text:
Montserrat (Buenos Aires)
Montserrat (mei sovent aperat e escrivut Monserrat) qu'ei un quartièr de Buenos Aires on e podem trobar la partida la mei anciana de la ciutat. Lo son nom que vien de la soa glèisa parroquiala on e's venera despuish lo sègle XVIII la Moreneta, la verge deu monasteri catalan de Montserrat au ras de Barcelona (e on e's pòt justament véder un "mont" "serrat").
Chic après la fondacion de la ciutat, la hortalessa de Buenos Aires que ho bastida au ras de l'arriu de la Plata, a l'exacte emplaçament actuau de l'Ostau Arroset. Uei lo dia, l'arribèra qu'a reculat après qui las bastidas de la Doana Nava puish de Puerto Madero b'aja hèit ganhar terrens suber l'arriu.
Dens Montserrat be trobam la plaça de Mayo dab la Catedrau Metropolitana, l'Ostau Arroset, lo Cabildo, l'ostau deu govern de la ciutat e d'autes bastiments oficiaus los setis de la Banca de la Nacion Argentina o la SIDE (lo servici d'intelligéncia argentin). La plaça de Mayo e lo Congrès que son religats per l'avienguda de Mayo traucada dens un esperit estetic e urbanistic inspirat per la politica que lo Baron Hausman miè a París.
Au ras de l'ostau Arrosat be comença la Manzana de la Luces, la partida la miélher conservada de la ciutat. Qu'ei toca tocanta dab lo quartièr ancian de San Telmo.


c: text/html

text:
Camille Corot
Jean-Baptiste Corot o Camille Corot, nasquèt lo 17 julhet de 1796 (son acte de naissença data del 27 de messidor (16 de julhet), corregit en 28) a París e mòrt a Ville-d'Avray lo 22 de febrièr de 1875, es un pintre francés.
Longtemps passèt per èsser un pintre amator que li agradava de viatjar en França e en Itàlia, ont demorèt tres còps. Pendent sos viatges, pintava de païsatges idillics generalament amb de pichons personatges segon las règlas del païsatge classic. Es enterrat al Père Lachaise.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Intérieur de la cathédrale de Sens (1874)

seg_langs: ltz_Latn oci_Latn oci_Latn oci_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk fra_Latn

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tresena circonscripcion de Nauta Garona
La tresena circonscripcion de Nauta Garona es una de las uèit circonscripcions legislativas francesas que compta lo departament de Nauta Garona (31) situat en region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
- 1 Descripcion geografica e demografica
- 2 Istoric de las deputacions
- 3 Istoric de las eleccions
- 4 Nòtas e referéncias de l'article
- 5 Vejatz tanben
Descripcion geografica e demografica[modificar | modificar la font]
La tresena circonscripcion de Nauta Garona es delimitada pel decopatge electoral de la lei n°86-1197 del 24 de novembre de 1986 [1], recampa las divisions administrativas seguentas[2] :
- canton de Castanet-Tolosan,
- canton de Lantar,
- canton de Tolosa-9,
- canton de Tolosa-10,
- canton de Verdfuèlh.
D'aprèp lo recensament general de la populacion en 1999, realizat per l'Institut Nacional de l'Estatistica e dels Estudis Economics (INSEE)[3], la populacion totala d'aquesta circonscripcion es estimada a 128407 abitants[4],[5].
Istoric de las deputacions[modificar | modificar la font]
Istoric de las eleccions[modificar | modificar la font]
Vaquí la lista dels resultats de las eleccions legislativas dins la circonscripcion dempuèi lo decopatge electoral de 1986[1] :
Eleccions de 1988[modificar | modificar la font]
Las eleccions legislativas francesas de 1988 se debanèron los dimenges 5 e 12 de junh de 1988.
Lo taus d'abstencion foguèt de ?% al primièr torn, e de ?% al segond torn.
Eleccions de 1993[modificar | modificar la font]
Las eleccions legislativas francesas de 1993 se debanèron los dimenges 21 e 28 mars 1993.
Lo taus d'abstencion foguèt de ?% al primièr torn, e de ?% al segond torn[9].
Eleccions de 1997[modificar | modificar la font]
Las eleccions legislativas francesas de 1997 se debanèron los dimenges 25 de mai e 1èr de junh de 1997.
Lo taus d'abstencion foguèt de ?% al primièr torn, e de ?% al segond torn[16],[11].
Eleccions de 2002[modificar | modificar la font]
Las eleccions legislativas francesas de 2002 se debanèron los dimenges 9 e 16 de junh de 2002.
Lo taus d'abstencion foguèt de ?% al primièr torn, e de ?% al segond torn[13],[17].
Eleccions de 2007[modificar | modificar la font]
Las eleccions legislativas francesas de 2007 se debanèron los dimenges 10 e 17 de junh de 2007.
Lo taus d'abstencion foguèt de ?% al primièr torn, e de ?% al segond torn[15].
Nòtas e referéncias de l'article[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Lei relativa a la delimitacion de las circonscripcions per l'eleccion dels deputats, escaissat redecopatge Pasqua (del nom de Charles Pasqua, ministre de l'interior en 1986) : Publicacion al JORF del 25 novembre de 1986, sit del servici public de la difusion del drech en França. Consultat lo 13 de junh de 2007. Aquesta lei crèa en otra 86 circonscripcions legislativas novèlas en França, lor nombre total passant de 491 a 577.
- ↑ Circonscripcions electoralas de Nauta Garona e divisions administrativas associadas, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 10 de junh de 2007.
- ↑ Resultats del recensament de 1999 : Tablèus e Analisis de la tresena circonscripcion de Nauta Garona (Per la populacion totala, consultatz la pagina POP1), sit de l'Institut Nacional de l'Estatistica e dels Estudis Economics. Consultat lo 10 de junh de 2007 [pdf].
- ↑ La populacion de las circonscripcions electoralas (Recensament de 1999), sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 13 de junh de 2007.
- ↑ Aquò fa que la circonscripcion es sosrepresentada a respièch de la mejana nacionala (vejatz la mapa de representativitat de las circonscripcions legislativas francesas), la representativitat teorica per circonscripcion èsser de 105 600 abitants.
- ↑ Lista alfabeica dels deputats de la IXnd legislatura 1988-1993 (grop politic, departament), sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 20 de junh de 2007.
- ↑ Descripcion e Atlàs de las circonscripcions electoralas de França, Atlaspol, sit de cartografia geopolitica. Consultat lo 13 de junh de 2007.
- ↑ Lista alfabeica dels deputats de la Xnd legislatura 1993-1997 (grop politic, departament), sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 20 de junh de 2007.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Legislativas de 1993 : Circonscripcions de Nauta Garona (31), istoric dels escrutinhs organizats dempuèi 1989, sit del jornal Lo Figaro. Consultat lo 13 de junh de 2007.
- ↑ Lista dels deputats per departament de la XInd legislatura, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 10 de junh de 2007.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Legislativas de 1997 : Circonscripcions de Nauta Garona (31), istoric dels escrutinhs organizats dempuèi 1989, sit del jornal Le Figaro. Consultat lo 13 de junh de 2007.
- ↑ Lista dels deputats per departament de la XIInd legislatura, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 10 de junh de 2007.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 Resultats de las eleccions legislativas de 2002 : Nauta Garona (31) -- tresena circonscription (résultats oficials), sit officiel del Ministèri de l'Interior français. Consultat lo 12 de junh de 2007.
- ↑ Lista dels deputats per departament de la XIIInd legislatura, sit de l'Assemblada Nacionala francesa. Consultat lo 20 de junh de 2007.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 Resultats de las eleccions legislativas de 2007 : Nauta Garona (31) -- tresena circonscription (resultats oficials), sit officiel del Ministèri de l'Interior francés. Consultat lo 12 de junh de 2007.
- ↑ 16,0 16,1 Resultats de las eleccions de la XInd legislatura dins lo departament de Nauta Garona, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 13 de junh de 2007.
- ↑ 17,0 17,1 Resultats de las eleccions de la XIInd legislatura dins lo departament de Nauta Garona, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 13 de junh de 2007.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Lista dels deputats de Nauta Garona
- Arrondiments de Nauta Garona
- Cantons de Nauta Garona
- Lista de las circonscripcions electoralas de França (per òrdre creissent d'abitants)
- Decopatge electoral
- Eleccions legislativas en França
Ligams e documents extèrnes[modificar | modificar la font]
Departament de Nauta Garona[modificar | modificar la font]
- La ficha de l'INSEE d'aquesta circonscripcion : Tablèus e Analisis de la tresena circonscripcion de Nauta Garona, sit de l'Institut Nacional de l'Estatistica e dels Estudis Economics. Consultat lo 10 de junh de 2007. [pdf]
- Totes los deputats del departament de Nauta Garona dempuèi 1789, sit de l'Assemblada Nacionala Francesa. Consultat lo 10 de junh de 2007.
- Informations contentieuses sul departament de Nauta Garona (Eleccions legislativas de 2002), sit del Conselh Constitucional. Consultat lo 13 de junh de 2007.
Circonscripcions en França[modificar | modificar la font]
- Mapa de las circonscripcions legislativas en França, sit de l'Assemblada Nacionala francesa. Consultat lo 20 de junh de 2007.
- Resultats electorals oficials en França, sit del Ministèri de l'Interior (França). Consultat lo 13 de junh de 2007.
- Descripcion e Atlàs de las circonscripcions electoralas de França sus http://www.atlaspol.com, Atlaspol, sit de cartografia geopolitica, consultat lo 13 de junh de 2007.


text:
Dins la valada d'Elah
Dins la valada d'Elah (In the Valley of Elah) es un filme estatunidenc de 2007 dirigit per Paul Haggis.
Lo títol del filme es una referénça a la valada ont Dàvid combatèt Goliat.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Mike Deerfield es senhalat coma desertor aprèp sa desaparicion al moment de sa primièra permission a la tornada d'Irak. Lo seu paire, ancian membre de la polícia militara, se lança a sa recerca, amb l'ajuda d'Emily Sanders, agent de polícia de la jurisdiccion del Nòu Mexic ont Mike es estat vist per lo darrièr cop. Confrontat al silenci e tamben a l'ostilitat creissenta de las autoritats militaras, Hank e Emily aprigondisson lors investigacions, e començan a dobtar de las afirmacions oficialas que lors son donadas. Los indicis torbadors se fan cada cop mai nombrós, e la veritat sobre lo sejorn dins Iraq de Mike Deerfield acaba per esclatar, sosprenenta e pertorbadora.
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Tommy Lee Jones: Hank Deerfield, ex-investigador de la polícia militara
- Charlize Theron: Detectiu Emily Sanders
- Jason Patric: Tinent Kirklander, de la polícia militara
- Susan Sarandon: Joan Deerfield, la femna de Hank
- James Franco: Sergent Dan Carnelli
- Barry Corbin: Arnold Bickman
- Josh Brolin: Chef Buchwald
- Frances Fisher: Evie, "Madame" (topless)
- Wes Chatham: Caporal Steve Penning
- Jake McLaughlin: Gordon Bonner
- Mehcad Brooks: Ennis Long
- Jonathan Tucker: Mike Deerfield, "doc", lo filh de Hank e Joan
- Wayne Duvall: Detectiu Nugent
- Victor Wolf: Soldat Robert Ortiez
- Brent Briscoe: Detectiu Hodge
Prèmis e nominacions[modificar | modificar la font]
Prèmis[modificar | modificar la font]
- 2007 : Prèmi SIGNIS a la Mòstra de Venècia
Nominacions[modificar | modificar la font]
- 2007 : Leon d'Aur a la Mòstra de Venècia


text:
Vinha
La vinha es una planta del genre Vitis provenenta d'Asia. Es l'espécia Vitis vinifera qu'es cultivada dins totes los païses mediterranèus, e particularament en tèrras occitanas, per obtenir de rasim.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Es una planta arbustiva de fuèlhas simplas leugièrament palmadas, que se sonan pàmpols. Son fruch, lo rasim, es madur tre la fin d'agost fins al mes de novembre. Lo rasim pòt èsser blanc o roge, en foncion de la pigmentacion de la pèl, çò que determinarà la color del vin.
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- "Tot rasim cal que passe per agràs".
- "Quand la vinha es en flor, n'a pas besonh d'aunor, ren que dau senhor".


text:
Reiaumes Oblidats
Lei Reiaumes Oblidats (Forgotten Realms en anglés) son un monde imaginari creat per l'autor e conceptor canadian Ed Greenwood per lo juec de ròtle Donjons e Dragons. L'accion se debana principalament sus lo « supercontinent » de Fadaruna (Faerûn), que compausa la planeta Abeir-Toril. La magia i jòga un ròtle predominant, coma dins la màger part deis univèrs de campanhas de Donjons & Dragons.
Bèn qu'estent inicialament la campanha personala d'Ed Greenwood, detalhada dins una lònga tiera d'articles dau magazine american Dragon, lei Reiaumes Oublidats devenguèron benlèu l'univèrs mai presat dei jogaires de Donjons e Dragons dins leis annadas 1990.
La popularitat dei Reiaumes Oblidats fuguèt tanben noirida per fòrça romans (especialament lei proesa dau famós eròi drow Drizzt Do'Urden o de l'archimagi Elminster) e de nombrós juecs de ròtle sus ordinator, coma Pool of Radiance, Baldur's Gate, Icewind Dale e Neverwinter Nights.
Lei Reiaumes son plen pòples inspirats dei civilizacions de nòstre monde, tot en aguent la color e l'engenhositat de culturas originalas e diversificadas.
Somari
Avans-gost de l'univèrs dei Reiaumes Oblidats[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Lei Reiaumes Oblidats son situats sus la planeta Abeir-Toril. D'autrei tèrras d'aquel monde aubèrgan tanben d'autrei campanhas de Donjons e Dragons. Abeir-Toril es constituit dei continents de Fadaruna, Kara-Tur, Zaquara et Maztica, e mai d'autrei continents pus pichòts pa'ncara explorats. Pasmens, la màger part dei publicacions ligadas ai Reiaumes Oblidats pertòcan Fadaruna.
L'univèrs es compausat de plusiors plans d'existéncia, que son un pauc coma de mondes parallèles aguent cadun sei pròpris règlas e tèma (lo fuec, l'aiga, l'ombra, etc.). Per anar d'un plan a l'autre, fau aver recors a la magia. Mentre qu'Abeir-Toril es sus lo plan materiau, o plan primari, certanei aventuras pòdon se debanar dins d'autrei plans d'existéncia. Dei visitors d'autrei plans son d'ailhors corament utilisats coma elements de l'intriga dins lei Reiaumes Oblidats. Dins sei dos premieras versions, lei Reiaumes Oblidats partejavan una cosmologia especifica ambé leis autrei quadres de campanha, aquela de la Granda Ròda e de sei plans exteriors; pasmens, en 2001, una restructuracion destraucèt a una cosmologia particulara ai Reiaumes Oblidats per la 3ena edicion.
Es interessant de constatar que certanei regions de Fadaruna prenon una vision particulara dau medievau-fantastic o son derivadas d'una region existenta dau monde reau. Es probablament una dei rasons explicant lo succès dei Reiaumes Oblidats, cada jogaire podent i tornar atrobar la vision que se fa dau juec de ròtle.
Per exemple lo Mitan, region mai coneguda dei jogaires, es comparabla a l'Euròpa de l'Edat Mejana. Lei legendas persanas son represas per Calimchan e Zacara, ambé de païsatges sovent desertics e cauds, l'Egipte antica a inspirat l'empèri de Mulhorand, l'Asia a son omològue ambé lo continent de Cara-Tur, l'Africa Eqüatoriala a inspirat la jungla de Chult, e Maztica esplecha lei ressorsas e lo pòple nouvèu dei començament de l'America.
Lei Reiaumes Oblidats son pasmens pas una còpia dau monde reau. Pòu tornar atrobar lei basas de l'inspiracion dei conceptors mai Abeir-Toril es un monde vivent, ambé sei legendas pròprias e seis aventuras en perpetuala evolucion gràcias en particular ai jogaires e ai romans ligats.
Religions[modificar | modificar la font]
Lei Reiaumes Oblidats an un pantheon politeïsta. Lei dieus fan partida integranta dau monde : interagisson ambé lei mortaus, respòndon ai preguieras e an d'agendas personaus. Son de personatges epics, e una classa de part entiera. Certans mortaus son d'autra part estats elevats au reng de dieu dins l'istòria dei Reiaumes Oblidats. An de nombrós servitors sus lo plan materiau sota forma d'adorators, capelan, paladins, avatars e autreis Elegits.
Lei capelans e sei derivats (paladins, monges, etc.) son de piós servitors que veneran e reçaupon de poders d'un dieu en particular. Leis Elegits son d'adorators mortaus aguent reçauput una partida de poders de son dieu, e fasent ofici de representent d’aqueu sus tèrra. Lo pus conegut deis Elegits de la divessa Mistra es probablament Elminster de Valombre, famós savi e masc dei Reiaumes.
Au dessús de totei aquelei dieus s’atròba una entitat anomenada Ao. Aquel n'apròva pas leis adorators e li agrada mai de se tenir luench dei mortaus. Es responsable dau Temps de trébols, o Guèrra dei dieus, coma descrich dins La Trilogia deis Avatars, seria de libres dedicada ai Reiaumes Oblidats. A fòrabandit pendent quauquei temps lei dieus, que se mesclèron ai mortaus, çò que provoquèt l'ascension de mai d'un dieu de cu Ciric (dieu dau murtre, de la trichariá, deis illusions, dei desastres, dei messòrgas e deis intrigas) e Miejanuech, que cambièt de nom per Mistra (deessa de la magia), mai tanben la mòrt de certanei, coma Bhaal e Mirkul.
Jòcs vidèos[modificar | modificar la font]
- Pool of Radiance,
- Eye of the Beholder,
- Curse of the Azure Bonds,
- Baldur's Gate,
- Icewind Dale,
- Icewind Dale: Heart of Winter (extension),
- Icewind Dale II,
- Neverwinter Nights,
- Neverwinter Nights: Shadows of Undrentide (1èra extension),
- Neverwinter Nights: Hordes of the Underdark (2nda extension),
- Neverwinter Nights 2,
- Neverwinter Nights 2: Mask of the Betrayer (1èra extension),
- Neverwinter Nights 2: Storm of Zehir (2nda extension).


text:
Assainvillers
Sainvilé en picard ( Assainvillers en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural picard del Santerre, situat a 4 km al sud-es de Montdidier, sul ancià traçat de la rota nacionala 35 (actuala RD 935)
Village rural picard du Santerre, situé à 4 km au sud-est de Montdidier, sur l'ancien tracé de la route nationale 35 (actuelle RD 935)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De nombrosas traces de fondacions ancianas an #èsser d'amassadas en la municipalitat
La capèla Santa-Geneviève, citada l'an 1301, i aguèt destruit l'an 1768[1]
De nombreuses traces de fondations antiques ont été trouvées dans la commune
La chapelle Sainte-Geneviève, citée en 1301, fut détruite en 1768[2]


text:
Palha
La palha es la camba seca de las cerealas (blat, civada, segal, òrdi, ris, eca), segadas e daissadas sul camp per la segaira, après que los grans ne'n foguèsson desseparats. La partida de la tija, de pichona nautor, que demòra plantada es lo cluèg.
Recòlta[modificar | modificar la font]
Pendent la sèga, se regla la nautor de la barra de copa de la segaira, per recoltar mai o mens de palha. Après, cal passar amb una maquina que permet de fabricar las balòfras, en bala o en rotlèus, que son puèi transportadas per èsser aparada del mal temps.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Quand es segada, la palha pòt aver mai d'una utilizacion:
- palhats pels cavals, bovids e ovids, e formar atal la basa del fems ;
- aliment del bestial, de valor nutritiva mejancièra sonque pels romiaires, sols animals d'abaliment capables de digerir la cellulòsa, mercé a l'activitat microbianade la pança. Per la far mai manjativa e per melhorar sa valor nutritiva, se pòt apondre de produchs (urèa, melassa…). Es un produch util en cas de carestiá, subretot pendent los periòdes de secada qu'agòta la produccion de pastura dins las zonas d'abaliment mas un bovin noirit sonque de palha lèu magririá;
- proteccion del sòl, jos biais de palhatge amb l'emplec per d'autres materials, coma la rusca de pin, e quitament pelliculas de matèria plastic… ;
- font d'energia, dirèctament coma combustible (tornant 6 a 7 còps mai d'energia que demanda sa fabricacion[1]), o aprèp transformacions donant de carburants de melhora qualitat: biogàs per fermentacion, carbon vegetal per pirolisi o (a l'estudi) etanòl ;
- material de bastit, amb las fibras, longas o chapladas dins las tecnicas del palhabard, de fabricacion de bricas o de bardís;
- isolant termic. Existís de tecnicas de construccion d'ostals en balas de palha
- la palha, rica en cellulòsa, pòt servir de matèria primièra per la fabricacion de papièr (subretot la palha de ris) ;
- fòrça usatges en banastariá (capèl de palha…), marqueteriá de palha, en empalhatge…
Pòt tanben èsser enterrada, çò qu'evita las operacions de recòlta e de transpòrt, fòrça caras, subretot dins las regions cerealièras sens abaliment e permet d'apondre al sòl una quantitat importanta de matèria organica, e l'enriquir.
Dins qualques cases, es brutlada en pè.


text:
Papaver somniferum
Lo pavòt (var.paparri) es una planta erbacèa annadièra de la familha Papaveraceae, originària de Mediterranèa orientala e d'Asia menora.
Per un usatge farmacologic se'n trai un latèx, l'òpi que conten maites alcaloïdes de proprietats psicotropas sedativas coma la morfina o la codeïna, e per un usatge alimentari s'utilizan sas granas o l'òli que se'n trai.
Lo pavòt es la sola espècia de Papaveraceae cutivada a una granda escala, mas d'autres espècias coma, Papaver rhoeas o Papaver argemone, son fòrça espandidas e se pòdon confondre amb ela.
Existisson doas varietats de l'espècia Papaver somniferum :


text:
Topologia
La topologia (del grèc topos, « luòc » e logos, « sciéncia ») es una branca de las matematicas qu'estúdia las proprietats espacialas e las deformacions bicontinuas de l'espaci. Lo tèrme de topologia fa referéncia tanben a un objècte matematic dins aqueste airal. En aqueste sens, una topologia es una ensemble de partidas dichas « dobèrtas » somesas a cèrts axiòmas. Un espaci provesit d'una topologia es un espaci topologic. Leibniz Foguèt lo primièr qu'utilizèt lo tèrme d'analysus situs, emplegat après per far referéncia a çò qu'apelam ara topologia. Leonhard Euler, en 1736, es considerat lo primièr d'aténher de resultats de natura topologica.


text:
Piastra
La piastra èra la moneda d'usança de l'Empèri Otoman e de la Republica de Venècia au sègle XVI dins sei fondegues dau Levant. Era facha de bronze.
Popularament, en dialècte marselhés de l'occitan, la piastra designa tota mena de moneda. Aquest usatge s'es espandit au francitan parlat a Marselha.
De notar tanben que dins lo francés d'America dau Nòrd, en Quebèc coma Loïsiana, la piastra es lo nom donat au dollar locau, canadian ò deis Estats-Units.
Dau temps de l'Indochina francesa, la moneda locala se disia la Piastra indochinesa, que donèt son nom a n'un dei grands escàndous de la Quatrena Republica Francesa.
Encuei, lei sotas divisions de nombrosei monedas d'ancianei provincias otomanas s'anomenan piastras.


text:
Elagàbal
Elagàbal (vèrs 203, Emesa - 11 de març de 222, Roma) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 218 a sa mòrt. Succediguèt ai coemperaires Macrin e Diadumenian e foguèt remplaçat per Sever Alexandre.
Encara enfant, venguèt emperaire gràcias a un complòt militar dirigit per la familha de l'emperaire Caracalla. Elagàbal foguèt donc un emperaire feble que sa politica èra menada per sa grand e sa maire. La populacion romana foguèt tanben acipada per sei mors e per l'importància donada au culte dau dieu solar Elagàbal. Finalament, après tres annadas de rèine, perdèt la fisança de l'armada e foguèt assassinat durant una revòuta d'abitants de Roma sostenguts per la garda dau palais imperiau. Foguèt condamnat au damnatio memoriae.


text:
Donna Summer
Donna Summer, nom artistic de LaDonna Adrian Gaines (1948 - 2012) foguèt una cantaira e compositora musical americana de Pop, Disco, Dance-pop e Rock, coneguda per los sieus succèsses en los ans 1970 e en lo començament dels ans 1980 amb cançons coma Hot Stuff, MacArthur Park, Love To Love You Baby, I Feel Love, On the Radio e She Works Hard for the Money, entre autras. Recebèt lo títol de «Reina de la musica disco».
Inicis artistics[modificar | modificar la font]
Donna comencèt la siá carrièra a primairenca edat: amb solament uèch ans èra ja una de las voses que destacavan en lo còr de la siá parròquia. Durant la siá adolescéncia faguèt partida d'un grop cridat The Crow, e amb 18 ans se presentèt en Broadway a una audicion per la comèdia musicala Hair, en essent acceptada. Lo succès obtengut permetèt a la companhiá viatjar a Euròpa, lo que faguèt possible que Donna dintrèsse en 1967 en l'opèra de Viena, ont participèt a qualques produccions europèas de Porgy and Bess de George Gershwin, en grauant de mai qualques discs amb lo nom de Donna Gaines.
Per aquela epòca se maridèt amb Helmut Sommer, un alemand amb qual aguèt la siá primièra filha; la relacion durèt pas, mas Donna conservariá lo nom de familha de lo sieu marit en lo tradusint a l'anglés coma Summer (Estiu).
En 1974 grauèt al bòrd de Pete Bellotte lo sieu primièr album, The Lady of the Night, amb l'ajuda de Giorgio Moroder, del coma s'extrai lo simple The Hostage que serà lo sieu primièr grand succès comercial.
Un an mai tard sortèt un segond album que marquèt una hita dins de la musica de l'epòca, tant a nivèl musical coma tecnician, doncas que per poder li donar format se crèa lo maxi-single, un tipe de disc de vinil de durada mièja que serà profusament utilizat per fòrça artistas durant las decennias de 1970 e 1980; aquel album arribèt a èsser nombre jonhi de ventas en Estats Units.
Succèsses contunhats[modificar | modificar la font]
Après aquel primièr grand succès, seguiguèt una brilhanta carrièra que faguèt d'aquela cantaira un referent dins de la musica disco, amb una votz fòrça potent e unes ritmes que barrejan la musica soul e los ritmes europèus de l'epòca: lo dich Son de Munich representat per compositors coma Giorgio Moroder, qui obtendriá d'ans mai tard l'Oscar a la melhor banda sonòra per lo sieu trabalh en la pellicula L'Express de Miejanet.
Donna Marca la memòria sonòra dels ans 70 amb succèsses coma Hot Stuff, Last Dance, I Feel Love, On the Radio, MacArthur Park, Bad Girls e Love to Love You, en s'enfilant cossí lo de mès de naut referent de las discotècas e en essent consagrada coma la «reina de la musica disco». Los sieus tèmas barrejavan la ludentor de la siá cauda e potenta votz de mezzosoprano e de ritmes discs que començavan après un entratge de vèrses lentes e melòdics.
Autentica hita de l'epòca foguèt la siá cançon Enough is Enough a duo amb Barbra Streisand, que foguèt per aquela la siá primièra (o unica) incursion en la musica de balh.
Del genre dance al pop[modificar | modificar la font]
A la fin dels 70, la musica disco què en lo descredit e las gents, en senhal de protèsta, arriba a destruir de pilas de maxi-singles amb maquinas de apiconar. D'autra banda, Donna renègue de qualqu'uns de los sieus succèsses mai sensuales, coma Love ton Love You, que cantarà pas mai. Se conta que Donna se retirèt de la vida nocturna pròpria de l'espectacle e adoptèt un fervor religiós gaireben puritans. Mas a la debuta dels 80 recuperariá vigéncia amb She Works Hard for the Money, amb un vidèo musical que se faguèt summament popular, qu'encarnava a una crambèra umiliada que li cal contunhar de trabalhar per subsistir.
Donna Summer càmbia d'estil musical, en evolucionant cap al pop e mai se sens desbrembar los ritmes dançants. Graua de discs amb lo celèbre productor Quincy Jones, alavetz en auge per l'album Thriller de Michael Jackson; entre los tèmas que graua amb el, destaca State of Independence. Graua tanben qualque cançon de Bruce Springsteen.
A la fin dels 80, après divèrses ans de mens importància, recobra protagonisme amb l'album Another Place and Time produsit per Stock, Aitken e Waterman, los productors angleses de mòda, qu'avián lançat al estrellat a Kylie Minogue e en relançant a Bananarama e Cliff Richard, entre fòrça autres; los sieus principals succèsses d'aqueles ans son I Dòn't Wanna Get Hurt e This Time I Know Is for Real.
En l'an 2000 compausèt lo tèma The Power of One coma banda sonòra oficiala per la pellicula Pokémon: The Movie 2000 de la companhiá Warner Bros, jol nom de Donna Summer.
Àlbums[modificar | modificar la font]
- Lady of the Night (1974)
- Love to Love You Baby (1975)
- Love Trilogy (1976)
- Four Seasons of Love (1976)
- I Remember Yesterday (1977)
- Once Upon a Time (2LP) (1977)
- Live and More (2LP) (1978)
- Bad Girls (2LP) (1979)
- Walk Away (1980)
- The Wanderer (1980)
- Donna Summer (1982)
- She Works Hard for the Money (1983)
- Cats Without Claws (1984)
- The Summer Collection (1985)
- The Dance Collection (1987)
- All Systems Go (1987)
- Another Place and Time (1989)
- Mistaken Identity (1991)
- This Time I Know It's For Real (16 Classic Tracks) (1993)
- The Donna Summer Anthology (2CD) (1993)
- Christmas Spirit (1994)
- Endless Summer (1994)
- I'm a Rainbow (1996)
- Live and More... Encore! (CD & DVD) (1999)
- Millennium Edition (1999)
- Classic / The Universal Master Collection (1999)
- 20th Century Masters / The Best Of (2003)
- Bad Girls (DeLuxe Edition) (2CD) (2003)
- Ultimate Collection (3CD) (2003)
- The Journey: The Very Best of (EU & US Editions) (2CD) (2004)
- Gold (2CD) (2005)
- Crayons (2008)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Rainha da disco music, Donna Summer morre aos 63 anos vítima de câncer 17/05/2012 UOL Música


text:
Quand lucham a un nivèl local contra tal o tal problèma, denonciam a l’encòp un disfonccionament a l’escala planetària. Passam del local al global.
A- Quand denonciam lo degazatge dels batèls dins la mar pròche nòstras còstas, se batèm a l’encòp a l’escala mondiala en denónciar la meteissa causa en Malasia en aparar las comunautas de pescaires d’aquel país de Sud contra los regets dins la mar de rebuts quimics que las firmas potentas ne fan una mar corrompuda.
Remarcam amai que las meteissas politicas son a l’òbra dins tota Asia de Sud e que son inspiradas per la Banca Mondiala e per las potentas institucions financièras.
Lo liure-escambi afavoriza la colonizacion de las grandas firmas multinacionalas qu’an una brava libertat d’accion cap a d’Estats de Sud que son febrinèls e que son negats pels paises rics de Nòrd.
Lo liure-escambi es una guèrra contra l’umanitat.
Los problèmas locals resultan de fach de politicas globalas e cal luchar a-n-aqueste nivèl.
B- Lo grop de Cairns (17 paises exportators gròsses coma Austria, Canadà, Brasil...) considèron que los A.O.C. son per afavorizar lo proteccionisme.
Mas en delà la question de las denominacions, s’agís d’aparar la sola vertadièra proprietat dels agricultors qu’es l’Origina. S’agís doncas de se batre per que lo respèct de l’Origina siá pres en compte per las règlas del comèrci mondial ; vòlon metre en question un modèl d’agricultura que s’apeva sus lo ligam al terrador.
Aital, per que lo Rocafòrt o lo Faugèras mas amai lo ris basmatí dels paisans indians passen pas dins las crancas de la globalizacion cal afortir l’idèa d’una reglamentacion qu’apara las produccions localas que depend d’un saupre-far particular.
Aparam de fach los terradors e los òmes que los fan viure, aparam l’interès dels consomators cap als interesses dels mercands.
Cal que la diversitat dels modèls agricòls e de las culturas siá aparada, coma totas las diversitats per la Tèrra tota.
C- L’Acòrdi General sul Comèrci dels Servicis (A.G.C.S.) s’inscriu dins un processús de desintegracion dels servicis publics que l’una de las transposicions regionalas pòt èstre, per exemple, la supression del trin de nuèch Milhau-Paris.
L’A.G.C.S. se fonda sus un procediment de destruccion del mitan rural al nom de critèris de rendabilitat.
Que siá de Cancún o Cancon, Montpelhièr, Nimes, Besièrs, Rètnas, Lion, eça... podèm denónciar coma de pertot dins lo mond la dominacion de las multinacionalas e exigir que lo drech de las personas predomine sul profièch de las entrepresas.
Cada vila o vilatge d’aquí que se tròbe pòt s’adreiçar al Pòble de la Tèrra perque nòstras preocupacions localas an las meteissas sorgas que las preocupacions mondialas.
Se devèm, en tant qu’occitans, d’èstre presents sus l’escèna mondiala, non solament per la nòstra experiénçia mas amai per la fòrça e l’especificitat de çò que sèm, de çò que pensam e de çò que fasèm.
Exemples de çò que seriá plan d’obténer :
- un moratòri sus las negociacions de l’AGCS tan qu’i a pas una evaluacion de las règlas e de las practicas de l’OMC (desempuèi sa creacion), amb la plena participacion dels movements ciutadans e dels politics.
- La subordinacion de l’OMC a las cartas internacionalas (Declaracion Universala dels Dreches de l’Òme, convencion internacionala repòrt a las questions socialas, sanitàrias, environomentalas, culturalas).
- Lo retirament del domeni de competéncia de l’AGCS de sectors màgers que son l’aiga, la santat, l’educacion, la cultura, l’audiovisual, los servicis de comunicacion, los transpòrts, l’energia, l’albergament.


text:
Planificacion urbana
Generalitats[modificar | modificar la font]
La planificacion urbana recuerbe per una part bèla çò qu'es anomenat lo drech de l'urbanisme. Aqueu drech es qu'una aisina que caupe d'autres drechs, coma aqueu de la domanialitat, de l'environament, des collectivitats territorialas e pòu cambiar segons leis estats. La planificacion urbana vai largament mai luench que son estrict encastre juridic. Emai siegue obligatòria dins de nombrós estats, se basa d'en premier sus una intencion que s'apuèja sus d'un diagnostic deis fòrças e feblessas d'un territòri, seis atots, lei mejans e constrenchas relatius a l'espaci, tot aquò dins un contèxte que pòu èstre fòrça larg (pais (dins sa significacion geografica), recampament de comunas, aglomeracions, area urbana, metropòli, departament, region, estat...
Existís plusiors nivèus de planificacion urbana segon l'espandi concernit, la temporalitat mai tanben dins lo nivèu de detalhs (amenatjament generau d'un espandi larg fins a la definicion d'un cairat d'ostau ò d'una parcèla). L'apròcha « macro » es anomenada planificacion estrategica. D'unei documents coma leis SCOTs (eSquèmes de COeréncia Territoriala en França fan de prospectiva a 30 annadas
Documents d'urbanisme[modificar | modificar la font]
Dins le domèni de l'Amenatjament dau territòri, lei documents d'urbanismes son de documents publics, plànols, equèmes, programas e mapas qu'encastran l'amenatjament e l'urbanisme a l'escala d'un territòri ò d'un país.
Caupon soventei-fes un rapòrt de presentacion, un diagnostic territoriau, un argumentari, un estudi environamentau, una reglementacion e d'anèxas graficas (cartografias, cadastre) ò escrichas. Aquelei documents son mes a jorn d'un biais periodic dins l'encastre de la lei.
Segon lei cas, devon èstre en compatibilitat, en conformitat ò prene en còmpte lei documents de nòrmas superioras, e son oposables juridacement d'un biais mai ò mens fòrt per lei documents de nòrma inferiora. Per exèmple, en França, un PLU deu èstre en conformitat amb lo document supra-comunau dau SCOT, quora existís, lo quau deu èstre en conformitat amb leis orientacions nacionalas coma lei SDAGEs (eSquème Director d'Amenatjament e de Gestion deis Aigas), la Lei Litorau ò lei Plànol de Prevencion dei Riscas, quora coexiston sus lo territòri.
Encuei, assajan d'integrar mièlhs la desenvolopament durable, per la creacion d'eco-quartiers, la mesa en plaça de nòrma environamentala dins la construccion de bastiments, lo desenvolopament dei rets de transpòrts collectius,...
Planificacion urbana en França[modificar | modificar la font]
En França, le plànol locau d'urbanisme (PLU) es lo principau document d'urbanisme de planificacion de l'urbanisme au nivèu comunau ò, de còps, intercomunau (PLU-I). Ven remplaçar lo plànol d'occupacion dei sòus (POS) despuei la lei relativa a la solidaritat e au renovelament urban dau 13 de decembre de 2000, anomenada tanben lei SRU.
LO PLU es codificat per leis articles L. 123-1 e seguents e R. 123-1 e seguents dau Còde de l'urbanisme.
Lei pichòtei comunas se pòdon dotar de còps d'una carta comunala, segon seis interés. Una comuna pichòta mai somesa a n'una fòrta pression fonciara, coma per exèmple dins de zònas coma lo litorau occitan, ò una comuna se trobant dins un espaci somés a d'enjuecs paisatgier e arquitecturaus fòrts (apartenéncia a n'un Pargue Naturau Regionau, per exèmple) aurián puslèu interés de se dotar d'un PLU. La carta Comunala es definida ais articles L 124-1 e seguents, R 124-1 e seguents dau Còde de l'urbanisme .
Lei comunas aguent pas de document d'urbanisme, generalament lei mai pichòtas e amb d'enjuecs redusits son somesas au Reglament Nacionau d'Urbanisme, codificat ais articles R. 111-1 à R. 111-27 dau Còde de l'urbanisme.


text:
Friedrich Grützmacher
Friedrich Wilhelm Grützmacher (Dessau, Anhalt, 1 de març de 1832 - Dresden, 23 de febrièr de 1903) foguèt un violoncellista alemand. Venguèt famós durant la segonda mitat del sègle XIX.
Biografia[modificar | modificar la font]
Friedrich Grützmacher aprenguèt la musica amb son paire. Mai tard comencèt d'estudis de violoncèl amb Karl Dreschler, un dels discípols de Dotzauer.
En 1848 foguèt descobèrt a Leipzig pel prestigiós violonista, Ferdinand David, que faguèt organizar divèrses concèrts per el. Dos anys mai tard, venguèt violoncellista solista dins l'orquèstra del teatre de Leipzig e professor al Conservatòri de Leipzig. Toquèt dins lo David String Quartet. Grützmacher se mudèt a Dresden en 1860 per venir violoncellista principal de l'Orquèstra de cort, e lo menaire de la Societat Musicala de Dresden Musical. Mai avant, en 1877, trabalhèt coma professor al Conservatòri de Dresden. Comencèt alara de far de concèrts dins tota Eurpa e mai dins l'Empèri rus, e es durant lo temps qu'i demorèt que coneguèt Karl Davidov, un violoncellista famós, e venguèron fòrça amics. Foguèt professor de Wilhelm Fitzenhagen e d'Hugo Becker.


text:
Violéncia anticrestiana en Índia
La violéncia anticristiana en l'Índia ne fa referéncia a la violéncia de motivacion religiosa contra los crestians en Índia, normalament perpetrada per nacionalistas indós.
Lo nombre d'incidents de violéncia anticristiana s'es multiplicat dempuèi que lo partit nacionalista indó Bharatiya Janata iniciès la siá activitat en 1998.
Los actes de violéncia comprenon l'incendi provocat de glèisas, la reconversion forçosa de crestians a l' indoïsme e las menaças de violéncia fisica, distribucion de literatura amenaçadora, la cremason de Bíblias, la violacion de monjas, l'assassinat de sacerdòts e la destruccion d'escòlas, universitats e cementèris crestians.


text:
1891
Aquesta pagina concernís l'an 1891 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de sa mestressa, lo generau Boulanger se suicidiguèt lo 30 de setembre. Aquò marquèt la fin de la crisi boulangista e lo movement s'afondrèt definitivament ais eleccions de 1893.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Revòlta republicana en la vila de Porto, Portugal
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una tiera de campanhas militaras en direccion dau sud e de l'èst que permetèron d'ocupar Bale, Sidamo, Ogaden e Welayta. Pasmens, d'operacions suplementàrias foguèron necessàrias per pacificar totalament aquelei regions.
Mond[modificar | modificar la font]
- 24 de febrièr - Promulgacion de la primièra constitucion republicana de Brasil
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt terrèstre[modificar | modificar la font]
Desvolopament de la premiera automobila de seria (30 unitats de 1891 a 1897) per la companhiá francesa Panhard & Levassor. Per aquò, leis engenhaires René Panhard e Émile Levassor crompèron lo brevet Daimler-Maybach (1889) e realizèron divèrsei melhoraments pertocant l'arquitectura generala dau veïcul e la fisabilitat dau motor.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Walther Bothe, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (m.1957)
- 22 de genièr - Antonio Gramsci, comunista italian (m.1937)
- 2 d'abril - Max Ernst, pintor alemand (m.1976)
- 23 de mai - Pär Lagerkvist, escrivan suedés, Prèmi Nobel de Literatura (m.1974)
- 9 de junh - Cole Porter, musician american (m.1964)
- 20 de junh - John Aloysius Costello, president d'Irlanda (m.1976)
- 5 de julhet - John Howard Northrop, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia (m.1987)
- 21 d'agost - Florencio Molina Campos, pintor argentin (m.1959)
- 16 de setembre - Karl Dönitz, president d'Alemanha (m.1980)
- 20 d'octobre - James Chadwick, quimista anglés, Prèmi Nobel de Quimia (m.1974)
- 14 de novembre - Frederick Banting, mètge canadian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.1941)
- 15 de novembre - Erwin Rommel, marescal alemand (m.1944)
- 10 de decembre - Nelly Sachs, escrivan alemanda, Prèmi Nobel de Literatura (m.1970)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 29 de març - Georges Seurat, pintor francés (n.1859)
- 11 de setembre - Antero de Quental, poèta portugués (n.1842)
- 28 de setembre - Herman Melville, escrivan american (n.1836)
- 10 de novembre - Arthur Rimbaud, poèta francés (n.1854)
- 5 de decembre - Emperaire Pèire II, de Brasil (n.1825)


text:
Lista dels primièrs ministres de Liban
Aquesta es la lista dels de primièrs ministres de Liban. Malgrat pas aver una determinacion en aquò de sens en la constitucion, per tradicion dempuèi lo 1943 lo primièr ministre a d'èsser musulman sunnita. Malgrat aiçò, fòrça foguèron crestians.
Somari
Mandat Francés en Liban (1926-1943)[modificar | modificar la font]
Republica de Liban (1943 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Controvèrsia: escandilhament del mandat lo 22 de setembre de 1988 discutible.
- Controvèrsia:indicacion coma nòu governant lo 22 de setembre de 1988 discutible.


text:
György Ligeti
György Ligeti es un compositor romanesc-ongrés naturalizat austriac, nascut en Romania a Diciosânmartin ( Dicsöszentmárton en ongrés), ara Târnăveni lo 28 de mai de 1923 e mòrt lo 12 de junh de 2006 a Viena.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Format al conservatòri de Cluj ( Kolozsvár en ongrés) en Transilvània, lo jòve Ligeti deguèt interrompre los estudis en 1943, a causa de las mesuras antisemitas presas pel regent Horthy (que l’armada tornèt ocupar la majora partida de l’ancian territòri d'Àustria-Ongria devolut a Romania pel Tractat de Trianon) e lo regim de las Croses flechadas. Tota la seuna familha despareguet en deportacion (levat la maire).
Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, s'anèt estudiar la musica e la composicion a l’Universitat de musica Franz-Liszt a Budapèst, abans de se refugiar a Viena. Aprèp aver entendut Gesang der Jünglinge de Karlheinz Stockhausen, o contactèt e integrèt l'estúdio de Colonha, ont encontrèt Pierre Boulez, Luciano Berio e Mauricio Kagel, amn que trabalhèt.
S'installèt a Viena en 1959 e obtenguèt la nacionalitat autriaca en 1967. Aprèp ensenhèt a Darmstadt e Estocòlme; venguèt titulari d'una cadièra de composicion al conservatòri d'Amborg en 1973.
En 2003, recebèt le Prèmi Kossuth.
Moriguèt lo 12 de junh de 2006 a Viena.
Las òbras[modificar | modificar la font]
L’òbra de Ligeti es de las mai divèrsas, qu'anant de la pèça per piano sol a l’opèra, passant per la musica de cambre, l’orquèstra, la musica electronica e de formacions jamai utlizadas coma (Poèma sinfonic pour 100 metronòms), o pauc causidas dins la musica contempranèa coma l’òrgue e lo clavecin].
Las òbras del periòde ongrés de Ligeti, coma lo Primièr qüatuor de còrdas, son calrament inspiradas de Béla Bartók, mas an ja un constat iconoclasta qu'anarà s'afirnissent. Atal, las onze pèças de Musica ricercata son escrichas utilisant sonque doas notas per la primièra pèça (la segonda nota apareissent sonque a la darrièra mesura), puèi tres, e en seguida fins a la darrièra pèça qu'es dodecafonica. Malgrat aquela pèça, Ligeti demorará alunhat del dodecafonisme o de la musica seriala. Dins lo primièr qüatuor se tròba aquela progression matematica, perque los intervals utilizats aumentan de contunh a cada movement començant pel mièg-ton.
Dins lo Poèma sinfonic per 100 metronòms de 1962, lo clic-clac d'aqueles 100 es organzat pendent prèp de vint minutas per un interprèta que règle minuciosament los tempos e las partenças. Creèt un vertadièr escande pendent de la primièra representacion.
Ligeti afinèt aquela tecnica — ont la repeticion d’un mèsme son dins mai d’una voces a de velocitats gaireben identicas creant de defasatges anant lentament dins le temps — dins divèrsas òdras, coma dins los scherzos del Segond qüatuor de còrdas ( 1968 ), lo Concerto de cambra ( 1970 ) e dins las Tres pèças per dos pianos ( 1976 ). En mai d'aquela tecnica purament ritmica, Ramifications ( 1969 ) per doble orquèstra de còrdas trebola las linhas donant als orquèstras un diapason leugièrament diferent.
Aventuras e Nòvas aventuras constituisson un biais de teatre musical utilizant de tecnicas vocalas inabitualas (crit, gronhament, rire…).
Las òbras del darrièr periòde (concertos per piano, per violon, e los estudis), seguent atal lo vam de la musica contemporanèa, tornant mai o mens amb la tradicion en utilizant diatonisme, veire tonalitat, e Melodia, mas l’invencion e la facècia del compositor demoran intactas.
Al cinèma[modificar | modificar la font]
Lo realisator Stanley Kubrick utilizèt mai d'un còp la musica de György Ligeti dins sos films, coma atmosfèras, Requiem, e Lux Æterna dins 2001, una odissèa de l'espaci (« lo monolit negre ») e Musica Ricercata dins Eyes Wide Shut (lo tème al piano, « coma un còp de ponhal dins lo còr d'Stalin », segon Ligeti[1]). Kubrick tanben utilizèt Lontano de Ligeti dins The Shining.
Principalas òbras[modificar | modificar la font]
- 1951 - 1953: Musica Ricercata, onze pèças per piano
- 1953: Sièis bagatèlas per quintet de vent (arenjament de sièis pèças de Musica Ricercata)
- 1951 - 1954: 1èrQüatuors de còrdas, « metamorfòsis nocturnas »
- 1957: Glissandi, composicion electronica
- 1958: Artikulation, composicion electronica
- 1961: atmosfèra, per grand orquèstra
- 1962:
- Volumina, per òrgue
- Aventuras
- Poèma sinfonic
- 1963 - 1965: Requiem
- 1966:
- Concerto per violoncèl
- Nòvas Aventuras
- Lux Æterna
- 1967: Lontano, per orquèstra de còrdas e de vents
- 1968:
- 2nd qüatuor de còrdas
- Continuum, per clavecin
- 1968 - 1969: Ramificacions, per doble orquèstra de còrdas
- 1969:
- Estudi numèro 2 « colada », per òrgue
- Concerto de cambre
- 1971: Melodian, per orquèstra de cambre
- 1972:
- Doble concerto, per fluta, clarin e orquèstra
- Clocks and Clouds, per 12 voces de femnas e orquèstra
- 1974 - 1977: Lo Grand Macabre, opèra segon la pèça omonima de Michel de Ghelderode.
- 1976: Tres pèças per dos pianos (Monument, Selbstportrait, Bewegung)
- 1982: Trio per violon, còrn e piano
- 1983: Tres Fantasiá per còr a cappella segon Hölderlin
- 1985: Estudis per piano (primièr livre)
- 1985 - 1988: Concerto per piano
- 1988 - 1994: Estudis per piano (segond livre)
- 1994: Sonata per alto solet
- 1995 - 2001 : Estudis per piano (tresen livre)
- 1998 - 2003: Concerto per còrn e orquèstra amb quatre còrns obligats (Hamburger Konzert)
- 2000: Sippal, dobbal, nádihegedüvel, cicle de melodias sus de poèmas de Sándor Weöres, per mezzo-soprano e qüatuor de percussions
Prèmis[modificar | modificar la font]
- Prèmi Polar Music
Notes et références[modificar | modificar la font]
- ↑ vejatz los comentaris del compositor dins Stanley Kubrick, a Life in Pictures e la darrièra partida de l'article d'Ivan A. Alexandre, 1923-2006, l'Odyssée du Temps, in n°539 (setembre de 2006) del magazine Diapason
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Pierre, Michel, György Ligeti, compositeur d'aujourd'hui, 2a ed. aument., Éditions Minerve, París, 1985
- (en) Marina Lobanova, György Ligeti : style, ideas, poetics; ed: Verlag Ernst;Berlin; 2002
- (fr) Joseph Delaplace; György Ligeti : un essai d'analyse et d'esthétique musicales; ed:Presses universitaires de Rennes; 2007
- (fr)Simon Gallot, György Ligeti et la musique populaire, Symétrie 2011


text:
158
Frédéric Mistral ilustre e descouneigu
Pèr la Fe di Biòu e l’Amour de la lengo
Trilougìo prouvençalo n° 2 de Roubert Aprin
Nivous et esclargidos
Cochabamba
un
Pache di Pople
pèr sauva Gaïa nosto Terro-Maire
Noste Frederi Mistral, lou Mèstre de Maiano, fuguè un davancié dis ecoulougisto de vuei. Nous a leissa, dins Calendau, soun segound cap-d’obro pareigu en 1867 vers Roumaniho, en Avignoun, un testimòni drud de sa pensado. E, vesès, dins l’envoucacioun de Calendau (Cant Proumié - Li Prince di Baus), fau jamai óublida ‘quest passage :
"- Amo de moun païs,
Tu que dardaies, manifèsto,
E dins sa lengo e dins sa gèsto;
Quand li baroun picard, alemand, bourguignoun,
Sarravon Toulouso e Bèu-caire;
Tu qu’empurères de tout caire
Contro li nègri cavaucaire
Lis ome de Marsiho e li fiéu d’Avignoun;
Pèr la grandour di remembranço
Tu que nous sauves l’esperanço;
Tu que dins la jouinesso, e plus caud e plus bèu,
Mau-grat la mort e l’aclapaire,
Fas regreia lou sang di paire;
Tu qu’ispirant li dous troubaire,
Fas pièi mistraleja la voues de Mirabèu;
Car lis oundado seculàri
E si tempèsto e sis esglàri
An bèu mescla li pople, escafa li counfin,
La terro maire, la Naturo,
Nourris toujour sa pourtaduro
Dóu meme la : sa pousso duro
Toujour à l’óulivié dounara l’òli fin;
Amo de-longo renadivo,
Amo jouiouso e fièro e vivo,
Qu’endihes dins lou brut dóu Rose e dóu Rousau!
Amo di séuvo armouniouso
E di calanco souleiouso,
De la patrìo amo piouso,
T’apelle encarno-te dins mi vers prouvençau."
De questioun de se pausa
Se vous ai douna ‘queste tros, forço essenciau, de l’obro mistralenco, es qu’avèn de questioun de se pausa :
- De que dirié, Mistral, davans l’estamen de nosto paure mounde, de Gaïa (1), la Terro?
Avès nouta, segur, que ié dis la terro maire e que la Vièio, la Naturo, pren un N majuscule. Pensarié- ti, toujour, que vai nourri lis ome dóu meme la?
De que dirié, vuei, lou Maianen se, coume uno trèvo, sourtié subran de soun toumbèu?
De que dirié de la desparicioun, anounciado, di mato (2) de toun rouge de Mieterrano? Coume d’aquelo d’uno moulounado d’espèci de pèis, d’animau, de planto, d’aubre, de bestiouleto que vivon subre nosto planeto?
De que pensarié de nòsti vilasso, encoumbrado de bourdiho e ounte, de cop, fau moustra i pichot que li galino, lis auco, lis anet, li cabro, li vaco, acò eisisto pas que dins li libre?
Cridarié-ti pas après la British Petroleum qu’es en trin de councha l’ufanous Gou dóu Meissique e belèu dins gaire la meravihouso Mar dis Antiho? Renarié-ti pas après li Japounés, Nourvegian em’ Islandés que countùnion de cassa e tua li baleno, pèr li proumié d’entre éli souto escampo d’estùdi scientifi?
Escriéurié-ti pas à Obama pèr ié dire de renouncia pèr toujour au saqueja de l’Alaska e di draio de migracioun di caribou pèr de recerco e d’esplecho petrouliero ?
Demandarié-ti pas i biòu (3) espagnòu e francés que pihon li reservo de toun de l’Oucean Indian de rintra au païs, de desarma si batèu soufistica e de viéure d’àutri causo?
Lucharié-ti pas contro lou saqueja de l’Amazounìo, aquest póumoun verd de la Terro, tant coume contro la desparicioun, pèr eisèmple en Argentino, de tóuti li pichòtis esplecho agricolo, que proudusien fruch e liéume, e que soun ramplaçado pèr de champ inmènse de soja OGM?
Sarié-ti pas emé lis apicultour que veson desparèisse lis abiho tuado pèr li pesticide?
Sarié-ti pas au coustat di pople terradouren o proumié que luchon pèr subre-viéure?
E, partènt d’aqui, siéu segur que Mistral aurié carga soun capèu d’Anduso, pres un bastoun de nerto pèr, se vivié de nòsti jour, ana apoundre sa cridadisso de Prouvençau e de pouèto à-n-aquelo di pople proumié acampa à Cochabamba, en Boulivìo.
Lou rescontre de Cochabamba
Es uno ciéuta de Boulivìo que s’atrovo dins uno valèio abelano à 2.500 mètre en dessubre lou nivèu de la mar. Es drudo de 900.000 abitant. Es uno ciéuta ativo dóu vejaire ecounoumi.
Es aqui, au cor de l’Americo Latino, que lou presidènt de la republico bouliviano, Juan Evo Morales Ayma, un amerindian de raço aymara, avié counvida tóuti li pople terradouren de la Terro, pèr uno Counferènci Moundialo sus lou cambiamen climati e li Dre d’aquelo que ié dison Pachamama e d’autre Mother Earth, la Madre Tierra, la Terro-Maire.
Acò se debanè dóu 20 au 22 d’abriéu de 2010 en presènci de 25.000 delega que representavon 142 païs. Poudès toujour cerca dins vòsti «messourguié » abituau, bord que, franc de quàuquis-un au plan naciounau, se n’es gaire parla.
E pamens, siéu segur que se Mistral avié viscu de nòsti jour, aurié freireja eilamount, dins lis Ando, emé de mounde qu’an pas li mémis asseguranço qu’éu quouro nous fisavo, dins Calendau, que "La terro maire, la Naturo - Nourris toujour sa pourtaduro - Dóu meme la....".
De mounde, inquièt, angouissa, escalustra pèr lou chaple que se fai dóu vivènt e de la Terro despièi mai d’uno centeno d’annado, e que luchon pèr aplanta aquest evoulun que menaço de mort la planeto e touto l’Umanita.
A Cochabamba, adóutèron, lou 22 d’abriéu, un tèste forço counsequènt : Lou Pache di Pople, que la versioun, en francés, s’atrobo sus lou site internet de l’Embassado de Boulivìo à Paris.
De que dis aquest pache? Citan :
«L’Umanita fai fàci à-n-uno grando chausido : countunia dins la draio dóu capitalisme, dóu pihage e de la mort, o bèn s’endraia sus lou camin de l’armounìo emé la Naturo e lou respèt de la vido.
«Avèn besoun d’un sistèmo nouvèu que restabligue l’armounìo emé la Naturo e dintre lis èsse uman. Noun pòu i’agué d’equilibre emé la Naturo sènso l’equita entre lis èsse uman.
«Counvidan li pople dóu mounde à recupera, revalourisa e ranfourça la couneissènço di biais e di saupre-faire eireta de sis àvi pèr li Pople Terradouren, en recouneissènt la Terro-Maire coume un èsse vivènt, emé quau avèn de liame indivisible, entre-dependènt, coumplementàri em’ esperitau.
«Pèr faire targo au cambiamen climati, devèn recounèisse la Terro-Maire coume sourso de la vido e crea un sistèmo nouvèu basa sus aquéli principe :
Óubligacioun dis Estat e di gouvèr
Lou tèste se perseguis pèr uno longo analiso de la respounsableta dis ome, adounc dóu sistèmo ecounoumi atuau, dins lou cambiamen climati. Pauso coume principe :
Li counclusioun de la Counferènci de Cochabamba soun estado soumesso, lou 30 d’abriéu, au coumitat d’alestimen de l’O.N.U. en cargo de la futuro Counvencioun de desèmbre de 2010, à Cancun (Meissique), sus lou cambiamen climati.
Dins la seguido, la 2do Counferènci Moundialo di Pople à prepaus dóu cambiamen climati e di Dre de la Terro-Maire se debanara en 2011.
Souvetan que i‘aguèsse encaro mai de mounde e de delegacioun bord que, e acò Mistral noun poudié, dins soun tèms, lou prevèire, tant se pourrié que la Terro-Maire, la Naturo, aguèsse plus gaire de lach un jour venènt pèr nourri lis enfant dis Ome.
Regracian Juan Evo Morales Aymar pèr aquéstis iniciativo que vènon d’un ome, d’un pople, lis Aymara, qu’an toujour respeta e prega la Terro-Maire, que ié dison éli Pachamama.
Noto :
(1) - Gaïa o Gè : divinita gregalo que persounifico la Terro-Maire e nourriguiero universalo. Es la Terra- Mater di Rouman. Es representado à Roumo sus l’Ara Pacis Augustae (Autar de la Pas dedica pèr lou Senat en l’óunour d’Aguste vitourious - 4 de Juliet de l’an 13).
(2) - Mato : banc de toun.
(3) - Biòu : chalutier.
26955


text:
Republica de Kosova
Kosova o Kosovë (noms en albanés) o ben Kosovo (KocoBo, nom sèrbe) es un estat del sud d'Euròpa, dins los Balcans, qu'a recebut una reconeissença parciala de la comunautat internacionala. Son nom oficial es Republica de Kosova (en albanés Republika e Kosovës, en sèrbe Peпyблиka KocoBo = Republika Kosovo). Confronta Albania a l'oèst, Montenegro al nòrd-oèst, Serbia al nòrd-èst e la Republica de Macedònia al sud. A pas ges de frontièra maritima. A 2,2 milions d'estatjants e una superfícia de 10 912 km2.
La capitala es Prishtina.
Lo gentilici es kosovar -a.
La populacion se compausa de dos grops etnics principals: los albaneses que son fòrça majoritaris amb 92 % e los sèrbes que son fòrça minoritaris amb 4 % (estimacions de 2002-2003). Lo sèrbes i foguèron majoritaris fins al mitan o a la fin del sègle XIX.
Declaracion d'independéncia[modificar | modificar la font]
Abans 2008, Kosova formava oficialament una província del sud de Serbia (amb lo nom sèrbe oficial de KocoBo и MeToxиja = Kosova e Metòijà, abreujat en KocMeT = Kosmet). Uèi lo jorn, l'estat de Serbia considèra que Kosova es encara una part integranta de son territòri.
Mas tre 1999, en seguida d'un conflicte armat qu'aviá opausat l'estat sèrbe amb la majoritat albanesa del país, Kosova s'èra mes sota l'administracion de las Nacions Unidas amb una quasi-independéncia de fach.
Kosova declarèt son independéncia lo 17 de febrièr de 2008 per rapòrt a Serbia. Aquela independéncia, ara, un certan nombre d'estats la reconeisson, en particular Albania e los Estats Units; e dins l'espaci occitan, Mónegue, França e Itàlia. La majoritat dels estats de l'Union Europèa an reconegut l'estat kosovar o an anonciat lor intencion de lo reconéisser (las solas oposicions dins l'UE venon d'Espanha, Eslovaquia, Romania e Chipre). Los estats de Serbia e de Russia refusan energicament de reconéisser aquela independéncia.
Vejatz Reaccions internacionalas a la declaracion d'independéncia de Kosova (en anglés).
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
De consultar subre la Wikipedia mairitz anglofòna...
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Assemblada de Kosova
- (en) Ofici del Primièr Ministre de Kosova
- (en) Presidéncia de la Republica de Kosova
- (en) New Kosova Report - Portal de nòvas tocant Kosova
- (en) Portal oficial del torisme en Kosova
- (sr) Serbia - Ministèri de Kosovo i Metohija


text:
Portivechju
Portivechju en còrs (Porto-Vecchio en francés) es una comuna francesa situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega. La vila es situada al sud-èst de Corsega. Es la tresena vila de Corsega amb una populacion de 11 326 abitants en 2007.
Somari
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Tresena vila de Corsega en populacion, Porto-Vecchio es una station balnéaire sus la còsta es de la Corsega, sus la rota nacionala 198, entre Solenzara (al nòrd) e Bonifacio (al sud), vorejada a l'oèst pel relief de lo Ospedale (1 381 mètres) e a l'èst per la Mar Tyrrhénienne. Per la siá superficie, Porto Vecchio es la 26en mai granda vila de França metropolitaine[1].
Es particularament réputée per las siás plajas : #Calar #Engiponar, Palombaggia, Santa Giulia.
A tanben la particularité d'aver marais salants de 10 ectaras, #que produsissián aperaquí 1 000 tonas de sal per an.
Troisième ville de Corse en population, Porto-Vecchio est une station balnéaire sur la côte est de la Corse, sur la route nationale 198, entre Solenzara (au nord) et Bonifacio (au sud), bordée à l'ouest par le relief de l'Ospedale (1 381 mètres) et à l'est par la Mer Tyrrhénienne. Par sa superficie, Porto Vecchio est la 26en plus grande ville de France metropolitaine[2].
Elle est particulièrement réputée pour ses plages : Cala Rossa, Palombaggia, Santa Giulia.
Elle a aussi la particularité d'avoir des marais salants de 10 hectares, qui produisaient environ 1 000 tonnes de sel par an.
Istòria[modificar | modificar la font]
Es lo banc principal de la civilizacion dicha torréenne (Modèl:-mi2-) #que subsisteix a Porto-Vecchio los principals vestigis, al luòc-dich éponyme, Tor. Lo pòrt actual n'es sens dobte fondat o represes pels Grècs de Syracuse a Modèl:La -s- e se situa a la localizacion del « Portus Syracusanus » romain.
La region, malgrat aiçò fèrtil, a desertat a la Nautor-Mièja Edat en rason de la malaria #que la infeste aital coma de las persecucions dels colons génois installats dins la vila de Bonifacio. Del Modèl:Sp-, los senhors de la Rocca conservan aquela contrée jos la siá autoritat, e las populacions autochtones en residint dins la montanha contunhan a i portar la siá ramaderia pendent l'ivèrn.
Après lo passatge de la distincion de la Rocca jos l' administracion dirècta de la Banc de Sant-Georges, los Génois i fondan una colònia e fan bastir una fortalesa #que ne demòran de nombrós bastions (1539) amb la fin de se protegir dels Barbars. Destinada a èsser un cap-luòc de juridiction e a permetre la ponduda en valor de la plana, la colònia génoise de Porto Vecchio se revèla èsser un échec : del fach de la malaria, de la menaça permanenta de las corsaires turcos en chaupant a proximitat e de las agarrissèm Còrsas, la vila es divèrsas fes abandonada. après Divèrsas temptativas de peuplement, la republica de Gènoa decidís de favorir l'installacion en la citadelle de las familhas insulaires procedentas de la montanha, Quenza essencialament.
En lo corrent de la Modèl:S-, Porto Vecchio es en fach poblada per las populacions montagnardes. Malgrat aiçò la fòrça granda majoritat dels abitants #contunhar pendent generacions a recuperar la montanha pendent l'estiu, en fugent çò paludisme e en empedint d'aquel fach un desvolopament real del luòc. Al cors de la Modèl:S-, las marécages #èsser asséchés.
Demorada longtemps una pichona bourgade per çò qu'es de de unas autras vilas del sud de la Corsega, Sartène o Bonifacio, a beneficiat del assainissement dels marécages après la Segonda Guèrra mondiala, e conegut un desvolopament significatiu pendent l'administracion de Jean-Paul de Rocca Ressèga, per venir un centre touristique màger dempuèi los ans 1980, amb lo bastiment de l'aeropòrt de Figari sustot.
De los nòstres jorns, Porto-Vecchio es vengut la vila de las stars, Laetitia Linhatge, Mylene Farmer, París Hilton, Nicolas Sarkozy e Carla Bruni, possedisson una residéncia a Porto-Vecchio.
C'est le siège principal de la civilisation dite torréenne (Modèl:-mi2-) dont subsiste à Porto-Vecchio les principaux vestiges, au lieu-dit éponyme, Torre. Le port actuel est sans doute fondé ou repris par les Grecs de Syracuse au VIe sègle abC. et se situe à l'emplacement du « Portus Syracusanus » romain.
La région, pourtant fertile, est désertée au Haut-Moyen Âge en raison de la malaria qui l'infeste ainsi que des persécutions des colons génois installés dans la cité de Bonifacio. Du Modèl:Sp-, les seigneurs de la Rocca conservent cette contrée sous leur autorité, et les populations autochtones résidant à la montagne continuent à y mener leur bétail durant l'hiver.
Après le passage de la seigneurie de la Rocca sous l'administration directe de la Banque de Saint-Georges, les Génois y fondent une colonie et font construire une forteresse dont demeurent de nombreux bastions (1539) afin de se protéger des Barbares. Destinée à être un chef-lieu de juridiction et à permettre la mise en valeur de la plaine, la colonie génoise de Porto Vecchio se révèle être un échec : du fait de la malaria, de la menace permanente des corsaires turcs mouillant à proximité et des agressions des Corses, la cité est plusieurs fois abandonnée. Après diverses tentatives de peuplement, la république de Gênes décide de favoriser l'installation dans la citadelle des familles insulaires originaires de la montagne, Quenza essentiellement.
Dans le courant du Modèl:S-, Porto Vecchio est de fait peuplée par les populations montagnardes. Cependant la très grande majorité des habitants continuèrent durant des générations à regagner la montagne durant l'été, fuyant le paludisme et empêchant de ce fait un développement réel du lieu. Au cours du Modèl:S-, les marécages furent asséchés.
Restée longtemps une petite bourgade par rapport à d'autres villes du sud de la Corse, Sartène ou Bonifacio, elle a bénéficié de l'assainissement des marécages après la Seconde Guerre mondiale, et connu un développement significatif durant l'administration de Jean-Paul de Rocca Serra, pour devenir un centre touristique majeur depuis les années 1980, avec la construction de l'aéroport de Figari notamment.
De nos jours, Porto-Vecchio est devenu la ville des stars, Laetitia Casta, Mylene Farmer, Paris Hilton, Nicolas Sarkozy et Carla Bruni, possèdent une résidence à Porto-Vecchio.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 9 de julhet de 2010
- ↑ Classement des villes par superficie. Consultat lo 9 juillet 2010


text:
Universitat de Nòva York
L’Universitat de Nòva York (en anglés : New York University (o NYU), ancianament University of the City of New York) es una universitat privada americana situada a Nòva York. Son campús principal es situat dins lo quartièr de Greenwich Village de Manhattan. Fondada en 1831 par l’òme politic american Albert Gallatin e un grope de nòvayorkés, l’Universitat de Nòva York es venguda la mai granda universitat privada de tòca non lucrativa del país, amb un nombre total d’estudiants que supera 40 000[1]. L’Universitat amassa quinze establiments (Schools, Colleges e Divisions) despartits sus sièis campús a travèrs Manhattan.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Detalhs de las inscripcions a l’Universitat per l’an 2006-2007, NYU Office of Institutional Research and Program Evaluation


text:
Commons:Convencions de nomenatge (lenga)
WikiCommons a per vocacion d'èsser utilizat dins mantuna lengas, çò qu'implica que deuriam decidir de convencions de nomenatge, en particular lingüisticas. Que fasèm de las diferentas lengas, e que dèu èsser dins quina lenga ?
Resumit de las proposicions[edit]
Resumit/reorganizacion de las proposicions enonciadas çai-aprèp.
Proposicions[edit]
Vaqui mas proposicions:
- Los fichiers pòdon èsser uploadats dins totas las lenga, çaquelà, los noms debon èsser escrichas en caractèrs ASCII.
- Las descripcions de fichièrs pòdon èsser fachas dins totas las lengas, las reviradas son benvengudas.
- Meteissa proposicion per las galariàs d'imatge, mas l'anglés es la lenga preferida. Se los tèxtes venon tròp longs, las autras lengas poiràn èsser relegadas en fin de pagina, mas pas sus una autra pagina.
- Los titols de paginas e de galarià son en anglés. De redireccions o de paginas d'omonimia pòdon èsser fachas pel titol dins d'autras lengas.
- Las convencions per cèrts subjèctes precis pòdon utilizar una lenga diferenta de l'anglés dins lo cas precedent (per exemple, poiriam decidir d'utilizar lo latin binomial pels animals e lo nom local per las vilas).
- Andre Engels 23:55, 9 Sep 2004 (UTC) traduction : notafish 13:25, 8 déc 2004 (UTC)


text:
Bodega
La Bodega o Craba es una sansonha tradicionala occitana fargada amb una pèl de cabra entièra que fa resèrva d'aire. Lo jogaire o bodegaire bufa dins lo bufet per conflar la bodega e l'aire va s'escapar per lo graile que ten una anca dobla, e per la bonda, tudèl long amb una anca simpla e que se pausa sus l'espatla del bodegaire.
Aquel instrument es tradicional en Lengadòc: dins la Montanha Negra, dins los monts de La Cauna e del Somalh. Aviá gaireben desaparegut al començament del sègle XX , mas dempuèi qualques annadas viu una respelida ambe lo revelh de las musicas tradicionalas popularas e d'unes gropes coma Montanha Negra o La Talvera.
Cada mes de julhet, a Masamet dins Tarn se debana un festenal avodat a aquel instrument.


text:
L'ancian reialme de Gabú, part de l'Empèri Mali, subsistiguèt fins al sègle XVIII. Mas fasiá ja temps que la còsta e los rius èran estats colonizats pels portugueses, qu'utilizavan lo territòri pel trafic d'esclaus.
Dins las annadas 1950 la mortalitat infantila atenhiá l'indèx de 600 mòrts per 1000 naissenças e solament un per cent de la populacion rurala èra alfabetizada.
Après tres ans lo PAIGC comencèt una guèrra de guerrilhas. Las zonas liberadas pel PAIGC proclamèron la Republica Democratica de Guinèa, en 1973, reconeguda per l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas. Guinèa-Bissau foguèt la primièra colònia portuguesa d'Africa qu'obtenguèt l'independéncia.
En Bissau nasquèt l'antecessor del Movement de las Fòrças Armadas, responsabla de l'esmolinament del regim dictatorial portugués en 1974. Quatre meses après, Portugal reconeguèt l'independéncia de Guinèa Bissau.
En 1980João Bernardo Vieira, comandant de la luta guerrilhèra, dirigiguèt un còp d'Estat e interrompèt la fusion amb Cap Verd quand los dos païses projectavan una union constitucionala.
Malgrat aiçò, João Bernardo Vieira foguèt assassinat en la matinada del 2 de març de 2009 per de militars après un atemptat amb bomba qu'oras abans costèt la vida al cap de l'Estat màger Tagmé La Waié. João Bernardo Vieira moriguèt als 69 ans, que ne passèt practicament mai de 23 a la tèsta de Guinèa Bissau. Foguèt reelegit a la Presidéncia d'aquel país en 2005, nòu ans après la fin d'una guèrra civila d'11 meses que l'aviá embandit del poder.
Guinèa Bissau es una republicaparlamentària, amb una Assemblada Nacionala Populara pluripartidaria, e tanben un president que son elegits per votacion populara. Lo president nomena lo primièr ministre après una consulta amb los partits de l'Assemblada. Lo poder es actualament al Partit African per l'Independéncia de Guinèa e Cap Verd (PAIGC). Lo president Malam Bacai Sanhá, elegit en 2012, es mòrt lo 9 de genièr de 2012. Lo president per interim Raimundo Pereira deu organizar d'eleccions abans 90 jorns.
Aqueste pichon país tropical es format de tèrras bassas: lo punt culminant se tròba pas qu'a 300 m d'altitud. L'interior es una savana, e la còsta a paluns. La sason de las pluèjas altèrna amb de periòdes de vents cauds e secs provenent de Sahara. A l'intrada de l'estuari dels rius de Geba e Corubal s'estend l'archipèla dels Bijagós.
Lo clima de Guinèa Bissau es calent durant tot l'an e i a pauca variacion de temperatura: la mejana annala es 26,3 °C. La mejana annala de pluèjas es 2024 mm.
La musica de Guinèa-Bissau aperten pel general al gumbe, genre musical de natura polirritmica, lo que es l'exportacion musicala mai considerabla. Malgrat aiçò, l'inestabilitat de la societat e lo relativament pichon desvolopament del meteis an fach que lo gumbe e d'autres genres associats ajan pas atengut transcender las frontièras e arribar a las grandas audiéncias.


text:
Centurion (carri de combat)
Lo carri Centurion es un carri de combat britanic considerat coma lo premier carri de combat principau desvolopat. Desvolopat durant la Segonda Guèrra Mondiala, intrèt en servici en 1945 après la fin dei combats. 4 423 unitats foguèron produchas e 20 país l'adoptèron generalament au sen de l'OTAN o dau Commonwealth. En 2012, certanei versions èran totjorn en servici. En causa d'aqueu succès, existisse un nombre fòrça important de versions.
Participèt a divèrsei conflictes. Lei pus importants foguèron la Guèrra de Corèa onte lo carri obtenguèt de resultats fòrça satisfasents còntra lei carris mejans e pesucs d'origina sovietica confirmant la validitat dau concèpte de carri de combat principau. En Orient Mejan, participèt ai guèrras d'Israèl còntra sei vesins arabis. Força modernizat, i obtenguèt de resultats favorables còntra lei T-55 e T-62 sirians dins la region de Golan (300 carris sirians destruchs còntra 80 blindats israelians en 1973) e venguèt lo simbòl de la poissança deis unitats blindadas israelianas. Enfin, participèt ai operacions sud-africanas en Angòla onte deguèt faciar de T-34, T-55 e T-62 cubans ambé de resultats mau coneguts.


text:
L’Almanach des Provençaux
Etudes Comtadines.
Azalaïs
Cansounié prouvençau
L’Almanach dauphinois pèr 2009
Femna mon amor de Sèrgi Bec.
Diciounàri de l’Ariege
L’Almanach dauphinois pèr 2009
Es un armana qu’a pres la seguido de l’Almanach du Vieux Dauphinois. N’es à soun numerò 43. Es plasènt, bèn fa e, subre-tout, es un armana coume lis amavon nòsti rèire, coume n’en vendien li marchandot que passavon dins li granjo e dins li mas.
Dins sa proumiero partido, noto li fenoumène astrounoumi (cicle soulàri, luno rousso, cambiamen d’ouro, sesoun, quatre-tèms, sant de glaço, fàsi de la luno), li fèsto de l’annado e li vacanço escoulàri. Avèn pièi, pèr chasque mes, un calendié forço detaia emé li counsèu, tant pèr-çoqu’es dóu tèms de prevèire que dis obro de la terro. Pèr tres vilo, Grenoblo, Valènço e Gap, avèn jour à cha jour pèr 2009, li leva e tremount dóu soulèu.
Dins sa segoundo partido, l’Almanach Dauphinois douno de novo dóu païs, de si gènt, d’entrèvo, de doucumentàri etnougrafi, istouri, e meme un conte de Pau Arène.
Coume chasque an, li patoues dóu Dóufinat soun à l’ounour emé tres conte : Uno vieillo fenno, de Jan Bourboun de la Béliers (Àutis Aup), que mostro bèn lou parentage emé li parla dóu Vivarés; La Mélanie à Paris, de Jan Voterro ( Gresivaudan Aut); Lou Calabert, de Suzanne Sivan, de Saòu. Pièi, dins quàuqui pajo, espepidouno li varieta dóu patoues dóufinen pèr de mot o biais de dire francés coume : recroquevillé, s’endormir, se réveiller, où vas-tu? - le tilleul. L’espressioun où vas-tu? presènto, à-n-elo souleto, 24 variacioun dialeitalo, que d’ùni soun forço procho dóu prouvençau roudanen.
De nouta, encaro, de cansoun cantado antan en Dóufinat, que le Vieux Dauphinois a recoustituïdo e que, pèr l’uno d’entre éli, Farandole du Rhône, sarié tras qu’eisa de metre de paraulo prouvençalo sus li paraulo franceso.
26671


text:
27 de febrero de 2015
Aguesta setmana arribe ena cartellera de Vielha era pellicula “CINCUENTA SOMBRAS DE GREY” ua des mès demorades de 2015 e auram tanben cinèma d’animacion damb “DORAEMON, STAND BY ME” en Cicle CINC de cinèma en catalan.
“CINCUENTA SOMBRAS DE GREY” Anastasia Steele ei ua estudianta de Literatura qu’arrecep era encomana d’entrevistar a un joen empresari, Christian Grey. Era inexperta e innocenta Anastasia sage de desbrembar-se’n, mès lèu compren guaire lo desire. Quan era parelha fin finau inície ua apassionada relacion, Anastasia s’estone pes peculiares practiques erotiques de Grey, ath madeish temps que descorbís es limits des sòns pròpris e mès fosqui desirs.
“DORAEMON” Nobita Nobi ei un mainatge ath que tot li ges mau. Un dia arrecep era visita de Sewashi, un misteriós mainatge qu’afirme èster eth sòn rebesnét deth sègle XXII e li anóncie qu’eth sòn futur serà un desastre que arruïnarà a tota era familha pendent generacions. Sewaski li preste eth sòn robòt Doraemon entà que l’ ajude a trobar ua solucion. Pòc dempús, Doraemon, eth gat cosmic, cre auer trobat era clau: er amor.
23 de febrero de 2015
Enguan es entitats sense ànim de lucre an de complir ues exigéncies de comunicacion d’informacion fiscau, entà poder èster receptores de subvencions publiques:
-. Entar exercici 2014 es entitats sense ànim de lucre cau que presenten eth modèl 347 entà declarar, entre d’auti ingrèssi, es subvencions qu’agen arrecebut, per un impòrt superior as 3000 èuros. Eth termini finalize eth pròplèu dia 28 de hereuèr. Era non presentacion laguens deth termini comportarà era imposicion d’ua sancion, mès non serà pas un problema entara percepcion de subvencions.
-. Entar exercici 2015 es entitats parciauments exemptes (ac son era magèr part) son obligades a presentar era declaracion der Impòst de Societats quan er impòrt net dera sua chifra de negòcis sigue inferior as 100.000 èuros. Aguesta exigéncia compòrte qu’es entitats auràn de portar era contabilidad ena modalitat de dobla partida, en tot identificar es ingrèssi e es despenses exenti e es non exenti. Se es entitats non son ath dia d’aguestes obligacions es Ajuntaments non les poderàn abonar es subvencions. Segontes declaracions deth Ministre d’Isènda e Administracions Publiques, eth Govèrn der Estat a intencion d’excludir d’aguesta obligacion as entitats damb ingrèssi inferiors as 50.000 èuros, mès a dia d’aué aguest cambi encara non s’a hèt efectiu.
-. Tanben entar exercici 2015 es rendes qu’es entitats perceben per activitats economiques deisharàn de gaudir dera exempcion der Impòst de Societats. Atau, per exemple, es recaptacions que poguen obtier pera explotacion d’un servici de bar pendent era celebracion d’ua hèsta o d’aute eveniment seràn subjèctes ar Impòst de Societats.
-. Un aute aspècte a auer en compde ei eth tractament fiscau (IVA e IRPF) que correspon aplicar as quantitats qu’es entitats sense ànim de lucre paguen a volentaris, monitors e collaboradors esporadics, qu’en uns casi van destinades a compensar despenses ja efectuades e en uns auti constituïssen ua forma de retribucion.
18 de febrero de 2015
Era naua per pellicula de sciéncia ficcion des frairs Wachowski, directors de Matrix, mos transpòrte entà un mon en eth quau es umans son es darrèrs ena escala evolutiva.
Júpiter Jones neishec jos un cèu estelat, damb nombrosi indicis que predidien qu’ère destinada a granes causes. Ara, Júpiter sónie damb es estels, mès se desvelhe deuant era crua realitat d’un trabalh de netejadora domestica e ua seguida interminabla de malastre.
Enquia que Caine, caçaire exmilitar modificat genèticament, arribe ena Tèrra entà localizar-la, Júpiter non comence a intuir eth destin que l’a demorat tota era sua vida. E ei qu’era sua signatura genetica la soslinhe coma era successora dera reina der univèrs e d’ua extraordinària estirp capabla d’alterar er equilibri cosmic.
17 de febrero de 2015
Era Bibliotèca Generau de Vielha mos aufrís eth dissabte 21 de hereuèr dues sessions de condes a cargue dera Sra. Mon Mas, narratritz orau.
Tàs 18.00 ores poderam gaudir de “Qui non te nas!!!”, espectacle entà tota era familha e tàs 20.00 ores se celebrarà ua session entàs adults titolat “Salta”.


text:
Tempera
La tempera (tempera all'uovo) es la principala tecnica de pintura d'art utilizada de memòria perduda, en particular en Egipte, e pels pintres d'icònas bizantinas, e finalament en Euròpa pendent l'Edat Mejana. Es un procediment de pintura utilizant lo rosset coma medium per ligar los pigments. S'utiliza sus de gèis o sus de panèls de fusta cobèrts de jaces nombrós de « levkas » (rebatedís blanc compausat de blanc de Meudon, de Tròias o d'Espanha mesclat amb de pega). De còp que i a d'autras substàncias coma la lach, lo mèl o de gomas vegetalas s'utilizèron tanben coma medium.
Quand la pintura a l'òli foguèt inventada vèrs la fin de l'Edat Mejana, la tempera continuèt encara de s'utilizar durant un certan temps coma sosjaç cobèrt per un vernís d'òli translucid o transparent.
Aquela tecnica transitòria mixta foguèt seguida per una tecnica de pintura a l'òli pur, que remplacèt gaireben totalament la tempera al sègle XVI.
Le tèrme de tempera s'emplega tanben uèi per de fabricants per designar la pintura ordinària utilizada per las afichas e qu'es una forma a bon mercat de goacha (pintura a l'aiga opaca) qu'a pas res de veire amb la vertadièra tempera a l'uòu.


text:
Mig-29
Lo Mig-29 (en rus : MиkoяH и ГypeBич MиГ-29) èra una aeronau de caça rus d'origina sovietica. Desvolopat a partir deis annadas 1970, intrèt en servici en 1983 per luchar còntra d'aparelhs estatsunidencs coma lo F-15 o lo F-16. Per la seguida, foguèt pauc a pauc modificat per li permetre d'atacar de butas terrèstras. Après la dissolucion de l'URSS, foguèt adoptat per la màger deis estats successors e per d'autrei país coma Índia. De mai, l'aeronau foguèt modernizada e èra totjorn en produccion en 2013. Participèt a la Guèrra de Kuwait, a la Guèrra de Kosovo e a la Guèrra de Kargil. Dins lei dos premiers cas, foguèt dominat per d'aeronaus occidentalas pus nombrós e pus modèrns.


text:
Sant Barthélemy le Plain
Sant Barthélemy le Plain (Saint-Barthélemy-le-Plain en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Barthélemy-lo-Plain es una municipalitat del Ardèche, dins l'anciana província del Vivarais. Aquela municipalitat a situat sus un scenari en bordure del Rhône, a una altitud mièja de 400 mètres. La localité a environat per dos rius a gargamèlas prigondas: lo Doç al nòrd (Valmordane) e lo Duzon al sud (cuves del Duzon). Es en las gargamèlas del Doç #que passa la linha del " Camin de fèrre a vapor del Vivarais" actiu de Tournon a Lamastre.
Un viaducte en pèira de talha e un vièlh pont en datant de 1656, permeton la traversada del Duzon. Lo vièlh pont se tròba sus l' anciana rota manlevada per las muletiers,"La Raviscole", #que domina lo ravin del Duzon en la pujada cap a Sant-Barthélemy-lo-Plain. Aquel camin muletier, agrandit al cors del XVII sègle, a #èsser duplicat per una rota a déclivité mai flaca, al continuament d'un projècte establit en 1853. Aquel projècte aurà de besonh lo bastiment del viaducte actual a uèch arcs, acabat en 1870. A l'extrèm del vièlh pont se trobava una pichona fabrica "los texiles de Duzon". Aquela fabrica utilizava la fòrça hydraulique del Doç, mercés a un barrage situat en amont. Bastida en 1845, primièrament pel "moulinage" dels cocons de seda produsida en la region, s'es de contunh orientada cap al tissage de la seda, de contunh de fibres synthétiques. Aquela fabrica a barrat las siás pòrtas en 1990. Es ara ocupada per un talhièr d'artista.
Sant Barthélemy le Plain est une commune de l'Ardèche, dans l'ancienne province du Vivarais. Cette commune est située sur un plateau en bordure du Rhône, à une altitude moyenne de 400 mètres. La localité est entourée par deux rivières à gorges profondes: le Doux au nord (Valmordane) et le Duzon au sud (cuves du Duzon). C'est dans les gorges du Doux que passe la ligne du " Chemin de fer à vapeur du Vivarais" allant de Tournon à Lamastre.
Un viaduc en pierre de taille et un vieux pont datant de 1656, permettent la traversée du Duzon. Le vieux pont se trouve sur l’ancienne route empruntée par les muletiers,"La Raviscole", qui domine le ravin du Duzon dans la montée vers Saint-Barthélemy-le-Plain. Ce chemin muletier, élargi au cours du XVII siècle, a été doublé par une route à déclivité plus faible, à la suite d'un projet établi en 1853. Ce projet nécessitera la construction du viaduc actuel à huit arches, terminé en 1870. Au bout du vieux pont se trouvait une petite usine "les textiles de Duzon". Cette usine utilisait la force hydraulique du Doux, grâce à un barrage situé en amont. Construite en 1845, tout d'abord pour le "moulinage" des cocons de soie produits dans la région, elle s'est ensuite orientée vers le tissage de la soie, puis de fibres synthétiques. Cette usine a fermé ses portes en 1990. Elle est maintenant occupée par un atelier d'artiste.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria d'aquel territòri debuta per una cita en lo "Cartulaire del Abbaye de Sant-Chaffre" n'en abril 974, jol nom de villa Planis. L'evolucion del nom de la parròquia de contunh de la municipalitat, al cors dels sègles, es la seguenta:
en Abril 974 : villa Planis; Xen-XIIen sègle : Sanctus Bartholomeus de Plassanis; XIIIen-XVen sègle : Mandement de Sant-Romain-Valmordane; XVIen-XVIIen sègle : Sant-Barthélemy-de-Plassas; Modèl:S- : Sant-Barthélemy-lo-Plain; Revolucion : Montplein; 1805-1939 : Sant-Barthélemy-lo-Plen; Decrèt del 19 d'abril 1939 : Sant-Barthélemy-lo-Plain.
L'histoire de ce territoire débute par une citation dans le "Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Chaffre" en avril 974, sous le nom de villa Planis. L'évolution du nom de la paroisse puis de la commune, au cours des siècles, est la suivante:
Avril 974 : villa Planis; Xen-XIIen siècle : Sanctus Bartholomeus de Plassanis; XIIIen-XVen siècle : Mandement de Saint-Romain-Valmordane; XVIen-XVIIen siècle : Saint-Barthélemy-de-Plassas; Modèl:S- : Saint-Barthélemy-le-Plain; Révolution : Montplein; 1805-1939 : Saint-Barthélemy-le-Plein; Décret du 19 avril 1939 : Saint-Barthélemy-le-Plain.


text:
Zambia
Zambia es un país d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta al nòrd la Republica Democratica de Còngo, al nòrd-èst Tanzania, a l'èst Malawi, al sud Moçambic, Zimbabwe e Botswana, e a l'òest Angòla.
Lo gentilici es zambian -ana.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Zambia es una republica presidencialista. Lo cap d'Estat e de govèrn es lo president, actualament Edgar Chagwa Lungu.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Zambia.


text:
Bischoffsheim
Bischoffsheim en alemannisch (Bischoffsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Gustave Brion-Bòsc de Bischoffsheim.jpg|thumb|left|Bòsc de Bischoffsheim, dessin de Gustave Brion, 1844]]
Communément trucat Bischen-am-Berg lo vilatge de Bischoffsheim fa partida del costat de Rosheim e del arrondissement de Molsheim. Situat al pè de la montanha dicha Bischenberg (363 mètres a lo-dessus del nivèl de la mar) sus la rota en connectant Rosheim a Hipsheim
Communément appelé Bischen-am-Berg le village de Bischoffsheim fait partie du canton de Rosheim et de l'arrondissement de Molsheim. Situé au pied de la montagne dite Bischenberg (363 mètres au-dessus du niveau de la mer) sur la route reliant Rosheim à Hipsheim
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors de trabalhs efectuats sul territòri de la municipalitat, de nombrosas descobèrtas an #èsser fachas al fil dels ans. Testifiquen La preséncia de l'òme sul luòc de Bischoffsheim dempuèi la préhistoire (Neolític rubané 5 a 6000 abans J.C.). Los desparièrs vestigis e trobalhas recensés pròvan qu'aquel luòc aviá a l'epòca romaine ja de l'importància.Protegissiá probablament un camp militar romain. Passat jol domeni dels Alamans de contunh dels Mérovingiens, la localité es de contunh donada a la avesque de Estrasburg, #que i a un tribunal episcopal mencionat dempuèi 1070. Lo nom de la municipalitat significa « pòble de l'avesque », e es d'ailà #que ven lo sieu blason. Bischoffsheim #Èsser coma Bishheim-a lo-Saum, donat per Clovis a Sant Rémy #qu'en #dispausar en benefici de lo sieu glèisa. Bischoffsheim #Èsser a divèrsas recuperacions dévasté al cors dels sègles, sustot en lo moment de la Guèrra de las paysans e de la Guèrra de Trenta Ans.
Bischoffsheim I aviá antany dos castèlx, la Oberschloss e lo Niederschloss: lo primièr i aguèt vendut pendent la Revolucion e démoli, lo segond es plan conservat e forma, amb las siás dependéncias una vasta e polida proprietat.
Sul Bischerberg, una image de la Vèrge douloureuse atrasiá dempuèi longtemps un grand pelegrinatge, quand Jean de Manderscheidt, avesque d'Estrasburg, i #far bastir una glèisa en 1590.En 1663, un coatz de Franciscàs #èsser édifié al Bischerberg, la Revolucion #escampilhar los religioses e la glèisa #èsser délaissée. En 1825 los paires liguoriens se #establir en lo monastèri abandonat e dempuèi alavetz lo pelegrinatge a trobat lo sieu ancian splendeur.
Al Sègle XVIII, las municipalitats copropriétaires en indivision del Ried e de la bòsc regulatz los sieus litiges e se partejan las tèrras. Après las guèrras de la Revolucion e de la Empèri, Bischoffsheim tròba la siá vocacion agricòla. Lo òrdi, lo avoine, lo blat e la poma de tèrra i an conreat. Lo vilatge es alavetz réputé per la siá produccion de fruchas, de cerises sustot. La viticulture es egalament fòrça present dins lo pòble, aital coma çò ramaderia. A la fin del Sègle XX la municipalitat patida un important èxode rural al ponch de pas mai comptar que deu agricultors e viticulteurs. A present la municipalitat s'investís en l'implantacion de zònas d'activitat artesanala e de desvolopament de quartièrs residenciales per una populacion #que se desplaçan en las grandas aglomeracions.
Au cours de travaux effectués sur le territoire de la commune, de nombreuses découvertes ont été faites au fil des années. Elles attestent la présence de l’homme sur le site de Bischoffsheim depuis la préhistoire (Néolithique rubané 5 à 6000 avant J.C.). Les différents vestiges et trouvailles recensés prouvent que ce site avait à l’époque romaine déjà de l’importance.Il abritait probablement un camp militaire romain. Passé sous la domination des Alamans puis des Mérovingiens, la localité est ensuite donnée à l'évêque de Strasbourg, qui y tient une cour épiscopale mentionnée dès 1070. Le nom de la commune signifie « village de l'évêque », et c'est de là que vient son blason. Bischoffsheim fut comme Bishheim-au-Saum, donné par Clovis à Saint Rémy qui en disposa au profit de son église. Bischoffsheim fut à plusieurs reprises dévasté au cours des siècles, notamment lors de la Guerre des paysans et de la Guerre de Trente Ans.
Bischoffsheim avait autrefois deux châteaux, l'Oberschloss et le Niederschloss: le premier fut vendu pendant la Révolution et démoli, le second est bien conservé et forme, avec ses dépendances une vaste et belle propriété.
Sur le Bischerberg, une image de la Vierge douloureuse attirait depuis fort longtemps un grand pèlerinage, lorsque Jean de Manderscheidt, évêque de Strasbourg, y fit construire une église en 1590.En 1663, un couvent de Franciscains fut édifié au Bischerberg, la Révolution dispersa les religieux et l'église fut délaissée. En 1825 les pères liguoriens s'établirent dans le monastère abandonné et depuis lors le pèlerinage a retrouvé son antique splendeur.
Au Sègle XVIII, les communes copropriétaires en indivision du Ried et de la forêt règlent leurs litiges et se partagent les terres. Après les guerres de la Révolution et de l'Empire, Bischoffsheim retrouve sa vocation agricole. L'orge, l'avoine, le blé et la pomme de terre y sont cultivés. Le village est alors réputé pour sa production de fruits, de cerises surtout. La viticulture est également très présente dans le village, ainsi que l'élevage. À la fin du Sègle XX la commune subi un important exode rural au point de ne plus compter que dix agriculteurs et viticulteurs. À présent la commune s'investit dans l'implantation de zones d'activité artisanale et de développement de quartiers résidentiels pour une population qui se déplacent dans les grandes agglomérations.


text:
Bakio
Bakidxo (dens lo parlar costèr deu dialècte biscaïn) o Bakio en basco (Baquio en espanhòu) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca de Mungialde.
Lo gentilici qu'ei bakiotar.
Las comunas tòcatocantas que son Lemoiz e Maruri-Jatabe a l'oèst, Bermeo a l'èst e Mungia au sud.
L'embocadura de l'arriu d'Estepona que i forma ua ria. Aqueste arriu que marcava la termièra enter Bermeo e Bakio dinc a 1924[1] per'mor los quartièrs de Zubiaur e de San Pelaio (inclusent Benta) qu'apartienèvan a Bermeo.
L'agricultura e lo neurissatge que son la basa economica deu vilatge, coneishut peu son vin txakolin.


text:
Illa de Baffin
L'Illa de Baffin (Inuktitut: ᕿᑭᖅᑖᓗᒃ, Qikiqtaaluk, es una de las illas de l'Archipèla Artic Canadian, dins lo territòri de Nunavut. Es la pus granda illa de Canadà e la cinquena al mond, amb una superfícia de 507 451 km². La populacion èra de 11 000 abitants en 2004. Foguèt nomenada del nom de l'explorator britanic William Baffin. L'illa èra ja coneguda pels Vikings coma Helluland.
Geografia[modificar | modificar la font]
La capitala de Nunavut, Iqaluit, es localizada sus la còsta sud. Fins a 1987, la vila partejava lo nom de Frobisher Bay amb la baia del meteis nom ont es localizada.
Al sud se trapa l'Estrech d'Hudson e Quebèc sul continent. A l'èst se tròban l'Estrech de Davis e la Baia de Baffin e enfin Groenlàndia. A l'oèst e al nòrd, lo Bacin de Foxe, lo Golf de Boothia e l'Estrech de Lancaster desseparan l'Illa de Baffin de la rèsta de l'archipèla.
Sus l'illa se tròba una region montanhosa que son truc pus naut es la Tèsta Blanca (2146 m). Un autre somal de senhalar es lo Mont Asgard (2011 m) qu'es situat dins lo Pargue Nacional d'Auyuittuq.


text:
La Mòta de Cucmont
La Mòta de Cucmont[1][2] (Lamothe-Cumont en francés) es una comuna gascona, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Una grafia -Cumont, mens etimologica, aurè l'avantatge d'estar confòrma a la prononciacion atestada per Burgan e Lafon : abséncia de redoblament de -m-, de tipe "Cummon".
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paul BURGAN, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Montalban, Associacion Antonin Perbosc, 2006.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Indoeuropèu
Las lengas indoeuropèas que forman ua familha de lengas qui deriva d'ua lenga soca ipotetica, non-atestada dirèctament, lo protoindoeuropèu, qui's parlava au Neolitic, lhèu au nòrd de la mar Caspiana. Las lengas d'origina indoeuropèa, fòrça nombrosas, que s'espandín durant lo Neolitic e l'Antiquitat dens la màger part d'Euròpa e ua part d'Asia; puish, a partir de l'Edat Modèrna, uas quantas que s'espandín tanben dens d'autes continents. L'occitan qu'apartien a aquesta familha.
Somari
Gaireben dos sègles d'estudis indoeuropèus[modificar | modificar la font]
A partir del sègle XVII, maites sabents europèus notèron de semblanças estranhas entre lo grèc, lo latin, lo persan e de lengas europèas recentas; mas duscas a aquel moment, per una interpretacion literala de la Bíblia, se considerava l'ebrieu coma la lenga maire de totas las autras.
Pasmens, la descobèrta pels europèus del sanscrit a la fin del sègle XVIII permetèt de pausar l'ipotèsi d'una origina comuna al latin, al grèc, al gotic, a las lengas celticas, al persan e al sanscrit. En 1813, l'anglés Thomas Young creava lo mot indoeuropèu que serviguèt a designar a l'encòp aquel grop de lengas e la lenga comuna que ne derivan totas.
Lo deschiframent del persan vièlh (1846), de l'itita (entre 1880 e 1915), del tokharian (1908) e mai recentament del micenian foguèron tant de grandas etapas que per la comparason totjorn pus afinada permetèron de reconstruire lo protoindoeuropèu ; se parla de reconstruccion extèrna.
De la lenga los sabents an passat als indoeuropèus coma poblacion, cercant a establir lor fogal original, las diferentas epòcas de lors migracions, lor organizacion sociala, lor religion, etc.
Las lengas indoeuropèas[modificar | modificar la font]
Derivan dirèctament de l'indoeuropèu de lengas ancianas coma lo latin, lo grèc, lo celtic o lo sanscrit. De caduna d'aquelas lengas es eissit un grop de lengas.
Lengas latinas o romanicas[modificar | modificar la font]
Las lengas romanicas son l'occitan, lo catalan, l'aragonés, l'espanhòl, lo francés, lo francoprovençal, lo sosgrop retoromanic (romanch, ladin e friolan), l'italian, lo portugués, lo galèc, lo sarde, lo romanés, l' astur-leonés e lo dalmata.
Lengas germanicas[modificar | modificar la font]
Aquelas lengas son l'alemand, l'anglés, lo neerlandés, lo frison e las lengas escandinavas (feroés, islandés, danés, norvegian, suedés).
Lengas eslavas[modificar | modificar la font]
Las lengas eslavas, fòrça mai pròchas entre elas que las romanicas o las germanicas, comprenon un grop oriental amb lo rus, l'ucraïnian e lo bielorús, un grop occidental amb lo polonés, lo chèc, l'eslovac e lo sorab e un grop meridional amb l'eslovèn, lo sèrbe, lo croat, lo bosniac (cf. tanben sèrbocroat), lo macedonian e lo bulgar.
Lengas baltas[modificar | modificar la font]
Doas lengas d'aquel grop se parlan encara a l'òra d'ara, lo lituan e lo leton, pasmens n'i aguèt d'autras coma lo prussian vièlh que nos'n demòran de tèxtes.
Lengas indoarianas[modificar | modificar la font]
Se parlan sustot en al nòrd e al centre d'Índia, en Paquistan, Sri Lanka e Bangladèsh. Las qu'an lo pus grand nombre de locutors son l'indi e lo bengalin.
Fa partida d'aquel grop lo romaní, la lenga dels gitanos, dins una diaspòra presenta sus totes los continents.
Autras lengas[modificar | modificar la font]
Son tanben indoeuropèas las lengas dichas iranianas coma lo persan e lo curd, lo grèc, l'albanés, l'armèni e l'ancian grop tokharian (ara desparegut).


text:
1832
Aquesta pagina concernís l'an 1832 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après l'organizacion d'uneis incursions còntra lo territòri de senhors enemics, lo negus Iyasu IV foguèt finalament jutjat tròp independent per lo ras Ali II que lo remplacèt per Gebre Krestos. Puei, lo ras Ali II decidèt de lo remplaçar per Sahle Dengel. Pasmens, aquela chausida se turtèt premier a l'oposicion dau clergat. Ali II deguèt donc restaurar Gebre Krestos que moriguèt dins lo corrent de l'annada. Aqueu còp, Ali II se preocupèt pas de l'avejaire de la Glèisa e nomèt tornarmai Sahle Dengel coma negus.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Gràcias au sostèn dei liberaus mexicans, lo generau Santa Anna capitèt de reconquistar lo poder. Demorèt alora la personalitat principala de la vida politica mexicana fins a son exili de 1843.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Depaus d'un brevet regardant la premiera turbina de reaccion per l'engenhaire francés Benoît Fourneyron (1802-1867). Èra la conclusion d'un trabalh acomençat en 1827 ambé la construccion d'una ròda d'un tipe novèu dins una fòrja de Pont-sur-l'Ognon. Aqueu permetèt de produrre pauc a pauc de fònts d'energia superioras ai ròdas de palas idraulicas utilizadas dempuei l'Antiquitat.
Pertocant l'aplicacion dei recèrcas sus l'electricitat, l'instrumentista parisenc Hippolyte Pixii (1808-1835), ajudat per André-Marie Ampère (1775-1836), realizèt lo premier generator electric de corrent continü. Aquela invencion permetèt de remplaçar l'utilizacion de pila dins certanei cas e foguèt la premiera aplicacion vertadiera de l'energia electrica.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Édouard Manet, pintor francés (m. 1883)
- 27 de genièr - Lewis Carroll, escrivan britanic (m. 1898)
- 19 d'abril - José Echegaray, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1916)
- 11 de julhet - Carlos Holguín Mallarino, president de Colómbia (m. 1894)
- 18 d'agost - Victor Meirelles, pintor brasilièr (m. 1903)
- 8 de decembre - Bjørnstjerne Bjørnson, escrivan norvegian, Prèmi Nobel (m. 1910)