text:
Malala Yousafzai
Malala Yousafzai (en pashto: ملاله یوسفزۍ; en ordo: ملالہ یوسف زئی; 12 de julh de 1997) es una adolescenta activista paquistanesa que lucha en favor de l'educacion e dels dreches de las femnas. Venguèt famosa tre 2009, quand aviá pas que 11–12 ans, qu'escriviá un blòg, jos un pseudonim, per la BBC e i narrava sa vida jos la lei dels talibans, los ensages que fasián per tal de contrarotlar la Val de Swat, e a l'encòp i far conéisser sas idèas per afavorir l'educacion de las dròllas. Son engatjament foguèt recompensat lo 19 de decembre de 2011 amb lo primièr Prèmi Nacional del Jovent de Paquistan, que venguèt puèi lo Prèmi Nacional Malala de la Patz, decernit pel govèrn paquistanés. Lo 9 d'octobre de 2012, Malala foguèt victima d'una temptativa d'assassinat e recebèt una bala dins lo cap e lo còl del temps qu'èra a tornar en cò sieu dins un bus escolar. Capitèt de subreviure e foguèt mandada aprèp qualques jorns en Anglatèrra, al Queen Elizabeth Hospital de Birmingham per i seguir una reeducacion.
Lo 29 d'abril de 2013, la revista america Time la placèt en cobèrta e la designèt coma una de "las 100 personas mai influentas del mond". Recebèt divèrses recompensas dins mantun país coma per exemple lo Prèmi Internacional Catalonha en mai del meteis an per "sa determinacion e son coratge dins la defensa dels dreches de l'òme".
Es estada nomenada demest los candidats al Prèmi Nobel de la Patz de 2013.


c: text/html

text:
1934
Aquesta pagina concernís l'an 1934 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Boèmia: un accident dins una mina causa 134 mòrts.
- 30 de genièr - Alemanha: supression de la representacion populara dins lo govèrn dels Länder
- 2 d'abril - Espanha: se fonda lo partit Izquierda Republicana.
- 18 de julhet - Polonha: d'inondacions causan 150 mòrts.
Mond[modificar | modificar la font]
- 2 de febrièr - Nicaragua: Augusto César Sandino es assassinat.
- Octobre - Començament de la Longa Marcha dels comunistas en China.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la carta de la superficia de Mercuri dessenhada per l'astronòm francogrèc Eugène Antoniadi dins de condicions fòrça perilhosas car menèt seis observacions dins lo corrent de la jornada. Venguèt la carta de referéncia de la planeta fins a son exploracion per la sonda Mariner 10. En particular, Antoniadi capitèt de demostrar l'inexisténcia dei canaus que sa preséncia èra estada supausada dempuei 1896.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion d'un desvolopament important de sa teoria sus lo raionament beta per Enrico Fermi. I mencionèt per lo premier còp l'existéncia dei neutrinos — que son existéncia èra estada postulada en 1930 per Wolfgang Pauli — e de la fòrça nucleara febla.
Descubèrta per Irène (1897-1956) e Frédéric Joliot-Curie (1900-1958) de la radioactivitat artificiala après una experiéncia que permetèt d'obtenir un isotòp de fosfòr desconegut dins la natura. Recebèron lo Prèmi Nobel de Quimia en 1935.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Tassos Papadopoulos, president de Chipre
- 11 de genièr - Jean Chrétien, primièr ministre de Canadà
- 26 de genièr - Glaudi Barsotti, escrivan e jornalista occitan
- 30 de genièr - Giovanni Bernard, escrivan de lenga occitana
- 7 de febrièr - Edward Fenech Adami, president de Malta
- 13 de febrièr - George Segal, actor american
- 15 de febrièr - Niklaus Wirth, informatician american
- 24 de febrièr - Bettino Craxi, primièr ministre d'Itàlia (m. 2000)
- 5 de març - Daniel Kahneman, economista israelian, Prèmi Nobel
- 9 de març - Iurii Gagarin, astronauta sovietic (m. 1968)
- 31 de març - Carlo Rubbia, fisician italian, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Shirley MacLaine, actritz americana
- 29 d'abril - Pedro Verona Rodrigues Pires, president de Cap Verd
- 21 de mai - Bengt I. Samuelsson, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 23 de mai - Robert Moog, inventor american
- 6 de junh - Rei Albèrt II de Belgica
- 16 de junh - William Forsyth Sharpe, economista american, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Sydney Pollack, director american de cinèma
- 13 de julhet – Wole Soyinka, escrivan nigerian, Premi Nobel de Literatura
- 3 d'agost - Jonas Savimbi, òme politic angolan, lider d'UNITA (m. 2002)
- 6 d'agost - Gianfrancesco Guarnieri, actor brasilièr (m. 2006)
- 6 d'agost - Cláudio Hummes, cardenal catolic brasilièr
- 23 d'agost - Barbara Eden, actritz americana
- 4 de setembre - Clive Granger, economista escocés, Prèmi Nobel
- 19 de setembre - Brian Epstein, empresari del grop de rock The Beatles (m. 1967)
- 20 de setembre - Sophia Loren, actritz italiana
- 28 de setembre - Brigitte Bardot, actritz e activista francesa
- 13 d'octobre - Nana Mouskouri, cantaira grèca
- 9 de novembre - Carl Sagan, astronòm american (m. 1996)
- 9 de decembre - Junior Wells, musician american (m. 1998)
- 10 de decembre - Howard Martin Temin, genetician american, Prèmi Nobel (m. 1994)
- 15 de decembre - Abdullahi Yusuf Ahmed, president de Somalia
- 24 de decembre - Stjepan Mesić, president de Croàcia
- Cristian Laus, escrivan occitan
- Tim Giago, escrivan e jornalista american d'origina sioux
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 29 de genièr - Fritz Haber, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1868)
- 17 de febrièr – Rei Albert I de Belgica (n. 1875)
- 6 d'abril - Ismael Nery, pintor brasilièr (n. 1900)
- 30 de junh - Kurt von Schleicher, cancelièr d'Alemanha (n. 1882)
- 4 de julhet - Marie Curie, scientifica francesa, Prèmi Nobel de Fisica e de Quimia (n. 1867)
- 25 de julhet - Engelbert Dollfuss, cancelièr d'Àustria (n. 1892)
- 25 de julhet - Nestor Makhno, revolucionari anarquista ucrainian (n. 1889)
- 2 d'agost - Paul von Hindenburg, general, president d'Alemanha (n. 1847)
- 20 d'agost - Raymond Poincaré, president de França (n.1860)
- 17 d'octobre - Santiago Ramón y Cajal, neuroscientific espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1852)
- 8 de novembre - Carlos Chagas, mètge brasilièr (n. 1879)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Marcela Delpastre
Marcela Delpastre (Germont, 2 de belier de 1925-Germont, 6 de belier de 1998) es n'autora lemosina de lenga occitana mai francesa.
Bocins de vita[modificar | modificar la font]
Marcela Delpastre es nascuda lo 2 de feurier 1925 a Germont sus la comuna de Chambaret en Corresa. Filha, pita filha, reira pita-filha de paisans lemosins, 'la naisset au cuer de la civilizacion paisana lemosina. Chas ela auviguet e aprenguet doas lengas, l'occitan mai lo francés. Fuguet escoliera a Surdòu e a Sent Liunard (Nauta Vinhana) puei anet au collegi de Briva (Corresa) ente aguet un bacalaureat filosofia-literatura. Puei faguet un passatge a l'Escòla daus Arts Decoratius d'a Limòtges. Se passionet per las fòrmas umanas (los visatges, las corbas femeninas..) e per l’estetica en generau.
En 1945 tornet viure a Germont, dins la bòrda familiala, ente faguet tota sa vita la paisana (trabalh que fasiá « perque foliá ben minjar »). Tot en trabalhant, que ‘la sia justant (molzant) las vachas o que ‘la sia sus son pelador (tractor), se plantava pas de calcular quauquas rimas, de pensar a quauques poemas. La poesia l’acompanhava tota la jornada, e aviá totjorn dins la pòcha un pitit quasern e un creion ; quand l’inspiracion veniá, quand los verses eran ‘quí, ‘ribats braves dins sa testa, la Marcela plantava sa besunha e se metiá d’escriure. Podem pensar que ‘na bona part de sos chap d’òbras son nascuts sus ‘na bala de palha dins l’estable o a la broa d’un prat.
A la fin de las annadas 40 e au començament de las annadas 50, alora que los quaserns de poemas e de nòtas començavan de s’apilar, Marcela Delpastre enviet daus textes per quauquas revisdas e antologias de poesia. Fau dire que quauqu’unas de sas correspondéncias literàrias li encoratjavan. De pitas publicacions en pitas participacions, ‘la se faguet conéisser mai apreciar dau monde « letrat » dau Lemosin.
Au començament de las annadas 60, la Marcela veiguet s’apreimar la mòrt de son pitit vilatge de Germont e constatet emb dolor la mòrt de tota la civilizacion paisana tradicionala e millenària de Lemosin. Los tractors remplaçavan los buòus, las machinas las mans, las televisions las velhadas… Marcela comencet de s’interessar vertadierament aus contes, dires e tradicions de son país, e faguet rencontre dau Robert Joudoux (de la revisda Lemouzi) e dau Jean Mouzat (autor occitan lemosin).
La primiera òbra en occitan de la Marcela Delpastre fuguet La lenga que tant me platz : E si m’aproisme a la senta taula, voldriá ‘na òstia de pan de blat—per comuniar tot per lo còp emb lo bon Dieu e emb la terra—ensemble belament ‘semblats –coma l’alen a la saba daus blats—dins la lenga que tant me platz. A partir de queu moment, Marcela Delpastre decidet d’escriure en lemosin, de Lemosin e sus Lemosin. Publiquet dins la revista sus-citada quauques poemas permieg los quaus Lo Rossinhòl e l’Eglantina e Lo chamin de terra. Per escriure pus aisadament, aprenguet la grafia classica occitana.
Au mieg de las annadas 1960, la Marcela se metet de collectar e de tornar inventar daus contes tradicionaus lemosins. Lo primier recuelh fuguet publiat en 1970 jos lo titre Los contes dau Pueg Gerjant. Parallelament ‘la comencet de far òbra d’etnològa de son país emb Le tombeau des ancêtres : coutumes et croyances autour des fêtes religieuses et des cultes locaux. En 1968 fuguet publiat La vinha dins l’òrt, poema premiat au concors Jaufre Rudel. Sa version francesa (La vigne dans le jardin) fuguet mesa en teatre en 1969 per la tropa de Radio-Limoges, tropa que montarà dins las annadas 1970 d’autres textes de Delpastre (L’Homme éclaté, La Marche à l’étoile). Marcela Delpastre contunhet d’escriure daus poemas, nonmas quauques d’entre ilhs fugueren publiats a l’epòca dins las revistas Lemouzi, Traces, Poésie 1, Vent Terral, Òc…
En 1974 Los Saumes pagans surtigueren dins la colleccion Messatges de l’IEO. Qu’es queu recuelh de poemas que la faguet vertadierament conéisser de tot lo monde literari occitan. Dins Le Bourgeois et le paysan, Delpastre contunha d’estudiar las costumas, los creires e la tradicion orala de son país lemosin, ‘quela vetz sus lo teme dau fuec. Mai tard ‘quo sira lo torn de las sauvatginas, de las bestias, d’estre a l’onor dins son Bestiari lemosin , bestiari navegant entre realitat e mitologia. Dins las annadas 1970, la Marcela fai doas rencontras importantas, ‘quelas dau Micheu Chapduelh e dau Jan dau Melhau. ‘La participarà regularament a lor revista Lo Leberaubre (per balhar de las raiç au leberon e far córrer l’aubre la nuech). Delpastre comencet d’estre coneguda (mai que son òbra segurament) daus Lemosins per sas intervencions e sas entrevistas dins la premsa locala (Limousin Magazine, La Montagne, l’Echo, le Populaire… ) e mai de tots los occitanistas gràcias a las revistas Òc, Occitans, e subretot Connaissance des Pays d’Oc (per la pluma d’Ives Roqueta).
Dins sas darrieras annadas, la Marcela aviá beucòp trabalhat coma son amic Jan dau Melhau per far tornar viure e surtir de la polsiera de las centenas de textes inedits. Sufrenta de la malaudia de Charcot, Marcela Delpastre moriguet lo 6 de belier (feurier) 1998 a sa bòrda d'a Germont, ente era nascuda, ente era totjorn demorada e ente aviá totjorn trabalhat. Jan dau Melhau, son legatari universau, contunha e ‘chaba d’editar tota l’òbra de Delpastre a las edicions Lo Chamin de Sent Jaume. Los manuscrits dau poeta son conservats a la biblioteca municipala d’a Limòtges.
Poeta, contaira, romanciera mai etnològa, Marcela Delpastre es auei reconeguda coma fasent partida daus dietz escrivans occitans pus importants dau segle XX (au costat de Joan Bodon, Bernat Manciet, Renat Nelli, Max Roqueta). Lo messatge de ‘quela femna, ela qu’a jamai quitat sa terra lemosina, s’espandís a l’universau e parla per tots los òmes, e ‘qu’es ‘quò que fai la fòrça e la beutat de son escritura.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- 1956 : quauquas novelas dins la revista Réalités secrètes (René Rougerie, Limòtges)
- 1957 : cronicas dins Le Courrier du Centre
- 1963-1971 : articles per la Société d’Ethnographie du Limousin et de la Marche (Limòtges)
- 1963-…. : collaboracions a la revista Lemouzi (Tula)
- 1964 : La lenga que tant me platz (Lemouzi, Tula)
- 1965 : Lo Rossinhòu e l’Eglantina (Lemouzi, Tula)
- 1967 : La vinha dins l’òrt (Escòla Jaufre Rudel)
- 1968 : Lo Chamin de terra (Lemouzi, Tula)
- 1970 : La Terre douce (revista Traces)
- 1970 : Los Contes dau pueg Gerjant (Lemouzi n°33, Tula)
- 1974 : Saumes pagans (IEO-Novelum)
- 1974 : Figuras d’en quauqu’un temps e Proverbis lemosins (Lemouzi n°50, Tula)
- 1975-1998 : collaboracions a la revista Lo Leberaubre
- 1978 : Lo conte de Vira-Boton (Lemouzi n°66, Tula)
- 1982 : Setz-vos sortier? - Sorcellerie et magie en Limousin (Lemouzi, Tula)
- 1983 : Lo sang de las peiras (Lo Leberaubre)
- 1983 : Poète et paysanne (revista Traces)
- 1985 : Louanges pour la femme (revista Friches)
- 1987 : Natanael jos lo figier (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1988 : L’òrt / Le jardin sous la lune (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1988 : Le paysan, l’arbre et la vigne (Lemouzi, Tula)
- 1989 : Le passage / La trauchada (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1990 : L’Histoire dérisoire, Marguerite dans le miroir, La fille assise (Fédérop, Mussidan)
- 1991 : Lo Cocotin de l’argfuelh / La Petite baie du houx (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1993 : L’automne sur la mer (Les Amis de la Poésie, Bergerac)
- 1994 : Requiem pour un pendu (Les Amis de la Poésie, Bergerac)
- 1995 : Proses pour l’après-midi (Payot, Paris)
- 1997 : Paraulas per questa terra -5 volums- (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1997 : Cinq heures du soir –Proses pour l’après-midi, tome 2- (Payot, Paris)
- 1998 : Le jeu de patience (Payot, Paris)
- 1998 : Les chemins creux (« Pocket » Presses de la Cité)
- 1999 : Saumes pagans (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 1999 : Poèmes dramatiques -3 volums- (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2000 : Le bourgeois et le paysan, les contes du feu (Payot, Paris)
- 2000 : Poésie modale -3 volums- (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2001 : Le testament de l’eau douce (Fédérop, Gardonne)
- 2001 : Les petits recueils (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2001 : D’una lenga l’autra (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2001 : Ballades (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meuzac)
- 2002 : Le chasseur d’ombres : et autres psaumes /1960-1969 (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2002 : L’araignée et la rose : et autres psaumes /1969-1986 (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2003 : Bestiari lemosin (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
- 2005 : Des trois passages en Limousin (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
Autobiografia[modificar | modificar la font]
- 1993 : Les chemins creux : une enfance limousine (Payot, Paris)
- 1994 : Derrière les murs : les années de pension (Payot, Paris)
- 1996 : Las vias priondas de la memòria –tome 1 des Mémoires- (L’Ostal del Libre, Orlhac)
- 1996 : Le temps des noces (Payot, Paris)
- 1998 : Le jeu de patience (Payot, Paris)
- 2004 : Mémoires : Les lourdes chaînes de la liberté - Le passage du désert - La fin de la fable (ed. Lo Chamin de Sent Jaume, Meusac)
Liams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Video facha per Corrèze TV a l'ocasion d'un omenatge a Marcela Delpastre.
- Site de la revista OC, revista de las letras e de la pensada occitanas, fondada en 1923 a Tolosa, que Marcela Delpastre i publiquèt mai d'un escrit. [1]


text:
Le coupeur de roseaux (蘆刈 Ashikari)
Tanizaki Junichirô 谷崎 潤一郎
Le coupeur de roseaux
Es l’istòria d’un òme que per la hesta de la lua plea (O-Tsukimi お月見) se va passejar deu costat deu temple de Minase, consacrat a un l’emperor Go-Toba deu segle 13. Donc, se passeja de nueit, dab la lutz de la luna, e una botelha de sake caud, en pensar a la vida de Go-Toba, e a l’istòria de la region (lo parçan d’Ōsaka). A un moment, sus un banc de sabla deu flumi Yodo on s’es estancat per espiar la lua, encontra un òme que li balha un chic mei de sake e li conte que va cada annada, per la hesta de la lua plea, espiar capvath una plaishaga çò que se debana dens un ostau au bòrd d’un estanh. Ten aquesta cotuma deu son pair (Sheribashi) qu’estó ligat ad aqueth ostau pr’amor de la mestressa deus lòcs, O-Yû. Lo pair estot amorós d’O-Yû, mes coma l’a pas podut marridar pr’amor qu’es veusa dab un dròlle, a pres la soa sòr, O-Shizu. La sòr s’en ren compte, e se ren compte tanben qu’aqueste amor es partatjat per O-Yû. Va donc, per devoament per son ainada, favorizar la relacion entre lo son òme e O-Yû. Aquò desboca sus una mena de triangle amorós ambigú…
O-Yû es distinguida. Lo Sheribashi s’en es enamorat pr’amor d’aquò. Es distinguida, esnòb, e egoïsta. Enfin es un chic mei complicat qu’aquò (pp 72-73) :
Celle-ci possédait de nombreux frères et sœurs : outre la sœur cadette qu’elle avait amenée avec elle au théâtre, elle en avait encore d’autres plus âgées et plus jeunes qu’elles, mais de toutes, c’était elle la préférée de ses parents, qui lui réservaient un traitement de faveur, et lui passaient, dit-on, tous ses caprices. Sans doute ce traitement était-il dû pour une part à la beauté qui distinguait O-Yû de tous ses frères et sœurs, mais ces derniers à leur tour considéraient tous O-Yû comme un être à part et trouvaient naturels les privilèges dont elle jouissait. Pour parler comme ma tante, “O-Yû était l’enfant chérie de la fortune”. Non qu’elle réclamât elle-même ces faveurs, ni qu’elle se conduisît d’une manière arrogante ou capricieuse ; c’était au contraire son entourage qui cherchait à la ménager de manière qu’elle seule n’eût jamais à éprouver la moindre peine, qui la choyait et l’entourait de soins telle une princesse. Chacun aurait donné sa vie pour lui éviter les épreuves de ce monde. O-Yû était ainsi faite que tous, ses parents, ses frères et sœurs, ses amies, tous ceux qui l’approchaient, étaient conduits à agir ainsi avec elle. Lorsque ma tante, adolescente, se rendait chez O-Yû, elle avait pu voir, elle aussi, que celle-ci était traitée comme un véritable trésor de la famille Kosobe, qu’on ne lui laissait pas faire de ses propres mains la moindre tâche quotidienne, que ses autres sœurs enfin prenaient soin d’elle comme si elles étaient des servantes, et cela de la manière la plus naturelle, tandis qu’O-Yû, qui était l’objet de ces attentions, les recevait dans la plus parfaite innocence.
O-Shizu es tant ligada a la soa ainada qu’a donc decidit de li facilitar la relacion dab Sheribashi. L’egoïsme d’O-Yû non se pòt apariar que dab lo devoament viciós d’O-Shizu (pp 97-98) :
Son fils était alors déjà sevré et il y avait en outre une nourrice pour s’occuper de lui, si bien qu’il ne lui arrivait presque jamais de le prendre avec elle. Mais une fois, alors qu’ils étaient allés admirer les cerisiers à Yoshino, le soir à l’hôtel, O-Yû déclara qu’elle avait une montée de lait et demanda à O-Shizu de lui téter le sein. Mon père, qui était témoin de la scène, dit en riant qu’elle s’y prenait très adroitement.
« “C’est que j’en ai l’habitude, lui répondit O-Shizu. Aussitôt après l’accouchement, Hajime a été confié à une nourrice, et ma sœur m’a souvent demandé de la soulager en lui tétant le sein.”
« Et comme mon père l’interrogeait sur le goût qu’avait ce lait :
« “Je n’ai pas gardé de souvenir du temps où je tétais ma mère, mais quand j’en bois aujourd’hui, je le trouve d’une étonnante douceur. Goûtez-en, vous aussi”, lui répondit-elle en recueillant dans une tasse le lait qui dégouttait du mamelon et en le lui présentant. Mon père en prit donc un peu sur le bout de sa langue et dit, avec une indifférence feinte, qu’il était en effet très sucré ; mais comme il ne pouvait pas croire qu’O-Shizu eût agi sans aucune intention particulière, ses joues s’empourprèrent malgré lui, et ne tenant plus en place, il se réfugia sur le balcon, répétant : “Quel drôle de goût ! quel drôle de goût !”, tandis qu’O-Yû, amusée, faisait entendre son rire sonore.
Es la mia purmèra aprocha de la literatura japonesa donc vòli pas generalizar. Totun, l’òbra de Tanizaki sembla pròcha de l’idèa que podem aver deu Japon. Elegància, devoament e onor. L’elegància d’O-Yû e lo devoament d’O-Shizu son portat a un paroxisme tau que son de valors negatiu. Aquestas duas valors que son normaument consideridas coma vetuas son portada ad un nivèu destructor. La sola valor que poderà tornar lo triangle amorós dens la societat es l’onor. La familha de las duas sòrs, per sauvar l’onor deu nom, botarà un punt finau ad aquesta decadéncia en tornar marridar O-Yû ad un ric fabricant de sake.
L’istòria es librament adaptada d’un conte tradicionau japonés : Kaguya-hime no Monogatari かぐや姫の物語 (Lo conte de la princessa Kaguya) tanben aperat Taketori Monogatari 竹取物語 (lo conte deu trencaire de bambó). Kaguya es una gojata hòrt bèra, lo quite Emperor la vòu esposar, mes es impossible pr’amor es pas umana, ven de la Lua. Fin finau, a la fin, s’en tòrna dens son pòple, las causas tornen a la lora plaça.
Aqueth non hè pas que 120 paginas, mes se cercatz sus lo web, trobaretz monde per díser que la 40 purmèras son cagantas e inutilas. De hèit, las 40 purmèras son consacradas au viatge deu narator dens la campanha, dinc a la rencontre dab lo contaire. Son 40 paginas de descripcion, de citacions de poemas japonés tradicionaus, d’elements istorics sus la region, etc… Pensi pas, au contra deus internauts avisats, que sii una error de l’autor. Pensi que son 40 paginas necessàrias per nos menar dinc au raconte. 40 paginas de refleccion, de béver tanben pr’amor fau pas oblidar que se tapa una botelha de sake l’òme, avant d’encontrar aqueth misteriós contaire… Aquò explica benlèu un chic l’estranh deu raconte. Vau hèser un parallèle pèc : dens lo Lord of the Ring de Tolkien, i a un passatge deus cagants que m’a estancat a la purmèra lectura, e qu’a estancat hòrt de monde, es lo sejorn deus Hobbits hens la vielha seuva a costat de la Comtau. Son perdut dens la vielha seuva, i a un sauç que’us vòu minjar e son sauvats per un estranh personatge : Tom Bombadil. Minjan dab Tom e la soa hemna, dens lo son ostau que sembla protegit per una vielha magia, e causa estranha : l’Anèth a pas lo mendre poder sus Tom, podem quitament díser qu’es lo contrari. Totun, es un passatge deus cagants. Es flac, i una mena de torpor que s’empara deu legidor. E justament, es aquò l’interest deus dus capítols : podem èster temptats de s’estancar aquí, protegit per Tom, dens la soa maison on l’Anèth a pas lo mendre poder, lunh de la guèrra, deu Mau, e tot aquò. Mes fau contunhar, per sauvar la Tèrra deu Mitan, e quan sorten de la seuva, sus lo Haut de Galgals, Tom lor balha las espadas trobadas dens lo tahuc deus Númenors, son parats per l’aventura. Per tornar a Tanizaki, e ad aquesta 40 paginas, es la medisha causa. Lo narator se deisha anar a una contemplacion, ad una torpor, ad una briaguera taus que sap pas mei (e nosautes tanpauc) se lo contaire es reau o s’es gessit de l’imaginacion deu narator. (Après una dusau lectura, aquesta purmèra partida m’a semblat mei fluida. Conselhi aus que la troban pesuga de tornar légir un Victor Hugo, les Misérables per exemple dab 100 paginas sus l’argòt o 50 sus los merdèrs de París…)
M’apercebi a la fin de la redaccion d’aquèth article (que ma pres quauques dias pr’amor 1) soi lent e 2) èi tornat légit lo libe), coma a la fin de cada déver de literatura, istòria o filosòfia que tornavi au licèu puish a la fac, qu’èi mila causas a díser sus aquèth libe e qu’èi trobat la pista de seguir per hèser una bona analisi. Mes coma a l’epòca, èi vertaderament la canha de tot tornar préner, de tot tornar botar en question. M’en desencusaratz. Espèri sonque que vos èi balhat l’envèja de légir aquèth libe (120 paginas e 2€, es pas la mòrt !), e vos deishi vos hèser lo vòste punt e vista.
2 €, ISBN : 978-2-02-030407-3
Lo còp que ven, lo mesme autor, mes en mei brut dab Le meurtre d’O-Tsuya (お艶殺し O-tsuya koroshi).
Balisas :Literatura japonesa, Tanizaki, 日本, 日本語


text:
Alexandre Deulofeu
Alexandre Deulofeu i Torres (L'Armentera, 20 de setembre de 1903 - Figueres, 22 de genièr de 1978) foguèt un politician catalan e un filosòf de l'istòria qu'escriguèt sus cò qu'el nomenava "Matematica de l'istòria", una teoria ciclica sus l'evolucion de las civilizacions.
Biografia[modificar | modificar la font]
Alexandre Deulofeu nasquèt en 1903 a l'Armentera, un vilatjòt del Naut Empordan, ont lo sieu paire èra farmacian. A tres ans, anèt viure a Sant Pere Pescador e aprèp nòu ans se desplacèt a Figueres. Estudièt e obtenguèt lo bachelierat al licèu Ramon Muntaner de Figueres e a Barcelona. Faguèt puèi los estudis universitaris de farmacia e sciéncias quimicas a Madrid, e acabèt aquela filièra a Barcelona. Quand tornèt a Figueres ganhèt lo concors a cadièra e faguèt de professor al licèu de Figueres. Comencèt alara una etapa d'intensa activitat politica, d'en primièr coma dirigent de la Joventut Nacionalista Republicana d'Empordan e aprèp en qualitat de regidor per ERC. Cònsol accidental de Figueres pendent la Guèrra Civila, evitèt d'afrontaments, de sacatges e de persecucions dins la vila. Foguèt mobilizat per far de sanitari al front. S'exilièt lo 5 de febrièr de 1939 amb la retirada republicana en França. Pendent l'exili faguèt mantun mestièr: ensenhèt de matèrias diferentas, musician violonista e saxofonista dins diferents grops de musica de recreança e classics, pagés experimental e creador de plantacions sens tèrra amb de solucions liquidas de la siá invencion, obrièr de fabrica, maçon, escrivan, poèta, e causas autras. Faguèt amistat amb Francesc Pujols e Salvador Dalí. Tornèt de l'exili lo 22 de genièr de 1947 e se consagrèt a la farmacia, a contunhar las siás investigacions e a escriure. Moriguèt a Figueres lo 27 de decembre de 1978, e laissèt sens la finalizar la version espandida de la siá òbra granda entitolada La matematica de l'istòria.
Pensada[modificar | modificar la font]
Afirmèt que las civilizacions e los empèris passan per de cicles equivalents als cicles naturals dels èssers vius. Cada civilizacion pòt arribar a complir, almens, tres cicles de 1700 ans cadun. Compreses dins las civilizacions, los empèris an una durada mejana de 550 ans. Afirmèt que mejançant la coneissença de la natura dels cicles se pòdon evitar las guèrras, consideradas que son pas necessàrias, fasent que los procèsses vengan pacifics. Tanben diguèt que l'umanitat poirà èsser capabla, se los coneis, d'alterar sos pròpris cicles, e qu'aquela deu tendre a s'organizar jos la forma d'una confederacion universala de pòbles liures.
L'enonciat de la lei matematica que, segon el, determina l'evolucion dels pòbles se resumís en los punts seguents (capítol III de La Matematica de l'istòria en catalan, edicion de 1967):
- Totes los pòbles passan per d'epòcas de grand fraccionament demografic, alternadas amb d'autras epòcas de granda unificacion o epòcas imperialistas.
- Las epòcas de grand fraccionament an una durada de sièis sègles e mièg. Las epòcas de granda unificacion an una durada de dètz sègles e mièg. Lo cicle evolutiu compren, doncas, dètz-e-sèt sègles.
- Pendent aquel procès evolutiu los pòbles passan per de fasas perfièchament establidas per arribar, a la fin del cicle, a ocupar la meteissa posicion qu'al sieu començament.
- Lo cicle evolutiu compren totes los òrdres de l'activitat umana, es a dire que devèm considerar, en mai d'un cicle politic, un cicle social, artistic, filosofic, scientific...
- Totes los pòbles seguisson la mateissa evolucion, mas aquela demòra avançada o endarrierida segon la posicion geografica de cada país.
- La fòrça creatritz es pas la meteissa per totes los pòbles. Per cada cicle i a una zona d'intensitat creatritz maximala, aquela zona se desplaça d'un cicle al seguent dins lo meteis sens que lo procès genèra. Aquel avança en Euròpa, de l'Orient devèrs l'Occident mediterranèu e passa aprèp de la Peninsula Iberica a Gàllia, contunha a las illas Britanicas, seguís a travèrs dels pòbles germanics e arriba finalament als pòbles nordics e eslaus.
- Los nuclèus imperialistas que donan luòc a las epòcas de granda unificacion politica seguisson de procèsses biologics perfièches, identics entre eles e amb una longevitat que dura de cinc a sièis sègles.
- La transformacion dels regims politics e socials se realiza pas segon una linha constanta ascendenta o descendenta, mas mejançant d'avençadas e de reculadas alternativament, los unes mai intenses que los autres, e aquò dona lo resultat d'una linha copada. La resultanta d'aquela linha equival a una avançada dins un sentit determinat. Es çò que se nomma "Lei de las doas cambadas endavant e una enrèire".
La siá pensada es en relacion amb las idèas d'Oswald Spengler e d'Arnold J. Toynbee, que tanben enoncièron de teorias sus lo caractèr ciclic de las civilizacions, mas sens arribar a la mesura matematica mai precisa qu'expausa Deulofeu.
Pendent lo sieu exili e tanben amb posterioritat, Deulofeu percorreguèt mantun musèu, temple e monument de diferents païses ont, entre autras conclusions, deduguèt d'aver rescontrat l'origina de l'art romanic al sègle IX entre Empordan e Rosselhon, qu'èra l'origina de çò qu'el nommava lo segond cicle de la civilizacion europèa occidentala, aprèp lo primièr cicle.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Catalunya i l'Europa futura (Catalonha e Euròpa futura), Barcelona, Llibreria Catalònia, 1934 (prefaci d'Antoni Rovira i Virgili. Edicion facsimile de 1978).
- Catalunya 1932-1934 (Catalonha 1932-1934), Barcelona, Llibreria Catalònia, 1935.
- Química estructural, primera part (Quimia estructurala, primièra partida), Figueres, Edicions de l'Escola del Treball, 1937.
- L'evolució social (L'evolucion sociala), Figueres, Edicions de l'Escola del Treball, 1937 (i a un segond volum inedit).
- La energía atómica al servicio de la química (L'energia atomica al servici de la quimia), e La energía atómica y la energía iónica (L'energia atomica e l'energia ionica), edicions ciclostiladas per Breviata Médica (servici d'informacion medical dels laboratòris Leti e Uquita), Barcelona, 1949.
- La Matemática de la Historia (La Matematica de l'istòria), Barcelona, Aymà ed., 1951.
- La energía atómica al servicio de la química (L'energia atomica al servici de la quimia), Barcelona, Editorial Emporitana, 1952.
- Europa al desnudo (Euròpa despolhada), Barcelona, Editorial Emporitana, 1954.
- Nacimiento, grandeza y muerte de las civilizaciones (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Barcelona, Casa del Libro, 1956 (volum I en espanhòl de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La matemàtica de la història en la cultura occidental (La matematica de l'istòria dins la cultura occidentala), "Els Autors de l'Ocell de Paper", Barcelona, Editex, 1957.
- Los grandes errores de la Historia. Del servilismo a la democracia (Las grandas errors de l'istòria. Del servilisme a la democracia), Barcelona, Aymà ed., 1958 (volum II en espanhòl de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- L'Empordà, bressol de l'art romànic (Empordan, brèç de l'art romanic), Barcelona, Gràfiques Diamant, 1961.
- El Ampurdán, cuna del arte románico (Empordan, brèç de l'art romanic), Barcelona, Gràfiques Diamant, 1962.
- Catalunya, origen de la pintura medieval (Catalonha, origina de la pintura medievala), Barcelona, ed. Selecta, 1963.
- Cataluña, origen de la pintura medieval (Catalonha, origina de la pintura medievala), Barcelona, ed. Selecta, 1963.
- La Matemàtica de la Història (La Matematica de l'istòria), Figueres, Editorial Emporitana, 1967.
- Prefaci, dins lo libre de Carles Fages de Climent Vilasacra, capital del món (Vilasacra, capitala del mond), Figueres, ed. Pérgamo, Primièra Edicion 1967, Segonda Edicion 1977, Tresena Edicion 1993.
- L'Empordà-Rosselló, bressol de l'escultura romànica (Empordan-Rosselhon, brèç de l'escultura romanica), Figueres, Editorial Emporitana, 1968 (fotografias de Joaquim Fort de Ribot).
- Les cultures europees. De la primera onada històrica de gran fragmentació demogràfica (Las culturas europèas. De la primièra èrsa istorica de granda fragmentacion demografica), Figueres, Editorial Emporitana, 1969 (volum III en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La pau al món per la Matemàtica de la Història (La patz dins lo Mond per la matematica de l'istòria), Barcelona, ed. Pòrtic, 1970.
- Naixença, grandesa i mort de les civilitzacions (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Figueres, Editorial Emporitana, 1970 (volum I en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- El monestir de Sant Pere de Roda. Importància, història i art (Lo monastèri de Sant Pere de Ròda. Importància, istòria e art), Figueres, Editorial Emporitana, 1970.
- Els grans errors de la Història (Las grandas errors de l'istòria), Figueres, Editorial Emporitana, 1971 (volum II en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Lluita d'imperis, primera part: persa, macedoni, cartaginès, romà, bizantí (Luta d'empèris, primièra partida: persan, macedonian, cartaginés, roman, bizantin), Figueres, Editorial Emporitana, 1972 (volum IV en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- L'Empordà, bressol de l'art romànic (Empordan, brèç de l'art romanic), Figueres, Editorial Emporitana, 1972.
- La paz mundial por la Matemática de la Historia (La patz mondiala per la matematica de l'istòria), Barcelona, ed. Pòrtic Hispànic, 1973.
- Lluita d'imperis, segona part: teutònic, anglosaxó, polonès, danès, noruec, víking, lituà, suec, moscovita (Luta d'empèris, segonda partida: teutonic, anglosaxon, polonés, danés, norvegian, viking, suedés, moscovita), Figueres, Editorial Emporitana, 1973 (volum V en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- El segon cicle europeu. El procés polític i social (Lo segond cilce europèu. Lo procès politic e social), Figueres, Editorial Emporitana, 1974 (volum VI en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Memòries de la revolució, de la guerra i de l'exili (Memòrias de la revolucion, de la guèrra e de l'exili), Figueres, Editorial Emporitana, 1975, dos volums.
- Mots preliminars, dins lo libre de Sebastià Delclòs, Guia del romànic de l'Alt Empordà (Guida del romanic del Naut Empordan), Figueres, Centre Excursionista Empordanès, 1975.
- Catalunya, mare de la cultura europea (Catalonha, maire de la cultura europèa), Figueres, Editorial Emporitana, 1977 (volum VII en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La segona onada imperial a Europa (La segonda èrsa imperiala en Euròpa), Figueres, Editorial Emporitana, 1977 (volum VIII en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Nacimiento, grandeza y muerte de las civilizaciones (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Buenos Aires, ed. Plus Ultra, 1978 (version especiala per l'America del Sud, prefaci d'Abelardo F. Gabancho).
- Les cultures irano-sumèria-caldea, hitita i egípcia (Las culturas iranosumerianacaldèa, itita e egipciana). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Escursionista Empordanès, edicion postuma 2005 (volum IX en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Història de l'art universal (Istòria de l'art universal). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Excursionista Empordanès, edicion postuma, octòbre 2008.
- Articles i altres escrits. Els darrers mots (Articles e d'autres escrits. Los darrièrs mots). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Excursionista Empordanès, concepcion e seguiment: Juli Gutiérrez Deulofeu, edicion postuma, junh 2012.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Alexandre Deulofeu. Figueres, Ajuntament de Figueres, Institut d'Estudis Empordanesos, Patronat Francesc Eiximenis, 2003.
- Juli Gutiérrez Deulofeu. Alexandre Deulofeu, la Matemàtica de la Història (Alexandre Deulofeu, la matematica de l'istòria), Barcelona, Llibres de l'índex / Neopàtria, 2004.
- Enric Pujol, Jordi Casassas, Francesc Roca, Juli Gutiérrez Deulofeu. La Matemàtica de la Història. La teoria cíclica d'Alexandre Deulofeu (La matematica de l'istòria. La teoria ciclica d'Alexandre Deulofeu), Figueres, Brau Edicions, 2005.


text:
Jerry Lewis
Jerry Lewis, de son nom vertadièr Joseph Levitch (Newark, Estats Units, 16 de març de 1926) es un comedian, actor, cantaire, productor e realizador de films american. Es famós per sos ròtles comics dins los films, la television e la ràdio. Comencèt a èsser conegut quand èra part d'un duo amb Dean Martin en 1946. A mai d'aqueles espectacles amassa dins los nightclubs, foguèron los actors principals dins divèrsas comédias de Paramount Pictures que coneguèron un franc succès. Lewis es conegut tanben per sa participacion constanta a de teletons e per sa direccion de l'Associacion per la Distrofia Musculara (en anglés: Muscular Dystrophy Association (MDA).
Lewis recebèt maites prèmis per sa trajectòria artistica, The American Comedy Awards, Los Angeles Film Critics Association, e lo Festival de Films de Venècia, e foguèt onorat amb dos estèls sus la Passejada de la Fama a Hollywood. En 2005, foguèt guerdonat amb lo Governors Award of the Academy of Television Arts & Sciences Board of Governors, çò que representa lo prèmi mai elevat dels Emmy Award. Lo 22 de febrièr de 2009, l'Academy of Motion Picture Arts and Sciences recompensèt Lewis amb lo Prèmi umanitari Jean Hersholt.
Biografia[modificar | modificar la font]
Joseph Levitch nasquèt a Newark, la vila mai importanta de l'estat de Nòva Jersey, en 1926 dins un familha d'immigrants russes de confession jusieva. Sos dos parents èran d'artistas. Son paire, Daniel Levitch, èra un mèstre de ceremonias e artista de vaudeville jol nom professional Danny Lewis e sa maire, Rachel ("Rae") Levitch (nascuda Brodsky), èra una pianista e tocava una ràdio locala.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Bassi en arpitan (Bassy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Lo territòri de la municipalitat a situat entre lo Rhône e lo sieu afluent los Usses a l'oèst del departament d'Anautita-Savoie.
Le territoire de la commune est situé entre le Rhône et son affluent les Usses à l'ouest du département de Haute-Savoie.
Bassy
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
1995
Aquesta pagina concernís l'an 1995 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Debanament de la 7a eleccion presidenciala de la Va Republica lo 23 d'abriu e lo 7 de mai. Lo premier torn s'acabèt per la victòria suspresa de Lionel Jospin (PS) ambé 23,3% dei sufragis e de Jacques Chirac (RPR) ambé 20,8%. Lo Premier ministre Édouard Balladur (RPR/UDF, 18,6%), Jean-Marie Le Pen (FN, 15,00%), Robert Hue (PCF, 8,64%), Arlette Laguiller (LO, 5,30%), Philippe de Villiers (MPF, 4,74%), Dominique Voynet (Les Verts, 3,32%) e Jacques Cheminade (0,28%) foguèron eliminats. Au segond torn, Jacques Chirac foguèt elegit ambé 52,64% dei sufragis. Alain Juppé foguèt nomat cap dau govèrn per remplaçar Édouard Balladur. Coma son predecessor, adoptèt una politica liberala qu'entraïnèt una aumentacion rapida de son impopularitat. A la fin de l'annada, son projècte de reforma dau sistèma de retirada dau sistèma public e de la seguretat sociala entraïnèron un movement de grèvas duras e lòngas. Lo 15 de decembre, deguèt finalament cedir e retirar son projècte.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 7 de decembre : començament de la mission Galileo a l'entorn de Jupitèr.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de febrièr - Patricia Highsmith, escrivan americana (n.1921)
- 14 de març - William Alfred Fowler, fisician american, Prèmi Nobel (n.1911)
- 2 d'abril - Hannes Alfvén, fisician suedés, Prèmi Nobel (n.1908)
- 25 d'abril - Ginger Rogers, actritz americana (n.1911)
- 4 de julhet - Eva Gabor, actritz ongresa (n.1919)
- 26 de decembre - Dean Martin, actor american (n.1917)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Martin Lewis Perl, Frederick Reines
- Prèmi Nobel de Quimia : Paul J. Crutzen, Mario J. Molina, Franklin Sherwood Rowland
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
- Prèmi Nobel de Literatura : Seamus Heaney
- Prèmi Nobel de la Patz : Joseph Rotblat
- Prèmi Nobel d'Economia : Robert Lucas Jr


text:
Juan de Zúñiga Avellaneda y Bazán
Juan de Zúñiga Avellaneda y Bazán (1551 - lo 4 de seteme de 1608) que ho un nòble, militar, e òmi d'estat espanhòl au servici de Felip II d'Espanha puish de Felip III.
Hilh dei IVau comte de Miranda, Francisco de Zúñiga y Avellaneda e de María de Bazán y Ulloa, qu'èra donc gessit deu gran ostau de Zúñiga e que'n vadó quitament cap en tot esposar la soa neboda María de Zúñiga, çò qui he d'eth un Gran d'Espanha.
Que lutè dens los rengs espanhòus durant la Rebellion de la Alpujarras puish en Italia.
Après que vadó vicerei de Catalonha e de Nàpols e tanben president de la Junta de Castelha.


text:
Er Ajuntament de Vielha e Mijaran a enviat aué, eth Decrèt d’inici der expedient administratiu entara clausura d’un camping en municipi de Vielha e Mijaran.
Ja hè uns ans qu’er Ajuntament avertie as dus campings existents en municipi deth caractèr obligatòri d’adaptar-se ara normatiua generau e sectoriau. Era dificultat entà amiar entà deuant aguesta legalizacion, tanben per trebucs e indefinicions dera Generalitat de Catalonha generèc qu’aquera legalizacion se demorèsse en eth temps.
Ara hè uns mesi, era CHE (Confederación Hidrográfica del Ebro) aprovèc es mapes de perilhositat. Damb aguesti mapes, es dus campings deth municipi entrauen laguens d’aguesta perilhositat. Damb aguesta aprobacion, era CHE proïbie as dus campings es pernoctacions enes zònes includides enes mapes. Un des dus campings artenhie qu’era CHE lheuèsse aguesta proïbicion pr’amor que presentèc era documentacion requerida pera CHE.
Er ajuntament pera sua part emprenie era demanda as campings entà qu’abans deth dia 25 de junhsèga presentèssen eth Plan Especiau entà poder iniciar es tramits de legalizacion dera activitat e es corresponenti permisi generaus e sectoriaus. A data 26 de junhsèga, sonque un des dus campings ac presentèc.
Deuant d’aguesta situacion, er ajuntament a iniciat aué, damb era signatura d’un Decrèt d’Alcaldia, er expedient administratiu de clausura d’un des campings. Atau madeish, suspen provisionaument, coma mesura cautelar, era activitat de manèra immediata.
En paraules deth Baile de Vielha e Mijaran, Alex Moga “dempús de fòrça ans de convèrses, negociacions e amassadess, a arribat eth moment de méter orde legau ad aguestes situacions. Coma Baile è era responsabilitat personau, politica e juridica d’exigir eth compliment dera nòrma. Non podem contunhar mès temps en tot guardar entà un aute lòc. Se volem qualitat e seguretat, toti i auem era obligacion e dempús de tanti ans, i a agut dejà pro temps entà poder normalizar aguesta situacion”.
Atau madeish, damb eth Plan Especiau ara s’iniciaràn es tramits entà que totes es administracions competentes resòlven tecnicaments. “Demoram que totes es administracions sectoriaus e urbanistiques actuen damb dilligéncia e decision entà redusir eth termini eth maxim possible entè hèr toti es tramits de besonh” que començaràn en Ajuntament aguesta pròplèu tardor damb era aprobacion iniciau deth Plan.
Er Ajuntament demorarà a qu’eth proprietari dongue cumpliment ad aguesta resolucion, en cas contrari, serà er Ajuntament qui n’executarà eth barrament.


text:
Musician
Un musician o un musicaire o un musiquièr es una persona que jòga o compausa de musica. Los musicians se pòdon classificar en foncion de son ròtle dins la creacion o l'interpretacion musicala:
- Los cantaires (o vocalistas) fan servir sa votz coma un instrument.
- Un instrumentalista jòga d'un instrument musical.
- A l'encòp lo cantaire e l'instrumentalista pòdon èsser improvisaires, en crear de musica espontanèament.
- Los compositors e los cantautors escrivon de musica.
D'unes musicians pòdon a mai dançar o crear una coregrafia. Lo concèpte e l'estatut de musician dins la societat son diferents en foncion de las culturas.


text:
Tubercul
Un tubercul, en botanica, es un organ de resèrva, generalament sosterranh, qu'assegura la subrevida de las plantas pendent la sason d'ivèrn e sovent lor multiplicacion per via vegetativa. Aqueles organs son enflats per l'acumulacion de substàncias de reserva. Se ditz que son tuberizats.
Lo mot de « tubercul » ven del latin tuberculum, boceta.
Los organs transformats en tuberculs pòdon èsser :
- la raiç : pastenaga, panais, patata doça,
- lo rizòma : trufa, cròsne de Japon, patata doça, iris,
- la basa de la tija (mai precisament l'ipocotil) : caulrava, apirava,
- l'ensemble raiç + ipocotil : bledarava, rafe...
Las substàncias de resèrvas acumuladas dins los tuberculs son lo mai sovent de glucids :
- amidon, cas pus general : trufa, ignam...
- inulina, cas de las Asteracèas : tòpir, dahlia
- sacaròsa : bledarava sucrièra.
Los teissuts qu'acumulan aquestas substàncias son de parenquims de resèrva, formats de cellulas totas identicas, arredondidas e ipertrofiadas, amb de parets finas ; lor citoplasma es cargat d'inclusions, coma los plastes que contenon l'amidon per la trufa, o es largament ocupat per un grand vacuòl dins lo qual se tròba l'inulina en solucion, pel tòpi.


text:
Categoria:Grop de musica
Aquesta categoria conten los ensembles musicals de talha pichona — comprenent en general mens de dètz o quinze musicians — interpretant de musicas derivadas del jazz o del rock'n'roll, mai precisament apelats gropes de musica.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 3 soscategorias, sus un total de 3.
!
- Grop de musica per genre (5 C)
- Grop de musica per nacionalitat (14 C)
- Grop de musica per periòde (5 C)
Articles dins la categoria « Grop de musica »
Aquesta categoria conten los 4 articles seguents.


text:
Lo Gost del saké
Lo Gost del saké (en japonés Samma no Aji, çò es Lo Gost del samma, peis salat... ) es lo darrièr filme d'en Yasujirō Ozu que defuntarà un chic mens d'una annada puèi, vencit per un càncer, lo quite jorn del siu anniversari, lo 12 de decembre de 1963...
Coma dins la màger part dels sius filmes, ne refofa aquesta òbra d'una umanitat viscuda e partejada que çai çò mai important es la fòrça de l'amistat.
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Analisi[modificar | modificar la font]
estil e mesa en scèna[modificar | modificar la font]
actors[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Chishū Ryū ... Shuhei Hirayam
- Shima Iwashita ... Michiko Hirayama, siá cabdeta de 24 ans
- Shinichiro Mikami ... Kazuo Hirayama, lo cabdet
- Keiji Sada ... Koichi Hirayama, l'ainat
- Mariko Okada ... Akiko Hirayama, siá molhèr
- Teruo Yoshida ... Yutaka Miura, un collèga d'en Koichi
- Noriko Maki ... Fusako Taguchi
- Nobuo Nakamura ... Shuzo Kawai, un amic d'al temps de l'universitat
- Kuniko Miyake ... Nobuko Kawai, siá molhèr
- Ryuji Kita ... Shin Horie, l'autre amic d'a passat temps
- Michiyo Kan ... la siá segonda molhèr
- Eijiro Tono ... lo lor professor Sakuma, "Cogordon"
- Haruko Sugimura ... Tomoko, siá molhèr
- Kyoko Kishida ... la patrona del Kaoru...
- Toyoko Takahashi ... una serviciala al Wakamatsu'
- Shinobu Asaji ... Youko Sasaki, la secretària d'en Shuhei
Resson critic[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhora fotografia per en Yuharu Atsuta
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhor segond ròtle femenin per na Kyoko Kishida
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhor segond ròtle masculin per n'Eijiro Tono
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Yasujiro Ozu & Kogo Noda... Samma no Aji - Le Goût du saké - 1962 ... script d'origina traduch del japonés per Michel & Estrellita Wasserman, Publications Orientalistes de France, París, decembre de 1986
-
- veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō


text:
VIau dinastia egipciana
La VIau dinastia egipciana que marca la fin deu periòde conegut convencionaument com l'Ancian Empèri egipcian.
A despart deu hèit que la division de l'istòria egipciana e l'encadenament de la disnastias b'ei mei que mei convencionau (quitament ontologic) e shens cap relacion dab la vision qu'avón los egipcians antics sus la loa istòria (en mei deu hèit que la recèrcas e mòstran ua continuitat administrativa enter l'Ancian Empèri e la tempsada seguenta aperada Ièr Periòde Intermediari egipcian), que's cred que la VIau dinastia qu'arribè au som d'ua purmèra Etat d'Aur en parallèle dab ua creishuda deu poder deus dignitaris e deus senhors locaus qui aflaquèn lo poder deu faraon.


text:
Folco de Baroncelli-Javon
Lo marqués en Folco de Baroncelli-Javon (Ais de Provença, lo 1 de novembre de 1869 – Avinhon lo 15 de decembre de 1943) foguèt un aristocrata occitan, un escrivan e poèta felibrenc provençau, èra tanben manadièr e gardian.
Poèta de consciéncia politica fòrta, foguèt un grand defensaire dau pòble e dei tradicions camarguencas Pròche de Frederic Mistral e de Josèp Romanilha, fondèt amb elei lo jornau dau Felibritge: l'Aiòli.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Apertenent dau costat de son paire a una vielha familha florentina installada en Provença tre lo sègle XV, nasquèt a Ais de Provença, mas foguèt batejat a Avinhon ont sa familha possediá lo Palais dau Rore. Sei grand mairaus èran d'aristocratas nimesencs qu'encara parlavan provençau malgrat la substitucion de la lenga per lo francés dins las classas aristocraticas a aquesta epòca. Partejèt son enfància e sa joinessa entre Arle , Nimes e Bolhargues. Comencèt d'escriure en occitan a l'atge de 18 ans e durant sei estudis a Nimes, encontrèt Frederic Mistral que li confisèt la direccion de l'Aiòli, lo jornau dau Felibritge. A Bolhargues, en pichona Camarga, au Castèu de Bèla Còsta, au contacte dei cavaus e dei buòus, s'enamorèt de la vida liura mas dura de gardian, e aquistèt la "fe dei buòus". Tanlèu desliurat de la tutèla familhala, venguèt manadièr e s'installèt au mas de l'Amarèu, près dei Santei Marias de la Mar. Ailà fondarà la Manada santenca   e esposarà la filha d'un proprietari de Castèunòu de Papa que li donarà tres filhas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Personalitat provençala
- Escrivan occitan del sègle XIX
- Escrivan occitan del sègle XX
- Poèta occitan
- Majorau dau Felibritge
- Literatura provençala
- Escrivan dau país d'Ais
- Noblesa occitana
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés del sègle XX
- Naissença en 1869
- Naissença a Ais de Provença
- Naissença dins lei Bocas de Ròse
- Decès en 1943
- Decès en Avinhon


text:
Pluton
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Pluton, dieu dels Infèrns dins la mitologia romana ;
- (134340) Pluton, planeta nana del Sistèma Solar nomenada d'aprèp lo dieu roman (ancianament considerada coma planeta a part entièra e reclassada lo 24 d'agost de 2006 per l'Union Astronomica Internacionala) ;
- un pluton, apelacion qu'es pas estada retenguda per designar un objècte de la categoria de Pluton (Pluto-class object en anglés), una categoria novèla de còrses celèstes similars a Pluton creada per un vòte de l'Union astronomica internacionala en agost de 2006 ;
- un pluton, massís de ròcas intrusivas magmaticas apeladas ròcas plutonicas.


text:
Ploumagoar
Plouvagor en breton ( Ploumagoar en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ancian nom de Ploumagoar es Plouvagor.
A la casuda de la Empèri romain, los Brittons o Bretons començan los sieus movements de migracion. En fugent los Pictes e los Saxons, travèrsan la Manja e venon s'installar en Armorique.
Aquelas migracions se faràn per ondas successivas e durèron de divèrses sègles. Una nacion nasquèt e vendrà, dins los sègles a venir, un nòu Estat independent : la Bretanha.
Los arrivants parlan la meteissa lenga que los indigènas de Armorique #que foguèron minoritaires e integrats. Avèm de besonh que la Manja o Morís Breizh èra una rota naturala de relacions gaireben jornalièras entre la Granda e lo Pichon Bretanha. Lo comèrci, favorit pel trabalh d'una meteissa lenga dels dos costats de la Manja, i èra fòrça florissant. Los Bretons arriban doncas sus las tèrras de Ploumagoar en remontant fòrça segurament lo Trieux, e en cercant un endroit elevat per poder se defendre, descobrisson los vestigis d'una vièlha citadelle romaine. Es a aquel moment que Plouvagor renais per las segondas fes e ven lo bourg #que se coneis uèi.
Qualques parròquias en començant per Plòu amb variantes Agradadas e Ploé, n'existís 169 a Bretanha #que 73 en las Còstas-de Armor. Ne son nascuts entre 450 e 600. Magoar Es pas pas un quelconque Sant, vengut amb los envahisseurs, mas significa mur o ruïnes, paraula testificada en breton amb Moguer, aital coma en gallois amb Magwyr. La meteissa raïtz Magor se tròba en los noms Magoarou e Magoariec e significa maçon. Magoar Seriá un synonyme de l'alemand Maurer e de l'italian Muratore.
Ploumagoar Es doncas una parròquia bastida sus ruïnes o de vestigis ancians e tira lo sieu nom d'aquela origina. Aquela parròquia s'estendèt sus superfícias considerablas e engloba tot lo marge drech del Trieux. Reven a l'ensems de l'estenduda de Ploumagoar, Pabu e Sant-Agathon uèi. La parròquia primitive de Ploumagoar i aviá dividit en dîmeries #qu'aquelas de Tréméac, de Goazanlès e de Trivis. Aqueles jos-divisions ne donaràn las trèves de Pabu e de Sant-Agathon #que faràn part intégrante de la parròquia-maire, pendent longtemps encara. La vila de Guingamp, per la siá part, veirà pas las siás muralles sortir de tèrra que doas o tres sègles mai tard, jos las invasions e pillages incessants de las Normands. Guingamp O Gwengamp en breton #que se décompose en Gwen, blanc o bienheureux en lo sens de Lansus, e Gamp, lo camp o refugi dels bienheureux.
Ploumagoar A ligat al Pagus Tréher #que lo banc episcopal se'n tròba a Tréguier dempuèi o Vida sègle. Sant Tugdual en #èsser lo primièr avesque fondator.
L'ancien nom de Ploumagoar est Plouvagor.
À la chute de l'Empire romain, les Brittons ou Bretons commencent leurs mouvements de migration. Fuyant les Pictes et les Saxons, ils traversent la Manche et viennent s'installer en Armorique.
Ces migrations se feront par vagues successives et vont durer plusieurs siècles. Une nation va naître et deviendra, dans les siècles à venir, un nouvel État indépendant : la Bretagne.
Les arrivants parlent la même langue que les indigènes d'Armorique qui vont être minoritaires et intégrés. Précisons que la Manche ou Mor Breizh était une route naturelle de relations presque quotidiennes entre la Grande et la Petit Bretagne. Le commerce, favorisé par l'emploi d'une même langue des deux côtés de la Manche, y était très florissant. Les Bretons arrivent donc sur les terres de Ploumagoar en remontant très certainement le Trieux, et en cherchant un endroit élevé pour pouvoir se défendre, ils découvrent les vestiges d'une vieille citadelle romaine. C'est à ce moment que Plouvagor renaît pour la seconde fois et devient le bourg que l'on connaît aujourd'hui.
Des paroisses commençant par Plou avec des variantes Plu et Ploé, il en existe 169 en Bretagne dont 73 dans les Côtes-d'Armor. Elles sont nées entre 450 et 600. Magoar n'est pas un quelconque Saint, venu avec les envahisseurs, mais signifie mur ou ruines, mot attesté en breton avec Moguer, ainsi qu'en gallois avec Magwyr. La même racine Magor se retrouve dans les noms Magoarou et Magoariec et signifie maçon. Magoar serait un synonyme de l'allemand Maurer et de l'italien Muratore.
Ploumagoar est donc une paroisse bâtie sur des ruines ou vestiges anciens et tire son nom de cette origine. Cette paroisse va s'étendre sur des surfaces considérables et englobe toute la rive droite du Trieux. Elle correspond à l'ensemble de l'étendue de Ploumagoar, Pabu et Saint-Agathon aujourd'hui. La paroisse primitive de Ploumagoar était divisée en dîmeries dont celles de Tréméac, de Goazanlès et de Trivis. Ces sous-divisions donneront les trèves de Pabu et de Saint-Agathon qui feront partie intégrante de la paroisse-mère, pendant longtemps encore. La ville de Guingamp, pour sa part, ne verra ses murailles sortir de terre que deux ou trois siècles plus tard, sous les invasions et pillages incessants des Normands. Guingamp ou Gwengamp en breton que l'on décompose en Gwen, blanc ou bienheureux dans le sens de Lansus, et Gamp, le camp ou refuge des bienheureux.
Ploumagoar est attaché au Pagus Tréher dont le siège épiscopal se trouve à Tréguier depuis le VIe siècle. Saint Tugdual en fut le premier évêque fondateur.


text:
Romba catalana
La romba catalana (en catalan rumba) es un estil musical originari de la comunitat gitana de Barcelona, amb d'influéncias d'estils divèrses provenents mai que mai d'America latina e particularament Cuba.
Pendent las annadas cinquanta e seissanta del sègle XX, l'arribada de musicians latinoamericans qu'arriban a Barcelona amb d'orquèstras, e tanben los viatges nombroses d'unes gitans de Barcelona en Colómbia e Veneçuela per vendre de vestits fan que la musica salsa qu'es a créisser a Nòva York penetre las comunitats gitanas de Barcelona amb una brava poténcia, e fòrça d'aqueles tèmas passan dins lo repertòri dels gitans barceloneses. Es aital que se forma pendent aquelas annadas la basa de çò que vendrà lèu la Romba Catalana.
Demest los represants mai coneguts d'aquesta musica cal citar Peret e el Gato Pérez.
Grops e musicians de romba catalana[modificar | modificar la font]
- Ai, ai, ai
- Gato Pérez
- Peret
- Sinay
- Son como son


text:
Guèrra de la Premiera Coalicion
La Guèrra de la Premiera Coalicion se debanèt de 1792 a 1797 durant lei guèrras de la Revolucion Francesa. Foguèt entraïnada per la declaracion de guèrra de la França revolucionària a Àustria lo 20 d'abriu de 1792. Après l'execucion dau rèi e la crenhénça europenca de l'exportacion deis idèas revolucionària au rèsta dau continent, lo conflicte se generalizèt rapidament e opausèt finalament França a una coalicion gropant la màger part deis estats d'Euròpa. S'acabèt en 1797 per una victòria francesa que rompèt la coalicion europenca après una tièra de succès militars. Uneis episòdis d'aquela guèrra son venguts de partidas importantas de l'istòria de la Republica Francesa coma la batalha de Valmy o la Levada en massa.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Guèrra de la Segonda Coalicion.
- Guèrra de la Tresena Coalicion.
- Guèrra de la Quatrena Coalicion.
- Guèrra de la Cinquena Coalicion.
- Guèrra de la Seisena Coalicion.
- Guèrra de la Setena Coalicion.


text:
Arrancy-sur-Crusne
Arrancy-sur-Crusne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Arrancy Es un vilatge bastit en amphithéâtre sus un tuc surplombant lo ruisseau dels Eurantes, afluent de la Crusnes. Lo sieu territòri de 2 075 a, a situat a l'extrèm nòrd-es del departament de la Meuse al limit de la Meurthe-e-Moselle. A recorregut per doas vias SNCF (Calava-Bâle e Longuyon-Nancy), per la RN 18 e lo CD 66, per un gazoduc, per una connexion sosterranha de las linhas téléphoniques internacionalas e per una linha EDF de 400 KV. Tres separacions dépendent de la comuna : Lopigneux, Los Eurantes, La Granja Santa-Martin.
Veire ref[1],[2]
Arrancy est un village bâti en amphithéâtre sur une colline surplombant le ruisseau des Eurantes, affluent de la Crusnes. Son territoire de 2 075 ha, est situé à l'extrême nord-est du département de la Meuse à la limite de la Meurthe-et-Moselle. Il est parcouru par deux voies SNCF (Calais-Bâle et Longuyon-Nancy), par la RN 18 et la CD 66, par un gazoduc, par une liaison souterraine des lignes téléphoniques internationales et par une ligne EDF de 400 KV. Trois écarts dépendent de la commune : Lopigneux, Les Eurantes, La Ferme Saint-Martin.
voir ref[3],[2]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge remonta a una anautita antiquitat, coma la majoritat de las localités lorraines, de nombroses vestigis ancians ne son lo testimoniatge. Se sona #que Aigulphe, avesque de Mètz (578-598), #procurar pel favor de Théodebert, rei de Austrasie, la tèrra de Arrancy a la abbaye de Sant-Pierre de Mètz. Lo capítol de la catedrala de Verdun possedissiá a Arrancy dels bens mencionats en la bulle de Léon IX l'an 1049. Après aver-i fach partida del comtat de Bar, Arrancy i aguèt comprés dins las Tèrras Comunas, apertenenta per indivis als Comtes de Bar e de Luxemborg. Dintratz 1193 e 1212, #obténer una charte de affranchissement de Ermesinde, comtesse de Luxemborg e de Thiebaut 1er de Bar, comte de Stenay e de Briey lo sieu marit.
Lo pòble #demorar en possession dels dos ostals fins en 1601, epòca ont una convencion entre lo pòrti Charles III de Lorraine e lo infante Isabelle, régente dels Païses-Basses, la #assignar definitivament a la Lorraine.
Las originas del pòble son pro escuras perque nos cal pas certituds de datas e de condicions de la creacion de Arrancy. Segon Jeantin, Arrancy e los Eurantes formavan "als tempses ancians" (sens precision) un sol domeni de sèt granjas. Manca sentir per ailà una vasta "villa" mérovingienne de contunh carolingienne ? Harbulot (En la Meuse de antany), suggerís en ensajada de las luses de la toponymie, una origina gallo-romaine ; l'actual toponyme en avent #èsser compausat (cossí l'avèm mencionada mai elevat) d'un nom de proprietari seguit de la désinence "-acum" #que s'es transformat en -ey al fil dels tempses, de contunh ne -i. Fauta de certitud, apareis #que Arrancy a #èsser creat cap a 560 al meteis temps que Remenoncourt, del temps que las Eurantes an donat l'an 596, pel pòrti Eleutère e la siá filha Waldrade primièra, abbesse de Sant-Pierre-a los-Nonains de Mètz.
550-560 : Aigulphe, avesque de Mètz #procurar Arrancy (Aranceim) pel favor de Théodebert II, rei de Austrasie, al abbaye de Sant-Pierre de Mètz.
Le village remonte à une haute antiquité, comme la plupart des localités lorraines, de nombreux vestiges antiques en sont le témoignage. On dit qu'Aigulphe, évêque de Metz (578-598), procura par la faveur de Théodebert, roi d'Austrasie, la terre d'Arrancy à l'abbaye de Saint-Pierre de Metz. Le chapitre de la cathédrale de Verdun possédait à Arrancy des biens mentionnés dans la bulle de Léon IX en 1049. Après avoir fait partie du comté de Bar, Arrancy fut compris dans les Terres Communes, appartenant par indivis aux Comtes de Bar et de Luxembourg. Entre 1193 et 1212, il obtint une charte d'affranchissement d'Ermesinde, comtesse de Luxembourg et de Thiebaut 1er de Bar, comte de Stenay et de Briey son mari.
Le village demeura en possession des deux maisons jusqu'en 1601, époque où une convention entre le duc Charles III de Lorraine et l'infante Isabelle, régente des Pays-Bas, l'assigna définitivement à la Lorraine.
Les origines du village sont assez obscures car nous n'avons pas de certitudes de dates et de conditions de la création d'Arrancy. Selon Jeantin, Arrancy et les Eurantes formaient "aux temps anciens" (sans précision) un seul domaine de sept fermes. Faut-il entendre par là une vaste "villa" mérovingienne puis carolingienne ? Harbulot (dans la Meuse d'autrefois), suggère en regard des lumières de la toponymie, une origine gallo-romaine ; l'actuel toponyme ayant été composé (comme nous l'avons mentionné plus haut) d'un nom de propriétaire suivi de la désinence "-acum" qui s'est transformé en -ey au fil des temps, puis en -y. Faute de certitude, il apparaît qu'Arrancy a été créé vers 560 en même temps que Remenoncourt, tandis que les Eurantes sont données en 596, par le duc Eleutère et sa fille Waldrade première, abbesse de Saint-Pierre-aux-Nonains de Metz.
550-560 : Aigulphe, évêque de Metz procura Arrancy (Aranceim) par la faveur de Théodebert II, roi d'Austrasie, à l'abbaye de Saint-Pierre de Metz.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Arrancy ièr Arrancy uèi, d'activitats culturalas de Arrancy-Loisir
- ↑ 2,0 2,1 arrancy sus crusne.Cossí
- ↑ Arrancy hier Arrancy aujourd'hui, activités culturelles d' Arrancy-Loisir


text: Se faguèt famós per las siás accions en los films Saturday Night Fever ("Fèbre del dissabte nuèch") (1977) e Grease (1978), las que s'estreèron al ponch maxim de l'èra de la musica disco. Après, mas, la siá carrièra se redusiguèt fins a 1994, quand encarnèt lo personatge de Vincent Vega a la pellicula Pulp Fiction del director Quentin Tarantino, que foguèt nomenat al Oscar per lo film. Realizèt tanben un papièr principal en la pellicula Battlefield Earth, ont interpreta lo cap d'un grop d'extraterrèstres qu'esclavizen l'umanitat dins una Tèrra futurista. Lo film recebèt de criticas negatiuas dins gaireben tot lo mond e obtenguèt de paucs ganhs. Travolta, Que practica la scientologia dempuèi lo 1975 e idolatra lo sieu creador L. Ron Hubbard (autor de l'òbra que se basa lo film), esperava que la pellicula foguèsse un succès e se convertiguèsse en la primièra d'una sèria d'adaptacions de trabalhs de Hubbard.


text:
-209
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -209 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. En Espanha, Scipion l'African conquistèt Cartagèna onte trobèt un tesaur important e leis ostatges ibèrs tenguts per lei Cartaginés. Aquò entraïnèt lo començament d'unei revòutas indigènas còntra lei Cartaginés que foguèron rapidament en dificultat dins la region. En Itàlia, Tarenta foguèt tanben conquistada per lei Romans e pilhada.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Acomençament de la Revòuta Dazexiang. D'autreis insureccions acomencèron tanben rapidament en causa dau maucontentament entraïnat per lei taxas e leis impòsts tròp importants e l'afebliment de l'Estat dirigit per un enfant dempuei la mòrt de l'emperaire Qin Shi Huang en 210 avC. Per faciar la crisi militara, unei generaus e foncionaris, compres lo Premier Ministre Li Si, lo Chancelier Feng Quqi e lo generau Feng Jie, demandèron l'aplant de certanei construccions extravagantas ordonadas per l'emperaire Qin Er Shi. Pasmens, foguèron arrestats. Feng Quqi e Feng Jie capitèron de se suicidir mai Li Si e son fiu ainat foguèron executats d'un biais fòrça crudèu en 208 avC. Puei, d'autrei ministres de Qin Shi Huang foguèron executats. Aquò agravèt la situacion militara.


text:
L'Idiòt
L'Idiòt (Hakuchi del sieu títol original japonés vertadièr) es lo segond filme amb Setsuko Hara (aprèp Regreti ges ma joventut en 1946) del realizator japonés originari de l'illa d' Hokkaido, Akira Kurosawa, realizat en 1951.
Interpretat tanben per l'immens Toshiro Mifune, que se ne convertirà lèu en lo sieu actor preferit e fetiche dels caps d'òbra màgers e encara venidors (que n'es aiceste lo segond, un an aprèp Rashomon, maldespièch e censura e bestiesa umana...), atal, e forra-borra, Los Sèt Samorais, Lo Castèl de l'aranha o Barbarossa e ca nado.
Grand amator e aimador de la literatura russa (que la legissiá dins la lenga, òc-ben-òc!), n'aviá sempre somiat de ne transportar l'accion dins lo sieu país de naissença, a Sapporo e Hokkaido.Ne cal saber tanben que las gents d'Hokkaido ne son sovent considerats amb un chic de mesprètz o de condescendéncia pels autres estatjants de l'archipèla nipon.Ne foguèt atal per n' AK, un chic, una mena de revenge sus de malas costumas que, ailàs, totes los païses n'acostuman de favorizar.
Atal doncas, en Fiodor Dostoievskii... a Japon... a Nihon... a Hokkaido... Sapporo.
Se n'inscriu e del tot Akira Kurosawa dins la tradicion fòrça japonesa d' adaptacion d'òbras literàrias de qualitat màger, nacionalas e estrangièras, d'aquò rai.
Mas çò que fa la fòrça d'aquelas òbras es que son d'adaptacions a la realitat culturala, lingüistica e sociala japonesas e non pas una mena de còpia rèiresovent farlabicada coma ne son molts e molts filmes occidentals que çò ne pretendon adaptar la realitat de la literatura russa, per exemple, a d' esquemas de pensada o de comportament del tot al tot diferents.
Un bon exemple d'aquesta engana del cinèma occidental es lo del Guèrra e Patz, per exemple, en 1956, d'en King Vidor, cineasta màger pr'aquò, que n'es coma, fin finala, una adaptacion en bendas dessenhadas d'un cap d'òbra indefugible de la literatura mondiala, malgrat, d'alhors, las pro bèlas qualitats d'aquel filme ( los sieus interprèts, n'Audrey Hepburn e'n Mel Ferrer subretot... e la famosa scèna del bal al Palatz del tzar...)
N'es sonque de comparar l'adaptacion russa (de 7h 35 min... e òc tanplan, mas lo romançàs, per lo se legir, lo se legir plan, ne cal de setmanas de temps...) del grand Sergei Bondarchuk, de doas parts, en 1963-1967 (e Oscar del melhor filme estrangièr en 1967... totun!!!) per n'èsser del tot convencit. Que, luènh de n'èsser una òbra sovietica "pomposa" (çò dison los que ne comprenon pas res a pas res... e sovent, sens quitament pas veire los filmes!!!) es una de las melhoras adaptacions literàrias pas jamai realizadas de l'istòria tota e vertadièra del VIIen Art, amb quitament las longuesas e longors o digressions tolstoianas...
Parentèsi clavada, en tot n'adaptar la realitat russa autentica del roman d'en Dostoievski a las realitats totas tant autenticas e tan viscudas, ressentidas e sentidas d'aiceste Japon septentrional, Akira Kurosawa ne signa una de las òbras mai creatritz e novatritz de la siá encara jove carrièra, quitament se n'èra ja estat guerdonat d'un Oscar per Rashomon (pel melhor filme estrangièr...) amai un Leon d'Aur de la Mòstra de Venècia per la meteissa òbra que çò ne marquèt de verai l'envòl planetari del màger cinèma nipon.
Somari
- 1 Sinòpsi
- 2 Contengut
- 3 Analisi
- 4 Citacions
- 5 Los desplasers de la censura
- 6 Ficha tecnica
- 7 Distribucion
- 8 Estudi comparatiu de 3 adaptacions cinematograficas de L'Idiòt al cinèma
- 9 Citacions
- 10 Fimografia comparada
- 11 Vejatz tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Nòtas & referéncias


text:
Comunas de las Lanas
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 331 comunas deu departament de las Lanas per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Somari
Fonts[modificar | modificar la font]
Grafias d'après lo sit de l'Institut Occitan[1].
De verificar[modificar | modificar la font]
Las grafias de las comunas seguentas son pas las de l'Institut Occitan :
- Casteths o Castèths
- Clèdas o Cledas
- D'Acs o Dacs
- L'Abatut o Labatut
- La Boèira o La Bohèira
- Linsa o Linça
- Sèrralots e Arribans o Sèrraslós e Arribans
- Vic d'Aubirat o Vic d'Auribat


text:
Khasekhem
Khasekhem (après Khasekhemoi - dab l'emplec deu duau egipcian - ) que ho lo darrèr faraon de la IIau dinastia.
Qu'aurè reünificat Egipte après la ua temptativa de secession ; los sons predecessors que semblen aver perduda ua partida de la la autoritat au punt que Peribsen escambiè suu son nom lo títol de hilh deu diu Her per hilh deu diu Seth (lo son rivau mitologic e geografic). Après aver tornat unificar Egipte Khasekhem qu'orstendè peu purmèr còp dens l'istòria egpciana ambs dius (simbolizats peu can entà Seth e peu haucon entà Her) au som deu son serekh. Dilhèu per las medishas rasons que passè d'un nom singular a un nom duau : Khasekhemoi (l'egipcian antic que coneish aqueth nombre de 2 a despart deu singular e deu plurau) e atau muisha que ambs dius que regnavan amassas sus un sol país.
Que ho sepelit dens la necropòli reiau d'Umm el-Qa'ab (tombèu V).
La division de l'istòria egipciana en dinastia qu'ei a còps convencionau e ereta de l'istorian Maneton e non refleta sovent pas nada realitat genealogica. Dens lo cas de Khasekhem aquò qu'ei particularament vertadèr puish qu'aqueth b'ei l'ajòu deus faraons seguents tanhents de la IIIau dinastia.
Noms[modificar | modificar la font]
- Dens la Lista Reiau d'Abidòs lo son nom de Nisot-Biti qu'ei Djadjai :
- Dens la Lista Reiau de Saqqara lo son nom de Nisot-Biti qu'ei bebi :
Peribsen
Khasekhem
Nebka
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic


text:
Briare
Briare es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat sus la Loire, a 8 quilomètres a l'èst e en amont de Gien e 74 km a l'èst de Orléans. A connectat a París, #que n'es distant de 151 km, pel autoroute A77, la Nacionala 7, la linha ferroviaire París-Nivèrns e lo canal de Briare (esperlongat pel canal del Loing). Constituissi lo centre del airal urban de Briare.
La ville est située sur la Loire, à 8 kilomètres à l’est et en amont de Gien et 74 km à l’est d’Orléans. Elle est reliée à Paris, dont elle est distante de 151 km, par l’autoroute A77, la Nationale 7, la ligne ferroviaire Paris-Nevers et le canal de Briare (prolongé par le canal du Loing). Elle constitue le centre de l'aire urbaine de Briare.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom anciana de Briare èra Brivodurum #que significa en lenga celtique : pont (brivo) e fortificació, pòrta o luòc (durum).
La vila a preses lo sieu essor jos Henri IV mercés al bastiment del canal de Loyre en Seyne #que vendrà lo canal de Briare. Aquel canal, bastit al Sègle XVII, connècta la Loire a la Seine.
Le nom antique de Briare était Brivodurum qui signifie en langue celtique : pont (brivo) et fortification, porte ou place (durum).
La ville a pris son essor sous Henri IV grâce à la construction du canal de Loyre en Seyne qui deviendra le canal de Briare. Ce canal, construit au Sègle XVII, relie la Loire à la Seine.


text:
- Inicio > Todas las Categorías
- venta de perros pastor belgamesclado con pastor alemam en quillota quinta region chilee - venta de perros pastor belgamesclado con pastor alemam en quillota quinta region chilee - pastor aleman quinta region - pastor aleman quinta region - venta de perros pastor aleman valparaiso - cachorros pastor aleman del 2011 5 region en venta - pastor aleman quillota - pastor aleman quillota - cachorros pastor aleman v region mayo 2011 - cachorro pastor aleman v region abril 2011 - cachorro mezcla pastor aleman con san bernardo v region abril 2011 - akitas en venta quinta region - akitas en venta en la quinta region - akitas en venta en la quinta region - akitas en venta quinta region -


text:
1699
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1699 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- mort de l'escrivan tragic Jean Racine.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Signatura dau tractat de Karlowitz lo 28 de genier que marquèt la fin de la Granda Guèrra Turca. L'Empèri Otoman perdiguèt :
- Podília annexada per Polonha-Lituània.
- la màger part d'Ongria e d'Eslavonia e sei drechs de successions sus Transilvània a Àustria.
- divèrsei territòris de Dalmàcia, la vila de Ragusa, l'illa de Sassos e Morèa a la Republica de Venècia.
Aqueu tractat representèt lo començament dau declin de l'Empèri Otoman.
Africa[modificar | modificar la font]
Oman[modificar | modificar la font]
Après la victòria de l'annada passada (presa de Mombasa), contuniacion deis atacas còntra lei possessions portuguesas d'Africa Orientala e presa de Zanzibar.


text:
Ceron
Lo Ceron es un riu d'Occitània que raja entre Roergue e Carcin. Es un afluent d'Avairon en riba esquèrra, doncas un sosafluent de Garona mejans Avairon, puèi Tarn.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Coron a sa source dins lo departament d'Avairon, e dintra dins lo departament de Tarn. Se jeta dins l'Avairon (riu) en riba esquèrra a Milhars.
Idrografia[modificar | modificar la font]
La linha del riu de l'aigavèrs (Ceron e afluents) es de 294 km. Lo Ceron constituís amb la restanca de Sant Girault (1986) una retenguda d'aiga importanta e capitala pel riu Avairon que li dona un debit regular tota l’an (subretot en periòde de secada)[1]
Principals luòcs traversats[modificar | modificar la font]
Idrologia[modificar | modificar la font]
Lo debit de Ceron foguèt observat sus un periode de 41 ans (1968-2008), a Milhars, localitat de confluéncia amb l'Avairon [2]. La superfícia prisa en compte i es de 503 km2 o gaireben la totalitat de l'aigavèrs del riu.
Lo modul del riu a Milhars est de 4,13 m3/s.
Lo Ceron presenta de fluctuacions sasonièras de debit pron marcadas, amb un periòde de nautas aigas d'ivèrn-prima portant lo debit mensual mejan a un nivèl situat entre 6,55 e 9,65 m3/s, de genièr a abril inclusit. Al mes de mai, lo debit merma aviadament per arribar al periode de bassas aigas de julhet a octobre, amb d'una bassa du debit mejan mensual anant fins a 0,965 m3 en agost, çò que demòra encara consistent. Pasmens los cambis de debit pòdon èsser mai importants segon los ans e per de periodes mai corts.
Las aigadas pòdon èsser importantas, tant mai que l'aigavèrs es pron espandit.
Lo debit instantanèu maximal marcat a Milhars foguèt de 210 m3/s le 4 febrièr 2003, alara que lo debit jornalièr maximal marca èra de 184 m3/s lo 14 de decembre de 1981. De talas aigadas serián doncas destinada a tornar dos còp per sègle es mejana.
Al total, Ceron es un riu pauc abondant plan inferior a la mejana del bacin de Garona
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Banque Hydro - Station O5664010 - Le Cérou à Milhars (option Synthèse)
- (fr)Site du SANDRE - recherche libre
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)}ARPE Midi-Pyrénées (Agence Régionale Pour L’Environnement), www.pechedelatruite.com
- ↑ (fr)Banque Hydro - Station O5664010 - Le Cérou à Milhars (option Synthèse)


text:
1963
Aquesta pagina concernís l'an 1963 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Charles de Gaulle rejeita la candidatura del Reialme Unit al mercat comun.
- 14 de genièr - De Gaulle refusa la creacion d'una fòrça nucleara multilaterala amb los Estats Units.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 26 de junh - Viatge de John F. Kennedy en Euròpa, amb visita a Berlin.
Mond[modificar | modificar la font]
- 12 de decembre - independéncia de Kenya.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Premier vòl espaciau (Vostok 6) d'una frema ambé la cosmonauta sovietica Valentina Terechkova (16-19 de junh).
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau premier vaccin còntra lo sarrampiu per la còla dau biologista estatsunidenc Maurice Hilleman (1919-2005).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 17 de febrièr - Michael Jordan, jogaire de basquetbòl american
- 19 de febrièr - Seal, cantaire american
- 20 de febrièr - Charles Barkley, jogaire de basquetbòl american
- 12 de març - Joaquim Cruz, atlèta brasilièr
- 13 de març - Fito Páez, cantaire argentin
- 27 de març - Quentin Tarantino, actor, director e autor de cinèma
- 7 d'abril - Jaime de Marichalar, espós d'Elena de Borbon.
- 8 d'abril - Julian Lennon, cantaire britanic, filh de John Lennon
- 13 d'abril - Garry Kasparov, jogaire d'escac rus
- 26 d'abril - Jet Li, actor chinés
- 25 de mai - Mike Myers,
- 9 de junh - Johnny Depp, actor american
- 25 de junh - George Michael, cantaire britanic
- 16 de julhet - Fatboy Slim, (Norman Cook), DJ anglés
- 17 de julhet - Rei Letsie III de Lesotho
- 18 de julhet – Martín Torrijos Espino, president de Panamà
- 24 de julhet - Karl Malone, jogaire de basquetbòl american
- 22 d'agost - Tori Amos, cantaira americana
- 6 d'octobre – Vasile Tarlev, president de Moldàvia
- 28 d'octobre - Eros Ramazzotti, cantaire italian
- 1 de novembre - Rick Allen, musician britanic (Def Leppard)
- 20 de decembre – Elena de Borbon, filha del rei Joan Carles I d'Espanha
- Joan-Daniel Bezsonoff, escrivan francés de lenga catalana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 11 de febrièr - Sylvia Plath, escrivan americana (m. 1932)
- 3 de junh - Papa Joan XXIII (n. 1881)
- 11 d'octobre - Édith Piaf, cantaira francesa (n. 1915)
- 11 d'octobre - Jean Cocteau, poèta, grafista e dessenhaire francés (n. 1889)
- 2 de novembre - Ngo Dinh Diem, president del Vietnam del Sud (n. 1901)
- 22 de novembre - John Fitzgerald Kennedy, president dels Estats Units d'America, assassinat (n.1917)
- 22 de novembre - Aldous Huxley, escrivan anglés (n. 1894)
- 24 de novembre - Lee Harvey Oswald, acusat de l'assassinat del president John F. Kennedy (n. 1939)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Eugene Paul Wigner, Maria Goeppert-Mayer, Hans Daniel Jensen
- Prèmi Nobel de Quimia : Karl Ziegler, Giulio Natta
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : John Carew Eccles, Alan Lloyd Hodgkin, Andrew Fielding Huxley
- Prèmi Nobel de Literatura : Giorgos Seferis
- Prèmi Nobel de la Patz : Comitat Internacional de la Crotz Roja


text:
Château de Cornillon
Un article de Wikipédia, l'encyclopédie libre.
Cette page d’homonymie répertorie les différents lieux partageant un même toponyme.
Pour les articles homonymes, voir Cornillon (homonymie).
- Château de Cornillon (XIIe siècle), situé à la limite des communes de Césarches et de Queige, dans le département de la Savoie en région Rhône-Alpes.
- Château de Cornillon (début du XIe siècle), situé sur la commune de Saint-Laurent, dans le département de la Haute-Savoie en région Rhône-Alpes.
- Château de Cornillon (XIIe siècle), situé sur la commune Saint-Rambert-en-Bugey dans le département de l'Ain en région Rhône-Alpes.


text:
Arthezé
Arthezé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Arthezé a situat al sud-oèst del departament de la Sarthe dintre Malicorne-sus-Sarthe, Lo Bailleul e La Fletxa, a Unitat|35|km {{}} al sud-oèst del Mans.
Arthezé Es una municipalitat de la Nautor-Anjau sarthois, sobrenomenat çò Maine angevin. A traversat pels ruisseaux del Riboux, de Coquelival e de Longuenou.
La commune d'Arthezé est située au sud-ouest du département de la Sarthe entre Malicorne-sur-Sarthe, Le Bailleul et La Flèche, à 35 km au sud-ouest du Mans.
Arthezé est une commune du Haut-Anjou sarthois, surnommé le Maine angevin. Elle est traversée par les ruisseaux du Riboux, de Coquelival et de Longuenou.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Arthezé Fasiá partida de la sénéchaussée angevine de la Fletxa e de l'anciana província de Anjau.
Jol Ancian Regim, la municipalitat i aviá ligat al país d'eleccion de La Fletxa.
En lo moment de la Revolucion francesa, la municipalitat #èsser, coma totas aquelas de la sénéchaussée de la Fletxa, ligada al nòu departament de la Sarthe.
En 1801, en lo moment del Concordat, la parròquia i aguèt desligat del diocèse d'Angieus per aquel del Mans.
Arthezé faisait partie de la sénéchaussée angevine de La Flèche et de l'ancienne province d'Anjou.
Sous l'Ancien Régime, la commune était rattachée au pays d'élection de La Flèche.
Lors de la Révolution française, la commune fut, comme toutes celles de la sénéchaussée de La Flèche, rattachée au nouveau département de la Sarthe.
En 1801, lors du Concordat, la paroisse fut détachée du diocèse d'Angers pour celui du Mans.


text:
Saskatchewan
Saskatchewan (pronóncia AFI: [səˈskætʃəwən]) es una província de la prada de Canadà, qu'a una superfícia de 588 276,09 km² e una populacion de 1 010 146 personas (segon las estimacions de 2008), que la majoritat viu dins la part sud de la província. Demest aqueles, 233 923 vivon dins la pus granda vila de la província, Saskatoon, e 194 971 vivon dins la capitala provinciala, Regina. Las autras vilas màgers, per òrdre de talha, son Prince Albert, Moose Jaw, Yorkton, Swift Current, e North Battleford. Lo nom de la província ven del riu Saskatchewan, que son nom en cree: kisiskāciwani-sīpiy, significa "riu del corrent rapid "[1].
Geografia[modificar | modificar la font]
A granda escala, Saskatchewan apareis coma un quadrilatèr. Pasmens, a causa de sas dimensions, las frontièras dels 49en e 60en parallèls apareisson corbudas. Saskatchewan confronta a l'oèst Albèrta, al nòrd los Territòris del Nòrd-Oèst, a l'èst Manitòba, e al sud los estats americans de Montana e Dakota del Nòrd. Saskatchewan es la sola província canadenca que sas frontièras seguisson pas cap de limit geografic natural. Es tanben una de las doas províncias sens litoral, l'autra èssent Albèrta.
Saskatchewan conten doas regions naturalas màgers: l'escut canadenc al nòrd e las planas interioras al sud. Lo nòrd de Saskatchewan es mai que mai cobèrt per la selva boreala levat per las dunas de sabla del lac Athabasca, pus granda zona de dunas activas al mond al nòrd del 58en parallèl, a la broa de la riba sud del lac Athabasca. Lo sud de Saskatchewan conten una autra region de dunas nomenada Great Sand Hills que cobrís mai de 300 km2. La region de Cypress Hills, al caire sud-oèst de Saskatchewan e la zona de Killdeer Badlands (Pargue Nacional de Grasslands) son d'airals que demorèron sens glaça pendent lo darrièr periòde glacial. Lo punt mai naut de la província es de 1468 m situat en Cypress Hills. Lo punt mai naut es la riba del Lac Athabasca, a 213 m. La província a catòrze bacins de drenatge[2] ont los divèrses rius rajan cap a l'Ocean Artic, la Baia d'Hudson, e lo Golf de Mexic.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Name Source from the Government of Canada
- ↑ Hydrology from The Encyclopedia of Saskatchewan


text:
Vocala barrada posteriora non arredondida
La vocala barrada posteriora non arredondida es una vocala que s'emplega per qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨ɯ⟩. Aquò correspond siágue a una "m" virada, siágue a una "u dobla" (doas u pagadas). Son equivalent X-SAMPA es "M".
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es [[vocala barrada|barrat], valent a dire que la lenga es tan prèpa dau paladar coma possible.
- Son ponch d'articualcion es posterior, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh en darrièr de la boca coma possible.
- Son caractèr de redondetat es non arredondit, çò que significa que las labras son arredondidas.
En Occitan[modificar | modificar la font]
Aqueste sòn existís pas en occitan


text:
Animalia
Un animal es un èsser viu que comunament se destria per lo fach d'èstre dotat de sensibilitat e de movement volontari (per oposicion a la planta o als campairòls). Mai formalament, un animal (e lo règne animalia) es un èsser organic eucariòta pluricellular e eteròtrof estretament aparentat amb los campairòls e las plantas, qu'apertenon al règne denomenat animalia. L'unica manièra de los classificar amb seguretat dins aqueste grop es de far l'analisi genetica perque es un grop amb de caracteristicas fòrça variadas.
Encara que siá pas cap una caracteristica qu'agrope totes los animals, es lo sol tipe d'èsser viu qu'aja desvolopat lo movement e lo desplaçament corporal.
Dins lo lengatge corrent, s'utiliza animal per se referir a totes los animals, exceptat los umans ; mas cal pas doblidar que d'un punt de vista scientific, l'èsser uman es una espècia del règne animalia. La causa es que s'assumís, que l'òme es l'unic animal racional, o dotat de rason.
Somari
Caractèrs diferencials[modificar | modificar la font]
- Nivèl cellular: eucariòtas
- Nutricion: Ingestion
- Metabolisme de l'oxigèn : Necessari
- Reproduccion e desenvolopament: Sexual, amb gametas e zigòts (aplodiploïde)
- Tipe de vida: Pluricellulars, amb teissuts e normalament mobils
- Estructura e foncions: Teissuts cellulars fòrça diferenciats. Sens paret cellulara. Qualques uns, amb quitina. Fagocitòsi, en inferiors. Ingestion amb fagocitòsi ulteriora, en superiors.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Classificacion dels embrancaments del règne animal (metazoaris)[modificar | modificar la font]
Arbre filogenetic dels animals fondat sus l'ARN de la pichona sosunitat ribosomica1[modificar | modificar la font]
- Eucariòtas
- Animals
- Parazoaris
- Eumetazoaris
- Radiats
- Bilaterians
- Protostomians
- Deuterostomians
- Animals


text:
-235
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -235 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions de conquista de la peninsula Iberica comandadas per lo generau Hamilcar Barca. Per renfòrçar sei tropas, creèt una armada professionala recrutada entre lei populacions ibericas que venguèt pauc a pauc un còrs fòrça eficaç per tenir e estendre la zòna d'influéncia punica dins la region.


text:
Jublains
Jublains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Jublains A situat a Unitat|10|km}} de Mayenne e de Bais, a Unitat|14|km {{}} de Évron e a Unitat|15|km {{}} de Montsûrs.
Jublains est située à 10 km de Mayenne et de Bais, à 14 km d'Évron et à 15 km de Montsûrs.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Implantada suls vestigis d'una vila gallo-romaine antany telefonada Noviodunum, Jublains es una municipalitat de 685 abitants repartits sus una superficie d'Unitat|3601|a {{}}. Quand los Romains #conquistar la Gaule, #trobar aicí un vilatge bastit al pè d'un temple de bòsc. Aiçò èra lo un dels santuaris del vilatge dels Diablintes. Los Romains #crear una vila, Noviodunum, cap de-luòc de la vila de las Diablintes. Lo temple #èsser reconstruit en pèiras e se #elevar de monuments #que tradusisson la faiçon de vida romain : thermes, teatre, forum. Noviodunum A #èsser dotada, en la segonda mitat del Modèl:Ier sègle après J.C., D'un ret de carrièras perpendiculaires, typique dels plànols urbans romains. Una disposicion urbana paysager a #èsser realizat amb la fin de retre mai visibla la preséncia de la vila anciana.
Implantée sur les vestiges d'une ville gallo-romaine autrefois appelée Noviodunum, Jublains est une commune de 685 habitants répartis sur une superficie de 3 601 ha. Quand les Romains conquirent la Gaule, ils trouvèrent ici un village construit au pied d'un temple de bois. C'était l'un des sanctuaires du peuple des Diablintes. Les Romains créèrent une ville, Noviodunum, chef-lieu de la cité des Diablintes. Le temple fut reconstruit en pierres et l'on éleva des monuments qui traduisent le mode de vie romain : thermes, théâtre, forum. Noviodunum a été dotée, dans la deuxième moitié du Modèl:Ier siècle après J.C., d'un réseau de rues perpendiculaires, typique des plans urbains romains. Un aménagement urbain paysager a été réalisé afin de rendre plus visible la présence de la ville antique.


text:
1833
Aquesta pagina concernís l'an 1833 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Mòrt de Ferdinand VII que foguèt remplaçat per Isabèu II venguda eiretiera dau tròne après l'abolicion de la lèi salica. Pasmens, son coronament foguèt refusat per lei partisans de Carles de Borbon e de la lèi salica entraïnant la Premiera Guèrra Carlista fins a 1840 entre lei partisans dei dos pretendents.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta per Michael Faraday (1791-1867) dei doas lèis principalas permetent de descriure lei fenomèns d'electrolisi. A Sant Petersborg, descubèrta de la lèi que porta son nom per Heinrich Lenz (1804-1865) regardant l'origina dei corrents electrics produchs per induccion.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 19 de febrièr - Élie Ducommun, escrivan e pacifista soís, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1906)
- 4 de març - Antoine Alphonse Chassepot, armurier e inventor francés (m. 1905)
- 17 d'abril - Arthur Arnould, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1895)
- 7 de mai - Johannes Brahms, compositor alemand (m. 1897)
- 17 de junh - Manuel del Refugio González, president de Mexic (m. 1893)
- 20 d'agost - Benjamin Harrison, president dels Estats Units (m. 1901)
- 8 de setembre - Pau Raimond, archivista, paleograf e lexicograf bearnés (m. 1878)
- 20 de setembre - Ernesto Teodoro Moneta, pacifista italian, Prèmi Nobel (m. 1910)
- 21 d'octobre - Alfred Nobel, inventor suedés (m. 1896)
- 27 d'octobre - Cándido Bareiro, president de Paraguai (m. 1880)


text:
Cremona
Cremona ei ua ciutat italiana de Lombardia, capitala de la Província de Cremona. Qu'ei famosa peus son laütièrs e per la soa escòla de laüteria.
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Cremona que ho en purmèr lo territòri deus Crenomani, un pòble de Gàllia. Un castrum roman que i ho apitat en 218 A.C. sus l'arribèra deu Pò. Que vadó lèu ua de las màgers ciutats deu nòrd d'Italia sus la Via Postumiala, rota religant Gènoa e Aquileia. Virgili qu'i estudié. Las òsts de l'emperaire Vespasian que la destrusín en 69 après la batalha de Bedriacum. A maugrat qui Vespasian e comencé a la tornar bastir, la ciutat qu'entré dens un periòde de silenci istoric.
Lo haut atge mejan[modificar | modificar la font]
Au sègle VIau, a l'arribada deu Burgondes, la ciutat qu'era devath l'autoritat de l'Exarcat de Ravena (dependant de Constantinòple). En 603, lo rei Agilulf la conquisté e destrusé. Lo territòri ho partatjat enter los ducats de Breissa e Bergam. Lo poder de l'evesque que pravé; qu'aquisí la màger autoritat dens la vila e que vadó vassau deu Sant Emperi Roman Germanic après la conquèsta de Carlesmanhe. Cremona que vadó hèra prospèra a l'entorn de l'an mil. Los evesques Lambert e Ubaldo que creén conflictes dab lo pòble a perpaus de la possession deu monastèri Sant Lorenzo. L'emperaire Conrad II qu'entré en 1037 dens la ciutat per pacificar lo conflicte e que i installé lo Papa Beneset IX.
La Comuna[modificar | modificar la font]
Devath Enric IV Cremona que refusé de pagar las taxes domandadas per l'Emperi e l'avesque. Segon la legenda, lo gran gonfaloniere (lo conso) Giovanni Baldesio de Cremona que hasó càder l'emperaire deu son chivau en duel. La ciutat qu'era alavetz libra deu son pagament annau qui ho dat en cabau a Berta, la nòvia de Giovanni. A despart d'aquesta legenda que sabem qu'en 1093 ua certa Matilde di Canossa que mie ua aligança contra l'Empèri dab Lodi, Milan, Cremona e Piacenza. Fin finala lo conflicte que s'acabé dab un jurament de hideutat de l'emperaire au Papa e d'ua donacion de territòri qui constitué la debuta de la comuna libra. A partir d'aquesta data, la ciutat que luté dab los sons vesins entà ganhar mei de terra e de poder. Que i avó tanben divisions internes enter la partida de la ciutat vodada aus ghibellini (qui sostienèvan l'emperaire), la vielha ciutat, e l'auta, la navera ciutat, aus guelfi (qui sostienèvan lo Papa). Lo conflicte qu'arribé quitament a la creacion de dus palais comunaus dab la construccion deu Palazzo Cittanova. Ua aligança militara dab l'emperaire que balhé a Cremona lo dret d'aver lo soa moneda e que permetó de véncer Milan en har l'aquesida de naveths territòris, l'aire Porta Romana in Milano, en 1162. Totun, en 1167, Cremona, dab d'autas comunas italianas, que tronè contra l'Empèri en hasent partida de la Liga Lombarda qui batén las òsts de l'emperaire lo 29 de mai de 1176 a Legnano. Aquesta union que duré pauc de temps e aquestas ciutats que tornén pelejà's a Castelleone on los de Cremona batèn la Liga Milanesa compausada de las comunas de Lodi, Piacenza, Crema, Novara, Como e dab los ostien deus Breissans.