text:
Combustible fossil
Lei combustibles fossils (o combustibles mineraus) son de combustibles nascuts de la transformacion de matèrias organicas, per descomposicion, compression e/o calor, en un procès long, e conservat generalament en jaç sosterranh. Son la matèria premiera de l'indústria quimica e la fònt d'energia pus utilizada dins lo monde. Lo carbon de tèrra, lo petròli e lo gas natural son lei combustibles fossils principaus.
Somari
- 1 Formacion dei combustibles fossils
- 2 Combustibles fossils principaus
- 3 Utilizacions
- 4 Reservas mondialas
- 5 Pollucions
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
Formacion dei combustibles fossils[modificar | modificar la font]
Descomposicion de la biomassa[modificar | modificar la font]
Leis èstres vivents son magerament compausats de carbòni, d'idrogèn e d'oxigèn. Après sa mòrt, aquela matèria organica se descompausada en causa de l'activitat microbiologica. Dins de condicions aeròbias, es a dire que lo dioxigèn pòu circular liurament, tot lo carbòni es transformat en dioxid de carbòni CO2. Se parla alora d'un fenomèn de « mineralizacion complèta ». En revènge, s'aquela matèria se situa dins de condicions anaeròbias, coma un jaç sosmarin per exemple, la mineralizacion complèta s'arrestar quand la quantitat de dioxigèn inicialament presenta es totalament consommat. Ansin, una fraccion relativament febla de la matèria organica va sedimentar e subir de reaccions diferentas que serán a l'origina dei combustibles fossils.
Formacion e pirolisi de querogèn[modificar | modificar la font]
En l'absència de dioxigèn dins lo jaç sedimentari, l'activitat de bacterias anaeròbias es la soleta possibla. Aquelei bacterias retiran alora l'oxigèn e l'azòte qu'an besonh per formar un residú dich querogèn. Aqueu darrier es una mescla de compausats de massa moleculara fòrça granda magerament formats de carbòni e d'idrogèn. Aquela activitat se debana dins la crosta terrèstra fins a de prefondors d'unei milièrs de mètres.
La tectonica dei placas entraïna l'enfonsament dau jaç sedimentari tenent lo querogèn amb una velocitat de quauquei mètres a quauquei desenaus de mètres per milion d'annadas. Dins lo corrent d'aquel enfonsament, lo querogèn es somés a de pressions e de temperaturas mai e mai autas. Quand una prefondor d'unei milièrs de mètres es agantada, la temperatura pòu agantar una valor sufisenta (entre 50 e 120°C) per entraïnar la descomposicion de querogèn. Aquela pirolisi causa magerament la formacion de petròli, de gas natura, de dioxid de carbòni e d'aiga.
Inicialament, lei produccions de petròli e de gas se debanon d'un biais simultanèu. Puei, quand la prefondor aumenta, e donc la temperatura, la formacion de petròli va passar per un maximum entre -2 000 e -3 000 m avans de venir negligibla en comparason d'aquela de gas a partir de -3 500 m.
Formacion de jaciments[modificar | modificar la font]
Lei produchs de la reaccion de pirolisi de querogèn son inicialament presoniers au sen dau jaç sedimentari dich « roca maire ». Pasmens, pòdon èstre expulsats d'aqueu jaç segon de mecanismes mau coneguts a l'ora d'ara. Se pensa que lei microfissuras de la roca en causa de l'aumentacion de la pression intèrna serán en partida a l'origina dau fenomèn. Après aquela expulsion, aquelei produchs montan vèrs la superficia de la Terra. Se rescòntran de rocas porosas, pòdon èstre pres a la leca e formar un jaciment en prefondor. Dins lo cas contrari, van arribar a la superficia. Ansin, lei premiers jaciments de petròli coneguts èran situats pròche de la superficia sota la forma d'afloraments.
Combustibles fossils principaus[modificar | modificar la font]
Carbon[modificar | modificar la font]
Lo carbon es una forma especiala de querogèn formada a partir de matèria organica venent de vegetaus superiors coma d'aubres o de feuses. Sa pirolisi va entraïnar la formacion de compausats que la concentracion de carbòni será mai e mai auta :
- la torba que tèn una concentracion situada entre 50 e 55%.
- lo lignit que tèn una concentracion situada entre 55 e 75%.
- l'olha que tèn una concentracion situada entre 75 e 90%.
- l'antracita que tèn una concentracion superiora a 90%.
La pirolisi d'aquela forma de querogèn forma tanben dau petròli e dau gas naturau. Aqueu darrier es lo responsable dei « còps de griso » que se debanan de còps dins lei minas de carbon.
Petròli[modificar | modificar la font]
Cada jaciment de petròli tèn una composicion unica que despend de son origina biologica e geologica. Lo petròli es donc compausat de milièrs de moleculas diferentas que son magerament d'idrocarbur. En foncion de sa composicion, lei petròlis son classats entre tres categorias principalas :
- parafinica quand lo petròli tèn una quantitat gròssa d'alcans.
- naftenica quand lo petròli tèn una quantitat gròssa de moleculas ciclicas o policiclicas.
- aromatica quand lo petròli tèn una quantitat gròssa de moleculas aromaticas.
Lo petròli brut, es a dire avans son rafinatge, tèn tanben un nombre grand d'elements diferents de carbòni e d'idrogèn. Lei principaus son lo sofre (de 0,1 a 5,0%), l'azòte e l'oxigèn (de 0 a 1,0 %) e de metaus coma vanadi o niquèl.
Gas naturau[modificar | modificar la font]
Quand la prefondor aumenta, leis idrocarburs formats per pirolisi pòdon èstre cracinats per la temperatura e formar d'alcans mai e mai leugiers fins au metan CH4 que lo compausat principau de gas naturau. Dins aquò, coma per lo petròli, d'un jaciment a un autre, se pòu trobar de quantitats diferentas d'alcans tenent dos a uech atòms de carbòni, de sulfur d'idrogèn, de diazòte o de dioxid de carbòni.
Idrocarburs non convencionaus[modificar | modificar la font]
Leis idrocarburs non convencionaus son de combustibles fossils diferents de petròli, de carbon e de gas naturau. De còps, l'apelacion es tanben atribuida ai jaciments d'aquelei tres produchs que son situats dins d'endrechs malaisats d'agantar coma un jaç fòrça prefond au fons d'un ocean. Seis utilizacions son recentas, o en cors d'estudi, e permesas per la demanda creissenta de petròli e l'aumentacion consecutiva de son pretz. Lei principaus son :
- leis arenas bituminós.
- lei pissarras bituminosas.
- leis idrats de metan.
- lo gas de pissara.
- leis òlis de pissara.
- lo gas d'olha.
L'esplecha de certaneis idrocarburs non convencionaus a ja començat especialament au Canadà qu'es vengut d'aqueu biais un productor important de petròli e ais Estats Units. En Euròpa, es encara relativament limitada en causa dei pollucions fòrça importanta causadas per aquelei tecnicas.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Lei formas solidas coma lo carbon e subretot liquida coma leis idrocarburs derivats de petròli (essència, gazole, querosèn...) son aisadas de transportar e sei combustions permeton d'obtenir una quantitat gròssa d'energia. Ansin, lei combustibles fossils son la fònt d'energia principala dins lo domeni dei transpòrts terrèstres, aerians o maritims dempuei lo començament de la Revolucion Industriala e leis invencions dei maquinas de vapor e de motors de combustion. Lei transpòrts representan donc l'utilizacion premier dei combustibles fossils. Per exemple, ais Estats Units, un baril de petròli es utilizat a 81% per produrre d'essència, de querosèn e de gazole.
Produccion d'electricitat[modificar | modificar la font]
Per de rasons similaras au domeni dei transpòrts, lei combustibles fossils, magerament carbòni e gas naturau, son tanben fòrça utilizats per la produccion d'electricitat dins de centralas termicas. En 1999, 40% de l'electricitat mondiala èra producha gràcias au carbon, 17% gràcias au gas naturau e 6% gràcias au petròli.
Indústria quimica[modificar | modificar la font]
L'indústria quimica es un utilaire important de combustibles fossils, magerament d'idrocarburs simples, que son utilizats per produrre de moleculas pus complèxas coma lei plastics, d'engrais o de cieras.
Materiaus de construccion[modificar | modificar la font]
Leis idrocarburs que tènon lei massas molecularas pus pesantas an de formas solidas dins lei condicions normalas de pression e de temperatura. Se pòdon donc utilizar coma materiau de construccion magerament sota la forma d'asfalt o de quitran per lo revestiment dei rotas.
Reservas mondialas[modificar | modificar la font]
En causa dau temps lòng necessari per transformar la matèria organica en combustibles fossils, aquelei darriers son de ressorsas non renovablas e lei ressorsas disponiblas son una question importanta per la societat umana contemporanèa.
En 2006, lei resèrvas conegudas de carbon èran estimadas a aperaquí 997 miliards de tonas, aquelei de petròli a 1,3 miliards de barils e aquelei de gas naturau a aperaquí 6 000 000 miliards de mètres cube. En foncion de la produccion actuala d'aquelei ressorsas, aquò representava :
- 148 annadas de produccion de carbon.
- 43 annadas de produccion de petròli.
- 61 annadas de produccion de gas naturau.
Dins aquò, l'existéncia de jaciments desconeguts de carbon e de gas naturau es fòrtament sospichats per lei scientifics e leis industriaus. En revènge, lei ressorsas de petròli semblan demenir pauc a pauc e lei descubèrtas de jaciments novèus son vengudas mai malaisadas entraïnant la recèrca de fònts d'energia alternativa o l'esplecha de jaciments dichs non convencionaus.
La reparticion d'aquelei reservas es relativament pauc uniforma. Per lo carbon, se situan principalament ais Estats Units, en China, en Russia, en Austràlia, en Índia e en Alemanha. Per lo gas naturau, se situan en Russia, en Iran, au Turcmenistan e au Qatar. Enfin, per lo petròli, son situadas au Pròche-Orient, au Venezuela, au Canadà, ais Estats Units, au Nigeria e en Russia. Son un enjòc estrategic major e pòdon faire l'objècte de conflictes armats entre estats o entre grops de populacion.
Pollucions[modificar | modificar la font]
L'utilizacion dei combustibles fossils es una fònt de pollucion atmosferica importanta en causa de l'emission de gas (CO2, SO2, NOx...) favorizant l'efièch de sèrra e donc l'escaufament globau au nivèu mondiau. Au nivèu locau, pòdon causar de pollucions de l'atmosfèra dei vilas e entraïnar l'aparicion de malautiás respiratòrias.
Leis emissions dirèctas d'idrocarburs dins lo mitan naturau representa tanben una fònt de pollucion grèva, especialament per lei mitans aquatics, car aquelei produchs son generalament relativament persistents e cancerigèns. Leis accidents dins lo domeni dau transpòrt d'idrocarburs entraïnan generalament de pollucions espectaclosas. Dins aquò, leis emissions volontàrias coma aquelei realizadas per lei petrolièrs dins leis oceans son un problema pus grèu per l'environament en causa de sei frequéncias superioras.
Enfin, se fau notar que l'esplecha novèla dei jaciments dichs non convencionaus necessita l'utilizacion de tecnicas fòrça polluissenta e consomant fòrça d'aiga[1]. D'accidents a tanben agut luòc durant d'operacions de foratge en direccion de jaciments situats en prefondor coma dins lo Gòf de Mexic en 2010[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Emmanuel Raoul, Sous les sables bitumineux de l’Alberta, Le Monde Diplomatique, abriu de 2010. [1]
- ↑ (fr) Emmanuel Raoul, Sommet UE-Canada : les sables bitumineux en accusation, Le Monde Diplomatique, 5 de mai de 2010. [2]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Ball, Max W.; Douglas Ball, Daniel S. Turner, This Fascinating Oil Business, Bobbs-Merrill,


c: text/html

text:
Sent Micheu de Viladés
Sent Micheu de Viladés (Saint-Michel-de-Villadeix en francés) es una comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat en 1364, Sanctus Michael de Villades. Michael es aici l'arcàngel; son nom ven de l'ebreu e vòu dire « qu'es coma Diu ».[1],[2],[3],[4]
- Viladés. L'archipreirat de Viladés compreniá quauqua ren coma 40 parròquias e sa residéncia èra a Sent Marcèl de Perigòrd. Per la composicion, qu'a poscut cambiar segon las epòcas, las nòtas de l'abat Brugère [5] ne donan una idèa (cercar a S. Marcel). Lo nom de Viladés èra associat a quauquas parròquias e enquèra a doás comunas. Las fòrmas ancianas de Viladés son Villades, au sègle XIII, Villadeys, en 1409, Villadeix, en 1474. Lo nom vendriá deu latin villa, au sens de vilatge, e de Dei, emb lo sufixe collectiu -ensem : « vilatge consacrat a Diu », concretament un luòc ocupat per deus religiós, deus monges, çò que l'atestacion Parochia de la Monzia de Villades, en 1487, confirmariá (l'expression seriá en rapòrt emb un monastièr de monjas.[6] Una autra possibilitat es un nom de persona, Vilada, emb lo sufixe -ensem.[7]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vern; es aura dau canton dau Périgord Central (en francés), donc dau Perigòrd Centrau.
Demografia[modificar | modificar la font]
- La populacion de 1793 sembla una error
Lenga[modificar | modificar la font]
Situada au sud de Vèrn, la comuna parla probablament un lengadocian de transicion (maugrat son nom, que probable patiguèt de la pression deus francés). Veire la mapa deu lemosin.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 352 e 351
- ↑ [ʂɛ̃mmi’ɕɛw] [devilɒde]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 618
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/978/Saint-Michel.html
- ↑ https://www.shap.fr/brug/divers/archipretres_perigueux.pdf
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 318
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/lalinde/SAINT-FELIX-DE-VILLADEIX.htm

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
dissabte, 3 de desembre de 2016
Los Animals Fantastics
Version longa amb benlèu de spoiling dedins:
Los Animals Fantastics l'anèri veire perque sus l'aficha i aviá marcat "JK Rowling" e que i aviá de tipes amb una bagueta magica dins la man, que tot aquò me remembrava Harry Potter e m'agrada plan Harry Potter, tan los libres coma los films. E ben quina decepcion!
Es pas mai question d'Harry Potter ni de Lo-que-cal-pas-escriure-son-nom e de fach, cap personatge fa resson a l'eptalogia. Pasmens, retrobam quauques formulas magicas semblantas per far d'embelinaments, retrobam los muggles que, als Estats-Units ont se debana lo film, los apèlan "los non-brueisses" e pas gaire mai.
L'istòria: un anglés polidon que revèrta lo prince Harry (pas Potter, lo prince Harry de la familha reiala anglesa) arriba amb una valisa estranha als Estats Units. La vida dels brueisses als Estats Units es pas gaire agradiva: pas cap contacte amb los Muggles, al contrari los Muggles se'n mesfisan e sembla que la patz entre los dos mondes es precària. Dins sa valisa, l'anglés i garda d'animals fantastics qu'an pas drech de vida sul territòri american.
Aprèp, quauques animals s'escapan, los cal trobar e en parallèl d'aquesta cèrca, un "animal" subrepotent traumatiza la vila.
D'aventuras a còps de grands còps d'efièches especials, es un brave blockbuster. Vaquí.
I trobam pas la riquesa dels personatges, ni sa riquesa psicologica, que podiam apreciar dins Harry Potter. Los animals fantastics son simpatics, los personatges, un pauc innocents, nos i estacam, mas aviái tròp d'espèras e ne sortiguèri plan decebuda.
La debuta es longueta e ronquèri dos còps. Rai, èri lassa.
Urosament, l'agachèri en version originala, perdèri pas completament la tantossada.
2 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
E ben, per ieu fusquèc l'exacte contrari. Benlèu qu'es perqué asiri los dròlles [levats los mieus, plan solide], mès los filmes de Harry Potter m'agradon pas. Dins aquest film almens i a d'adultes e i a tanben una mescla de brueisses e de non-brueisses. Fin finala es pas un cap d'òbra, solide, mès es una comediòta simpatica.
E la reconstitucion de la Nòva Yòrk de 100 ans i a es de pas créser. Una meravilha!
- 5/12/16 18:22
- Mela ha dit...
-
I anèri amb tròp d'esperas o d'exigéncias. I voliái trobar lo plaser de la lectura d'Harry Potter, causa que se pòt pas trobar dins un film...
- 6/12/16 6:06


text:
Metropolitan Museum of Art
Lo Metropolitan Museum of Art qu'ei un deus principaus musèus d'art deu monde. Que's tròba a Nava York on e costeja lo Central Park. Qu'amassa 18 departaments dab un gran nombre de colleccions e d'objèctes de tot escantilh, de totas las contradas deu monde e de totas las epòcas. Enter las soas colleccions, que's pòden mentàver: la colleccion de l'Antiquitat classica, l'Egipte Antica, l'Etat Mejana, los mèstes europèus de la pintrura e de l'escultura, las armaduras, las armas e los instruments de musica.
Aquesta darrèra colleccion qu'amassa instruments representatius de diferentas encontradas e epòcas e tanben instruments de mèstes com vriulons d'estradivaris, Amati o lo piano mei ancian conservat au dia de uei e òbra de Bartolomeo Cristofori.


text:
Christiaan Huygens
Christiaan Huygens (n. en 1629, m. en 1695) foguèt un fisician e matematician neerlandés del sègle XVII. Realizèt d'importants trabalhs dins los domenis de la dinamica e de l'optica. Inventèt lo relòtge de pendul. Identifiquèt los anèls de Saturne e descobriguèt Titan, lo seu satellit màger. Escriguèt lo primièr tractat de calcul de las probabilitats (De ratiociniis in ludo aleae) e lo primièr expausat de la teoria ondulatòria de la lutz (Traité de la lumière).
Nasquèt en 1629 a L'Aia, filh de Constantin Huygens, una de las pus importantas figuras de la Renaissença en Olanda. Educat a l'Universitat de Leiden, Christian foguèt un amic de René Descartes, qu'èra sovent convidat al fogal del scientific olandés. La seuna reputacion pels trabalhs sobre l'optica e la dinamica s'espandiguèt per Euròpa tota e en 1663 foguèt elegit sòci fondador de la Royal Society. Per convidacion de Loís XIV visquèt en França de 1666 fins a 1681, e mentre que i demorèt, Huygens foguèt un dels fondadors de l'Acadèmia de las Sciéncias de França.


text:
562
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 562 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Victòria majora còntra lei fòrças de Tikal. Lo rèi de la ciutat rivala foguèt capturat e probablement sacrificat. Aquò foguèt lo començament d'un periòde de dominacion de 130 ans per Calakmul.
Tikal[modificar | modificar la font]
Desfacha majora de Tikal còntra lei fòrças de Calakmul e de Caracol. Son rèi Wak Chan K'awiil i foguèt probablament capturat e sacrificat ai dieus maias. De mai, se la vila foguèt pas pilhada, perdiguèt un tèrç de seis abitants dins lo corrent deis annadas seguentas desplaçats per fòrça dins lei vilas dei venceires. Enfin, la vila perdiguèt son influéncia politica per mai d'una annada.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Après sièis ans de discussions, un novèu tractat de patz foguèt signat ambé Constantinòble. En cambi de l'abandon de Lazica, lei Sassanidas i obtenguèron lo pagament d'un tribut. Pasmens, la manca de fisança e lei problemas frontaliers nombrós entre lei dos empèris fragilizèron lèu l'acòrdi.


text:
Publié : 2008-12-07
I-la novèla se debana dins un cadre amb de constrenchas fortas al nivèl del temps e de l’espaci
Aquela novèla se debana pendent la meitat d’una nuèch ; lo raconte comença coma aquò :« de quatre oras e mièja » e de mai, precisa : « fa nuòch encara ». L’istòria se fisnís aprèp lo levat del jorn : « lo solelh èra adejà naut ». Quò dura pas mai de 4 o 5 oras entre lo moment ont los vesins venguèron cercar lo metge e quora tornèt a son ostal.
L’espaci e contengut dins lo vilatge, dumpei la camin que mèna de la maison del metge : « l’autò ronca doçament e sembla que prenga sola los viradors », al retorn, per lo meteis camin per tornar de chas Caçola, ont lo metge se plantèt sus « un camin boscatier » per se repausar e soscar. I a pas mai de qualques quilomètres de percors.
II – la novèla va contra la nocion d’eròi perque los personatges secondaris son pas aqui per metre en valor un personatge principal.
Trobem pas vertadièrament un personatge principal : lo temps present nos mostra ço que viu lo metge dins son trabalh e sos sentiments davant la realitat de la mòrt, mas ne paréis pas coma un eròi ; la vita passada de Caçòla nos è contada, mas apareis pusleù coma un anti-eròi. Los autres personatges que son los vesins, la familha e los collègas de Caçola paréisson totjorn anorrits e ne bótan pas en avanç Caçòla.
III – dins la novèla, dins de situacions o/e la vida d’un personatge pòdon presentar de similituds
lo metge e Caçola sentisson tots doas los elements : Caçòla « aimava, sos la pluòja, reversar la tèsta et reculhir sul morre los grans sarrats dels degots de l’auratge » ; lo metge, el « sentis la frescor de la nuòch, per de ventolets qeu fan siblar la portièra » ; quò es pas lo meteis sentiment : Caçola prend un plaser sensual, per’aquò lo metge lo viu d’un biais exterior, tant se sent fatiguat.
los vesins, a l’entorn de Caçòla penjut, rapelan las còlas del trabalh dins las vinhas : ara « son amolonats » e « se calan » ; vesem aquí la paur e la curiositat ; Caçòla, quora fasiá las vendémias, se sentissiá ben amb las còlas « eran sarrat aquí dintre amb doas autras còlas. Eran ben. Caçòla èra coma urós ».
la solitud e lo desper del medecin e de Caçola son botat en abima : lo metge a senti « lo fremin d’una soletat que res la podiá pas apasimar » ; Caçòla capitèt un jorn que jamai res vendriá ». l’ansia fuguèt tojorn presenta dins lurs vitas.
Caçòla a agut la meteissa reactage que son fraire davant la mort : Caçòla aviá « l’aiga del uòlhs que regolajava dins los rècs, color de terra, d’aquela cara «, e lo fraire davant Caçòla penjut, a « l’aiga raja de sos uòlhs doçament, long dels rècs prigonds de sa cara color de teule ». Los elements, aquí l’aiga, se mesclan als cors, a la terra.
L’image de la mandra que è penjat coma Caçòla è plan fòrta : « vei subran una pichòta figuièra, penjat a la sola branca, lo còr long d’una mandra » ; la mandra è utilisada com’un leitmotiv tot du long com’un requiem per lo mort amb un imatge que torna dins la testa del metge e balha lo ritme al raconte.
Lo metge a lo sentiment que la vita pòt s’ arrestar coma quala de Caçòla e se vei el tanben mort : « aquel image ont se pòt tanben destriar l’image avenidor de ço que serem ». Mas per lo metge, a la fin del raconte : « la vida crida son drech »(…) dins un essam de moscas blavas ».
IV – une novèla mòstra las consequencias d’un eveniment sul narrator
La mòrt de Caçola pesa sus las espatlas del metge : l’a tojorn conegut e son del meteis village ; tots los moments del passat que an partéjat li tornan a la memòria e li balha lo sentiment de la freuletat de la vita. Lo metge vei sa pròpria fin e sentís lo desper venir en el.
V – los trabals sus la psicologia an influençat la novèla e donc la nocion de temps e es subjectiva
Aquela novèla passa de longa del present al passat : « lo metge s’è recòrda », amb aquela pita frasa, pòt passar de la mòrt de Caçòla, plan presenta, ad’ aquela de son paure paire : las doas estanças son alavetz botadas al meteis nivèl.
A d’autres moments, lo metge sentís que la vita s’arresta : « semble que siá dubèrt una fenestra sus un mond ont tot demoran coma èra ». passat e present s’encontran en un ponch aplantat.
Lo metge a lo sentiment que lo temps passa de nonent : » lo temps rajava, tròp lent per son enveja ».
Los sovenirs de la caça amb Caçòla paréissen del temps present : lo ton è viu e precís e l’emplec del temps present ajuda a aquala empremida : « Caçòla servís las filhas. Mas demambra degun ». « de còps, la frotrolha lo pren(…), crida, ven roge(…) »
VI – la novèla privilegia una lectura verticala fins a desturbar e interpelar lo legeire
lo temps present ont lo metge pren sa veitura, arriba a l’ostal, fa son trabalh et ajuda a portar Caçola, reporgis l’ossamente (sens rire) del raconte : quels moments perméton entre temps al metge de se recòrdar tota la vita de Caçola : quora èra jove, asulte et vielh.
Lo metge pòt tanben daissar las pensadas tristas venir a son esperit. Los eveniments, los sentiments se mesclan aital tot lo long del raconte : aquò balha un suspens a l’istòria.


text:
En candamnar l’usatge preferencial de l’occitan en Aran lo conselh dels ministres va tanben contra la volontat de las institucions catalanas que se son prononciadas sus aquel tèxte. Qualques setmanas abans las eleccions generalas , lo PSOE e lo PP cèrcan a mobilizar l’electorat nacionalista castelhan e mòstran atal lor vision inegalitària de la diversitat lingüistica. Son pas los 7 000 locutors de l’occitan en Aran que menaçan la lenga castelhana. !
Lo partit Occitan ditz sa solidaritat amb los govèrns d’Aran e de Catalonha e amb los ciutadans d’aqueles territòris que vòlon conservar la lenga pròpria de lor territòri e que vòlon n’assegurar l’usatge dins tots los domenis de la vida sociala. Son de drets que son contenguts dins la declaracion universala dels drets lingüistics.
Los Estats que se glorifican d’èstre de democracias deurián prendre aquò en compte.
Guilhèm LATRUBESSE, Secretari Federal deu Partit Occitan, Conselhèr Regional Mieidia-Pirenèus
David GROSCLAUDE, Conselhièr Regional d’Aquitània
Gustau ALIROL, President du Partit Occitan, Conselhèr Regional d’Auvernha
http://partitoccitan.org/


text:
Adissiatz a totis !
Fa bèl temps qu’escriguèri pas res aicí, per manca de temps per me mainar d’aquel blog. Passèri una brava part de la devalada e de l’ivèrn sul chantièr de mon apartament, que ne podètz seguir l’avançament sul blog del Marçau. El a le coratge de redigir mai o mens regularament quicòm aquí-dessus, ieu, manca per un article o dus, non ! ^^
Ara qu’es plan avançat bufi un pauc. Urosament, pr’amor que pensavi aver acabat tot e poder viure dedins pel començament de la fac en febrièr, e qu’es pas le cas, soi encara en çò del Marçau ! Bon, ara tot es pas acabat mas le sòl es pausat dins le salon, qu’o vau lèu poder amenajar, e dins qualques jorns prendrem nòstres « quartièrs d’estiu » se le temps o vòl ben.
La fac ? Descubriguèri aquel mitan estranh, qu’a sas costumas pròprias ! :p (e son quite parlar particular). Me fa de trabalh, que de còps me sembla completament nèci. Vesi pas, per exemple, çò qu’una traduccion d’un autor francés ven far dins un cors de Civilisacion (occitana, normalament, s’es per aprene la cultura francesa, mercés plan, ai ja un Bac L !) Tròbi nèci tanben de far d’exercicis de conjugason del condicional amb « sus la fòrma : s’aviái d’argent, te ne donariái, conjugatz… » per aprene 2 setmanas aprèp que fin finala per aquela mena de frasa, çò que vos ai dit es falç, cal un imperfait del subjonctiu ! (sens desconar !) De causas atal me fan venir cabra ! Senon, i a de causas interessantas çaquelà, tot es pas marrit a la fac, disi pas aquò ! En « civi » quand avèm de tèxtes de grafia patesantas de legir, e de ne far una transcripcion en grafia classica ieu m’agrada fòrça, dins aquelis tèxtes avèm la prononciacion dels vièlhs, çò que nos manqua (de referéncias de prononciacion) quand aprenèm la lenga. Aprèp, vist qu’a la fac soi gaireben la sola d’aver enveja d’aprene de sud-lengadocian (a Tolosa òc, s’apren una mescla de sabi-pas-d’ont-es-aquel-occitan, m’es estat dit d’escriure pas « digús » pr’amor qu’èra une forma tròp localisada !), farai aquò (la transcripcion) amb çò que trobarai de tèxtes d’autors d’aquí, pel benefici d’aquel exercici per mon dialecte. Senon, en lenga (e òc, cresiái pas avec de corses de lenga dins una UE de Civi, mas si !) avèm dus orals de far, suls subjèctes que volèm, e aquò es mai qu’agradiu ! 🙂 La setmana passada, lor faguèri una pichòta presentacion del sorcelum en occitània, subjècte que me tenta ben d’aprigondir, fau de recercas personalas, a mon ritme (tranquila qué !) dempuèi qualques meses ! Vos postarai aquò dins un bilhet aquí lè-lèu !
Like this:
Like Cargament...


text:
Las sèt Islas Canarias de climat subtropicau que hèn partida de la Macaronesia a l'ultraperiferia de l'Union Europèa com disen, qu'ei ua comunitat autonòma despuish 1982, que son canarians de nacionalitat despuish 1996. Qu'an decidit la lor adesion a l'Union europèa per referendum per exemple.{play}images/stories/dom/an/120222_shiular_eo_an.mp3{/play}
Ua edicion especiau d'En Ondas qui nos hè tocar deu dit o meilèu de l'aurelha, l'universalitat d'aqueste tipe de comunicacion.
Ua comunicacion adaptada a avalir la distància geografica en país montanhòu que sia suus penents deu Teide o de l'Aussau, per la propagacion de las ondas vibratòrias shiuladas tà's díser quauquarren : un salut, un messatge practic, un poèma o un mot de simpatia.
Lo lengatge shiulat qu'ei un sistèma substitutiu a un lengatge naturau. E lo saber shiular qu'ei la capacitat universau qui propulsa lo son parlat. Los protagonistas de l'emission que son David Diaz Reyes, Gérard Puchèu e Rogelio Botanz. Blòc de « Lo Bearn Shiula » : shiulaires d'Aas, de Turquia, de las Canarias, etc.
http://sibilinguae.blog4ever.com & sibilinguae@online.fr
* Benito Cabrera & cuarteto capricio Raices del mundo De Lanzarote a Texas (Benito Cabrera qu'ei lo compositor de l'imne canario)
* Violons barbares Barbar rock
* Rogelio Botanz Tiempo + ...puntos suspensivos Maña, fuerza y corazón
* Rogelio Botanz Tiempo + ...puntos suspensivos Sirinoque al sol
* Benito Cabrera & cuarteto capricio Raices del mundo Canarios a la manera de Gaspar Sanz (Benito Cabrera qu'ei un virtuòse deu Timple )
Los sonaus d'En Ondas que son de Joan Francés Tisnèr : Ompra o só (saut de creacion interpretat per Mixel Etxekopar) e Har e tornar har (Quatuòr de saxofònes Saxifilles)


text:
Monceaux-le-Comte
Monceaux-le-Comte es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Cantieradas-Lo-Comte a situat en bordure del massís del Morvan (a l'oèst), suls marges del Yonne.
Le village de Monceaux-Le-Comte est situé en bordure du massif du Morvan (à l'ouest), sur les rives de l'Yonne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La châtellenie de Cantieradas-lo-Comte possedissiá al Sègle XVII la tèrra de Saizy ne parteja amb Neuffontaines.
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Cantieradas-sus-Yonne[1].
La châtellenie de Monceaux-le-Comte possédait au Sègle XVII la terre de Saizy en partage avec Neuffontaines.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Monceaux-sur-Yonne[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 5 d'agost 2012) Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Cass » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Lo militarisme francés es fabricat per doás causas que son una evolucion dins lo temps, primièr desvolopar l’empèri, e aprèp Sedan, es protegir las dichas «frontières naturelles», alara... sabèm qu’es una construccion del mite nacionalista francés portat pels regents republicans franceses.
La guèrra de 14/18 aurà vist florir una industria d’Estat militarista francés, elonhat de las linhas del front, en Occitània èra perfait. En Val de Garona èra plan lo primièr còp que l’Estat centralista s’interessava a l’industria al país nòstre, per l’aiga de Garona o de l’Òlt.
Quora l’empèri francés se desvolopa, aprèp 14/18, aprèp aver atudat la republica sociala que se voliá fabricar en Lorrena-Alsàcia, lo militarisme fabriquèt la guèrra dins las colonias d’oltra-mar (lo continent europèu èra pacificat per Paris), l’expansion nacionalista e republicana francesa se contunha oltra-mar. Las podras seràn necessàrias, e alara aurà calgut encara mai voidar los campèstres.
Pendent que mantunes immigrants politics italians crompávan las bòrdas occitanas, entre 1920 e 1930… la man-d’òbra semblava pas fautar. Lo sistèma emplenava París de sas mans-d’òbra occitanas, e voidava un sistèma economic agrèsta encara pron viu, mas en dificultat coma l’a poscut mostrar la guèrra del vin de 1907. Mas coma cada còp l’Estat francés aurà pas res resolgut las problèmas occitans, levat en prepausar la migracion cap a la santa capitala, donc l’abandon del país coma solucion, e alara la destruccion de las raiças socialas occitanas. Aiçò es França : la destruccion de l’umanitat e las civilizacions.
Los metòdes èran meteissas pel mitan agrèste dedins lo fosc regime estalinian de l’aprèp 1917… els qu’avián lo modè l1789 en cap. Lo soviet destrusís lo monde agreste autanplan que lo regime republican francés.
Puèi, las raiças socialas basca, espanhòla e catalana, seràn lo novèl regime antirepublican franquista qu’o farà desraisigadas lèu, e alara las migracions forçadas d’«Espanhòls» faràn Occitània d’una autra manièra, e França castigarà dincal moment que seràn utilas...
Aqueste libre presenta ambe documents originals lo trabalh dels "républicains espagnols" en Agenés dins las podrariás de la guèrra de 14/18, puèi de 1938/39...
Aquel libre baila una explicacion longa a totas las placas o monuments que fan la representacion d'aqueste emplec de l'Estat francés de la man-d'òbra fragila "espagnole"... aprèp los camps, èra la podrariá de l'Agenés, a Cassanuèlh o Santa Liurada. Edicions Bords du Lot ambe l'ajuda del Conselh Generau d'Òlt-e-Garona, d'esquèrra.
La memòria fins ara èra pas sancièra, o sovent manipulada politicament per sindicalistas de la CGT, o l’extrèma esquèrra republicana espanhòla, veire mantunes militants del PSOE en vila tolzana. Aquesta memòria es l’Istòria d’Occitània, malgrat França. Per la CGT, lo melhor es estat de produsir quin que fosquèsse la finalitat de la produccion, es aiçò qu’agrada al capitalisme centrlaista francés. Els tanben debutan un cambiaments d’estratègia, mas sobr eun territòri cremat pel centrlaisme e pel productivisme militarista, an pas encara la solucion del pichonèl govèrn local per estauviar las errors del passat.
Uèi, la comuna de Tolosa, d’esquèrra e republicanista, presenta coma una avançada la politica d’installacion de bòrdas dins l’aglomeracion tolzana ; es vertat que la localizacion de la produccion del minjar tòrna a èstre una utilitat per la borgesiá francesa, o assimilada. Aurèm perdut un sègle ambe politica centralista que sábon pas qu’es utile de saber viure sobre un territòri, sense violéncia o sense produccion de la violéncia.
Aqueste libre conta istòria particulara, es evident, mas es tanben un libre que pòrta una universalitat per l’Istòria d’Occitània, ambe totes los migrants que l’Estat militarista e centralista francés nos a causit per viure en çò nòstre, e i viure ambe una convivialitat occitana qu’avèm pel moment pas perdut, levat quora se vòta per l’extrèma expression del nacional-expansionisme francés, lo FN o la ligue du Sud.
Un conselh : picatz sul libre per aver lo ligam e l’endreit per crompar lo libre, per saber l’Istòria d’Occitània, d’un pòble de migrants qu’es vengut en çò nòstre per la fòrça de l’extremisme centralista espanhòl.


text:
Es clarament expansionista donc. E coma lo FN pensa qu’es pas pron, emplega lo mot ‘vraiment’ per afortir son nacionalisme d’expansion, sobre d’aficha de campanha de junh 2012.
Tot lo sistèma francés installat en Occitània nos vòlon explicar que sonque lo FN es nacionalista francés, alara que de l’extrèma-esquèrra a l’extrèma-dreita lo nacionalisme d’expansion parisenca s’exprimís quasiment cada jorn dins totas las accions dichas ‘République française", o a cada moment que s’entendrà La Marseillaise dins las paraulas sanguinària que sabèm uèi imposar dins las escòla dicha repoublicana, a cada moment que l’abús de la bandièra parisenca adobada al blanc reialista se passeja onrada o pas, car la republica parisenca es l’expression del nacionalisme expansionista installat per un Ernest Renan e Maurici Barrès, seguit par una dictatura republicana sul modèl de la Roma antiga ; aquel nacionalisme mescla nacion (antropologia, la descripcion de las culturas e lengas praticadas pels pòbles dedins l’Estat) e ciutadanetat (juridic, unicament pensat a París e pel grand benefici de Paris).
Aquestes dos documents son arribats sobre ma pagina FB al meteis moment, doás jornada abans lo primièr torn de las eleccions legislativas de 2012. Son d’una banalitat nacionalista francesa, aquò podrà espantar mantunes ciutadans d’aquesta planèta que considèra occitana dins sa dignitat, dignitat que passa realament pas per aquestas tres colors que fosquèsse aital presentada o coma la bandièra neerlandesa que de còps vesèm per error o ignoranças umpistas.
Forçar sobre l’emplec de la bandièra es una causa que l’esquèrra francesa fabrica plan coma la seuna expression nacionalista republicana parisenca.
M’agrada d’aver las mans del planèta perqué sabi destriar lo nacionalisme francés en Occitània, la rason ? Parli occitan.


text:
Los tainos èran la comunautat indigèna que demorava en las ilhas mai grandas de la mar Cariba. Aprés l’arribada dels europèus la sieuna populacion demeniguèt plan. Dempuèi lo sègle XIX los libres d’istòria an dich totjorn qu’es una etnia escantida. Totun, ara un nòu estudi genetic confirma que prèp d’un 15% de la populacion actuala de Puerto Rico e autras ilhas son decendents d’aquela nacion. Los tainos tornan viure.
Tot venguèt aprés la descobèrta de la dent d’una femna dins una cauma en l’ilha d’Eleutera, dins las Bahamas. La femna aviá demorat ailà entre los sègles VIII e X. L’analisi genetica de la dent confirmèt un fach estonant: los tainos encara son vius uèi lo jorn maugrat que amb un 5% genetic pas majoritari.
Aquela resulta ja èra estada donada per d’estudis genetics modèrns mas cap d’eles aviá podut mostrar una linha dirècta genetica entre los ancians tainos e las populacion de la Cariba actuala. En tot restacar lo genòma d’aquela femna amb de puertoricans d’uèi foguèt confirmada la continuitat genetica dirècta. Mas ara los critics dison qu’aquel genòma es pas exclusiu de Puerto Rico – e an rason pr’amor que los tainos atanben demorèron en d’autras ilhas de la Cariba.
Una reivindicacion istorica
Los primièrs qu’an celebrat l’estudi son los membres de la comunautat que s’es totjorn proclamada descendenta dels taino. A mai, divèrses istorians e arqueològs tanben avián criticat la teoria qu’afirmava que, uèi lo jorn, i avián pas mai tainos en la planeta. Mas l’istòria oficiala contunhava amb la teoria de l’extincion d’aquela comunautat indigèna.
L’estudi es estat realizat per Hannes Schroeder, de l’Universitat de Copenaga e Eske Willersev, de l’Universitat de Cambridge, dins lo projècte ERC Synergy Nexus 1492. Segon Schroeder “ es estonant poder saber que tot çò que disián los libres d’istòria sus los tainos fins uèi lo jorn èra fals. Fòrça gent clamava qu’èran de descendéncia taina e ara an rason pr’amor que i aguèt continuitat genetica dins la Cariba”.
Lo fach, segon Willersev, es que pr’amor de l’istòria malaisida de la region èra estat plan malaisit poder o demostrar. Mas amb aquel nòu estudi genetic “los recercaires avèm podut demostrar las originas geneticas dels indigènas de las ilhas de la Cariba. Èran de lenga Arawak, que son comunautat demora al nòrd d’America del Sud uèi. Aquò vòl dire – çò contunhèt Willersev – qu’emigrèron dempuèi la region dels fluvis Amazonas e Orinoco fins la Cariba”.
Aital, los taino demorèron tradicionalament en las ilhas mai grandas de las Antilhas mas tanplan en las Bahamas. Aprés restacar la resulta genetica de l’analisi de la dent d’aquela femna taina amb mai de 100 puertoricans modèrns podèron confirmar qu’an entre un 10% e un 15% de continuitat genetica taina.
Per Jorge Estevez, un taino estatsunitenc aquò es meravilhós: “quora èra pichon me disián qu’èra taino mas en tot arribar a l’universitat me diguèron que los tainos èran escandits. M’agradariá que la mieuna menina foguèsse viva per li dire qu’aviá rason. Es una liberacion saber d’on sèm”.
A mai, los scientifics an trobat barreja genetica, çò es que lo genòma es uèi pas pro isolat. Un reflèxe de l’istòria sociala de las comunautats tainas d’aquela epòca e de uèi lo jorn. Un fach que nos dóna gaug.
La Redaccion


text:
Meteo Darney-aux-Chênes:
Sera: Cielo nuvoloso con piogge deboli. le temperature minime varieranno intorno a 16 mentre le massime si assesteranno intorno a 20 °C. Venti da Nord Nord Est di debole intensità, raffiche a 5 km/h. Zero termico intorno a 3100 m, quota neve intorno a 2800 metri
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Aingeville, Aouze, Aroffe, Attignéville, Aulnois, Autigny-la-Tour, Auzainvilliers, Balléville, Barville (Vosges), Bazoilles-sur-Meuse, Beaufremont, Belmont-lès-Darney, Belmont-sur-Vair, Biécourt, Blevaincourt, Bulgnéville, Certilleux, Châtenois (Vosges), Chef-Haut, Circourt-sur-Mouzon, Contrexéville, Courcelles-sous-Châtenois, Coussey, Crainvilliers, Damblain, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombasle-en-Xaintois, Dombrot-le-Sec, Dombrot-sur-Vair, Domjulien, Dommartin-sur-Vraine, Domrémy-la-Pucelle, Frain, Frebécourt, Gemmelaincourt, Gendreville, Gignéville, Gironcourt-sur-Vraine, Greux, Hagnéville-et-Roncourt, Harchéchamp, Haréville, Harmonville, Houécourt, Houéville, Jainvillotte, Jubainville, La Neuveville-sous-Châtenois, La Neuveville-sous-Montfort, La Vacheresse-et-la-Rouillie, Landaville, Lemmecourt, Lignéville, Longchamp-sous-Châtenois, Maconcourt, Malaincourt, Mandres-sur-Vair, Marey, Martigny-les-Bains, Martigny-les-Gerbonvaux, Maxey-sur-Meuse, Médonville, Ménil-en-Xaintois, Moncel-sur-Vair, Mont-lès-Neufchâteau, Morelmaison, Morville (Vosges), Neufchâteau, Norroy, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pleuvezain, Pompierre, Provenchères-lès-Darney, Rainville, Rebeuville, Relanges, Removille, Repel, Robécourt, Rocourt, Rollainville, Romain-aux-Bois, Rouvres-la-Chétive, Rozières-sur-Mouzon, Ruppes, Saint-Baslemont, Saint-Menge, Saint-Ouen-lès-Parey, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Sartes, Saulxures-lès-Bulgnéville, Sauville (Vosges), Serocourt, Sionne, Soncourt, Soulosse-sous-Saint-Élophe, Suriauville, They-sous-Montfort, Thuillières, Tilleux, Tollaincourt, Totainville, Tranqueville-Graux, Urville (Vosges), Valleroy-le-Sec, Vaudoncourt (Vosges), Vicherey, Villotte, Viocourt, Vittel, Viviers-le-Gras, Vouxey, Vrécourt.


text:
Primo Levi
Primo Levi (Turin, 31 de julhet de 1919-11 d'abril de 1987) foguèt un escrivan italian d'origina jusieva, autor de memòrias, de relats, de poèmas e de romans. Foguèt un resistent antifaissista, subrevivent de l'Olocaust. Es conegut subretot per las òbras que escriguèt per donar testimoniatge sus l'Olocaust, particularament lo relat de l'an que foguèt prisonièr dins lo camp d'exterminacion d'Auschwitz. Son òbra S'aquò es un òme es considerada coma una de las mai importantas de la Literatura del sègle XX.
Biografia[modificar | modificar la font]
Levi nasquèt a Turin en 1919 dins d'una familha liberala jusieva. Licenciat de Quimia de l'Universitat de Turin en 1941. En 1943 el e sos camaradas anèron al camp per tal de s'unir a la resisténcia antifaissista italiana. Foguèt arrestat per la milícia faissista que lo mandèt a l'armada d'ocupacion alemanda pr'amor qu'èra jusieu. Foguèt deportat a Auschwitz en 1944, un [[camp d'exterminacion situat en Polonha, qu'èra ocupada pels nazis, e i passèt dètz meses abans que lo camp fòsse desliurat per l'Armada Roja. Dels 650 jusieus italians de sa "remetuda" al camp, Levi foguèt un dels 20 subrevivents. Quand tornèt en Itàlia, Levi exerciguèt de quimista industrial dins la factoria quimica SIVA a Turin. Comencèt alavetz d'escriure sas experiéncias dins lo camp e son retorn en Italia a travèrs d'Euròpa de l'èst, que se convertiguèron en sas doas memòrias classicas: S'aquò es un òme (Se questo é un uomo) e La trèva (La tregua). Escriguèt tanben doas memòrias fòrça apreciadas, Moments d'indult (suls personatges qu'observèt pendent son empresonament) e Lo Sistèma Periodic (una colleccion de pèças cortas, majoramanet d'episòdis de sa vida mas tanben dos relats corts, totes ligats a d'elements quimics). Lo roman S'ara non, quand?, qu'explica l'istòria d'un grop de partisans jusieus en Russia e en Polonha pendent la Segonda Guèrra Mondiala, ganhèt los prèmis Viareggio e Campiello après èsser publicada en Itàlia, doncas, Levi venguèt internacionalament conegut. Levi se retirèt de sa posicion coma gestor de SIVA en 1977 per se dedicar a escriure a temps complèt. Lo mai important de sos darrièrs trabalhs foguèt son libre final, Los naufragats e los salvats, sus sa experiéncia del camp de concentracion..
Levi moriguèt, aparentament per suicidi, l'11 d'abril de 1987, encara que mai d'un amic e biograf a questionat aquela circonstància pr'amor que Levi, que son escritura se caracterizava per l'escuror e l'optimisme, daissèt pas de nòta de suicidi.
Òbras[1][modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lista incomplèta


text:
Chasteunòu d'Auza
Chasteunòu d'Auza[1] (Châteauneuf-d'Oze en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73


text:
Hiermont
Hièrmont en picard ( Hiermont en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard situat 6 km al sud de Auxi-lo-Castèl, desservi pel ancià traçat de la rota nacionala 41 (actuala RD 941)
Village picard situé 6 km au sud d'Auxi-le-Château, desservi par l'ancien tracé de la route nationale 41 (actuelle RD 941)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- S'i es descobèrt de vestigis préhistoriques e anciana
- Anciana vila fortificada telefonada alavetz Mont-Sagrat, #recebre una charte communale l'an 1192.
- Recorreguda de nombrós sosterranhes, los muches, ont los abitants se refugiavan dins lo cas d'invasion, #èsser dévastée pels Espanhòls l'an 1636 e lo sieu castèl démoli[1].
- On y a découvert des vestiges préhistoriques et antiques
- Ancienne ville fortifiée appelée alors Mont-Sacré, elle reçut une charte communale en 1192.
- Parcourue de nombreux souterrains, les muches, où les abitants se réfugiaient en cas d'invasion, elle fut dévastée par les Espagnols en 1636 et son château démoli[2].


text:
Viana (Tarn)
Viana (oficialament en francés Viane) es una comuna occitana de Tarn.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna d'Albigés, es situada dins los Monts de La Cauna e sus Gijon. Es de còps sonada Viana-Pèira Segada, que l'ostal de la comuna es dins lo vilatge de Pèira Segada.
Istòria[modificar | modificar la font]
La comunautat puèi comuna de Viana creada a la revolucion compreniá las parròquias de Pèira Segada, del Fraisse e de Gijàs[1]. En 1790, èra caplòc de canton. L'an X, èra dins lo canton de La Cauna. En 1818, una partida de la comuna passa a la comuna de La Casa.