text:
United States Navy
La United States Navy o US Navy es la marina de guèrra des Estats Units e representa una de las cinc compausantas de las Forças armadas dels Estats Units.
Es dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala la primièra força aeronavala del mond. Depend del secretari a la Marina dels Estats Units e es dirigida pel Chief of Naval Operations.
L'US Navy es compausada en febrièr de 2014 de mai de 283 bastiments de combat que los pus importants son los 10 pòrta-avions gigants e d'una aeronautica navala comportant aperaquí 3 700 aeronaus operacionals. I cal apondre las 110 bastiments auxiliaris, de sosten e de transpòrt operacional, avitalhaires e petrolièrs, e los transpòrts del Military Sealift Command e de la Flòta de resèrva.
Mai d'un mièg milion d'òmes e de femnas na fan partit, que siá en servici actiu (226 551 al 30 de setembre de 2007[1]) o dins la resèrva.
Son budget es, en 2015, al primièr reng de las brancas de las fòrças dels Estats Units amb 147,7 milliards de dolars americans que 22 milliards son consagrats a la construccion navala e als sistèmas maritims[2].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country, 30 de setembre de 2007 [PDF]
- ↑ Skye Gould, Jeremy Bender, « Here's how the US military spends its billions », 25 août 2015 (consultat en 28 d'agost de 2015).


c: text/html

text:
Sècta
Sècta (Del latin sectum: çò qu'es talhat, separat; del francés ancian: secte, sete: comunitat religiosa) es una paraula de diferents sens e connotacions:[1][2]
- En latin tardièr significava "grop religiós o escòla filosofica".
- A la mitat del sègle XIV aviá lo sens de "sistèma de cresenças o practicas diferentas" e "escòla dins una religion".
- Registrat en 1570 coma "còrs organizat religiós separat".
- Se considèra mai sovent coma un grop de personas amb d'afinitats comunas (culturalas, religiosas, politicas, esotericas, etc.) unissent al dessús de quina relacion sociala que siá jos un Lideratge carismatic messianic o profèta.
- La pèrda del sens neutre e lo resson de sa connotacion negativa fa qu'ara los grops socials, que sián sèctas o pas, al nomenar atal son plaçat dins una situacion desfavorabla.[3]
Carlos Longarela diferéncia per definicion las sèctas destructivas de las sèctas en general.[4]
Sècta religiosa
Se parla d'una secta religiosa quand un grop religiós se diferencièt e venguèt independent d'una religion establida. Las sèctas an fòrça cresenças e de practicas en comun amb la religion que se'n separèron, mas se destrian pel nombre de diferéncias doctrinalas.
Lo mot sècta ven del latin sècta: ‘dralha’, ‘metòde’, ‘biais de viure’, ‘partit politic’, ‘escòla de filosofia’ (d'ont ven sectator e sectatoris: ‘aderent’, ‘seguisseire’) que ven de sequi: ‘seguir’. Sens dobtes dobtes ven del latin secare (talhar, separar). De secare venon los mots insècte e sector. Dins ambedós cases es presenta l'idèa de separacion. En Euròpa la paraula sècta es concebuda derivant subretot de sequi: seguir. S'agís de seguir un mèstre, un cap. Dins fòrça sèctas se passa atal.
Las sèctas religiosas son de grops religioses, mai sovent pichons, plens d'entosiasme, compausats per òmes e femnas, associats volontàriament, après una conversion, que creson e reconeisson la vertat e la solucion, exclusissent radicalament lo rèste de las gents, se plaçan contra la Glèisa e contra lo mond e obesissen cegament als sieus fondators.
Son de movements religioses que pòdon èsser liures e volontaris, amb tendéncia a la exclusivitat, que sorgisson e creisson subretot en mejans popular, desvolòpan de fòrts ligams comunautaris e sens aver un grop de foncionaris especializats. Se pòdon confondre amb de movements socials, de grops de "protestacion" contra l'òrdre social, las societats religiosas dominantas e que respondon sovent a un perfil doctrinal dualista, apocaliptic e premilenarista e a una inspiracion biblica fondamentalista.
En anglés los sociològs emplegan lo mot sect per se far referéncia a un grop religiós amb un naut gra de tension amb la societat a l'entorn, mas sa cresença es (dins lo contèxt d'aquela societat) en granda part tradicionala.
Lo tèrme pejoratiu en anglés cult (equivalent al nòstre sècta) a tanben un naut gra de tension amb la societat a l'entorn, mas la siá cresença es (dins lo contèxt d'aquela societat) nòva e innovanta.
Las sèctas, dins un sens mai sociologic, son mai sovent tradicionalistas e conservatrises e ensajan tornar a la religion d'origina, a la puretat religiosa.
S'emplega tanben lo tèrme nòu movements religioses.
Secta destructiva
Es un grop que se presenta jos una associacion que cobrís aparentament los tèmas culturals, politics, religioses o quitament de tractament davant las malautiás o los problèmas socials. Se caracteriza subretot per emplegar de tecnicas de persuasion coercitiva coma biais d'influéncia sociala, s'utiliza subretot de metòdes de seduccion e comptan en mai amb un o mai líders. Mai sovent es una organizacion ierarquica piramidala. Utilizan mai sovent de situacions de desorientacion sociala coma catastròfas naturalas, guèrras o terrorisme, per reafirmar la tòca apocaliptica del mond e sa falsetat, mai sovent tanben amb fins lucratius. Agisson sovent jos clandestinitat dins los païses ont son enebidas e catalogadas coma destructivas o dangierosas.
Ven dangierós quand pels adèptes d'aquela sècta se desvolopa de problèmas d'adaptacion sociala, al trabalh o familiala, e, quitament, se restrenh la libertat o la dependéncia a aquela. De psicològs e especialistas afirman que mai d'un tèrç acaba per se'n desfar, pasmens aqueles que se son d'una personalitat flaca e "presectaria" an un risc elevat d'i tornar, ne demòran dependent.
L'Assemblada Nacionala de França, se preocupèt fòrça lèu de la situacion de las sèctas en França a partir de 1992. Cataloguèt 172 associacions o grops coma sèctas destructivas e que destruisson la personalitat de los sieus adèptes dins lo rapòrt parlamentari de 1995.[5] La comission d'investigacions presididas per Alain Gèst e Jacques Guyard, definiguèt 10 critèris per caracterizar a las sèctas destructivas o fenomèn sectari:[6]
- Destabilizacion mentala
- Caractèr exorbitat de las exigéncias financièras dels sieus adèptes
- Ruptura amb l’environament d’origina
- Prejudicis contra l'integritat fisica
- Embrigadament dels mainats
- Discors antisocial
- Trebolum a l’òrdre public
- Importància de contèstas judiciàrias contra las victimas o ex adèptes
- Eventual destornament dels circuits economics tradicionals e de temptativas d'afrontament dins los poders publics
Lo 1999 L'Assemblada Nacionala editèt un nòu rapòrt sus "la situacion patrimoniala e financièra de las sèctas a França".[7]
Lo Congrès dels Deputats d'Espanha considerèt en 1988 las sèctas destructivas coma un problèma social important que caliá combatre amb de politicas de contraròtle especific per aquel.[4]
Dins l'Estat Espanhòl i aviá unas cent sèctas destructivas en 2000 amb unes 200.000 seguisseires.[4]
En 2007 se publiquèron las darrièras investigacions parlamentàrias amb lo rapòrt 3507 La mainadesa violada".[8]
Referéncias
- ↑ Rodríguez Santidrián, Pedro.
- ↑ Harper, Douglas. «sect (n.)» (en anglés).
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ 4,0, 4,1 et 4,2 Longarela, 2000
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant,
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
13 octobre 2009
La particula dau gabian
/archives/2009/10/15/15449360.html Una nòva anecdòta encuèi : l'origina dau nom quark. La magèr part dei particulas an un nom que si pòu retraçar son etimologia, siá per lo comun dei mortaus (ex: neutre + on → neutron) siá per un grèga-parlant (ex: ἁδpός, hadrós, fòrt + on → hadron ). Mai lo quark fa excepcion, li a ges de rason racionala per qu'un quark siágue dich quark. Aqueu nom foguèt balhat per lo paire dau modèl dei quarks, Murray Gell-Mann (premi Nobel 1969). Explica un pauc sa causida dins lo libre The Quark and the Jaguar,... [Lire la suite]


text:
Condes deth Coserans
Condes deth Coserans
contats per Joan-Pau Ferrè
illustrats per Laurie de Brondeau
meses en musica per Revelhet
Perseguissent lor trabalh d’edicion de collectatges, l’Ostau Comengés liura un segond recuèlh consacrat als contes del Coserans, que fa seguida a « Conde, condilhon ».
Aqueste còp trobaretz una seleccion d’un desenat d’istòrias culhidas en Castilhonés – a tocar del Comenge – e a Aulús, de l’autre vam, a la frontièra de Lengadòc ; totas donadas en version gascona e reviradas en francés.
De contes servats del temps que los contes se donavan encara de boca a aurelha, venguts del temps que Coserans èra encara poblat de fadas, de lops e de mascas…
Sabètz las règlas de respectar per se poder maridar amb una fada ?
Avètz ja ausit parlar de Bernat d’Esclopilhon que fasiá d’esclòps per se poder calfar amb las ascletas que sòbran ?
E l’istòria de Joan Bèstia, lo piòt del vilatge que faguèt fortuna, la coneissètz ?
Se las volètz legir o ausir, per las poder melhor contar a vòstre entorn, las traparetz dins aquel recuèlh, polidament illustrat per las aqüarèlas de Laurie de Bondeau, e mesas en musica pel grop ariegés Revelhet.
Ostau Comengés / Edite-moi !
Colleccion Oralitat de Gasconha
40 paginas + CD
Prètz : 15€


text:
Jean-Marie Le Pen
Jean-Marie Le Pen (nascut lo 20 de junh de 1928) es un òme politic francés d'extrèma drecha. Fondèt lo partit Front Nacional e foguèt son president (1972-2011). Se presentèt a las eleccions presidencialas en 1974, 1988, 1995, 2002, e 2007. En 2002 arribèt al segond torn de las eleccions presidencialas. En 2007, cabussèt a la quatrena plaça a las eleccions presidencialas (10%). Es lo paire de Marine Le Pen, l'actuala presidenta del partit.
Sa tematica principala es lo rejet de l'immigracion, lo nacionalisme e l'anticomunisme.
Es estat orfanin e pupil de la nacion après la mòrt de son paire, marin pescador tuat per una mina en nauta mar en 1942. De formacion juridica, es estat paracasudista. Sos detractors l'acusan d'aver participat a la tortura dins l'armada francesa en Argeria malgrat qu'el, o denegue.
Le Pen es estat mantun còp a l'origina de polemicas e de procès pr'amor, entre autras causas, d'aver ensajat de minimizar l'Olocaust. Entre sas declaracions mai polemicas i aguèt lo jòc de mot Durafour crematòri contra un adversari sonat Durafour, lo vejaire de que lo genocidi dels jusieus non seriá estat qu'un "detalh" de la Segonda Guèrra Mondiala.
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Naissença en 1928
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Personalitat del Front Nacional (partit francés)
- Nacionalista francés
- Personalitat del Centre Nacional dels Independents e Païsans
- Sindicalista estudiant francés
- Oficièr de la Legion Estrangièra
- Eurodeputat 1984-1989
- Eurodeputat 1989-1994
- Eurodeputat 1994-1999
- Eurodeputat 1999-2004
- Eurodeputat 2004-2009
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 1974
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 1988
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 1995
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 2002
- Ancian deputat de la Cinquena Republica
- Deputat de la Quatrena Republica Francesa
- Antisemitisme en França
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 2007


text:
Wildersbach
Wildersbach en alemannisch (Wildersbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge Se tròba en una cuvette vorejat de montanhas boisées. Se detla vallée de la Rothaine, un afluent de la Bruche. Malgrat aiçò lo pòble a adaigat per un ruisseau, lo Wildbach, #que se tira en la Rothaine un pauc jamai luènh.
Le village se trouve dans une cuvette bordé de montagnes boisées. C'est la vallée de la Rothaine, un affluent de la Bruche. Cependant le village est arrosé par un ruisseau, le Wildbach, qui se jette dans la Rothaine un peu plus loin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Wildersbach Fasiá partida de l'anciana distincion del Ban de la Ròca.
Wildersbach faisait partie de l'ancienne seigneurie du Ban de la Roche.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Crantenoy
Crantenoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Crantenoy Ven Los Mesnils-sus-Madon continuament a la siá fusion amb Ormes-e-Vila e Vaudigny lo 1er {{}} en genièr 1971
- Las municipalitats de Ormes-e-Vila e de Vaudigny an #èsser desligadas de Las Mesnils-sus-Madon #qu'a represes lo nom de Crantenoy lo 8 d'abril de 1987.
- Présence gallo-romaine.
- Crantenoy devient Les Mesnils-sur-Madon suite à sa fusion avec Ormes-et-Ville et Vaudigny le 1er janvier 1971
- Les communes d'Ormes-et-Ville et de Vaudigny ont été détachées de Les Mesnils-sur-Madon qui a repris le nom de Crantenoy le 8 avril 1987.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
« Dins un mond ont las lengas se son bastidas en fortalesas, entre de frontièras tancadas mentalament, nosautres dobrissèm pedagogicament la comunicacion naturala de las paraulas e dels èimes. Es plan significatiu que l’aventura de l’escòla de la reconquista umanista e del bonaür cultural, de la dobertura de l’enfant al mond e a l’Autre, vòli dire las Calandretas, se capèle uèi en latinitat.
« Catalans e Occitans, cossí nos sentèm plan breçats sus l’Arc, dins la Breçòla, entremitan las lengas latinas, sòrres de lach, a popar una Loba venguda pacifica !
« Parlem doncas latin en italian, en espanhòl, en portugués, en catalan, en occitan, en francés, saique tanplan, e mai la lenga se siá aquí plan gastada de bastarditge.
« Parlem latin dubèrt. Parlem Euròpa e parlem Mond. »
Robèrt Lafont (2000)
Sorsa : memòri de master de Xavi Ferré defendut en 2012 amb per títol : Familhas de lengas L'occitan, piejadís institucional de l'esvelh al multilingüisme. Universitat de Perpignan.


text:
1216
Aquesta pagina concernís l'an 1216 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En genier, lei legats pontificaus cargats de sostenir lo rèi Joan d'Anglatèrra còntra sei barons en revòuta assaièron sensa succès d'empachar la partença de l'expedicion francesa dau prince Loís qu'anava conquistar la corona promesa per leis insurgents. Coma de costuma, Felip II refusèt de reconóisser un drech d'intervencion dins leis afaire temporaus au papa e l'expedicion desbarquèt sensa problema en mai. En colèra, lo papa Innocenci III decidèt d'excomunicar lei chivaliers francés mai moriguèt lo 16 de julhet avans la promulgacion de sa decision. L'expedicion prenguèt rapidament l'avantatge mai la mòrt de Joan d'Anglatèrra lo 19 d'octòbre cambièt la situacion. D'efèct, son eiretier e novèu rèi legitim èra innocent dei crimes de son paire. Lei barons anglés se ralièron alora a eu e un conseu de regéncia foguèt format (→ 1217).
Dins lo sud, Ramon VII de Tolosa, demorat marqués de Provença, capitèt de reünir sei fòrças per atacar Bèucaire. Obtenguèt tanben lo sostèn de mai d'un senhor ò d'una vila, especialament Arle e Marselha, dau Comtat de Provença. Una armada importanta bloquèt donc totalament la garnison crosada de la vila e resistiguèt ai còntra-ofensivas de Simon de Montfòrt. Aquela victòria tolosenca entraïnèt de trèbols en Tolosa que foguèt pilhada per lei Crosats. Pasmens, aquò amaisèt pas la situacion e plusors ancians vassaus de Ramon VI de Tolosa jurèron tornarmai fidelitat a la dinastia tolosenca (→ 1217).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida dei conflictes entre Abbassidas e sultans de Khwarezm ambé la creacion d'un Califat chiista per Ala-ad-Din Muhammad que son objectiu èra de redurre — ò benlèu d'eliminar — lo poder religiós dei califas de Bagdad. Puei, lo conflicte se desplacèt dins lo domeni militar ambé l'invasion de Mesopotamia per lei tropas de Khwarezm. Lei fòrças dau califa An-Nasir (1180-1225) foguèron en dificultat e la capitala foguèt menaçada. Pasmens, l'ivèrn venguèt a l'ajuda dei tropas califalas e obliguèt son adversari de se retirar. Puei, leis invasions mongòlas dau plan iranian que comencèron dins lo corrent deis annadas seguentas entraïnèron la disparicion de la menaça militara khwarezmida lòng de la frontiera orientala dau Califat.
Empèri Jin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra l'Empèri Mongòl que demeniguèt a cha pauc d'intensitat dins lo corrent de l'annada. D'efèct, Genghis Khan orientèt d'ara endavant seis ambicions vèrs l'Asia Centrala. Pasmens, fins a 1223, l'Empèri Jin anava encara perdre lei regions de Shanxi, Hebei e de Shangdong que sa populacion foguèt chaplada ò obligada de s'enfugir vèrs lo sud.
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra l'Empèri Jin. La màger part dau nòrd de l'Empèri èra d'ara endavant conquistat e l'amplor dei combats demeniguèt pauc a pauc car Genghis Khan dirigiguèt seis ambicions vèrs l'Asia Centrala (benlèu encoratjat per lo califa abbassida An-Nasir). Pasmens, de tropas demorèron dins la region per conquistar lei regions de Shanxi, Hebei e de Shangdong. En despiech d'una resisténcia acarnada, lei populacions d'aquelei províncias foguèron chapladas entre 1217 e 1223.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Joan Ièr d'Anglatèrra, rèi d'Anglatèrra.


text:
Ceintrey
Ceintrey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncias gallo-romaine e franque.
- "Stephanus De Synterei" a mencionat l'an 1183.
- Forma una sola aglomeracion amb Voinémont
- Présences gallo-romaine et franque.
- "Stephanus de Synterei" est mentionné en 1183.
- Forme une seule agglomération avec Voinémont
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Creacion de Board elections/2011/ocSauter à la navigation Sauter à la recherche
Avètz seguit un ligam cap a una pagina qu’existís pas encara o qu'es estada escafada. Per crear aquesta pagina, picatz vòstre tèxte dins la bóstia çaijós (podètz consultar la pagina d’ajuda per mai d’entresenhas). Se sètz arribat(ada) aicí per error, clicatz sul boton retorn de vòstre navigador.
Atencion : sètz pas connectat. Vòstra adreça IP serà visibla per tot lo monde se fasètz de modificacions. Se vos connectatz o creatz un compte, vòstras modificacions seràn atribuidas a vòstre nom d’utilizaire, entre autres avantatges.Recuperada de « [meta.wikimedia.org] »
Menú de navigacion
Aisinas personalas
- occitan
- Vos sètz pas identificat(ada)
- Discussion
- Contribucions
- Crear un compte
- Se connectar
Espacis de noms
Variantas
Afichatges
Mai
Navigacion
Communauté
- Wikimedia Resource Center
- Forum Wikimedia
- Liste de diffusion
- Requêtes
- Babylone
- Rapports
- Recherche
- Planet Wikimedia
Au-delà du web
Aisinas
- Politica de confidencialitat
- A prepaus de Meta
- Avertiments
- Desvolopaires
- Declaracion suls cookies
- Afichatge mobil


text:
Au Menicou de las Iroles,
Chens noubèles de las toues, qu’èri tout empensat. Nou-t abi pas bis noumentat sus lou yournal à la hoélhe dous « Convois funèbres » més que debès esta hère mau passan enta demoura tan de semmanes bourroulhat à case, lou telefone descatabat e lou pugnet endoulourit à nou pas poùd? escrìb?. Au cor dou hoéc, que-t at debès bira adayse e que-t bagabe d’arremoulia las noubèles de la politique. Que sabes toutû que nou y counéchi arré, pas méy qu’û saumét enta hoélha lou tarrissoû dou mesturèt. E, puch que-t carabes, que pensàbi à gnàut? Menicou, lou mouliè, defun bèth téms a, qui liurabe dab soun asoulot lous sacs de harie, de rése e de brén. Dab dus hourrups de cafè ou û beyroulot de bî, qu’ère hardit enta-s carga û ou dus quoartaus de milhoc ou de roumén. Que soegnabe las pratiques permou lhèu que serén partides en û dous quoàt? àut?s mouliès dou bilàdy? qui emproutaben l’aygue dou Gabas. Qu’abèn séngles pachères e banius enta ha bira l’arroudet e las moules. Maynats, qu’aberém boulut entra enta coumpréne ço qui-s passabe dab aquére chourrère d’aygue e la bire-bare de la barite… Adare, lous moulîs que soun estangats, e lou René de Lapèyre à Siros que clamabe :
Adare qu’éy cadut, qu’éy tout desapitat !
Qu’éy boussat lou baniu, cadude la pachère,
Las sègues qu’an badut, qu’éy coum ûe plechère,
Ta la becade qu’éy û miralh encantat.
L’amic Yausèp de Nabalhes tabé qu’abè escribut de beroyes pouesies sus lou moulî :
Droum ! droum ! lou moulî…
Û drin au desbroum, au cla de la lue,
Ras de l’aygue blue, lou moulî que droum !
Dou soum dou cèu blu, l’estéle l’espie,
Au ras de la bie e soul à l’escu.
Més bam, amic, tu que-ns e pouderés counta û sarrot de hèytes de mouliès, las de l’Escouteplouyes en téms de sequère, e tan d’àut?s ! Au téms oun s’y hourneyabe en cade maysoû, que sabèn que lou lou tribalh qu’ère aunourat. E à truques de pugnera, que-s at biraben bèth, e qu’abèn lou parat de counta gnafles e youga tours…
Lhèu lou noùst? amic Lauréns que-ns en pouderé parla. Que-s parech que y a û moulî brigue adroumit per lou soû parsâ, e lhèu qu’a escoutat lou soû claquet !
Yantot dous Aubiscous


text:
Wikipèdia:Verificator d'adreças IP/Requèstas
Aquesta pagina presenta lo ròtle e las foncions dels contributors de Wikipèdia qu'an l'estatut de « verificator d'adreças IP » e qu'an accès a la foncion checkuser de Mediawiki.
Somari
Ròtle[modificar la font]
L'estatut de verificator d'adreças IP permet a son titular de far las requèstas permetent de metre en rapòrt un compte d'utilizaire e l'adreça IP de l'ordinator connectat a aqueste compte.
Permet de verificar s'un utilizaire es un fals nas d'un autre sus la Wikipèdia occitana (unicament). En l'utilizant, es possible de :
- determinar amb quinas adreças IP un utilizaire a contribuit sul wiki,
- determinar las contribucions fachas sul wiki per una IP donada (quitament enregistrada).
Avertiment[modificar la font]
Notatz qu'aqueste tipe de requèsta es excepcional en rason notament de la politica de confidencialitat de la Wikimedia Foundation.
Los utilizaires devon çaquelà demorar conscients qu'una tala requèsta es possibla. Podèm doncas pas garantir que siá pas un jorn utilizada en cas de mesa en dangièr dels projèctes Wikimedia o de l'equilibri de la comunautat. D'autra part, la situacion del drech sus Internet permet pas de garantir amb certitud que l'usatge d'aqueste dispositiu s'impause pas un jorn coma constrencha a la Fondacion.
Demandar una consultacion[modificar la font]
Podètz demandar una verificacion d'adreça IP per l'intermediari de la foncion checkuser en fasent una requèsta.
Jornal de las consultacions[modificar la font]
Tota verificacion d'una adreça IP se deu reportar sul jornal de las consultacions. Lo resultat d'aquestas verificacions se deu pas, per contra, rendre public. Sol lo gra de correspondéncia entre las adreças IP de dos utilizaires o tota autra informacion violant pas la politica de confidencialitat pòt èsser rendut public.
Accès a l'estatut[modificar la font]
Sols qualques editors e los stewards son autorizats a aver l'estatut de verificator d'adreças IP. Aqueste estatut es limitat a la Wikipèdia occitana unicament.
Conformament a la politica d'utilizacion definida sus meta sols los editors aprovats pels comitats d'arbitratge pòdon aver l'estatut de verificator d'adreças IP.
Levada de l'estatut[modificar la font]
Un compte d'utilizaire quin que siá dispausant del verificator d'adreças IP, inactiu pendent mai d'un an, veirà son estatut de verificator d'adreças IP levat.
Dins lo cas d'un abús d'utilizacion d'aqueste esplech, l'utilizaire se poirà veire levar immediatament l'accès a l'esplech de verificacion. Aquò arribarà en particular se de verificacions regularas son efectuadas sens motiu vertadièr (cal alara provesir de pròvas d'un tal comportament).
Lo levament pòt èsser efectuat pels stewards. Los stewards pòdon pas decidir eles-meteisses d'un tal levament, mas pòdon provesir lo jornal coma pròva de tal abús. Se besonh, e en cas de non-respècte de la vida privada, es possible de demandar a la Wikimedia Foundation de levar l'estatut.
Se demòra pas mai d'un utilizaire « verificator d'adreças IP » sul wiki, un candidat novèl deurà èsser designat per que n'i aguèsse almens dos.
Lista dels verificators d'adreças IP[modificar la font]
La lista dels actuals verificators d'adreças IP sus la Wikipèdia occitana generada automaticament es accessibla via la lista dels participants.
Vejatz tanben sul subjècte[modificar la font]
- (en) Definition
- (fr)
- Politica d'utilizacion
- (en) Manuel d'utilisation


text:
Torba
La torba es un material vegetal fibrós de color negre o marron format en un mitan anaerobí e saturat d'aiga.
S'acumula e se crèa dins una torbièra ont la descomposicion e l'umidificacion de la matèria organica es fòrça lenta e constituís lo primièr estadi geologic de la formacion del carbon. Conten aproximativament 60% de carbòni, 35% d'oxigèn e 5% idrogèn.
Somari
Procèssus de formacion de la torba[modificar | modificar la font]
L'origina de totes los tipes de carbon, e tanben de la torba, es mejan la descomposicion, per via anaerobia, de las rèstas vegetalas enterradas pels sediments. Dins la part pus superficiala, aqueles residús vegetals son ja afectats per la descomposicion anaerobia, la lignina e la cellulòsa que forman part dels teissuts vegetals se transforman en torba. La torba se considèra coma un carbon cenozoïc o, dich d'un autre biais, un carbon actual. Aquela torba se, dins lo temps, a causa de l'enfonzament del produch amb de cambis fisicoquimics que supòrtan los sediments dempuèi que se dispausan fins que formen una ròca coerenta, demorarà pus compacta e calorosa e se transformarà en lignit.[1]
Tipes de torba[modificar | modificar la font]
- Oligotrofica: Lo material de basa es la mossa del genre Sphagnum que se transforma en un produch de pH fòrt acid, per sota de 4,5, e paure en cendres e en azòt. Se forma dins las nomenadas torbièras nautas de clima fred e plujós. La preferida en orticultura es aquela de Finlàndia.
- Mesotrofica: Se forma pas amb Sphagnum mas amb d'autres materials coma la graminèa Carex. Se forma en torbièras bassas dels paluns de clima pus caud. Lo produch es de pH neutre, ric en cendres e en lignina e practicament a pas d'aplicacion orticòla.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
- Combustible: Limitada a las regions amb torbièras espleitablas e consumida in situ, per exemple en Irlanda o Escòcia, ont s'utiliza aquel material per secar los ingredients del whisky, li donant un aròma melhor.
- Jaç dels animals establats: Tanben en lòcs de torbièras
- Orticultura: Las caracteristicas principalas son la granda capacitat de retencion d'aiga, porositat adaptada, sens granas d'èrbas marridas, e l'estabilitat. Son pH bas permet la creissença de las plantas acidofilas e se pòt modificar amb una mescla. Se pòt utilizar sola o mesclada amb d'autres substrats coma la perlita, lo sable vermiculita etc.
- Construccion: dins las regions ont la fusta es escassa s'utilizava per bastir. En Islàndia, per exemple, s'emplegava a l'Edat Mejana per construire de granjas.
Torbièras[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca) Geologia i bioquímica del Cosmos i de la Terra, J.M. Amigó i L.E. Ochando Universitat de Valéncia 2001


text:
Nòstra classa es fòrça plan : avèm de leis, de cintas de comportament, de moneda (que se sona los dracs). Trabalham fòrça e progressam cada jorn. Sèm en classa dempuèi lo 2 de setembre, e vosautres ?
Sèm 23 : 8 de 7 ans, 7 de 8 ans, 6 de 9 ans e 2 de 10 ans.
Pendent l’annada, trabalharem suls 4 elements : la tèrra, l’aire, l’aiga, lo fòc. En sciéncias trabalham sus la natura, la tria e lo reciclatge dels rebuts, l’òrt. En espòrt, nos entrainam per l’endurança.
Aqueste matin, avèm amassat de rebuts al bòrd de la carrièra : n’amassèrem 25 kg !!!!


text:
Dimars, 10.4.2018 03h00
Com ac sabètz ara, aquesta cronica es pas una cronica cinematografica, mes a còps la sortida d’un film pòt estar un eveniment en rapòrt dambe l’istòria o una question culturala. Es lo cas dambe l’òbra deu realizator escocés de soca napolitana Armando Iannucci (tanben cantaire, umorista e actor).
Purmèr es de notar qu’aqueste film es l’adaptacion d’una benda d’imatges francesa de Thierry Robin et Fabien Nury editat per Dargaud. Lo film, eth, es una produccion franco-britanica de la Gaumont qu’a ad aqueste parat editat un logotipe especiau (véser imatge).
D’un punt de vista de la lenga, vau milhor, (e aquò’s gaireben pas jamès lo cas), espiar una version doblada en francés que non pas la version originala on los actors parlan dens un anglés britanic que s’acòrda pas gaire dambe las personalitats e l’accion que’s debana en Russia. De mès, Stalin e Béria èran georgians e lor fòrt accent èra diferent deus autes, çò que fin finala explica pro plan lor relacion, nos manca un drin.
La preséncia de Michael Palin dens lo ròtle de Viacheslav Molotov podèva deishar esperar una tonalitat vesina de la deus Monthy Python, mes non pas. I a pas que los Monthy Python que pòden hèr deu Monthy Python. Fin finala sèm au mens rassegurats d’aqueste punt de vista.
Lo film es pro fidèu a la realiat istorica e muisha plan la complexitat deus rapòrts entre los sòcis deu Politburò (Burèu politic e non pas “polit burèu”) que govèrnan un país on se pòt passar fòrça lèu d’un pòst a responsabilitat au hons d’un camp de presoèrs, s’es pas una bala dens lo cap. Sèm en 1953 e l’ahar “deus Mètges” (Дeлo Bpaчeй) es pas encara acabat.
Ende presentar una caricatura, sufís pas que descríver la situacion de l’epòca, tan èra era medisha caricaturala. I avosse pas las numerosas victimas de l’estalinisme (entre 9 e 20 milions, depen deus istorians e de çò que comptam), lo periòde seré estat amusant per son aspècte complètament suberrealista.
Es au moment de hèr suenhar lo Petit Pair deus Pòbles retrobat inconscient dens sa cramba que los sòcis deu Politburò s’avisan que los milhors mètges son estats arrestats devath l’inculpacion de “complòt”. Jusius màgerment (a comptar de la creacion d’Israèl, cada Jusiu veng suspécte d’espionar ende Tel-Aviv e doncas endeus Americans aligats), estón acusats a tòrt de voler tuar los responsables deu regime. Estón liberats un còp Stalin mòrt e lor inocéncia proclamada.
Çò qu’es pas que leugèrament evocat dens lo film, es la paranòia deu dictator que se’n torna de Moscó a la dacha de Kontzevo dens una veitura blindada (la famosa ZIS 110) lavetz que tres sosias prengon camins diferents dens una veitura deu medish modèle. Un còp arribat en çò son, Stalin pòt causir au darrèr moment entre sèt crambas, estrictament identicas, a la pòrta blindada tanben e guardada per dus soldats.
Quan lo president deu Conselh de l’Union sovietica es retrobat de matin ajaçat per tèrra, victima d’un truc de mau cerebrau, las versions divegissen drin segon los istorians. Entre lo temps perdut ende trobar Béria qu’es mauaisit de júnher e la dificultat de hèr vénguer un bon mètge, se pòdon tanben trobar versions dens las qualas sons tanhents politics aurén declarat que “lo camarada Iosif dromís e que’u cau deishar repausar”. De tot biaish, sembla que la mòrt deu Petit Pair s’avosse convengut a un hum de monde, en purmèr a Béria qu’èra la cibla d’una purga de vénguer.
La tèsi d’un empoisoament devath los òrdis de Gueòrgui Malenkov (o de Nikita Hroshchiòv) es estada tanben avançada. De tot biaish, l’istòria muisha que la succession deu tiran èra sense de dobte organizada abans sa quita mòrt, tanvau los plans de “desestalinizacion” que s’enseguiscoc.
#4 apostròfe # apocòpa
De costuma l'apostròfe marca una eslision de vocala, dita apocòpa, quand aquí marca un "e" de sosten que compensa una apocòpa. Macarell!
#1 Semblaré que s'agisca de la nòrma utilizada peu Jornalet. Avèvi escrit "Estalin". Fin finala es pas pèc, permet de guardar a l'encòp la prononciacion e la grafia.
#1
E vau apondre quicòm mai (istòria d'emmerdar).
Veni de tombar, completament a l'azard, dins la traduccion de "Aimé Lacapelle" - "Bèstias del bon dieu", un "Estalina".
#1 es una figura d'stil!
"d'Stalin", e pas "de Stalin" ... Vertadièrament ?
Encara une invencion que s'es pas jamai vista enluòc, e que vendriá pas a cap d'occitan d'escriure.


text:
Nàpols
Nàpols (en napolitan: Napule, en italian: Napoli) es la capitala de la region italiana de Campània. Sa populacion èra estimada a 975 139 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 117 km². Son cònsol se sona Luigi de Magistris.
La vila es situada a mitat camin entre Vesuvi e un autre airal volcanic, los Campi Flegrei. Nàpols a una granda riquesa istorica, artistica, culturala e gastronomica. Lo napolitan es un parlar fòrça caracteristic e ben diferenciat de l'italian.
La vila foguèt fondada al sègle VIII abC,[1] colonia grèga del nom de Parthenope, e mai tard Neápolis (ciutat nòva), Nàpols es una de las vilas pus vièlhas al mond, que joguèt un ròtle important dins la Magna Grècia; la cultura grèga de Nàpols foguèt essenciala dins la societat romana. Quand la vila venguèt una part de la Republica Romana dins la província centrala de l'Empèri Roman, èra un centre cultural major (Virgili es un dels simbòls de la libertat politica e culturala de Nàpols).[2] Al sègle VII après lo Crist, la ciutat formèt un ducat autonòm, independent de l'Empèri Bizantin.
Nàpols foguèt la capitala d'un reialme que daissèt son nom entre 1282 e 1816: lo Reialme de Nàpols, puèi unit al Reialme de Sicília foguèt la capitala del Reialme de las Doas Sicílias fins a l'unificacion italiana (1861). La Guèrra Napolitana es considerada coma la primièra etapa que menèt a l'unificacion italiana . La vila aguèt una influéncia majora subre fòrça autres endreches en Euròpa o endacòm.[3]
Galariá[modificar | modificar la font]
Nàpols e lo Vesuvi.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Greek Naples », Faculty.ed.umuc.edu (consultat lo 25 genièr 2010)
- ↑ « Napoli, La Storia della Città Napoli Musei - Napoli chiese - Napoli museo archeologico - Napoli monumenti - Napoli teatri - Napoli Italia », Pintostorey.it (consultat lo 28 març 2010)
- ↑ « Centro Storico di Napoli », Unesco.it (consultat lo 25 genièr 2010)


text:
1001 Aicós
Estil : Poësia
Sector : Literatura
Lenga : Occitan
Annada de parucion : 2018
Creator: Viaule, Sèrgi
Editor : IEO edicions
Se tracha d’una performança literària unica dins lo genre. Un convit poetic a glopejar un pauc cada jorn.
« ... pòdi parlar un pauc dels aicós de Sèrgi. M'i soi afeccionat. Ai descobert que d'unes semblan de provèrbis. D'autres son francament risolièrs. Mas subretot que Sèrgi mòstra una granda atencion a las bèstias e a las plantas ; als arbres e a tot çò que viu. Çò que per ieu ne fa lo prètz, al delà de la fòrma. Pas que per aquò val lo còp de lo legir.
Pensi qu'es fondamentalament amorós del monde e de las gents. Sos aicós son pas totes aimables. N'i tanben de plan tristes, pauc de francament desesperats, puslèu melancolics ». Sèrgi Labatut (estrach del prefaci).


text:
Spartacus (filme 1960)
Spartacus es un filme american de Stanley Kubrick sortit en 1960 adaptat del roman eponime d'Howard Fast.
Somari
Sinòpsis[modificar | modificar la font]
73 EbC. Spartacus es un esclau tracian que trabalha dins las minas de Libia. Es remarcat e comprat per Lentulus Batiatus, proprietari d'una escòla de gladiators a Capoa, ont l'entraïna Marcellus que l'inicia al mestièr de gladiator. Fa coneissença amb los autres esclaus, que Draba lo Negre e Crixus. L'interessa tanben Varinia, una dels esclaus que Marcellus dona a vegada en recompensa per una nuèch als gladiators meritoses.
Crassus arriba lèu a l'escòla de gladiators amb tres companhs, doas femnas e un òme, e demanda a Batiatus de far combatre dos parelhs de gladiators fins a mòrt. Espartac es causit per se batre contra Draba dins l'arèna. Es vencut mas Draba refusa de lo tuar e lança son trident cap a la lòtja de los espectators. Enseguida, d'esperel se laça per pujar l'estrada mas Crassus lo daga.
Desgostat de la mòrt de Draba, los gladiators escotèlan Marcellus e se revòltan. Vesent que matará pas la rebellion, Batiatus fugís menant Varinia amb el.
Al Senat de Roma, lo plebeian Sempronius Gracchus, adversari declarat de Crassus, fach votar una mocion donant a Marcus Glabrus, cap de la garnison de Roma e aparat per Crassus, lo comandament d'una armada encargada de matar la revòlta dels esclaus que s'èran refugiats se suls penjals del Vesuvi. Mentretemps, Cesar, ligat amb Gracchus, pren lo comandament de la garnison de la vila. A la partença de l'armada de Glabrus, Antoninus, un esclau poèta de Crassus, s'escapa et part e rejonh los revoltats.
Aqueles venquon l'armada de Glabrus. La tòca d'Espartac es de far traversar l'Itàlia amb los seus òmes, fins al mar ont pagará los piratas cilicians per los far embarcar sus las seunas naus e los portar mai luènh possible de Roma. Al començament del viatge, lo rejonh Varinia, que capitèt sens tròp de mal a se liberar de Batiatus. Venguèron amants e Varinia que lèu s'emprenhèt.
Quand los esclaus arriban sus la còsta, lo cap cilician lor apren que pòt pas los embarcar car Crassus paguèt la flòta per que prenga la mar. Ofrís sonque d'embarcar Espartac, Varinia e qualques autres de sos oficièrs sus la seuna nau personala mas Espartac refusa e lo fa jetar fòra del camp. Va alara afrontar las armadas romanas. A Roma, Crassus promet d'espotir la rebellion a condition que siá nomenat dictator, e lo Senat accèpta malgrat las protestacions de Gracchus. Los esclaus veson lèu la menaça se precisar. L'armada de Crassus arriba de Roma e es ajudada per aquela de Pompèu, qu'arriba de Calàbria, e aquela de Lucullus, qu'acaba d'accostar a Brundisium.
L'armada d'esclaus es complètament desfacha e Crixus es tuat dins la batalha. Espartac e Antoninus son fachs prisonièrs. Sul camp de batalha, Crassus tròba Varinia, que ven de s'ajaire, e la fa tornar a Roma. La covejava dempuèi que l'aviá vist dins l'ostal de Batiatus a Capoa. Crassus promet als captius que serán pas punits se lor liuran Espartac. A sa grand surpresa, totes declaran: « Soi Espartac! ». Lo venceire los condamna a la crucifixion tot lo long de la Via Appia fins a las pròrtas de Roma. Ordona qu'Antoninus e Espartac, ensems encadenats, sián meses en crotz los derrièrs.
Batiatus, roïnat per la revòlta dels seus gladiators, vòl se venjar de Crassus, qu'accusa d'èsser la causa de son malastre. Torna a Roma e se liga a Gracchus, ara disgraciat. Aquel li dona de l'argent per raubar Varinia e la menar en Gàllia ont será liura. Aprèp lor partença, Gracchus se suicida.
Mentratemps, Crassus que s'èra ligat amb Cesar es a las pòrtas de Roma e ordona a Espartac e a Antoninus de se batre en duèl fins a mòrt. Lo venceire será enseguida mes en crotz. Espartac ganha lo combat e es crusificat prèp dels barris de Roma. L'endeman matin, Batiatus e Varinia sortisson de la vila passant per la via Appia e veson Espartac, encara morrissent sus sa crotz. Varinia li mòstra son filh abans de s'alunhar dins lo carriòt avec son ancian mèstre.
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
- Títol: Spartacus
- Realizacion: Stanley Kubrick
- Realizacion de las scènas del camp d'esclaus en Libia: Anthony Mann
- Scenari: Dalton Trumbo, segon lo roman d'Howard Fast
- Conselhièr istoric e tecnic: Vittorio Nino Novarese
- Direccion artistica: Alexander Golitzen, Eric Orbom
- Decors: Russell A. Gausman e Julia Heron
- Costumes: Peruzzi, Valles e Bill Thomas pels costumes de Jean Simmons
- Maquilhatge: Bud Westmore
- Coifadura: Larry Germain
- Fotografia: Russell Metty e Clifford Stine (vistas addicionalas)
- Son: Waldon O. Watson, Joe Lapis, Murray Spivack etRonald Pierce
- Montatge: Robert Lawrence (imatge), Arnold Schwarzwald (son)
- Musica: Alex North
- Direccion musicala: Alex North e Joseph Gershenson
- Produccion : Kirk Douglas e Edward Lewis
- Societats de produccion: Bryna Productions, Inc., e Universal Pictures Company, Inc.
- Societat de distribucion: Universal Pictures
- País d'origina: Estats Units
- Lenga: anglés
- Budgèt: 13 000 000 $
- Recèptas: 60 000 000 $
- Format: Colos (Technicolor)
- version d'origina: 35 mm (Super Technirama 70) - 2,35:1 - Son mono (Westrex Recording System)
- version restaurada de 1991: 70 mm - 2,20:1 - Son Estereo 6 pistas
- Genre: Filme istoric, peplum
- Durada: 184 minutas, 197 minutas (Blu-ray)
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Kirk Douglas: Espartac
- Laurence Olivier: Crassus
- Peter Ustinov: Lentulus Batiatus
- Jean Simmons: Varinia
- Tony Curtis: Antoninus
- Charles Laughton: Gracchus[1]
- Woody Strode: Draba
- John Ireland: Crixus
- Joanna Barnes: Claudia
- Peter Brocco: Ramon
- Nina Foch: Helena Glabrus
- John Gavin: Juli Cesar
- Herbert Lom: Tigranus
- John Dall: Glabrus
- Charles McGraw: Marcellus
- Frederic Worlock : Laelius
- Vic Perrin: lo narrator
- Ted de Corsia (non creditat): un legionari
- Harold J. Stone: David
- Woody Strode: lo gladiator reteire
- Paul Lambert
- Robert J. Wilke: Lo capitani dels gardias
- Nicholas Dennis
- John Hoyt
- Actors non creditats
- Harold Goodwin Esclau
- James Griffith: Otho
Prèmis[modificar | modificar la font]
- Lo filme obtenguèt 4 Oscars en 1961:
- Melhor segond ròtle per Peter Ustinov
- Melhors costumes per un filme en color per Valles e Bill Thomas
- Melhora fotografia per un filme en color per Russell Metty
- Melhora direccion artistica per un filme en color per Alexander Golitzen, Eric Orbom, Russell A. Gausman e Julia Heron
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Gracchus istoric en realitat moriguèt 48 ans abans la revòlta d'Espartac.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- L’Espartac istoric.
- Spartacus (filme 1953), lo filme de Riccardo Freda
- Gladiator
- Soi Espartac!


text:
Mar de China Meridionala
La mar de China Meridionala (en chinés: Nan Hai 南海 / 南洋, (« mar del Sud ») es una mar que fa partida de l'Ocean Pacific e que s'espandís sus una superfícia d'aperaquí 3 500 000 km² entre Singapor e l'estrech de Taiwan, çò que ne'n fa la mai granda mar après los cinc oceans. I existís de centenas d'illetas amassadas en archipèlas.
La mar de China Meridionala e aquelas illetas son l'objècte de revendicacions de sobeiranetat per los Estats vesins. Aquò se tradutz per una diversitat de noms utilizats per nomenar las illas e la mar.


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela, escaissat Madiba (Mvezo, Africa del Sud, 18 de julhet de 1918 - Johannesburg, 5 de decembre de 2013) es un dels personatges pus emblematics d'Africa del Sud. Aqueste dirigent del movement antiapartheid foguèt lo primièr president de Sud-Africa elegit al sufragi universal. Ocupèt lo cargue de president de 1994 a 1999. Sa militància faguèt d'el lo laureat del Prèmi Nobel de la Patz en 1993.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nelson Mandela èra membre del Congrès Nacional African (Africa National Congress, ANC) dempuèi 1944, per tal de luchar contra la dominacion politica de la minoritat blanca e la segregacion raciala qu'impulsava. Venguèt avocat e participèt a la lucha non-violenta contra las leis de l'apartheid, qu'èran estadas establidas pel govèrn del Partit Nacional Afrikaner, arribat al poder a las eleccions del 1948. L'ANC foguèt proïbit en 1960 sens que la lucha pacifica done de resultats tangibles. Mandela fondèt e dirigiguèt la branca militara de l'ANC, Umkhonto We Sizwe, en 1961, que menèt una campanha de sabotatges contra d'objectius militars. Emprisonat per òrdre del govèrn sud-african amb lo supòrt de la CIA,[1] foguèt condemnat a la preson a perpetuïtat e als trabalhs forçats. Venguèt una celebritat en beneficiant d'un fòrt supòrt internacional, apareissent coma un simbòl de la lucha per l'egalitat raciala, especialament après lo chaple de Soweto, de junh de 1976.
Après vint-e-set ans de preson, Mandela foguèt desliurat lo 11 de febrièr de 1990, e sostenguèt la reconciliacion e la negociacion amb lo govèrn del president Frederik de Klerk. En 1993, recebèt conjuntament amb aqueste lo Prèmi Nobel de la Patz per les seunas accions en favor de la fin de l'apartheid e l'establiment d'una democracia non raciala al país.
Elegit primièr president negre de Sud-Africa en 1994, contunhèt amb capitada la politica de reconciliacion nacionala en Sud-Africa. Après un unic mandat, se retirèt de la vida politica activa.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Weiner, Tim (2007), Legacy of Ashes, Penguin Group, 2007. ISBN 978-1-84614-046-4, pàg. 362.


text:
Assemblée Générale & Fête de Fin de la saison et d’Halloween 2017 / General Assembly & End of the Season Halloween Party 2017 / Asamblea General y Fiesta de Halloween 2017 / Acamp Generau e Fèsta d’Halloween 2017
Chers Membres, Partenaires et Amis,
Vice-Président
Trésorier
Secrétaire
—
Frais de Participation
Membres: 0€
Non-Membres: 15€
Per lei que cargaran lo melhor desguisament d’Halloween, farem la dona dei vins de nòstrei sòcis vinheirons : Lo Pavalhon dei vins (Castèunòu dau Papa) Lo Mas dei Torrèlas (pròche Bèucaire) e la Cròta dei colets de Visan.
De sobra, l’annada 2017 es una annada electorala per l’Associacion. Lei pòstes son:
A benlèu e salutacions sincèras,
Rune Elkjaer, Secretàri
Còstis de Parcenejament
Sòcis: 0€
84000 AVINHON – Provença – Occitània


text:
En classa de Nèu
de Laurent Audoin
Diluns, dab la classa, que partim per ua setmana en classa de nèu ! Lo programa de la setmana, qu'ei : esquí, esquí, esquí… esquí enqüèra, esquí enqüèra, esquí enqüèra e enqüèra ! En dus mots, a la fin de la setmana, que seram au minímum campions olimpics. Los CPs de dauna Darrigueta, (la classa deu hrair, Pèir) que vieneràn dab nosautes… GRRR. Que " van voler cranejar ", com ac disen, mes que haràn mensh los malinòts au som de las pistas !??
Orthez – Per Noste – 2018 – 155 x 195 – 50 paginas – 13 €


text:
13
Abr
Apèl a comunicacions e contribucions per una jornada d’estudi dels Joves Cercaires en Domeni Occitan
Intellècte e bolegadissa : terrains et pratiques de la jeune recherche en domaine occitan
Jornadas d'estudi dels Joves Cercaires en Domeni Occitan
Divendres 13 d'abril de 2018
sala 003 (Caryatides) – Saint-Charles 2
Universitat Paul-Valéry, Montpelhièr
Aquela iniciativa a vocacion a crear un espaci de rencontre entre los joves cercaires que lor subjècte d'estudi es ligat al domeni occitan.
S'agís a l'encòp de metre en lum la diversitat de las disciplinas transversalas al domeni occitan, mas tanben de soscar a la creacion d'otisses per conéisser e faire conéisser l'actualitat de la joina recèrca en domeni occitan.
La jornada d'estudi s'adreiça als màsters, doctorants e doctors qu'an sostengut lor tèsi dempuèi mens de cinc ans. Permetrà de valorizar lors trabalhs en presentant una comunicacion que portarà sus un aspècte de lor subjècte de recèrca ligat als domenis d’estudis occitans. La jornada serà tanben l’escasença de discutir de las dificultats que los participants rencontran dins l'encastre de lor trabalh de recèrca. A aquel títol, una plaça importanta serà dedicada als debats : cada comunicacion durarà vint minutas e serà seguida d’una discussion de dètz minutas amb l’auditòri. A la fin de la jornada una taula redonda serà organizada en fin de discutir en detalh de las problematicas ligadas a la jove recèrca en domeni occitan.
Las proposicions de comunicacion, d’una longor d’una mièg-pagina, son a mandar al comitat organizaire fins al 15 de genièr de 2017 a l’adreiça seguenta : joverecerca@gmail.com.
Seràn redigidas en francés o en occitan e deuràn faire figurar en preambul una corta biografia (que comprendrà vòstres noms, pichòts noms, adreiça mèl, laboratòri, camp disciplinari e Universitat d'origina).
Comitat d’organizacion :
CHAMPOLLION Alice (D2 Occitan UPV Montpellier)
NOILHAN Cécile (UT2J)
MAZARS Marine (UT2J)
EYRAUD Noémie (D4 Occitan UPV Montpellier)
BASSET Loïc (M2 Occitan UPV Montpellier)
Contact e: joverecerca@gmail.com


text:
La Petite-Pierre
Lützelstein en alemannisch (La Petite-Pierre en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pichona vila del Bas-Ren a 24 km al nòrd de Savèrna e 57 km al nòrd-oèst d’Estrasborg, situada en una desfilada de Vòges en menant d’Alsàcia a Lorena, al pè del Altenborg.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lützelstein (parva petra En latin) èra lo banc d'una principautat en avent reng de comtat, e en dependent del Sant Empèri roman germanic. Lo comtat aperteniá a la familha Palatina.
Al sègle XVI, lo comte Palatin Georges-Jean de Veldenz recep lo comtat de Lützelstein ; ven i residir de preferéncia dins lo sieu comtat alemand de Veldenz. Moderniza lo castèl e lududes dona lo sieu aspècte actual.
Sensible a la situacion precària de las siás correligionaris reformats en lo ducat de Lorena ont Lützelstein forma una enclave, resòlv de bastir dins lo sieu comtat una vila nòva : Phalsbourg, mas lo castèl de la Pichona-Pèira demòra lo sieu luòc de residéncia.
Al Modèl:XVIIe s sègle, la vila ocupada per la França a fortificat per Vauban.
En lo glèisa se vei de divèrses cavòts de ancians senhors del país, sustot de dos comtes de Lutzelstein.
Pas luènh de la Pichona Pèira s'elevava antany lo castèl de Imbstall que la glèisa collégiale de Neuwiller donar a títol d'escambi, en 1503, a l'elector palatin Philippe. Los limits de dependéncia del castèl donar luòc en 1624 a una composicion arbitral entre los palatins e lo capítol. Près de Imstall se tròba una font minerala qu'es pas mai espetada. A Imbstall, Rothlach se tròba un maco molin trucat Lützelsteinermühle que fa partida de la comuna. En 1745, un auratge espaventable destruir los recòltas d'aquel comun e dels environs e un vent violent descobrir una granda part dels ostals. En octòbre del meteis an, quand los abitants èran arribats a reparar los sieus ostals, un violent incendi esclatar e en redusir la mai granda partida en cendres. Dètz sèt ostals aguèron solament estalviat.
La montanha que domina lo fòrt fòrt de la Pichona Pèira pòrta lo nom d'Altenborg (vièlh castèl) çò que sembla indicar que portava, en los tempses alunhats, un castèl, que l'istòria n'a pas pas conservat lo remembre. Dels tems establida per Turèna empediscan de reconéisser las traças que pòt aver-i daissadas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
E après las actititats
La méteo...
La Val de Lord
A la Catalonha interiora, entre lo Pòrt del Comte e las sèrras del Verd, Busa e
Bastets, lo riu Cardener a generat una bèla comarca naturala amb un païsatge fantastic: a
Val de Lord.
Al bèl nòrd del Solsonís trobam aquela val caireforc de camins de Grand Recorregut, amb montanhas nautas, depressions tenebrosas, ermitas amb vistas e una seguida de bèles mases; un paradís pel torisme actiu, la gastronomia e l'istòria.
Vos convidam a conéisser la Val de Lord, ont i podètz far una cantierada d’activitats a l’aire liure.
A la guida toristica vos en prepausam un bon ponhat.
I sètz convidats!


text:
Eridan (constellacion)
Eridan es une constellacion de l'emisfèri sud, situada prèp d'Orion, del Taure e de l'Idran mascle. Es la seisena constellacion del cèl de per sa grandor (1138 gras carrats), conten 300 estelas — que tres de magnitud inferiora a 3 — dispausada segon una longa linha sinuosa, coma un riu.
Amb sa grandor, es del meteis còp una constellacion eqüatoriala e circumpolara de l'emisfèri sud.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela constellacion de l'emisfèri austral deu son nom a un flume de la mitologia grèga. Seriá Pò o benlèu Ròse. Foguèt repertoriada pel primièr còp al siècle I ab.-C. per Ptolemèu, mas foguèt William Herschel que la repertorièt en 1783. Se terminava alara a Acamar.
Aquela constellacion d'Eridan ofrís la particularitat de presentar una zòna voida de tota galaxia sus un miliard d'annadas lutz, atal es lo pus grand « void » conegut dins l'univèrs[1].
L'istòria raconta que lo filh del Dieu solelh « Faeton » tombèt dins aquel flume e dempuèi aquel pòrta son nom. Las Eliadas, sòrres de Faeton, se rependèron en dolors e foguèron cambiadas en Pibols.
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
Eridan se pòt pas gaire veire, e es de mal traçar. Sas doas estelas principalas son las doas extremitats:
- B Eri (Cursa) se situa als peses d'Orion, dins la zòna eqüatoriala.
- Achernar (a Eridani) es isolada e fòrça brilhanta, dins la zòna australa practicament polara.
- Forma de la constellacion
B Eri (Cursa) se situa a ~4° al nòrd de Rigel, lo pès Oèst d'Orion. Anant de B Eri (Cursa), lo riu corrís un pauc cap a l'oèst, dins una zòna ont se pòt subretot veire Y Eri (Zaurac), l'estela brilhanta (mag 3) a una vintena de gras OSO de Rigel. A partir de Zaurac, lo riu fa encara una vasta bocla fina al limit de la Balena, una vintena de gras pus a l'oèst, puèi torna cap a l'èst lo long d'una vasta cadena formada par t1 a t9 Eri. Tota la zona compresa dins aquela bocla nòrd aparten a la constellacion.
Apuèi la constellacion va de v1 e v2 Eri, un pichon parelh d'estelas sensiblament dins l'alinhament SO entre Rigel e las aurelhas de la Lèbre als peses d'Orion. Dins lo meteis alinhament, se pòt veire un pauc pus luènh v3 et v4 Eri, autre pichon parelh orientat sensiblament oèst-èst. En continuar cap al SO, i a un pichon triangle fòrça flac, format per f (sud) g (nòrd) e h (oèst) Eri. Aquel triangle marca lo limit entre la zona nòrd e la zona sud de la constellacion.
A partir d'aquel limit, lo riu corrís sensiblament cap al sud-oèst, fins a Achernar, entre las constellacions vesinas generalament flacas : lo Forn a l'oèst, puèi l Fènix que se vei mai ; costat èst lo Burin, e lo Relòtge.
- Alinhaments de longa distància
Achernar es un pòl important dins los alinhaments celèstes, d'ont van d'alinhaments fòrça nombroses.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
Achernar (a Eridani)[modificar | modificar la font]
Achernar (a Eridani), de magnitud aparenta 0,46, es la 8ena estela pus brilhanta de la copòla celèsta. Son nom ven d'una frasa aràbia significant « l'embocadura del riu », çò que la caracteriza perfèitament perque termina l'extremitat sud de la constellacion. En consequéncia, se pòt jamai veire al delà de 30° de latitud nòrd e e se pòt veire melhor a partir dels tropics.
A 144 annadas lutz, Achernar es una estela fòrça cauda (que sa temperatura de superficia es prèp de 20 000 K, o 7 còps pus granda que la del Solelh.
Segon las observacions del VLT (Very Large Telescope), la rotacion seriá fòrça rapida (225 km/s a l'Eqüator), per aquò aquela es un ellipsoïde que son diamètre eqüatorial es lo doble del diamètre polar.
Acamar (θ Eridani)[modificar | modificar la font]
Acamar (θ Eridani) marquèt a l'origina la fin de la constellacion e son nom ven, coma aquel d'Achernar, d'una frasa aràbia significant la fin del riu. Se nomenèt tanben Achernar al Edat Mejana.
Es una estela dobla : θ1 Eridani es una giganta blava, θ² Eridani es una nana blava.
Autras estelas[modificar | modificar la font]
Zaurak (Y Eridani) es una giganta roja que son esclat real val 300 còps aquel del Solelh (magnitud absoluda : -1,19). Sa distància de 220 annadas lutz li balha una magnitud aparenta de 2,97. Rana (δ Eridani), un pauc pus freda que nòstra estela mas 2,7 còps pus brilhanta qu'aquela, es situada a 29,4 annadas lutz. Magnitud aparenta : 3,70 ; magnitud absoluda 3,74.
Per causa de sa grandor la constellacion, fòrça d'autras de sas estelas an un nom pròpri : Cursa (B Eridani), Zibal (Z Eridani), Beid (o1 Eridani) et Keid (o² Eridani), Angetenar (t² Eridani), Theemin (u² Eridani), Sceptrum (HR 1481) e Azha (n Eridani)
e Eridani es la 10ena estela plus pròche]] del Sistèma Solar e sembla fòrça lo Solelh. Possedís almens una planeta.
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
La constellacion d'Eridan conten la nebulosa planetària NGC 1535, alunhada de 2200 annadas lutz e de magnitud aparenta 9,60 e la Galaxia espirala NGC 1300, de tipe SBc, vista de 3/4 es de magnitud 10,8.
Una region del fons difús cosmologic situat dins la direccion d'aquela constellacion ten una fluctuacion de temperatura importanta. Es nomenada punt fred. Poiriá èsser una region amb pauc de galaxias.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L. Rudnik et al, janvier 2008, p. 42.


text:
Grans
Grans (Grans en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Max Felip Delavoët (1920-1990) poèta
- Christian Chomel rasetaire


text:
- Cet évènement est passé
Lecture publique poésie Albi
octobre 6 @ 17 h 30 min - 19 h 00 min
Lectura publica « Al jorn seten »
poesias de Marie-Lise Roger
traduccion occitana de Miquèl Taiac
Lo Centre Cultural Occitan de l’Albigés, en partenariat ambe Animations, revues, rencontres en poésie an lo plaser de vos convidar, lo dissabte 6 d’octobre a la lectura publica en francés e en occitan a doas voses del recuèlh de poesia Al jorn seten/Au septième jour.
Elle se déroulera à 17h30 au Centre Occitan Rochegude à Albi.


text:
Très sègles d’istòria de l’ostal et del pargue Ròcaguda. / Trois siècles d’histoire de l’hôtel et du parc Rochegude
Lo pargue et l’ostal pòrtan lo nom de Ròcaguda, mas nòstre marin n’es pas lo paire. Aquò’s la familha Regnauldin qu’acampa los pèças de terra que fan nostre pargue, un sègle abans que Ròcaguda n’en devengue lo proprietari . Los Regnauldins son de mond que conneisson plan Gaspard de Daillon du Lude, qu’es l’evesque d’Albi de 1634 a 1676. Om pòt dire qu’entre las annadas 1680 et las annadas 1780, aquò’s lo sègle dels Regnauldins, per l’ostal et pel pargue. / Même s’ils portent son nom, Rochegude n’est ni le constructeur de l’hôtel, ni le créateur du parc. Les terrains qui composent la plus grande partie du parc actuel sont réunis par la famille Regnauldin, un siècle avant que Rochegude n’en devienne le propriétaire. C’est une famille qui fait partie de l’entourage de Gaspard de Daillon du Lude, évêque d’Albi de 1634 à 1676. On peut dire que, des années 1680 aux années 1780, pour l’hôtel et le parc Rochegude, c’est le siècle des Regnauldin.
Ròcaguda los crompa en 1787. La Revolucion lo manda pus luènh en 1790, mas torna dins son ostal en 1800, e i demòra dusca a la fin de sa vida, en 1834. D’aquel temps, l’airal reverta pas brica aquel d’uèi. Solide que lo jardin a la francesa, al pè de l’ostal, es dejà aqui, mas endejòs se trapa un prat, et de l’autre costat del riu de Merville se trapan un camp, una vinha et un pichon bosc. Ròcaguda a un ròtle de primieira dins l’istòria del ostal et del pargue : ne cambia l’estatut. Ne fa un espaci public en lo legant a la vila d’Albi, amb son testament de 1826, e i daissa son nom. Ròcaguda moris en 1834, mas son usufruchièra, Celestina de Sant Juèry, demòra dins l’ostal et la vila espèra dusca a 1884 per prene possession del lèg. Entre las annadas 1780 et las annadas 1880, avèm lo sègle de Ròcaguda. / Rochegude les achète en 1787. La Révolution l’éloigne d’Albi en 1790 mais il revient s’installer définitivement dans son hôtel en 1800 . Il y passe le dernier tiers de sa vie qui s’achève en 1834. A son époque, le paysage n’est du tout celui que nous connaissons de nos jours. Certes, autour de l’hôtel le jardin à la française existe déjà, mais au-dessous c’est un pré et, de l’autre côté du ruisseau de Merville, on a un champ, une vigne, et un bosquet. Rochegude joue un rôle essentiel dans l’histoire du parc et de l’hôtel : il en modifie le statut. Il en fait un espace public, en le léguant à la ville d’Albi, par son testament de 1826, et il lui laisse son nom. Après sa mort, c’est son usufruitière, Célestine de Saint-Juèry qui occupe les lieux, en attendant que la ville n’entre en pleine possession de ce legs en 1884. Des années 1780 aux années 1880, c’est le siècle de Rochegude.
L’ostal es un pauc afrabat. Ça que la, òm a l’idèa de lo demolir en 1905. Aprèp aver abandonat mai d’un projecte, la vila lo renòva et ne fa la biliotèca municipala per un sègle, o s’en manca pas de gaire, de 1909 à 2001. E fa de la proprietat de Ròcaguda, un pargue urban, dobèrt al public. Aquo’s l’arquitècte païsatgista Leon Aussel que ne dessenha lo plan en 1889. Ni mai a pas plan cambiat dempuèi aquel temps. De las annadas 1880 dusca a d’uèi podèm parlar del sègle de la vila. / La ville restaure L’hôtel qui est en mauvais état. Sa destruction est même envisagée en 1905. Après avoir écarté divers projets, elle en a fait sa bibliothèque municipale pendant presque un siècle, de 1909 à 2001. Elle transforme le terrain en parc urbain, ouvert au public. C’est l’architecte-paysagiste Léon Aussel qui en dresse les plans en 1889. Et c’est à ce moment-là qu’il prend l’aspect que nous lui connaissons de nos jours. Des années 1880 à nos jours, on peut parler du siècle de la ville.
Aquestes platanièrs son plan vièlhs. Ròcaguda los a vistes butar. Benleù los a plantats ? / Ces platanes sont très vieux. Rochegude les a vus pousser. Peut-être les a-t-ils plantés ?


text:
Pavant
Pavant es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pavant A situat en lo Sud de l'Aisne, a una vintena de quilomètres de Castell-Thierry e a 3km de Charly-sus-Marna.
Pavant est situé dans le Sud de l'Aisne, à une vingtaine de kilomètres de Château-Thierry et à 3km de Charly-sur-Marne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
-
Mini Lop Actuaument sus Òc Tele e en DVD
-
Heidi Actuaument au cinèma e en DVD !
-
Sénher Ram Actuaument au cinèma e en DVD !
-
Trotet Actuament sus Òc Tele e en DVD !
-
Paddington Actuaument au cinèma e en DVD
-
Lo Hussard sus lo teit En DVD
-
-
Lo Pichon Gruffalò En DVD e au Cinèma
-
Ernèst e Celestina Au cinèma
-
Brendan e lo secret de Kells En dvd e au cinèma
-
Una plaça sus l’escoba En dvd e au cinèma
-
Kerity, l’ostal dels contes En DVD e au cinèma
-
Lo jorn de las gralhas En DVD e au cinèma
-
Lo Gruffalò Au cinèma
-
Cornilh e Bernat En DVD
Actualitat
- Heidi, projeccion au cinèma ABC de Tolosa, lo 17 d’octobre12 sept 2018
- Paddington, projeccion au cinèma Les Templiers de Montélimar, lo 17 d’octobre12 sept 2018
- Heidi, projeccion au cinèma Robert Doisneau de Biars sur Cere, lo 6 d’octobre12 sept 2018
- HEIDI, projeccion au cinèma Lux Cadillac lo 28 d’octobre10 sept 2018
- ESCÒLAS AU CINÈMA 201809 juin 2018
Conta'm
Conta’m qu’ei ua associacion lèi 1901 dont l’objectiu principau qu’ei lo desvelopament deu paisatge audiovisuau bilingüe en lenga occitana.


text:
mecha
Somari
Occitan
Etimologia
Prononciacion
AFI: /ˈmeʃo/
Nom comun
mecha (provençau)
- Mucositat que penja d'un trauc del nas.
- Cordilh plaçat al dintre d'una candela o al bèc d'un lum d'òli o de petròli, per fin d'esclairar un còp alucat.
- Cordon impregnat d'una substància combustibla, utilizat per provocar a distància la reaccion d'un explosiu.
- Tecn Peça perforadoira fixada sus una aisina, un aparelh o una maquina de perforar.
Expressions e Locucions
- aver la mecha
- la mecha ie raja
- i a pas mecha
- cachar mecha
- cacha-mecha
- i an fa cachar mecha
- vendre la mecha


text:
Efièch de Foehn
L’efièch de foehn, o de föhn, es un fenomèn meteorologic creat per l'encontra de la circulacion atmosferica e del releu quand un vent dominant encontra una sèrra. Lo nom ven de foehn, lo nom donat a un ventàs, sec e caud dins los Alps.
L'aire situat sul penjal ascendent subís un refregiment adiabatic sec, çò qu'aumenta son umiditat relativa fins a una possibla saturacion. S'i a condensacion, i aurá produccion de nívols e precipitacion d'aquel costat puèi lo taus de cambiament ven mai lent qu'el gradient adiabatic umid. En aval de l'obstacle, l'aire davala e se caufa segon l'adiabatica seca çò que libera lo cèl d'aquel costat. Segon la quantitat de vapor d'aiga perduda e la diferéncia d'altitud abans e après l'obstacle, la temperatura en aval poirá èsser mai cauda qu'en amont.
Somari
- 1 Principi
- 2 Efièchs atmosferics secondaris
- 3 Efièchs climatics
- 4 Efièch diverses
- 5 Vòl de vela
- 6 Diferents noms
- 7 Referéncia
- 8 Bibliografia
- 9 Vejatz tanben
Principi[modificar | modificar la font]
Quand lo vent encontra una montanha mai o mens perpendicularament, seguís lo releu e s'auça. La pression atmosferica mermant amb l'altitud, la temperatura de l'aire merma, per espandida adiabatica, d'en primièr segon lo gradient adiabatic sec.
Se l'umiditat es pro granda al começament, la vapor d'aiga contenguda dins l'aire se torna condensar a partir del nivèl ont atenh la saturacion, çò qu'escaufa l'aire. En efièch, lo rai solara, que balhèt de la calor e permetèt de far s'evaporar l'aiga al nivèl del sol, es restituit a l'aire per la calor latenta. Lo taus de diminucion de la temperatura de la parcela d'aire se ferá doncas d'empuèi aquel moment segon lo gradient adiabatic umid mai lent, tant qu'i aurà de vapor a condensar.
Se l'aire es estable al dessús de la sèrra, la parcela auçada pot pas mai pujar un còp lo som passat e davala de l'autre penjat. Es alara al punch de saturacion car l'aiga ja casèt jos forma de pluèja. Al davalar, l'aire se cacha (perque la pression aumenta cap al bais) e doncas sa temperatura aumenta per compression adiabatica segon lo taus adiabatic sec.
L'efièch de foehn demanda pas qu'aja de precipitacions (pluèja) o de nívols abondants produchs del costa en ascendéncia mas l'efièch será tan mai fòrt que la massa d'aire perd de son umiditat e subretot que la jaça nivosa es espessa en amont de l'obstacle. Dins aquel cas, l'aire recebèt de calor par la condensacion de l'aiga, doncas l'aire es mai caud e sec sul lpenjal "jol vent" (flècha roja) que sul pensal al vent (flècha blava).
Sus la fotografia illustrant l'efièch de foehn, se vei enrè lo trauc de foehn qu'es la faissa de cèl blau. En l'aval del trauc de foehn, se reconeis plan d'altocumulus lenticularis (nívols bufats) que son de marcas d'ondas de gravetat e de cumulus fractus (nívols pichon estraçats) que son la preséncia d'un rotor.
Estat de la jaça atmosferica en aval de l'obstacle[modificar | modificar la font]
En aval de l'obstacle, l'aire se caufa adiabaticament e se seca al davalar e ven mens dens. Per illustrar, lo sondatge atmosferic a costat mòstra l'estat de la jaça atmosferica per un ventàs d'oèst a Reno, aquela vila essent situada a l'èst de la Sierra Nevada. Appareis clar que lo gradient de temperatura es egal al gradient de l'adiabatic sec (9,75 K/km) fins al nivèl 630 hPa siá una altitud de 3 700 m. De mai l'aire es plan mai sec al sol qu'en altitud çò que se traduch dins lo sondatge per un escart mai naut entre la temperatura de l'aire e lo punch de rosada al nivèl del sol. Aquel sondatge, que se faguèt a la mitat de l'ivern, mòstra atal lo creissença adiabatica de la temperatura de l'aire e son assecament quand aquel davala en aval de la sèrra.
L'aire ven doncas mai caud que la massa d'aire a l'entorn e donc rebondís en altitud cossí se veirá mai baish.
Varianta[modificar | modificar la font]
Una varianta d'aquel proces es quand l'aire ven d'una region font mai en altitud que la region en aval. Es lo cas del vent de Santa Ana que transporta d'aire sec de l'interior dels monts e davala cap a l'ocean Pacific. Es en partida foehn e en partie vent catabatic. Dins aquel cas, l'aire levat a pas besonh de capitar la saturacion e d'obtenir un apòrt de calor latenta. La massa d'aire levada seguirá l'adiabatica seca a la pujada coma a la davalada del mont. Lo nivèl final essent mai bas qu'aquel d'en primièr, la temperatura finala serà màger. Naturalament, se pòt aver una combinason d'ambedos efièchs, o una diferéncia de nivèl del començament e del final e tanben una espandida de calor latenta per condensacion de la vapor d'aiga.
Une autra varianta d'aquel proces es lo heat burst. Una parcela d'aire subsidenta jos una virga d'auratge se seca en davalant. Se caufa alara seguent l'adiabatica seca. S'es sufisentament poderosa, vendra amb inercia mai cauda que l'aire a l'entorn.
Efièchs atmosferics secondaris[modificar | modificar la font]
Onda de gravetat[modificar | modificar la font]
L'efièch de foehn es la primièra partida de çò que se passa un còp que l'aire passèt de l'autre costat de l'obstacle. En aval, l'aire se caufa adiabaticament en davalant e ven mens dens. Quand sa temperatura despassa aquela del mitan, s'aquò se debana abans de tustar lo sol, lo principi d'Arquimèdes lo fach rebombar cap al naut fins a que son refregiment o faga mens freg que lo mitan. Aquò pòt produire una alternança de movements ascendents e davalants sus de grandas distanças en aval dels monts. E mai apareissent jos aquelas ondas orograficas dels rotors. Aqueles movements pòdon èsser associats amb de nívols (cumulus fractus) dins la partida ascendenta e de la fòrta turbulença. Una modelizacion corrècta del fenomèn fa intervenir las equacions de la mecanica dels fluids en utilizant lo gradient de pression, l'estabilitat de l'aire, la friccion, la fòrça de Coriolis e la gravetat.
Los efièchs de l'onda de gravité provocats pel foehn los aman los pilòts de planaire que pòdon s'auçar fòrça naut. E mai, los movement ascendents e davalants dins aquelas ondas pòdon èsser fòrça intenses. Es possible d'aver de velocitat verticalas de 10 m/s. Mercé a aquelas ascendéncia, de grandas distàncias las pòdon parcorrir los planaires.
Idrodinamica e estabilitat[modificar | modificar la font]
Lo flus de la massa d'aire poiriá èsser comparada a la circulacion d'un liquid. S'utiliza lo nombre de Froude F qu'es equivalent al nombre de Mach. Exprimís la relacion entre l'energia cinetica (lo carrat de la velocitat) e l'energia potenciala (estabilitat e nautor de la sèrra). La valor critica del nombre de Froude es 1. Dins aquel cas, la probabilitat d'aver d'ondas orograficas es granda. Se , l'èrsa es blocada car l'aire es tròp establa en amont e la parcèla que puja pòt pas capitar lo som. Se , alara l'aire raja sens oscillacions màger car es pas pro estable e l'èrsa producha s'espandís en altitud.
Lo cas correspond a çò que la FAA ensenha quand dich que las ondas de gravetat pòdon se formar sonque se l'aire es estable en amont e al som del mont. Çò que se passa pòt èsser mai complèxe. Per exemple, a Faiença, se forma d'ondas orograficas per temps de mistral que son expleitadas pels pilòts de planaire locals. Dins aquelas condicions l'aire es instable dins d'altituds particularas e i a sovent de cumulonimbus sul Mercantor. L'aire pòt èsser estable de bais nivèl mas l'instabilitat absoluda o condicionala se pòt aténher pendent lo soslevament de la massa d'aire. Aquò pòt donar de nívols estratiformes dins la faissa establa e de nívols cumuliformes al dessú d'aquela.
Los fenomèns venon atal fòrça mai complèxes cossí o mòstra la fotografia a costat. Atal, pòt arribar que la condicion de pòsca èsser satisfacha per induire d'ondas de gravetat en aval dels monts mas que de cumulonimbus se forman dins la region en amont.
Efièchs climatics[modificar | modificar la font]
L'efièch de foehn s'encontra mai sovent suls monts dins las regions costièras. Lo penjal costat del mar es umid, alara que lo penjal costat tèrra es mai arid; vaquí un biais de crear una ombra pluviometrica. En America, lo penjal èst de las Montanhas Rocosas o dels Andes es fòrça arid e coneis de vents duguts al fenomèn coma lo Chinook e lo Zonda. Un cas extrèma ont lo foehn contribuís a crear una tala ombra es la Valada de la Mòrt, copada de l'influéncia oceanica per la Sierra Nevada, es un desèrt gaireben total. En Asia, se pòt pensar al flus de monson puja fins a l'Imalaia e aiga lo soscontinent indian mas dona un clima arid sul planòl tibetan otramonts.
Los vents de tipe foehn apareisson sovent subte al quita sol se la circulacion dels vents es favorabla a lor preséncia dempuèi pauc de temps. Aquó se deu al fach que se pòt existir una jaça d'aire fòrça freja al sol al pé dels monts, del costat sul vent, que constituís una inversion de temperatura. Lo foehn que davala lo penjal poiriá pas traucar aquela massa d'aire plan establa e demorará en altitud fins a que l'inversion s'enana. Aquel retrach se produch mai sovent quand los vents al sol venon flacs e parallels als monts del costat jol vent. Quand atenh lo sol, caufa subte la region, sovent de biais espectacular. Coma l'aire es renovelat e cachat de contunh, un regime de foehn pòt se traduire per de nuèchs fòrça mai caudas que de costuma, consirant que lo caufament de l'aire es ligat a un fenomèn mecanic. Atal, par vent de sud, Grenòble e son aglomeracion son a vegadas somesas a des temperaturas fòrça nautas pendent de nuèchs d'estiu[1] e mai generalament a de temperaturas excessivament nautas per la sason.
En çò nòstre[modificar | modificar la font]
Las Cevenas coneisson un efièch de foehn per circulacion d'oèst. A l'oèst de la sèrra, los nautplanòls son fòrça umids, alara que las baissas valadas del Ardecha e Gardon, e tanben la baissa val de Ròse son fòrça mai aridas e an un clima mediterranèu. Tanben existís un fenomèn similar al nòrd del Massís Central: los Monts Domats provòcan tanben un efièch de foehn qu'a per consequéncia de mermar considarablament las precipitacions dins la plana de Limanha (qu'a un clima miègcontinental d'abric). Atal, la mejana annadièra de precipitacions es sonque de 57 cm Clarmont d'Auvèrnhe[2] que ne fa una de las vilas amb la pluviometria mai baissa de França. Un fenomèn analòg se produch dans las valadas intraalpinas (coma a l'entorn de Grenòble e en Savòia). Es lo meteis en Alps d'Auta Provença.
Un fenomèn similar se produch suls penjals del Pirenèus. Per vent de sud, se fa una fòrta calor seca sus l'Aquitània alara que per vent del nòrd un regime similar al mistral s'establís en Aragon.
Efièch diverses[modificar | modificar la font]
- Las regions jos foehns pòdon veire lor temperatura aumentar fins a mai de 30 °C en qualques oras (ex. 31,2 °C a Sant Gironç lo 29 de febrièr de 1960[3]). Son nomenats los « manjaire de nèu », a causa de lor capacitat far desaparéisser la jaça nevosa. Aquela capacitat es subretot dugut a lor temperatura, mas la desidratacion de la massa d'aire i participa tanben. Los foehns pòdon tanben favorizar los fuòcs de sèlva, fasent las regions secas e emposar las flamas un còp lo fuòc alucat.
- Los foehns son plan coneguts (e crentats) dels alpinistas qu'apondan una dificultat de mai a la pujada.
- Un estudi de l'universitat de Munich trobèt un augment de 10 % dels suicidis e accidents pendent los episòdis de foehn en Euròpa. La mitologia populara i associa tanben de malautiás anant de la migrana a la psicòsi amb de vents d'aquel tipe que lo Santa Ana qu'es nomenat lo vent del murtre.
Vòl de vela[modificar | modificar la font]
Un efièch de foehn es en general associat a d'ondas orograficas. Aquelas pòdon s'auçar plan naut (a mai de 15 km) e permeton doncas d'aténher de grandas altituds e de percorrir de plan grandas distància.
Diferents noms[modificar | modificar la font]
Segon las regions, aqueles vents son coneguts jos diferents noms, coma:
- en America del Sud :
- en America del Nòrd :
- « Chinook » dins las Montanhas Rocosas e las Chugach Mountains d'Alaska,
- « Diablo » dins la region de San Francisco,
- « Santa Ana » en Bassa Califòrnia,
- « The Nor'wester » o Canterbury Northwester dins lo sud de la Nòva Zelanda,
- en Euròpa :
Referéncia[modificar | modificar la font]
- ↑ Guilhem Martin, Grenoble, un climat à part (8en édition), Amazon, , 170 p. (ISBN 978-295455300-9, legir en linha), p. 41
- ↑ [[#Kessler|]], p. 226
- ↑ (fr) « Valeurs remarquables de février en France », Météo-France (consultat lo 12 febrièr 2010)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- McKnight, TL & Hess, Darrel (2000). Foehn/Chinook Winds. dans Physical Geography: A Landscape Appreciation, pp. 132. publié par Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ ISBN 0-13-020263-0
- (fr) Jacques Kessler et André Chambraud, La météo de la France, JClattès, (ISBN 978-2-709-60491-8)


text:
Qui a dit qu'èm en mes d'agost?. Perque semble mès lèu eth mes de noveme. Maugrat tot ei ostiu e deman dissabte baram en Vielha ath laguens deth programa "DANCES EN VIELHA" der Ajuntament de Vielha e Mijaran. Serà a compdar des 8 dera vrespada ena Plaça dera Gleisa de Vielha. Demorem qu'eth temps mos permete barar.
Era Actuacion la dividiram en dus blòcs. Ena prumèra part aufriram un recuelh de dances que van des Ceremoniaus, as de Hèsta Major. Son dances com eth Belhano de salardú, es Aubades de Bossòst, eth Cadrilh o eth Balh plan de Vielha o Canejan. Ena dussau part les aufriram ua teatralizacion damb era celebracion deth Magrás (carnaval), ena que s'includissen diuèrses dances. N’hi a ues que son pròpies der Aran, e d’autes que son comunes damb es territòris vesins tant d’Occitània enlá com de Catalunha.
Mos vedem deman ena Plaça dera Gleisa de Vielha.
Endeuant Fradins.


text:
Vanessa Carlton
Vanessa Lee Carlton (16 d'agost de 1980) es una cantautora e pianista americana singer-songwriter and musician. Venguèt celèbre mondialament en 2002 gràcias a sa primièra cançon A Thousand Miles, que se classifiquèt dins los cinc primièrs títols mai populars dins lo Billboard Hot 100 aquel an. Son primièr album, Be Not Nobody foguèt un succès de vendas e recebèt lo disc de platin als Estats Units. Los albums seguents pasmens, Harmonium (2004) e Heroes & Thieves (2007), coneguèron pas una capitada de las bonas.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Be Not Nobody (2002)
- Harmonium (2004)
- Heroes & Thieves (2007)
- Rabbits on the Run (2011)


text:
Sindròm de Peter Pan
Lo sindròm de Peter Pan caracteriza los enfants angoissats per l'idèa de créisser e los adultes instables dins lo monde adulte.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
Lo concèpte foguèt desvolopat per Dan Kiley (psicanalista) en 1983. Son nom foguèt inspirat per Peter Pan l'eròis de J. M. Barrie. Pasmens una apròcha psicologica rigorosa establida dins l'òbra Lo Sindròm de Peter Pan, aquel sindròm es pas reconegut pel DSM-IV coma malautiá mentala.
Lo sindròm apareis pus sovent al començament de l'edat adulta, quand l'individú comença d'aver de responsabilitats.
Pus sovent s'agís de celibataris. Kiley fa remarcar que s'obsèrva particularament pels ancians enfants que lor paire foguèt sovent criticat a l'ostal per la maire e reagissiá per la passivitat a la plaça de balhar son punt de vista. S'agiriá dins aquel cas d'un mimetisme de la fugida.
Los estadis[modificar | modificar la font]
Sembla qu'aja d'estadis :
- De 10 a 15 ans : los simptòmas apareisson, amb una certana irresponsabilitat de l'individú, una angoissa fàcia al monde exterior, una certana solitud e un conflicte fàcia al sèxe.
- De 16 a 22 ans : un certan narcissisme, doblat a vegadas de misandria (o machisme) apareis.
- De 23 a 25 ans : l'individú se pòt plànher d'una insatisfaccion fàcia a la vida e una inadaptacion al monde exterior.
- De 26 a 30 ans : començament de la fasa cronica del sindròm.
- A partir de 45 ans : l'adulte tempta de tornar trobar son enfància fàcia a un estil de vida que causiguèt pas (amb la comptabilitat d'aver « perdut » d'annadas).
Lo renovament amb l'enfant interior[modificar | modificar la font]
A l'edat de la maturitat – qu'es pas forçadament una edat sociala determinada pasmens se l'estatica sociologica nos apren qu'es vèrs los quaranta – dins çò que se pòt nomenar « la segonda partida de vida », l'adulte (en devenir) pòt sentir lo besonh de tornar trobar un ligam amb el meteis, amb son enfant interior, e s'inscriure dins la vida d'un biais diferent.
Trabalhar lo ligam amb son enfant interior es alara utilizat tanben dins un camin psicoterapeutic, corrents de la Psicoterapia d'inspiracion psicanalitica de John Bradshaw o Hal e Sidra Stone dins son òbra Lo Dialòg interior.
Per las personas sofrent de dificultat d'estacament (angoissa a s'estacar, estacament pas contraròtlable, relacions fasent sofrir), l'estacament primitiu maire-enfant seriá lo prototipe de las afinitats, e pus generalament, de las relacions privilegiadas de l'adulte per seguir.
S'agís alara de reparar « lo ligam » e d'apaisar lo pacient dins son rapòrt al monde. Il poirà alara, se coneissent, compausar amb sa dolor e dintrar en relacion.
Un còp lo ligam « dolorós » remandat, lo pacient o la pacienta pòt alara quitar las relacions patogènas per el meteis tala coma : l'alcòl, la sexualitat compulsiva o refrenada, lo (la) conjunt(a) maltractant(a), la susactivitat professionala o a l'ostal, la susintellectualizacion o la guèrra ideologica per la guèrra ideologica.
Per las personas sofrent del sindròm de Peter Pan, s'agís alara de dubrir lo pacient a la realitat del monde per que s'i inscriga. Poirà alara tenir sa plaça.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Documentacion extèrne[modificar | modificar la font]
- Bibliografia
- (fr) Dan Kiley, le Syndrome de Peter Pan : ces hommes qui ont refusé de grandir, Robert Laffont, coll. Réponses, París, 1996. 310 p. ISBN 2-221-04388-X.
- (en) Dan Kiley, The Peter Pan Syndrome: Men Who Have Never Grown Up, Dodd, Mead, Nòva York, 1983. xvii, 281 p.
- (fr) Kathleen Kelley-Lainé, Peter Pan ou l'enfant triste, Calmann-Lévy - 2005
- (fr) Margaret Paul, "Libérons notre enfant intérieur", Entevistat per François De Kock, in le magazine Passerelles ,1996
- (fr) Margaret Paul, "Renouez avec votre enfant intérieur", ed. Souffle D'or, Col. Chrysalide, novembre 1993.
- (fr) Susanna McMahon , "le Psy de poche", col. Psychologie et Bien-être, ed. Marabout, 2000.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
1934
Aquesta pagina concernís l'an 1934 del calendièr gregorian.
Somari
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
EuròpaModificar
- 3 de genièr - Boèmia: un accident dins una mina causa 134 mòrts.
- 30 de genièr - Alemanha: supression de la representacion populara dins lo govèrn dels Länder
- 2 d'abril - Espanha: se fonda lo partit Izquierda Republicana.
- 18 de julhet - Polonha: d'inondacions causan 150 mòrts.
Reiaume UnitModificar
Bechuanaland[1]Modificar
Adopcion d'una lèi que reconoissèt lei lèis e lo poder dei tribüs localas.
TurquiaModificar
Extension totala dau drech de vòte e de candidatura ai fremas. D'efèct, aqueu drech existiá ja mai èra encara l'objècte de plusors restriccions.
Union SovieticaModificar
Assassinat de Serguei Kírov lo 1èr de decembre. Segond personatge dau Partit après Stalin e personalitat fòrça populara, sa mòrt marquèt lo començamnet dei grandei purgas e dei Grands Procès de Moscòu (1936-1938) còntra leis adversaris e leis opausants supausats ò vertadiers de la politica dau cap sovietic.
MondModificar
- 2 de febrièr - Nicaragua: Augusto César Sandino es assassinat.
- Octobre - Començament de la Longa Marcha dels comunistas en China.
AmericaModificar
CubaModificar
Extension ai fremas dau drech de vòte.
Estats Units d'AmericaModificar
Au començament de l'annada, après una annada d'esitacions entre politica economica classica e intervencionista, lo president Franklin Delano Roosevelt decidèt d'orientar sa politica vèrs la senèstra e de començar la construccion d'un estat sociau protectiu (Estat-providéncia). Aquela decision recebèt lo sostèn de la populacion que li donèt una majoritat larga ais eleccions legislativas.
L'objectiu d'aquela politica economica novèla, d'inspiracion keynesiana, foguèt de redreiçar lo país gràcias a la consumacion que s'èra totalament afondrada. Per aquò, la politica de grands trabalhs contunièt ambé la creacion de l'Administracion cargada de l'avançament dei trabalhs (Works Progress Administration) que foguèt cargada de dirigir la construccion de rotas, de pònts, de bastiments publics... etc. De mai, per defugir una crisi novèla, leis activitats financieras e borsieras foguèron d'ara endavant susvelhadas ambé la creacion de la Comission dei títols financiers e dei borsas (Securities and Exchange Commission). Eficaç, aqueu sistèma anava protegir l'economia mondiala fins a la fin dau sègle XX.
Regardant la politica estrangiera, Rossevelt contunièt sa politica de melhorament dei relacions ambé lei país vesins. En particular, abandonèt l'emendament Pratt que permetiá ais Estats Units d'intervenir dins leis afaires intèrnes de Cuba.
ArtsModificar
Sciéncias e tecnicasModificar
AstronomiaModificar
Publicacion de la carta de la superficia de Mercuri dessenhada per l'astronòm francogrèc Eugène Antoniadi dins de condicions fòrça perilhosas car menèt seis observacions dins lo corrent de la jornada. Venguèt la carta de referéncia de la planeta fins a son exploracion per la sonda Mariner 10. En particular, Antoniadi capitèt de demostrar l'inexisténcia dei canaus que sa preséncia èra estada supausada dempuei 1896.
FisicaModificar
Publicacion d'un desvolopament important de sa teoria sus lo raionament beta per Enrico Fermi. I mencionèt per lo premier còp l'existéncia dei neutrinos — que son existéncia èra estada postulada en 1930 per Wolfgang Pauli — e de la fòrça nucleara febla.
Descubèrta per Irène (1897-1956) e Frédéric Joliot-Curie (1900-1958) de la radioactivitat artificiala après una experiéncia que permetèt d'obtenir un isotòp de fosfòr desconegut dins la natura. Recebèron lo Prèmi Nobel de Quimia en 1935.
EconomiaModificar
NaissençasModificar
- 7 de genièr - Tassos Papadopoulos, president de Chipre
- 11 de genièr - Jean Chrétien, primièr ministre de Canadà
- 26 de genièr - Glaudi Barsotti, escrivan e jornalista occitan
- 30 de genièr - Giovanni Bernard, escrivan de lenga occitana
- 7 de febrièr - Edward Fenech Adami, president de Malta
- 13 de febrièr - George Segal, actor american
- 15 de febrièr - Niklaus Wirth, informatician american
- 24 de febrièr - Bettino Craxi, primièr ministre d'Itàlia (m. 2000)
- 5 de març - Daniel Kahneman, economista israelian, Prèmi Nobel
- 9 de març - Iurii Gagarin, astronauta sovietic (m. 1968)
- 31 de març - Carlo Rubbia, fisician italian, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Shirley MacLaine, actritz americana
- 29 d'abril - Pedro Verona Rodrigues Pires, president de Cap Verd
- 21 de mai - Bengt I. Samuelsson, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 23 de mai - Robert Moog, inventor american
- 6 de junh - Rei Albèrt II de Belgica
- 16 de junh - William Forsyth Sharpe, economista american, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Sydney Pollack, director american de cinèma
- 13 de julhet – Wole Soyinka, escrivan nigerian, Premi Nobel de Literatura
- 3 d'agost - Jonas Savimbi, òme politic angolan, lider d'UNITA (m. 2002)
- 6 d'agost - Gianfrancesco Guarnieri, actor brasilièr (m. 2006)
- 6 d'agost - Cláudio Hummes, cardenal catolic brasilièr
- 23 d'agost - Barbara Eden, actritz americana
- 4 de setembre - Clive Granger, economista escocés, Prèmi Nobel
- 19 de setembre - Brian Epstein, empresari del grop de rock The Beatles (m. 1967)
- 20 de setembre - Sophia Loren, actritz italiana
- 28 de setembre - Brigitte Bardot, actritz e activista francesa
- 13 d'octobre - Nana Mouskouri, cantaira grèca
- 9 de novembre - Carl Sagan, astronòm american (m. 1996)
- 9 de decembre - Junior Wells, musician american (m. 1998)
- 10 de decembre - Howard Martin Temin, genetician american, Prèmi Nobel (m. 1994)
- 15 de decembre - Abdullahi Yusuf Ahmed, president de Somalia
- 24 de decembre - Stjepan Mesić, president de Croàcia
- 28 de decembre - Maggie Smith, actritz britanica
- Cristian Laus, escrivan occitan
- Tim Giago, escrivan e jornalista american d'origina sioux
DecèssesModificar
- 29 de genièr - Fritz Haber, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1868)
- 17 de febrièr – Rei Albert I de Belgica (n. 1875)
- 6 d'abril - Ismael Nery, pintor brasilièr (n. 1900)
- 30 de junh - Kurt von Schleicher, cancelièr d'Alemanha (n. 1882)
- 4 de julhet - Marie Curie, scientifica francesa, Prèmi Nobel de Fisica e de Quimia (n. 1867)
- 25 de julhet - Engelbert Dollfuss, cancelièr d'Àustria (n. 1892)
- 25 de julhet - Nestor Makhno, revolucionari anarquista ucrainian (n. 1889)
- 2 d'agost - Paul von Hindenburg, general, president d'Alemanha (n. 1847)
- 20 d'agost - Raymond Poincaré, president de França (n.1860)
- 17 d'octobre - Santiago Ramón y Cajal, neuroscientific espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1852)
- 8 de novembre - Carlos Chagas, mètge brasilièr (n. 1879)
Prèmi NobelModificar
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : Harold Clayton Urey
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : George Hoyt Whipple, George Richards Minot, William Parry Murphy
- Prèmi Nobel de Literatura : Luigi Pirandello
- Prèmi Nobel de la Patz : Arthur Henderson
- ↑ Protectorat britanic establit en 1885. Es a l'origina dau Botswana modèrne.


text:
Filosa
La filosa (dita ''conolha'' o ''quenolha'' per francesisme) es un instrument per filar manualament de fibras textilas. Aquel esturment consistís en un baston, generalament de cana, acabat per un cap ont s'enrotla la flòca de fibra que se vòl filar qu'incorpòra una ròda, una pedala o manivèla e una debanadora menuda o supòrt giratori fix en lo qual s'enrotla una marga per ne facilitar l'estenduda e l'utilizacion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las filosas son un esturment fòrça ancian e qu'an sovent agut importància coma simbòl. Entre las mai conegudas cal destacar la de Santa Elisabet d'Ongria que filava pels paures. Al conte de la Bèla Dorment la filosa representa lo destin inexorable. Malgrat que totas las filosas del palai ont viviá la princessa foguèron amagadas per evitar que lo malefici se faguèsse realitat, aquela s'acabèt per ponchar amb l'agulha d'una filosa, complint aital lo sieu destin.
A l'Índia la filosa es un simbòl de la lucha contra la imperialisme britannic. Coma part de la siá campanha de desobeïssença civila, Mohandas Gandhi convenquèt loss sieus seguidors que la manière més bona d'atacar l'empèri britannic èra de non pas crompar las fibres textilas de Manchester e fabricar sa pròpria ròba (khadi) a l'Índia de forma artesanala.[1] La campanha inspirèt fòrça gents e reüssiguèt a far de mal de biais pacific als poderoses interèsses del colonialisme, en ajudant los pòbles de l'Índia a aténher l'independéncia. Aital la filosa devenguèt un dels simbòls de l'independéncia de l'Índia.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Fus (Esturment)


text:
Episode 3 : Lo Monstre de la rivièira
Le Monstre de la rivière
Sostitolatge francés e anglés disponible
(cossí mostrar los sostítols)
Perqué i a una sèrp qu'engoulís un enfant sus las armas de Bisan ?
Compausat de 8 sequéncias, Un còp èra Bisan es estat realizat en 2014 per Fred de Fred a partir d'enquèstas sonòras en occitan fachas pels escòlans de la Calandreta de Bisan de Menerbés (Aude) e d'imatges d'archius recampats per lo CIRDÒC-Mediatèca occitana e los estatjants de la comuna.
Episode 1 : Jorn de Fièira
La foire, le marché
Sostitolatge francés e anglés disponible
(cossí mostrar los sostítols)
Luòc de rescontre entre productors de la Montanha Negra e productors locals, la fièra de Bisan de Menerbés, eveniment social e economic important, se debanava lo jorn de la Sant Miquèu.
Compausat de 8 sequéncias, Un còp èra Bisan es estat realizat en 2014 per Fred de Fred a partir d'enquèstas sonòras en occitan fachas pels escòlans de la Calandreta de Bisan de Menerbés (Aude) e d'imatges d'archius recampats per lo CIRDÒC-Mediatèca occitana e los estatjants de la comuna.
Episòdi 2 : Es Nadalet !
C'est Nadalet !
Sostitolatge francés e anglés disponible
(cossí mostrar los sostítols)


text:
Lo 21 d’octobre que s’ei debanat la manifestacion regionau de Calandreta a Bordèu entà tornar demandar ua egalitat de tractament dab las escòlas Diwan.
Presas de paraula de las calandretas de Porciuvas, de Pau, deu Lis, de Peirigús, de Barsac, de Pessac, de Mazèras, Agenh, Artics…
Tanben deu president de la Federacion regionau, departamentau… de l’ostau occitan de Bordèu e l’associacion L’estaca de Pessac en sostien a Calandreta…
De pairs, regents e ancians calandrons « per que vívia la nosta escòla » !


text:
Bettainvillers
Bettainvillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1817, Bettainvillers, vilatge de l'anciana província del barrois. A aquela epòca i i aviá 251 abitants repartits dins 49 ostals.
En 1817, Bettainvillers, village de l'ancienne province du barrois. À cette époque il y avait 251 habitants répartis dans 49 maisons.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Lo Tribunau Admenistratiu de Marselha a anullat la decisien de la Comunautat Urbana de Marselha de passar un arrendament
enfiteotic per esplechar lo cremador de residús de Marselha.
Es ce qu’a dich lo president de la Comunautat Urbana, Guiu Tessier.
Es la deliberacien de 2003 que siguèt ansin anullada.
La CUM Marselha Provença Metropòli farè apèu d’aquela decisien.
Lo Tribunau Admenistratiu a considerat qu’aqueu arrendament èra un estraç au drech dau domèni public. Concerna un terrenc dau Grand Pòrt Maritime de Marselha.
Es en 1995 que lo baile dau Pòrt, alòr Eric Brassart, aviá donat l’accòrd a Marselha per rendre aisat lo projèct, qu’a totjorn rescontrat d’opausiciens associativas, qu’avian menadas un vertadier combat juridic per empachar lo cremador, esplechat per la societat Evere, de veire lo jorn.