adaptat mai d’un còp dins de serias televisualas e dins de films, e aquò contunha.
Las primièras novèlas de las Aventuras de Sherlock Holmes son estadas publicadas a l’origina dins lo jornal Strand Magazine entre julhet de 1891 e junh de 1892 e puèi recampadas dins un sol libre.
Escandals e Mistèris recampa Un escandal en Boèmi, Un afar d’identitat, La liga dels pelrosses, Lo mistèri de la Val de Boscombe, Los cinc granons d’irange e L’òme del pòt reversinat.
Collection Flor envèrsa, IEO edicions.
L'auteur original:
Arthur Conan Doyle (né Arthur Ignatius Conan Doyle le 22 mai 1859 à Édimbourg, en Écosse, et mort le 7 juillet 1930 à Crowborough dans le Sussex), est un écrivain et médecin britannique. Conan est l’un de ses prénoms et Doyle son nom de famille. Il doit sa célébrité à ses romans et nouvelles mettant en scène le détective Sherlock Holmes - considérés comme une innovation majeure du roman policier - et le professeur Challenger. Cet écrivain prolifique a également été l’auteur de livres de science-fiction, de romans historiques, de pièces de théâtre, de poésies et d’œuvres historiques.
Il a été élevé au rang de Chevalier de l’ordre du Très vénérable ordre de Saint-Jean par le roi Édouard VII le 24 octobre 1902.
(source Wikipedia)
Le traducteur:
Pierre Beziat est né à L’Eissagador, sur la commune de Vabre (Tarn), en 1954. Il est à présent retraité et demeure à Ferrières (Tarn) où il a passé la plus grande partie de son existence.
Extrait:
Per Sherlock Holmes es totjorn la femna. L’ai pas sovent ausit parlar d’ela jos un autre nom. Dins sos uèlhs, eclipsa complètament las autras femnas. Es pas qu’aja qualque afeccion o qualque amor per Irena Adler. Totas las emocions, e mai que mai aquesta, passan pas dins son èime freg, precís e remirablament equilibrat. Sherlock Holmes es, me pensi, la maquina mai perfiècha pel rasonament e per l’observacion que lo mond aja vist, mas coma amorós, valdriá pas un pet de cabra. Jamai parlèt pas de sas passions pus pichonas que d’un biais trufaire e rifanhaire. Aqueles sentiments èran quicòm de remirable per l’observator qu’èra e li permetián de retirar lo vel sus las rasons vertadièras e sus las accions del mond qu’estudiava. Mas pel rasonaire professional, admetre aquelas intrusions dins sa personalitat fina e delicada, seriá endintrar un factor de distraccion que poiriá getar un trebol dins sos rasonaments. Una graveta dins un instrument sensible o una fendascla dins sas lópias grossissentas lo trebolariá plan mens qu’una emocion fòrta d’aquesta mena. E encara, i aguèt una sola femna per el, e aquela femna èra la defuntada Irena Adler, de memòria dobtosa e enigmatica.
Fasiá qualque temps qu’aviái pas vist Holmes. Mon maridatge nos aviá fòraviat un de l’autre. Ma jòia totala e mas pensadissas concentradas sus mon ostalada me preniá tot mon temps, mentre que Holmes, amb son anma boèmia que repugnava a tota fòrma de societat, demorava dins nòstre lòtjament de Baker Street, embarrat dins sos libres vièlhs, balançant d’una setmana sus l’autra entre la cocaïna e l’ambicion, l’atupiment de la dròga o l’energia fèra de sa natura viva. Demorava coma abans, complètament atrach per l’estudi del crime e ocupava sas facultats immensas e sos poders d’observacion extraordinaris per seguir los indicis e per esclarzir los mistèris que la polícia oficiala aviá abandonats sens espèr. Còp o autre, ausissiái qualque raconte sus çò que fasiá, que l’avián demandat a Odessa dins l’afar del murtre de Trepoff, qu’aviá esclarzit la tragèdia estonanta dels fraires Atkinson a Trincomalee, e enfin, qu’aviá complit una mission amb tant de delicadesa e tant de succès pel compte de la familha reiala d’Olanda. Ça que la, a part aqueles signes de son activitat, que la premsa me donava coma als autres legeires, sabiái pas grand causa de mon vièlh amic e companhon.
Una nuèit – teniam lo 20 de març de 1888 –, tornavi d’una visita a un malaut (qu’èri tornat a ma practica civila) e mon camin me menèt dins Baker Street. Coma passavi davant la pòrta plan coneguda, que demorarà dins ma memòria totjorn associada a mas amors e als trebolèris de l’Estudi en porpra, foguèri agantat per un desir irresistible de tornar véser Holmes e de saupre a qué utilizava sos poders non-parièrs. Un lum viu esclairava sas fenèstras e coma agachavi, vegèri sa siloeta longa e magra passar dos còps darrèr lo ridèu. Fasiá lo vai-e-vèni dins la pèça, lèst e afogat, son cap clinat sus sa peitrina e sas mans darrèr l’esquina. Per ieu que coneissiái sos biaisses e sas costumas, aquesta actitud e aquestas faiçons volián dire quicòm. Trabalhava. S’èra arrancat de sos sòmis causats per la dròga e èra sus la pista de qualque problèma novèl. Faguèri tindar la campaneta e foguèri menat dins la pèça qu’èra estada mièja meuna un còp èra.
M’aculhiguèt pas calorosament. Èra pas son biais. Mas pensi que foguèt content de me véser. Gaireben sens una paraula, mas d’un agach bonàs, me mostrèt una cadierassa, me presentèt sa bóstia de cigarros, puntèt del det la laissa dels aigardents e un briquet dins lo canton. Puèi demorèt ficat davant lo fuòc e m’espepidèt de son agach inquisidor.
— Lo maridatge vos està plan, diguèt. M’es avís, Watson, qu’avètz esparnhat sèt liuras e mièja dempuèi que vos ai vist.
— Sèt, respondèri.
— Per segur ? Auriái pensat un pauc mai. Un peçuc mai, m’èri imaginat, Watson. E avètz tornat prene la vòstra practica, a çò que vesi. M’aviatz pas dich que comptàvetz cargar l’arnesc.
— E cossí o sabetz ?
— O vesi o ne fau la deduccion. Sabi tanben que vos sètz plan banhat fa pas gaire e qu’avètz una serviciala malbiaissuda e sabraca.
— Mon brave Holmes, diguèri. Aquò’s tròp fòrt per ieu. S’aviatz viscut qualques sègles pus lèu, vos aurián cremat. Vertat es qu’ai fach una visita a la campanha dijòus passat e que soi tornat a l’ostal complètament enfangat, mas me soi remudat e sabi pas cossí o avètz endevinat. Per çò qu’es de Mary Jane, i a pas res a far, e la femna i a donat son comjat, mas encara un còp, vesi pas cossí o avètz trapat.
Rifanhèt dins sa barba e fretèt sas mans longas e nerviosas.
— Es simple que simple, diguèt. Mos uèlhs me dison qu’en dedins de vòstra cauçadura esquèrra, aquí ont lo rebat del fuòc esclaira, lo cuèr es raiat per sièis regas parallèlas. Es mai que clar que son estadas fachas per qualqu’un qu’a gratussat malsonhosament al torn de la sòla per manlevar la crosta de fanga. D’aquí, vesètz, ma dobla deduccion que sètz sortit per un temps òrre e qu’aviatz un marrit especimèn de la domesticitat londoniana. Per çò qu’es de la vòstra practica, quand un monsen se passeja per ma cambra amb una flaira d’iodofòrme, amb una taca negra de nitrat d’argent sus son det ginhaire drech e que lo costat drech de son tambre me mòstra ont amaga son estetoscòpi, caldriá èsser caluc, vertat, per reconéisser pas un membre actiu de la profession de medecin.
Me poguèri pas empachar de rire d’ausir cossí explicava lo desvolopament de sas deduccions.
Aucun commentaire client pour le moment.


text:
20/02/2013
Questa setmana sur "Meitat chen, Meitat pòrc"...
Joan-Pau Verdier nos informa que lo convidat de l'emission dau diumenc 24 de feurier sera
Romain Baudoin ,
de La Familha Artus per la surtida de lor noveu opus Feiz Noz Moc'h, totjorn plan originau et per nos parlar de tota lor activitat musicala...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e vers dos sites per ne'n saber mai sur La Familha Artus :
19:45 Publié dans Actualitats | Tags : romain baudouin, familha artus, pagan musica, feiz noz moc'h | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Dimenchado ufanouso pèr lou Felibrige
La Mantenènço de Prouvènço assouciado au Felibrige dissate 30 de setèmbre e l’Escolo di Tradicioun de Bèu-caire de coutrìo emé la Mantenènço de Lengadò-roussihoun e lou Felibrige dimenche 1ié d’óutobre, an belamen enaura l’èime felibren à Cassis e à Bèu-caire. À-n-un endré coume à l’autre de coumunicacioun d’aut nivèu pivelèron l’auditòri e lou sucès fuguè à noun plus.
Se rejouïssèn de talo qualita e dóu bèl enavans que soun la marco de la vido felibrenco.
Cassis un oumenage à Calendau, segound cap d’obro de Frederi Mistral
Bèu-Caire, cènt-cinquantenàri de la Coupo dignamen celebrado (davans l’oustau de Louis Roumieux)


text:
8/18
- Créée le
- Dimanche 26 Octobre 2008
- Mots-clés
- 360, Aneto, Ariege, Besiberri, Cap de Bouirex, Mont Fourcat, Mont Rouch, Mont Valier, Mont-Roig, Monteixo, Montsent de Pallars, Panorama, Pic de Baborte, Pic de Baljesou, Pic de Barlonguere, Pic de Bassibie, Pic de Bassiets, Pic de Beze, Pic de Canalbonne, Pic de Casamanya, Pic de Certascan, Pic de Coma Pedrosa, Pic de Couillac, Pic de Font Blanca, Pic de l'Estanyo, Pic de l'Etang Foucat, Pic de la Cabaneta, Pic de la Soucarrane, Pic de Mainera, Pic de Malcaras, Pic de Mauberme, Pic de Medecourbe, Pic de Montcalm, Pic de Peguera, Pic de Pioulou, Pic de Puntussan, Pic de Saint-Barthelemy, Pic de Saloria, Pic de Seron, Pic de Serrera, Pic de Serrere, Pic de Soubirou, Pic de Subenuix, Pic de Tarbesou, Pic de Tristagne, Pic de Tristaina, Pic de Ventolau, Pic des Trois Seigneurs, Pic du Rulhe, Pic Perdiguere, Pic Rouge de Bassies, Pico Perdiguero, Pique d'Endron, Pique d'Estats, Pirineos, Pirineus, Pointe des Trois Comtes, Punta Alta, Pyrenees, Roc Blanc, Torre de Cabus, Tuc d'Eychelle, Tuc de la Messe
- Visites
- 2083
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Vinaçan
Vinaçan (oficialament en francés Vinassan) es una comuna lengadociana del Narbonés situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins lo Massís de la Clapa, lo vilatge es situat al pè de costièras boscadas, cobèrtas de vinhas, d'ametlièrs et d'olivièrs, dominant de qualques mètres la plana narbonesa. Del naut de las costièras (100 mètres) se pòt veire un païsatge comprés entre los Pirenèus e las Cevenas.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Vinaçan es atestat en 809, Viniacum, puèi en 1195, Vinatianum. Vendriá d'un nom d'òme latin *Vinacius, derivat de Vinatius, amb lo sufixe latin -anum [1], mas las atestacions son contradictòrias, pel sufixe e mai pel radical, e l'istòria es benlèu pus complicada.
Dauzat e Rostaing son obligats de postular *Vinacius, inatestat, puslèu que Vinatius, atestat : lo primièr dona regularament una -s- sorda, grafiada -c-, allòc que lo segond mena a -s- sonòra, grafiada -s- (*Vinatianu- auriá donat *Vinasan). Mès aquò es largament teoric, pr'amor de la confusion frequenta tanlèu lo latin vulgar, o aprèp, entre -ci-, -ti-, -si-. E de fait, Fabricianu- > Fabresan.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'importància e lo desvolopament de Vinaçan sonque datan d'un mièg sègle. Èra un borg massat a l'entorn del castèl senhoral, qu'aviá per tota renda lo pauc de tèrra de las costièras. La plana èra cobèrta de paluns e poblada de solament 300 personas.
L'energia dels abitants transformèt aquelas paluns en un vinhal ric. Mas çò pus important dins lo desvolopament demografic es la periurbanizacion ligada a la proximitat de Narbona.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Corçan; es ara del canton des Basses Plaines de l'Aude (en francés), donc de las Planas Bassas d'Aude (burèu centralizator : Corçan).
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La glèisa romanica Sant Martin[modificar | modificar la font]
La glacièra de Vinassan[modificar | modificar la font]
Autres monuments[modificar | modificar la font]
I a suls puèges a l'entorn de traça de l'ocupacion romana.
L'ancian Castèl senhorial, situat sur la plaça, foguèt divisat en demoranças.
Roïnas d'un Castèl feudal e de sa chapèla.
Euse gigantesc, a 600 mètres del vilatge, sul camin Corsan.
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 725
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-vinassan.html


text:
dimecres, 26 de novembre de 2014
dilluns, 24 de novembre de 2014
Poker de gols en ua victòria cuerta
U.E. Bossòst 4 – Encausse II 0
Victòria clara e contundent era d’aguest dissabte en Bossòst. Sonque i auec un equip enes 90 menutes e se non ei pes garrots auéssem artenhut ua gran golejada. Ena prumèra mietat, a despiet de non mercar cap gol auérem fòrça bones oportunitats. Soufi per dus viatges en dues jogades calcades non acabèc de finalizar era sua jogada individuau damb un bon shut. Felipe podie auer mercat, mès ena gessuda deth portèr eth sòn shut anaue a tocar eth garròt dera porteria francesa. En un gran shut des de dehòra der àrea de Paba tanben tocaue eth garròt dera porteria e eth portèr agarraue era pilota ena madeisha linha de gol. Damb eth resultat de 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat continuèc eth domini persistent der equip aranés. En un cornèr Felipe tot solet de cap remataue e mercaue eth 1-0. S’ auie hèt lo mès difícil, ara sonque calie continuar damb eth nòste bon jòc. Luis en un gran shut ras des de dehòra der àrea a tocar deth garròt mercaue eth 2-0. Eth 3-0 serie dempús d’ua bona jogada entre Ivan e Luis qu’acabaue centrant e Miguel tot solet mercaue eth gol. Eth 4-0 siguec en un clar penalty a Javi qu’eth madeish s’encarguèc de shutar e mercar. Soufi estec a punt de mercar eth cinquau gol, mès quan auie driblat ath portèr, un defensa desviaue eth sòn shut entath cornèr.
Pendent era dusaua mietat auérem es rematades as garròts de: Javi en un bon cop de cap, Ivan en un shut des de dehòra der àrea e Miguel en dues ocasions damb un shut damb cada cama des de laguens der àrea. En totau, seis pilotes anèren a tocar enes garrots pendent eth partit.
Ath finau, victòria damb golejada que mos mantie ena prumèra posicion clarament. Era classificacion ei: U.E. Bossòst 24, Cardeilhac 21, Ent. Bla.Ca.La. e Mabroc 18, Ent. Trois Vallees e Labarthe de Riviere 14, Miramont 13.
Eth plòplèu partit jogam en Miramont dissabte 29 de noveme tàs 20 :00 contra er equip locau.
U.E. Bossòst: Yago, Abraham, Chapo, Àlex, Ignasi, Iván, Luis, Paba, Moha, Felipe e Soufi. Remplaçants: David, Miguel e Javi.
Trainer: Xavi.
Encausse : Lartigue, Valossaint, Boixaderas, Salvaing, Serie, Bissieres, Drissi, Tissinie, Labat, Nolart, Laghrissi. Remplaçant : Gil
Trainer : Issalis Eric.
Gols: 1-0 Felipe (
55’), 2-0 Luis ( 60’), 3-0 Miguel ( 70’), 4-0 Javi (p.80’).
Arbitre: Darnaud Claude.
Publicat per U.E.B. a 11:32 Cap comentari:
divendres, 14 de novembre de 2014
dilluns, 10 de novembre de 2014
Un gol de Miguel ena darrèra menuta mos da era victòria
Ent. des Trois Vallées 2 - U.E. Bossòst 3
Partit vibrant e emocionant e damb alternatiues en mercador eth que se joguèc aguest passat dissabte en Cierp. Eth partit començèc damb un bon ritme e damb arribades enes dues àrees. Era U.E. Bossòst artenhie auançà-se en mercador dempús d’un penalty per mans d’ un defensor francés ; Ivan shutaue entà mercar eth 0-1. Er equip francés sajèc d’empatar eth partit e se beneficièc d’ua fauta dehòra der àrea que Fort shutaue e mercaue un gran gol en entrar era pilota pera esquaira dera porteria de Yago. Damb eth 1-1 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat sonque començar er equip des Trois Vallées anaue a mercar un gol damb un sinhau de sort, quan Boutra centraue e era pilota s’anaue a introduir ena porteria aranesa entà suspresa de toti es jogadors. Ère eth 2-1. Era U.E. Bossòst auec dues bones ocasions entà mercar enes botes de Paba, mès en ua ocasion era pilota toquèc eth garròt e en ua auta, era pilota anec entà dehòra. Er equip francés podec sentenciar en un contraatac mès eth shut deth delantèr siguec molt ben arturat per Yago. En ua fauta shutada per Miguel, Ignasi remataue entà que Juste desvièsse era pilota entath cornèr.
En ua passada d’Ignasi, Miguel realitzaue un control orientat entà shutar damb era sua cama esquerra e plaçar era pilota a ras de terra luenh deth portèr francés. Ère eth 2-2. Ena menuta finau deth partit, Moha panaue era pilota ath darrèr defensa francés e la passaue a Miguel que tot solet tornaue a plaçar era pilota luenh deth portèr francés e mos daue era victòria per 2-3.
Ath finau, victòria important dauant un rivau difícil que mos metec es causes complicades pendent es 90 menutes.
Er equip estèc acompanhat pes periodistes de 13tv desde Bossòst enquià acabar eth partit, entà realizar un reportatge sus er equip aranés e era sua participacion en campionat deth districte de Comminges.
Volem arregraïr eth suport dera aficion pendent tot eth partit que mos dèc es fòrçes entà remontar en mercador.
Era dimenjada que ven non auram partit ; non jogaram enquiath dissabte 22 de noveme tàs 20 :00 en Bossòst contra er equip der Encausse 2.
Ent. des Trois Vallées : Juste, Duffo, Gris, Biencinto, Huguet, Fort, Boutra, Daugresis, Lorme, Cassan, Santalo. Remplaçants : Picot, Derain.
Tarjetes auriòles : Huguet, Picot.
Trainer : Garcia Andre.
U.E. Bossòst: Yago, Abraham, Chapo, Antonio, Ignasi, Iván, Santi, David, Paba, Moha e Soufi. Remplaçants: Kike, Miguel, Miquel.
Tarjetes auriòles: Miguel.
Trainer: Xavi.
Gols: 0-1 Ivan (p.25’), 1-1 Fort (
35’), 2-1
Boutra ( 50’),
2-2 Miguel ( 83’),
2-3 Miguel ( 90’).
Arbitre: Venant Maxime.
Publicat per U.E.B. a 11:54 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Numèro CAS
Lo numèro CAS (CAS number o CAS registry number en anglés) d'un produch quimic, d'un polimèr, d'una sequéncia biologica o d'un aliatge es son numèro d'enregistrament unic al près de la banca de donadas de Chemical Abstracts Service (CAS), una division de l'American Chemical Society (ACS). Lo CAS atribuís aquestes numèros a cada produch quimic qu'es estat descrich dins la literatura. En mai, lo CAS manten e comercializa una basa de donadas d'aquestas substàncias, lo CAS Registry.
Aperaquí 30 milions de compausats recebèron un numèro CAS entrò uèi. Aperaquí 4 000 numèros nòus son aponduts cada jorn. La tòca n'es de facilitar las recercas dins las basas de donadas.


text:
Dordogne (24)
superficie : 9 060 km² communes : 557 chef lieu : Périgueux
St Jean de Côle |St Léon sur Vézère |Limeuil |Beynac et Cazenac |La Roque Gageac |Domme |Belvès |Monpazier |Château de Bourdeilles |Château de Bridoire |Château de Castelnaud |Grotte de Villars |Grotte de Bara-Bahau |Grotte de Roque Saint Christophe |Grotte de Rouffignac |Grotte de Lascaux |Gouffre de Proumeyssac |La Grotte du Grand Roc |Cincle de Trémolat |Roc branlant |Saint-Amand-de-Coly |Château d’Auberoche |Château de Beauvais |Château de Beynac |Château de Biron |Château de Campagne |Château de Commarque |Château de l’Herm |Château de Jumilhac |Château de Losse |Château des Milandes |Château de Monbazillac |Château de Montaigne |Château de Montastruc |Château de Montfort |Château de Puyguilhem |Château de Puymartin |Château de Rastignac |Château de Salignac |Castelnaud la Chapelle |Le village de Bournat |Les Jardins du Manoir d’Eyrignac |Parc Aquarium du Perigord Noir |Musée National de Préhistoire |Les jardins de Marqueyssac |Château de Hautefort |Gabares Norbert |Bergerac |Sarlat-la-Canéda |Maison Forte de Reignac |Réserve zoologique de Calviac |La ville de Brantôme, la « Venise du Périgord » |Périgueux et la Cathédrale Saint Front |Le Château de Fayrac |Château de Belcayre |Grottes du Roc de Cazelle |Grotte de domme |Les Grottes de Maxange : Grottes à concretions en Dordogne |Les Cabanes Du Breuil |Musée Vesunna |Grotte de Tourtoirac |


text:
9.05.2018. Nòva
L’èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha Mireia Boya compareguèt ièr
7.05.2018. Nòva
Pau aculhirà lo 17 de mai que ven un debat sus la situacion en Catalonha, amb la preséncia
4.04.2018. Nòva
L'èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha, Mireia Boya, es la convidada de País
16.02.2018. Blòg de Gerard Joan Barceló
Qué que se passèsse dimècres 14, voliái escriure sus Mireia Boya, que foguèsse empresonada o non.
14.02.2018. Nòva
L’èx-deputada occitana de la CUP, Mireia Boya, farà uèi sa deposicion davant
13.02.2018. Nòva
L’ex-diputada de la CUP Mireia Boya expliquèt ièr diluns que dimècres 14 de
11.02.2018. Nòva
L’occitanitat se bolega en sosten a Mireia Boya. L’èx-deputada occitana del Parlament
9.02.2018. Nòva
Lo pichon jaç rural Bòrda Guilhaumuc de Les (Quate Lòcs) es barrat. Sos proprietaris,
3.02.2018. Nòva
Mireia Boya serà la primièra persona occitana menada davant la justícia espanhòla
12.01.2018. Nòva
L’èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha Mireia Boya, de la CUP, anoncièt
21.11.2017. Nòva
La deputada aranesa e occitanista del Parlament de Catalonha, Mireia Boya, a dich que sa formacion politica,
7.08.2017. Nòva
La guèrra bruta de l’espanholisme contra los independentistas catalans a tocat ara la deputada
27.11.2016. Vidèo
Era deputada aranesa en Parlament de Catalonha Mireia Boya que mos conde es arrasons pes quaus eth pòble
1.09.2016. Blòg de Mireia Boya Busquet
Er estiu ei era sason des hèstes majors e des actes e concèrts en carrèr. Tara gent de montanha, eth
18.06.2016. Blòg de Mireia Boya Busquet
Guairi de vosati sabíetz qu’Aran non ei ua comarca mès un territòri singular damb govèrn pròpri,
1.05.2016. Blòg de Mireia Boya Busquet
100 dies en Parlament son pro entà començar a compréner com van es causes en mon dera politica institucionau.
5.02.2016. Nòva
Vilaweb publiquèt ièr una entrevista de Mireia Boya, la deputada occitanista al Parlament
3.02.2016. Blòg de Mireia Boya Busquet
Es jorns passen tan rapidament en aqueth annèx ath zòo qu’ei eth Parlament, que maugrat que me prepausa
22.01.2016. Nòva
L’intolerància comença tanben de se mostrar antiaranesa e antioccitana, en reaccion
17.01.2016. Blòg de Mireia Boya Busquet
Tot just hè ua semana, dissabte tà meddia, me prenia er aperitiu damb uns amics en barri de Gràcia
11.01.2016. Nòva
L’acòrdi de govèrn in extrèmis entre las doas formacions independentistas
23.12.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Beth temps enlà, quan es cases viuien dera pagesia, quan non i auie supermercats e quan non podies comprar
21.12.2015. Nòva
La consultanta environamentala aranesa Mireia Boya, qu’es collaboradora de Jornalet, pòt
30.08.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Pensaratz qu’aguest debat ara non ei important, mès, desencusatz-me, creigui que vos enganhatz. N’ei,
24.08.2015. Nòva
Se presentèc agèr en Vielha era Candidatura pera Unitat Populara-Crida Constituenta (CUP-CC)
31.07.2015. Nòva
La consultanta environamentala aranesa Mireia Boya, qu’es collaboradora de Jornalet, es al numèro
18.07.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
A mens de 90 dies deth 27 de seteme, dia des eleccions ath Parlament de Catalonha, es partits independentistes
11.04.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Era Val d’Aran ei ua region de montanha plaçada en un espaci de termièra. Aguesta afirmacion,
14.03.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Rebrembi que, de més joenòta, era mia mair, quan començaua a veir era inegalitat existenta entre òmes
14.02.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Amassar-se, parlar, escotar, expausar es diuèrsi punts de vista, participar e decidir toti amassa quina
17.01.2015. Blòg de Mireia Boya Busquet
Semble que ja non mos ac creiguem. Semble qu’auem perdut era confidança e era illusion. Semble


text:
Shelan
Shelan[1][2],[3],[4] (oficialament en francés Chélan) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gascogne situada en la Astarac sul Gers e sul anciana rota nacionala 129 dintre Masseube e La Barthe-de-Neste. La municipalitat es limitrophe amb lo departament dels Anautitas-Pirenèus pel sud.
Commune de Gascogne située dans l'Astarac sur le Gers et sur l'ancienne route nationale 129 entre Masseube et La Barthe-de-Neste. La commune est limitrophe avec le département des Hautes-Pyrénées par le sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Wikipèdia:esbòs
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


text:
Vescomtat de Lemòtges
Entre Limòtges, Briva e Periguers los vescomtes de Lemòtges, tanben apelats vescomtes de Segur creeren un petit principat que son darrier eretier fuguet Enric IV. Lo vescomtat de Lemòtges, tanben sonat vescomtat de Segur, Segur en essent la residéncia principala daus vescomtes au còr de lor domeni, passet de la familha de Lemòtges-Segur a la de Bretanha, puei aus Bles-Bretanha, aus de Labrit e fin finala aus Borbons.
Lor territòri compreniá los chasteus de Segur, d'Eissiduelh, d'Aissa, d'Auba Ròcha e de Nontronh. S'estendiá sus los actuaus departaments de Nauta Vinhana, Dordonha e Corresa.


text:
Jussecourt-Minecourt
Jussecourt-Minecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1852, las doas comunas de Jussecourt e de Minecourt an amassat[1].
En 1852, les deux communes de Jussecourt et de Minecourt sont réunies[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 7 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 7 février 2009


text:
Ciutat istorica
Dubrovnik, tanben aperada deu son nom italian Ragusa, qu’es ua vila de Croàcia, sus la còsta de la Mar Adriatica (Dalmàcia). Que compta uns 45 000 poblants. Au nòrd-èst, au darrèr de l’ahitau de Ploče, que s’està la montanha de Srđ, hauta de 408 mètres, e un chic mei a l’èst, la de Bosanka, de 264 m. Lo pont dab tirants Franjo Tuđman qu’escama la Rijeka Dubrobačka e que junta la ciutat dab l’auta arriba. La partida antica de la ciutat qu’es estada declarada Patrimòni de l’Umanitat per l’UNESCO en 1979 e inscrivuda sus la lista deu Patrimòni de l’Umanitat en perilh enter 1991 e 1998. Au larg de la vila que’s tròba uas islas : Lokrum e las Islas Elafitas : Daksa, Grebeni , Lopud e Koločep. Enter lo pòrt de Gruž e la ciutat istorica, que s’està la peninsula de Grad. Dempuish la soa creacion e pr’amor de la soa situacion...
Còrdoas es un vilatge de Tarn fòrça toristic mercés a sa...
Castèlnòu de Montmiralh es un vilatge de Tarn classat demest los « vilatges de França mai polits...
Polit vilatge
Vilatjòt entre garriga e...
Brelh de Ròia es un vilatge de la val Ròia. Lo vilatge es bastit lo long de Ròia, amainatjada en lac dins lo vilatge. La gara de Brelh a la particularitat d’estre la joncion de doi linhas de trin : lo trin dei meravilhas que va de Nissa a Tenda, e una linha italiana que va de Ventemilha a Coni....
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Dins la valaa de Var, au limit ancian entre Comtat de Provença (Reiaume francés) e Contea de Niça (Estats de Savòia), la ciutat e ciutadèla. Entraa de la pòrta...
Dolceacqua
Castèl bastit avansh dau 1177, es marcat per o lòng temps qu’es a proprietat d’a familha Dòria. Es sèti dau Marquesat de Doçaiga (Dussaiga en ligurian local), qu’intègra u vilatges de l’auta val Nèrvia. Farà part d’a Contea de Niça fins au 1860. Vilatge bèl damb o riu que passa daval. De tastar: e miquete! Especialitat culinària en recòrdi dau combat còntra o drech de...
...
Sant Joan d’Isil qu’ei la glèisa parropiau romana deu vilatge d’Isil, dens l’Alt Àneu, dens l’entorn deu Pallars Sobirà. Que’s tròba a miei quilomètre au sud d’Isil, còsta las aigas de la Noguera Pallaresa, ua de las construccions romanas mei notablas e caracteristicas de la Vath d’Àneu. Que’n trobam traç peu prumèr còp en 1095. Tres naus, la centrau mei grana e hauta, coronadas per ua absida e duas absidiòlas ondradas, a l’exterior, ua frisa de doblas arcas. L’absida centrau qu’a tres frinèstas mentre las absidiòlas que n’an ua sola au centre. A haut de la paret au lhevant, un uelh de bueu, centrat au-dessús de l’absida màger. Ua portalada au sud de la fin deu segle XIIau de notabla factura dab tot plen d’ondradas. Corona la paret ua frisa d’arcas òrbas, entre las quaus, interrompent-las, i son encastrats dus relhèus hòrt primitius, qui avèvan lhèu ua foncion funerària....
Son, lo nom vielh qu’ei Son del Pi – o lo contre sèi pas mei – qu’ei un vilatge d’Alt Ànèu, que s’inscriu dens lo Pallars Sobirà. Qu’ei situat a l’esquèrra deu Riu de Son, pròche de la confluéncia enter la vath de la Noguera Pallaresa e la de la Bonaigua, a 1.387,8 metres d’altitud. Lo vilatge de Son qu’ei fondat dab l’acte de consacracion de la catedrala de la Seu d’Urgell, en 839, (avís : cronologia hòrt discutida). La localitat la tornam trobar mentavuda en 1076, junta dab la glèisa de Sancti Iusti. Qu’a un important patrimòni arquitecturau remarcable sustot dab la glèisa romana de Sant Just e Sant Pastor. Ua grana edificacion deus segles XI e XII, qui a subit hèra de modificacions, qui’s guarda un campanar gran en fòrma de tor quadrada dab decoracion lombarda. Au dehens, divèrs objectes liturgics de pèira d’epòca romanica, un retaule...
Correnç (1èra atestacion en 920 Coreno) que’s reïvendica lo prumèr vilatge biò de França, qu’ei en Provença verda en lo departament de Var. Que’s tròba a la boca deus gorgs de la Bagarèda e deu Valon Sorn, sus las arribas de l’Argens. Los vinhèrs que hèn tot en biò e la cooperativa au cap deu vilatge que v’arcuelh dab vins de qualitat. Un abelhèr (apicultor), dus avicultors, un hromatgèr, un casalèr, dus oleïcultors, quate viticultors labellizats « bio » e tanben ua espicieria especializada que tribalhan dens lo vilatge. A l’estiu de 2016 un huec que destrusí los hauts de Correnç, seuva e restancas. Lo Fòrt Gibron : suu motar qui dauneja l’Argens, vestigis d’un donjon (6,20 m x 9,30 m) en bèth aparelh bastit au dehens d’ua cortina quadrangulara (20,15 m x 24,35 m) e contra lo quau e s’apea l’anciana demora deus abats de Montmajor. Lo nom « Gibron » qu’apareish...
Pòrt d'ústrias
Site ocupat peus umans despuish lo sègle VIIIau ab. J.-C. peus Boiates pòble aquitan. Pescaires, caçaires, aulhèrs, que cultivan la tèrra e probable dejà la vinha. L’espleitacion de la seuva (despuish mei de 2000 ans e shens aténer la seuva industriau de Napoleon III) que hè vàder las prumèras tecnicas de la genada e la fabricacion de la brea : arrosia cueita dens horns de tèrra, utilizada per calfatar las còcas deus batèus. Lo títol de Captal de Bug emplegat de l’atge miejancèr dinc a la revolucion francesa que designa lo màger deus senhors deu País de Bug. Qu’arrecapta lo captalat deu país de Bug, las paròpias de La Tèsta, de Casaus e de Gujan. Lo 27 de junh de 1243, Enric III Plantagenèst, rei d’Anglatèrra e duc d’Aquitània epós d’Alienòr que da aus poblants de La Tèsta Pèir Francon e sons hrairs, ua licéncia e deishar-passar entau naviu,...
Saorge es un vilatge de la Val Ròia, dins lo departament deis Aups Maritims. Es un vilatge ajocat que tresplomba la Val Ròia. Per arribar dins lo vilatge, i a doi rotas, mas i a pas de camins entre aqueli rotas : per si passejar dins lo vilatge, i a basta de carreiròus estrechs dont son fòra bandidi li veituras. Si pòu tanben anar en Saorge embé lo trin dei meravilhas (la linha que va de Niça a Tenda) : l’arribada es a la gara de Fontan-Saorge e cau pujar un pauc per arribar dins lo vilatge. Saorge es un vilatge medievau, que si visita per la sieu arquitectura. Sembla un labirinte de carreiròus e d’arcadas. I a tanben la gleia d’estil barròc e un molon de capèlas. Mas lo monument lo mai visitat dau vilatge es lo monasteri dau sègle XVII, dont avem una bèla vista sus lo...
Chania es la segonda vila de Creta. Amb son pòrt interior bordat d’ostals de totas las colors e una mosquèa plan polida, es clafida de toristas l’estiu. A una pichòta fortalesa veneciana que ne’n demòra pas que qualquas parets, mas plan polida en plen mitan de la mar sus la peirada. L’ambient de la vila demòra agradiu amb sas pichòtas carrièras pavadas que remontan del pòrt, sos restaurants amb de terrassas cobèrtas de boguenvillèas, e s’avèz d’astre podretz escotar los jogaires de lira e de bosoqui. Aquela ciutat a un gaubi particular, plan diferent de la capitala Heraklion. Per los amators d’antiquitats lo pichòt musèu arqueologic situat dins una anciana glèisa gotica del segle XIV es plan interessant. De notar que i podètz anar en avion amb un vòl dirècte dempuèi Marselha (en low-cost…)...
Vilatge medievau tipic dau Peiregòrd Negre
Sent Lèon es segurament un daus mai braves vilatges dau Peiregòrd, conhat dins los recobdes de la Vesera, entre las planas agricòlas e los bauçs calcaris cuberts de bòscs. Las pitas charrieras dau vilatge, demorat dins son jus medievau, son plenas de maisons tipicas e ‘rieben totas a l’egleisa romana de Sent...
La vila vielha.
...
L’Illa de Sòrga es una comuna de l’oèst de Provença, dins lo despartament de Vauclusa. Son escais es la « Venècia provençala » en causa dau riu que forma nombrós canaus dins lo còr de vilatge. La comuna aculhís fòrça toristas l’estiu ambé sei païsatges remirables e sa proximitat ambé Avinhon. Acampa tanben fòrça...
Bastida
Bastida creada en 1335 per Gaston II de Foish pair de Gaston III dit Fèbus. Suu Gave de Pau....
Òcres de Leberon
Leberon es un massís calcari d’Occitània, en Provença, entre lei departaments deis Aups d’Auta Provença e de Vauclusa. Lo massís compren tres « montanhas » : lo Leberon Orientau, lo mai a l’Oèst ; lo Grand Leberon, lo pus aut (culmina a 1125 m au Morre Negre) ; lo Pichòt Leberon, lo mai a l’Èst. Lo massís s’estend de l’Oèst a l’Èst de Cavalhon a Manòsca. Es delimitat au nòrd per Ate e la vau de Calavon, e au sud per Durença e la vila de Pertús. (fònt :...
Chasteu en peira de meteorita
Rechoard es una pita jos-prefectura de la Vinhana Nauta. L’i trobam, entre autres, un chasteu, massa impausanta que senhoreja la comba d’en dejós. Dau segle 12 demòra una torn e lo pont-levadís (adobat), lo demorant es dau segle 15. L’interior dau chasteu acuelha aura la jos-prefectura e un museu d’art moderne. Las peiras dau país de Rechoard, que vesem pertot dins los murs de las maisons, son particularas. Fau dire que Rechoard es coneguda mondialament, per la comunautat scientifica dau mens, per la meteorita que l’i tombet, aquò fai 214 millions d’annadas. N’en demòra pus res, ni cratère ni res, mas ela modifiquet plan la geografia e la geologia dau Grand Sud-Oeste. L’existencia de ‘quela meteorita fuguet provada tardierament, dins las annadas 60. Avant aquò, tot lo monde pensava que lo relieu dau canton era degut a la presencia d’un volcan un pauc eslunhat daus autres. La meteorita en...
Sieti de la Viscomtat
Torena a la crotzada entre lo Lemosin, lo Peiregòrd e l’Òlt e aquela posicion estrategica faguet de la viscomtat de Turena un daus feus los mai importants de França puei un casi-Estat autonòme. Mas a la fin finala, Turena fuguet venduda a Lois XV per çò que lo darrier daus Turena avia tròp perdut d’argent au juec. D’aqui, la situacion excepcionala dau darrier feu de França se ‘restet. Mas sos abitants contunhen de s’apelar los « viscomtins », en remembre. A Torena, demòra lo chasteu, en pro bon estat, la Tor Cesar, de las maisons particulieras (inscrichas aus monuments istorics) e quantitat de maisons borgesas. Lo tot es classat dins los mai braves vilatges de...
Vilatge pitoresque
Lo pitit vilatge de Gimel en Corresa a una posicion bien brava, sietat entre doas colinas, ente domina una valeia verda tipica dau Lemosin. Gimel a un cachet un bocin medievau, emb quauquas roinas d’un chasteu esbolhat au segle 16 per las armadas dau rei, e daus ostaus pitoresques. Mas Gimel es mai conegut per sas cascadas, que li valeren lo chafre de Gimel-les-Cascades en frances. N’i a tres, sus la Montana, qu’an daus pitits noms : lo Grand Saut, la Redola e la Coá de Chavau. Las anar veire es l’ocasion d’una (pita) balada entre las vielhas peiras, los bòscs, los ponts e las maisons...
Ciutat medievala barrada
Lo vilatge de Corresa auria degut prener lo nom de son patron (Sent Marçau) coma aquò se fai abitualament, mas a la plaça prenguet queu dau riu que lo traversa e que donet tanben son nom au departament tot entier. Fau dire que lo vilatge es particulier tanben en defòra d’aquò : quo es una ciutat barrada plan ben conservada, que data de l’Atge-Mejan-Renaissença, quitament se troberen de las traças d’ocupacion anteriora. De fach, lo torn de la vila es fach emb las nautas parets de sas maisons borgesas que se tochen totas, en laissar nonmàs una pòrta que dona sus la plaça de l’egleisa. Coresa montra enquera daus ancians signes exteriors de prosperitat, mas sufriguet de gròssas pertas...
Mai naut vilatge dau Lemosin
Lo pitit vilatge de Miuvachas es gaire abitat, mas aquò l’empaschet pas de donar son nom a l’ensemble dau plateu que l’environa e que senhoreja de sos 900 metres d’altituda. Se tròba tanben sus una linha de partatge de las aigas, entre los afluents de la Loira e de la Dordonha, e las sorças de la Vinhana, de la Vesera, e d’autras. Sas maisons l’i son tipicas de las comunas nautas dau Lemosin...
Ciutat de pelegrinatge
Lo Ròc Amador es conegut mondialament ; classat patrimòni mondiau de l’umanitat, es lo vilatge lo mai visitat de França apres lo Mont Sent Micheu. La destinacion toristica numerò 1 d’Occitània, donc. Sus la rota de Sent Jaume, Ròc Amador es una estapa oblijada dempuei l’Atge Mejan, e la descuberta dau còrs de Sent Amador dins la ròcha ente viviá en ermita. La celebritat dau site n’en faguet un luec de romiuvatge apres una seria de miracles atribuits a sa Vierja Negra, que se pòt veire enquera uei dins ‘na chapela. Un conta que la clòcha sonava tota sola quand quauqu’un (especiaument los marins) la prejava. Entau, Ròc Amador veguet passar un nombre impressionant de romius coneguts : Roland, Sent Loís, Blancha de Castilha, Alionòr, Simon de Montfòrt, Jacques Cartier… ANECDÒTA ! Avetz auvit parlar de Roland ? Lo nebot de Charlamanha, tuat per los « sarrasins » a Roncesvaus ?...
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Chasteu, Vilatge d'interès
Chasteu, Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès
Vilatge d'interès


text:
Campanha deis Illas Aleutianas
La campanha deis Illas Aleutianas designa una tiera d'operacions e de combats que se debanèron dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 3 de junh de 1942 au 15 d'aost de 1943. Foguèt la consequéncia d'ofensivas japonesas (8 500 òmes) còntra leis illas occidentalas de l'archipèla defendudas per l'armada estatsunidenca (144 000 òmes). L'objectiu de l'armada imperiala èra de copar lei rotas maritimas de l'Ocean Pacific Nòrd per empachar una ataca dirècta de la flòta estatsunidenca còntra Japon.
L'invasion japonesa trobèt inicialament pauc de resisténcia car leis illas atacadas (Kiska, Attu) èran gaire defendudas. La repòsta s'organizèt solament a partir d'aost ambé la creacion d'una basa aeriana importanta sus l'illa d'Adak. Lei condicions climaticas malaisadas e lei dificultats logisticas venguèron rapidament l'adversari principau dei dos camps. Après la batalha navala deis Illas Komandorski (27 de març de 1943), lei dificultats japonesas s'agravèron car la flòta imperiala poguèt plus utilizar de naviris de superficia per avitalhar sei fòrças. A la fin de la prima de 1943, leis Estatsunidencs poguèron ansin reconquistar leis illas. En Attu, lei Japonés refusèron de capitular e foguèron exterminats lo 30 de mai. En Kiska, capitèron de s'escapar lo 7 d'aost.
Lo bilanç uman foguèt de 4 350 mòrts, de 7 vaissèus de guèrra e 9 naviris de transpòrt perduts per lei Japonés. Leis Estatsunidencs perdiguèron 5 500 soudats (1 481 mòrts, 640 dispareguts e 3 416 bleçats), 225 avions e 22 naviris.


text:
Mozi
Mozi (479 - 392 avC) es un filosòf e un sabent chinés dei Periòdes dei Primas e deis Autonas e dei Reiaumes Combatents. Foguèt a l'origina dau moïsme que foguèt una escòla de pensada fòrça populara fins a l'unificacion de China a la fin dau sègle III avC.
Probablament nascut dins una familha d'artesans, venguèt premier confucianista avans de criticar aquela filosofia. En particular, assaièt de s'opausar ai rites funeraris fòrça lòngs dau confucianisme, ai guèrras e ais impòsts inutiles de son epòca. Sa doctrina èra tanben en favor d'un sistèma juridic fòrt per assegurar l'estabilitat de la societat. Après sa mòrt, sei successsors formèron dins lo corrent dei sègles IV e III avC un corrent militaro-religiós ben estructurat que sei partesans formèron de grops armats cargats de mantenir l'òrdre e la patz. Pasmens, la critica dei caps militars defenduda per lo moïsme subrevisquèt pas a l'unificacion per fòrça de China per Qin Shi Huang. L'escòla dispareguèt coma corrent independent e sa pensada foguèt integrada au canon taoïsta.


text:
Ax
Ax[1],[2],[3] o Acs[4] [5], o dins la practica la Vila d'Ax/la Vila d'Acs [6] [labilo'dats] (Ax-les-Thermes en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada administrativament dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Gràcias a sas fonts nombrosas (mai de 70), la vila, que comptava 1.318 abitants en 2012, venguèt un centre del termalisme tre lo sègle XVIII, e coneguèt puèi una prosperitat economica, consolidada per l'arribada del tren e l'implantacion de casinòs, que perdurèt fins a la mitat del sègle XX.
L'endreit s'es especializat tanben dins los espòrts de nèu, subretot a partir de la creacion en 1955 de l'estacion Ax 3 Domenis.
Somari
Geografía[modificar | modificar la font]
Ax se situa dins los Pirenèus lengadocians, a una altitud mejana de 720 mètres, al confluent d'Orièja, d'Arièja e de Lausa. Sa posicion geografica particulara, a la termièra d'Andòrra e a un trentenat de quilomètres de la frontièra amb l'estat espanhòl, ne faguèt una tèrra de passatge essenciala dins las migracions e relacions occitanocatalanas.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son : la Vila d'Ax, al sègle XI, Ags (mai d'una atestacion), Aigts, en 1118, Aqs, en 1205, Achs, en 1272, Ax, en 1228, 1261, 1272, 1273, 1302, 1385, 1418 e dins la Cronica d'Esquerrier (sègle XV), Acqs (sense data fornida), Lo castel et villa d’Ax, en 1445. Lo nom ven de aquis, l'ablatiu locatiu plural de aqua, e correspond mai que mai a d'aigas termalas [7],[8] ,[9]. N'es atal ací.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de Haute Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Las activitats localas son principalament l'elevatge (bovins, ovins), lo torisme amb lo termalisme e los espòrts d'ivèrn.
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- L'Estacion d'espòrts d'ivèrn Ax 3 Domenis.
- Lo Bacin dels Ladres, al centre de la vila, es alimentat per de fonts caudas que sòrten de tèrra a 77 °C. La mai coneguda es la font dels canons. A l'Edat Mejana, aquel bacin servissiá per garir los leproses, un espital es situat a 1 mètre. Lo bacin foguèt construit per òrdre de Rogièr comte de Fois del temps de Loís IX.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Sant Eudaud
- Pèire Autièr
- Gatien Marcailhou d'Aimeric (1807-1855), compositor e "inventor" de la valsa per dançar. Professor del jove Gabriel Fauré. Sa composicion pus celèbra, Indiana inspirèt Camille Claudel per son grope La Valse.
- Pierre Bertrand de Mérignon[10]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Siti oficial de l'Ofici de Torisme de las Valadas d'Ax
- (fr) Siti oficial de l'estacion d'espòrts d'ivèrn
- (fr) « Ax-Les-Thermes » sur Histariège
- (fr) Siti de l'escòla d'Ax
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
- ↑ http://books.openedition.org/pulm/1024>"Quora la divergéncia grafica complica pas la lectura, se podriá admetre lei grafias divergentas que se son sedimentadas. Lei sits d’estacions termalas an fornit de toponims similars a partir dau latin Aquis, De Aquis, qu’es l’ablatiu locatiu plurau de aqua. legissèm Ax en País de Fois (Alibèrt 1935, 419; Deledar & Poujade 1992) e Dacs (Shalòssa) en Shalòssa (Petit dictionnaire, 1984. 128). Una uniformizacion grafica Ax/Dax o Acs/Dacs es pas indispensabla en tèrmes practics de lectura. Amb la meteissa racina avèm Ais de Provença ; una grafia Aix* o Aics* seriá una tissa pedanta e inutila." e Domergue Sumien, https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/2381/lei-noms-dais-de-provenca-de-dacs-e-de-la-vila-dax
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 41
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 7
- ↑ http://www.histariege.com/ax_les_thermes.htm
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 35 e 41
- ↑ Pierre Brun, « Un helléniste du dix-septième siècle : Pierre Bertrand de Mérignon d'Ax-les-Thermes », Annales du Midi, 1894, p. 327-348


text:
Transpiracion vegetala
La transpiratcon vegetala es, per las plantas, lo procediment de contunh causat per l'evaporacion d'aiga per las fuèlhas (e la reprisa qu'i correspond a partir de las raiças dins lo sol).
Somari
- 1 Lo ròtle de la transpiracion pels vegetals
- 2 Pels angiospèrmas
- 3 La quantitat d'aiga rebutada dins l'atmosfèra per la transpiracion de las plantas
- 4 Los factors influenciant la transpiracion
- 5 Notas e referéncias
- 6 Vejats tanben
Lo ròtle de la transpiracion pels vegetals[modificar | modificar la font]
Es multiple:
- La transpiracion es (amb lo fenomèn de pojada capillara) lo motor de la circulacion de la saba bruta dins lo xilèma; se produch subretot dins las fuèlha, a 90-95 % al nivèl dels estomatas[2] (la regulacion de lor dubertura influéncia donc directament l'intensitat de la transpiracion). L'apèl transpiratòri es un dels motors de la circulacion de la saba bruta (existís tanben la pojada radiculara).
Pendent la fotosintèsi los estomatas se dubrisson per daissar dintrar de CO2. I a alara mesa en contacte de la solucion de las fuèlhas amb l'aire exterior. La diferéncia entre le potencial idric atmosferic e aquel de las fuèlhas induch la sortida de l'aiga (presenta dins las fuèlhas) dins l'atmosfèra. La pression relativa dins lo xilèma merma e ven mai fèble que la pression atmosferica. Lo xilèma es alara jos tension, çò que permet la pojada de la saba bruta.
- Contribuís, dins una certa mesura, al refresquiment de las plantas e permet lo transferiment dels sals minerals als luòc ont la planta n'a besonh, subretot dins las fuèlhas que son lo sèti de la fotosintèsi.
- Amb la vapor d'aiga, la planta emés tanben dins l'aire de gases (subretot d'oxigèn) e dels aerosols comprenant entre autres de fitoormonas que li permeton de comunicar amb d'autras plantas o d'emetre de « messatges quimics » perceptibles per unes animals (insectes).
- Es una compausanta màger de l'evapotranspiracion qu'es subretot importanta en tèrmes de quantitat d'aiga (de nòu) introducha dins l'atmosfèra, çò que podèt per exeple montrat o confirmat per d'analisis isotopicas del cicle de l'aiga en Amazonia[3].
Pels angiospèrmas[modificar | modificar la font]
La transpiracion es mai importanta pels angiospèrmas, qu'aquelas plantas dispausan dins lors fuèlhas d'un malhum de nervaduras quatre còps mai dense qu'aquel de las autras plantas[4].
La quantitat d'aiga rebutada dins l'atmosfèra per la transpiracion de las plantas[modificar | modificar la font]
Pels vegetals de granda talhas e los elofitas, pòt èsser fòrça importanta.
Per illustrar, dins una zona temperada e se manca pas d'aiga, un ectara de fau (Fagus sylvatica) emés dins l'atmosfèra gaireben 25 tonas de vapor d'aiga per jorn pendent una sason de vegetation. Aquò explica lo ròtle jogat per las grandas formacions vegetalas, coma las sèlvas sul cicle de l'aiga e sul clima.
Un ectara de sèlva tropicala umida n'evapotranspira plan mai encara (1 530 mm ± 7 % segon los bacins, en Guaiana, jos una pluviometria de 2 000 mm a 4 000 mm segon la mesura facha pel bilanç idrologic[5]; resultats pròches d'aqueles de Madec obtenguts amb lo metòde de Thornthwaite en 1963[6]).
Los factors influenciant la transpiracion[modificar | modificar la font]
Factors estructurals[modificar | modificar la font]
Superfícia e espessor de las fuèlhas: Una fuèlha mai pichona transpirera mens lèu qu’una fuèlha mai granda, qu'i a mens de pòres disponibles per la pèrda d’aiga. L’epidèrma de gaireben totes los vegetals terrèstres es cobèrt d’una cuticula. Aquel atot balha una proteccion impermeabilisanta qu'apara de l’assecament. mai la cuticula es espessa mai la transpiracion serà fèbla[7].
Nombre d'estomatas: L’aiga de la transpiracion essent evacuada pels estomatas es proporcionala al nombre de pòres d'estomatas. Mas n'i a, mai la transpiracion serà fòrta.
Nombre de fuèlhas: Un nombre de fuèlhas, o autres organs fotosintetics, mai grand aumenta tanben lo nombre d'estomatas disponibles per la transpiracion. I aurà donc mai d’escambis gasoses amb lo mitan extèrne.
Factors extèrnes[modificar | modificar la font]
Disponibilitat de l’aiga: Quand l’umiditat del sol passa en dejós d’un lindal normal (entre -1,0 MPa e -4,0 MPa pels mesofitas)[8] per la planta, los estomatas se tancan fins a que la condicion venga melhora e la transpiracion serà tanben redusida.
Umiditat relativa: La diminucion de l’umiditat relativa, fasent l’aire mai sec, merma fòrça lo gradient potencial idric atmosferic çò que contribuís a aumentar la transpiracion. La diferéncia mai granda entre lo potencial idric intèrne de las fuèlhas e extèrne encoratja l’aiga a las daissar aquelas.
Vent: Lo vent desfach la sisa termièra que servís a protegi la superfícia de las fuèlhas comolant una vapor d’aiga que merma lo nivèl d’aiga a evacuar d'aquelas darrièras. Lo vent aumenta donc lo dessecament. Lo cambiament d’aire a l'entorn de la planta mai frequent favoriza l’evaporacion de l’aiga. Puèi, la diferéncia de potencials idrics entre los mitans, intèrne e extèrne, es aumentada, çò que crèis alara sul pic la transpiracion, cercant lo renovelament de sa sisa termièra.
Luminositat: Coma gaieben totas las plantas dubrisson lors estomatas pendent lo jorn per far de fotosintèsi, levat las plantas de la familha CAM[9], la velocitat de transpiracion aumenta amb l’intensitat de la lutz daissant l’aiga s’evaporar pels pòres de las fuèlhas. La sensibilitat de las plantas a la luminositat varia segon las espècias. La transpiracion es donc mai nauta lo jorn e merma fòrça de nuèch.
Temperatura: La temperatura encoratja la dubertura d'estomatas per permetre l’evaporacion de l’aiga cellulara. Mai fa caud, mai los estomatas se dubrissont e donc, mai i aurà de transpiracion. Çò que se realiza fins a que la temperatura atenh un cert lindal, de 25 a 30ºC[10]. A aquel lindal, los estomatas començaràn a se tancar e atal bassar la transpiracion per evitar lo dessecament.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Mader, Sylvia S (2010) Biology, Tenth.
- ↑ (en) Ernst Steudle, « Transport of water in plants », Environment Control in Biology, vol. 40, no 1, 2002, p. 29-37
- ↑ Gat JR & Matsui E (1991) Atmospheric water balance in the Amazon Basin: an isotopic evapotranspiration model.
- ↑ « actualite-de-la-fraicheur-grace-aux-plantes-a-fleurs in www.pourlascience.fr »
- ↑ Roche MA (1982) Évapotranspiration réelle (ETR) de la forêt amazonienne en Guyane.
- ↑ Madec H (1963) L’évapotranspiration potentielle et le bilan de l’eau en Guyane, d’après les méthodes de Thornthwaite.
- ↑ Campbell, N.A. et Reece, J.B., Biologie, 3e édition., ERPI, 2007, 1454 p.
- ↑ (en) Gurevitch, J., Scheiner, S.M. and Fox G.A., The ecology of plants, second edition., Sinauer., 2006, 578 p.
- ↑ Hopkins, W.G., Physiologie végétale., Boeck., 2003, 516 p.
- ↑ Raven P.H., Evert R.F. et Eichhorn S.E., Biologie végétale., Boeck., 2000, 926 p.


text:
27/10/2015
Le passage des grues, par Micheu Chapduelh
Micheu Chapduelh a préparé un texte sur le passage des grues, signe visible du temps cyclique.
Regardez une reproduction du célèbre Angélus de Millet et imaginez… Imaginez que ces paysans au pieux maintien regardent vers le ciel et pas humblement vers la terre. Imaginatz que l’òme brandisse son chapeu coma per saludar, que la femna en plaça de junher las mans las druebe coma per dire la benvenguda, que los auseus dins lo ciau a drecha volan en V, en bona formacion. Geste de bienvenue, geste d’offrande, symbole de l’ordre naturel, voici qu’un tableau chrétien deviendrait un magnifique tableau païen.
Lo vòl en V en bona formacion nos diriá que dins la natura tot a un sense, tot es en òrdre, un òrdre qu’òm podriá creire immudable. Quò seriá una volada de gruas. Los paisans las saludarián. I a pas tant de temps que zo fasián enquera. E mai, segur n’i a que zo fan totjorn, que se ‘restan de trabalhar per las veire passar, las saludar.
Quo es que las gruas son lo signe dau grand cicle de la natura. Quò es pro d’esperar e tot tòrna, lo brave temps après la freg, la freg après lo brave temps. « Gri-gro ! pausatz lo pelisson, prenetz los guenilhons ! Posez vos pelisses et revêtez vos haillons.» disen las gruas au printemps. E fin d’octòbre : « Gri-gro ! pausatz los guenilhons, prenetz los pelissons ! »
Anonciar l’ivern, quo es pas una meschaenta novela : l’ivern fai partida dau cicle, dau retorn annadier. Tot contunha de virar.
Malurosament las gruas son vengudas fòlas : se ’restan aquí sens mai tornar partir, perden lo nòrd, e mai daus còps doàs voladas se crosan en plaça de se segre. Pas besonh de grands sabents per nos dire que i a quauquaren de purrit dins lo climat, que quò vira pus coma faudriá.
Micheu Chapduelh
Les commentaires sont fermés.


text:
Escrich per Matieu lo 25 julhet de 2017 - Curiositat naturala -
Site naturau
Pamukkale (« castèu de coton » en turc) es un site naturau pròche de Denizli, au sud-oèst de Turquia. Aquela montanha ten sa color blanca dau carbonat de calci present dins lei fònts d’aiga cauda de l’encontrada. Es reconeguda patrimòni mondiau per l’UNESCO. De l’autre caire de la montanha s’atròba lo site antic de Ierapolis, una fònt termala bastida per leis Atalids au sègle II avans...
N'en legir mai
Escrich per Matieu lo 6 genièr de 2016 - Curiositat naturala -
Calalònga es una calanca situada dins lo uechen arrondiment de Marselha, a l’èst dau vilatge dei Godas. Es la primièra calanca dau massís de...
N'en legir mai
Escrich per Matieu lo 30 decembre de 2015 - Vilatge d'interès -
L’Illa de Sòrga es una comuna de l’oèst de Provença, dins lo despartament de Vauclusa. Son escais es la « Venècia provençala » en causa dau riu que forma nombrós canaus dins lo còr de vilatge. La comuna aculhís fòrça toristas l’estiu ambé sei païsatges remirables e sa proximitat ambé Avinhon. Acampa tanben fòrça...
N'en legir mai
Escrich per Matieu lo 30 decembre de 2015 - Forest -
Causse
Lo causse es un plan calcari que trobam dins mai d’un parçan occitan. Es caracterizat per la permeabilitat de sei ròcas e una vegetacion particulara. Lo causse de Cailutz fa partida dei causses de Carcin. La fòto es presa mai precisament dempuei la comuna de Puèg la...
N'en legir mai
Escrich per Matieu lo 20 decembre de 2015 - Arenas -
Anfiteatre roman
Leis arenas d’Arle son un anfiteatre roman dau sègle Ier. Fuguèron bastidas per aculhir de jocs, de combats o de grandas ceremonias organizadas per l’Empèri roman. A la fin de l’Empèri, leis arenas son utilizadas coma una proteccion per la populacion d’Arle que bastís seis ostaus au dedins. Au sègle 18, Prosper Mérimée obtenguèt la reabilitacion dau monument. La darriera restauracion fuguèt menada en...
N'en legir mai


text:
Fatna a naissut a Briançon dins la nuech dau 28 au 29 d’abril, a l’Espital Public. E la Comuna a congratulat sos gents, Noha e Ibrahim. Ambdos venián de la « jungla de Calais ».
E se, desenant, son briançoneses, es perqué aquel parèl de Sodaneses an poscut obtenir l’estatut de refugiats.
Avián chausits de s’aluenchar de Calais e de sos auvaris
, esperant lo tractament de son dorsier, e la naissença de son nenon.
Fatna, ela, sarè francesa, qu’es naissuá au nòstre. Amb de païses coma Itàlia, Austria, o tala la Granda Bretanha coma la màger part dels païses d’Euròpa centrala que i existe lo drech de la sang, o ancara au Japon, seriá pas estat tan possible.
L’Alemanha, ela, a chambiat sa legislacion en 1999, per passar dau drech de la sang a aquel dau sòl.


text:
Samarcanda
Samarcanda (ozbèc: Samarqand; tatgic: CaMapқaHд; persan: سمرقند; del sogdian: "Vila de Pèira") es la segonda pus granda vila d'Ozbequistan e la capitala de la Província de Samarcanda. La vila es subretot coneguda per sa position centrala subre la Rota de la Seda entre China e l'Oèst, e per èsser un centre d'estudis islamic. Al sègle XIV venguèt la capitala de l'empèri de Timur (Tamerlan) e lo site de son mausolèu (lo Gur-e Amir). La Mosqueta de Bibi-Khanym demòra un dels monuments pus remarcable de la vila. Lo Registan èra lo centre ancian de la ciutat.
En 2001, UNESCO apondèt la vila a la tièra del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.


text:
Natacion sincronizada
La natacion sincronizada es un espòrt nautic, mescla de gimnastica, de dança e de natacion que se practica en piscina.
Disciplina fòrça exigenta e complèxa, demanda una fòrça granda fòrça cardio-respiratòria e una granda energia musculara. Los atletas devon èsser soples, poderoses, creatius e endurants. Aquela disciplina demanda de concentracion per seguir lo ritme musical, se desplaçar e se reperar en tres dimensions dins l'aiga. La poténcia fisica es indispensabla, e un entraïnament a l'apnèa, car las nadaires son mai sovent sota l'aiga.
Aquel espòrt subretot femenin tend a venir mixte. De federacions nacionalas, coma aquelas dels Estats Units d'America, de Canada, e de França, accepton los competitors masculins. En setembre de 2000, la Federacion internacionala de natacion (FINA) accepta los òmes, per las competicions internacionalas pel parelhs, a partir de la Copa del mond de Zuric de 2002[1]. Dempuèi los campionats del Mond de 2015, a Kazan, apareguèt una esprova novela: le duò mixte, qu'es nadat per un òme e una femna. Mas als Jòcs olimpics, solas las femnas pòdon concorrer, çò que ne fa lo sol espòrt non mixte.
Istoric[modificar | modificar la font]
La natacion sincronizada modèrna apareguèt en 1907 amb Annette Kellerman, una campiona de natacion sincronizada Australiana que dona un espectacle dins un bacin en veire a Nòva York[2]. Des clubs e d'equipas universitàrias apareguèron dins lo trenta ans seguents, subretot en Nordamerica. La primièra competicion de natacion sincronizada e de figuras impausadas foguèt organizada al YWCA (Young Women's Christian Association) de Montreal, Canadà, en 1924[3].
Lo tèrme de « natacion sincronizada » seriá aparegut en 1934 a Chicago, la l'anóncia de la performança d'una equipa de 60 nadairas, The Modern Mermaids, entraïnadas per Katherine Curtis[4],[2].
Règlas de basa[modificar | modificar la font]
En natacion sincroniizada los punts priman la tecnica e lo sens artistic.
Existís de competitions solò, duò e en equipas de uèit nadairas (detz nadairas al maxim dins un ballet « combinar »). Los ballets duran entre dos e cinc minutas, segon la categoria d'edat e de l'esprova. Una marge de 15 segondas es autorizada abans o après. Los duòs an drech a una remplaçanta, una equipa pòt n'aver doas.
Las nadaires an lo drech de presentar una dança sus la plaja, mas devon pas passar las detz segondas.
Las nadairas an jamai lo drech de tocar lo fons de la piscina, quitament se realizan des portats (acrobacia).
Una competicion se debana en doas partidas:
- Las figuras impausadas
- Lo programa liure: las nadairas crean lo lor programa sus una durada impausada.
Los jurges devon notar lo trabalh tecnic per las figuras e los aspectes tecnics e artistics pels programas. Las notas tecnicas son donadas per la sincronizacion, l'execucion e la dificultat dels movements. Las notas artisticas son donadas per la coregrafia, l'interpretacion musicala e l'estil de presentacion.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) FINA approving men for synchronized swimming - Canoe, 14 septembre 2000
- ↑ 2,0 et 2,1 (en) History of Synchronized Swimming - iSport.com
- ↑ Nage synchronisée - L'Encyclopédie canadienne
- ↑ Natation synchronisée : Équipement et histoire - Site officiel du mouvement olympique


text:
Paleolitic
Lo Paleolitic es una etapa de la Preïstòria caracterizada per l'emplec d'aisinas de pèira talhada, encara que s'utilizèsson tanben d'autras matèrias primièras organicas per d'aisinas divèrsas: òs, asta, fusta, cuer, fibras vegetalas... (mal conservadas e conegudas). Es lo periòde pus long de l'istòria de l'èsser uman (en fach lo 99% ), e s'estend dempuèi 2,5 milions d'ans (en Africa) fins a 10 000 ans abans lo present aproximativament. Paleolitic significa etimologicament « edat anciana de la pèira » (del grèc πaλaιός paleos « antic », e λίθoς lithos « pèira »); lo tèrme foguèt creat per l'arqueològ John Lubbock en 1865, per oposicion a Neolitic (« edat modèrna de la pèira »). Constituís la màger part de l'Edat de la Pèira (per oposicion a l'Edat dels Metals). Lo Paleolitic se devesís tradicionalament en tres periòdes, lo Paleolitic inferior, lo Paleolitic mejan e lo Paleolitic superior; i a tanben un periòde terminal apelat Epipaleolitic (abans lo Mesolitic).
Evolucion umana[modificar | modificar la font]
Existís un ligam fòrça pròche entre cada periòde cultural e cada tipe uman: lo Paleolitic Inferior correspond a l'Homo habilis (sonque en Africa) e a l'apelat tradicionalament Homo erectus. Lo Paleolitic mejan, almens en Euròpa e Orient Mejan, es identificat amb l'Òme de Neandertal, e lo Paleolitic superior e Epipaleolitic se correspondon amb l'Òme de Cròsmanhon.
L'èsser uman es eissit d'un grop de primats que se devesiguèron fa quinze milions d'ans: d'un costat, los pongids (chimpanzés, gorillas e orangotans) e, d'una autre, los ominids. Tre aquel moment fins ara, sèm passats per divèrsas fasas d'ominizacion a travèrs los predecessors seguents:
- Los australopitècs: son d'ominids apareguts en Africa fa 5 milions d'ans. Manjavan de noiriduras vegetalas, babaus e carronha. E mai que caminèsson quilhats, son aspècte èra lo d'un monin, son cervèl fòrça pichon (500 cm3) e sabián pas fabricar d'aisinas. I aviá divèrsas espècias d'australopitècs.
- Los arcantròps: son los primièrs èssers umans, que correspondon a divèrsas espècias (s'apèlan arcantròps totes los membres del genre Homo, fòrça variables, datats al Pleïstocèn Inferior e Mejan, anteriors als umans modèrnes). Lor cervèl èra grand: entre 700 cm3 e 1 100 cm3. Sorgisson fa 2,6 milions d'ans en Africa que fa mai d'un milion d'ans s'i estendèron a Euròpa e a Asia, gràcias a l'emplec del fuòc, als vestiments e al fach que sabián bastir de cabanas e d'aisinas de pèira, de fusta e d'òs per caçar.
- Homo habilis e Homo ergaster son successius e pròpris d'Africa. Sembla qu'H. ergaster s'estendèt cap a la region Paleartica, ont se diferencièron doas brancas, una asiatica e una autra europèa. Las rèstas de Dmanisi (Georgia) marquèron aquela division.
- En Asia lo genre Homo derivèt cap a Homo erectus, que subrevisquèt fins a l'arribada dels umans modèrnes.
- En Euròpa evoluiguèt fins a l'Homo heidelbergensis (predecessor immediat de l'Òme de Neandertal). Dins la Peninsula Iberica se parla, al delà, d'un arcantròp de la Sèrra d'Atapuerca, en Burgos, anterior a Homo heidelbergensis: lo discutit Homo antecessor.
- Los neandertalians demorèron en Euròpa dempuèi fa 200 000 ans (quand en Africa i aviá alavetz d'umans modèrnes). Los neandertalians nos semblavan (lor cervèl, coma lo nòstre, aviá 1 500 cm3, mas en forma de balon de rugbi, mentre que lo nòstre sembla mai un de fotbòl), Ça que la, èran fòrça mai robusts e musculoses, amb una cara pus granda e amb una tèsta esclafada. Èran fòrça intelligents e enterravan lors mòrts, çò qu'indica de cresenças religiosas.
- Los umans modèrnes apareguèron en Africa fa 200 000 ans e s'estendèron defòra aquel continent fa 50 000 ans. Al començament, los primièrs membres d'aquesta espècia recebon de denominacions diferentas de la nòstra, en vertut de diferéncias fisicas leugièras; sovent son apelats "Primitius Modèrnes", Homo sapiens fossilis o Òme de Cròsmanhon. En Euròpa provoquèron l'extincion de l'Òme de Neandertal. L'èsser uman modèrne es lo primièr qu'abitèt tot lo mond: arribèt pel primièr còp en Austràlia e Oceania per mar (en canoas) e en America dempuèi Asia per l'Estrech de Bering.
Lo clima[modificar | modificar la font]
Per de rasons divèrsas (coma de variacions de l'ais de rotacion de la Tèrra, de cambiaments dins l'orbita terrèstra, de cicles solars...) lo clima a cambiat al nivèl mondial almens dempuèi abans lo Precambrian. Ça que la, las glaciacions del Quaternari son las pus conegudas. En Euròpa, America del Nòrd e Asia Centrala, per exemple, i aviá de periòdes de clima semblable a l'actual (temperats o interglaciars), e d'autres periòdes que lo clima semblava lo de Siberia, Groenlàndia o Alaska (10 °C o 12 °C pus bassa o glaciacions), que la vida èra coma la dels esquimals. Encara que las glaciacions son estadas una referéncia obligada per datar los eveniments del Paleolitic, son actualament en revision, pr'amor que son d'episòdis mal datats e d'ambit regional e non pas mondial (afectèron pas, per exemple, Africa).
Dins l'Emisfèri Nòrd, la calòta polara permanenta despassava lo parallèl 50 pendent los periòdes de glaciacion maximala. Se sap que las glaciacions afectèron tanben los Andes e que Patagònia se cobriguèt d'un jaç permanent de glaç. I a tanben de glacièrs extintes de l'epòca del Pleïstocèn dins las montanhas mai nautas d'Africa Centrala, de Nòva Zelanda e d'autras zònas d'Oceania. Dins las zònas ont i aguèt pas d'episòdis glacièrs, almens en Africa, se succediguèron alavetz d'episòdis de màger umiditat apelats pluviacions; ça que la, son fòrça mal conegudas. Malgrat tot, es possible de trapar un sistèma pus precís per tal de mesurar las variacions climaticas al nivèl global, almens dempuèi 700 000 ans, gràcias a las corbas de paleotemperaturas d'isotòps d'oxigèn. Segon aquel sistèma, l'oxigèn dels oceans, concrètament mantun isotòp (160 e 180), vàrian lor proporcion. Ja qu'aqueles isotòps son atrapats dins las cauquilhas d'animals marins (foraminifèrs), es possible de calcular las variacions a travèrs de sondatges estratigrafics sosmarins. Lo pus utilizat es lo V28-238 de l'Ocean Pacific, mas tanben n'i a dins la mar Mediterranèa. De mesuras similaras se pòdon prene, egalament, a travèrs dels isotòps de deutèri (δD), que tanben indica la quantitat de 180 dins las cauquilhas de foraminifèrs, mas dins de sondatges practicats dins las calòtas polaras.
Manièra de vida[modificar | modificar la font]
L'economia èra de caçaires-culheires fòrça simpla per tal d'obténer de noiriduras, de lenha e materials per far d'aisinas, de vestiments o de cabanas. La caça èra escassament importanta al començament del Paleolitic, pr'amor que predominava la culhida e lo carronhatge. Segon l'èsser uman va en progressant fisicament e culturalment la caça va ganhant d'importància: los primièrs ominids tot just sabián caçar, especialament los australopitècs e Homo habilis. Vivián de la culhida de vegetals comestibles (tuberculs, raices, casquelhs e brotons tendres, fruches e grans), de la presa d'animals pichons (babaus, reptils, rosegadors, polets, uòus...) e d'animals mòrts o malauts que trapavan (carronhas, sustot). Èran fòrça oportunistas. Los arcantròps ja caçavan, mas lor basa alimentària vertadièra foguèt la culhida e la carronha o las presas oportunistas o amb de trapèlas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Aspects religieux de la préhistoire Del Paleolitic mejan fins a la descobèrta de l'agricultura.