c: text/html

text:
Ceret
Ceret en catalan (Céret en francés) es una comuna catalana situada dins la region d'Occitània e lo departament dels Pirenèus Orientals.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Lista deus cònsols[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Deodat de Severac (1872-1921)
- Martin Fourcade (1988-)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Martial Mehr, Céret - Lüchow : trente ans d'amitié Franco-Allemande , L'Indépendant, 28/08/2013
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat amb lo segond paramètre egal al títol de la pagina
- Portal:Catalonha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna dels Pirenèus Orientals
- Comuna de Valespir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Diague
Lo diague (del grèc διάkovoς / diakonos, servicial) es una persona qu'assistís lo dirigent d'una gleisa locala crestiana. Es causit per sa fe e sas qualitats moralas. Es responsable d'unas activitats de la Glèisa.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
Es dins los Actes dels Apòstols (6:1 et seg) que se'n fa mencion pel primièr còp d'òmes ordonats pel servici de lors fraires. Lo diague es alara un òme causit pels crestians e que, après l'imposicion de las mans per l'un dels apòstols, es cridat a s'ocupar dels mai paures de la communauté. Lèu, los diagues foguèron cridats per gerir los bens materials de la Gleisa naissenta. Atan, foguèron designats segon las escrituras, los sèt primièrs diagues de la Glèisa primitiva: Esteve, primièr martir e primièr diague, Felip, Procòr, Nicanòr, Timon, Parmenas e Nicolas.
Dins la glèisa crestiana originala, i aviá tanben de diagas que lo ròtle e l'estatut auriá estat difrents d'aquel del diague[1]. Paul de Tars, dins son Epistòla als Romans (16, 1-2) recomanda « Febèa, la sòrre nòstra, qu'es diaga de la Glèisa de Cencrèas »
Catolicisme[modificar | modificar la font]
Lo diague catolic es una persona avent recebut lo primièr gra de sacrament de l'òrdre dins la Glèisa catolica romana. Alara que los prèires, qu'an recebut lo segond gra del sacrament de l'òrdre, son los collaborators de l'evesque dins son caractèr sacerdotal, e lo diague es collaborator de l'evesque dins son caractèr ministerial.
Los diagues son causits, cridats, ordonats per una mission precisa, de caractèr sacramental e de biais definitiu. Son alara clergues, (membres del clergat), pas mai laïcs. Segon le canon[2], « Sol un òme batejat recep validament l'ordinacion sacrada », çò qu'exclusís a priori las femnas.
Lo ròtle del diague dins la Glèisa catolica romana es definís per la constitucion dogmatica Lumen Gentium: « Segon las disposicions presas per l'autoritat qualificada, aparten als diagues d'administrar solemnament lo batèg, de conservar e de distribuir l'Eucaristia, d'assistir, al nom de la Glèisa, al maridatge e de lo benir, de portar lo viatic als morents, de donar lectura als fidèls de la Santa Escritura, d'instruire e exortar lo pòble, de presidir al cult e a la pregariá de fidèls, d'èsser ministres dels sacramentals, de presidir als rites funèbres e a la sepulta. Consacrats als oficis de caritat e d'administracion, los diagues se devon remembre l'avertiment de sant Policarp: « Èsser misericordiós, zelós, caminar segon la vertat del Senhor que se foguèt lo sevicial de totes » [3].
L'edat minim requerit pel drech canon es de vint e cinc ans per un celibatari. Pels maridats que ven diague, l'edat requerit es 35 ans (e la conferéncia dels evesques del luòc pòt enforçar aquela condicion, atal, en França, al mens detz ans de maridatge son requesits). En cas de veusatge, lo mariat diague es somés a la règla del celibat.
Lo diague, a causa qu'es clergue, es astrench a la lectura de l'ofici divin.
Ortodoxia[modificar | modificar la font]
Lo cristianisme oriental gardèt los òrdres menors: cantoral, lector, sosdiague, e diaconat coma òrdre permanent, o menant al preirat. Un òme mariat o un monge pòt èsser ordonat diague, mas un diague non mariat pòt pas mai se maridar. Los diagues participan a la vida de la comunautat parroquiala e servisson lo celebraire pendent la liturgia (ont, entre autres, legisson l'Evangèli - sens predicar) e encensan jos la man d'un prèire.
Anglicanisme[modificar | modificar la font]
L'anglicanisme dins diferentas províncias restabliguèt lo diaconat coma òrdre permanent. Un òme (e dins fòrça proviíncias, una femna) pòt èsser ordonat diague (puèi prèire). Los diagues participan a la vida de la comunautat parroquiala e concelèbran la liturgia (ont, entre autres, legisson l'Evangèli e pòdon predicar) amb un prèire. Los diagues an sovent un ministèri particular (almoinièr, etc.) dins la comunautat.
Protestantisme[modificar | modificar la font]
Las Glèisas protestantas coneisson lo ministèri de diagues, encargat de l'assisténcia als paures. Aquel ministèri se realiza o mejans d' « institucions o d'òbras protestantas », independantas de las estructuras ecclesiasticas stricto sensu, o dins l'encastre de diaconats parroquials.
Un ministèri de diacre parroquial pòt tanben se realizar a destinacion d'unas partidas de la populacion parroquiala (jovença, per exemple), a costat del ministèri pastoral mai generalista.
En França, la gestion dels bens de la Glèisa demora l'afar dels sieis organs de govèrn: assembladas generalas e consistòris.
I a tanben « diagas »,o de religiosas consacradas subretot al serici dels paures. Aquel movement de vida comunautari de femnas se desvelopèt al començament del sègle XIX al moment del Revelh crestian. I a de diagas dins la majoritat de las Glèisas protestantas. Es dins lo lutheranisme, leor berç, qu'aquelas comunautats son mai nombrosas.
Gaireben sempre, lor activitat es semblable a aquel dels òrdres de religioses apostolics plan coneguts del catolicisme. Son sovent infirmièras o ensenhaira.
Son tanben teologianas e una pastras.
Evangelisme[modificar | modificar la font]
Lo diague crestian evangelic es d'en primièr aquel que recebèt una crida de Dieu[4]. Son causits per lor fe e lors qualitats moralas. Los diagues assistisson los pastors per los activitats de la Glèisa. Aquò es possible per la gestion financièra, passant per la supervision de las òbras d'entreten, la responsabilitat de las accions umanitàrias, etc.[5]. Los diagues son mai sovent formats dins un collègi biblic.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ Code de Droit Canonique : Les ordinands (canon 1024) - Libreria Editrice Vaticana
- ↑ Lumen Gentium, n°29
- ↑ Qu’est ce que la Bible dit à propos de la forme d’un gouvernement d’église ?
- ↑ Les diacres - PasteurWeb.org


text:
Faulas dau fabulós Esòp - Adaptacion de Gui Matieu
IEO-CREO Provença - 2016 - 46 paginas - 10 èuros
ISBN : 978-2-9530712-5-2
Lo CREO-Provença presenta una adaptacion de las Faulas d'Esòp.
Quatrena de cobèrta : Amb sei fablas Esòp en Grècia durbiguèt una draia que de molons de bablejaires anavan segre e seguisson totjorn 2500 ans après. Autors deis isopets de l'Atge-Mejan e poètas mai tardiers coma La Fontaine pesquèron dins aquelei tèxts moraus que nos vènon d'un temps que lei bèstias parlavan.
Pron de trobaires de totei lei país d'òc ne faguèron e ne fan encara sei fretas. Quau se ne podriá plàncher ?
Amb aquela chausida vos prepausam d'anar pescar a la fònt que totei i son venguts beure.
*
Esòp - Considerat coma l'inventor del genre de la faula, Esòp es un escrivan de l'antiquitat. Nasquèt devèrs 620 abans Jèsus Crist.
La siá vida, o puslèu la legenda que li es associada, es coneguda mercés a l'òbra de Maximus Planudes autor bizantin que al sègle XIII dins lo libre La vida d'Esòp lo frigian ont contèt la vida del fabulista (una traduccion occitana d'aquel libre es estada publicada a la fin del sègle XIX jol títol : La bido d'Esop [ligam]).


text:
Dimècres, 18 de mai de 2016, 03h00 Lenga,Internacional,Escòla,Cultura
Patric Sauzet a l'Universitat de Lhèida
Contunhan los escambis entre las universitats de Lhèida (Catalonha) e de Tolosa-Joan Jaurés. Arunan, d’estudiants del gra d’estudis catalans e occitans de l’universitat catalana faguèron un sejorn a Tolosa per aprigondir lors coneissenças de lenga e literatura occitanas e per conéisser de près la realitat del país. Ara ven als tolosans de vesitar Lhèida.
Dempuèi diluns passat, se tenon a l’Universitat de Lhèida e en divèrses endreches de la vila d’activitats sus las lenga e la literatura occitanas. Los catalans que seguisson los estudis occitans a Lhèida an agut l’escasença d’èsser ensenhats pels professors Joan-Francés Courouau, Joèla Ginestet, Jacme Gourc e Patric Sauzet.
En mai d’aquò, se son tengudas d’activitats complementàrias coma una presentacion e una taula redonda dels trabalhs e projèctes en cors a l’entorn de l’occitan e mai la vesita de l’ostal d’edicion Pagès Editors, qu’a quatre linhas de publicacions en lenga nòstra. Podètz trobar lo programa dins lo document çai-jonch.
És molt positiu que los catalans e occitans es conegan mai, e trabalhin ensems en projectes europeus o simplament de casa nostra.


text:
Eth Ostau Comengés
Eth Ostau Comengés qu'é ua associacion creada a Barbasan, eth 25 de gèr 2003.
Objectius generaus :
Era association Eth Ostau Comengés que neishec en 2003. Qu'é composada de personas e d'arrepresentents de 11 associacions occitanas comengesas. Eth sòn but qu'é d'assegurar era defensa e era promocion dera lenga e dera cultura occitanas en Comenge. Eth Ostau Comengés que jòga atau un ròtle federator auprès deras associacions aderentas.
Missions : ajudar eras associacions aderentas
- Mutualizar eras competéncias,
- Acompanhar eras associacions enes lors projèctes, enas lors activitats…,
- Difusar eras informacions e hèr conéguer eth trebalh deras associacions,
- Centralizar eras informacions entà podé'n assegurar era coëréncia e permete'n ua difusion bèra,
- Promòver eras activitats e eras manifestacions deras associacions membras,
- Participar ara reconeishença oficiala deras lengas de França,
- Multiplicar eths contactes dab eras regions vesiás : deth Coserans ath Biarn e dera Catalonha ath Aragon.
Accions pròpas :
- Passa-Pòrts, cada an en mes de març, a Montrejau : era veirina dera cultura occitana en Comenge
(bal occitan, exposicions, projeccions, conferéncias, debats, corsa a pè e caminada, sopar comengés…);
- Organizacion de seradas occitanas enes vilatjòts deth país (teatre, cant, musica, dança, condes…);
- Enquèstas sonòras e audiovisualas enà arrélher e transméter era expression orala dera cultura gascona ;
- Trebalh en arrelacion dab d'autas associacions occitanas (Nosauts de Bigòrra, l'Ostau Bearnés…); o non (ACM Running-Club, Eco-rando);
- Edicion de libes e produccion de DVD documentaris en occitan;
- Siti internet e letra d’informacion electronica.
Eth Ostau Comengés enes sòns aderents que vos propòsan tota era annada :
- Talhèrs entà aprénguer eth occitan gascon (debutants o confirmats);
- Talhèrs de danças tradicionalas occitanas;
- Talhèrs de musica occitana;
- Un siti internet, on trobaratz totas eras informacions sus era actualitat occitana, en Comenge o en quauqu'un lòc;
- Un tepèr de produïts occitans (libes, CD, drapèus, camisets...);
- Un servici de traduccion.
E era vòsta participacion ?
Se vos voletz investir en eths projèctes e eras activitats deth Ostau Comengés, obrar entara cultura e era lenga deth país, venguetz dab nosautis !
Adesion associacion : 45 €
Maison Comuna
31210 Montrejau
Tél: 05 61 04 49 24
Email: contact@ostaucomenges.org


text:
http://www.lasetmana.fr/actus/lenga/966-actualitat-setmana-15 (Dimècres, 10 Agost 2011)
<<
Tres grandas accions serián de lançar tre la davalada de 2011. Lo primièr seriá la redaccion d’un inventari e d’una nomenclatura de las publicacions.
Calrà tanben desvolopar d’aisinas ligüisticas a l’entorn de tres axes :
- un diccionari istoric panoccitan ;
- la mesa en plaça d’un plan de desvolopament per las produccions terminologicas ;
- un diccionari contemporanèu en linha francés-occitan.
Totes deuràn èsser sus una plataforma comuna. Enfin, calrà bastir dos servicis permanents, un per la velha scientifica e un per la validacion scientifica. Per aquò far, l’estructura auriá entr’autres un conselh lingüistic d’un quinzenat de scientifics e un conselh dels usatgièrs de 10 personas al maximum per representar los « transmeteires », los utilizators e los institucionals.
Metrà en plaça un site « dens, complet e reactiu » qu’aurà foncion de portal, d’espaci de ressorsas e de plataforma collaborativa de trabalh.
>>Vous voyez, ce n'est pas si difficile.
Je vous copie-colle aussi les liens vers la présentation bilingue du nouveau site de La Setmana. La première vidéo est en français, la seconde en occitan :


text:
Pendent mantunas annadas, avèm viscut sobre l’enraiçament del còrs professoral dins lo maine de l’administracion francesa (quí a recaptat los castigs qu’an degut suportar, los professors-militants, e diplomaticament reglat al lor nivèl per poder ensenhar, quí ? I aurà pas cap cercaire del CNRS per aiçò far !), e li fasiam present sovent del còst dels corses, e mai de 20 oras d’òbras per setmana en mai dels corses classics. Es l’aplicacion enganaira de la lei Deixonne, votada a l’amagat per un nombre redusit de professors-militants e socialistas (per ajudar a l’esquèra francesa de pujar dins los vòts dels occitanistas, puèi avèm agut l’aprèp 10 de mai 1981, pietat). La lei Deixonne èra una lei de compassion lingüistica, èra daissar militants regular çò que l’Estat voliá pas tocar, e en escambi, non crear un còst per l’Estat centralista, ajudar lo parti socialiste per las eleccions, e en d’autres mots : «pas faire chier le mammouth».
Zo faguèron pendent 30 annadas, puèi arriba lo temps de la decentralizacion.
Aprèp Deixonne avèm agut lo petassatge de las règlas de l’«Éducation» dicha «Nationale», e lo grope de militants comunistas que fan lo trabalh d’illusion sul tèma, per assajar de convéncer coma los socialistas en 1981.
Los petassatges fan que malgrat los contractes mediatizats (Conselhs Regionals-Éducation dicha Nationale) per far plaser als militants socialistas e radicals, que, aital, i sabián pas una «arma contra l’Estat», car l’imatge de la lenga unica es la sola imatge que pòdon aver (doctrina republicana actuala votada en 1992 pels socialisats, quitament los que preparavan una lei per dire lo contrari).
E alara dins aquel encastre la dreita francesa en Occitània, es pietadosa ; devèm res esperar dels representants que la republica partesana nos vòl donar ?
Avèm EELV afidat al Parti Socialiste e ara tanben al nacionalista Front de Gauche , afidat donc a l’aligança nacionalista de l’esquèrra nacionalista francesa, republicana plan segur ! S’espèra çaquelà que los ecologistas en Occitània pensèssen pas sonque a las ajuda a las subvencion pels occitanistas e las associacions, mas tanben a l’emplec de la lenga occitana suls sites internet que i pòdon doman aver l’occitan, sense còst enòrme. En Bretanha son lògics, coma en Corsega, o en Alsàcia, mas en Euskadi, Occitània, Savòia, etc. S’espèra l’aplicacion de la linha sul tèma «nous sommes les seuls à être clairs sur le sujet», se vei pas mai qu’al Parti Socialiste (Nauta-Garona, per exemple) sul subjecte.
Avèm lo Mouvement Démocrate, que sembla vóler seguir lo capolièr dins la dralha que el pòrta ; imaginèm que lo cap del MoDem cambièsse e devenguèsse president, que devendrà sa directiva sul tèma ?
De cap manièra, los partits de la democracia que fR-nça pòrta a las votacions pels Occitans, es una causida politica que pòrta pas a voidar la taula, e tot cambiar en Occitània.


text:
Sanch Inhan (Erau)
Sanch Inhan (Saint-Chinian en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat en 826 : monasterium S. Aniani, del nom de S. Anianus, avesque d'Orleans, al sègle V; mas lo nom antic èra Vernodubrus, de uerna, uerneton, « vèrnhe » e dubron, dubra, « aiga, aigas », donc « lo riu dels vèrnhes » [1],[2],[3] ; lo nom, qu'èra al començament lo del riu que passa a Sanch Inhan, es estat gardat pel meteis riu, Vernazobres (nom francés). Lo nom modèrne s'explica per la palatalizacion del producte de -nct- (*Sanct'Aniano > *Saintanian- > *Sanchanian- = *Sanch Anhan-) e per una dissimilacion : *Sanch Anhan > Sanch Inhan (cf. Salinhac (Gironda) :*Salanius + -acum > Salanhac (atestat als sègles XIII e XIV) > Salinhac [4]).
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1921, Babau e Boldors ven una comuna indépendenta, a partir del territòri de Sanch Inhan [5].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanch Inhan; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 583
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 288
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 314 e 151
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 340
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30870


text:
VENDREDI 22 JUIN
Esplanade Jean Moulin (rue Léon Blum)
17h
Animacions jòcs e tradicions dans la cour de l'école maternelle "La Calendrette"
19h
Inauguracion de la fresca du préau créée et réalisée pels la cola dels escolans
19h30
Apéro repas (Réservation 06 87 88 68 51)
animé par Le Chevalet de Cournonterral
21h30
Passa carrièra avec spectacle de rue "Temporada de Sant Joan" du Théâtre des Origines
22h
Fuòc de la Sant Joan musical
SAMEDI 23 JUIN
Place Pierre Viala
19h30
Apéro brasucade et Récital de Philippe Carcasses "Corne d’Aur’Oc" (textes de Brassens traduit en occitan)
21/23h
Soirée festive avec Marcelle Coulazou
Contact : 06 87 88 68 51
Site internet
Page Facebook


text:
Lo Campus es una revista universitària, aquela de l’universitat de Lleida/Lhèida. Me soi pausat la question perqué m’es estat mandat la revista, puèi … Ai trapat utile de veire l’emplec de l’article LO, enluòc de EL dins lo catalan normalizat. I a segur rasons lingüisticas que son estadas pesadas. L’unitat lingüistica occitano-catalana passa pel LO ?
Alara coma ai lo sens de l’umor (autanplan que los lingüistas de Lhèida), ai adaptat una promocion per la revista, per aguer un interès comercial, de donar enveja de legir (aquò fauta dins lo mitan universitari, benlèu mai aquí que de l’autre bòrd d’Occitània).
Puèi en picar sobre la pagina indicada, perqué al delai de l’abséncia d’aguisatge marqueting, ai una curiositat al cap…
«Er Estudiants es la patida aranesa de la revista […]». Tè ?!? Qu’es aquò ?
Es dins lo numèro d’agost e setembre… I podètz anar es de bon legir ambe una presentacion modèrna de la revista. En 50 questions se podrà «díder entà conéisher» melhor Josep Sans Socasaus, «navèth Responsable de la Politica Lingüistica deth Conselh Generau d’Aran».
Es redigda dins un occitan d’Aran, un occitan de la Gasconha aranesa, en aranés donc.
Tot fot lo campus, mas cal aver un gran de curiositat per legir las revistas universitàrias.


text:
Esperit de la Terro
S'ère vengu dóu tèms que li raço pacano
Batien touto la terro en butant si troupèu
E que, rèn qu'emé si bastoun e si mantèu,
Eron mestresso dis auturo e de la plano ;
Se lis estello o la sentido dóu bestiau
M'aguèsson, un bèu jour, adu dins lis engano,
Aqui, auriéu planta moun tibanèu de lano
E tra sus lou sablas la pèiro dóu fougau.
E libre, apassiouna pèr la mar e lis astre,
Amourous de la gardo e mèstre di saline,
En menant moun asé, lou bastoun à la man,
Auriéu viscu cènt an coume vivien li pastre.
*+*
S'ère vengu dóu tèms que, pèr èstre quaucun,
N'i avié proun d'èstre un ome e d'ama soun terraire,
Me sariéu fa basti, liuen de tout, pèr li Fraire,
Un grand castèu de pèiro en rivo di palun.
Lou matin, en vesènt lusi la mar poumpouso,
Auriéu durbi ma porto au boufe dóu vènt-larg,
De- èspre, la voues di troubaire e di jougla
M'aurié canta lou bèu mé li causo amourouso.
Troubaire e cavalié, mai libre Prouvènçau,
Afeciouna pèr lou bèn-dire e la bouvino,
Toustèms auriéu mescla dins moun amo latino
Li pouèmo di pastre e di libre gregau.
*+*
Mai siéu vengu d'un tèms que se respèton gaire
La liberta di pastre e li trobo di vièi;
Sèmpre gibla sout la jougato de la lèi,
Li jouvènt an quita la jargo ené l'aiaire.
Amo de nòsti vièi enclauso dins sis os,
Esperit de la terro ounte dormon li raço,
Pèr nous autre, t'a mai bandi foro dóu cros
La forço dóu soulèu e la voues de l'aurasso.
Vaqui perqué dins lou reiaume de la sau,
Vira de-vers la mar espère ta vengudo,
Pèr te mies apara, pèr te presta d'ajudo,
Me siéu fa gardo-bèstio e cante prouvençau.
*+*+*+*
Aubo d'Estiéu
A la primo-aubo, estènt vengu pèr arramba,
En batènt lou païs au pas de si mounturo,
Li gardian an mena li bèstio sus l'auturo,
E tènon, bon matin, li biòu acoussouna.
Un trìo, en espinchant, quiha dre sus sa sello,
Lou capèu sus lis iue, pèr s'apara dóu jour,
Que la som i'enlourdis encaro li parpello,
Aquelo aubo d'estiéu, roujo coume uno errour.
Lou baile, soucitous, crido lis ome e reno
En mantenènt 'm'un cop de manche lou simbèu
Dóu pelot que ié fai mena dins lis areno,
En Arle, pèr mouri, si ternen li plus bèu.
E li bèstio, au mitan dóu salanc que s'abraso,
Regardon li gardian, mèstre dóu revoulun,
Buta li biòu, marca d'avanço pèr l'espaso,
En fasènt regiscla l'aigo de la palun.


text:
Argut
Argut[1],[2],[3] ( Argut-Dessous en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens eth departament dera Hauta Garona e era region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat que postula ua rasic arg- o un ligam damb Arguenòs, deth nom latin de persona Arguenna, Argynnus, lo tot damb plan de dobtes; per eth, eth nom que demòra escur [4]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb era comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 27


text:
Escritura maia
L'escritura maia, o ieroglifs maias, èra lo sistèma d'escritura de la civilizacion maia en Mesoamerica. A l'ora d'ara lo sol sistèma d'escritura mesoamerican que foguèt deschifrat substancialament, que las primièras inscripcions maias identificadas foguèron datadas del sègle III abC trapadas a San Bartolo, Guatemala[1][2]. L'escritura foguèt en usatge entrò pauc après l'arribada dels conquistadors al sègle XVI (e quitament pus tard en d'airals isolats coma Tayasal).
L'escritura maia fa servir de logogramas associats a un ensemble de glifs sillabics, quicòm de similar dins la foncion a l'escritura japonesa modèrna. L'escritura maia foguèt nomenada "ieroglifica" pels ancians exploradors europèus dels sègles XVIII e XIX, que sens la comprendre trobèron qu'aviá una cèrta similitud dins son aparéncia amb los ieroglifs egipcians, amb los quals l'escritura maia ten pas de relacion.
Estructura[modificar | modificar la font]
L'escritura maia consistís en un ensemble relativament elaborat de glifs, que foguèron laboriosament pintats sus de ceramicas, parets o codèx de papièr, ciselats dins la fusta o la pèira, o motlat dins l'estuc. Los glifs ciselats o motlats èran pintats, mas las pintadas subrevisquèron rarament. Aperaquí 90% de l'escritura maia pòt ara èsser legida amb de gras de certesa divèrses, mas pron per balhar una compreneson de son estructura.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ K. Kris Hirst, « Maya Writing Got Early Start », Science,
- ↑ Modèl:Cite news


text:
Tomata
Solanum lycopersicum
Exterior e interior d'una tomata
La tomata o lo tomati o la poma d'amor es lo fruch de la tomatièra (Solanum lycopersicum), planta de la familha Solanaceae.
Aquesta planta a son origina dins la zòna compresa entre lo nòrd de Chile, Peró e Eqüator. Es en Mexic que la cultivèron pel primièr còp ben abans l'arribada dels conquistadors espanhòls. La tomata es venguda un element indefugible de la gastronomia dins nombroses païses, e particularament dins lo bacin mediterranèu .
La planta es cultivada en plen camp o al recès dins gaireben totas las latituds, sus una superfícia d'aperaquí tres milions d'ectaras. La tomata donèt luòc al desvolopament d'una importanta industria de transformacion, per la producion de concentrat, de sauça tomata, especialament de « ketchup » , de chuc e de consèrvas.
L'espècia compta qualques varietats botanicas, coma la « tomate-cerièra » e plusors milièrs de variétats cultivadas (cultivars).
De granda importància economica, es l'objècte de nombrosas recercas scientificas. Es considerada coma una planta modèla en genetica. Donèt naissença a la primièra varietat geneticament transformada autorizada a la consomacion e venduda d'un biais efemèr als Estats Units dins los ans 1990.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom de son fruch es derivat d'un mot de la lenga nahuatl o astèca. Se supausa que las primièras tomatas qu'arribèron en Euròpa èran jaunas, çò qu'explicariá son nom en italian (pomodoro es a dire poma d'aur), que vendriá puèi la forma orientala occitana poma d'amor.


text:
mercredi, 02 mai 2018
FORUM CIUTADAN OCCITAN LO 22 DE SETEMBRE A TOLOSA .
Lo forum ciutadan occitan pausarà sas valisas a Tolosa lo 22 de setembre 2018. Mas quinas seràn las tematicas ongan ? Començam d’i veser mai clar ! Lo comitat de pilotage que recampa de jornalistas anoncia una « Dintrada » plan diferenta de l’an passat ambe lo matin un estat dels luòcs d’Occitània region per region. La tòca es de tornar trapar la dimension « pan-occitana », de metre en evidéncia çò que marcha, e çò qu'avança pas. Per cada region, de personalitats faràn un bilanç que cobrirà totas las tematicas que pertòcan los ciutadans occitanistas : ensenhament de la lenga, medias, cultura, democracia. En mai, un convidat europèu pausarà son agach sus la situacion nòstra en comparason ambe çò que se passa dins son país e pertot en Euròpa. Un debat seguirà aquelas presentacions per completar o precisar las causas. Aurem aital en fin de matinada un panoramà pro complet de l’espandi occitan, de sas fòrças e de sas flaquesas.
L’aprep-dinnada promet d’esser mai ofensiva ambe dos grands talhiers que se debanaràn en parallèl. Los participants deuràn causir entre los dos questionaments prepausats : « Una granda manif ? » o « Una novèla organisacion politica ? ». Fectivament, 50 ans aprep mai de 68, l’ora es venguda de se bolegar ! De personalitats seràn convidadas per s’esprimir sus cada problematica, e d’activitats en pichons gropes seràn prepausadas…
Per clavar la jornada, una plenièra permetrà de far un bilanç de cada talhier, e serà seguida d’un escambi… que se perlongarà de segur a l’aperitiu !
Brunò Cecillon, Uc Jourde, Esther Mimart-Rangel, Gisèla Naconaski, pel Comitat de pilotage.
17:22 Publié dans Actions, Actualités, Blog, Bons plans, Coup de coeur/Coup de griffe, Débat/Forum, Economie, La Lettre de Pais Nostre, Loisirs/Culture, Politique, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook


text:
Era prumèra edicion deth projècte Sud’eau comencèc en abriu de 2009 e es sòns trabalhs se desvolopèren ath long de dus ans.
Es sies sòcis membres deth prumèr Sud’eau amièren entà dauant un trabalh fructífer en matèria de politiques de gestion eficenta des recorsi idrics e era preservacion des espacis fluviaus enes regions der ambit SUDOE, creant un trabalh base que se vò capitalizar en eth SUD’EAU 2.
Toti es trabalhs e conclusions dera prumèra version de Sud’eau 1 se pòden consultar en següent link.


text:
Era conselhèra de Torisme deth Conselh Generau d’Aran, Anna Díaz acompanhada des representants de Baqueira Beret participen aguesti dies ena Hèira Salon Destinations Nature deth 16 ath 19 de març en París Expo Porte de Versailles.
Aguest Salon qu’ei dedicat as espòrts ar aire liure e vacances ena natura, ei eth punt d’amassada des amants dera natura e es viatges singulars. Es visitants poderàn descorbir es idèes e conselhs sus senderisme, sendèrs, marcha nordica, passejades a shivau, rotes en biciclèta, tot çò qu’aufrís era Val d’Aran en sason de primauera e ostiu.
Eth Salon qu’arribe enguan ara 33au edicion, preve era assisténcia de mès de 70.000 visitants.
Era participacion de Torisme Val d’Aran e Baqueira Beret en Salon de París, arrespon ara volontat de dar a conéisher era complèta aufèrta de torisme de montanha e d’espòrts ar aire liure dera Val d’Aran.
Anna Díaz, arrebrembèc que “Damb era implantacion deth Sistèma de Torisme Responsable e er aqueriment deth certificat Biosphere, era Val d’Aran auance cap a un nau modèl de desvolopament toristic basat enes principis dera sostenibilitat, era diuersitat culturau e era responsabilitat sociau, era quau causa contribuís ath hèt qu’era Val d’Aran sigue ua destinacion toristica basada en respècte dera sua cultura, eth miei ambient e era responsabilitat”
Díaz a hijut “era Val d’Aran, ei ua destinacion toristica competitiva qu’aufrís servicis de qualitat a quinsevolh perfil de viatgèr”.


text:
La votz dau Grand Rore...
La votz dau Grand Rore...
Dins un temps, èri lo mai vielh aubre de Ròcbaron, mai un jorn, leis òmes abramats de « progrès » e de « modernitat », an decidats de m'abatre.
L'escola maternala dau vilatge porta mon nom e mei racinas son totjorn aicí dins la tèrra que ma vist nàisser...e morir.
Lo monde es poplat de legendas...Quand bofa lo vent, podres auvir mon cant.
Ti contarà l'istoria d'aquesta tèrra d'Òc qu'a façonada lo paísatge e leis òmes.
Ti contarà lo paratge e la convivència encuei disparegut.
Lo temps a cambiat, es la vida.
Un temps vendrà onte leis òmes faran la patz amé la natura e dau betum renaissarà l'esperança e l'amor de la tèrra.
Aquest cant es un imne de libertat e de resisténcia...
Lo cant dau grand rore
- Membre
- Messages : 1
Date d'inscription : 12/03/2010
Age : 107
Localisation : Ròcbaron
-
Re: La votz dau Grand Rore...
oc83
- Membre
- Messages : 65
Date d'inscription : 02/07/2009
Age : 59
Localisation : Tolon
-


text:
623
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 623 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Avars[modificar | modificar la font]
En causa de sei dificultats militaras en Egipte e en Mar Egèa, lei Bizantins èran lèsts a negociar ambé leis Avars. Lei nomadas aprofichèron aquela situacion per organizar la captura de l'emperaire Heraclius (610-641). Dins aquò, lei Bizantins foguèron prevenguts e lo projècte mau capitèt.
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Mar Egèa, lei Bizantins contunièron d'enregistrar de desfachas còntra lei Sassanidas qu'èran an avançar dins leis illas per preparar una ataca dirècta còntra Constantinòble. La menaça d'una ataca comuna deis Avars e dei Pèrsas entraïnèt la dubertura de negociacions entre Bizantins e Avars. Pasmens, la respònsa positiva dau khagan avar èra una leca destinada a capturar l'emperaire. Aqueu projècte mau foncionèt mai la situacion militara bizantina demorava critica.
Asia[modificar | modificar la font]
Peninsula Aràbia[modificar | modificar la font]
Un an après sa fugida, Maomet capitèt d'unificar lei sieus partisans, plusors tribús nomadas e leis abitants de Medina. Un document, dich « Constitucion de Medina », definiguèt lei drechs e lei devers d'aquelei grops e permetèt de donar una premiera basa de lèis estructurant l'Umma. En parallèl, contunièt de definir la religion qu'èra a crear gràcias a l'adopcion de rites monoteïstas (sustot jusieus) e au desvolopament de trachs pròpris coma la preguiera en direccion de La Mèca e non plus de Jerusalèm. Aquela vila foguèt ansin revendicada coma santuari sacrat (→ 624).
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la preparicion de l'ataca còntra Constantinòble. Per aquò, lei Sassanidas ocupèron plusors illas de la Mar Egèa. S'alièron tanben ambé leis Avars per atacar la capitala bizantina e sei forticiacions a partir dei dos costats de l'Estrech.


text:
Règne (biologia)
Un règne[1] es una categoria de classificacion dels organismes vius.
La classificacion en dos grops (vegetal / animal) a evoluit per arribar a la constitucion dels cinc règnes del viu.
D'aprèp la classificacion en 5 règnes, al cors de l'evolucion cellulara dels organismes s'es producha una copadura fondamentala que distinguís lo grop dels eucariòtas e lo dels procariòtas.
Los procariòtas son unicellulars, e lor material genetic es pas entampat dins un nuclèu. An d'enzims localizats dins la paret cellulara e se multiplican per scissiparitat. Constituisson lo primièr règne.
Totes los autres organismes son apelats eucariòtas. Lor material genetic es entampat dins un nuclèu ; an d'organitas cellularas, la multiplicacion cellulara a luòc per mitòsi, e presentan sovent una reproduccion de tipe sexuada.
Los eucariòtas pòdon èstre unicellulars o pluricellulars. Los eucariòtas unicellulars son apelats de protistas e constituisson lo segond règne.
Enfin, los eucariòtas pluricellulars son devesits en 3 règnes, los campairòls, los metafitas (vegetals clorofillians) e los metazoaris (animals pluricellulars).
En biologia, la classificacion scientifica tradicionala es tala que cinc règnes devesisson lo monde vivent :
- los procariòtas (bactèris e arqueobactèris)
- los protistas (eucariòtas unicellulars)
- los campairòls (eucariòtas multicellulars)
- los vegetals (eucariòtas multicellulars)
- los animals (eucariòtas multicellulars)
Vejatz règnes del viu per una discussion de las modificacions portadas a aquesta classificacion tradicionala
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dins la nòrma classica de l'occitan, la gramatica d'Alibèrt preconiza de preferéncia la forma règne (p. 469). D'autras formas documentadas son regne, rèine, reine, règne.


text:
Eth Conselh Generau a aprovat aué es sòns pressupòsti entà 2010, en tot arténher ua chifra rècord de 35 milions d’èuros, plan nauta se tenguem en compde eth contèxte de crisi economica e financèra en qué viuen fòrça administracions publiques. Aguesta hita demòstre era bona gestion deth govèrn deth sindic Francés Boya, qu’enguan, sense eth besonh de hons ne ajudes extraordinaris de d’autes administracions, poirà invertir mès de 6 milions d’èuros en òbra publica tà reactivar era economia e eth trabalh deth país.
Coma a assegurat eth conselhèr deth PRAG, José Antonio Bruna, aguesti pressupòsti son es « mès ambiciosi e es mielhors finançadi qu’a presentat eth Conselh enes darrèri ans ». Totun, era presentacion des compdes deth govèrn de toti ei un pas mès ena expansion deth nòste autogovèrn entà possar un aute modèl de creishement a favor deth benèster des persones. Coma? Damb es pès en tèrra, mès damb es ganes sufisentes entà seguir trabalhant laguens des possibilitats d’ua institucion coma eth Conselh.
Er Executiu aranés ven de realizar ua ingent òbra de govèrn que, en matèria de politica sociau, infraestructures, educacion, eca, contrastarà coma era net e eth dia damb es anteriors govèrns convergents. Deishatz-me remercar tanben qu’açò da compde der èxit dera negociacion politica e dera preséncia des representants aranesi ena politica catalana, en Parlament concrètament, entà deféner es nòsti interèssi e es nòstes illusions coma pòble… ne mielhor ne pijor, mès diferent, en tot cas.


text:
Giuseppe Mazzini
Giuseppe Mazzini (naissut en 1805 à Gènoa e mòrt en 1872 a Pisa), revolucionari e patriòta italian, republican fervorós e combatent per la realizacion de l’unitat italiana.
Es lo tresen enfant d’un professor de medecina a l’Universitat de Gènoa, de tendéncia republicana e d’una patriòta fòrça cresenta. En 1820, intra a l’Universitat e causís la medecina avans que de se dedicar au drech. En 1826, escriu son premier assai literari, « Dell’amor patrio di Dante » publicat l’an d’après.
Après d’estudis de drech e una licéncia de filosofia en 1827, acomença d’afiermar, en còntra dau poder en plaça, que « la patria d’un italian non es Roma, Florença o Milan, mai Itàlia tot entiera, e aderís a la Carbonaria, associacion secrèta amb objectius politics, per afortir seis idèias e metre en plaça un plan d’accion.
Foguèt perseguit per la polícia piemontesa per seis idèias e activitats. Aquò li vauguèt d’èstre engabiolat a Savona
En 1831, refugiat a Marselha, pròche la nombrosa comunautat italiana de la vila granda de Provença, fonda lo movement « Itàlia Joina » (Giovine Italia), derivat de la Carbonaria e inspirat per lo socialisme, que sa devisa es « Dieu e lo pòble », e que sa basa politica es l’union dei diferents reiaumes d’Itàlia e una republica democratica. Pensa tanben Mazzini qu’Itàlia deu prene la tèsta dau movement de regeneracion d’Euròpa, qu’èra d’aquelei temps e per la part màger, sota la dominacion de sobeirans fòrça autoritaris.
Es fòrabandit per leis autoritats de Piemont per totjorn, perseguit tanben per la polícia francesa de Loís Felipe. Lo fracàs d’un assai d’invasion de Savòia li vau la condamnacion a mòrt per contumàcia per Piemont. En 1834, se refugia en Soïssa onte fonda lo movement « Euròpa Joina » (Giovine Europa) qu’aviá per tòca d’agropar lei divèrs movements nacionaus europèus (irlandés, grècs, polonés, etc...)
En 1837, se cala a Londres d’onte demanda au Papa Piu IX de se metre a la tèsta d’un movement per l’unitat d’Itàlia. En 1835, publiquèt « Fe e avenidor » e en 1837, « Devers de l’Òme ». Suscita de movements revolucionaris a Bolonha e a Imola en 1842, a Cosenza en 1844, a Rimini en 1845. Seràn totei de fracàs. Ambé lei revolucions de 1848, tòrna en Itàlia. Defende Nàpols còntra leis austrians venguts tornar establir lo rei destronat, puei passa en Toscana e fin finala a Roma onte ven, en febrier de 1849, un dei dirigeires de la nòva republica romana. N’es fòrabandit per lei francés venguts tornar establir sus lo tròne lo Papa Piu IX. Tòrna puei a Londres. Assaja sensa succès de soslevar Màntoa (1852), Milan (1853), Gènoa e Ligorna (1857).
Mazzini condamna l’aligança entre França e Piemont en 1858 e la cession de Savòia e de la Comtat de Niça a França en 1860. Elegit deputat de Messina en 1865, pòu pas tenir sèti que son eleccion es estada invalidada. En 1868, assaja de fondar una aligança republicana universala. En 1870, desbarca en Sicília afin de fondar la republica italiana (dau temps que lo rei Victor-Emmanuel II ven d’acabar l’unificacion d’Itàlia). Arrestat, es mes en càrcer a Gaèta puei amnistiat. Se deu exiliar en Soïssa. En 1872, es sota un faus nom que rejonhe Itàlia per i anar morir a Pisa.


text:
Pòr nuclear
Un pòr cellular qu'ei ua mena de trauc qui horada l'envolopa nucleara (constituida d'ua dobla membrana lipidica) en tot perméter e regular los escambis enter lo nuclèu e lo citoplasma de la cellula eucariòta.
Lo nombre de pòrs que varia en foncion de l'activitat de transcripcion de la cellula; qu'ei ua estructura dinamica qui pòt aparéisher e desaparéisher en foncion de quants be'n hasquin òp. En mejana, un nuclèu de vertebrat que'n pòt osténder de cap aus 2000.
Las proteïnas qui'u compausan que son aperadas nucleoporinas. 8 proteïnas que forman ua corona qui entorneja lo pòr a l'exterior (de cap au citoplasma) e 8 autas qui hèn çò medish de cap au dehens deu nuclèu. Las 8 proteïnas externas (citoplasmicas) que's perlongan dab menas de "hius". Au dehens, la corona de 8 proteïnas viradas de cap au dehens deu nuclèus que forman ua mena de tistèth.
Lo complèxe qu'a un diamètre de 120 nm mentre qui lo horat b'ei pas sonque de 50 nm ; la soa massa qu'ei de 125 000 000 Da. Qu'ei format dab ua cinquantea de proteïnas diferentas.
Cada pòr nuclear que deisha passar las moleculas solublas dens l'aiga d'ua massa inferiora aus 50 dalton ; aquò qu'incluseish los ARN, certes lipids, los ribosòmas (qui, constituits d'ARNr e de proteïnas, be's pòden formar dens lo nuclèu quan los ARNr formats e rescontran las proteïnas deus futur ribosomas qui traucan los pòrs nuclears) e un gran nombre de proteïnas qui jògan un ròtle dens l'activitat deu nuclèu (com, per exemple, l'ADN polimerasa - estant, era tanben, un complèxe proteïc - , l'ARN polimerasa eca).
Un pòr que pòt perméter haut o baish 1000 passatges (aperats translocacions) per segonda e per pòr.
Quauques moleculas de mei gran endom que traucan los pòrs dab l'ajuda de proteïnas aperadas importinas qui's hèn reconéishen dab lo lor signau.


text:
Aphanius d'Espanha
L'Aphanius d'Espanha es un peis carnivòr que se noirís en particular de larvas de moissals (s'utiliza per aquesta rason dins la lucha contra le paludisme) e frequenta las aigas doças e saumastras. Se tròba dins lo Nòrd-Oèst d'Argeria e mai en Espanha meridionala e orientala.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : espècia Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (en) (+ traduccion (fr)) (+ noms vernaculars 1 & 2)
- Referéncia ITIS : Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (fr) (+ version anglesa (en))


text:
Wikipèdia:Ligams extèrnes
Los ligams extèrnes son d'iperligams que menan vèrs d'autres sites Web que Wikipèdia. Dins los articles de Wikipèdia se ne pòt trobar a dos endreches diferents: dins la lista de las fonts e dins la rubrica Vejatz tanben.
Somari
- 1 Pels lectors
- 2 Politica d'usatge dels ligams extèrnes
- 3 Guida tecnica dels ligams extèrnes
- 4 Exemples
- 5 Voir tanben
Pels lectors[modificar la font]
Cal plan far la diferéncia entre las paginas extèrnas e los articles de Wikipèdia. Particularament suls punts seguents:
- las paginas extèrnas respèctan pas forçadament la neutralitat de punt de vista de mesa sus l'enciclopèdia Wikipèdia. Vos es doncas recomandat de legir aquestas paginas amb un agach d'aitant mai critic;
- las donadas que se tròban sus aquestas paginas son pas forçadament liuras de drech (o son pas la màger part del temps). En cas de dobte, es imperatiu de demandar l'autorizacion a l'autor del site per una represa del contengut dins l'article de Wikipèdia, o defugir de far de ligams vèrs de sites dels contenguts illicits.
Politica d'usatge dels ligams extèrnes[modificar la font]
La rubrica Vejatz tanben[modificar la font]
Se tròba generalament en fin d'article una rubrica Vejatz tanben ofrissent als lectors la possibilitat d'apregondir lo subjècte per mejan d'articles connèxes mas tanben de ligams vèrs de sites extèrnes.
S'aquestes ligams extèrnes pòdon ofrir una vertadièra maivalença al lector, pausan çaquelà un cèrt nombre de problèmas e la vocacion de Wikipèdia es pas de venir un annuari de ligams.
- los ligams extèrnes son dins lo cas de venir perimits o obsolèts, quitament mòrts.
- la qualitat dels sites ligats se pòt verificar simplament :
- cèrtas personas ligan de sites ininteressants unicament per melhorar lor classament dins los motors de recèrca (aquò servís çaquelà pas a res, car los ligams extèrnes ajustats a las paginas son provesits d'un atribut desactivant lor seguit pels robòts d'indexacion dels motors de recèrca : contribuiràn doncas pas a melhorar lor classament) ;
- d'autras personnes plaçan de ligams vèrs d'articles mai o mens dobertament orientats que pòdon difusar una informacion biasada sens o senhalar clarament, detectar aqueste biais necessitariá alara una analisi en pregondor de la politica editoriala del sit.
A que servisson los ligams extèrnes ?[modificar la font]
Mentre que Wikipèdia aja per tòca de venir exaustiva, aquestes ligams extèrnes pòdon :
- Balhar accès a de donadas non liuras de drech (doncas que se pòdon pas inclure dins Wikipèdia), mas que son liuras d'accès. Per exemple, una galariá virtuala de tablèus .
- Prepausar de punts de vista alternatius, o de complements d'informacion que figuran pas encara dins l'enciclopèdia.
- Aportar d'informacions mesas a jorn regularament (per exemple, un sit d'informacion especializat) o de coneissenças que son pas enciclopedicas.
Un site extèrne deu aportar d'informacions originalas a respièch del contengut de Wikipèdia. Un ligam que se podiá justificar quand l'article èra un esbòs pòt se far inutil quand l'article se desvolopa. Quitament, un article novèl de Wikipèdia pòt desvolopar la tematica d'un ligam extèrne. Doncas, cal pas esitar a suprimir los ligams extèrnes perimits.
Limitar lo nombre de ligams extèrnes[modificar la font]
Se conselha de limitar lo nombre de ligams extèrnes per article en conservant pas que los sites aportant un complement significatiu a l'article e en defugissent los sites comercials o comportant de publicitat.
Ligam vèrs DMOZ[modificar la font]
Existís un projècte comunautari d'annuari de ligams nomenat dmoz que sa tòca es de listar los sites per categorias. Podètz ligar una categoria d'aqueste repertòri en utilizant los modèls {{dmoz|nom de la categoria|url de la categoria}} o {{ODP|repertòri de la categoria|nom de la categoria}}.
Per exemple :
{{dmoz|Actualitat|http://dmoz.org/World/Occitan/Actualitat}} permet d'obténer : La categoria Actualitat de l'annuari dmoz.
e {{ODP|/World/Occitan/Actualitat|Actualitat}} permet d'obténer :
- La categoria Actualitat de l'annuari dmoz.
Notatz l'inversion dels paramètres dins los 2 modèls.
Important : las categorias occitanas de Dmoz se tròban a l'adreça http://dmoz.org/World/Occitan/. Fagatz pas de ligam vèrs lo sit dmoz.fr qu'es una societat comerciala reprenent las donadas de l'annuari e i ajustant de publicitats; l'ideal es d'utilizar lo modèl ODP per s'afranquir d'aquesta possibla error.
- Vejatz tanben
Far de bons ligams extèrnes[modificar la font]
Citar una font[modificar la font]
Abus[modificar la font]
Guida tecnica dels ligams extèrnes[modificar la font]
Accessibilité[modificar la font]
Exemples[modificar la font]
Localitats
Dins lo cas d'una localitat, on pourrait trouver des ligams vèrs lo sit de la mairie, éventuellement celui de l'office del tourisme. En revanche, la présence d'un ligam vèrs lo sit d'una association locale, se importante qu'elle soit e se louables que soient les buts qu'elle poursuit, ne semble pas justifiée. Se la ville dispose d'una université, lo sit de l'université peut être mentionné dins l'article portant sur l'université, e non dins l'article concernant la ville. Les ligams vèrs des paginas personnelles, des albums photos, des blogs, des forums "citoyens", etc. sauf exception, ne son pas pertinents.
Sport
Dins lo cas d'un club sportif, lo sit officiel del club, e éventuellement celui des associations de supporters reconnues per lo club, peuvent être bienvenus. Inutile en revanche de lier lo dernier article de presse paru critiquant l'attitude de tel o tel joueur o dirigeant (se l'affaire est assez importante per faire l'objet d'un paragraphe rédigé, utilisez plutôt les notes e références, ce qui permettra de lier l'article de manière plus discrète), lo blog d'un fan del club, un forum se proposant de réunir les supporters del club... Rappelez-vous que les ligams extèrnes de Wikipèdia n'interviennent pas dins lo pagerank d'un sit suls motors de recèrca.
Personalitats
Se la dite personalitat a un sit officiel, celui-ci peut tout à fait figurer dins les ligams extèrnes. Una personalitat politique qui tient un blog, un artiste qui présente son œuvre sur un sit complet e intéressant, ce genre de choses peut représenter un réel enrichissement. En revanche, on évitera les sites parodiques, les blogs critiques de l'action de telle personalitat politique régionale, les sites de fans : Wikipèdia n'est pas destinée à favoriser la mise en relation des personnes partageant una même passion, cela peut arriver, cela arrive, tant mieux, mas ce n'est pas un but en soi.
Voir tanben[modificar la font]
- La sintaxi per crear de ligams extèrnes.
- La categoria Modèl creant un ligam extèrne.


text:
Montanhas sus montanhas, montanhas de seson
Que g'alhè ua bergèra qui brilhava com lo so
Era n'ei saludada per dus pastors biarnés
E mèma cortisada per Noguès de Cautarès
Travarsa'ra montanha seguint son aimador
Que jessa los de casa en gran desolacion
Diràn que m'an panada, i aquò n'ei qu'un abùs
Adishatz los de casa vosautis no'm veiratz plus
Sus l'erba l’a paussada à l'ompra d'un nivèrn
E que'u ne hè la promessa de non la quitar jamès
Era pastora estonada d'enténer lo pastor
Je'u n’e tota rusada se no'vs trufaritz de jo
Fermer


text:
Manhattan
Manhattan es un dels 5 boroughs de la vila de Nòva York dins l'estat de Nòva York, Estats Units d'America. Ocupa la màger part de l'illa del meteis nom, d'una superfícia de 58,8 km2, enrodada pel riu Hudson a l'oèst, l'East River a l'èst, l'Upper New York Bay al sud, e l'Harlem River al nòrd. En 2012, sa populacion èra de 1 619 090 habitants[1], e sa densitat es fòrça superiora a la de tot autre comtat dels Estats Units.
Manhattan es la part pus rica de la vila de Nòva York, çò que ne fa lo luòc pus toristic de Big Apple, mondialament famós per sos gratacèls e son activitat trepidanta. Manhattan es tanben lo còr economic e financièr de la vila, bastit a l'entorn de Wall Street que aculhís lo New York Stock Exchange, e Midtown que compta mantun sètges socials d'entrepresas coma la Time Warner, Bloomberg LP o encara MetLife. Es tanben lo centre cultural de Nòva York, amb sos musèus coma lo Metropolitan Museum of Art, l'American Museum of Natural History, e lo MoMa. La màger part dels gratacèls pus coneguts son situats per aqueste quartièr, amb per exemple l'Empire State Building, lo Chrysler Building, lo GE Building e lo One World Trade Center, que remplaça lo World Trade Center que foguèt destruit per los atempats del 11 de setembre de 2001.
Sens que s'agisca de divisions administrativas en se los quartièrs màgers de Manhattan son, del sud al nòrd:
- Lower Manhattan, amb (Downtown, the Village, Tribeca, China town, Little Italy)
- Midtown
- l'Upper Manhattan, partejat per Central Park, entre l'Upper West Side e l'Upper East Side.
Bastida mai que mai sus un plan ortogonal, las vias son totas numerotadas e son nomenadas "avengudas" (anglés, avenues) per las que van del nòrd al sud de l'illa, e "carrièras" (anglés, streets) las que van de l'oèst a l'èst. Çaquelà d'unas carrièras mai vièlhas del Lower Manhattan pòrtan de noms.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Ofici de recensament dels Estats Units, « New York - Place and County Subdivision », données de 2000


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 8 de setembre de 2013
La videoneta dab Henri Darteyre
Lo praube Henri Darteyre qu'èra un gemèr retirat a Sent Lobert, deu costat de Lengon. Que's morí en 2012, a l'atge de ueitanta-nau ans. Com ac digó eth medish hens aquera video, lo son prumèr contacte dab lo francés qu'estó a l'escòla. No'n sabèva pas nat mot abans. Que l'agradava de cantar, en gascon com en francés.
Henri Darteyre (Sent Lobert) cantas gasconas per garrocs
S'encontratz problèmas tà espiar la video qu' amuishi amont, que la podetz véder dirèitament e mei aisidament suu site de dailymotion en clicant aciu.
5 comentaris:
-
-
Qu'a ua votz de las suberbèras e un sens deu ritme… «empecaple» ! Mercés per aqueth bròi present !
Joan-Ives G.
- 8 de setembre de 2013 a les 22:09
- 優次 (Yuji) ha dit...
-
Desencusa! Que'm sò enganhat ara ora d'esfaçar eth comentari qu'avia ua deca... Que volia díguer: "B'a un polit accent, aguest òme!".
- 10 de setembre de 2013 a les 6:31
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Joan-Ives G: Òc, aquera videoneta de collectatge qu'ei preciosa. N'i a d'autas, particularament las de l'I.E.O. 65.
Yuji: nat problèma! E òc, qu'ei de gascon occidentau vertadèr. Gascon clar, totun.
- 12 de setembre de 2013 a les 9:04
-
-
Ah, quiò ! l'èi trobada la cadena IEO65. Avisar, qu'ei sus YouTube. Mercés per la sabença !
Joan-Ives
- 12 de setembre de 2013 a les 20:42
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Joan-Ives, quiò, sus YouTube, perdon! Un tribalh fantastic de collectatge a carga deus de l'Ostau Comengés e de l'I.E.O 65.
- 13 de setembre de 2013 a les 8:53


text:
dissabte, 22 de setembre de 2012
Malatèrra
Lo film Malatèrra es estat realizat coma un film d'espionatge epic, misteriós, policier e fantastic per lo secret que suggerís. Film negre de Felipe Carrese l'avèm descubèrt en 2003 en fuelheton sus lei ecrans de França Television. Interessant car la lenga causida es pas sacrifiada per lo cinéma e qu’afortis naturalament la narracion. Ajuda l'òbra d'art qu'es pas a son servici. Se normaliza. La nota d'intencion resquilhada dins lo DVD explica: «Una dei particularitats d'aqueste projècte originau es qu'una granda partida dei dialògs es parlada en occitan, (sota-titolat en francés). Aquesta causida pega au realisme istoric e geografic essenciau a la desmarcha narrativa e artistica dau film, l'istòria se debanant en 1916 dins un mas isolat deis Aups de Nauta Provença ». L'analisi dau generic nos permet de descubrir leis intencions artisticas dau realizator: occitanistas, (rai!) mai istoricas e finalament cinefilas qu'es en quauquei menas un omenatge au bèu cinéma popular.
Lo generic de film fa lume sus leis intencions artisticas e narrativas dau realizator. La tòca principala dau film Malaterra es de mostrar qu'un film se farga au país: la cançon dau generic Malatèrra es compausada per lo grop Massilia Sound System, grop de Marsilha que viu amé succés de seis produchs musicaus (sensa passar per París) quora Comic Strip, l’ostau de produccion ven dau terraire, de la mema vila. Lei co-productors dau film venon de Corsega (França Tres Corsega) e dau nòstre: França Tres Miegterrana. Fa pròva qu'un grand projècte audiovisuau que se decentraliza e capita.
Pasmens se lo film foncciona es que sa rigor artistica es de mesa : l'escénario es escrich a tres mans amé un apondon fòrça important. Aqueste d'Eliana Tourtet que fa la jornalista a França Tres per l'emission Vaquí e qu'es estada causida per faire parlar leis actors dins la lenga vertadiera dau canton causit.
A la volontat dau bòn parlar, vaquí lo bòn jogar. Actor principau, perque botat a la promièra plaça dau generic, Rogier Pasturèu jòga Leon Morgon. Es un grand dramartuge (escriu de peças per lo tiatre de l'Aubatròs a Carpentras) e es un bel actor conegut per son bòn saber de l'Occitan que lo parla dau breç. Son mestier dau tiatre, nautament artistic, a pas jamai demenusit son interest per la lenga. Segonda actritz presentada aicí: Lea Coulanges, professionala de l'Aubatròs que, dins la vida vidanta, jòga la máger part de sei peças en occitan e ne fa la meteira en scèna. Afogada per la lenga, perque ne viu, lo film fa sa promocion artistica. Batistina es abitada per la chata dau grand autor e occitanista Pessemesse ; ensinhada dins lo bilinguisme tre la naissença, resta una locutritz naturala de la lenga. Enfin trobam Felix, jogat per Laurens Revest, occitanista e presentator de l'emission Vaquí.
Lo film Malatèrra bota en evidéncia leis artistas de l’ombra, essenciaus a la societat nòstra, d’una qualitat remirabla, populars au país, mai soventei fes oblidats per la television franchimanda.
Dins l’escenario, la causida dei noms provençaus e ancians pegan a l'istòria de França e a un temps marcat. La religion marca lei pichons noms coma Maria-Celesta (que cargarà ben son nom dins la seguida de la narracion perque es illuminada) ò Leon Morgon (la morga estent una religiosa en occitan). Barjareou, escais dau faus sordat alemand, lo « èu » ortografiat a la francèsa en « eou » marca l'occitanitat risoliera dau pichon nom. Enfin, l'etimologia dau mòt Malatèrra anoncia ben lo malur (son leis indiças per lo film). La rasiga « Mala » (qu'òm tròba dins lei noms de luòcs de la Vau-Clusa, coma lo vilatge de « Malamòrt ») marca un nom amenaçat per lo malur e la fin fatala e tragica.
Se la produccion demòra locala siam pas dins un film regionalista a la nostalgia aisida. Non, lo temps passat se remarca per lei fotografias jaunas que sotalinhan una nostalgia istorica. D’efiech, òm remarca per la foto colorizada a l'anciana, dins de tonalitats « sepia », un imatge de carta postala d'una Provença d'un còp èra mai que cabussa jamai dins lo folclòr mercés una set de realisme vouguda per lo realizator: lo faudau, lei raubas lòngas, lo chinhon dei femnas, l'ostau de pèiras e lo mas dei Nauteis-Aups. Aqueleis imatges vielhs e jaunes dau passat de familha fan referéncia tanben ai fotografias de Felix, lo joine dins l'istòria que balha un efiech realista de testimòni au racònte. Coma una pista, una dralha vertadièra, nos pertocan per aquò lei dessenhs dau sovenir dau Felix qu’anoncian un personatge intelligent e sensible: la cadièra a la fònt. Lo veirem dessenhar per la seguida dins la ficcion.
Aqueu sentit de nostalgia passa per la musica trista, la balada compausada per Massilia Sound System mai passa parier per lo moviment caméra lentós, mena de travelling sus una paret onte son placardats leis imatges de familha e de guerra.
Lo generic ajuda per la tonalitat dau film qu’oblida un element máger de l’istòria : lo fantastic. Malatèrra evòca la preséncia d’una treva mai aquela preséncia es pas mostrada. Serà just suggerida per lei paraulas dau Massilia: « foletons, diables, la mòrt, l'espavent ». Dins l’ensems d’aquela introduccion la nostalgia l’emporta sus la negror e anoncia gaire una istòria de paur ò de misteris. Benlèu per enganar l’espectator qu’espèra una bòna d’istòria dau terrador dins un patés de telefilm. Serà susprés per la seguida...
Situir la narracion dins l’espaci e dins lo temps, vaquí lo ròtle dau generic. Demest lei cartas postalas e lei fotografias de la paret, vesèm de peluts au front, amé de canons, imatges surament d'arquiu que servon de monstrar l'autenticitat de la narracion e la marca coma istòria realista.
Mai Malatèrra, per nautres, es, promier, una òbra de cinéma, utiliza sei còdis lei mai simples. Ansin, lo nom dau realizator marca la fin dau generic, coma un generic classic dins la règla de la ierarquia dau cinèma. Carrese es famós per sei racòntes negres que se debanan a Marsilha. Es tanben un acostumat de l'audio-visuau. Malatèrra anoncia la debuta d'una seria de sei films qu'utilizaràn una lenga regionala. Mai, cinematograficament parlant, es lo grafisme dau títol que nos pertoca lo mai, marcat dins de letras capitalas que fan pensar au oèstern. Carrese ren omenatge ai genres populars. Dins un format en 16/9 que fa surament pensar au cinemascòp dau temps passat farà referéncia de lònga au genre per la presa de vista de paisatges bèus onte corron lei chivaus e leis òmes. L’omenatge cinematografic au genre american sublima Provença.
Publié par Tam à l'adresse 10:10:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
dimecres, 19 de setembre de 2012
Collectif DETZ a Festival Occitania.
Les images du collectif Dètz jeudi 25 octobre. Ce collectif de création vidéo proposera une soirée de projections et expressions multiples en invitant «des structures créatives, révoltées, résistantes, rigolotes, locales et extra terrestres».
J-M.E in Liberation Toulouse.
"Festival Occitania" du 22 septembre au 27 octobre.
Programme complet sur : www.festivaloccitania.com
Publié par Tam à l'adresse 9:30:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Gràcia a aqueste concèpte de "Frontières naturelles" França a fondat un fum de guèrras europencas, un fum de diplomàcia tòrta, las mans de l'Estat francés son aital sangnosas, e ges exemplaris per la gestion en patz del continent europèu. Aquesta idèa d'Estat economicament viable (se cal questionar ça que là sobre la viabilitat economica del Liechtenstein, Monègue, Luxemborg, Sant Marino, Andòrra, etc. que pas un nacional-egemonista francés se pausa la question, mas per Corsèga, Occitània, Ossètia, Abkhàsia, Kossòvo, Montenegro, Catalonha, Euskal Herri, Aragon, los egemonistas-etnistas franceses e espanhòls, si se la pausa la question), es tanben una autra version. Aital se refusa a un Assèt d'aver l'independéncia, o un Abkhaz de trapar una autra via d'organizacion que la via de Tbilissi.
Gràcia a aqueste concèpte de "Frontières naturelles" los pòbles occitan, basco, catalan son estats dividits en dos o tres per fargar una ciutadanetat francesa e espanhòla, o italiana (Garibaldi faguèt Itàlia sobre l'esquina occitana). Los Pirinèus, contrariament al mite de l'educacion franchimanda, son pas unas "Frontières naturelles"; ni mai los Alps quand lo reialme èra un Estat de l'Empèri germanic e que se sonava Reialme d'Arle o Borgonha segonda.
Lo dessenh illustratiu -aquí- pausa lo problèma de la plouc-actitud francesa. Es ben aiçò que cal combatre, l'ignorança francesa. Soi pas segur ça que la que l'esquèrrisme francés donèsse la solution enriquidoira a la pensada francesa.
Encara un còp: lo modèl francés es pas un modèl per Occitània.


text:
24 août 2015
Un terrorista plan preparat e decidit es estat mestrejat al moment de cometre son atemptat, mercé al coratge de dos estudiants del MEBOC.
Es en plen amfi, al moment d’un cors sus la literatura occitana del sègle 20, que lo terrorista se levèt per perpetrar son malfait. Urosament, dos estudiants del Meboc, desrevelhats per un còp, ausiguèron lo malfactor que repetava a votz baissa « degunalitat degunalitat ». Son intencion èra segurament de getar aquesta panoccitanitat a las aurelhas dels paures estudiants occitans, que la risca de traumatisme es grandarassa, sens parlar dels professors presents dins la sala.
(suite…)
5 mars 2015
Lo govèrn modifica lo calendièr de las vacanças escolaras per s’adaptar a las condicions climaticas.
Coma l’a fait remarcar Laurent Fabius, lo torisme montanhard patís dempuèi d’annadas de vacanças de printemps tròp tardièras per faire lo plen, vist l’ennevament e doncas las reservacions. Lo calendièr a venir ne tendrà compte.
(suite…)
27 novembre 2014
Dins la dralha preconizada pel ministèri de l’educacion, Calandreta imagina un sistèm ingeniós per faire parlar occitan los escolans entre eles.
Lo ministre de l’education Benoit Hamond lanca una conferéncia nacionala sus l’evaluacion dels escolans, disent qu’aquesta deu càmbiar per venir « benvolenta e positiva ». Aqueste biais de far es pronat dempuèi de temps pels formators del centre Aprene que forma los regents de Calandreta.
(suite…)
4 octobre 2014
Pel moment, la decision aparten al cap d’establiment. Lo SNPDEN, sindicat dels caps d’establiments, demanda a l’estat de legiferar.
En aquesta dintrada escolara, Marcèl Latrille a bon esper de poder prene part a las activitats dins l’escòla de son caganís. Aquel paire de trenta ans ausiguèt dire qu’a l’escola mairala de son filh, los paires èran autorizats a participar a las activitats amb la berreta.
(suite…)
4 septembre 2014
Lo 3 de seteme, qu’èra dens mantun establiment lo purmèr dimèrcs d’escòla despuish la refòrma deus ritmes escolars. Uns parents non semblan pas està’s adaptats.
Que serén 4 521 mainats a aver mancat l’escòla aqueste dimèrcs 3 de seteme, en per’mor de desbrombs deus lors pairs. En efèit, ne’s serén pas adaptats aus navèths ritmes escolars e qu’averén contunhat, com l’an passat, a demorar a casa.
(suite…)
30 juin 2014
A 54 ans, lo mai jove candidat al diplòme Escapolaire C1 d’occitan obten la nòta maximum.
Originari de Cantal, Ricard T., lo mai jove candidat al diplòme d’Escapolaire occitan nivèl C1, a brilhantament obtengut son diplòm amb la nòta maximum. Maximilien, encargat d’un cors d’adultes e responsable del sector formacion a l’IEO se n’explica :
(suite…)


text:
Manaset qu’a recebut un comunicat deu comitat Hilh de Puta a la seguida de las eleccions departamentaus.
« Arron lo plebiscite obtienut a las eleccions departamentaus deu Bernard Dupont, ajudat en massa peus electors de tota la gran familha de dreta dura, lo comitat HDP que s’interòga de cap tà l’anexion de territòris vesins deu reiaume de Duponia dejà plan granàs.
Atau Larrèula en Duponia Meridionau en març que vad ua tèrra deu Centre-Duponia e lo capdulh Malaussana qu’ei mei estremat que jamei de la navèra Duponia Occidentau e Meridonau (Saut e Bogarber per exemple). De que perder lo cap taus subjèctes de Duponia ancians e navèths mes tanben tà la cor reiau.
En efèit, lo noste navèth rei qui ne poderà pas gavidar tot aqueth paἱs imense solet, com ac hasớ abans, que’s vederà obligat de’s lançar dens ua operacion de vassalizacion de las bèras deus territòris conquistats (Artics, Saut, …).
Mes qui serà causit peu noste bon rei Dupont Ier? E i aurà ua tentativa d’uniformizacion de la nosta lenga? Los Arsaqués e deberàn parlar Artesian o l’invèrsa? Lo rei, un feminista cap e tot, e volerà partatjar lo poder dab la Reina Fabiana Còstadoat-Diu com ac impausa aquera investitura nava? Ne caleré pas tornar aperar lo Pais: Còsta-Duponia alavetz?
Dens aqueth rambalh de reorganizacion, que s’èm permetuts d’ahitar lo reiaume dab panèus entà que cadun e cadua posca candidatar com vassau au servici de Dupont Ier.
Compte tienut deu grat de clientelisme ambient d’aquera partida de la classa politicarda ne podem pas assegurar a qui que sia d’estar causit, lo noste rei avent dejà los sons lòcs-tienuts a casa.
Atau cinc panèus qu’estόn pausats a gratis peus nostes agents:
- En Duponia Occidentau (Vicomtat de Saut)
- En Duponia Orientau (Principautat deu Merac)
- En Duponia Septentrionau (termièra Arsac-Tursan)
- En Duponia Meridonau (Comtat de Borgarber)
- A Malaussana (Capitala deu Reiaume)
Tà la democracia en lenga nosta, Hilh De Puta !
*Lo HDP qu’ei sostienut peu Ministèri Public e Popular de la Derision deu GAG (Govèrn Autonòme de Gasconha) »


text:
Que’vs convidi a escotar e préner lo plaser de l’aurelha dab tres disques de descobrir tots ahars cessats : Uèi Solèu d’Argent (2018), Atau Atav Feiz Noz Moc’h (2018) e Quan la Craba crabidarà de Maxence Camelin e convidats (2016 AEPEM).
Que s’i daràn parièr quauques anóncias de parucion : Patrimòni 74 (mai-junh de 2018) e l’anóncia de Viral lo navèth roman en francés de Sèrgi Javaloyès per paréisher lèu en çò de las edicions In8.
Las musicas d’En ondas :
-
Uei Solèu d’argent
-
Feiz Noz Moc’h Atau Atav Harri Chivalet & Sorbienn an argad
-
Maxence Camelin Quan la craba crabidarà La Bufatièra (Chanson À Danser), Le Garçon Jardinier (Chanson) & Torn De Vila _ Le Filh De L’avocat (Marche _ Mélodie)
+ Goran Bregovic Weddings and Funerals Tales 7 e 1
Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide


text:
Constantinòble
Constantinòble (del latin: Constantinopolis, adaptacion del grèc ancian: Kwvσtavtιvoύπoλις = Kônstantinoupolis, valent a dire "Vila de Constantin", en turc abans 1930: Konstantinopolis, Konstantiniyye) es lo nom que portèt la vila actuala d'Istambol entre 330 ap. JC e 1930 ap. JC., quand èra una de las capitalas de l'Empèri Roman tardiu puèi la capitala de l'Empèri Bizantin, puèi, après 1453, de l'Empèri Otoman.
Abans 330 ap. JC se disiá Bizanci. Los tres noms son de còps mesclats dins l'usatge: aital l'Empèri Roman d'Orient se ditz Empèri Bizantin.
En occitan e dins la màger part de las lengas del Mond, la vila a pres lo nom general d'Istambol en 1930 en seguida d'una decision de l'estat turc (en turc: İstanbul), mas lo nom de Constantinòble contunha de s'utilizar dins l'usatge de la Glèisa Ortodòxa, que ten son sèti internacional dins aquela vila. Atal se parla del "Patriarca de Constantinòble". (En lenga grèga, per contra, lo nom de Kwvσtavtιvoύπoλn = Konstantinoupoli rèsta lo sol que s'emplega per totes los usatges modèrnes.)


text:
Tòri
Lo tòri es un element quimic de la taula periodica, lo simbòl que n'es Th e son nombre atomic es 90. Es un metal leugièrament radioactiu, que se tròba dins l'escòrça terrèstra, e es considerat coma una possibla alternativa a l'urani coma combustible nuclear.
Caracteristicas màger[modificar | modificar la font]
Dins l'estat pur, lo tòri es un metal blanc argentat que manten sa brilhança (s'oxida pas) pendent de mese. Un còp començat lo procès d'oxidacion, lo tòri, ven un material gris e fin finala, negre. Quand se calfa en preséncia d'aire, lo tòri metallic s'aluca e brulta amb una brilhanta flama blanca. Lo diòxid de tòri (ThO2) a un dels punch de fusion mai naut de totes los oxids (3.300 °C).
Aplicacions[modificar | modificar la font]
Aplicacions del tòri:
- Dins las lampas de gas portabla. La sisa de teissut a l'entorn del brutlador conten de tòri, que brilha amb una lutz blanca (non ligada a la radioactivitat) quand se calfa.
- Dins lo aliatges de magnèsi, ne melhorant las proprietats a nautas temperaturas.
- S'utilisa tanben per recobrir los cables de tungstèn, utlisats en equipament electronic, melhorant l'emission d'electrons dels catòdes de temperaturas nautas.
- Lo tòri s'apond tanben dins los electròdes de tungstèn, dins la sòudura d'arc amb gases, e dins las ceramicas resistentas a la calor.
- L'oxid de tòri s'utiza per contrarotlar la mesura de las particulas de tungstèn utlizadas en las ampolas electricas.
- L'oxid de tòri s'utlisa tanben dins de materials de laboratòri refractaris.
- L'addicion d'oxid de tòri al veire ajuda a crear de veires amb un naut indici de refraccion e una bassa dispersion. Essent util dins las lentilhas de nauta qualitat per de camèras e instruments scientifics.
- Coma catalisador, l'oxid de tòri s'utiliza per:
- La conversion de l'amoníac en acid nitric.
- Lo refinament del petròli.
- La produccion d'acid sulfuric.
- La datacion radioactiva per urani/tòri es utlizada per datar de fossils d'ominids.
- Material per la produccion de combustible nuclear. Causa que lo tòri es mai abondent que l'urani, unes dessenhs prepausats de centrales nucleares, incorpòran lo tori coma combustible de fissió.
- L'oxid de tòri colloïdal s'usava coma contrast en radiografies, entre los ans 1930-1950. A l'ora d'ara, s'usa pas mai a causa de sos efièches cancerigens.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo tòri foguèt descobèrt en 1828 pel quimista suedés Jöns Jacob Berzelius, que lo donèt lo nom s'inspirant de Tòr, lo dieu del tròn, dins la mitologia nordica. Se trobèt pas cap d'utilitat pel metal fins a 1885, que se comencèt foguèt usat per de mangas, per las lantèrnas de gas.
Lo nom ioni (ionium), amb lo simbòl Io, foguèt donat en un estudi precedent d'elements radioactius a l'element que se formava amb lo nombre massic 230 de la cadena de descomposicion radioactiva de l'urani-238. Mai tard, foguèt descobrèt que l'iòni e lo tòri èran lo mèsme element.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Los Alamos National Laboratory - Tori ((en)).
- webelements.Cossí - Tori ((en)).
- environmentalchemistry.Cossí - Tori ((en)).
- ATSDR ToxFAQs: Tori ((en)).


text:
Per Los pagalhós
Pas un quite moment per espiar lo cèu
A Lima jamei lo sorelh
A plaser los crums ploran lo gris
Las Barriadas escopeishen los fusilhs.
Campesino, Campesino
Ya nace el poder del pueblo.
Campesino paisan de l’esper
De ton país s’escapa la libertat.
Mei que mei si ne parlas pas
Entre tas mans demora la kena.
E segur qu’ei tostemps la kena
Lo cant d’amor de la sierra
Che Gueverra per lo Peru
L’esper d’un navèth Tupac Amaru.
Tupac Amaru Inca o revoltat
Son pas que dus qui an ensajat
De díser non e se’n parla enqüèra
Dens las carrèras de Cuzco.
Campesino de la
montanha hauta
Nostes biais de víver jamei se semblaràn :
Minjas la coca per pas aver talent,
Minjam nosta vita per passar lo temps.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Demiat per l'etnopòle InÒc Aquitània, dab com mèste d'obratge la Direccion generau deus patrimònis deu Ministère de la cultura e de la comunicacion : lo projècte PciLab qu'a per objectiu la valorizacion publica de l'Inventari francés deu Patrimòni culturau immateriau, en explorant las possibilitats uei auheridas peu web semantic (web 3.0).
L'article « Le projet "PciLab" pour la valorisation numérique de l'Inventaire français du PCI » de Jean-Jacques Casteret e Mélanie Larché qu'expausa quin la navigacion semantica de PciLab e restitueish los sistèmas de practicas e de saber-har qui participan deu PCI. En s'emparant en partida sus l'enciclopèdia libra Wikipèdia, l'indexacion collaborativa qu'i ei tanben abordada.
L'article que parescó dens l'obratge Patrimoine culturel immatériel et numérique coordinat per Marta Severo e Séverine Cachat editat a las Éditions L’Harmattan.


text:
Regim de Pétain
Lo regim de Pétain foguèt lo regim politic autoritari d'extrèma drecha de l'estat francés, dirigit pel marescal Philippe Pétain, acantonat especialament al sud de l'estat francés e dins las colònias francesas, e que durèt entre junh de 1940 e agost de 1944, fins a la retirada de l'armada alemanda. Lo sèti d'aquela dictatura foguèt impausat dins la vila de Vichèi.
Somari
Denominacions[modificar | modificar la font]
La designacion oficiala d'aquel regim èra la d'Estat Francés (État Français). Aquel regim es nomenat dins l'us internacional amb las expressions inadeqüatas de Govèrn de Vichèi* o Regim de Vichèi* o França de Vichèi* perque es dins la vila de Vichèi que se trobava lo sèti del govèrn (l'avián transferit de París cap a Bordèu en 1940, puèi cap a Vichèi). Ça que la Vichèi causiguèt pas jamai d'albergar aquel regim e mai ne foguèt pas la capitala oficiala, que restava París en teoria.
Territòri[modificar | modificar la font]
En teoria, lo regim de Pétain s'aplicava a tot l'estat francés metropolitan, levat Alsàcia-Lorena que los nazis l'avián estacada directament a l'administracion alemanda. Après la desfacha militara francesa de 1940 davant los alemands, e fins en 1942, la França metropolitana se dividiguèt en doas zonas:
- Una "Zona Ocupada" al nòrd, sota ocupacion militara alemanda e sota administracion civila del regim de Pétain, pasmens lo poder nazi i fasiá çò que voliá e se superpausava al regim de Pétain.
- Una pretenduda "Zona Liura" al sud, sota administracion pus dirècta del regim de Pétain (cal precisar que correspondiá pas precisament amb los limits d'Occitània).
L'11 de novembre de 1942, l'armanda alemanda ocupèt militarament la "Zona Liura" e aquò permetèt al regim de Pétain d'exercir una administracion civila un pauc pus unida dins l'estat francés, tot essent afeblit.
Las colònias francesas apertenián al regim de Pétain al començament, mas pauc a cha pauc passèron del costat de las Fòrças Francesas Liuras dirigidas per Charles De Gaulle.
Eveniments e cronologia[modificar | modificar la font]
Après l'armistici signat amb l'Alemanha nazi en junh de 1940, lo marescal Philippe Pétain formèt lo denomenat Govèrn collaboracionista francés, que coma son nom indica, va collaborar amb lo regim nazi, qu'ocupèt militarament París, lo nòrd e tota la còsta atlantica de França: aquò èra la "Zona Ocupada". La zona sud restava sota l'administracion dirècta del regim de Pétain e se sonava la "Zona Liura" (cal precisar que correspondiá pas precisament amb los limits d'Occitània). Mas l'11 de novembre de 1942 l'armada alemanda ocupèt la "Zona Liura" per de rasons estrategicas, tot en manténer lo regim de Pétain per l'administracion correnta, e ansin s'acabèt la biparticion del territòri francés. L'armada italiana aviá ocupat las zonas frontalièras alpencas e Niça, de 1940 a 1943, puèi i daissèt la plaça a l'armada alemanda en 1943.
La capitala de fach del regim de Pétain s'èra establida dins la "Zona Liura", a Vichèi, sens qu'aquela vila o aguèsse demandat. Vichèi èra una sosprefectura d'Alèir, situada al centre de l'estat francés, al còr de la region istorica de Borbonés e en Occitània.
Lo regim de Pétain se liguèt estrechament amb la Gestapo e los SS, deportant mai de 70 000 josieus a de camps de concentracion dins diferents païses d'Euròpa e envièt 650 000 trabalhadors (entre volontaris e forçats) en Alemanha coma ajuda a l'esfòrç de guèrra alemand. Pr'aquò, la durada d'aquel govèrn anèt pas enlà de la preséncia de las tropas alemandas en França e sa dissolucion, en 1944, entraïnèt la condemnacion a mòrt de Pétain, commutada après en pena a perpetuitat pel general Charles de Gaulle, e Pétain moriguèt presonièr a l'illa d'Yeu en 1951.
La question occitana sota Pétain[modificar | modificar la font]
Lo regim de Pétain impausava una ideologia passadista que se focalizava subre las tradicions e la ruralitat, consideradas coma las basas d'un òrdre autoritari. Dins aquela vision, Pétain pensava que l'occitan, que lo concebiá el coma una lenga del passat e de la campanha, podiá participar a aquela ideologia. Aital lo regim autorizèt un ensenhament timid e opcional de l'occitan (dich "provençal") dins las escòlas, mas amb de mejans fòrça modèstes e sens cap de volontat de desvolopament lingüistic modèrne. En tot cas, una part de l'administracion pétainista foguèt ostila a aquelas mesuras e frenèt coma poguèt las possibilitats de corses d'occitan. Lo movement occitan (classicistas e mistralencs mesclats) foguèt dividit davant aquela situacion:
- Una part dels occitanistas critiquèt l'autoritarisme pétainista e sostenguèt o participèt a la Resisténcia, coma per exemple Carles Camprós, Marcèl Fèlix Castanh e Robèrt Lafont.
- Una granda part foguèt fòrça passiva, coma o èra la majoritat de la populacion.
- Enfin, una part sostenguèt lo regim de Pétain e la collaboracion: foguèt lo cas especialament del felibre Carles Maurràs qu'èra conegut per son òbra ideologica d'extrèma drecha al servici del nacionalisme francés dempuèi lo començament del sègle XX; tanben foguèt lo cas de Loís Alibèrt, que son accion politica aguèt un impacte plan pichon en tot cas. Totes dos foguèron jutjats e empresonats après la Liberacion.
Après la Liberacion, los principals movements occitanistas, coma lo Felibritge e lo novèl Institut d'Estudis Occitans (fondat en 1945), condemnèron oficialalament lo pétainisme.
Lo movement occitanista a publicat d'estudis istorics per explicar aquel periòde sombre. Especialament:
- LAFONT Robèrt (1974) La revendication occitane, coll. L’Histoire vivante, París: Flammarion, p. 252 253
- MARTÈL Felip (2001) = MARTEL Philippe, “Le mouvement occitan pendant la Seconde Guerre Mondiale ou le temps de la grande tentation”, Lengas 50, 2001: 15-57
- Dorsièr dins La Setmana en 2000, n° 265, p. 4-5


text:
Per OC
Belles chansons du Sud de la France
Lo cant de la lauseta,
nos fa levar los uèlhs
Aquela cansoneta reveilha los aucèls.
Cantan, cantan
Dins tota la plana e per la garriga
Quant totis i son, se volètz escotar aquela melodia.
Vos cal vos aprochar, veiretz coma es polida
Mèrles, grivas, venon i cantar, tan de serenadas
Vos i cal demorar, l’irondèla l’entend
Ba ditz al rossinhòl, e totis dos consents
Cantan coma de fòls
Vinhas, bòrdas son dins lo concèrt
Mèmes las cigalas son totjorn en directe
Dins nòstra tèrra d’Oc !
Crompar las particions : http://www.ocmusic.org/boutique/index.php?cPath=5
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Corts (Gironda)
Corts (oficialament en francés: Cours-les-Bains) es ua comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La sola fòrma anciana citada per Bénédicte Boyrie-Fénié es Coortz (Templi de ~), en 1289 [1]. Lo nom de Corts ven deu latin vulgar cortem, deu latin classic cohortem. Designè purmèrament lo centre deu maine, pui lo maine tot entièr [2],[3]. La preséncia de -s finala, pas etimologica, deu s'explicar per la confusion deu nom de la parròpia e deu vilatge dab lo nom deus abitants, *los Corts. Es quauquarren de frequent en Vasadés. Oficialament, ajustèren lo 7 de març 1887 lo determinant de -les-Bains au nom de la comuna, per la diferenciar de Corts de Montsegur (qu'avèva pas de determinant avant 1927) e pr'amor de honts ferruginosas utilizadas per la medecina de l'epòca contre las anemias e la cloròsi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton de Le Sud-Gironde (en francés), donc deu Sud Gironda.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 126
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 218
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 126


text:
Bernat de Ventadorn
Bernat de Ventadorn èra un trobador lemosin de la mitat del sègle XII. Es famós per son mestritge e mai per la popularizacion de l'estil trobadorenc trobar lèu, e per sas Cansos prolificas, qu'ajudèron a definir lo genre e a establir la forma "classica" de poesia de l'amor cortés, e foguèt imitat e reproduit per fòrça trobadors del meteis sègle[1] .
Segon Uc de Sant Circ, Bernat èra lo filh d'un fornièr del castèl de Ventadorn en Lemosin. Aprenguèt probablament l'art de cantar e d'esciure de son mèstre Eble III de Ventadorn. Malurosament s'amorosèt de la femna d'aqueste darrièr e deguèt alara fugir en Normandia a la cort dels Plantagenèsts ont trobèt gràcia alprèp d'Alienòr d'Aquitània. Protegit per divèrsas dònas, puèi per Raimon V de Tolosa, acabèt sa vida dins un monestièr.
Extrach[modificar | modificar la font]
Lo tems vai e ven e vire
Per jorns, per mes e per ans,
Et eu, las no.n sai que dire,
C'ades es us mos talans.
Ades es us e no.s muda,
C'una.n volh e.n ai volguda,
Don anc non aic jauzimen.
Pois ela no.n pert lo rire,
E me.n ven e dols e dans,
C'a tal joc m'a faih assire
Don ai lo peyor dos tans,
- C'aitals amors es perduda
Qu'es d'una part mantenguda -
Tro que fai acordamen...
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Wilhelm, James J. "Lyrics of the Middle Ages" (46).


text:
Caralh
Caralh (Caraglio en italian) es una comuna de la Comunautat montanhòla de la Val Grana, dens las Valadas Occitanas, dins la Província de Coni.
Caralh se tròba a l’emboch de la val Grana a 575 m d’autessa; fai 6.500 abitants e diferentas fracions, coma Palasàs, Pasquiera Sant Carl, Panial, Pasquiera Sant Defendent, Sant Lorenç e La Valera.
Lo chastèl de Caralh era un di fortilicis pus importants de la zòna e, citat per lo premièr bòt ental 1128, a gardat restas des muralhas e des tors: al siu pòst ental 1849 es estat construit lo santuari de la Madòna del Chastèl, naissut a l’entorn de la chapèla del ‘400 que garda frescs abo las scenas de la Vita de Maria.
A Caralh se tròba una des filandas pus anticas d’Euròpa, lo Filatoio Rosso, construit entre 1676 e 1678. En la fabrica de seda se trobavon sia lhi locals per la produccion, abo tòrnhs a energia idraulica, sia lhi alòtges. La filanda, que semelha un palais fortificat, comença sa decadença productiva al principi del Nòu Cents per puei sarrar; darrierament restauraa, encuei es devengua Museu de la Seda Piemontesa.
Ental 1908, a Caralh nais Arnaldo Momigliano, professor universitari a Londres e Nòva York e istòric de l'antiquitat; ebreu, per las leis racialas, se refutjarè en Anglatèrra.


text:
Mialet (Cantal)
Mialet (oficialament en francés Méallet) es una comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Melet ecclesia, en latin, al sègle XII, Mealetum, en 1535, Méalé, en 1632, Miallet, en 1633, Méalet, en 1645, Meallelz, en 1668, Meialliet, en 1684 [1]. Mialet poiriá venir del latin melus, « pomèir », amel sufixe collectiu -etum, o de lors eiretèirs [2]. Una autra possibilitat, segon Jacques Lacroix, es lo gal (gallés, gallic) miletu-, « destruccion, roina » [3]. La fòrma occitana actuala del nom es Mialet, amb una prononciacion [mja'gi] [4] (l'alteracion de -l- intervocalica en [-g-] e la barradura en [-i-] de -e- tonic son regularas). La diftongason de la prumeira sillaba (Mel- > Meal-, pusleu a la fin de l'Edat Mejana), saguèt completada apueissa per l'evolucion de -e- en meija consonanta [-j-]. La grafia garda -l- e -e- tonic etimologics, mas pas -ea- transitòri de la prumeira sillaba; coma aquò lo nom s'escriu Mialet e pas *Miaguit.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Mauriac; es ara del canton de Riòm de las Montanhas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496860aOOGd4
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 428, a Malay
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ enquèsta Sivadon abrial 2018


text:
Diluns, 15.1.2018 03h00
(c) Perry McKenna
Un jorn, òme que parlava occitan s’escalustrèt perque ausèri utilizar lo mot convivialitat en sa preséncia. Aqueu censor m’afortiguèt qu’en bòna lenga d’òc, m’auriá caugut dire puslèu convivéncia.
Lo mot convivéncia, de segur, es fòrça bèu e lo recomandi. Pasmens es pas un sinonim de convivialitat. Lei dos mots son legitims e an de sens diferents.
Convivéncia, conviure
La convivéncia es lo fach de conviure/convíver, de viure ensems. La connotacion positiva es pas obligatòria dins aqueste mot. Es sustot un sinonim de coexisténcia o coabitacion.
Lei mots convivéncia e conviure laissan pas de traças facilament detectablas en occitan ancian e semblan d’èsser puslèu de calcs que s’inspiran d’autrei lengas romanicas. En italian especialament, trobam convivere tre 1306 e convivenza tre 1660. En occitan lei mots correspondents semblan ben pus recents. Ça que la, convivéncia e conviure s’intègran fòrça ben ai racinas occitanas tradicionalas: con‑, viure/viv-, ‑éncia.
Lo nom femenin la convivéncia se ditz en catalan la convivència; en italian la convivenza; en espanhòu la convivencia. En francés dison la cohabitation o la coexistence e amb un sens pus estrech le vivre-ensemble (la convivance es una invencion recenta e rara en francés). En anglés se ditz cohabitation, coexistence o living together.
Ara: perqué leis occitanistas venèran lo mot convivéncia coma se foguèsse un mot magic, medievau, trobadoresc e sistematicament positiu, quand en realitat sembla un mot tardiu? Es un mistèri interessant e laissi a d’autrei cercaires lo plaser de lo resòuver.
Lo vèrb conviure/convíver se revira ansin: en catalan conviure; en italian convivere; en espanhòu convivir; en francés cohabiter o coexister; en anglés to coexist o to live together.
Convivialitat, conviviau
La convivialitat es la qualitat de çò conviviau/convivial, de çò relatiu a un convit, a un banquet, a una taulejada per fin de se regalar e de manjar ensems. E per extension es lo plaser de se retrobar, de s’endevenir, de ben coexistir. I a una connotacion extrèmament positiva.
Un còp de mai, en aqueste cas, convivialitat e conviviau/convivial son pas de mots de bòn trobar en occitan tradicionau. Son de mots de formacion culta (o sabenta) que remontan a l’adjectiu latin convivialis (o convivalis).
Trobam l’aparicion de conviviale en italian tre 1438, en francés convivial apareis dins lei tèxts en 1541. En occitan tot semblariá pus recent.
Lo nom femenin convivialitat ven pas dirèctament dau latin, es passat per un modèl anglés conviviality, aparegut solament en 1791, derivat de l’adjectiu anglés convivial, que ven dau latin convivialis. Lei lengas romanicas an utilizat de noms coma convivialitat solament a partir dau sègle XIX après s’inspirar de l’anglés conviviality.
Ansin, lo nom femenin la convivialitat se ditz en catalan les bones relacions o la bona convivència (notaretz qu’es necite de metre l’ajectiu bona abans convivència; lo mot la convivialitat sembla pus rar e fòrça recent en catalan). En italian dison la convivialità; en espanhòu lo cordial o lo ameno o eventualament la convivialidad; en francés la convivialité; en anglés conviviality.
L’adjectiu conviviau/convivial se ditz en catalan amistós o sociable (o convival quand se pensa a un convit). En italian se ditz conviviale; en espanhòu cordial o ameno (o convival quand se pensa a un convit); en francés convivial; en anglés convivial.
De segur, fornissi aicí ren que de traduccions generalas. De traduccions exactas e completas demandarián de negrejar de paginas nombrosas que sortirián dau format d’aqueste blòg.
Lo catalan Amè e amenitat, ameitat, amenitzar son d'ispanismes?
Convivéncia / bilingüisme / convivialitat
En referéncia a un article precedent de DS, sul bilingüisme, se pòt interrogar sus las rasons de la preferéncia al francés dels occitans naturals; le francés oufrent una convivialitat plus larga que l'occitan.
L'usatge d'un parlar es affectiu, e la convivialitat de la lenga d'òc es tròp restrenhta, manca d'un occitanisme popular e diffusat dins totas las activitats (del temps liure).
Amb la convivéncia, le monde se supòrta intelligentament, amb la convivialitat, le monde se tròba amb plaser. La convivialitat es una motivacion fòrta dins las activitats umanas.
L'article suggère benlèu un occitan de convivialitat umana...l'occitan dels lesers...transversal, pas vertical (far d'occitan).
Una activitat simpla, populara, la caminada en club, al campèstre o en montanha, es propícia a la paraula, a l'excambi en mitan natural e a la desenibicion. Se vei en çò dels retirat... Legir la seguida
Atencion, n'i a d'occitans que disen parièr viure/beure o víver/béver, e qu'assimilan convivéncia e conbebéncia, que resulta de la convivialitat.
E que m'en disetz de la 'conmorencia' castelhana, la version vertadièra de 'la conllevancia' orteguiana:
#2 la laïcitat es un condicion de bona convivéncia entre religions e non-religions, mès aquò's pas le problèma solet. Vivèm pas en monde de potonorses, tot es rapòrt de fòrça en economia e en democracia majoritària, e i a la convivéncia causida e la patida, de véser al trabalh...
La lei de la jungle n'exclutz pas la convivéncia del especis.
Per ieu, l'indici que "convivéncia" es un mot fòrça recent es que fasèm servir fòrça pauc sovent lo vèrb "conviure" dal qual "convivéncia" seriá derivat. Al fons, utilizam mai "convivéncia" coma una mena d'eslogan, de lèma occitanista, per referéncia a un passat mitic, que, pasmens, deviá tenir qualque aspècte autentic se pensam a çò que se ditz de la convivéncia relativa dal catolicisme e dal catarisme abans la conquista francesa. Pauc convivial e demostrant una fòrça... Legir la seguida
Òsca per l'escritura inclusiva! Les doblets alternatius de l'òme pluricentric modèrne.


text:
Sovent, lo monde me damandan… Non, la tòrni far. De còps, qualquas personas me dison… Non, daissatz tombar, tòrni començar : rarament me damandi, a perpaus de la cronica Tòca-Maneta, que fau dempuèi ara 2 ans e qualquas aquí sul blòg e sus Radiò Gibson Occitània, se deuriái o pas dire mai çò que pensi de tal o tal jòc que croniqui. E òc, fau de cronica, fau pas de critica, es pas la tòca (maneta, oaf oaf oaf). Pasmens, n’i a agut per passar darrièr e me damandar : « digressas e mai regressas, mas a la tota fin, de qué val lo jòc que siás a ne parlar aquí ? Es bon o pas ? ». E ben sabi pas. Soi qu’un jogaire, ai mon vejaire, personal, que me fargui sus cada jòc, mas serà pas forçadament partetjat per totes. Depend d’un fum de causas, de çò que cèrcas, de çò qu’espèras d’un bon jòc, o d’un jòc tot cort…
Aguèri totjorn de mal amb las nòtas, donadas suls sites e dins las revistas especializadas, a çò que sortissiá. Se lo videojòc es un ben cultural, una òbra de creacion, e me sembla qu’a ja provat que z’èra, se pòt pas notar. Seriá coma notar una pintura, un libre. Se pòt dire çò que l’òm pensa d’una òbra, çò que provòca coma emocion, far lo critic vertadièr e acompanhar sa recepcion dins un contèxte de creacion, explicar lo cossí del perque, far de mediacion, comparar a d’autras òbras. Mas notar de biais abitràriament peremptòri e peremptòriament arbitrari, aquò, non.
Ai doncas decidit d’ensajar quicòm d’un pauc novèl, e d’evaluar, al mens sul blòg, que se pòt pas far a la ràdio, los jòcs que ne parli segon un barèma relatiu, que permet, sens i estacar tròp de valor, de veire a la lèsta quals punts del jòc son mai desvolopats, e de capitar de dire simplament al monde que, per exemple, aiman los scenariòs plan trabalhats : « ah ben per tu ai aquò e aquò que te podriá interessar, los scenariòs i son trabalhats mai que dins d’autres afars ».
Me soi liurament inspirat d’aquesta vidèo e d’articles que trapèri sul net, perque, o cal, saber fa qualques temps que lo debat sus la notacion dels videojòcs es lançat.
Ligam : http://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/02/18/faut-il-noter-les-jeux-video_4577841_4408996.html
Vos fau un exemple, e tornaretz trobar aquela grasilha a la fin de cada cronica.
Notaretz que tòrni metre las infòs de basa (data de sortida, supòrt, genre) que ne parli quasiment pas d’ordinari. L’idèia generala es pas d’emetre un jutjament de valor, mas de joslinhar çò qu’es lo mai apregondit dins cada jòc, en partissent d’una basa estandard que correspond al tot venent al moment contextual de ma cronica. Aquò concernís :
-Lo Rendut Visual, es a dire los grafismes, mas tanben l’identitat generala. Un jòc fòto-realista es ara la nòrma, l’estandard, per contra una pata grafica diferenta , una estetica unenca, e farà pojar lo cursor dins lo roge. A l’invèrsa, los jòcs ont lo grafisme es pas lo principal anirà cap al blu. Çò que vòl pas dire que lo jòc siá marrit o lèd, è. MineCraft es dins lo blu, GTA puslèu dins lo rotge, mas Child of Light e sas aquarèlas es roge tanben.
-Lo Scenariò. Parièr, es per significar lo fach que lo jòc aja o non botat l’accent sus una istòria, la bastison d’un univèrs folhat, coerent, de dialògs plan escriches, o se s’en bat completament la raça. Mario Kart s’en bat la raça, Skyrim non.
-La Jogabilitat. Es una mescla per ieu entre la dificultat generala, la complexitat dels contròles e las possibilitats d’interaccion laissadas al jogaire. Un Point’n’Click serà minimal, un jòc d’estrategia o de gestion uber complicat al maximum. Enfin, en general.
-La Banda Son. Es pas sistematic, mas de jòcs trabalhan plan lor ambient sonòr. Aquò pren en compte la musica, los bruches, las voses, lo doblatge, los efièchs… I a quitament de jòcs que son basats sonque sus aquò.
-La Durada de Vida. Ai estimat que la mejana en temps per far lo torn d’un jòc èra d’un vintenat d’oras, a pauc près. De còps es mens, e de còps es mai. Un jòc pòt èstre bon mas cortet (o bon perque cortet) e longàs e cagant, i a pas de correlacion. Es juste per saber, avant d’i jogar, se un jòc prendrà de temps o pas.
De segur, d’unas indicacions prenon en compte lo contèxte tecnic. Podèm pas damandar a la Nintendo 3DS d’aver de grafismes en HD coma sus un PC darrièra generacion. Prèni en compte las capacitats de la maquina e çò que se fa dins son catalòg pròpi al moment qu’escrivi o al moment de la sortida del jòc.
Coma me pòdi pas empachar de balhar mon vejaire, vejaire balhi a la tota fin. Disi ben qu’es un « sentit », lo mèu, personal, après aver fach un jòc. Ai de tastas particularas, doncas res vos obliga a m’escotar dire de mal de GTA o Call Of Duty se sètz pas d’acòrdi !
Aquí ! E darrièra noveutat : ensajarai, tant que podrai, de botar lo podcast de la cronica, lo son tal que passa en ràdio doncas, al bilhet, se lo camarada Alex lo permet ! Dònas e sénhers, Alex a la tecnica. Mercés Alex.