text:
Vidèo
La vidèo regropa l'ensems de las tecnicas permetent l'enregistrament e la restitucion d'imatges animats, acompanhats o non de son, sus un supòrt electronic e non de tipe fotoquimic.
Lo mòt « vidèo » ven del latin « video » que significa: « vesi ». Es l'apocòpa de videofonia o videograma.
Somari
- 1 Teoria
- 2 Los estandards de difusion en color
- 3 L'acquisicion vidèo
- 4 Rapòrt largor / nautor
- 5 Formats e estandards vidèo
- 6 Vidèo e informatica
- 7 Vejatz tanben
Teoria[modificar | modificar la font]
Un flus vidèo es compausat d'una succession d'imatges que desfilan a un ritme fixe (per exemple 25 per segonda dins la norma Francesa L o 30 per segonda dins d'autra normas) per far l'illusion del movement. Cada imatge es descompausat en linhas orizontalas, cada linha essent una succession de punts. La lectura e la restitucion d'un imatge se fa donc sequencialament linha per linha al biais un tèxte escrich: d'esquèrra cap a drecha puèi de naut cap al bas.
Escansion[modificar | modificar la font]
Escansion per entrelaçament[modificar | modificar la font]
L'imatge d'un televisor es una succession d'escancions lineárias, partant del naut cap al bas de l'ecran. Als començaments de la television, la qualitat dels elements fosforescents del tube èra mediócre. Per aquel fach, quand lo fais tocava lo bas de l'ecran, lo naut aviá ja desparegut, provocant un fenomèn de beluguejament, sentit fortament per l'uèlh uman a l'entorn de 25 Hz o 30 Hz. La solucion mai simpla seriá estat d'accelerar la cadéncia de la scancion, mas aquó seriá estat plan costós en benda passanta. Una solucion mai astuciosa foguèt de sautar una linha sus doas per cada imatge, permetent atal de doblar la cadéncia de scancion tot en gardant una mèsma benda passanta. Atal, una primièra passa aficha totas las linhas imparas en dos còp mens de temps que per un imatge sensèr e una segonda passa aficha las linhas mancantas paras: aquó es l'entrelaçament. S'obten alara lo mèsme nombre de linhas d'escancion per un imatge, e se fa dos passatges a l'ecran per afichar un sol imatge. Se dich « trama » (« field » en anglés) una passa. Un imatge es donc constituit de doas tramas, per que cal doas passas per definir l'imatge (« frame » en anglés).
Las cameràs, que foncionan coma un « televisor inversat », utilizavan tanben aquel entrelaçament. Dins la primièra mitat del temps d'un imatge, una 1a presa de vista definís totas las linhas imparas, e una mitat d'imatge mai tard, una segonda presa de vista definís las linhas paras. Cal plan comprendre que las doas presas de vista son separadas dins lo temps (d'una mitat d'imatge). E quitament ambedoas presas de vistas son complementárias d'un punt de vista espacial (ambedos passatges se complètant dins lo quadre), ambedoas presas de vista n'afichan pas lo mèsme contengut! Se un subjècte se desplaça dins lo camp, tendra una posicion diferenta sus caduna de las doas tramas: i a alara un efècte de zig-zag sus cada « frame ».
Aquel problèma foguèt en partida resolgut per un dispositiu de lamas cristallinas birefringentas que « liçam » los detalhs en desdoblant los rais luminoses. Ne resulta una pèrda de definicion que balha als sistèma PAL e SECAM una resolucion verticala multiplicada per 0,7 (factor de Kell) e vertadièrament sonque d'unas 400 linhas.
Escancion progressiva[modificar | modificar la font]
Quand l'afichatge es pas mai entrelaçat, se dich escancion progressiva. Es lo biais de captura causit pels filmes realizats en HD TV o en D-cinemà destinats a èsser transferits e projectats en 35 mm.
Los 25 imatges progressius (25p) balhan alara a las cameràs un temps de pausa de 1/25 de segonda çò qu'es tròp long en tèrmes de resolucion temporala. Se preferís alara limitar lo temps d'integracion de las tramas a 1/50 s (obturator electronic).
Los estandards de difusion en color[modificar | modificar la font]
Los estandards PAL o SECAM an pas de rapòrt amb l'escancion d'un imatge, aqueles estandards permeton sonque d'apondre la color als imatges en blanc e negre:
Dins los primièrs temps de la television, sola la luminéncia definís l'imatge per un nombre de punts orizontals e tanben per tres factors de nuéncia de gris.
Quand la television color apareciá calguèt que los televisors blanc e negre pòscan encara restituir un imatge, lo senhal de luminéncia foguèt conservat e s'apondèt un senhal que lo televisor blanc e negre podava pas distingar e donc afichar pas, quitament coma senhal parasit, es la compatibilitat ascendanta o retrocompatibilitat.
S'apondèt donc las doas diferéncias de color R'-Y e B'-Y (lo ' significa que los senhals pòrtan una correccion especifica d'una corbadura de gamma per resòlvre, a l'epòca, un problèma de nonlinearitat de restitucion dels tubes catodics) per que, en combinant l'ensems amb la luminéncia, se pòsca extraire lo verd.
Atal per la color; ara calguèt poder transportar ambendoas diferéncias e d'aici ven lo conflicte d'estandard, totes los païses adoptèron pas lo meteis biais de transmetre de senhals de crominéncia.
- En França SECAM (Sequentiel de Couleur A Mémoire), memorizacion d'una linha sus doas per calcular lo verd.
- Als Etats Units d'America e autres païses l'NTSC (cambi de fasa sonque sus una de las diferéncias color): es lo primièr sistèma que foguèt realizat, mas genèra de diafocia qu'en França se respondèt pel SECAM.
E lo rèsta del mond, lo PAL Phase Alteration Line (distinccion de las doas diferéncias enviadas al meteis temps e amb de fasas diferentas).
Lo senhal de crominéncia es enseguiuda una sosportaira de la luminéncia…
Lo nombre de linhas, la velocitat d'escansion, lo tipe de senhal positiu o negatiu dempuèi l'emission, fan partit de las normas seguent lo país e an res a veire amb los estandards de difusion color (PAL, SECAM, MESECAM, e NTSC).
De fach de la captura en doas tramas de 1/50 de segonda caduna, es lo temps de pausa en vidèo (25i).
Los captors fotografics[modificar | modificar la font]
Las primièras cameràs, foncionant sul meteis principi que los televisors, analisan l'imatge formada per l'objectiu amb un tube catodic. Dempuèi la fin dels ans 1980, son dotadas d'un captor fotografic de tipe CCD o CMOS.
Definicion de l'imatge e frequéncia d'escancion[modificar | modificar la font]
Existisson diferents formats d'imatge vidèo, que dependon sustot de la frequéncia d'escancion verticala de l'imatge.
- 405 linhas 50 Hz (estandard anglés abandonat) blanc e negre
- 525 linhas 60 Hz: resolucion 4/3 utila = 720 x 480 (estandard american) color NTSC e PAL-N
- 625 linhas 50 Hz: resolucion 4/3 utila = 768 x 576 (estandard europèu) color PAL, SECAM e NTSC-4.43
- 819 lignes 50 Hz: resolucion 4/3 utila = 1024 x 768 (estandard francés abandonat) blanc e negre
Se constata qu'existís una diferéncia entre lo nombre de linhas compausant l'imatge e lo nombre de linhas afichadas. Aquó representa una diferéncia de 49 linhas en 50 Hz e de 45 linhas en 60 Hz. Aquelas linhas perdudas son necessárias, representan le temps necessari per que lo fais d'electrons tocant lo tube catodica pòsca pujar del bas de l'imagte cap al naut. Aquel problèma tecnic existís pas amb los panèls LCD e los malons plasma, mas es conservat per assegurar la compatibilitat. Las linhas liuras son utilizadas en partida: s'i plaça los senhals del teletèxte, del sostitratge e tanben lo còdi temporal dels equipaments vidèo professionals.
Cal distingar doas frequéncias d'escancion de l’imatge:
- Lo passatge vertical, que se fa del naut cap al bas e servís per compausar l'imatge. S'effectua 50 o 60 còps per segonda.
- Lo passatge orizontal, que se fa de drecha cap l'esquèrra per cada linha de l'imatge. La frequéncia del passatge orizontal es donc egala a la frequéncia verticala multiplicada pel nombre de linhas e divisada per dos a causa de l'entrelaçament.
Donant las valors seguentas:
- Fh(50 Hz) = 50 x 625 / 2 = 15 625 Hz
- Fh(60 Hz) = 60 x 525 / 2 = 15 750 Hz
Aquel resultat es pas un azard. Se las frequéncias orizontalas son gaireben identicas en 50 Hz e en 60 Hz, permetent atal d'utilizar lo meteis tipe de circuit de passatge orizontal, donc de realizar d'economias.
Color[modificar | modificar la font]
Fa qualques decenias, los especialistas aprenguèron las particularitats espectralas de l'uèlh uman, que preferís netament d'unas colors. De mai, savián que l'espèctre cromatic de l'uèlh pòt se decompausar en tres colors primàrias, que permeton per mescla de tornar gaireben totas las autras colos de l'espèctre. Lo cinemà color expleita aquó utilisant d'emulsions de sisas, que caduna es sensible a una color primària.
Los ecrans emetent de lutz, los engenhaires utilisèron la sintèsi additiva compausada de roge, verd e blau (al contrari lo papièr absòrba la lutz e utilisa la sintèsi sostractiva compausat de cian, magenta e jauna) Lo roge, verd e blau son las colors primàrias d'aquela sintèsi additiva. Del meteis que lo cian, magenta e jaune son las colors primàrias de la sintèsi sostractiva.
La presa de vista en color se fa segon un prisme optic que repartís la lutz sus tres captors, davant que i a respectivament un filtre roge, verd e bleu. Atal, cada captor enregistra sonque las informacions de lutz tocant una color. Sufisís enseguida d'enregistrar puèi tornar las 3 compausantas RVB sus un monitor color acceptant las tres entradas RVB: i a tres senhals a la plaça d'un sol. Cal en mai de triplar totes los ligams cablats entre los diferents equipaments, mas tanben triplar las pistas d'enregistrament sus un magnetoscòpi, triplar totes los equipaments de realizacion fins als equipaments de difusion ertziana. Lo desfís èra donc de crear un senhal unic englobant tres informacions diferentas, e que devián pas se mesclar abans lo tractament pel pòste de recepcion.
Lo desfís èra tanben de conservar la totala compatibilitat amb los pòstes blanc e negre encara fòrça presents dins los fogals. Los cercaires trabalhèron donc per tòca de crear un senhal vidèo englobant del roge, del verd, del blau, e tanben del blanc e negre dins lo mèsme « tudèl », sens qu'aqueles se mesclan.
Èra pas possible d'aver una camera blanc e negre E una camera color. Caliá donc fabricar de blanc e negre en partent de las tres compausantas RVB. Se basant sus las sensibilitats de l'uèlh de las diferentas colors, los especialistas prenguèron 59 % de verd, 30 % de roge e 11 % de blau. Acabavan d'inventar un nòu tèrme: la luminéncia (Y). Los televisors blanc e negre podavan veire en blanc e negre d'imatges eissits de camera color. Cossí ara apondre a aquel Y las informacions de colors permetent de tornar al RVB original? Perque i aviá ja de lutz (l'Y), caliá « coloriar » aquel blanc e negre amb d'informacions de colors qu'avián, elas, pas de valor de lutz, mas unicament d'indicatcons de tencha e de saturacion.
Un còp d'acòrdi per aquel blanc e negre colorizat, calguèt trobar l'astucia que permetava de transmetre la lutz (Y) e la croma (C). De procés electronics foguèron realizats. I a per exemple «modulacion d'amplitud en quadratura de fasa, de sosportaira suprimida». Aquelas solucions devián a l'encòp de mesclar dos senhals de biais a poder los discriminar a la recepcion, mas tanben aver pas cap interferéncia visibla dins l'epèctre del senhal blanc e negre.
Aquelas solucions foguèron trobadas e aplicadas. Atal nasquèron l'NTSC als Estats Units d'America, lo SECAM en França, e lo PAL en Alemanha, Espanha e Itália. Lo codatge permet de transformar lo RVB en senhal color compatible blanc e negre. L'NTSC, lo SECAM e lo PAL son tres tipes de codatges diferents incompatibles entre eles. Passar d'un tipe de codatge a un autre se nomena lo « transcodatge ».
Pasmens cap d'aquelas tres solucions es transparenta, de luènh. Un senhal transcodat patís d'artefactes mai o mens visibles segon lo codatge.
Un senhal vidèo atal codat es dich senhal composit, car conten mai d'una font de natura diferent. Los estandards vidèo utilisant lo composit anant de l'U-MATIC / U-MATIC SP al VHS en passant pel 8mm o Vidèo 8, lo Betamax, lo VCR o encara lo V2000. A causa de las degradacions causadas pel codatge, èra urgent de se n'afranquir en produccion.
Al començament dels ans 1980, Sony realizèt un format vidèo de composantas separadas, constituit de senhals distinctes, veïculats per de cables distinctes: lo Betacam / Betacam SP. Per demorar compatible amb lo blanc e negre, la societat evita meticulosament lo RVB, e causís naturalament un format comportant l'Y, mai d'informations de crominéncia veïculats per enhal: U et V (tanben nomenat Cr e Cb).
Aquelas composantas son ligadas per des formulas U = R - Y e V = B - Y, ont Y = 0,30R + 0,59V + 0,11B (los coeficients essent diferents segon le codatge utilisat). Aquela transformacion de RVB en YUV se nomena matriçatge. Aquel matriçatge es una operacion mai simpla que lo codatge que genèra pas de degradacion, tot en ofrissent l'avantatge de la compatibilitat Y.
Quelquas ans mai tard, un format grand public apareguèt: l'S-Vidèo o Y/C, que la luminéncia Y e la crominéncia C (codada en NTSC, PAL o SECAM) èran separadas (S-VHS, Hi-8, Super-Betamax). Aquel format es de qualitat melhora qu'un format composit, perque la crominéncia encamba pas mai sus la benda de frequéncias de la luminéncia, çò que podava menar a d'artefactes colorats sus de detalhs prims. La resolucion orizontala d'aqueles formats podava donc èsser fins a doblada (400 punts/linha al luòc de 240-250).
L'acquisicion vidèo[modificar | modificar la font]
Introduccion[modificar | modificar la font]
Lo procés de l’acquisicion vidèo analogic e de sa conversion en numeric pòt s’assimilar al passatge del lengatge oral al lengatge escrich. Per prendre en nota lo discors oral d’una persona, aquela deu pas parlar tròp aviadament, senon ven dificil d’escotar e de transcriure simultanèament. La persona poiriá ralentir son debit de paraula mas se s'assimila aquelas paraulas amb lo senhal vidèo analogic, se comprend aisidament que lo debit pòt pas èsser ralentit. Se procedís donc a l’escandalhatge del discors, es a dire que se pren sonque de « troces » de messatge per los tornat transcriure mai tard. La precision de la retranscripcion depend dirèctament del nombre d’escandalhs de discors levats. Per la vidèo, lo fenomèn es identic: es necessari avans tot de conéisser lo senhal e de saber quines son los senhals de numerizar.
Istoric[modificar | modificar la font]
L’istòria del numeric dins la vidèo comença veritadièrament de 1972 a 1982. A l’origina los equipements de sincronizacion, los aparelhs se sofistiquèron abans d’intrar dins lo mitan professional. Alara, los industrials prenguèron consciéncia de l’aveniment d'aquel nòu fenomèn e presentèron de normas en matèria de numerizacion. Una anarquia numerica reinava alara sul mercat obligant lo CCIR (Comitat consultatiu internacional de las radiocomunicacions) a normalizar un format vidèo en compausants numerics compatibles pel mond entièr: aquela norma es lo CCIR 601. Especifica los paramètres de codatge de senhals de numerizar (escandalhatge, quantificacion…). Alara los novelums acabèron pas de s’encadenar per permetre ara a la vidèo numerica de se generalizar dins los centres de produccion, cadenas de television e regias de pòstproduccion per assistir lo montatge vidèo.
Perque un codatge de las composantas?[modificar | modificar la font]
Lo senhal vidèo numeric deuriá sens cap de dobte, èsser identic per totes los païses: l’idèa èra de numerizar de donadas comunas als sistèmas 625 linhas (PAL, SECAM) e 525 linhas (NTSC). Lo CCIR a donc unanimament decidit de numerizar de biais separada los senhals de luminéncia (Y) e de crominéncia (Cr ; Cb). Un sistèma basat sul codatge numeric de las composantas vidèo exclusís totes los problèmas qu’aurián podut crear un codatge de senhal vidèo composite e permet una compatibilitat a escala mondiala. Aquel sistèma deuriá donc apareisser coma essent l’accessòri principal d’un desvelopament de nòus equipaments, mai tanben e sustot d’un escambi internacional de donadas, constituissent la basa de l’audiovisual: la comunicacion.
L'escandalhatage[modificar | modificar la font]
L’escadalhatage d’un senhal, es lo descopatge en talhs temporals o « escadalhs » d'aquel darrièr. Es dirèctament seguit de la quantificacion que consistís a convertir la valor de l'escandalh en valor numerica representada par un nombre entièr. Es donc necessari que lo ritme de descopatge (frequéncia d’escandalhatge) siá naut per poder tornar transcriure las variacions del senhal las mai brèvas. Car se l’interval de temps entre dos escandalhs consecutius es superior al temps de la variacion mai aviada del senhal d’origina, aquela darrièra se trapa perdida e será pas presa en compte dins lo senhal numeric.
En consequéncia, per escandalhar un senhal, ne preservant son informacion, es necessari de conéisser la frequéncia mai nauta qu'es susceptible de variar. Lo teorèma d'escandalhatge de Nyquist-Shannon establís qu’« un senhal que l'espèctre es limitat a la frequéncia Fmax es entièrament definit enseguida dels seus escandalhs levats a d'intervals de temps regulars de valor « T » inferiors a 1/(2 Fmax) ».
En consequéncias, la frequéncia d’escandalhatge deu èsser fe > 2 Fmax per respectar la representacion d’origina. S'aquela condition es pas complida, las composantas espectralas repetitivas del senhal escadalhat son pas pro espaçadas e s'encamban. La zona de retirada, o « aliasing zona», crea una frequéncia parasita se tradusent per un efècte irizat sus l’imatge. Per resòlvre aquel problèma, un filtre passa-bas (filtre anti-aliasing) es dispausat en amont de la conversion. Aquel filtre de penjal regde fòrageta las frequéncias del senhal analogic d’intrada que son superioras a 1/2 fe.
Lo senhal vidèo de luminéncia possedís una benda passanta a l'entorn de 6 MHz. Per qu'aquel senhal siá correctament numerizat, sa frequéncia d’escandalhatge deu respectar los critèris de Shanon et Nyquist, siá: fe(Y) > 6 x 2 = 12 MHz
Pr'amor, per èsser utilizada al nivèl mondial, fe(Y) deu èsser multiple comun de las frequéncias linhas dels sistèmas de 525 e 625 linhas, a saber 15 625 e 15 734,2 Hz. Lo CCIR donc retenguèt la frequéncia d’escandalhatge seguenta: fe(Y) = 13,5 MHz. Aquela frequéncia es egala a 864 còps la frequéncia linha dels sistèmas de 625 linhas e 858 còps aquela dels sistèmas de 525 linhas (una linha activa contenent 720 escadalhs).
Pels senhals de crominéncia, se pòt realizar sens emabarràs visuala un sosescandalhatge, car l’èsser uman qu'es mens sensible a las variacions de color qu’a las variacions d’esclairament. Concrètament, lo contorn d'un objècte pareisserá net se la luminéncia varia aviadament, mas es pas indispensable que la crominéncia varie tanben aviadament. La benda passanta pels senhal de crominéncia es de gaireben 3 MHz. L CCIR decidiguèt de los escandalhonar a una frequéncia dos còps mendre qu'aquela de la luminéncia, siá fe(Cr) = fe(Cb) = 6,75 MHz. Per aqueles senhals, i a donc sonque 360 escandalhs per linha activa.
Aquelas frequéncias d’escandalhonatge determinadas pel CCIR s’aparenton als chifres 4, 2 e 2. Per un grope d'8 pixels (4 pixels per linha e sus 2 linhas), lo chifre 4 representa lo nombre de valors indicadas per linha per la luminéncia (13,5 MHz), 2 lo nombre de pixels possedissent una valor propria crominéncia (6,75 MHz = 13,5/2) sus las linhas paras, e lo darrièr 2 idèm per las linhas imparas. Es atal que la norma CCIR 601, nascuda d'aqueles estudis, a per nom corren norma 4:2:2.
La periodicitat de doas tramas permet tres tipes d'estructuras d’escandalhonatage: ortogonala, quincònci linha e quincònci trama. Es l'estructura ortogonala que fouèt retengut per la norma 4:2:2. Dins aquela estructura, la fasa del relòtge d’escandalhonatge es identic per cada linha e cada trama. Los escandalhs son donc situats als mèsmes emplaçaments d’una linha cap a l’autre e d’una trama cap a l’autre.
La quantificacion[modificar | modificar la font]
Cada escandalh es « pesat », coma d'aliment, per ne determinar son pés. En numerica, aquela pesada es nomenada quantificacion. S’efectua, seguent l'analogia, mejans una balança de dos platèus: dins un dels platèus se trapa l’escandalh de pesar, dins l’autre los peses necessaris per trapar l’equilibri. La precision de la pesada depend donc de la valor del pes mai pichon disponible. En vidèo, lo pés de l’escandalh es la tension del senhal electric de numerizar e la balança un quantificator. Aquel aparelh convertís las tensions en valors numerics, expleitablas per una estacion de montatge virtuala, per exemple.
Pasmens, la quantificacion pòt pas representar parfèctament la tension de l'escandalh del senhal analogic d'origina. En efècte, un senhal analogic (representat per un nombre real) pòt prene una infinitat de valors, mas será convertit en un senhal format d'un nombre finit de valors numericas « N » que caduna es codada sus « n » bits (es a dire jos forma d'un nombre entièr que la valor maximala es limitada). I aurá donc necessáriament, après quantificacion, una error d'arrondida. La precision del senhal convertit será donc ligada al nombre de valors disponiblas per traduire cada escandalh. L'interval situat entre doas valors es notat « q » e se nomena « pas de quantificacion ». A cada instant « t », l'amplitud del senhal se trapant a l'interior d'un escandalh es remplaçat per la valor de l'escandalh mai pròche. Se compren aisidament que mai los pases de quantificacion son pichons, mai son nombroses sus una plaja donada e donc que mai la precision del senhal quantificat es importanta (lo taus d'error de quantificacion essent determinada per la relacion Terr = 1/2n).
La quantificacion del senhal vidèo es uniforme, lineari e s'efectua de biais separada sus Cr e Cb. D'en primièr fixada sus 8 bits, la quantificacion del senhal vidèo de la norma 4:2:2 es passada a 10 bits. En efècte, una quantificacion sus 8 bits permet de dispausar de 2^8 = 256 nivèls numerics (que 220 utils per representar los nivèls de gris) çó qu'a vegada es pas sufisent. Per un desgradat de gris del blanc al negre, per exemple, un « efècte d'escalièr » aparéis après numerisacion. En mai, lo rapòrt S/B (senhal sus bruch) d'una quantificacion sus 8 bits es de 56 dB alara que las cameràs d'ara atenhon los 60 dB. Lo C.C.I.R. causiguèt donc de quantificar lo senhal vidèo sur 10 bits, çò que fa 1024 nivèls (que 880 utils) o 4 còps mai qu'una quantificacion sus 8 bits, e amb per rapòrt S/B 68 dB.
Lo senhal de luminéncia es totjorn positiu e pausa pas de problèmas de numerizar, al contrari los senhals de crominéncia son bipolars. Donc se deguèt fixar una valor pel senhal nul: las valors al dessús correspondent a un senhal positiu e aquelas al dejos d'un senhal negatiu. Aquela « valor zerò » foguèt fixada pel C.C.I.R. a 512 (a mièg camin entre 0 e 1024).
Lo codatge del canal[modificar | modificar la font]
Un còp escadalhonat e quantificat, lo senhal vidèo deu èsser codat per optimizar son estocatge o sa transmission. Diferentas formas de codatge existisson e presentan caduna lors avantatges e inconvenients. La tòca es donc de causir lo còdi mai adaptat a l'utilizacion. Per aquò, aqueles còdis son a disposicion:
- Lo còdi NRZ (Non Retorn a Zerò): una donada binara « 1 » engendra un nivèl naut de senhal e una donada « 0 » un nivèl bas
- Lo còdi NRZI (Non Retorn a Zerò Inversat): una donada binara « 1 » engendra una transicion a la mitat del miègperiòde de relòtge, una donada « 0 » a pas cap d'efècte. Aquel tipe de codatge es utilizat en vidèo dins los ligams seria 4:2:2 car permet de transmetre amb lo senhal vidèo son senhal de rolòtge.
- Lo còdi Bifasa Mark: utilizat pel senhal de LTC dels magnetoscòpis. Un « 0 » provòca una transicion e un manten del nivèl pendent tot lo periòde de relòtge, alara qu'un « 1 » entraïna une transicion e un cambiament de nivèl a la mitat del miègperiòde de relòtge.
Existisson encara d'autres còdis (coma lo còdi Miller o còdi Miller carrat) que son utilizats sonque dins qualquess magnetoscòpis numerics.
L'estructura de la linha numerica[modificar | modificar la font]
Las linhas analogicas dels sistèmas a 625 e 525 linhas son de duradas leugièrament diferentas. Atal, la capacitat d’una linha activa deu èsser sufisanta per caber un nombre sufisent d’escandalhs per cobrir las linhas dels dos sistèmas. Lo CCIR causiguèt 720 escandalhs pel senhal de luminéncia e 360 pels senhals de crominéncia. Aquò es sufisent car las linhas activas analogicas mai longas son aquelas dels sistèmas de 525 linhas que demandan mai de 710 escandalhs per èsser totalament analizadas. La linha activa 4:2:2 es donc codada sus 1 440 mots (720 x 2). Los senhals permeton de posicionar la linha activa numerica son codats respectivament sus 264 e 24 mots pels sistèmas de 625 linhas e sus 244 e 32 pels sistèmas de 525 linhas. Lo front davant de las impulsions de sincronizacion linha (SAV) determina l’arribada d'en primièr escandalh e la referéncia de temps per la conversion analogica-numerica. Lo front rèire (EAV) ne determina la fin.
Remarcas sus la deteccion e la correccion d'errors[modificar | modificar la font]
Lo supòrt d’enregistrament o canal de transmission pòt engendrar d'errors dins lo flus de donadas numericas. Es a dire qu’una valor binara pòt prene una autra valor (un « 0 » ven « 1 » et viceversà) o ben qu’una informacion pòt mancar a un moment donat. Aquela error pòt o afectar l’imatge vidèo visibla o los autres senhals vidèo segon los bits qu’afècta. Se pòt donc aver de consequéncias mai o mens importantas d’aquò l’utilitat de las detectar e de las corrigir.
La dificultat dels sistèmas correccion d’error demora dins lo fach que cal d'en primièr detectar l’error avant de la poder corrigir. Per aquó, de donadas redondantas son apondudas pendent codatge a las donadas utilas, segon una lei definida e coneguda del codaire e del descodaire. Cada còp qu'aquela lei es pas verificada al descodatge, un procés de correccion es lançat. Se lo manca d’informacion es tal que las quitas donadas redondantas sufison pas a tornar al senhal d’origina, de processus de compensacion, que consistís a calcular la valor mejana entre escandalhs pròches, son realizats. Lo senhal atal corrigit pòt fin finala èsser utilizat pels diferents equipaments numerics.
Rapòrt largor / nautor[modificar | modificar la font]
Istoricament, la television se realizèt sus d'ecrans de format 4/3 (un rapòrt de 1,33/1). Aquel format foguèt causit car èra aquel del cinemà a l'epòca de crecion de la television dins los ans 1940. Dempuèi, lo cinemà evoluèt, amb lo cinemascòpi o la panavision basats sus l'utilizacion d'un objectiu anamorfosic, los formats corrents al cinemà son lo 1,85/1 e lo 2,35/1. Quand foguèt decidit de passar la television cap a un format panoramic, es lo format 16/9 que foguèt causit. Correspond a un rapòrt d'imatge de 1,77/1, plan pròche de 1,85 e demora un bon compromés entre lo 1,33 (barras a esquèrra a drecha) e lo 2,35 (barras negras en naut e en bas). Los puristas conservan las barras negras per veire l'integralitat de l'imatge, alara qu'aqueles que peferisson profeitar de l'ecran en plan utilizan lo zoom del televisor mas pèrdon en consequéncia una partida dels bòrds de l'imatge.
Formats e estandards vidèo[modificar | modificar la font]
Analogics[modificar | modificar la font]
- VHS
- VHS-C
- S-VHS
- 8mm ou Video 8
- Hi-8
- Betacam / Betacam SP
- U-matic / U-MATIC SP
- Betamax
- V2000
- Benda 1 poce
- Benda 2 poces
- BVU / BVU SP
Numerics[modificar | modificar la font]
- Digital 8
- DV o Digital Video
- DVCAM
- Betacam SX
- Digital-S
- IMX
- XDCAM
- DVCPRO
- Betacam numérique
- HDV
- XDCAM HD
- DVCPRO-HD
- HDCam
- DVD
- AVCHD
- D1
- HDCAM SR
Estandards d'enregistrament vidèo[modificar | modificar la font]
Vidèo e informatica[modificar | modificar la font]
Los afichatges informatics dispausan de resolucions especificas e de biais d'escancion tanben especifics. Los microordinators 8 bits e los primièrs 16 e 32 bits èran destinats a un brancament sus un aparelh de television, lor sortida vidèo èra donc de 740/50 o 525/60. Las normas utilizadas sul PC son diferentas:
- CGA 320×200×4c o 640×200×2c a 60 Hz
- Hercules 720x348(N/B) a 72 Hz (?)
- EGA 640×350×16c a Modèl:Unita
- VGA 640×480×16c a 60 Hz
Los autres mòdes d'afichatge son pas vertadièrament normalizats. Los formats d'imatge estandards son declinats en un nombre vertadièr de colors (16, 256, 65 536, 16 777 216, 4 294 967 296 e mai).
- 640 × 480
- 800 × 600
- 1 024 × 768
- 1 152 × 864
- 1 280 × 960
- 1 280 × 1 024
- 1 600 × 900
- 1 600 × 1 200
- 1 920 × 1 080
- 2 048 × 1 536
- 2 560 × 2 048
La frequéncia d'escancion es compresa entre 50 Hz e mai de Modèl:Unitat120. Totes aqueles afichatges son d'escancion progressiva pr'amor que dins las nautas resolucions, siá possible de trobar de mòdes entrelaçats.
Es a causa de las frequéncias d'escancion diferentas qu'es pas possible de brancar un ordinator dirèctament sus un televisor, quitament pòt provocar la destruccion del televisor. E mai, un encodaire color (PAL, SECAM o NTSC) es necessari per realizar un enregistrament vidèo d'un imatge informatica. Per aquó qualques ordinators son dotats d'una sortiada vidèo independanta de la sortida destinada al monitor.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Jean-Charles Fouché, Comprendre la vidéo numérique, Éditions Baie des Anges, 2007 (ISBN 978-2-9524391-7-6).
- Philippe Bellaïche, Les Secrets de l’image vidéo, Paris, Eyrolle, 6en édition, 2006.
- Françoise Parfait, Vidéo : un art contemporain, édition du regard, 2001
- Marc Marcillac, Cinéma numérique : Le cinéma DV, édition ALEAS, 2004
- François Luxereau, Vidéo : principes et techniques, éditions Dujarric
- François Luxereau, Vidéo : l'ère numérique, éditions Dujarric
- Olivier Cotte, La vidéo de A à Z, éditions Compétence Micro (ISBN 2-915605-92-0).


c: text/html

text:
L’aulhèr auprès de son aulhèra
L'aulhèr, auprès de son aulhèra,
Que viu mei content que lo rei,
Per tan haut que lo sorelh arraja,
Qu'ei aus palais de sons plasers. (bis)
L'aulhèr solet se n'avejava,
De temps en temps hasè shiulet,
Era que'u respon dab alegria :
« Qu'arribi jà, non v'avegetz. » (bis)
Atau que cantava l'aulhèra,
Tot en pujant capsús bosquet,
Tot en amassant quauquas vriuletas,
Entà l'aulhèr, hà'n un boquet. (bis)
" Lo boquet que v'apòrti adara,
Guardatz-lo ve dab un gran suenh,
De totas las flors jo v'èi hicadas,
Entau bèth miei, la deu serment. (bis)
Lo boquet qu'ei fletrit adara,
L'aulhèr non hè mei que gemir :
« L'immortèla se n'ei destacada,
E jo praubòt, que'm vau morir. » (bis)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaston Fèbus, prince occitan / Claudine Pailhès [Conferéncia]
Pailhès, Claudine (1952-....)
Gaston III, comte de Fois, vescomte de Bearn, dintrèt dins la legenda jol nom e la grafia occitana de Fèbus.
Dins lo contèxte tumultuós de la Guèrra de Cent Ans (1337-1453), qu'opausa reialmes de França e d'Anglatèrra, marca l'epòca per son sens agut de la politica e son amor de las arts e de las letras. Se son demoradas mai que mai las accions militàrias màgers d'aquel estratèg militari, lo fast de sa cort e los desbòrdaments de son caractèr, Fébus aguèt tanben un ròtle de granda importància sus lo desvolopament de la lenga e de la cultura occitanas al sègle XIV.
Bon coneisseire de l'occitan dins sa varianta bearnesa tant coma l'occitan literari dels trobadors, fa de sa lenga mairala un otís politic que li permet d'aumentar son poder sus l'ensems de la populacion de sos territòris. Es tanben un actor del desvolopament cultural en particulièr per lo domeni scientific.
Son tots aquestes aspèctes del personatge de Gaston Fèbus que presentèt Claudine Pailhès, Conservator general del patrimòni, directritz dels A.D. d'Arièja e especialista de Gaston Fèbus, dins sa conferéncia donada al CIRDÒC lo 16/10/2015 a l'escasença del collòqui "La Guèrra de Cent Ans en paises de lenga d'òc (sègles XIV-XV)", organizat per l'associacion Histoires et Cultures en Languedoc.


text:
Vidas. Des hommes et une langue : itinéraires biographiques XIXe et XXe siècle es un libre que parla d’aqueles qu’an obrat en favor de la lenga.
Aquel libre fa lo retrach d’un quinzenat de personatges qu’an trabalhat en favor de la lenga. Solide i trobam de noms famoses, mas tanben de noms mens coneguts.
L’autor, que ne coneissèm la competéncia en istòria de la lenga occitana, a fait una plaça als autors mas a fait tanben una justa plaça als militants, als qu’an trabalhat per la lenga e que, de còps que i a, lor trabalh concrèt lor daissèt pas lo temps de far una òbra literària.
Felip Martel seguís donc lo caminament d’aqueles personatges e nos convida a descobrir de vidas consacradas a la renaissença de la lenga occitana.
Aquel libre, que sortirà al mes de julhet, es ligat a una iniciativa del CIRDÒC en relacion amb Red'ÒC –Llacs qu’es la partida recèrca del departament d’occitan de l’Universitat Paul Valéry de Montpelhièr.
Cal donc legir lo libre de F. Martel puèi anar tanben sul site vidas.occitanica.eu per i trobar de biografias de personatges que podèm qualificar d’occitanistas.
Es una causa importanta de poder gardar la memòria de totas las e totes los que trabalhèron per la lenga, per sa difusion e pas solament los qu’escrivon o qu’escriguèron.
Es possible de participar a far mai ric aquel site en prepausar, amb un format precís, de biografias de personas qu’an participat a la renaissença occitana.
Vidas. Des hommes et une langue : itinéraires biographiques –XIXe e XXe siècles,
Felip Martel. Edicions Lambert Lucas. Per paréisser al mes de julhet. 24 euros


text:
En 1793 arribèron a Beijing los representatius del capitalisme britanic. Un oficial de la dinastia dels Manchos (la dinastia Ch’ing) diguèt ab perspicacitat : “Aquestes barbars pensan que del comèrci. An ges de pensadas nòblas.”
Pendent lo sègle XVIIIen s’augmentava l’empèri britanic, exportant lo capitalisme a travèrs del mond. Ab l’Espanha en declin, l’enemic principal de la borgesiá de Granda Bretanha foguèt lo reialme de França, un poder semi-feudal e semi-capitalista, s’aprochant a l’explosion que seriá la sieuna revolucion borgesa a la fin del sègle. Los tres sègles de la revolucion anglesa serián fusionats dins un pichot nombre d’annadas en França, e lo resultat de tot aquò seriá un vertadier cataclisme politic e social, domestic e colonial.
Mas adejà de las primieras annadas del sègle XVIIIen, las classas renhantas anglesas e francesas serián en guèrra. En America del Nòrd, ont los dos avián lors colonias, los dos emplegarián los Indigènas , los uns contra los autres, coma lo govèrn britannic e lo rei francés (qui sostenava los Jacobitas) avián emplegats los clans Highlanders los uns contra los autres, dins lors garrolhas de faccion. (Veire lo roman de J.F. Cooper, “Lo Darrièr dels Mohicans.”) La Granda Bretanha emplegariá tanben los Indigènas contra los rebels colonials en 1776, faguent mai isterica la paur e la detestacion dels Colonials pels natius – qu’auriá las consequéncias tan orriblas al sègle que seguissiá.
La Granda Bretanha s’encrochava tanben en Índia, que devendriá la possession la mai importanta de l’empèri britanic. Pauc a cha pauc, los princes feudals indians foguèron destronats, tuats o expulsats, e remplaçats per las mariotas de la corona britanica. (Veire lo filme, “Los Jogars d’eschecs.”)
La guèrra d’independéncia estatsunitenca
En 1776 I aviá tretze colonias britanicas en America del Nòrd (ansin que lo Canadà). Lo dinamic economic del capitalisme possèt Londres e los colonistas vèrs la guèrra, e la borgesiá americana, tirant ab ela sos proletaires, se revoltèt. Los caps de la rebellion èran ges units a regard del but de l’independéncia. Un revolucionaire anglés, Thomas Paine (autor de “Los Drechs de l’òme”, “Lo Sens comun”, e “L’Atge de la rason”), un representatiu dels principis de las Lumièras, exigiguèt l’independéncia de las colonias de la corona britanica. Los conservatius, representats per George Washington, proprietaires d’esclaus, la volián pas.
La ferocitat pasmens de l’armada britanica contra los rebels possèt mesme los conservatius vèrs l’independéncia e dins lo camp de Tom Paine. Los colonistas ganhèron la victòria tre 1778, mas Londres assajariá una reconquista al sègle XIXen, e pendent aquel sègle la Granda Bretanha e los Estats-Units serián d’enemics mortals.
Maugrat lo fach que foguèt Tom Paine qu’aviá exigida l’independéncia, foguèt pas amat per la borgesiá. Paine s’opauset a l’esclavatge, e, dins son “Atge de rason”, demoliguèt la Bíblia. Retornariá a l’Euròpa afin de participar a la Revolucion francesa. Ailà, ont Paine se trobèt condemnat a la guilhotina, son appel a George Washington de lo salvar la vida foguèt inhorat. Paine escapariá la guilhotina, mas quand aviá retornat as Estats-Units, moriririá destitut, atacat dins las carrièras pr’amor de son “ateisme.” (D’efièch, foguèt deista).
Los esclaus african-americans èran ges representats dins la constitucion de Washington e, maugrat l’abolicion britanica del comèrci en 1807, l’esclavatge contunhariá as Estats-Units fins a la guèrra civila de 1861-65. (Los capitalistas britanics de coton dependián sul coton american – atal lor volontat de participar a la guèrra civila sul costat de la Confederacion, com anam veire mai tard.)
Lo sègle de Lumièras e Frederic de la Prussia
La pensada europèa aviá conegudas una granda transformacion. Al sègle XVIIIen vesem los filosòfs materialistas demolissent las certitudas religiosas e ancianas. Lo materialisme nega l’existéncia d’anma o d’esperit com entitats non-materialas. Atal rejeta la religion establida.
Lo materialisme vei la materia come la soleta realitat, indestructibla e eternala. Ansin que los materialistas èran los deistas. Aquestes, come Tom Paine, rejetavan la religion establida, mas cresián a un dieu independant de totes los cultes e los dogmas. Ne crestian ni musulman, lo dieu dels deistas es personal a cadun.
Los materialistas e los deistas abdos s’opausavan a la violéncia e la coercion, e practicavan e parlavan per la toleracion. Los filosòfs s’opausavan tanben a l’esclavatge e l’autocracia – mas paradoxalament lor champion lo mai famós era se-meteis un autocrata, Frederic II lo Grand o lo Rei-filosòf de la Prussia.
Frederic foguèt opausat pels autres monarcs d’Euròpa, qu’assajavan arrestar sos esplechs militaris per augmentar lo territòri prussian e avançar çò que devendriá l’arribada alemanda. Mas Frederic èra força mai qu’un cap militari.
Invitava los filosòfs coma sos amics Voltaire e La Mettrie de la França a son cort a Sans-Souci pròche de Potsdam, e ofrissiá tanben as paures d’Euròpa l’oportunitat de demorar en Prussia e se gaudir de libertat de religion, libertat de pensada, e d’una vida de prosperitat e de patz. Malurosament, los paures d’Europa avián gaire l’oportunitat de saber aqueste.
Los filosofs franceses, coma lo deista Voltaire, los materialistas Diderot, La Mettrie, Holbach e Helvetius, e l’educator Rousseau, contribuarián totes a la florason de pensada qu’inspirariá plan d’arquitectes de la Revolucion francesa – pas oblidar las fenmas de distincion, come Mary Wollstonecraft, madama Roland, e Olympe de Gouges.
Anthony Walker*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Lo dissabte 15 d'octobre de 2016 se debanèt a Albi lo collòqui : Una politica sociolingüistica per l'occitan, las governanças en question.
L'objectiu del collòqui èra d'estudiar los mejans de desvolopament d’una politica sociolingüistica en Occitània en favor de l’occitan, per permetre la subrevida e lo desvolopament de l'usatge de la lenga, que dempuèi vint ans los locutors primaris son a desaparéisser, la transmission familiala es interrompuda.
Après lo nom, una identitat visuala. La region Occitània comunica.
Lo 24 de junh de 2016, la novèla region eissida de l'union de Lengadòc-Rosselhon e de Miègjorn-Pirenèus trobava un nom. Après una importanta consultacion ciutadana, l'assemblada adoptava lo nom Occitània, seguit de la signatura Pirenèus Mediterranèa.
Lo temps es ara vengut d'accompanhar aquel nom d'un lògo per aquela region situada al còr de l'arc mediterranèu, fòrta de sos 13 departaments (mai de 5 milions d'abitants), de sos 15 pòls de competitivitat, de sas 35 universitats e grandas escòlas.
28/04/16 - Lo comitat per l'Autodeterminacion de Catalonha Nòrd comunica :
Par jugement rendu ce jour, le tribunal de grande instance de Perpignan vient de débouter l'Etat français de sa demande de dissolution du Comité pour l'Autodétermination de la Catalogne Nord.
07/02/16 - Après la votacion del parlament que modifiquèt la constitucion de l'Estat argerian, la lenga berbèra o amazigh es ara oficiala.
L'amazigh es parlat per un detzenat de milions de personas sul territòri argerian, un quart de la populacion. Es ensenhat dempuèi 1995, e una cadena de television en amazigh es estada creada en 2009. Las institucions preveson de crear una acadèmia de la lenga amazigh. L'arabi demòra la lenga de l'Estat.
10/06/15 - Jessica Bracker propausa sul site The European Magazine una reflexion suls moviments independentistas europèus e lors rapòrts amb l'Union. Tòrna rapelar la maxima : In varietate concordia ! que supòrta lo projècte europèu.
03/06/15 - Fin de l'accion de David Grosclaude après l'anóncia per l'estat francés de la creacion de l'Ofici Public de la Lenga Occitana :
"Que soi urós d’anonciar a tots los qui m’an sostienut desempuish ua setmana qu’an ganhat ua victòria. Lo document qui demandavi desempuish lo 27 de mai que m’ei arribat a 19h30 [03/06/15].
"Qu’ei un document adreçat aus presidents de las duas regions Aquitània e Miègjorn-Pirenèus devath la fòrma d’ua letra signada deus dus ministres de l’Éducacion e de la Cultura. Dens aquesta letra qu’ei indicat que l’Estat s’engatja a autorizar la creacion de l’Ofici Public de la Lenga Occitana e que s’i associarà." [ligam]
27/05/15 - David Grosclaude ven d'entamenar una cauma de la fam a l'Ostal de Region de Bordèu. Contèsta la position de l'estat francés sus la creacion de l'Ofici Public de la Lenga Occitana, l'estat refusa de balhar una seguida al projècte alara que sa creacion es estada aprovada per los conselhs regionals de Miègjorn-Pirenèus e d'Aquitània. Legir sa declaracion [aquí]
A reçauput lo sosten de Alain Rousset president del conselh regional d'Aquitània, de Paul Molac deputat Breton, de la Confederacion de las Calandretas (Jean-Louis Blenet), d'APRENE (Patrice Baccou), del CFPOC (Jean-Brice Brana), del CFPO (Delphine Krajewski, Cédric Valmary), de l'IEO (Pierre Brechet), del Cirdòc (Marcel Mateu), del Congrés permanent de la lenga occitana (Gilbert Mercadier), de l'InÒc (Jean-Jacques Castéret), d'Iniciativa per Occitània, de la FELCO (Felip Martèl), de País Nòstre, d'Unitat d'Aran, del Conselh General d'Aran, de l’Assemblada de Corsega (a l'unanimitat, votacion del 30/05/15), de l'Union Democratica Bretona.
David Grosclaude es conselhièr regional d'Aquitània delegat a las lengas regionalas.
Lo dissabte 27 de septembre de 2014 a Narbona País Nòstre organizava lo collòqui L'Occitanie à l'heure de la réforme territoriale.
Lo malhum associatiu Forum d'Oc, que nasquèt en 2013 après la capitada en novembre de 2013 (30/11/13) de l'acampada del Pharo a Marselha iniciada pel comitat Anem Òc Provença, es destinat a recampar las accions en favor de la lenga occitana en provença.
Genièr de 2014, lo Conselh general d'Avairon comunica. Sorsa : Le magazine du Conseil Général de l'Aveyron) :
L'occitan convencionat :
Pendent qualques annadas, los partenaris de l’Educacion nacionala en carga de l’accion culturala per l’occitan se son remosats al rectorat dins l’encastre del Conselh academic per l’ensenhament de l’occitan (C.A.E.Oc.). Lo Conselh general d’Avairon i es estat representat per Simona Anglada e son cargat de mission per l’occitan, C.-P. Bedèl. Aqueles rescontres se son concretizats per una convencion de desvolopament de l’occitan entre la Region, lo rectorat e los departaments interessats.
En seguida de la votacion del 25/05/2014 per l'eleccion dels deputats europèus, Martina Gròs e Geli Grande, membres de la lista Occitània per una Euròpa dels Pòbles, comunican :
Page 8 of 14


text:
Sapin(-de-Cefalounìo)
Abies cephalonica
Pinaceae
Àutri noum : Sapin(-de-Grèço), Sap, Sapino, Abet, Sapi.
Noms en français : Sapin de Céphalonie, Sapin de Grèce.
Descripcioun :Lou sapin-de-Cefalounìo trachis naturalamen en Grèço (Cefalounìo). Au nostre es esta planta pèr lou rebouscage. Sèmblo proun à nosto sapino, Abies alba, pamens li fueio soun mai longo (25 mm) e un pau torso sus la fin. Tambèn lou bout de la fueio èi pounchu (fotò). Li bourroun soun resinous. Es un aubre que devèn mens grand (30 m). Coumpara emé lou sapin dóu nostre que ié sèmblo proun.


text:
- Las mulas de las arenas Laxepalhet
- Qu’amuixan drapèus, mès quins drapèus ?
Vist a las arenas Laxepalhet delà ger :
las mulas qui carrejan los còs deus taurs morts (a bèths côps aplaudits autan com los toreròs) qu’amuixan quate drapèus : lo francès e l’espanhòu (tradicionau hens totas las arenas francesas) e taben l’ikurriña (lo mès gran deus quate : los nòstes amics e vesins que s’i coneixan en comunicacion !) e... un drapèu qui’s vòu gascon (qu’em a Baiona e las tres lengas francès, basc e gascon qu’i son en principi reconeixudas).
Lo problema es qu’aqueth drapèu es l’occitan dab la crotz de Sent Geli... ,S’am contactes dab las arenas de Baiona qu’us caleré demandar un drapèu gascon vertader : qu’an de que causir enter los tres o quate possibles !


text:
Politica d'Azerbaitjan
La politica d'Azerbaitjan es l'ensems de condicions e administrativas que las leis de l'Azerbaitjan dictan pel foncionament que los organs legislatius considèran bon pel país.
Azerbaitjan es una republica semipresidencialista. Lo president es elegit pel pòble per un periòde de 5 ans. Lo poder legislatiu es en mans de l'Assemblada Nacionala, un organisme monocameral escuelhut per sufragi universal per un periòde de 5 ans e que compta cent vint membres.
La majoritat d'edat es establida en 18 ans. La religion es separada del govèrn e la lei garantís la libertat de religion.[1]
Istòria politica[modificar | modificar la font]
Lo 1990, lo Conselh Suprèm de la RSS d'Azerbaitjan retirèt las paraulas "Socialistas Sovietica" del nom oficial del país; aprovar la Declaracion de Sobeiranetat de la Republica d'Azerbaitjan e restaurèt la bandièra de la Republica Democratica d'Azerbaitjan. Lo 8 de setembre de 1991 foguèt elegit un president en eleccions nacionalas.
Lo 18 d'octòbre de 1991, del Conselh Suprèm d'Azerbaitjan adoptèt una declaracion d'independéncia que foguèt afirmada per un referendum nacional en lo decembre seguent quand l'Union Sovietica se dissolguèt oficialament. Los primièrs ans d'independéncia foguèron eclipsats per la Guèrra de Nagorno-Karabakh, que la populacion armènia d'aquela region preteniá la separacion de l'Azerbaitjan e l'union a Armenia. A la fin de las hostilitats en 1994, Azerbaitjan perdèt lo contraròtle de fins a 16% de lo sieu territòri, compreses los de Nagorno-Karabakh, [2][3] mar que se constituiguèron a la Republica de Nagorno-Karabakh. En 1993 lo President Əbülfəz Elçibəy foguèt desrocat per Heydər Əliyev, lo exlíder sovietic d'Azerbaitjan.
Lo 1995, s'evitèt un assag de còp d'estat de la part del comandant de la polícia militar, lo que se saldèt amb la mòrt d'aquel darrièr e la dissolucion de la polícia militar Azerbaitjan.
İlham Əliyev succediguèt a lo sieu paire coma President en 2003.[4]
Democracia e de dreches umans[modificar | modificar la font]
En l'indèx de democracia de 167 païses de la revista The Economist apareis en lo luòc 129, e merita la pancarta de "autoritari" amb una pontuacion de 3,31 sus 10.[5] En lo sieu informe mai recent, l'organizacion conservadora Freedom House l'a pas declarada liura" (amb una pontuacion de 6 en l'indèx de dreches politics e de 5 en lo de libertats civilas, en essent 7 çò de mès autoritari e 1 çò de mès de democratic).
En matèria de dreches umans, per çò qu'es de l'apertenença en los sèt organismes de la Carta Internacionala de Dreches Umans, que comprenon al Comitat de Dreches Umans (HRC), Azerbaitjan a signat o ratificat.
Un ministre de salut (apondre nom) foguèt imprisonat per aquerir una mansion de 17 milions de dolars lo 2008.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Azerbaiyán, Información General. Embajada de Azerbaiyán ante los Estados Unidos Mexicanos. (es)
- ↑ Thomas De Waal. Black Garden: Armenia And Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, p. 286. (en)
- ↑ CIA — The World Factbook. Azerbaijan. (en)
- ↑ Azerbaiyán: La única democracia heredada de Europa. Cafe Babel. 2005. (es)
- ↑ The Economist - Democracy index. Economist.com. (en)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina oficiala del President de l'Azerbaitjan (az) (ru) (en)
- Cort Constitucionala (az) (ru) (en)
- Ambaissada de l'Azerbaitjan a Washington (az) (en)


text:
La « Federacion Calandreta Lengadòc » organisa lo 21en recampament annadier dels calandrons de la region Lengadòc tota lo dijoùs 15 de junh de 2017 de 09 oras 30 fins a 15 oras , a la basa departementala de Bessilhas prèp de Montanhac dins Erau.
Aquela jornada d’escòla en defòra de la classa es lo ponch d’òrgue d’un trabalh pedagogic menat, long de l’annada, entre las Calandretas, sul tèma : «Arts e Istòria ».
Pendent aquela jornada, los calandrons escambiaràn en occitan sus aquel tèma a l’entorn de jòcs, de talhièrs e d’espectacles creats e jogats pels escolans de la Calandreta De Ciutat/Pech Mary (Carcassona) e de la Calandreta Limosenca Joan Clerçi (Limos).
Los 25 establiments occitans Calandretas de Lengadòc (24 escòlas e un collègi situat a Montpelhièr) qu’escolarizan, ara, 1923 calandrons de la pichòta seccion fins a la tresena i participaràn coma tanben l’escòla Calandreta de Milhau.
A Calandreta, l’occitan se viu en immersion tre la mairala, aquò permet als mainatges d’èsser d’ora bilingües en francés e en occitan. Aquel bilinguisme precòç dobrís a l’estudi d’autras lengas e culturas, es una dobertura sul mond.


text:
L’occitanitat d’origina fuguèt un atots tras qu’important per l’integracion, que passar au niçard li siguèt simplàs. E l’autre factor màger d’integracion foguèt lo trabalh : partits de ren, arribèron leu à si faire una plaça, cu en montant un restaurant, cu una fornarié, cu en se trobant un trabalh dins li entrepresas localas, e totjorn en temptant d’arribar mai aut dins leis estudis, dins l’espèr de se faire una vida melhora de generacion en generacion.
Doás causas ajudèron à l’integracion de ma familha (e d’àutrei dins lo meme cas) : l’enveja de s’integrar per lo trabalh, mai tambèn l’occitanitat (que n’aguèsson consciéncia ò non...) ò la vesinança culturala e linguistica per la part piemontesa. De notar qu’esquasi degun parlava italian, en defòra de la rèiremaigrand de Draunier qu’avié l’equivalent dau certificat e de mon paigrand. L’italian, l’aprenguriam unicament à l’escòla, à ma generacion.
Fins à la generacion de ma maire, degun parlava francés, unicament occitan. Mai empachèt pas de ben capitar à l’escòla. Ma maire, en cap à quàuquei mes, èra en mesura de legir lo jornal francés e de lo revirar en occitan per son paigrand, e à la fin de l’an avié lo prèmi de lectura e aqueu d’ortografia (m’a totjorn dich que l’occitan l’avié ajudada, per exemple per plaçar lu accents circonflèxes en francés...).
Non fuguèt aisat, es segur, mai es evident qu’èron, occitan ò piemontés, de gents que se desplaçàvon solament au dedintre de çò que, gaire de temps avant, èra encara un meme Reiaume dau Piemont. Leggere anche
in francese e occitano


text:
Hohfrankenheim
Hohfrankenheim en alemannisch (Hohfrankenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'agís d'un vilatge en protestant.
Il s'agit d'un village protestant.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
George Pau-Langevin
George Pau-Langevin, nascuda lo 19 d'octobre de 1948 a Pointe-à-Pitre (Guadalope), es une avocata e femna politica francesa, membra del Partit Socialista dempuèi 1975. Deputada de la 21a circonscripcion de París de 1988 a 2012 e conselhèra municipala del 20n arrondiment de París, lo 16 mai 2012, foguèt nomenada ministra delegada prèp del ministre de l'Educacion nacionala encargada de la Reussita Educativa, dins lo govérn de Jean-Marc Ayrault.
Somari
Mandats[modificar | modificar la font]
Mandats locals[modificar | modificar la font]
- De 1989 a 1995 e en març 2008 : cònsola del 20n arrondiment de París
- Du 1992 a 1998 : conselhèra regionala d'Illa de França
Mandat nacional[modificar | modificar la font]
- junh de 2007: deputada de la 21a circonscripcion de París.
- 16 de mai de 2012: ministra delegada prèp del ministre de l'Educacion nacionala encargada de la Reussita Educativa dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Obratge[modificar | modificar la font]
- (fr)Guida practic del drech dels estrangièrs: lo drech, los procediment (2004)
- Representar lo pòble francés (2011)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Eth rector de Les, Mn. Joseph Geethafonkalan, a eth paser de convidar a toti es vesins tar acte d’entronizacion dera imatge deth Sant Crist de Les.
Damb motiu dera Hèsta dera Exaltacion dera Santa Crèu deth pròplèu dimenge 16 de seteme, Mn. Joseph Geethafonkalan, rector de Les, convide a toti es vesins tar acte d’entronizacion dera imatge deth Sant Crist de Les representat ena talha der artista Antonio Fernández de Ortega y García de Acilu.
Aguest artista ei un escultor e policromador de Vitoria-Gasteiz, autor entre d’autes dera Mair de Diu de Montgarri e eth devarament deth Crist de Mijaran.
Er acte aurà lòc ena Glèisa de Sant Joan Baptista de Les laguens dera misa dominicau des 11.15 ores.


text:
Les communes de Haute Marne
La société BAYO propose désormais toutes les cartes au 1:25000 et 1:100000 de l' Institut Géographique National (IGN) sur CD ROM pour PC et Pocket PC.
CartoExploreur 3 est le complément logiciel indispensable de votre GPS. Il vous permet de localiser et d'afficher sur l'écran de votre PC et / ou de votre PocketPC votre position GPS sur les fonds topographiques au 1:25 000 de l'IGN (Institut Géographique National) au format BYO, contenus sur les cédéroms.
CartoExploreur 3 est totalement compatible avec les versions précédentes de Carto Exploreur et reprend, bien entendu, toutes les fonctionnalités d'affichage cartographique, de recherche, et en plus de ces fonctions de localisation et de visualisation, il vous permet de gérer de façon très simple, sur votre ordinateur et/ou votre PocketPC, au moyen de bibliothèques de waypoints, de routes et de tracés, la totalité de vos déplacements en temps réel ou en temps différé.
Logiciels et matériels requis : WIN 95 - 98 - 2000 - ME - XP - NT4
Carte IGN Haute Marne Nord - Carte IGN Haute Marne Sud
Découpages pour le département
Carte IGN Carto exploreur 3 - Champagne 1:100000
Découpages pour la région
Disposer sur son Pocket PC de fonds topographiques élaborés par l'IGN à l'échelle 1/25000 (1 cm = 250 m) ou 1/100000 (1 cm = 1 km) est le rêve de tout randonneur, explorateur, pilote, navigateur ou promeneur avisé désireux de bénéficier d'un outil de positionnement et d'orientation dédié pour trouver son chemin où que ce soit, avec ou sans l'aide d'un récepteur GPS.
Ageville, Aigremont, Aillianville, Aingoulaincourt, Aizanville, Allichamps, Ambonville, Andelot Blancheville, Andilly en Bassigny, Anglus, Anneville la Prairie, Annonville, Anrosey, Aprey, Arbigny sous Varennes, Arbot, Arc en Barrois, Argentolles, Arnancourt, Arnoncourt sur Apance, Attancourt, Aubepierre sur Aube, Auberive, Audeloncourt, Augeville, Aujeurres, Aulnoy sur Aube, Autigny le Grand, Autigny le Petit, Autreville sur la Renne, Avrainville, Avrecourt, Bailly aux Forges, Baissey, Balesmes sur Marne, Bannes, Bassoncourt, Baudrecourt, Bay sur Aube, Bayard sur Marne, Beaucharmoy, Beauchemin, Belmont, Bettaincourt sur Rognon, Bettancourt la Ferrée, Bettoncourt le Haut, Beurville, Bienville, Biernes, Biesles, Bize, Blaise, Blaisy, Blancheville, Blecourt, Blessonville, Blumeray, Bologne, Bonnecourt, Bourbonne les Bains, Bourdons sur Rognon, Bourg, Bourg Sainte Marie, Bourmont, Bouzancourt, Brachay, Brainville sur Meuse, Braucourt, Braux le Châtel, Brennes, Bressoncourt, Brethenay, Breuil sur Marne, Breuvannes en Bassigny, Briaucourt, Bricon, Broncourt, Brottes, Brousseval, Brouthières, Buchey, Bugnières, Bussières lès Belmont, Busson, Buxières lès Clefmont, Buxières lès Froncles, Buxières lès Villiers, Ceffonds, Celles en Bassigny, Celsoy, Cerisières, Chalancey, Chalindrey, Chalmessin, Chalvraines, Chamarandes, Chamarandes Choignes, Chambroncourt, Chameroy, Chamouilley, Champcourt, Champigneulles en Bassigny, Champigny lès Langres, Champigny sous Varennes, Champsevraine, Chancenay, Changey, Chanoy, Chantraines, Charmes, Charmes en l'Angle, Charmes la Grande, Charmoilles, Charmoy, Chassigny, Châteauvillain, Châtenay Macheron, Châtenay Vaudin, Chatoillenot, Chatonrupt Sommermont, Chaudenay, Chauffourt, Chaumont, Chaumont la Ville, Chevillon, Chezeaux, Choignes, Choilley Dardenay, Choiseul, Cirey lès Mareilles, Cirey sur Blaise, Cirfontaines en Azois, Cirfontaines en Ornois, Clefmont, Clinchamp, Cohons, Coiffy le Bas, Coiffy le Haut, Colmier le Bas, Colmier le Haut, Colombey lès Choiseul, Colombey les Deux Eglises, Condes, Consigny, Corgirnon, Corlée, Coublanc, Coupray, Cour l'Eveque, Courcelles en Montagne, Courcelles sur Aujon, Courcelles sur Blaise, Courcelles Val d'Esnoms, Creancey, Crenay, Culmont, Curel, Curmont, Cusey, Cuves, Daillancourt, Daillecourt, Dammartin sur Meuse, Dampierre, Damremont, Dancevoir, Dardenay, Darmannes, Dinteville, Domblain, Dommarien, Dommartin le Franc, Dommartin le Saint Père, Domremy Landeville, Doncourt sur Meuse, Donjeux, Donnemarie, Doulaincourt Saucourt, Doulevant le Château, Doulevant le Petit, Droyes, Echenay, Eclaron Braucourt Sainte Livière, Ecot la Combe, Effincourt, Enfonvelle, Epinant, Epizon, Eriseul, Esnoms au Val, Esnouveaux, Essey les Eaux, Essey lès Ponts, Euffigneix, Eurville Bienville, Farincourt, Faverolles, Fayl Billot, Fayl la Forêt, Fays, Ferrière et Lafolie, Flagey, Flammerecourt, Flornoy, Fontaines sur Marne, Forcey, Foulain, Frampas, Frecourt, Fresnes sur Apance, Fresnoy en Bassigny, Froncles, Fronville, Genevrières, Genrupt, Germaines, Germainvilliers, Germay, Germisay, Giey sur Aujon, Gillancourt, Gillaume, Gilley, Gonaincourt, Goncourt, Gourzon, Graffigny Chemin, Grandchamp, Grenant, Gudmont Villiers, Guindrecourt aux Ormes, Guindrecourt sur Blaise, Guyonvelle, Hacourt, Hallignicourt, Harmeville, Harreville les Chanteurs, Harricourt, Haute Amance, Heuilley Cotton, Heuilley le Grand, Hortes, Huilliecourt, Humbecourt, Humberville, Humes Jorquenay, Illoud, Is en Bassigny, Isomes, Joinville, Jonchery, Jorquenay, Juzennecourt, La Genevroye, Lachapelle en Blaisy, Lafauche, Laferte sur Amance, Laferte sur Aube, Laharmand, Lamancine, Lamargelle aux Bois, Lamothe en Blaisy, Landeville, Laneuvelle, Laneuville à Bayard, Laneuville à Remy, Laneuville au Bois, Laneuville au Pont, Langres, Lannes, Lanques sur Rognon, Lanty sur Aube, Larivière Arnoncourt, Latrecey Ormoy sur Aube, Lavernoy, Laville aux Bois, Lavilleneuve, Lavilleneuve au Roi, Lavilleneuve aux Fresnes, Le Châtelet sur Meuse, Le Pailly, Le Puits des Mezes, Le Val d'Esnoms, Lecey, Lecourt, Leffonds, Lenizeul, Les Loges, Lescheres sur le Blaiseron, Leuchey, Leurville, Levecourt, Lezeville, Liffol le Petit, Longchamp, Longeau, Longeau Percey, Longeville sur la Laines, Louvemont, Louvières, Louze, Luzy sur Marne, Maatz, Maconcourt, Magneux, Maisoncelles, Maizières, Maizières sur Amance, Malaincourt sur Meuse, Mandres la Côte, Manois, Marac, Maranville, Marault, Marbeville, Marcilly en Bassigny, Mardor, Mareilles, Marmesse, Marnay sur Marne, Mathons, Maulain, Melay, Mennouveaux, Merrey, Mertrud, Meures, Meuvy, Millières, Mirbel, Moeslains, Montcharvot, Montesson, Montheries, Montier en Der, Montigny le Roi, Montlandon, Montot sur Rognon, Montreuil sur Blaise, Montreuil sur Thonnance, Montsaon, Montsaugeon, Morancourt, Morionvilliers, Mouilleron, Musseau, Mussey sur Marne, Narcy, Neuilly l'Eveque, Neuilly sur Suize, Neuvelle lès Voisey, Nijon, Ninville, Nogent, Noidant Châtenoy, Noidant le Rocheux, Nomecourt, Noncourt sur le Rongeant, Noyers, Nully Trémilly, Occey, Odival, Orbigny au Mont, Orbigny au Val, Orcevaux, Orges, Ormancey, Ormoy lès Sexfontaines, Ormoy sur Aube, Orquevaux, Osne le Val, Oudincourt, Outremecourt, Ozières, Palaiseul, Pancey, Parnot, Parnoy en Bassigny, Paroy sur Saulx, Pautaines Augeville, Peigney, Percey le Pautel, Percey sous Montormentier, Perrancey les Vieux Moulins, Perrogney les Fontaines, Perrusse, Perthes, Piepape, Pierrefaites, Pierrefontaines, Pierremont sur Amance, Pisseloup, Planrupt, Plesnoy, Poinsenot, Poinson lès Fayl, Poinson lès Grancey, Poinson lès Nogent, Poiseul, Poissons, Pont la Ville, Pouilly en Bassigny, Poulangy, Prangey, Praslay, Pratz, Prauthoy, Pressigny, Prez sous Lafauche, Prez sur Marne, Provencheres sur Marne, Provencheres sur Meuse, Puellemontier, Rachecourt sur Marne, Rachecourt Suzemont, Ranconnières, Rangecourt, Ravennefontaines, Recourt, Rennepont, Reynel, Riaucourt, Richebourg, Rimaucourt, Rivière les Fosses, Rivières le Bois, Rizaucourt Buchey, Robert Magny Laneuville à Remy, Rochefort sur la Côte, Roches Bettaincourt, Roches sur Marne, Roches sur Rognon, Rochetaillée, Rolampont, Romain sur Meuse, Roocourt la Côte, Rosoy sur Amance, Rouecourt, Rouelles, Rougeux, Rouvres sur Aube, Rouvroy sur Marne, Rozières, Rupt, Sailly, Saint Blin Semilly, Saint Broingt le Bois, Saint Broingt les Fosses, Saint Ciergues, Saint Dizier, Saint Eulien, Saint Geosmes, Saint Loup sur Aujon, Saint Martin les Langres, Saint Martin sur la Renne, Saint Maurice, Saint Michel, Saint Thiebault, Saint Urbain Maconcourt, Saint Vallier sur Marne, Sainte Livière, Santenoge, Sapignicourt, Sarcey, Sarcicourt, Sarrey, Saucourt sur Rognon, Saudron, Saulles, Saulxures, Sauvage Magny, Savigny, Semilly, Semoutiers Montsaon, Serqueux, Sexfontaines, Signeville, Silvarouvres, Sommancourt, Sommerecourt, Sommermont, Sommeville, Sommevoire, Soncourt sur Marne, Soulaincourt, Soulaucourt sur Mouzon, Soyers, Suzannecourt, Ternat, Terre Natale, Thilleux, Thivet, Thol lès Millières, Thonnance lès Joinville, Thonnance les Moulins, Torcenay, Tornay, Treix, Trémilly, Troischamps, Troisfontaines la Ville, Tronchoy, Vaillant, Val de Meuse, Valcourt, Valdelancourt, Valleret, Valleroy, Vals des Tilles, Varennes sur Amance, Vaudrecourt, Vaudremont, Vaux la Douce, Vaux sous Aubigny, Vaux sur Blaise, Vaux sur Saint Urbain, Vauxbons, Vecqueville, Velles, Verbiesles, Verseilles le Bas, Verseilles le Haut, Vesaignes sous Lafauche, Vesaignes sur Marne, Vesvres sous Chalancey, Vicq, Vieux Moulins, Vieville, Vignes la Côte, Vignory, Villars en Azois, Villars Montroyer, Villars Saint Marcellin, Villars Santenoge, Ville en Blaisois, Villegusien le Lac, Villemervry, Villemoron, Villiers aux Bois, Villiers aux Chênes, Villiers en Lieu, Villiers le Sec, Villiers lès Aprey, Villiers sur Marne, Villiers sur Suize, Violot, Vitry en Montagne, Vitry lès Nogent, Vivey, Voillecomte, Voisey, Voisines, Voncourt, Vouecourt, Vraincourt, Vroncourt la Côte, Wassy.
Emploi Vente à Domicile - Emploi MLM - Pub vente a domicile - Video MLM et VDI
Copyright © 2001-2005
Plans &
Guides -
Tourisme -
Road
Map -
Tourism
Carte routière - Carte Michelin - Liens partenaires - KAART - 地图


text:
Ur (bovid)
Ur (Bos primigenius). Esqueleta
d'ur datat de 7500 abans la nòstra èra amb impactes de sagetas e sagaias
- Bos taurus primigenius
- Bos mauretanicus Thomas, 1881
- Bos namadicus Falconer, 1859
244px
EX : Atudat
L'ur[1] es un Bovid desaparegut, aujòl de las raças actualas de bovins domestics. Son nom scientific es Bos primigenius; sos noms latins son urus o ura.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ur seriá aparegut en Índia al Pleïstocèn inferior, fa environ dos milions d'annadas[2]. Seriá probablament eissit de Bos platifrons o de Bos acutifrons, coneguts dins las Siwaliks [3].
Auriá puèi migrat vèrs l'Orient Mejan e la rèsta d'Asia per ganhar Euròpa al Pleïstocèn mejan. La data precisa de sa difusion en Euròpa varia segon las fonts : començament del Pleïstocèn mejan (siá fa environ 780 000 ans) [3], 275 000 ans [4] o 250 000 ans [5].
Fòrça autors destrian tres sosespècias, largament espandidas a travèrs lo mond ancian :
- los urs europèus e mejan-orientals (Bos primigenius primigenius) ;
- los urs asiatics o indians (Bos primigenius namadicus[6]) ;
- los urs nòrd-africans (Bos primigenius africanus = Bos primigenius opisthonomous = Bos primigenius mauretanicus)[7] ».
Es de notar que de formas regionalas mal conegudas existisson, e es possible qu'aja existit de sosespècias non descrichas. L'ur de Sicília aviá una talha inferiora de 20 % als urs continentals[8].
L'ur foguèt caçat pels gropes de Neandertalians, coma o atèstan las descobèrtas arqueologicas realizadas dins los sites coma Biache-Saint-Vaast o La Bòrda. L'ur foguèt puèi fòrça frequentament representat dins l'art parietal del Paleolitic superior, en particular a Lascauç o Font de Gaume.
Aprèp sa desaparicion dins las autras regions del mond, demorèt pro abondant dins los bòsques d'Euròpa fins a l'Edat Mejana, data a laquala qualques mesuras de proteccion foguèron presas per protegir una cacilha de tria per la noblesa. Èra l'unic simbòl del Principat de Moldàvia (romanés: bour del latin bubalus), e es representat sul blason de Romania e de Republica de Moldàvia. Aquestas mesuras restrenchas demorèron gaire efectivas, e lo darrièr ur salvatge identificat foguèt tuat dins lo bòsc de Jaktorów, en Polonha, en 1627.
La domesticacion de l'ur[modificar | modificar la font]
La domesticacion de l'ur salvatge, Bos primigenius, remontariá a 8000 ab. J.-C., a l'Orient Mejan puèi en Índia[9].
Caduna de las tres sosespècias seriá estada domesticada, e seriá a l'origina de raças domesticas : los urs europèus e mejan-orientals (Bos primigenius primigenius) serián a l'origina dels bestials sens bòça domestics (Bos primigenius f. taurus), los urs asiatics o indians (Bos primigenius namadicus) an versemblablament donat lo bestial domestic de bòça, o zèbu (Bos primigenius f. taurus = Bos primigenius f. indicus) e l'ur nòrd-african (Bos primigenius africanus = Bos primigenius opisthonomous = Bos primigenius mauretanicus) poiriá aver contribuit al patrimòni genetic dels bestials domestics africans (per exemple Cluttonbrock 1999)[7] ».
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo francisme auròcs* (per dire "ur") es artificial e desconselhable en occitan.
- ↑ Paleontologisk Museum de l'Universitat d'Òslo
- ↑ 3,0 et 3,1 E. Crégut-Bonnoure et Cl. Guérin (1996), « Familha dels Bovids », Les grands mammifères plio-pléistocènes d'Europe, Masson, coll. Préhistoire.
- ↑ d'aprèp Lehmann en 1949, citat per Van Vuure en 2002.
- ↑ d'aprèp lo Paleontologisk Museum de l'Universitat d'Òslo.
- ↑ Grisson (1980), a prepausat de far d'aqueste taxon una espècia a part, mas es pas estat seguit gaire.
- ↑ 7,0 et 7,1 Margret Bunzel-Drüke, « Ecological substitutes for Wild horse and Aurochs », WWF Large Herbivore Initiative, 2001, PDF.
- ↑ D'aprèp Brugal en 1987 e Van Vuure en 2003.
- ↑ Font : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [1]. Sus la domesticacion en Índia (en fach dins l'actual Paquistan), vejatz tanben Badam, 1984.
- Taxobox utilizant una classificacion pas precisada
- Article amb taxobox-animal
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Estatut UICN Atudat
- Bon article en arabi
- Article de qualitat en basc
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Biologia/Articles ligats
- Bovinae
- Bovid
- Mamifèr del Pliocèn
- Mamifèr desaparegut
- Mamifèr (nom vernacular)


text:
Discussion Utilizaire:Hégésippe Cormier
Benvenguda e benvengut als wikilibres, Hégésippe Cormier!
Vos cal pas esitar pas a consultar las primièras indicacions per modificar e redigir de paginas dins wikilibres.
Pòdes tanben consultar la fièra de las questions (FAQ), la sintaxi de wikilibres e far tos ensages dins lo Nauc de sabla. Totes aquestes aspèctes son presentats dins una guida per començar sus wikilibres.
Per completar la presentacion, t’aconselham un pichon torn per las recomandacions de seguir (règlas de neutralitat, d'admissibilitat dels articles, copyright...) e las paginas projèctes ont i a sens dobte un subjècte que t'interessarà.
Per signar tos messatges (unicament sus las paginas de discussion), pòdes picar ~~~ ; amb un quatren tilde, en mai de ta « signatura », seràn afichadas la data e l'ora (~~~~). Cal pas signar los articles enciclopedics. Es possible de trobar la lista dels autors en visitant lor istoric.
Utilizam de siglas de còps misteriosas : poiràs trobar lor explicacion sus la pagina girgon.
Se vòles, pòdes tanben nos dire d'ont venes e tos centres d'interès. Pòdes per aquò modificar ta pagina personala. Se venes d'una autra wikilibres, doblides pas de metre los ligams vèrs tas autras paginas perso. Pòdes tanben venir te presentar sul jornal dels novèls venguts.
Per facilitar la comunicacion interlingüistica entre utilizaires, pòdes indicar las lengas que practicas — e a quin nivèl — en inclusent dins ta pagina personala un dels modèls que trobaràs sus wikilibres:Babel.
E s'as de questions de pausar, esites sustot pas a me contactar, a consultar Ajuda:Pausar una question. Per seguir la vida de la comunautat, pòdes donar una ulhada a las anóncias o far un torn a la tavèrna.
Bona continuacion demest nosautres!
Cedric31 25 de feb 2008 a 22:22 (UTC)


text:
Lesinhan de las Corbièras
Lesinhan de las Corbièras (oficialament en francés Lézignan-Corbières) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Se situa entre Carcassona a l'oèst e Narbona a l'èst. Al nòrd se trapa lo parçan de Menerbés e al sud lo de Corbièras.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lesinhan es atestat en 806, Lisinianus. Lesinhan vendriá d'un nom latin d'òme, Licinius, ambe'l sufixe -anum [1] (per los Féniés, que sègon probablament Negre, un nom d'òme Licinianus, sense sufixe [2]). Lesinhan èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Licinius (o benlèu Licinianus).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lesinhan ven del latin Licinius qu'èra lo mèstre d'una villa romana situada a l'emplaçament actual de las escòlas.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Lesinhan èra caplòc de son canton. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, lo canton passèt de 18 a 10 comunas e Lesinhan ne venguèt lo burèu centralizator. Lo canton cambièt de nom e venguèt Le Lézignanais.
Demografia[modificar | modificar la font]
A l'ora d'ara, la vila a mai de 11 000 abitants.
Espòrt[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Josèp Anglada (1868-1930), filològ e lingüista occitan.
- Leon Castèl (1871-1955) politician occitan, deputat d'Aude de 1919 a 1942.
- Aquilles Rossèl (1891-1952) poèta occitan.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
http://archive.org/stream/revuedeslangues25montgoog#page/n147/mode/2up Estudi del dialècte de Lesinhan
- (fr) La comuna de Lesinhan de las Corbièras - Sit oficial
- (fr) Lesinhan de las Corbièras sul sit de l'Institut Geografic Nacional
- (fr) [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/c_affiche.affiche?nivgeo= 11203
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 397, a Lésignac-Durand
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 128


text:
Dimars, 4 de març de 2014, 03h00 Espòrt
Remi Casty (tresen en partent d'esquèrra de la darrièra rengada) serà del primièr rescontre del campionat NRL amb los Pols-Roosters?
Los Dracs son en granda dificultat. Aprèp la desfaita a Castleford, Julian Bosquet a pres quatre partidas de suspension, lo menaire Scott Dureau tocat al tendon del bicèps operat, Tomàs Bòsc tocat a las còstas, Pommeroy que patís dels adductors (çò que i es arribat mai d’un còp las sasons passadas), de chifras catastroficas en defensa: 45 placatges mancats. L’esquipa per afrontar Leeds fasiá rampèl a unes jogaires mai acostumats de defendre las colors dels Dragonets: Joan-Felip Baile, Marc Palà, Fred Vaccari, Antonin Maria... Se capitèron a téner còp mièja oreta amb un supèrbe ensag d’Oldfield sus costat tampat d’escòla, un ensag anglés sus una pauma perduda catalana e una accion d’80 mètres plegava la partida a la fin del primièr temps (18-6), d’aitan mai que sus l’accion lo talonaire Henderson se fracturava lo radi! Novèla desfaita catalana, 40-12, e mobilizacion generala pel desplaçament a Wakefield que n’es al meteis punt que los Dracs aqueste dimenge 9.
Dins la pola bèla d’Elèit 1, Limós recebiá los Dragonets a L’Agulha. Los roge e negre tenguèron còp fins a la pausa abans de daissar filar los catalans: 42-10.
A Lesinhan, la partida foguèt mai sarrada entre los locals e lo Tolosa Olimpic. Egalitat a 6-6 a la pausa, mas tres ensages tolzans prenián lo dessús sus un ensag e tres penalitats corbierencas: 22-16.
En pola B, Palau es en dificultat e concedís l’egalitat a Realmont en tèrra tarnesa, 22-22, mentre que Vilanuèva d’Òlt es anada ganhar, mas foguèt pas simple, a Baó: 38-26.
En pola C, dissabte, passejada de santat per l’AS Carcassona a Lion, 60-8, e victòria sens problèma d’Avinhon sus Albi, 38-14.
La dimenjada qu’arriba, las partidas del primièr torn retorn seràn justament lo retorn de las d’aquesta dimenjada. Lo tiratge de las mièjas finalas de la Copa, previstas los 22 e 23 de març, a balhat las oposicions seguentas: Avinhon contra Caracssona e Palau contra Tolosa.
E aqueste dijòus lo campionat d’NRL tornarà prene en Austràlia amb un afrontament de tria entre los campions, los Pols-Roosters, e los Lapinons-Rabbitohs. Tres partidas d’aquesta represa se poiràn seguir mercé a BeIn Sport: Roosters-Rabbitohs, aqueste dijòus a 10h del matin (BeIn Sport 1); Boldògs de Canterbury contra Cavals Fòls de Brisbane, divendres a 10h del matin (BeIn Sport 1); Aglas de Mar de Manly contra la Tempèsta de Melbourne, dissabte a 9h del matin (BeIn Sport Max 3). De qué se faire ja una idèa de las fòrças en preséncia!
Alan Roch
Tocat a un pompilh, Rémy Casty serà pas de la partida. Domatge...


text:
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
Califat Rachidun
Dins la Peninsula Aràbia e en Siria, la pèsta (ò una autra malautiá perilhosa) e la famina contunièron de causar de desenaus de miliers de mòrts, especialament en
Medina. En Siria, l'epidemia tuèt 25 000 combatents arabes e doas personalitats importantas dau Califat :
Yazid ibn Abi Sufyan (fraire dau futur fondator dau Califat Omeia) e sustot
Abu Ubaidah ibn al-Jarrah qu'èra probablament lo successor designat per Umar.
Lo califa Umar reagiguèt rapidament e se desplacèt eu meteis en Siria per tornar organizar l'administracion e i mantenir la dominacion araba. Reorganizèt pereu l'armada qu'aviá perdut mai d'un oficier.
Regardant lei guèrras exterioras, leis operacions foguèron limitadas e se concentrèron còntra l'Armenia Bizantina que foguèt totalament ocupada.
En Tibet, brèva guèrra civila entre lo rèi
Songtsen Gampo (629-650) e son fraire
Brtsan srong. Lo segond foguèt batut e cremat.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Economia


text:
ENFANCIA/VIDA
Picassò a l’atge de uèch ans a desenhat un caval amb un òme dessús. A uèch ans, dessenhava mai plan que son paire qu’èra professor de dessenh. Al’ atge de quatòrze ans, a fach una femna a la glèisa. A quatorze ans, solament, es dintrat als « Beaux Arts » , mas i demorèt sonque un an.
Demorèt als « Beaux Arts » sonque un an pr’amor los autres escolans avián 18 ans e las causas qu’ aprenguèt las sabiá jà.
La primièra femna de Picasso es Olga mas divorcèt per Françoise amb qual aguèt dos enfants que
se nomnan Paloma e Claude. Aguèt d’amorosas que se sonavan Marie-Thérèse e Dora Maar.
Camille, Ethan, Emile e Anna
PICASSÒ
CUBISME : Lo cubisme son de formas geometricas assembladas que forman de paisatges, d’òmes, d’objèctes. Utilizèt lo nas triangulari , los uèlhs tampats.
NATURA MÒRTA : La natura mòrta son d’aliments que pausan sus una taula.
LOS MASCÓS AFRICANS : Los reconeissèm amb a lor long nas triangulari.
Tristan, Eulalie, Noé e Perrine
LO SURREALISME
Lo surrealisme sembla a res. Podèm veire çò que volèm. Dins lo tablèu « lo pintre e son modèl» : Lucile vei Picassò amb son modèl sul sèti roge. Dins lo tablèu « Femna lança una pèira », Samuel vei una femna e son escagaròl. Lo surealisme es sa realitat de Picasso .Picasso es original. Perqué es original? Picasso es original perque sos tablèus son estranhes.
Yohan, Lucile, Samuel e Arwen
LOS RETRACHES
A pinturat Maria-Theresa. La reconeissèm per sas colors dolças. Aviá una flòta de pèls rossèls. Disiá qu’èra la luna.
I aviá tanben Dora Maar. La representava amb de colors mai foscas.La reconeissèm per son vernís roge.
I a tanben Françoise. Picasso la podiá pas transformar. Era la sola que se setava pas sul fautulh roge .Totes los modèls se setavon sul fautulh roge.
Lucy, Enzo, Thalia, Mayan
LAS TECNICAS
Picassò pren mantunes mejans per pinturar.
Quand es joiós, pintura amb de colors vivas.
Pendent la guèrra,… pinturava amb de colors mai escuras. Pendent la guèrra, se petaçava per aver de mejans per poder pinturar (amb de boes, de fuèlhas blancas…tot çò que li tombava jos las mans).


text:
Dins sas nòvas de novembre de 2017 la Chambra d'Òc propausava un article de Giacomo Lombardo sus l'amassada que se tenguèt a Roma lo 22 de novembre de 2017 al subjècte de las minoritats lingüisticas del país.
Lo tornam publicar çai jos en occitan. Nos informa sus las accions menadas aval.
Diversitat lingüistica en Itàlia : un patrimòni europèu.
Après d’ans d’abséncia lo 22/11/2017, a Roma, lo Departament per los Afars Regionals e las Autonomias organizèt un encontre, portava sus las minoritats lingüisticas e sus l’estat d’aplicacion de la lei 482/99.
Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.
Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.
Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :
La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.
Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.
Lo 11 de genièr de 2018 Matthieu Lahaye, conselhièr del ministre de l’Educacion nacionala encargat de las lengas minorizada recebiá dos membres de la FELCO : Maria-Joana Verny e Yan Lespoux, respectivament co-secretària e president de l'organisme.
Son tornats suls subjèctes que segon la FELCO pausan problèma : lo non respèctes dels tèxtes per d’unas instàncias de l’Education Nacionala, l'abséncia de declinasons academicas de la convencion Estat/OPLO dins las acadèmias de Tolosa e Montpelhièr. Insistiguèron sus las inegalitats de tractament de la question de l’ensenhament de l’occitan segon los endreches.
Dins son magazine numèro 1 (automne de 2017) la region Nòva Aquitània comunica en occitan. L'article :
Dempuèi mantuna generacions, las lengas regionalas s’aprenon a l’escòla per fin d’alentir la desagregacion de la transmission familiala. Dins quinas filièras estudiar las tres lengas de Novèla Aquitània ?
La Confederacion de las Calandreta sul sieu site internet rapela l'existéncia d'una peticion per la diversitat culturala e lingüistica en Euròpa. Aquí çai jos çò que ne dison :
Aquí, quicòm de fòrt important per la defensa de la diversitat culturala e lingüistica en Euròpa (e doncas per la defensa de la lenga e de la cultura occitana !) de difusar tant larg coma possible...
S’agís d’una iniciativa ciutadana europèa, en forma de peticion, per la proteccion de las personas qu’apartenon a de minoritats nacionalas e lingüisticas e pel refortiment de la diversitat culturala e lingüistica dins l’Union.
Es estada signada lo 11 de decembre de 2017 a l'Ostal de la Region Nòva Aquitània la convencion academica per desvolopar e estructurar l’ensenhament de l’occitan dins l’acadèmia de Bordèu.
Los signataris son : Olivier Dugrip, rector de l’acadèmia de Bordèu, Alain Rousset, president de la Region Nòva Aquitània, Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l’Ofici public de la lenga occitana, Régine Anglard, vice-presidenta del Conselh departamental de Dordonha, Danielle Lacoste, Marcel Calmette, Monique Sémavoine que representavan respectivament los departamentals de Gironda, d’Òlt e Garona e dels Pirenèus-Atlantics.
Après las eleccions del 21 de decembre de 2017 en Catalonha, lo Partit de la Nacion Occitana comunica :
Eleccions en Catalonha
Lo dijòus 21 de decembre de 2017 unes 5 780 775 electors emai electrices catalans ciutadans de la Generalitat de Catalunya o residents a l’estrangièr èran cridats a las urnas per designar lors deputats al Parlament de Catalonha.
Aquestas eleccions convocadas en aplicacion de l’article 155 de la constitucion coloniala espanhòla de 1978 venián apuèi la declaracion Unilaterala d’Independéncia de Catalonha proclamada lo 27 d’octòbre de 2017 per la majoritat sobeiranista eissida de las eleccions de setembre de 2015.
Lo Collectiu Occitan prepara una jornada reivindicativa lo dissabte 3 de febrièr. L'objectiu màger d'aquela manifestacion es de demandar als poders publics que l'occitan siá present cada jorn a la television sus França 3.
Lo collectiu estima que la mobilizacion es d'autant mai necita que i a de mai en mai de reduccions de credits a la television publica. Vòl tanben veire se desvolopar de vertadièrs mèdias de país amb de redaccions localas.
Lo conselh regional de Provença vòl cambiar dins sa comunicacion lo nom de la region. A adoptat en decembre de 2017 la signatura Région Sud, Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Los elegits semblan de considerar l'adjectiu sud coma valorizant, vòlon far de Provença una Region Sud.
Page 3 of 14


text:
#CulturaVivaBCO — Lo Cirdòc lança una campanha de partatge cultural
A un mes del segond Forum Cultural Euroregional, lo CIRDÒC lança « Cultura Viva BCO ». Es una campanha de mobilizacion collectiva sus las rets socialas destinada a promòure la diversitat culturala qu’existís dins l’Euroregion. Dempuèi 2014, lo Centre Interregional de Desvolopament de l’Occitan (CIRDÒC) e sos partenaris coopèran per balhar una visibilitat a la creacion culturala especifica a l’espaci occitano-catalan de l’Euroregion. Aital, actors culturals d’Occitània, de Catalonha e de las Illas Balearas collabòran per menar d’accions complementàrias amb d’escambis professionals e artistics. An ja començadas las collaboracions dins l’Euroregion amb l’emergéncia d’un mercat de la creacion com o poguèrem veire al moment del primièr Forum Cultural euroregional en 2016.
Quand lo primièr rendètz-vos èra dedicat al « Patrimòni e Creacion » a Castèlnòu d’Arri dins Aude, lo segond se debanarà los 18 e 19 de mai 2018 al Pont-del-Gard. Serà consacrat a las « Culturas popularas en dialòg ». Lo CIRDÒC, la Fira Mediterranià de Manresa e Sa Xerxa – Fira de Teatre Infantil e Juvenil (FIET) metràn a l’onor los actors del dialòg cultural entre Pirenèus e Mediterranèa. Sus doas jornadas de rencontres entre professionals amb de temps a l’entorn de conferéncias mas tanben de taulas redondas e de talhièrs professionals. Tres talhièrs seràn prepausats : « Naraccion del territòri, desvolopament economic e social per una politica del patrimòni cultural immaterial », « Arts vius : las tradicions oralas, motor de la creacion actuala » e « Cooperar, bolegar : lo mòde d’emplec d’una cultura mobila ». Una conferéncia sus las « Musicas, dansas tradicionalas e PCI, una evidéncia ? » se debanarà lo 18 de mai. Serà animada per David de Abreu (vice-president de la FAMDT), Francesc M. Rotger (Institut de la Llengua i la Cultura de les Illes Balears), François Gasnault (etnològ, conservator general del patrimòni, cercaire IIACLahuc), Guy Bertrand (director del departament de musicas tradicionalas al CRR de Lion) e Hervé Parent (KaruProd, Projet Rumba catalana). Lo 19 de mai, una taula redonda serà animada pel capredactor del Jornalet, Ferriòl Macip e lo director de VilaWeb, Vicent Partal pertocant als mèdias participatius « Novèla forma d’investiment ciutadan ». Lo Forum es un moment de dialògue entre los actors culturals (artistas, tecnicians, etc.), las culturas e las disciplinas (musica, teatre, cinema, gastronomia, fèstas, tradicions). Lo grop occitan Aital Aital (poesia occitana e turbinas pop) serà en concèrt lo 19 de mai. Lo 19 de mai, es Antoine « Tato » Garcia que pujarà sus scèna. Enrodat per José Garcia a la guitarra, Guillaume Bouthié a la contrabassa, Fanfan Miniconi e Thierry Poubill a las percussions, Tato interprèta sas pròprias composicions que passan successivament de las mai intimistas a las mai festivas.
Un trabalh tot al long de l’annada
Tot al long de la sason 2017-2018, los organizadors del Forum an prepausat nombrós rendètz-vos culturales com de conferéncias e d’espectacles per arribar amb d’iniciativas e de subjèctes de debats concrèts al moment del Forum de mai. Los objectius del CIRDÒC son clars : installar una collaboracion perenna entre los actors de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa e far conéisser e promòure la riquesa de las culturas popularas de l’espaci occitano-catalan. Aital, a decidit d’ajudar a l’obertura del dialòg amb e entre los abitants de l’Euroregion. Ven de lançar l’operacion « Cultura Viva BCO ». Es una campanha de mobilizacion collectiva sus las rets socialas per promòure lo Patrimòni Cultural Immaterial. Las associacions, las confrariás atal com las personas individualas son invitadas a redigir un textòt de presentacion de l’accion que menan en favor de las culturas popularas del territòri. Pòdon mandar de fotografias e de videòs siá per corric a l’adreça Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!, siá pels malhums socials com Facebook, Twitter amb lo tag @CulturaVivaBCO. « Nosautres aprèp, montam aquí dins un primièr temps sul blòg culturavivabco.tumblr.com lo repertòri dels actors del Patrimòni Cultural Immaterial sus las tres regions, nos expliquèt Hugo Cros Alranq, membre del CIRDÒC, per los metre en relacion e per mostrar tanben que se son tres culturas diferentas, son de tot biais ligadas ». Una persona pòt mandar o publicar en linha una cançon qu’a eiretat de sons grans o una recèpta familiala e poirà integrar aquel repertòri. « Es vertadièrament una campanha que se delimita pas a un mond professional, insistís sénher Cros Alranq. Pertòca tot lo mond e totes los tèmas com los espòrts tradicionals, la cosina, lo patrimòni dels animals totemics. Es vertadièrament quicòm de larg qu’avèm volgut impulsar ». Un còp inscrivut dins aquela ret dels actors del PCI, devendretz « ambaissador » de vòstra cultura e recebretz un « kit ambaissador ». Aquel es constituit de libres, de CD e DVD per descobrir la riquesa culturala del territòri. Lo grop Mar e Montanha a ja participat a l’operacion. Es una formacion que marida l’autbòi lengadocian a la bodega de la Montanha negra. Lo grop amassa de musicaires professionals e amators de l’Escòla de Bodega de Vilardonnel e los escolans de l’autbòi lengadocian del Conservatòri de Seta e de l’Escòla de musica de Pesenàs. L’associacion Arc Nòrd Mediterranèa es egalament devienuda ambaissadora de Cultura Viva BCO. Aquel projècte es nascut en 2016 aprèp una enveja comuna dels grops de Mar e Montanha (Occitània), de Xeremiers de Sóller (Illas Balearas), Sons de la Cossetània (Catalonha) e Totarella (Calabra) de metre en plaça un projècte musical al torn dels instruments especifics als quatre territòris. Arc Nòrd Mediterranèa prepausa de concèrts, de deambulacions, quatre bals diferents mas tanben de conferéncias e projeccions al torn de las quatre culturas.
La lista se perlonga amb novèls ambaissadors : La Rampe Tio (teatre) e l'Institut des Arts du Masque (Limós). Se volètz devenir ambaissador de vòstra cultura, al vòstre clavièr !
Inf. : Programa sul site fabrica.occitanica.eu/ euroregion — www.cirdoc.fr — Fb : CulturaVivaBCO/
- Publicat dens Culture


text:
03 novembre 2018
Una autra definicion de l’Occitania
En generau, leis occitanistas definisson l’Occitania per l’espaci de sa lenga. Au contrari, dins son libre de 2013, dos demografs de tria emplegan lo mòt sensa complexe lo mòt Occitanie, per caracterizar e cartografiar un ensems de donadas antropologicas, sociologicas e culturalas. Un trabalh dei gròs. Fau l’anar veire. Remarquaretz qu'aquesta cartografia recuerbe l'espaci tot de la lenga, e pas solament sa part centrala que d'òmes politics opòrtunistas an baptizar "Région Occitanie", oblidant tot lo rèste.Remarquaretz... [Lire la suite]


text:
En aguest espaci eth visitant pòt descorbir era aucupacion dera zòna de Guissona abans dera fondacion dera vila romana de Iesso.
Ar entorn de Guissona coneishem existéncia d’un important nombre de jadiments preistorics: er Auditori, eth Pou del Gel, era Font de la Salut, Tapioles, serra de Ximín, mas Farell, Pelagalls, eth Calvari, Montellà, Sant Conill, era Boixera e Granollers de Segarra. Son jadiments que, maugrat non auer estat excavats, pes materiaus recuperadi en superfícia les podem plaçar cronologicament entre era edat deth bronze (1800 - 700 aC) e era prumèra edat deth hèr (700 – 500 aC).
Laguens der actuau nuclèu de Guissona, concrètament en sossòl dera plaça deth Vell Pla, i a es rèstes d’un important poblat deth bronze finau (sègle vii aC) que sorgic ath cant dera hònt. Maugrat qu’arqueologicament coneishem pòc d’aguest poblat, podem soslinhar qu’ère entorat d’ua imponenta muralha.
Per çò que hè ath periòde der iberic plen (sègles IV e III aC), sabem pes autors classics com Tit Livi, Plini el Vell o Estrabó, qu’es lacetans èren es ibèrs que s’estenien peth Bages, eth Solsonès, era Anoia e era Segarra abans dera arribada des romans. A ores d’ara, totun, non trobam indicis de sufisenta entitat tà plaçar un poblat en Guissona e eth sòn entorn immediat, suposicion que trinque era dinamica poblacionau començada uns sègles abans. Tot e açò non podem descartar ua freqüentacion ocasionau dera zòna dera hònt de Guissona pendent aguest periòde.


text:
05/09/2018
Bordelha fai la festa a Simon de Montfòrt
Quò pòt semblar estranh, mas lo chasteu de Bordelha vai festar dissabde 8 de setembre que ven l'anniversari daus 800 ans de la mòrt de Simon de Montfort, meschantament conegut per aver menat la crosada contre los albigés. Joan Ganhaire qu'aguet quela ideia nos en parla.
DG : Coma vos venguet quela ideia?
Quò me tafurava de veire lo portrach de Simon IV de Montfort dins lo chasteu de Bordelha, quante sabem tot lo mau que faguet en botar tot lo domeni occitan a fuòc e a sang dins sa crosada contre los catars, mai que mai per botar la man sur lo domeni daus contes de Tolosa. Quò fuguet tanben la creacion de l'inquisicion e la debuta de muertres de massa...Un òme plan maujauvent que se faguet tuar per de las femnas emb un tira-peira au sieti de Tolosa. L'idèia es de far saubre tot çò que faguet e de ne'n parlar. Lo conservator dau chasteu e la Semitour dissèren de òc e l'associacion Pampaligòssa de Bordelha prenguet le project en mans.
DG : Quau ligam a entre lo Perigòrd e Simon de Montfort ?
Venguet atacar Bernat de Cazenac dins son chasteu de Castelnòu. Aparentament son filh, Simon V, era maridat coma una filha dau comte de Pembroke que prenguet lo chasteu de Bordelha pendant la guerra de Cent Ans. Lo portrach fuguet comandat per Richelieu, per sa « galerie des hommes illustres »...Es pas tròp a sa plaça dins un borg que fai totplen per la cultura e la lenga occitanas.
DG : Coma se vai debanar queu "omenatge"?
L'afar comença a 5 oras 30 de l'apres-mieijorn, emb una conferencia en francés e en occitan de l'escrivana e universitaria Katy Bernard que faguet un trabalh remirable sur los escrichs daus trobadors. La conferencia « Simon de Montfort, héros tragique de la croisade albigeoise » parla de « la cançon de la crosada » e sera seguida d'un parladis coma lo public. Ela sera seguida, a l'entorn de 7 oras 30 de l'enser, d'un poema musicau occitan francés sur la mòrt de Simon de Montfort interpretat per la tropa « Dies Irae » de Mathieu Boisset et Luc Lainé . Quela tropa, plan talentuosa, ven de Bordeu. Comme auraient dit les femmes de Toulouse : « A ne pas manquer » !
Pratique : L' espectacle comença à 17 o 30, dins lo chasteu medievau, lo pretz de l'entrada es de 10€
Denis Gilabert
https://les-grands-sites-du-perigord.com/les-grands-sites...
Les commentaires sont fermés.


text:
Goudelancourt-lès-Berrieux
Goudelancourt-lès-Berrieux es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villatge situat a costat de la municipalitat de Berrieux.
Village situé à côté de la commune de Berrieux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
1501
Aquesta pagina concernís l'an 1501 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Proclamacion de l'Empèri après la conquista de Tabriz per Ismail Ièr.
Turcomans dau Moton Blanc[modificar | modificar la font]
La revòuta dirigida dempuei 1499 per Ismail capitèt de conquistar Tabriz onte foguèt proclamat l'Empèri Safavida.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]