text:
Lista dels presidents de la Republica Francesa
Lista dels vint-e-dos òmes qu'an exercit la carga de President de la Republica Francesa dempuèi 1848.
Aquesta lista fa seguida a la lista dels sobeirans del Regim Ancian.
Los 22 presidents de la Republica Francesa e del president per interim:
Nòta: en italica lo president per interim. Segon la constitucion de la Cinquena republica, lo president del Senat en títol pòt èsser menat a assegurar pendent qualques meses las foncions del President de la Republica en cas de vacança del poder (decès, impossibilitat d'exercir, demission o procedura constitucionala d'empachament per nauta traïson), lo temps d'organizar una eleccion presidenciala novèla.
Periòde 1940-1947[modificar | modificar la font]
La zòna Nòrd ocupada jos administracion militara alemanda a pas de cap d'Estat, mas Adolf Hitler se proclama cap d'Estat en Alsàcia e Lorena annexadas per l'Alemanha nazi. Lo cap de l'Estat francés dins lo Sud es pas President. Lo cap de la França Liura, en exili e dins los territòris non someses a l'Estat francés o liberats en Africa del Nòrd, es pas President. Los caps del Comitat Francés de la Liberacion Nacionala seràn reconeguts internacionalament pels aliats, sens èstre presidents. Los caps successius del Govèrn Provisòri de la Republica Francesa son pas Presidents tanpauc, quitament pas per interim aprèp l'adopcion de la constitucion de 1946.


c: text/html

text:
1723
Aquesta pagina concernís l'an 1723 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 d'agost - Antonie van Leeuwenhoek, scientific neerlandés (n. 1632)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Estats de Lengadòc
Los Estats de Lengadòc foguèron una amassada dels tres òrdres de la província de Lengadòc en assemblada regularament constituida, periodicament convocada e que teniá d'atribucions politicas e administrativas que la principala èra lo vòte de l'impòst. Aquesta amassada existiguèt dins lo periòde comprés entre la fin de l'Edat Mejana e la Revolucion Francesa.
Lo primièr ròtle de l'amassada èra de negociar lo montant de l'impòst amb los comissaris o intendents reials, de ne'n contraròtlar la collècta e de n'assegurar puèi la reparticion per diocèsi e parròquia. Los Estats ne'n servavan tanben una part per desvolopar las vias de comunicacion. Al començament l'amassada se fasiá pas totjorn dins lo meteis luòc, mas cambiava de vila, per exemple a Tolosa, Albi, Carcassona, Besièrs, Narbona, Montpelhièr, Nimes, Pesenàs, Bèucaire... etc. A comptar del sègle XVIII, Montpelhièr ne'n venguèt lo sèti regular.
A costat de l'administracion reiala, los Estats representavan una fòrça politica considerabla, que los intendents ensagèron d'utilizar al servici de la monarquia. Amb l'apieja de Colbert, los Estats decidiguèron lo cavament del Canal de las Doas Mars a comptar de 1666.
Los Estats de Lengadòc foguèron suprimits en 1789 per la Revolucion Francesa.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Devic C., Vaissète J., Histoire générale de Languedoc, tome IX, Privat, Tolosa, 1885.


text:
Conilurus
Conilurus es un genre de rosegaires localizats en Nòva Guinèa, de la sosfamilha dels Murins.
lista de las espècias[modificar | modificar la font]
Aqueste genre compren las espècias seguentas :
- Conilurus albipes (Lichtenstein, 1829) - rat-lèbre de pès blancs (atudat)
- Conilurus penicillatus (Gould, 1842)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Conilurus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : TSN 585001 Conilurus Ogilby, 1838 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Conilurus (en)
- Referéncia NCBI : Conilurus (en)


text:
Marthille
Marthille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Font de la Nied francesa.
- Source de la Nied française.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- "Marte" Vila en una charte de donation facha a la abbaye Sant-Arnoul de Mètz en 717.
- Fief Dels senhors de Castell-Bréhain.
- Incendiat Pels Messins l'an 1325.
- Dévasté Al cors de la guèrra de Trenta ans.
- "Marte" cité dans une charte de donation faite à l'abbaye Saint-Arnoul de Metz en 717.
- Fief des seigneurs de Château-Bréhain.
- Incendié par les Messins en 1325.
- Dévasté au cours de la guerre de Trente ans.


text:
1776
Aquesta pagina concernís l'an 1776 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
America deu sud[modificar | modificar la font]
Creacion de la vicereiautat de l'arriu de la Plata (capitala : Buenos Aires)
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Isma'il (1769-1776) que foguèt remplaçat per Adlan II (1776-1789) que sa posicion èra totjorn malaisada en fàcia de la poissança militara dei senhors principaus dau sud dau Reiaume e de la quasi independéncia dei tribüs dau nòrd.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Après leis incidents de 1775 e la nominacion de George Washington coma generau de l'armada continentala, lei premiers combats vertadiers entre Insurgents e soudats anglés acomencèron en febrier dins lei colonias dau sud. En fàcia de la generalizacion de l'insureccion, leis Anglés abandonèron Boston lo 17 de març. Entre lo 2 e lo 8 de julhet, lo Congrès adoptèt una tièra de mesuras en favor de l'independéncia deis Estats Units d'America que foguèt oficialament proclamada lo 8.
En setembre, leis Anglés organizèron una tièra d'ofensivas còntra leis Estatsunidencs. Prenguèron Nòva York (15 de setembre) e obliguèron Washington a una retirada malaisada a travèrs de Nòva Jersey (18 de novembre - 20 de decembre). Pasmens, dins la nuech dau 25 au 26 de decembre, capitèt de sosprendre un grop de 1 400 mercenaris alemands au servici d'Anglatèrra dins la vila de Trenton. Après una batalha rapida, aperaquí 1 000 mercenaris foguèron capturats[1].


text:
Bernardvillé
Bernhardsweiler im Loch en alemannisch (Bernardvillé en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bernardvillé Es un vilatge en fasent partida de la arrondissement de Sélestat-Erstein e del costat de Barr. Lo vilatge es al pè de la tuc del Ungersberg. Lo pòble a situat entre Itterswiller e Reichsfeld, près de Andlau e Epfig los dos bourgs las mai importantas.
Bernardvillé est un village faisant partie de l'arrondissement de Sélestat-Erstein et du canton de Barr. Le village est au pied de la colline de l'Ungersberg. Le village est situé entre Itterswiller et Reichsfeld, près d'Andlau et Epfig les deux bourgs les plus importants.
Istòria[modificar | modificar la font]
La localité se desvolòpa a l'entorn de la abbaye de Baumgarten creada en 1125 per Cunon de Michelbach avesque caçat de Estrasburg per l'emperaire. Lo pòble a mencionat per las primièras fes dempuèi 1260. Los sires de Andlau vassaux del Sant Empèri germanique per los sieus fiefs a Bernardvillé i son de proprietaris dempuèi 1305 e gardan los sieus títols fins a la Revolucion. Lo pòble #èsser dévasté a divèrsas recuperacions en lo moment de las guèrras #que #desolar la Alsace, e #èsser totalament destruit en lo moment de la guèrra de las paysans. Existís encara en la municipalitat divèrsa ostals ancians, sustot lo presbytère #que data de 1732. Dempuèi lo Sègle XVIII lo pòble s'estend pas mai. Dempuèi la fin del Sègle XX lo pòble es sustot un luòc de residéncia.
La localité se développe autour de l'abbaye de Baumgarten créée en 1125 par Cunon de Michelbach évêque chassé de Strasbourg par l'empereur. Le village est mentionné pour la première fois dès 1260. Les sires d'Andlau vassaux du Saint Empire germanique pour leurs fiefs à Bernardvillé y sont propriétaires depuis 1305 et gardent leurs titres jusqu'à la Révolution. Le village fut dévasté à plusieurs reprises lors des guerres qui désolèrent l'Alsace, et il fut entièrement détruit lors de la guerre des paysans. Il existe encore dans la commune plusieurs maisons anciennes, notamment le presbytère qui date de 1732. Depuis le Sègle XVIII le village ne s'étend plus. Depuis la fin du Sègle XX le village est surtout un lieu de résidence.


text:
Balanava
Balanava (francés Bellenaves, en 1800 Bellenave[1]) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en la region Auvergne, departament del Aliar. Es en la region istorica del Bourbonnais, al limit dels contreforts del Massís central. La municipalitat dispausa d'una estacion sus la linha SNCF Clermont-Ferrand - Montluçon e mai largament Lion - Bordèu|Bordèu. Lo autoroute A71 passa egalament près del bourg, mas i li cal pas sortida a aquel nivèl.
L'oèst de la municipalitat a cobèrt per la bòsc dels Colettes.
La commune est située dans la région Auvergne, département de l'Allier. Elle est dans la région historique du Bourbonnais, à la limite des contreforts du Massif central. La commune dispose d'une gare sur la ligne SNCF Clermont-Ferrand - Montluçon et plus largement Lyon - Bordèu|Bordèu. L'autoroute A71 passe également à proximité du bourg, mais il n'y a pas de sortie à ce niveau.
L'ouest de la commune est couvert par la forêt des Colettes.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1841, la municipalitat de Balanava a amassat a aquela de Santa-Casqueta-Tizon, quitament-creada l'an 1830 per la fusion de las municipalitats de Santa-Casqueta-de-Bellenaves e de Tizon. Ladite Comuna de Santa-Casqueta-de-Bellenaves #portar, al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo nom de Mont-sus-Bellenave[2].
En 1841, la commune de Balanava est réunie à celle de Saint-Bonnet-Tizon, elle-même créée en 1830 par la fusion des communes de Saint-Bonnet-de-Bellenaves et de Tizon. Ladite commune de Saint-Bonnet-de-Bellenaves porta, au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), le nom de Mont-sur-Bellenave[2].
La comuna de Balanava es dins lo districte de Gatnat puèi dins l'arrondiment de Gatnat. En 1789 Balanava depend [1]:
- de la generalitat de Molins
- de l'eleccion de Gatnat
- de la subdelegacion de Aigapèrsa
- del parlament de París
- de la senescaucia de Molins
- de la diocèsi de Borges
En 1802 lo chapluòc de canton es transferit a Ebruelh.
En 1841 annexa la comuna de Sant Bonet e Tizon[3] (ela meteissa fusion en 1833 de doas comunas, Sant Bonet de Balanava e Tizon[4]).
En 1926, passa dins l'arrondiment de Montluçon.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Balanava (1115 "Balanavia") ven del preïndoeuropèu bal-, bauç, e del celtic nava, la plana al ras d'un bauç.[5]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Ficha comunala de Balanava sul site de l'EHESS
- ↑ 2,0 2,1 {{{Títol}}}. Consultat lo 28 de junh de 2012.
- ↑ Ficha comunala de Sant Bonet e Tizon sul site de l'EHESS
- ↑ Ficha comunala de Tizon sul site de l'EHESS
- ↑ Marcel Bonnin, Les noms de lieux en Bourbonnais


text:
Ligam metallic
Lo ligam metallic es un tipe de ligam quimic tipic dels elements metallics e que se dona entre d'elements d'electronegativitat parièra o bassa. Se dona normalament entre atòms del meteis metal o de metals diferents. En aquel ligam i a una superposicion d'orbitals e los electrons de valència se mòvon entre lo malhum de cations que ne resulta, en apertenent a l'encòp a divèrses cations. Perque se forme un ligam metallic, cal que los elements:
- ajan una electronegativitat bassa
- ajan d'orbitals desocupats


text:
Pirinola
La pirinola qu'ei un jòc de societat qui's jòga dab un cibòt emplegat a mena de dat ; en ehèit, lo cibòt de la pirinola qu'ei provesit de 6 caras e après aver virat que's pausa en bèth ostenta ua en bèth dar atau ua consigna :
- Botar 1 (pon 1)
- Botar 2 (pon 2)
- Préner 1 (toma 1)
- Préner 2 (toma 2)
- Tots que botan (todos ponen)
- Préner tot (lo cabau - toma todo)
Lo jòc que's practica dab ua resèrva de monedas (o d'aute element com pèiras o granas per exemple). A la debuta deu jòc los jogadors que préner tots ua medisha quatitats de monedas e la rèsta que forma un cabau. Cadun que hè virar la pirinola e lo pretzhèit qu'ei d'amassar tot lo cabau o de remportar lo maximum de monedas a la fin d'in cèrte nombre de tors determinat.
La pirinoma qu'ei mei que mei jogada en America Latina e en Argentina en particular. Qu'ei pròche deu dreidel ashkenaz associat dab la hèsta judiva de Hanoka (dab la varianta que lo cibòt deu dreidle qu'ostentar pas sonque 4 caras dab letras ebraïcas).


text:
Liga de Delos
La Liga de Delos èra una aliança de ciutats grègas durant l'Antiquitat grèga. Sa creacion aguèt luòc en 477 avC e sa dissolucion en 404 avC après la desfacha d'Atenas durant la Guèrra de Peloponès. Son objectiu èra de luchar còntra l'Empèri Pèrsa, magerament per liberar lei vilas grègas d'Anatòlia. Sa direccion foguèt donada a Atenas, aureolada dau prestigi de sei victòrias durant lei Guèrras medicas. Pasmens, a partir de la segonda mitat dau sègle V avC, Atenas transformèt pauc a pauc leis autrei membres de l'aliança en vilas vassalas e reprimiguèt leis assais de revòutas (Naxos tre 471 avC, Tasos en 465 avC, Samos en 440 avC...). Puei, la Liga intrèt dins la Guèrra de Peloponès amb Atenas còntra Esparta. Aprofichant la situacion, divèrsei ciutats assaièron de reprendre lor independéncia durant lo conflicte. Pasmens, la flòta atenenca capitèt de tenir sei posicions fins ai darriereis annadas de la guèrra.


text:
Rajiv Chandrasekaran
Rajiv Chandrasekaran (en tamil: ராஜீவ் சந்திரசேகரன்; Palo Alto, Califòrnia, 22 de genièr de 1973) es un jornalista american d'origina indiana. Es actualament lo redactor nacional del jornal The Washington Post, ont trabalha dempuèi 1994. Venguèt famós en 2006 gràcias a la publicacion de son primièr libre Imperial Life in the Emerald City: Inside Iraq's Green Zone fach a partir de son experiéncia de jornalista a Bagdad durant la guèrra menada pels americans contra Saddam Husayn. L'òbra li valguèt de ganhar lo Prèmi Samuel Johnson en 2007. Lo film Green Zone, sortir en 2010, del realizador Paul Greengrass s'inspira del libre que mòstra la manipulacion del govèrn american per tombar lo regim iraquian.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Imperial Life in the Emerald City: Inside Iraq's Green Zone (2006)
- Little America: The War within the War for Afghanistan (2012)


text:
Eveniment de Tunguska
L'eveniment de Tunguska es una explosion cataclismica que se debanèt lo 30 de junh de 1908 vèrs 7h13 en Siberia Centrala dins l'Empèri Rus. L'onda dau tuert fuguèt equivalenta a unei bombas de Hiroshima. Destruguèt la seuva dins un rai de vint quilomètres a l'entorn dau centre de l'explosion e causèt de degalhs fins a un centenau de quilomètres. Lo bruch fuguèt percebut dins la màger part de l'emisfèri nòrd. En causa de l'accès malaisat de la region e de la situacion politica de la Russia imperiala puei de l'Union Sovietica, la premiera expedicion que poguèt reconóisser lo luòc de l'explosion i arribèt solament en 1927.
Divèrseis ipotèsis fuguèron desvolopadas per explicar l'origina de l'explosion. Au començament dau sègle XXI, la principala es la de l'explosion dins l'atmosfèra terrèstra d'un objècte celèste (cometa ò asteroïde) avans un impacte dirèct sus la crosta. L'observacion e l'enregistrament d'un fenomèn similar dins la vila russa de Tcheliansk en 2013 renfòrçan aquela ipotèsi.


text:
Loís XII de França
Loís XII (castèth de Bles, lo 27 de junh de 1462 - París, lo 1 de gener de 1515), chafrat lo Pair deu pòble que ho rei de França. Qu'èra lo hilh hilh deu poeta Charles d'Orléans e l'arrèr arrèr hilh deu rei Carles V de França. Orfanin aus 3 ans, que ho adoptat peu rei Loís XI qui l'obliguè a esposar, en 1476, la soa hilha (Joana de França) diforma, esterila e metaument debila. Un còp vadut rei, Loís XII que he anullar lo maridatge. Joanna que fondè alavetz l'òrdi eligiós de l'anonciada e que hore canonizada en 1950.
En 1498 que succedó au rei Carles VIII (hilh de Loís XI) e qu'èra lo cosin e lo sògre de Francés I puish qu'aqueth darrèr e avèva esposat la soa hilha (la reina Clauda).
Durant lo son regnat que gavidè las guèrras d'Italia e lo rei d'Aragon que prengó la Baisha Navarra au rei de Navarra (lo bearnés Enric de Labrit).


text:
Lady Gaga
Stefani Joanne Angelina Germanotta, mai coneguda coma Lady Gaga (Manhattan, Nòva York, 28 de març de 1986) es una cantaira e cantautora americana. Se faguèt conéisser gràcias a son primièr títol "Just Dance". Son nom li es estat inspirat per la cançon "Radio Ga Ga" del grop britanic Queen. Dempuèi la debuta de sa carrièra a produch 5 albums e a ganhat 21 prèmis.
Discografia[modificar | modificar la font]
- The Fame (2008)
- The Fame Monster (2009)
- Born This Way (2011)
- Artpop (2013)
- Cheek to Cheek (2014), amb Tony Bennett


text:
Particion (matematicas)
En matematicas, una particion d'un ensemble E es un ensemble P de sosensembles non vueges de E, desjonchs a cha dos, que forman un recurbiment de E. Autrament dich, P es una particion de E se e solament se lei sosensembles que constituisson P son non vueges, e per tot element x de E, existís un solet d'aquelei sosensembles qu'a x per element.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Siá un ensemble E. Un ensemble P de sosensembles de E es una particion de E se :
- ges d'element de P es vuege ;
- l'union deis elements de P es egala à E ;
- lei sosensembles de E que constituisson P (valent a dire : leis elements de P) son desjonchs a cha dos.
Exemples[modificar | modificar la font]
L'ensemble {1, 2, 3} a lei 5 particions seguentas :
- { {1}, {2}, {3} },
- { {1, 2}, {3} },
- { {1, 3}, {2} },
- { {1}, {2, 3} } e
- { {1, 2, 3} }.
Se pòt remarcar que
- { {1, 2}, {2, 3} } es pas una particion de {1, 2, 3} perque l'element 2 apartèn au còp a {1, 2} e a {2, 3} que son pas desjonchs
- { {1}, {2} } es pas una particion de {1, 2, 3} perque 3 es element ni de {1} ni de {2} ;
Partitions e relacions d'equivaléncia[modificar | modificar la font]
- S'una relacion d'equivaléncia es donada dins l'ensemble E, alora l'ensemble de totei lei classas d'equivaléncia es una particion de E.
- Reciprocament, estent una particion P de E, alora se pòt definir ansin una relacion binària dins E notada ~ :
- x ~ y se e solament s'existís un element de la particion P contenent au còp x e y
- Se verifica aisadament qu'es una relacion d'equivaléncia, e que P es l'ensemble de sei classas d'equivaléncia.
Ansin, lei doas nocions d'ensemble quocient e de particion son fondamentalament identicas.
Nombre de particions d'un ensemble finit[modificar | modificar la font]
Lo nombre de Bell Bn es lo nombre de particions diferentas d'un ensemble finit de n elements. Lei premiers nombres de Bell son :
- B0 = 1, B1 = 1, B2 = 2, B3 = 5, B4 = 15, B5 = 52, B6 = 203.


text:
Toquèt en qualques unas de las importantas primièras gravaduras de bebop e ne faguèt las primièras de cool jazz. Foguèt parcialament responsable de l'evolucion del "modal jazz" e lo "jazz-fusion" sorgiguèt del trabalh que faguèt amb autres musicians als darrièrs 60 e primièrs 70. Lo "free-jazz" foguèt l'unic estil d'après la Segonda Guèrra Mondiala qu'influiguèt pas de manièra significativa. Malgrat que qualqu'uns dels musicians de las siás bandas seguiguèron aquel estil.
Las siás gravaduras, amassa amb las accions en dirècte de las siás fòrça influents bandas, foguèron vitalas en l'acceptacion del jazz coma musica amb una granda valora artistica. Popularizador a l'encòp qu'innovador, Davis venguèt famós mercés a lo sieu estil languid e melodic e, al meteis temps, per la siá personalitat conflictiva. En tant que musician cada còp melhor pagat e vestit a la mòda, Davis foguèt tanben un simbòl del potencial comercial del jazz.


text:
1783
Aquesta pagina concernís l'an 1783 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danemarc-Norvègia[modificar | modificar la font]
Lo 8 de junh, acomençament de l'erupcion dau volcan Laki en Islàndia. Pus gròssa erupcion de lava de l'Istòria umana, la catastròfa entraïnèt una famina importanta dins l'illa que tuèt un quart de sa populacion (aperaquí 9 300 abitants). Lei gas desgatjats per l'erupcion foguèron a l'origina de perturbacions climaticas lòngas dins l'illa e tanben dins lo rèsta d'Euròpa.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 ambé la descubèrta d'un complòt còntra lo negus Tekle Giyorgis Ièr organizat per lei senhors Ali Gwangul e Haile Yosadiq. Lo negus decidèt alora d'atacar Haile Yosadiq puei de s'ocupar d'Ali Gwangul. Pasmens, son premier adversari capitèt de defugir una batalha e de gropar sei fòrças amb aquelei de son aliat.
Oyo[modificar | modificar la font]
Revirada saunosa d'una campanha militara còntra lo reiaume de Borgo.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de París (3 de setembre) que marquèt la fin oficiala de la guèrra d'independéncia deis Estats Units.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Après la publicacion de Lavoisier sus l'existéncia de dos gas principaus dins l'èr l'annada precedenta, lo quimista anglés Henry Cavendish capitèt de menar la premiera estimacion precisa dau rapòrt entre lei dos. Trobèt 20,8% d'oxigèn, 79,2% d'azòt e aperaquí 1% d'un gas desconegut (identificat en 1894 coma l'argon).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Stendhal, escrivan francés (m. 1842)
- 19 de junh - Friedrich Sertürner, farmacian alemand (m. 1841)
- 24 de julhet - Simón Bolívar, liberator de Grana Colómbia, Peró e Bolívia (m. 1830)
- 4 d'agost - Domingo Caicedo, president de Grana Colómbia (m. 1843)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 de març - Joan Baptista Fabre, escrivan occitan (n. 1727)
- 18 de setembre - Leonhard Euler, matematician e fisician soís (n. 1707)
- 24 d'octobre - Jean Le Rond d'Alembert, matematician e filosòf francés (n. 1717)


text:
Elena Ledda
Elena Ledda (Selargius, 1959) es una cantaira sarda. Estudièt l'aubòi e lo cant al conservatòri quand èra adolescenta abans de se virar cap al cant tradicional sarde. Ledda a una votz de soprano dramatica adaptada per l'opèra pasmens decidiguèt de causir lo cant folcloric de son país, Sardenha. Sa carrièra s'orienta essencialament sus aqueste genre de musica. Trabalhèt amb la Cooperativa Teatro de Sardegna pendent las darrièras annadas del decenni de 1970. A fach mantuna virada de pertot e a enregistrat d'un biais important al nivèl internacional.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Ammentos (1979)
- Is Arrosas (1984)
- Incanti Dunya (1993)
- Maremannu (2000)
- Amargura (2004)


text:
Caucalièira
Caucalièira[1][2] (Caucalières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La situacion geografica del vilatge orientada cap al sud al pè del bauç calcari, auriá favorizat un abitat preïstoric, mas los testimònis d'aqueles periòdes son pauc nombroses.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los senhors de Pins administrèron e menèron aquel borg dempuèi la segonda mitat del sègle XIV fins a la Revolucion. Caucalièra d'Albigés, sus la riba drecha, èra alara distinta de Caucalièra de La Vaur, sus la riba esquèrra mas reünida al vilatge d'Aigafonda. Ambedoas foguèron reünidas en 1947. Une pichona unitat de filatura, installada sus la riba del riu, ocupava fòrça salariats aprèp la fin de las activitats ligadas a l'industria del textil. Alara que lo causse es pas tròp fertíl, la motonalha pasturava sus los planòls e las combas permetián la cultura del segal e de la civada.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Una partida de l'Aeropòrt de Castras-Masamet es sul territòri de la comuna.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Capèla de Nòstra Dama de Sanguinon
Aquela glèisa romanica primitiva figura dins las cartas de la fondacion del priorat de l'Ardorèl, dempuèi 1124. L'etimologia de Sanguinon remembra la preséncia de Sant Gui e son assasinat dins aqueles luòcs.
Planca
Emportada per l'aigada de 1930, la planca primitiva èra de fusta maintenguda amb arams. Aprèp se tornèt bastir travetas d'acièr
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Ceselha de Provença: fondatritz en 1124 de l'abadiá de Santa Maria d'Ardorèl, pilhada e brutlada en 1586
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
1993
Aquesta pagina concernís l'an 1993 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Eleccions legislativas lei 21 e 28 de març per elegir la Xa legislatura de la Va Republica. S'acabèron per una victòria majora dei partits de drecha que ganhèron 257 deputats (+127) per lo Rassemblament dau Pòble Francés (RPR) e 215 (+125) per l'Union per la Democracia Francesa (UDF). Au sen dei partits de senèstra, lo Partit Comunista Francés (PCF) capitèt de resistir ambé 22 deputats (-2) mai lo Partit Socialista (PS) s'afondrèt ambé 57 deputats (-215). Lo 29 de març, Édouard Balladur foguèt nomat cap dau govèrn per remplaçar Pierre Bérégovoy que se suicidèt lo 1èr de mai. Adoptèt una politica liberala amb un emprunt massís, una reduccion deis impòsts dirècts e de demenicions dei prestacions socialas de l'Estat (especialament sus lo sistèma de retirada).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Georgia[modificar | modificar la font]
Alta-au-fuòc de la Guèrra Civila de Georgia començada en 1992. Lei partisans de Zviad Gamsakhourdia foguèron vencuts e perdiguèron definitivament lo poder au profiech dau govèrn Shevardnadze. En revènge, lei territòris secessionistas d'Abcazia e d'Ossetia dau Sud venguèron de facto independents.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau telescòpi estatsunidenc Keck I de dètz mètres de dubertura ais Observatòris de Mauna Kea. En decembre, capitada de la mission de la naveta espaciala Endeavour destinada a l'installacion d'un sistèma de correccion optic sus lo telescòpi espaciau Hubble.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Rudolf Nureyev, dançaire sovietic (n. 1938)
- 6 de genièr - Dizzy Gillespie, musician american (n. 1917)
- 20 de genièr - Audrey Hepburn, actritz anglobèlga (n. 1929)
- 22 de genièr - Kobo Abe, escrivan japonés (n. 1924)
- 11 de febrièr - Robert W. Holley, cercaire american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1922)
- 20 de març - Polykarp Kusch, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1911)
- 1 d'abril - Prince Joan de Borbon, paire de Joan Carles I d'Espanha (n. 1913)
- 20 d'abril - Cantinflas, actor mexican (n. 1911)
- 1 de mai - Pierre Bérégovoy, primièr ministre francés (suicidi) (n. 1925)
- 19 de junh - William Golding, escrivan britanic (n. 1911)
- 10 de julhet - Armand Vaquerin, jogaire de rugbi roergàs (n. 1951)
- 31 de julhet - Rei Baudoïn de Belgica (n. 1930)
- 25 d'octobre - Vincent Price, actor american (n. 1911)
- 31 d'octobre - Federico Fellini, director de cine italian (n. 1920)
- 1 de novembre - Severo Ochoa, cercaire espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1905)
- 22 de novembre - Anthony Burgess, escrivan britanic (n. 1917)
- 4 de decembre - Frank Zappa, musician e compositor american (n. 1940)
- 7 de decembre - Félix Houphouët-Boigny, president de Còsta d'Evòri (n. 1905)
- 7 de decembre - Wolfgang Paul, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1913)
- 13 de decembre - József Antall, primièr ministre d'Ongria (n. 1932)
- 16 de decembre - Kakuei Tanaka, primièr ministre de Japon (n. 1918)
- 31 de decembre - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (n. 1939)
- Silvan Tolze, poèta e escrivan occitan (n. 1911)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Russell A. Hulse, Joseph H. Taylor Jr.
- Prèmi Nobel de Quimia : Kary B. Mullis, Michael Smith
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
- Prèmi Nobel de Literatura : Toni Morrison
- Prèmi Nobel de la Patz : Nelson Mandela, Frederik Willem de Klerk
- Prèmi Nobel d'Economia : Robert W. Fogel, Douglass C. North


text:
Guèrra de las Malvinas
La Guèrra de las Malvinas (var.Guèrra dei/deras Malvinas) o Guèrra de l'Atlantic Sud qu'oposè lo regim de la Dictatura Militara Argentina dab lo govèrn anglés de la Purmèra Ministra Margaret Thatcher entau contròlle de la soberanitat suber l'achipèl de las Islas Malvinas.
A maugrat de la realitat anciana d'aqueth conflicte, ambs gobèrns qu'èran en dificultas dens sengles país e qu'enssagèn de virar se las dab ua guèrra. Los dus govèrns que credèvan que las causas e serèn aisidas entà eths : Anglatèrra qu'avèva ua evidenta superioritat militara mentre que lo govèrn d'ideologia capitalista de la Dictatura qu'èra politicament pròche deus regims anglosaxons d'Anglatèrra e deus Estats Units d'America e, en mei d'aquò, que credèva qu'Anglatèrra qu'èra chic interessada per aquesta colonia pauc defenuda, isolada e costosa. Au cap de l'expulsion de l'armada argentina per las òst britanicas la Dictatura Militara Argentina que cadó e lo Partit Conservator que gavidè Anglatèrra per mantuas annadas après, a maugrat de las soas coentas iniciaus e d'ua tradicion anteriora de govèrns tribalhistas.
Lo pretèxte de la guèrra que ho la revindicacion Argentina de crubar las islas Malvinas d'on las soa populacion e la soa autoritat èran estadas expulsadas per ua invasion anglesa en 1833. A maugrat d'aquesta invasion e de las revindicacions Argentinas, las relacions enter ambs país que demorèn bona e quitament estretas e privilegiadas dinc a la fin de la Segonda Guèrra Mondiau au mens.
Aqueth statu quo que ho rot dab l'expulsion per l'armada anglesa e devath los òrdis de la Purmèra Ministra d'ua enterpresa argentina qui èra estada contractada entà efectuar tribalhs dens las islas Georgia deu Sud per'mor d'aver hissada ua banèra argentina. Ua escalada militara que seguí dant atau a ambs govèrns lo parat de mobilizar las loas opinion publicas e de desbrembar atau las loas mauescadudas respectivas politicas, sociaus e economicas.
A maugrat de çò de previst per la Junta Militara argentina, lo govèrn deus Estats Units d'America, lo lor aligat e sostien dens las loa Guèrra Lèda contre l'esquèrra, que l'abandonè au prohèit d'Anglatèrra, país de medisha origina culturau. L'ajuda americana qu'obliguè l'armada de l'aire argentina e volar hèra baish ; França, aligada dab Anglatèrra, que ho implicada estrategicament e ambigüosamet dens lo conflicte per'mor l'armament argentin qu'èra estat crompat a França. Argentina que ho sostienguda per tots los país americans (a l'excepcion deus Estats Units, de Colómbia, de Trinitat e Tobago e sustot de Chile qui, gavidat peu regim capitalista deu dictator Augusto Pinochet, e èra un enemic d'Argentina e un aligat ideologic d'Anglatèrra e deus Estats Units d'America) ; a maugrat d'estar governada per ua junta de dreta anticomunista, Argentina que ho tanben sostienuda per país comunistas com l'Union Sovietica (cinicament un enemic ideologic mes un partenari economic deus màgers) e per Cuba (solidari d'aqueth país latino american vadut tot d'un còp ostil de cap au monde anglosaxon).
Au cap de las operacions militaras - on participè lo princi Andrew de York - las òst britanicas que tornèn controllar las Malvinas. Lo conflicte que tuè 649 argentins, 255 sordats britanics e 3 kelpers (nom deus colons britanics de las Malvinas).


text:
Bug (parçan)
Bug [ˈbytʃ ?, ˈbyk ?][1] o Captalat de Bug es un parçan d'Occitània[2] situat en Gasconha .
La sua vila màger es La Tèsta de Bug (o de Buc), qu'Arcaishon ne n'èra a la debuta qu'un barri, que n'estut destacat per Napoleon III ende'n har una comuna.
Conten las comunas d'Arcaishon, La Tèsta, Gujan e Mestràs, lo Teish, Viganòs, Audenja, Lenton, Endarnòs, Arés, Lèige, Mèrcaprima, lo Barp, Miòs, Salas e Belin e Beliet.
Lo gentilici es bogés -esa[3].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Forma occitana mau atestada, que seré de verificar dab enquistas mei precisas. La pronóncia [ˈbyk] b'ei atestada dens l'Atlas linguistique de Gascogne mes l'informator que la horneish n'a pas un nivèu solid en occitan.
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
- ↑ Forma occitana mau atestada, que seré de verificar dab enquistas mei precisas. L'escòla Calandreta de La Tèsta de Bug se sona la Calandreta Bogesa.


text:
1902
Aquesta pagina concernís l'an 1902 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 21 de genièr - Unificacion del fus orari en França. Adopcion de l'ora de París coma oficiala.
Lo 7 ò lo 8 de mai, una erupcion de la Montanha Pelada entraïnèt la destruccion totala de la vila martiniquesa de Saint-Pierre. Franc de doas personas, totei leis abitants (29 000 personas) foguèron tuats. Lei consequéncias sus l'illa foguèron importantas car Saint-Pierre perdiguèt definitivament son importància au profiech de Fort-de-France.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 30 de genièr - Tractat entre Japon e Reialme Unit.
- 15 de febrièr - Inauguracion del mètro de Berlin.
- 9 d'agost - Edoard VII es coronat rei del Reialme Unit.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fondacion de la vila de Dire Dawa per la companhiá en carga de la bastida dau camin de fèrre entre Jiboti e Addis Abeba. L'endrech foguèt chausit per venir un centre logistic important (obrador de reparacion dei trens... etc.) e es d'ara endavant la segonda vila etiopiana.
Mond[modificar | modificar la font]
- 13 de genier - Ambé solament 68 combatents, Ibn Saud d'Arabia Saudita prenguèt la vila de Riyad.
- 8 de mai - dins l'isla de Martinica dintra en erupcion lo volcan Mont Pelée, en destruissent tota la vila de Saint-Pierre. I a 30.000 mòrts.
- 20 de mai - Cuba se fa independent dels Estats Units. Fin de l'aucupacion militar nòrd-americana.
- 12 de julhet - aprobacion del sufragi femenin en Austràlia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- Lo fisician alemand Arthur Korn transmet d'images per telegraf.
Armament[modificar | modificar la font]
Assai dau premier dirigible militar, destinat a la reconoissença dau prat batalhier, desvolopat per l'engenhaire francés Henri Julliot. Pasmens, en causa dau desvolopament de l'aviacion, pus eficaça e rapida, aqueu concèpte foguèt pauc a pauc abandonat.
Regardant leis armaments terrèstres, intrada en servici dau premier fusiu mitralhaire operacionau — un prototip italian èra estat presentat en 1900 mai teniá plusors problemas — desvolopat per l'oficièr danés Vilhelm Herman Oluf Madsen (1844-1917). Inspirèt una tiera d'armas que foguèron utilizadas fins ais annadas 1950 e la generalizacion dei mitralhièras leugieras.
Energia[modificar | modificar la font]
Comercializacion dau premier motor multisopapa desvolopat per la companhiá francesa Panhard & Levassor.
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera publicacion permetent d'explicar l'existéncia de la radioactivitat per lo fisician britanic Frederick Soddy (1877-1956). Mencionèt per lo premier còp l'existéncia de desintegracions radioactivas. Soddy recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1921.
Geologia[modificar | modificar la font]
Après l'erupcion catastrofica de la Montanha Pelada qu'entraïnèt la destruccion totala de la vila martiniquesa de Saint-Pierre, leis autoritats de divèrsei país prenguèron consciéncia de la manca de conóissença a prepaus deis erupcions volcanicas. Aquò marquèt donc lo començament de l'estudi scientific dei volcans e la volcanologia, branca alora fòrça menora de la geologia, venguèt una sciéncia vertadiera.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de genièr - Rei Saud, d'Arabia Saudita (m.1969)
- 31 de genièr - Alva Myrdal, politica, diplomata e escrivana suedesa, Prèmi Nobel de la Patz (m.1986)
- 4 de febrièr - Charles Lindbergh, pilòt american d'avion (m.1974)
- 10 de febrièr - Walter H. Brattain, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica (m.1987)
- 27 de febrièr - John Steinbeck, autor american, Prèmi Nobel de Literatura (m.1968)
- 27 de febrièr - Lúcio Costa, arquitècte brasilièr (m. 1998)
- 23 d'abril - Halldór Laxness, autor islandés, Prèmi Nobel de Literatura (m.1998)
- 30 d'abril - Theodore Schultz, economista american, Prèmi Nobel d'Economia (m.1998)
- 3 de mai - Alfred Kastler, fisician francés, Prèmi Nobel (m. 1984)
- 8 de mai - André Michel Lwoff, microbiologista francés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.1994)
- 18 de junh - Barbara McClintock, geneticiana americana, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1992)
- 10 de julhet - Kurt Alder, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1958)
- 15 de julhet - Jean Rey, president de la Comission Europèa (m. 1983)
- 28 de julhet - Karl Popper, filosòf austriac (m.1994)
- 8 d'agost - Paul A.M. Dirac, fisician anglés, Prèmi Nobel de Fisica (m.1984)
- 10 d'agost - Arne Tiselius, quimista suedés, Prèmi Nobel de Quimia (m.1971)
- 6 de setembre - Sylvanus Olympio, president de Tògo (m. 1963)
- 12 de setembre - Juscelino Kubitschek de Oliveira, president de Brasil (m.1976)
- 24 de setembre - Ruhollah Khomeini, cap espiritual d'Iran (m.1989)
- 3 d'octobre - Arthur da Costa e Silva, president de Brasil (m. 1969)
- 5 d'octobre - Larry Fine, actor american (m. 1975)
- 5 d'octobre - Ray Kroc, entrepreneire american, fondator de McDonald's (m. 1984)
- 22 d'octobre - Wijeyananda Dahanayake, primièr ministre de Sri Lanka (m. 1997)
- 31 d'octobre - Carlos Drummond de Andrade, poèta modernista brasilèr (m.1987)
- 9 de novembre - Jan Alfred Szczepański, critic de literatura, de teatre e de cinèma polonés (m. 1991)
- 17 de novembre - Eugene Wigner, fisician ongrés, Prèmi Nobel de Fisica (m.1995)
- 21 de novembre - Isaac Bashevis Singer, escrivan american, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1991)
- 23 de decembre - Choudhary Charan Singh, primièr ministre d'Índia (m. 1987)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 20 de genièr - Joan Laurés, Majoral del Felibritge (n. 1822)
- 4 de març - Raoul Urbain, personalitat de la Comuna de París (1871) (n. 1837)
- 26 de març - Cecil Rhodes, òme d'afars anglés, fondator de Rodesia (n. 1853)
- 17 d'abril - Francés d'Assisi de Borbon, rei consòrt d'Espanha (n. 1822)
- 14 de junh - Jules-Nicolas-André Babick, personalitat de la Comuna de París (1871) (n. 1820)
- 6 de julhet - Maria Goretti, santa del catolicisme (n. 1890)
- 11 d'agost - Henry Louis Champy, personalitat de la Comuna de París (n. 1842)
- 24 d'agost - Juan Bautista Egusquiza, president de Paraguai (n. 1845)
- 27 d'agost - Alèxi Peiret, escrivan occitan, engenhaire agronòm e professor d'istòria bearnés (n. 1826)
- 29 de setembre - Émile Zola, escrivan francés (n.1840)
- 3 de decembre - Prudente de Morais, president de Brasil (n. 1841)
- Clovis Dupont, personalitat de la Comuna de Paris (n. 1830)


text:
Tolon
Tolon (Toulon en francés)[1] es una vila d'Occitània, en Provença, en riba de la mar Mediterranèa. Es au fons d'una baia, la Rada de Tolon, e aquela situacion n'a fach un pòrt militar fòrça important.
Es la prefectura dau departament de Var despuei 1973. Tolon a 167 400 estatjants e n'a 478 000 dins l'aglomeracion: es la cinquena aglomeracion occitana (tanben es la dotzena aglomeracion francesa e la quinzena comuna intra muros).
Lo pòrt es lo premier per lo trafic amb Corsega.
Tolon possedís tanben una universitat e acampa quauqueis escòlas d'engenhaires e un conservatòri.
Se destacan tanben l'Estadi Mayol e l'Opèra.
Sa devisa es en latin : Concordia parva crescunt (« amb la concòrdia, creisson lei pichonei causas »).
Lo gentilici es tolonenc -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Barri e quartiers
- 3 Istòria
- 4 Administracion
- 5 Demografia
- 6 Monuments, musèus e luòcs toristics
- 7 Cultura
- 8 Personalitats naissudas o liadas a Tolon
- 9 Espòrt
- 10 Premsa
- 11 Embessonatges
- 12 Galariá
- 13 Luòcs e monuments
- 14 Personalitats ligadas amb la comuna
- 15 Bibliografia
- 16 Véser tanben
- 17 Ligams extèrnes
- 18 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila de Tolon se situa entre la rada de Tolon e lo Mont Faron. Una partida dau pòrt e de la vila es ocupada per l'arsenau militar. Tolon es lo premier pòrt militar de França.
Tolon es bordada per La Sanha de Mar, Oliulas, Evenós, Lo Revèst leis Aigas, La Valeta, La Garda, Lo Pradet e la mar.
Idrografia[modificar | modificar la font]
I a dos riulets a Tolon : l'Aigotier (tanben sonat Rius deis amoriers, malinterpretat en francés coma lo "riu deis amorós") e lo Las.
Lo Mont Faron[modificar | modificar la font]
Lo Mont Faron es un dei Monts Tolonencs ; domina la vila de Tolon en culminant a sei 514 m d'autor. L'i trobam un ensems de fortificacions, un musèu dau Desbarcament en Provença durant la Segonda Guèrra Mondiala e un Zòo de fèrum. Se pòt percórrer lo Mont Faron siá per una rota de sens unic (monta a l'oèst e devala a l'èst) siá amb lo teleferic urban. S'i pòt tanben practicar l'escalada.
La Rada de Tolon[modificar | modificar la font]
La Rada es separada de la mar dubèrta per la Lenga de Gienh e per la peninsula de Sant Mandrier de Mar.
Barri e quartiers[modificar | modificar la font]
Lo plan de Tolon mòstra encara lei rèstas de doas encenchas de fortificacions : una pichona fortificacion medievala que delimita la vila vièlha (lo barri medievau) e que, vista de la mar semblava un castèu, e una fortificacion modèrna de Vauban que ne demòran que pauc de tròç, mai que mai la Pòrta d'Itàlia. La vila creissèt fòrça au sègle XIX amb de projèctes dau baron Georges Eugène Haussmann que foguèt prefècte a Tolon en 1851.
A l'Edat Mejana la vila comptava donc amb: lo barri uech borg (lei Borc del portalet, Borc del Predicados, Borc de Dona Borgna, Borc de la Lauze, Borc de Sancta Catarina, Borc de Sanct Lazer e Borc de Sanct Michael.
Tolon compta ansin amb:
- Lo centre amb la Vila Bassa (lo centre bastit mai que mai dedins l'ancian barri) e la Vila Auta (la partida haussmanniana bastida subre lei fortificacions de Vauban en defòra).
- A l'est :
- Lo Morrilhon, ancian quartier de palunalhas e d'entrepaus a l'èst amb sei tres fòrts, sei plajas.
- Sant Joan de Var
- La Ròda
- A l'oest :
- Beucaire
- Lo Pont nòu
- Lo Pont de Làs
- l'Escalhon
- Quartièrs residenciaus e banlègas
- Brunet
- Santa Mussa
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ocupada tre l'epòca dei Ligurs, Telo Martius (de Telo, la divessa dei fònts — o dau latin tol, bas de còla — e Martius, en onor dau Dieu de la guèrra Mars), es una dei doas tenchurariás de porpra de l'Empèri Roman.
- Après lo restacament de Provença au reiaume de França, Tolon devèn un luòc de construccion navala e la rada es emmerçada per assostar de flòtas militaras.
- 1348 : chaple dei jusieus de la carriera de la jutariá, bocs emissaris dins lo contèxte de l'epidémia de pèsta.
- 1524: bastisson la Torre Reiala. En 1543, per gardar a sa disposicion la flòta otomana de Barbarossa, lo rei Francés I l'autoriza a ivernar a Tolon, vujat de seis abitants. Es un escàndol per l'Euròpa crestiana.
- 1707: Tolon resistís durant l'invasion de Provença per leis emperiaus menats per lo Duc de Savòia e lo Prince Eugèni pendent la Guèrra de Succession d'Espanha.
- 1720: a causa de la pèsta venguda de Marselha, 13 000 personas mòron, valent a dire, aperaquí la mitat de la populacion.
- 1793 : liurada ai Britanics, la vila es considerada coma traïdora a la Revolucion Francesa e pèrd lo títol de prefectura, que lo transferisson a Draguinhan. Napoleon Bonaparte se destria durant lo sètge.
- 1944 : liberacion de Tolon amb l'armada dau generau Jean de Lattre de Tassigny.
- Après 1945 : arribada de fòrça Pès Negres d'Argeria e desvolopament de quartiers novèus e en particular dau Pichon Chicago e rason dau creis de la delinquéncia.
- 1974 : Tolon recupèra la foncion e lo títol de prefectura.
- 1959-1985 : Maurici Arreckx premier cònsol amb una marrida reputacion dins leis afars e la corrupcion.
- 1995-2001 : gestion de la vila per lo Front Nacional, partit francés d'extrèma drecha.
- 2001 : desfacha dau premier cònsol frontista e eleccion de son successor Hubert Falco.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Monuments, musèus e luòcs toristics[modificar | modificar la font]
.
Edificis religiós[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
- Pòrta d'Itàlia (traversada per Napoleon en partent per lei campanhas d'Itàlia)
- Anciana Pòrta de l'Arsenau (uei pòrta dau Musèu de la Marina ; foguèt desplaçada subre de ralhs après la Segonda Guèrra Mondiala per èstre botada a son emplaçament actuau).
- Torre Reiala
- Estatua de l'engèni de la navigacion (escaissada Amiral de Cul-vers-ville)
Pargues[modificar | modificar la font]
- Jardin Alexandre Ier
- Pargue deis Aucèus
- Pargue dei Liças
Musèus e luòcs d'espaçament[modificar | modificar la font]
- Estadi Mayol
- Musèu de la Marina
- Musèu dau Vièlh Tolon (dins l'ancian evescat, subre lo Cors Lafaieta, amb l'Escòla de la Targa)
- Musèu deis Arts Asiatics
- Opèra de Tolon
- Plajas dau Morrilhon
- Teatre Liberté
- Teleferic dau Mont Faron
- Zòo dau Mont Faron
Cultura[modificar | modificar la font]
- Escòla de la Targa : mantenença felibrenca de Tolon.
- Ambassade de Provence : acamp culturau subre Provença deseparat de tota question linguistica.
- Centre Dramatic Occitan, fondat per Andrieu Neyton, rèsta dins lo Teatre Méditerranée, Espace Comédia.
- Lo Ceucle Occitan 83 : dins la mesma comunautat d'aglomeracion, mai centrat subre La Sanha de Mar.
.
Cançon[modificar | modificar la font]
Teatre[modificar | modificar la font]
Lo Grolier Bel Esprit, ò Suseta e Tribòr es una pèça de teatre majora dins l'istòria de la literatura occitana, creada a Tolon en 1789 per Estève Pelabon.
Institucion academica a Tolon[modificar | modificar la font]
- Universitat de Tolon : fondada en 1979 amb de sucursalas dins d'autrei vilas varesas.
Personalitats naissudas o liadas a Tolon[modificar | modificar la font]
- Estève Pelabon : escrivan dramatic occitan.
- Barry : violonaire cec e cantaire de lengas occitana e francesa dau pòrt (mençonat per Pèire Letuaire).
- Pèire Letuaire : dessenhaire, professor e illustrator.
- Victor Quintius Toron : escrivan de lenga occitana.
- Vincent Cordoan : un dei majors pintres provençaus e dei subjèctes de Provença.
- Carles Poncy : poèta muraire e autodidacte.
- Joan Aicard : escrivan de lenga francesa.
- Félix Mayol : cantaire e mecènas de l'estadi que pòrta son nom a Tolon.
- Raimu : actor provençau.
- Pèire Fontan : escrivan provençau e Majorau dau Felibritge.
- Enric Espieux : escrivan occitan.
- Gui Denielou : oficier de marina, combatent dins lei fòrças liuras durant la Segonda Guèrra Mondiala e engenhaire, fondator de l'Universitat de Tecnologia de Compenha.
- Gilbert Bécaud, naissut Francés Silly (François Silly), cantaire de varietat qu'evoquèt dins una de sei cançons lo mercat provençau de Tolon.
- Mireille Darc : actritz provençala de lenga francesa.
- Marcèu Rufo : pedopsiquiatre.
- Camelia Jordana : cantaira.
Espòrt[modificar | modificar la font]
Tolon es l'ostau d'una deis equipas majoras de rugbi d'Occitània : lo Rugby Club Tolonenc qu'a son estadi (l'Estadi Mayol) dins lo quartièr que pòrta son nom.
Premsa[modificar | modificar la font]
Lei 2 principaus jornaus de Tolon son Var-Matin (edicion locala de Nice-Matin) e La Marseillaise.
Premsa en occitan provençau[modificar | modificar la font]
- La Targo (la "targa") - sotatitolat Revisto prouvençalo, "revista provençala" - es la publicacion bisannuala de l'Escòla de la Targa e dau Felibritge.
- Lo Cebier / Lou Cebié - sotatitolat La Letra Occitanista - : publicacion politica mensuala ligada amb lo Partit Occitan gavidat per Girard Tautil.
Gastronomia[modificar | modificar la font]
Coma ciutat provençala,Tolon es una tèrra onte se manja d'alhòli, onte se fa de castanhada e onte se manja lei Tretze dessèrts de Calenda. Un plat fòrça tipic de Tolon (e partejat amb la Mediterranèa fins a Gènoa e tanben amb Argentina e Uruguai per l'immigracion) es la cada : se tracta d'una mena de galeta cauda de farina de céser.
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- La Spezia Itàlia dempuei lo 25 d'octobre de 1958.
- Mannheim Alemanha dempuei lo 25 d'octobre de 1958.
- Norfolk Estats Units dempuei lo 21 de decembre de 1988.
- Kronstadt Russia dempuei lo 26 de setembre de 1996.
- Khemisset Marròc dempuei 2005.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
Lei cariatidas de l'escultor Pèire Puget
-
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Michel Vergé-Franceschi, Toulon – Port Royal (1481–1789). Ed. Tallandier, 2002.
- Aldo Bastié, Histoire de la Provence, Ed. Ouest-France, 2001.
- Cyrille Roumagnac, L'Arsenal de Toulon et la Royale, Ed. Alan Sutton, 2001.
- Jean-Pierre Thiollet, Le Chevallier à découvert, Ed. Laurens, 1998.
- Maurice Arreckx, Vivre sa ville, Ed. La Table ronde, 1982 ; Toulon, ma passion, 1985.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Touloun en nòrma mistralenca.
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Comuna de Var
- Comuna de Provença
- Tolon
- Vila francesa de mai de 100 000 abitants
- Prefectura
- Prefectura maritima
- Vila portuària de França
- Pòrt militar francés
- Vila universitària francesa
- Evescat francés
- Òbra de Vauban


text:
Gric de Prat
En 1994, Eric e Natalia Roulet, d'origina respectivament bordalesa e biarnesa, crean un grope de musica reprenent lo shafre dau poèta medoquin Rogèr Romafòrt (Gric de Prat). Es un grope de musica de rua (ripataulèra) qu'a per objectiu d'animar manifestacions tradicionalas, coma Carnaval, hèstas dau patrimòni... Un trabalh de collectatge es tanben entamiat. D'auts musicaires rejuntan los Roulet, coma Olivier Lescorce o Nicolas Piquet, e un premèir CD es enregistrat en 1998 : Suus Camins de Garona. En efèit, Gric de Prat se produsís majament dens la valèia de Garona : Lengoiran, Prenhac on damòra la familha, Cernés... Mès la musica de rua ne sufís pas : fau tanben se virar cap a d'una musica mèi sabenta. Las recèrcas d'Eric Roulet, qu'es tanben flaütaire, li hèsen descubrir compositors barròcs occitans dau Bordalés, coma Jausèp Cassanea de Mondonville, o Pèir Gaviniés. Eric Roulet realiza tanben un trabalh de contaire. Tot aquò menarà a plusiors espectacles de creacion : Itinéraire d'un rêveur solitaire qu'es una evocacion de la via de Fèlix Arnaudin (2004), Contes d'un doman acabat (2005), Viatge en Aquitània (2007) damb la sortida d'un novèth CD. Gric de Prat es programat a las Scènas d'Estiu en Gironda mès tanben a l'Estivada de Rodés en 2006, on torna en 2008 damb la Petita Orquèstra Bigardòia, escòla de musica de junes creada per Eric Roulet, e una ripataulèra peiregòrda, amassant en tot un trentenat de musicaires. Es en 2010 qu'es creat l'espectacle Bordèu, que vòu rapelar la gasconitat de la bèra vila au Pòrt de la Luna. Un disc es enregistrat, acompanhat d'un libre Bordèu, contes et musiques du Bordeaux gascon.


text:
Zellenberg
Zellenberg en alemannisch (Zellenberg en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Topographia_Alsatiae_(Merian)_p_028.JPG|thumb|left| Lo castèl de Zellenberg d'après una gravure de Matthäus Merian l'an 1663.]]
Vilatge sus la rota dels vins de Alsace a unitat|2|km {{}} de Riquewihr, Zellenberg a situat sus un tuc a 285 mètres d'altitud en plen vignoble. Réputé Per la qualitat de las siás vins, pòt èsser pres en prenent la RN83. En venent de Colmar, cal prene la rota de Houssen per la D3 de contunh traversar lo pòble de Ostheim. Près de Beblenheim, contunhar sus la D5 direccion Zellenberg. En sens contrari, dempuèi Estrasburg, prene lo A35 direccion Ostheim de contunh prene Beblenheim e Zellenberg. Zellenberg Fa partida del costat de Kaysersberg e del arrondiment de Ribeauvillé.
Village sur la route des vins d'Alsace à 2 km de Riquewihr, Zellenberg est situé sur une colline à 285 mètres d'altitude en plein vignoble. Réputé pour la qualité de ses vins, il peut être rejoint en prenant la RN83. En venant de Colmar, il faut prendre la route de Houssen par la D3 puis traverser le village d'Ostheim. À proximité de Beblenheim, continuer sur la D5 direction Zellenberg. En sens inverse, depuis Strasbourg, prendre l'A35 direction Ostheim puis rejoindre Beblenheim et Zellenberg. Zellenberg fait partie du canton de Kaysersberg et de l'arrondissement de Ribeauvillé.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las tèrras ont s'elèva uèi lo pòble de Zellenberg an ocupat dempuèi 564 per peuplades de Alémanie. Lo pòble a fondat al Sègle X pels fraires del abbaye de Luxeuil #que i installan una capèla. A dotat de fortificaciós mai tard, #que n'existís pauc de vestigis. Zellenberg Deu doncas la siá origina e lo sieu nom a la cellula d'una ermita, #que i aguèt remplaçat al Sègle XIII per un castèl. En 1252, Gunther de Horbourg #far bastir un castèl fòrt sus una tuc en permetent aital d'enviar senhals cap als castèlx de las alentours (Tres castèls, lo Hohnack près de Labaroche, lo Elevat-Koenigsbourg e tanben lo Hohlandsbourg). Fief Del évêché de Estrasburg, Zellenberg fa partida de la distincion de Horbourg-Riquewihr.Qualques ans mai tard, Jean-çò-Triguèt, darrièr eretièr dels Horbourg, en avent volgut se manténer a Zellenberg, #atraire davant los sieus murs los tropas de la évêché, #que i #penetrar après qualques jorns de banc, jos la conducha del prévôt episcopala de Rouffach. En Modèl:Lo XIVe sègle se comptava non solament un castèl a Zellenberg, mas un bourg, e al pè de la tuc un pòble, castrum, oppidum,villa, talas son las designacions del tractat informat per Albert d'Estrasburg e que # lo comte de Wurtemberg se #comprometre a cedir aquela part de la distincion de Riquewihr a l'avesque Berthold. La localité passa per el de contunh, cap a 1325 als comtes de Wurtemberg. L'avesque de Estrasburg s'apodera del pòble dempuèi 1329 e lo dona en penyora a las sires de Ribeaupierre.La localité, #que compren egalament los pòbles de Bennwihr, Houssen e Wihr-en-Plana, rèsta a las mans d'aquela familha fins a la Revolucion. Près de Zellenberg existissiá Altenheim, destruit al commencement del Sègle XIII. Lo territòri d'aquel pòble a #èsser partejat entre Beblenheim e Zellenberg, malgrat aiçò los abitants n'an #èsser per la majoritat transportès a Zellenberg.; Del temps de l'istorian Schoepflin se vesiá encara la fontaine, indici d'ancianas abitacions. Un renauiment de las rèstas del tribunal franc de Zellenberg de 1568 truca aquel territòri "lo ban comun". A la Revolucion, lo castèl #qu'es ja en ruïnes, es entièrament démoli e las pèiras an vendut a un tuilier de Ribeauvillé cossí plan nacional. De las ancianas fortificacions, demòra pas mai que dos torns de cuic #que la una pòrta un nin de cigogne. Lo 19 de decembre 1944 doas setmanas après la desliurança per las tropas americanas, un incendi destruit sèt ostals. Amb lo relogement de los sieus abitants, Zellenberg se engrandeix fòrça en defòra del ancià bourg. L'activitat principala de la localité n'es la viticulture.
Les terres où s'élève aujourd'hui le village de Zellenberg sont occupées depuis 564 par des peuplades d'Alémanie. Le village est fondé au Sègle X par les moines de l'abbaye de Luxeuil qui y installent une chapelle. Il est doté de fortifications plus tard, dont il existe peu de vestiges. Zellenberg doit donc son origine et son nom à la cellule d'un ermite, qui fut remplacé au Sègle XIII par un château. En 1252, Gunther de Horbourg fit construire un château fort sur une colline permettant ainsi d'envoyer des signaux vers les châteaux des alentours (Trois châteaux, le Hohnack près de Labaroche, le Haut-Koenigsbourg et aussi le Hohlandsbourg). Fief de l'évêché de Strasbourg, Zellenberg fait partie de la seigneurie de Horbourg-Riquewihr.Quelques années plus tard, Jean-le-Tardif, dernier héritier des Horbourg, ayant voulu se maintenir à Zellenberg, attira devant ses murs les troupes de l'évêché, qui y pénétrèrent après quelques jours de siège, sous la conduite du prévôt épiscopal de Rouffach. Dans le Sègle XIV on comptait non seulement un château à Zellenberg, mais un bourg, et au pied de la colline un village, castrum, oppidum,villa, telles sont les désignations du traité rapporté par Albert de Strasbourg et par lequel le comte de Wurtemberg s'engagea à céder cette partie de la seigneurie de Riquewihr à l'évêque Berthold. La localité passe ensuite, vers 1325 aux comtes de Wurtemberg. L'évêque de Strasbourg s'empare du village dès 1329 et le donne en gage aux sires de Ribeaupierre.La localité, qui comprend également les villages de Bennwihr, Houssen et Wihr-en-Plaine, reste aux mains de cette famille jusqu'à la Révolution. Près de Zellenberg existait Altenheim, détruit au commencement du Sègle XIII. Le territoire de ce village a été partagé entre Beblenheim et Zellenberg, cependant les habitants en ont été pour la plupart transportés à Zellenberg.; du temps de l'historien Schoepflin on voyait encore la fontaine, indice d'anciennes habitations. Un renouvellement des restes de la cour franche de Zellenberg de 1568 appelle ce territoire "le ban commun". A la Révolution, le château qui est déjà en ruines, est complètement démoli et les pierres sont vendus à un tuilier de Ribeauvillé comme bien nationale. Des anciennes fortifications, il ne reste plus que deux tours d'angle dont l'une porte un nid de cigogne. Le 19 décembre 1944 deux semaines après la libération par les troupes américaines, un incendie détruit sept maisons. Avec le relogement de ses habitants, Zellenberg s'agrandit beaucoup en dehors de l'ancien bourg. L'activité principale de la localité est la viticulture.


text:
Vitrac (Roergue)
Vitrac[1][2] (Vitrac-en-Viadène en francés) es una comuna roergassa de Roergue (Guiana ) situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri d'aquela municipalitat materializa una fraction centri-sud del Massís central sul scenari de la Viadène al nòrd-oèst del scenari del Aubrac.
Le territoire de cette commune matérialise une fraction centre-sud du Massif central sur le plateau de la Viadène au nord-ouest du plateau de l'Aubrac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Salmonella
Salmonella es un genre de bactèris qu'aperten a la familha Enterobacteriaceae, format de bacils gram-negatius, anaeròbis facultatius, amb flagèls peritrics e que desvolòpan pas capsula (except l'espècia S. typhi) ni esporas. Son de bactèris mobilas que produsisson sulfur d'idrogèn (H2S). Fermentan glucòsa Per possedir una enzim especializada, mas pas lactòsa, e produsisson pas ureasa.
Es un agent productor de zoonòsi de distribucion universala. Se transmet per contacte dirècte o contaminacion crosada pendent la manipulacion, en lo tractat de neurituds o en lo larèr, tanben per via sexuala.
Qualques salmonellas son comuns en la pèl de tortugas e de fòrça reptils, çò cual pòt èsser importanta quand se manipulan a l'encòp aqueste tipe de mascòtas e neurituds.


text:
Spandau Ballet
Spandau Ballet es un grop de musica rock e new wave anglés. La formacion que comptava inicialament que doas personas, Gary Kemp e Steve Norman, foguèt fondada a Londres en 1979. Se faguèron conéisser mondialament gràcias a la capitada de sa cançon "True" en 1983. Los musicians se disseparèron en 1989 aprèp que l'album Heart like a Sky capitèsse pas comercialament e se tornèt formar en abril de 2009. Tiran son nom d'un barri, Spandau, de la capitala alemanda Berlin.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Journeys to Glory (1981)
- Diamond (1982)
- True (1983)
- Parade (1984)
- Through the Barricades (1986)
- Heart like a Sky (1989)
- Once More (2009)


text:
Libertat (filosofia)
La nocion de libertat ne cabís fòrça concèptes amai domenis de l'activitat umana.Ensajarem de ne definir los principals per apuèi estudiar çò que se passa quand justament aicesta libertat s'es avalida o n'existis pus gaire, entrepachada per mantuna rason, culturala, ideologica, politica o sociala.
Somari
- 1 Definicion
- 2 Domenis del concèpte
- 3 Teorias de la libertat
- 4 Citacions
- 5 l'Abséncia de libertat
- 6 Teorias de la dependéncia
- 7 Lo sucursalisme
- 8 Citacions
- 9 Bibliografia generala
- 10 Vejatz tanben
- 11 Ligams extèrnes
- 12 Nòtas & referéncias
Definicion[modificar | modificar la font]
Domenis del concèpte[modificar | modificar la font]
individual[modificar | modificar la font]
cultural[modificar | modificar la font]
religiós[modificar | modificar la font]
ideologic[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Teorias de la libertat[modificar | modificar la font]
Filosofia[modificar | modificar la font]
Religion[modificar | modificar la font]
Ideologias[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
l'Abséncia de libertat[modificar | modificar la font]
Teorias de la dependéncia[modificar | modificar la font]
Lo sucursalisme[modificar | modificar la font]
Lo sucursalisme designa la nocion de dependéncia d'una cultura, d'una lenga, d'una comunautat, d'un estat, d'una nacion, d'una etnia, d'un grop politic, d'un grop d'interès o de tota autra mena de grop uman o quitament d'un simple quidam o individú dins sas relacions amb lo poder politic o/e l'ideologia que los dominan. Per çò n'aclarar amai precisar, se n'engimbarem aiceste estudi subre la Teoria de la dependéncia que ja ne faguèt tant parlar, e escriure, amai perpensar, pensar, soscar, delatar... e chifrar.
Alargament del concèpte[modificar | modificar la font]
Ne resulta atal una situacion ipso facto d' inferioritat impausada e percebuda coma gaireben normala per aqueles que ne subisson l'accion, que ne patisson l'efècte, en los s'empachar atal d'agir per son pròpi compte, de prene sas pròpias decisions.
Se tracha alara d'una forma d'alienacion culturala, ideologica, politica e sociala mas tot parièr economica que lo filosòf e ideològ antilhés en Frantz Fanon, n'Ibrahim Fanon del siu nom d'òme liure e desliure, desliurat, emancipat e desalienat, entre molts autres teoricians del colonialisme, estudièt e espepissèt, se descrausselhèt, mai que tot dins sas òbras màgers:
- Peau noire, masques blancs Pèl negra, masquetas blancas , 1952
- Les Damnés de la terre Los Damnats de la tèrra , 1961[1]
citacions[modificar | modificar la font]
- ...Se n'agís per lo terç mond de tornar començar una istòria de l'òme... (...)... Franz Fanon Los Damnats de la tèrra, 1961...
Los domenis del concèpte[modificar | modificar la font]
N'es doncas lo sucursalisme d'en primièr ideologic e/o politic mas ne pòt èsser tanben cultural, o lingüistic, çò es infeudacion mentala d'un individú o d'un pòble a una autra cultura o una autra lenga consideradas e/o percebudas coma superioras o de melhora realizacion sociala idem rentabilitat.
Idem s'agís de sucursalisme economic quand existís una preferéncia o semblapreferéncia dins las relacions comercialas o financièras intercomunautàrias, interregionalas, internacionalas e quitament planetàrias ont la posicion d'un dels partenaris o contractants es d'inferioritat objectiva e ligada a de relacions de dominant a dominat , relacions impausadas per l'actor dominant de dicha relacion.
Lo quite concèpte d' empèri o de poder imperial cabís dins aicesta nocion.
citacions[modificar | modificar la font]
Istòria del sucursalisme[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
Teorias de la libertat[modificar | modificar la font]
Teorias de la dependéncia[modificar | modificar la font]
- Frantz Fanon: Peau noire, masques blancs, edicions del Seuil, París, 1952 (en francés)
- Aimé Césaire: Discours sur le colonialisme, Présence africaine, 1953 (id)
- Frantz Fanon: Les damnés de la terre, amb prefaci d'en Jean-Paul Sartre, edicions François Maspero, París, 1961 (id)
- Fodé Diawara: Le manifeste de l'homme primitif, edicions Grasset, id 1972 (id)
- Tòme I - Reduseires de caps, colleccion A Tots - Institut d'Estudis Occitans edicions, num. 61-62, 1980 (en occitan)
- Tòme II - L'enemic dins la clòsca, id, num. 26, 1977 (id)
- Albert Memmi: Retrach del colonisat, amb prològ, resumit e traduccion occitana d'en Cristian Rapin & postfàcia amb entrevista dab n' Albert Memmi, reculida e tradusida per en Jordi Blanc, edicions Vent Terral, Enèrgas, 1983
- Claudi Molinièr: Lo cap dins la ressalha, amb cobèrta de Ben e illustracions d'en Pèire Venzac, colleccion Ensages IEO, 1989 (en occitan)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles:
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ veire Bibliografia Teorias de la dependéncia, çai-sus


text:
Speied
Speied en breton (Spézet en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Spezet es una municipalitat rurala del centre-es del Finistère, apertenent istoricament a la Cornouaille. La municipalitat es délimitée a l'oèst e al nòrd pels corses d'aiga canalisés de la Aulne e de la Hyères #que descrivon de amplàries méandres (Canal de Nantas a Brèst) tandis #qu'al extremitat sud-es de lo sieu territòri se tròba lo Calhau'h Toullaëron, #que de la nautor de la siá 318 m constituissi lo ponch culminant dels montanhas #Negras. Lo bourg ocupa un pichon tuc #que l'altitud avoisine los 100 mètres al nòrd-oèst de la comuna. Las municipalitats limitrophes n'an per nom Sant-Hernin a l'èst, Gourin al sud-es, Roudouallec al sud, Sant-Goazec al sud-oèst, Châteauneuf-de detlo-Faou a l'oèst, Plonévez-de detlo-Faou al nòrd-oèst e Landeleau e Cléden-Poher al nòrd.
Spezet est une commune rurale du centre-est du Finistère, appartenant historiquement à la Cornouaille. La commune est délimitée à l'ouest et au nord par les cours d'eau canalisés de l'Aulne et de l'Hyères qui décrivent de larges méandres (Canal de Nantes à Brest) tandis qu'à l'extrémité sud-est de son territoire se trouve le Roc'h Toullaëron, qui du haut de ses 318 m constitue le point culminant des montagnes Noires. Le bourg occupe une petite colline dont l'altitude avoisine les 100 mètres au nord-ouest de la commune. Les communes limitrophes ont pour nom Saint-Hernin à l'est, Gourin au sud-est, Roudouallec au sud, Saint-Goazec au sud-ouest, Châteauneuf-du-Faou à l'ouest, Plonévez-du-Faou au nord-ouest et Landeleau et Cléden-Poher au nord.
Istòria[modificar | modificar la font]
En lo moment de la Revòlta de las Casquetas Rojas en 1675 las paroissiens participan a la ponduda a sac del castèl de Kergoet en Sant-Hernin, proprietat del marques Lo Moyne de Trevigny. La parròquia li cal verser 5000 libres a títol de damatges e apariaments a la dicha marques pel perjudici patit. Quatre abitants de la parròquia aguèron exclús de la amnistia de 1676 : veire Lista dels exceptuats de l'amnistia de 1676 a Bretanha.
En 1770, segon Jean-Baptiste Ogée, las tèrras de la parròquia èran incultas en ben de las parts, particularament dins las montanhas #que lo sòl, de dolenta qualitat, ne permetiá pas pas als abitants de ne tirar partit ; las tèrras èran pas vertadièrament bonas #qu'al nòrd de la parròquia[1].
En setembre e octòbre 1779,una epidèmia de dysenterie #far aperaquí 150 victimas a Spézet.« #Èsser ordonné de enterrer immediatament los cadavres sens los far dintrar dins la glèisa, de temor de la contagion, jos pena de 20 libres de multa »[1].
Lo 24 de junh 1944, deu de resistentes decrèts a Spézet-Speied son fusillés a Lanvénégen après i aver #èsser condemnats a mòrt pel tribunal militar alemand siégeant al Faouët.
Lors de la Révolte des Bonnets Rouges en 1675 les paroissiens participent à la mise à sac du château de Kergoet en Saint-Hernin, propriété du marquis Le Moyne de Trevigny. La paroisse doit verser 5000 livres à titre de dommages et réparations au dit marquis pour le préjudice subi. Quatre habitants de la paroisse furent exclus de l'amnistie de 1676 : voir Liste des exceptés de l'amnistie de 1676 en Bretagne.
En 1770, selon Jean-Baptiste Ogée, les terres de la paroisse étaient incultes dans bien des parties, particulièrement dans les montagnes dont le sol, de mauvaise qualité, ne permettait pas aux habitants d'en tirer parti ; les terres n'étaient réellement bonnes qu'au nord de la paroisse[1].
En septembre et octobre 1779,une épidémie de dysenterie fit environ 150 victimes à Spézet.« Il fut ordonné d'enterrer immédiatement les cadavres sans les faire entrer dans l'église, de crainte de la contagion, sous peine de 20 livres d'amende »[1].
Le 24 juin 1944, dix résistants arrêtés à Spézet-Speied sont fusillés à Lanvénégen après avoir été condamnés à mort par le tribunal militaire allemand siégeant au Faouët.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ora Diverrès, "Nòta sus la municipalitat de Spézet", Bulletin de la Societat archéologique del Finistère, 1888, Impremta A.Can, Kemper, consultable http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2081934.Image.hl.R=Carhaix.F359.langFR


text:
Lo general Medici apiegèt lo còp d'Estat de 1964 e après lo triomfe de la revòlta foguèt designat cap de la 3º Armada, unitat militar basada en Porto Alegre. Quand lo general Artur da Costa e Silva demorèt incapacitat dempuèi agost de 1969, l'amassa militara designada per exercir lo comandament presidencial realizèt una sèria de consultas entre los caps de las fòrças armadas per seleccionar un nòu president, en requènt l'eleccion en Médici.
Per efièches d'inaugurar lo sieu mandat lo 30 d'octòbre de 1969, Médici sollicitèt la redobertura del Congrès, la que causa atenguèt malgrat que gaireben un an abans lo sieu predecessor o aviá dissolgut per la fòrça. Malgrat aquel primièr gèst, Médici va consagrar la màger part de los sieus esfòrces a reprimir severament l'oposicion d'esquèrra contra lo regim. Davant l'aparicion d'una guerrilha urbana d'esquerra a Brasil, Médici ordenèt recórrer l'espionatge e la tortura per suprimir aquel movement, amb ajuda d'un servici d'intelligéncia dirigida pel general Orlando Geisel (qu'aviá atengut la mòrt del cabecièr comunista Carlos Marighella en una emboscada policèra). Lo reforçament de la repression politica pendent lo sieu govèrn faguèron conegut al periòde de Médici coma los ans de plomb de la dictatura.


text:
Grècia
Grècia o pus rarament Ellada (en grèc modèrne n Eλλάδa / n Eλλάς = i Ellada / i Ellas, en grèc ancian ἡ Ἑλλάς = hē Hellás) es un país dau sud d'Euròpa, formant un estat ont lo pòble grèc e la lenga grèga son preeminents. A 131 940 km² e 11 244 118 estatjants (2005).
Sa capitala es Atenas.
Lo gentilici es grèc grèga (pus rarament grègo grèga o gregau gregala; tanben se pòt dire rarament: ellèn ellèna coma nom que designa las personas, ellenic per designar la lenga, e ellenic ellenica coma adjectiu).
Grècia a de frontièras amb Albania, Macedònia, Bulgaria e Turquia. La mar Ioniana a l'oèst e la mar Egèa a l'èst, partidas de la mar Mediterranèa, enròdan lo país que compta prèp de 6000 illas, indissociablament ligadas a la civilizacion e a las tradicions grègas. Mas sonque 227 d'aquelas illas son abitadas.
Grècia es membre de l’OTAN, de l’Union Europèa dempuèi 1981 e de la zòna èuro dempuèi 2001.
Grècia es considerada sovent coma lo brèç de la cultura europèa. Es sus son territòri e dins sas ciutats que pendent l'Antiquitat nasquèron la filosofia, la democracia o lo teatre. Li devèm tanben l'invencion dels Jòcs Olimpics. Sa civilizacion seriá passada en Occident gràcias al periòde de dominacion romana. L’Empèri Bizantin foguèt tanben un empèri de cultura grèga.
Es pas qu'en 1830 que Grècia obtenguèt son independéncia pel primièr còp dempuèi l’invasion dels turcs otomans dels sègles XIV e XV, en se desliurant de l’administracion de l’Empèri Otoman.
Lo promièr semèstre de 2014 Grècia assegurèt la presidéncia de l’Union Europèa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Grècia


text:
Château de Cornillon
Un article de Wikipédia, l'encyclopédie libre.
Cette page d’homonymie répertorie les différents lieux partageant un même toponyme.
Pour les articles homonymes, voir Cornillon (homonymie).
- Château de Cornillon (XIIe siècle), situé à la limite des communes de Césarches et de Queige, dans le département de la Savoie en région Rhône-Alpes.
- Château de Cornillon (début du XIe siècle), situé sur la commune de Saint-Laurent, dans le département de la Haute-Savoie en région Rhône-Alpes.
- Château de Cornillon (XIIe siècle), situé sur la commune Saint-Rambert-en-Bugey dans le département de l'Ain en région Rhône-Alpes.


text:
1394
Aquesta pagina concernís l'an 1394 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, Bayezid decidiguèt de reünir sei vassaus per una demonstracion de fòrça. I critiquèt la politica bizantina e l'emperaire Manual II refusèt de respòndre a una convocacion novèla dins lo corrent de l'annada. Aquò entraïnèt una repòsta militara deis Otomans que comencèron lo sètge de Constantinòple en setembre. La vila foguèt blocada mai ges d'assaut foguèron organizats còntra sei barris.


text:
1051
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1051 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Maridatge entre Enric Ièr, veuse dempuei sèt annadas, e Ana de Russia. Regardant lo conflicte a l'entorn dau Mans, la mòrt dau còmte de la vila permetèt au còmte d'Anjau de la conquistar. Puei, capitèt d'ocupar Alençon e Domfront. De son caire, l'armada reiala, totjorn dirigida per lo duc de Normandia Guilhèm, ataquèt e comencèt lo sètge de Domfront.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- En Anglatèrra, Godwin de Wessex es forçat de s'exiliar pel rey Eduardo el Confesor pr'amor qu'aviá refusat de far vengança contra los abitants de Dovras.