text:
Lançon (Provença)
Lançon (oficialament en francés, Lançon e, dempuèi 1919, Lançon-Provence) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba a 7 quilomètres de Selon de Provença, a 15 quilomètres de Miramàs, a 32 quilomètres d'Ais de Provença, a 46 quilomètres del centre vila de Marselha, a 58 quilomètres d'Avinhon, a 78 quilomètres de Nimes e a 124 quilomètres de Montpelhièr.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Lançon (atestacions en latin in Lancione, en 814, de Alanzone, en 980) pòt derivar dau nom d'òme gallés Alantius ame lo sufixe -onem (segon Dauzat e Rostaing, qu'aplican l'etimologia a Alençon e que se contentan de comparar ame Lançon [2]), o, segon lei Feniés, venir de *al-ant-i-one, d'una raiç preceltica *al, varianta de *kal, *kar; lo sens deu èsser quicòm coma « rocassut », que s'aplicava benlèu, a l'origina, a l'oppidum preïstoric de Constantine (nom francés), au sud de la vila [3]. L'etimologia seriá donc diferenta de la de Lançon (Hauts Pirenèus).
En arribant a la vila, en mai dau panèu en francés, i a tanben lo panèu en occitan provençau LANÇOUN DE PROUVENÇA (grafia mistralenca) [4].
Lo gentilici es lançonenc, lançonenca e l'escais es manja-garossa [5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 8473; 2013 : 8671 abitants (126 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Fr. Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige, reedicion Culture Provençale et Méridionale, Raphèle-lès-Arles, 1979
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Street View, vist lo 19 d'agost 2016
- ↑ Fr. Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige, reedicion Culture Provençale et Méridionale, Raphèle-lès-Arles, 1979


c: text/html

text:
AFRICA TANBEN AVIÁ DE MEGATERAPÒDES
Se pensava que i avián pas de megaterapòdes o carnivòrs gigants fins la fin del Jurassic o mai endavant, al Cretacèu. E plan mens en Africa. Cap fossil de dinosaure d’aquela familha èra estat descobèrt. Fins ara. La descobèrta d’una pesada de la nòva espècia Kayentapus ambrokholohali, de segur, cambiarà aquel vejaire paleontologic.
Es aital pr’amor que la nòva espècia de megaterapòde demorèt en Gondwana – lo megacontinent que se desseparèt aprés en plusors continents – fa ara aperaquí 200 milions d’annadas. La sieuna talha – mai de 9 mètres – tanben es estonanta pr’amor que Tyrannosaurus rex fasiá solament 12 mètres.
La descobèrta es estada realizada per una còla de recercaires de las universitats de Manchester, Lo Cap e Sao Paulo, que confirmèron que la pesada fasiá 57 centimètres de longor e 50 cm d’ample. Aquò balhariá Kayentapus una longor de mai de nou mètres mas çò qu’es una suspresa es lo luòc ont es estada trobada la pesada – Lesotho – e l’epòca d’aquel megaterapòde.
La pesada es, sens dobte, la pesada mai granda d’un terapòde gigant jamai trobada al continent african e foguèt trobada al districte de Maseru, en Lesotho. Las ròcas que i aviá a l’entorn d’aquela son de fa 200 milions d’ans e semblariá qu’apertenon a un ancian flume.
Una carnivòr african nòu
“Es una descobèrta excitanta – çò diguèt Fabien Knoll, recercaire de la universitat anglesa de Manchester- pr’amor que balha nòva lutz sus lo tipe de carnivòrs que i aviá en Africa en aquela epòca. Foguèt un terapòd gigant que demorèt en un paisatge plen d’autres dinosaures carnivòrs. Kayentapus foguèt la partida mai nauta de la cadena alimentària”.
La pesada de Kayentapus tanben es plan importanta pr’amor que, fins ara, se pensava qu’en aquela epòca los carnivòrs foguèron plan mai pichons. Solament pendent la fin del Jurassic e lo Cretacèu adoptèron una talhas plan mai grandas, coma demòstran los fossils trobats fins ara de T. Rex. La mejana èra de 3 a 5 mètres e pro.
“Es lo primièr còp que trobam dinosaures carnivòrs gigants pendent lo començament del Jurassic en la partida mai meridionala de Gondwana – çò afirmèt Lara Sciscio, paleontropòloga de l’Universitat del Cap -. Per ansin es una descobèrta de primièr òrdre. Pesadas coma aquela solament son estadas trobadas abans en un autre luòc, en Polonha”.
“En païses coma Africa del Sud, Lesotho, Zimbabwe o Namibia i an de pesadas de terapòds de la fin del Triassic e del Jurassic – çò diguèt Knoll – mas cap encara èra d’un megaterapòde. La trobalha es unica”.
La Redaccion

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Agnicourt e Séchelles
Agnicourt e Séchelles es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa del villatge a classificat Monument Istoric dempuèi lo 12 d'agost 1921.
La glèisa du village est classée Monument Historique depuis le 12 août 1921.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Modèl:Portal Arrondiment de Laon


text:
Mstislav Rostropovich
Mstislav Leopoldovich Rostropovich (en rus: McTиcлaB ЛeoпoлbдoBич PocTpoпoBич) (Bakó, Azerbaitjan, lo 27 de març de 1927 - Moscòu, lo 27 d'abriu de 2007) que ho un violoncelista sovietic puish rus.
Vadut dens ua familha russa de musicians, qu'aprengó mainatge lo piano e lo violoncèl. A partir de 16 ans, qu'estudiè ambs instruments e tanben la composicion au Conservatòri de Moscòu on e ho eslhève deus compositors Dmitrii Shostakovich e Sergei Prokofev. Que ho nomat professor dens lo Conservatòri de Leningrad e qu'arrecebó lo Prèmi Lenin, la màger distincion en Union Sovietica. Qu'abandonè aqueth país en 1974 e que perdó la nacionalitat.
Que viscó aus Estats Units d'America on ho director de l'Orquèstra Sinfonica Nacionau de Washington DC. En 1989 que manifestè la soa implicacion politica contra l'Union Sovietica en bèth interpretar las suite de Bach a Berlin a l'escadença de la caduda deu Mur.
Lo govèrn de Mikhaïl Gorbachov que'u tornè la nacionalitat sovietica.


text:
L’I.E.O. 16 – CHARANTA OCCITANA a lo plaser de vos far part de sa reviscolada, despuei l’amassada generala dau 14 du mes d’abriu de 2018 en plaça de la defunta « Conversa occitana ». Son sieti au jorn d’auei es […]Legir la sega
La setmana passada, lo Congrès permanent de la lenga occitana era uros de nos anonçar la mesa en linha d’un lexic de basa francés-occitan, version lemosina. ‘Queu lexic, de quauquas 14 000 entradas, es l’òbra de Danís Chapduelh, emb lo […]
La Librariá occitana a tornat dreibir dins son noveu locau, au 42, rua Viena Nauta a Limòtges ! Los oraris chamnhen pas. Dimarts e dijeus : 15h-19h, dimecres e divendres : 10h-13h / 15h-19h, dissades : 10h-13h / 15h-18h. Au plaser […]
ÒCtele, chadena de television generalista que emet en occitan sus internet dempuei 2013, sirá a Limòtges dijeus 22 de feurier a 8 oras e demia de l’enser per virar son emission la mai coneguda, lo D’ÒC Show, en directe de […]
La librariá sirá barrada dau 22 de genier per quauquas bonas setmanas. Tornatz trobar lo lop, lo rainard e la lebre a la fin dau mes de feurier au 42, rua Nauta-Viena (pus lo 26, atencion !) Podetz nos júnher […]


text:
Saint-Just-d'Avray
Saint-Just-d'Avray en arpitan (Saint-Just-d'Avray en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Mapa-Santa-Justa-de Avray Rhône Rhône-Alpes França.png|thumb|upright=1.25|Mapa de Sant-Just-de Avray en metent n'evidéncia :
- Lo caractèr fòrça boisé del vilatge ;
- Lo passatge del Azergues (a l'extrèm es del territòri) longé per la D385 (en roge) ;
- La expedís départementale RD54 (en iranja) ;
- La expedís départementale RD98 (en jauna). ]]


text:
Selon
Selon (en francés e oficialament, Salon e, dempuèi 1919, Salon-de-Provence) es una comuna provençala d’Occitània. Administrativament, es situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region francesa de Provença Aups e Còsta d'Azur .
Lo gentilici es selonenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Après la Primièra Guèrra Mondiala, Selon ajudèt a la reconstruccion de la comuna ardenesa de Blanzy que prenguèt lo qualificatiu de "selonenca".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
Lo Castèu de l'Empèri bastit au sègle IX foguèt la residéncia deis arquevesques d'Arle e mai deis emperaires germanics. Es d'aquí que ven son nom. Es devengut, amb la Fònt mofuda e Nostradamus, lo simbòl de la vila. Atira cada an de centenats de miliers de visitaires.


text:
480
Aquesta pagina concernís l'an 480 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- Los Aups Maritims son estacats al reialme visigòt d'Aquitània.
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- Odoacre ocupa la Dalmacia a la mòrt de l'emperaire destituit Julius Nepos que la contrarotlava.
Mond[modificar | modificar la font]
- Lo nestorianisme atenh Índia.
- Intensificacion del monaquisme en Etiòpia.
- En Índia, a la mòrt de Prithivisena II, rei de Vakataka lo poder passa a una branca cabdeta, governada per Harishena (règne de 475 a 510).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Karl Carstens (Bremen, Alemanha 1914 - Meckenheim 1992) foguèt un òme politic alemand que venguèt lo cinquen president de la Republica Federal d'Alemanha entre los ans 1979 e 1984.
Nasquèt lo 14 de decembre de 1914 dins la vila de Bremen, situada dins estat alemand de Bassa Saxònia. Estudièt Drech e Sciéncias Politicas en las universitats de Francfòrt de Men, Dijon, Munic, Königsberg e Amborg, ont se graduèt l'an 1936. L'an 1949 finalizèt un mastèr de Drech a l'escòla de Leis de la Universitat d'Yale.


text:
Mistral, Memòri e raconte, 1906
Aquel ivèr, li gènt estènt tóuti uni e tranquile e countènt, car la vèndo di fourre anavo pas trop mau e se parlavo plus, gràci à Diéu, de poulitico, s’èro entrenca dins noste endré, pèr un pau s’espaça, de representacioun de tragèdi e de coumèdi ; e, coume ai deja di, emé touto la fogo de mi dès-e-sèt an, iéu ié jougave moun roulet. Dins aquelo entre-miejo, vers la fin de febrié, vai te faire de Diéu ! esclatè la Revoulucioun de 1848.
A l’intrado de Maiano, en un pichot oustau de tàpi, qu’avié ‘n autin davans sa porto, demouravo d’aquéu tèms uno vièio mameto que ié disien Riquello. Abihado à la modo dis Arlatenco anciano, pourtavo uno grand couifo aplatido sus la tèsto e sus aquelo couifo un capèu large d’alo e plat, de fèutre negre. De mai, avié si gauto encadrado dóu plechoun, espèci de fichu de cambrasino bloundo estaca souto lou mentoun. Vivié de sa fielouso e de si quàuqui cantounet. Mai, proupreto, assiéunado e bèn emparaulado, se vesié qu’avié degu èstre uno cafinoto.
Quand, emé moun saquet, à l’age de sèt à vuech an, iéu veniéu à l’escolo, tóuti li jour passave davans l’oustalet de Riquello ; e la vièio que fielavo. assetado vers sa porto sus soun banquet de pèiro, me sounavo, e me disié :
- Frederi, n’avès ges, à voste mas, de poumo roujo ?
- Sabe pas, ié respoundiéu.
- Quand vendras mai, mignot, aduse-me-n’en quaucuno...
E toujour óublidave de faire la coumessioun. E toujour dono Riquello, quand me vesié passa, me parlavo d’aquéli poumo. Talamen qu’à la fin iéu diguère à moun paire :
- I’a la vièio Riquello que toujour me demando de ié pourta de poumo roujo.
- La sacro vièio masco! respoundeguè moun paire en repetenejant, se ‘n cop te n’en parlo mai digo-ié : Soun pas maduro, ni d’aro nimai d’encaro.
Em ‘acò, quand la vièio me reclamè si poumo roujo :
- Moun paire, ié cridère, m’a di qu’èron pas maduro, ni d’aro nimai d’encaro.
La Riquello, à parti d’aqui, noun me parlè plus de si poumo.
Mai l’endeman dóu jour que, dins nòsti campagno, se fuguè couneigu li Journado de Febrié e que Paris avié prouclama la Republico, iéu, venènt au vilage, pèr saché li nouvello, la proumiero persouno que vau vèire à l’intra fuguè dono Riquello. Drecho sus soun lindau, requinquihado e afiscado, em’ uno bago de toupàzi que ié beluguejavo au det :
- Alor li poumo roujo, me faguè coume eiçò, aquest cop soun maduro ! Dison que van planta lis aubre de la liberta. N’anan manja, mignot, d’aquéli bòni poumo dóu paradis terrèstre... O Santo-Mariano, que cresiéu de te plus vèire ! Frederi, moun enfant, fai-te republican !
- Mai, Riquello ié diguère, avès bèn uno bello bago !
- Ah! lou pos dire, me faguè, qu’es bello aquelo bago ! L’aviéu plus messo ! tè, despièi que Bonaparte èro parti pèr l’isclo d’Eubo... Es un ami, qu’avian, un ami de l’oustau, que me l’avié dounado, dins lou tèms (ah! que tèms !) que dansavian la carmagnolo...
E dins soun oustau la vièio, en s’arrapant li raubo coume pèr danseja s’estremè ‘n crebant dóu rire.


text:
Guèrra Civila Americana
La Guèrra de Secession o Guèrra Civila Americana (American Civil War en anglés) foguèt un conflicte significatiu en l'istòria dels Estats Units d'America, qu'aguèt luòc entre los ans 1861 e 1865.
Los dos partits afrontats foguèron las fòrças dels estats del Nòrd contra los recentament formats Estats Confederats d'America, integrats per onze estats del Sud que proclamèron la siá independéncia.
Somari
Causas del conflicte[modificar | modificar la font]
Regions economicas del país[modificar | modificar la font]
Abans que comencèsse la guèrra civila, los Estats Units èran una nacion dividida en quatre regions divèrsas :
- Lo nòrd-èst, amb una economia industriala e comerciala creissenta, e amb una densitat de populacion en aument.
- Lo nòrd-oèst (o mièg-oèst), una region de rapida expansion de campanhards liures, e ont l'esclavatge èra estat abolit.
- Lo naut sud, una region amb un sistèma de plantacions
- Lo sud-oèst, una region de creissement economic basat en l'expansion de la produccion de coton.
Amb dos sistèmas laborals fondamentalament opausats, libertat al nòrd, esclavatge al sud, los cambiaments economics comencèron de produsir de cambiaments socials dins las diferentas regions geograficas del país. A la mitat del sègle XIX avián emergit doas visions diferentas de la societat al nòrd e al sud del país.
Los estats liures e los estats esclaus[modificar | modificar la font]
Abans la guèrra civila, la constitucion provesissiá un mejan pel debat pacific sul govèrn futur, e los conflictes causats per l'expansion rapida de la nacion s'èran poguts resòlvre. Pendent de decènnis, s'èra mantengut un balanç entre lo nombre d'estats "liures" (ont l'esclavatge èra illegal) e d'estats "esclaus" (ont l'esclavatge èra permés), per que lo Senat aguès un balanç de poder. Lo darrièr estat esclau que foguèt acceptat foguèt Tèxas en 1845 ; cinc estats liures foguèron admeses dins l'Union entre 1846 e 1859. L'admission de Kansas, coma estat esclau foguèt bloquejada, e s'esperava la siá admission coma estat liure en 1861. Amb una populacion creissenta (la que causa significava mai poder de tròp democratica) al nòrd industrializat, amb la ruptura del sistèma bi-partidista (amb la creacion del Partit Republican), e amb l'ostilitat creissenta de las ideologias, èra impossible de contunhar amb solucions pacificas als conflictes per evitar la crisi.
Tensions politicas e l'eleccion de Abraham Lincoln[modificar | modificar la font]
Las tensions cambièron de natura e intensitat rapidament lo decènni de 1850. Lo Partit Republican dels Estats Units foguèt establit en 1854, lo que s'opausava a l'expansion de l'esclavatge als territòris de l'oèst. E mai se al començament solament un pichon percentatge de personas al nòrd volián abolir l'esclavatge al sud, los republicans recebèron lo sosten de la majoritat dels abitants del nòrd e de l'oèst que volián pas far concurréncia a un sistèma basat sus l'esclavatge s'aquel s'estendiá dins d'autres estats. Mentretant, los enòrmes ganhs de las plantacions de coton van solidificar la dependéncia del sistèma agricòla en l'esclavatge.
La secession del sud foguèt catalizada amb l'eleccion del candidat republican Abraham Lincoln. Lincoln, Al començament, aviá una posicion moderada en relacion amb l'esclavatge. S'èra compromés a s'opausar a l'expansion de l'esclavatge als territòris (aital doncas, en prevenent l'admission d'autres estats esclaus a l'Union), mas admetèt tanben que lo govèrn federal aviá pas cap de poder per abolir l'esclavatge dins los estats ont existissiá, e qu'enfortiriá las leis contra los esclaus fugitius. Los estats del sud, mas, se fisavan pas de Lincoln, e èran conscients que d'autres republicans avián l'intencion d'abolir entièrament l'esclavatge.
En mai de la victòria de Lincoln a las eleccions presidencialas, los estats esclaus avián perdut lo balanç del poder al Senat, en venent una minoritat perpetua après aver gaireben controtlat continualament la presidéncia e lo Congrès, e doncas perdián lo contraròtle sus cèrtas leis e tarifas comercialas que los favorissián.
La justificacion, mas, qu'utilizèron los estats del sud foguèt los dreches dels estats a la secession. Abans l'inauguracion presidenciala, sèt estats declarèron la secession de l'Union, e creèron un govèrn independent, los Estats Confederats d'America, lo 9 de febrièr de 1861. Prenguèron lo contraròtle dels fòrts e de las proprietats federalas dins los sieus territòris, amb pauca resisténcia.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4 et 1,5 Statistical Summary of America's Major Wars, www.civilwarhome.com, [1]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Antietam; Le jour le plus sanglant de la guerre de Sécession, Frédéric Naulet, Economica, 2005.
- Confédération sudiste (La) 1861-1865: Mythes et réalités, Serge Noirsain, Economica, 2006.
- Les Canadiens français et la Guerre de Sécession, Jean Lamarre, VLB Éditeur, 2006.
- Le corsaire Alabama, Jean-Pierre Deloux, E-Dite, 2001.
- Gettysburg, Dominique Venner, Éditions du Rocher, 1995.
- Gettysburg 1863: l'apogée de la Confédération, par Carl Smith, série Armées et Batailles no.6, Osprey Publishing/delPrado, 2004, ISBN 2-84349-178-9.
- Gettysburg 1863: Le tournant de la guerre de Sécession, Lee Kennett, Economica, 1997.
- La Guerre de Sécession (1861-1865), ses causes et ses suites, Pierre Belpheron, Plon, 1947
- La Guerre de Sécession, 1861-1865, James M. McPherson, Robert Laffont, 1991. (ISBN 978-2-221-06742-0)
- La Guerre de Sécession, Bruce Catton, Payot, 2002
- La Guerre de Sécession : les États désunis, André Kaspi, Gallimard, 1992, (ISBN 2-07-053165-1)
- Histoire vécue de la Guerre de Sécession, Bernard Michal, éd. Crémile, 1972
- Historia n° 322
- Historia thématique n° 94 : La Guerre de Sécession
- La guerre civile aux États-Unis, Karl Marx et Friedrich Engels
- La Guerre de Sécession, Farid Ameur, PUF, coll. Que sais-je ?
- Histoire des États-Unis, René Rémond, PUF, coll. Que sais-je ?
- La Guerre de Sécession, Léon Lemonnier, Gallimard, 1943
- La Guerre de Sécession, Alan Barker, éd. Vent d'Ouest
- La Guerre de Sécession, BT2 n° 178 (1985), article de Fernand Lecanu
- La Guerre de Sécession, tome 1: l'Infanterie, André Jouineau et Jean-Marie Mongin, Histoire & Collections, 2000.
- La Guerre de Sécession, tome 2: la cavalerie, l'artillerie, les services, André Jouineau et Jean-Marie Mongin, Histoire & Collections, 2000
- Petite histoire de États-Unis, Allan Nevins et Henry Steele Commager, Overseas éditions, 1942
- La vie quotidienne aux États-Unis à la veille de la Guerre de Sécession, Robert Lacour-Gayet, Hachette, 1957
- Histoire des Américains, Daniel Boorstin, Robert Laffont, coll. Bouquins
- Andrew Campbell Duncan et al., « La guerre de Sécession », dans Revue d’histoire du XIXe siècle, 2007/2 (n° 35)
- Les guerres américaines - La Sécession -, Ed ATLAS, Paris 1985. (ISBN 2-7312-0364-0)


text:
Puègdanièl
Puègdanièl[1],[2],[3] (oficialament en francés Puydaniel) es una comuna lengadociana de Gasconha situada dins le departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Puègdanièl se situa a 30 km al Sud de Tolosa, dins son airal urban e a 15 km al Sud-Èst de Murèth. Es un pichon vilatge de prèp de 400 abitants que domina la val d'Arièja, a 230 m d'altitud, sul tèrme de la primièra laissa que susplomba la plana alluviala. Los ostals s'implantan uèi alentorn, sul planòl de la laissa, la costièra o la planura d'Arièja qu'es a prèp de 185 m d'altitud. La pichona rota departamentala Saverdun-Murèth seguís lo bòrd inferior de la laissa; la circulacion i es plan importanta. Pasmens, la partida del vilatge situada sul planòl gausís de calme e d'una bèla exposicion. Lo territòri de la comuna s'espandís doncas a l'encòp sus la planura d'Arièja e sus las costièras del Volvèstre doncas lo relèu compòrta una partida plana (laissa) e una granda partida penjada, sovent cobèrta de bosques ont lo garric domina.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del nom del vilatge ven del sègle X ont un abat de Lesat nomenat Daniel n'èra lo possessor. A l'Edat Mejana, sul territòri del vilatge i aviá tres glèisas e una capèla del camps bastida sul pichon relèu dich "La Mòta". Al sègle XV, Puègdanièl èra de l'ostal del Montauts, al sègle XVII e XVIII, a la familha Brettes de Turin. La parròquia èra dependenta de la diocèsi de Rius. La glèisa parroquiala de Sant Blasi, (Monument istoric), amb un campanar-mur bordat de doas torretas agudas ne fasiá un pòrt majestuós. Coma fòrça glèisas de la region, foguèt destruida pendent las guèrras de religion e tornèt èsser bastida al sègle XVII. Demòran de l'epòca lo mèstre altar, un retable de fusta ornat e una campana.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Puègdanièl que l'economia es subretot basada sus l'agricultura, i a una bèla escòla bordada per un espaci de jòcs amb terren de tennis e una granda sala de las fèstas, de camins d'excurcion.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Joan e Sant Blasi: monument istoric dempuèi 1971
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
2 Jardins De Bahai
Images Stock
1,065 résultats
Jardins de Bahai, Haifal Les archives internationales de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai l'israel haïfa Jardins de Bahai le temple de Bahai Le mont Carmel l'israel haïfa Jardins de Bahai le temple de Bahai Le mont Carmel l'israel haïfa Jardins de Bahai Vue de la terrasse et de la ville de Haïfa l'israel haïfa Jardins de Bahai Vue de la terrasse et de la ville de Haïfa 05 02 2016 l'Israël, Haïfa Jardins de Bahai le temple du ` i de Baha Le mont CarmelJardins de BahaiLes jardins de Bahai Temple et jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai avec la mer Jardins de Bahai sur le mont Carmel à HaïfaJardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai en Haifa Israel Jardins de Bahai à HaïfaJardins de Bahai Les jardins de Bahai incluent des secteurs avec des cactus, yuccas et agaves, s'élevant dans les lits d'usine séparésJardins de Bahai Jardins de Bahai dans l'acre Jardins de BahaiJardins de BahaiJardins de Bahai Temple et jardins de BahaiJardins de Bahai Temple et jardins de Bahai Jardins de Bahai à Haïfa, Israël Temple et jardins de Bahai Belle photo des jardins de Bahai en Haifa Israel Jardins de Bahai à Haïfa, IsraëlJardins de BahaiJardins de Bahai Les jardins de Bahai à Haïfa Jardins de Bahai à Haïfa Jardins de Bahai à Haïfa Jardins de Bahai à HaïfaJardins de Bahai Les jardins de Bahai à HaïfaJardins de BahaiJardins de Bahai Temple et jardins de BahaiJardins de Bahai Temple et jardins de BahaiJardins de Bahai Les jardins de Bahai à HaïfaJardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai avec la mer Jardins de BahaiJardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai à Haïfa sur le mont Carmel Jardins de Bahai - terrasse Jardins de Bahai - terrasseÉvasion aux jardins de BahaiJardins de Bahai. Haïfa. l'Israël. Jardins de Bahai avec le tombeau du Bab, Haïfa Le tombeau du Bab, jardins de Bahai, Haïfa Jardins de Bahai, dans l'acre Akko Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai Jardins de Bahai L'aigle en pierre blanc garde la porte aux jardins de Bahai au-dessus du ciel bleu à Haïfa Les jardins de Bahai à Haïfa Jardins de Bahai à Haïfa, Israël Jardins de Bahai - la terrasse s'abaissent Belle vue des jardins de Bahai à Haïfa Les jardins de Bahai à HaïfaJardins de Bahai Vue au-dessus des jardins de Bahai à Haïfa - en Israël Fontaine dans des jardins de Bahai à Haïfa, Israël


text:
Indoïsme
L'indoïsme (sonat Hindū Dharma dins las lengas indianas actualas), es una religion originària del sos continent Indian. Dins l'usatge contemporanèu l'indoïsme es tanben de còps que i a sonat Sanātana Dharma (सनातन धर्म), una frasa en sanscrit que significa "la lei etèrna". L'indoïsme, que mantuna de sas originas pòdon èsser calcadas sus l'anciana civilization Vedica, es la pus vièlha religion del mond. Ensemble de cresenças e tradicions divèrsas, l'indoïsme a pas qu'un fondator. Es tanben la tresena religion al mond après lo Cristianisme e l'Islam, amb aperaquí un miliard d'adèptes, que 905 milions demòran en Índia e Nepal. Los autres païses amb una importanta populacion indó son Bangladèsh, Sri Lanka, Paquistan, Indonesia, Malàisia, Singapor, Maurici, Fiji, Surinam, Guyana e Trinitat e Tobago.
L'Indoïsme amassa una granda quantitat d'escrituras. Devesidas en "revelat" (Śruti) e "remembrat" (Smriti) e desvolopadas pendent de millennis, aquestas escrituras abòrdan la teologia, filosofia e mitologia, en porgissent una percepcion espirituala e de conselhs dins la practica del Dharma. D'un punt de vista ortodòxe, demest tant de tèxtes, los Vedas e los Upanishads son los primièrs en autoritat, importància e los pus vièlhs. D'autras escrituras màgers son los Tantras, los sectaris Agamas, los Puranas e los epics Mahabharata e Ramayana.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme persan Hindū ven del sanscrit Sindhu, que designa lo fluvi d'Indus. Lo Rig Veda menciona la tèrra dels Indo-Arians coma Sapta Sindhu (la tèrra dels sèt rius, que un es Indus). Çò que correspond a Hapta Həndu dins l'Avesta, tèxte sagrat del Zoroastrianisme. Lo tèrme èra utilizat per la gent que viviá pròcha del riu d'Indus.
Cresenças[modificar | modificar la font]
L'Indoïsme es una religion fòrça divèrsa. Emai que unas doctrinas de la fe sián acceptadas per fòrça indós, los especialistas aguèron de dificultats per trapar mantuna doctrina amb una acceptacion universala demest totas las denominacions[1]. Los tèmas importants de las cresenças indós son demest d'autres : Dharma (etica/devers), Samsara (Lo cicle continu de naissença, vida, mòrt e renaissença), Karma (accion e reaccion : cicle de causa e d'efièch), Moksha (liberacion del cicle samsara), e los divèrses Iògas (camins o practicas).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ {Harvnb|Weightman|1998|pp=262–263}


text:
Dens l'encastre deu son partenariat dab las Edicions de la Maison de las Sciéncias de l'Òmi, lo Ministèri de la Cultura e de la Comunicacion que hè ua crida a enviar manuscrits tà la soas colleccions dedicadas a l'etnologia.
Aquera colleccion qu'amassa estudis monografics sus l'etnologia de la França, mes ne s’abstien pas de dar espiars comparatius e de hargar tribalhs, mei reflexius, sus la cultura, lo patrimòni e las politicas qui s’i restacan. Tant l’ua com l’auta qu'estudian la França com terrenh etnografic, dab la soa diversitat culturau e la soa dinamica istorica, e com espaci d'elaboracion d'ua antropologia generau qui renovèla los tèmas classics de la disciplina.


text:
La justícia .... francesa !
Donc sabiam la diferéncia entre la justícia pels militants-païsans FNSEA e los militants-sindicalistas Coordination Rurale o Confédération Paysanne. La FNSEA a assegurat una politica PAC de mèrda, e sobretot un servici aprèp-venda electoralista al PSf e a l'Unióñ París Madrid o Les Républicains. Per contra a la CGT, malgrat aver sostengut d'annadas e d'annadas lo suïcidi francés nuclear, lo sindicalisme CGT d'Air France trapa una diferéncia de classa (la basa marxista tòca encara) tanben :
Es una pensada de classa sul modèl marxista, en foncion dels pòrtas-fuèlhas, serà jutjat diferentament ; o sabèm en Occitània, i a una placa dins una cort del capitòli qu'explica çaquelà qu'i a una diferéncia oblidada pels Parisencs de la CGT d'Air France... Mas i a una autra diferéncia que sembla pas èstre clara pels militants-sindicalistas de l'imperialisme jusridic francés, la diferéncia de pèl culturala e lingüistica. Car dins lo camp FN se sètz membre de la casta jacobina, francesa, de «race blanche» (de lenga matèrna catolica) o païsan sindicalista e candidat FN en Occitània, i aurà una diferéncia ! L'Occitan aurà de se presentar en justícia e de se levar d'ora (coma de costuma çaquelà) quand la polícia o vendrà cercar !
E çaquelà aurà pas las camèras de las televisions parisencas aquel jorn de presentacion publica al palatz de justícia agenés ! Aquel sindicalista de la Coordination Rurale interessa los mèdias parisencs sonque quora l'enjòc es parisenc, e las eleccions d'un aprèp-truand-fiscal socialista demissionari del govèrn.
Los mèdias parisencs fan de television regionalista d'expansion en difusion sus l'impèri republican francés ; 13TV -independentista espanhòla d'expansion numerica en Catalonha-, ela difusa un dissabte «de reflexion», dissabte abans lo 27S, abans un jorn que l'independentista votarà majoritariament per l'independéncia, 13TV difusa un programa de 4 oras en vrespada de dissabte sul tèma anti-independentista sense cap vergonha, nimai sense lo mendre castig de la justícia televisuala espanhòla.
Camèras pertot en Occitània mas pas de las TV parisencas, pas cap redaccion parisenca d'iTele (quitament del Petit Journal) o de BFMtv :
Bon, la colèra passada, en esperar d'aver justícia occitana, un real resson popular per la dignitat occitana e la bandièra estelada al modèl catalan, podrèm cridar al ministèri de la justícia, lor farà de ben, bona sentat politica a París de legir la vòstra pròsa «citoyenne», en francés o en occitan, aquela pròsa esperada de nacionalitat occitana e de ciutadanetat francesa. Bon agradarà pas al FN, mas sabèm pas encara çò que lo FN ne pensa, digun lor a demandat dedins l'occitanisme, ni ieu tanpauc !
Èra una pausa abans de tornar en Agenés, un país de mai en mai FN quora l'esquèrra ten pas las promessas e la dreita liberala prepausa candidat del Crèdit Abricòl, per una colèra suplementària ligada a la lenga occitana.
I cal creire que la République française es autanpan democratica que l'espanhòla del XXIen sègle....
-°-
Mas tot es possible un jorn, quitament en République française ... e sobretot quand París escota mai la violéncia bombica que la ciutadanetat ; las formacions juridicas dels ancians presonièrs politics còrses a las règlas de las justícias francesa ajuda.... Mas la lenga, es pas l'assegurança d'una justícia francesa per totes !


text:
Chamouilley
Chamouilley es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del nòrd del departament de l'Anautita-Marna a mens de 10 km al sud-es de Sant-Dizier.
Village du nord du département de la Haute-Marne à moins de 10 km au sud-est de Saint-Dizier.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los abitants de Chamouilley son los Camoléusiens.
Les habitants de Chamouilley sont les Camoléusiens.


text:
220
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
Reversament dau darrier emperaire Han, Xiandi, e de sa dinastia per Cao Pi, fiu de Cao Cao. Aquò marquèt la fin de l'unitat de l'Empèri Chinés e lo començament dau Periòde dei Tres Reiaumes.


text:
(Patrice Carrère)
Un maudit prat qui pòrta lo mau
Triste arribèra tan bèra com mié casau
Lo vent deth primtemps boha sus las flors
Desvalha doçament los hantaumes en plors.
Que cresi véser au miei de la broma
Los òmes qui s’an trucat sur la lana
A còps d’espadas, a còps de granas piòlas
Que cresi audir, trista cançon de sourdats.
Un còp èra ua annada nera
On vosautes cadotz hens la bronitera
Un còp èra Lana Morina
Qui garda lo sovien de la batalha.
Tant de cabalhèrs e tant de guerrièrs
Espada en man, los uelhs en huec
Cap aqueth tropèth shens fe shens lei
Pagants pregant aute diu vengut de luenh.
Aquera mesclanha sus aqueth camp
L’erba devenguda roia de sang
L’un que da truc e l’aute qui’s cuelh
E los òmes caden devath un bèth sorelh.
Un còp èra la grana batalha
Au pè de tant beròia montanha
Un còp èra Lana Morina
On flòta enqüèra l’aulor deth dòl.
Que camina doçament
Trobador deth nau temps
Que cantam la gran istuèra
De la guèrra entre lo Rei e los Maures.
Fermer


text:
La Piara
La Piara[1] (La Piarre depuis 1791 avant la commune s'appelait PEYRE en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'an 1000 fins en 1792, lo territòri se truca PEYRE (veire acte d'estat civil) perque aquela tèrra i aviá #èsser donat per Guillaume lo Conquistador al Baron De PEYRE (mencionat LA PIARRE per error) vengut de LOZERE, per participar a la desliurança de la Provence e de las Alpes de las Sarrazins l'an 983 als cotitzats d'unes autres senhors #que los MEVOUILLON pels recompensar de lo sieu compromís. N'avián #èsser tanben possessionnés del territòri de SIGOTTIER, comuna riveraine de la Piarre en la vallée del Buëch en las Anautitas Alpes. Aiçò èra un neveu de Raymond-Bérenger III, comte de Barcelona, en 1101
- Qu'èra aquel senhor ?
De Peyre[modificar]
Lo calhau de Peyre La tèrra de Peyre s'estend a las alentours de Marvejols. La baronnie èra la mai poderosa de tot lo Gévaudan. Lo castèl de Peyre, lo un dels mai polits del Gévaudan i aguèt destruit a Modèl:La s- per la amiral Anne de #Erosa, en responsa a la conquista del Gévaudan per Matthieu Merle e los sieus huguenots. I aviá situat sul calhau de Peyre, comuna de Sant-Salvador-de-Peyre. Aquel promontori domina totalament la Margeride e la Aubrac. Un luòc doncas plan estrategic per un donjon #que serà pas jamai preses fins a l'arribada de la amiral #Erosa. Los Peyre son los mai poderoses dels uèch barons, e benlèu la una de las mai ancianas familhas. Un Astorg de Peyre (lo nom Astorg serà fòrça sovent represes) es n'efièch neveu de Raymond-Bérenger III, comte de Barcelona, en 1150. La baronnie possedís sèt castèls sus aquel #que se truca la tèrra de Peyre : lo nin d'agla (Calhau de Peyre), los Bessones, o cagar, lo Buisson, Muret, Larcis e Quintinhac. Mas ne possedís egalament sul Aubrac que los barons dominan gaireben exclusivament. Donaràn malgrat aiçò una part de los sieus bens a la dômerie de Aubrac. Un de Peyre, en participant amb lo comte de Provence a la desliurança contra los Sarrazins (973)de la tèrra de Provence, serà posséssionné de la tèrra de Peyre (LA PIARRE) e de SIGOTTIER en las Anautitas Alpes. De los nòstres jorns, lo nom de de Peyre a #èsser orthographié depeyre a partir de 1850 mas existís totjorn. (Veire généanet aital coma l'estat civil de la Piarre 05).
MANDEMENT DE PEYRE (la PIARRE).
La parròquia de PEYRE ( la Piarre) èra jol vocable de la Nativité de la Vèrge; cap de capèla i i aviá pas fondat l'an 1516.
L'òrdre de Clunhic i possedissiá un prieuré #que, après 1215, i aguèt jonch a aquel de Sant-Marcel, de Die.
Lo prieur e lo curé se partejavan los dimes d'aquela parròquia #que dépendait de la archiprêtre del Rosanais. La curació èra a la collation del prieur de Sant-Marcel.
Administr. E Justícia.
PEYRE (La Piarre) #far partida en principi del bailliage dels Baronnies, de contunh, après 1298. D'aquel del Gapençais, e, fin finala, de l'eleccion e de la subdélégation de Gap.
Lo senhor possedissiá una juridiction inferiora #que s'exercissiá a Hivernacles, amb crida al vibailliage de Gap Estat féodal.
En principi partejat entre una familha #que portava lo nom de la distincion e
lo Dauphin, successor del comte de Provence, PEYRE ( la Piarre) #èsser dividit en divèrsas parts a partir del XIV sègle. Lo 8 de genièr de 1334, los coseigneurs de PEYRE ( la Piarre), al nombre d'uèch almens, reconeisson al Dauphin lo drech d'elevar cada an, pendent una nuèch, lo sieu étendart sul castèl de PEYRE , en signe de suzeraineté.
Depuis l’an 1000 jusqu’en 1792, le territoire s’appelle PEYRE (voir acte d’état civil) car cette terre avait été donné par Guillaume le Conquérant au Baron De PEYRE (mentionné LA PIARRE par erreur) venu de LOZERE, pour participer à la libération de la Provence et des Alpes des Sarrazins en 983 aux cotés d’autres seigneurs dont LES MEVOUILLON pour les récompenser de leur engagement. Ils avaient été aussi possessionnés du territoire de SIGOTTIER, commune riveraine de la Piarre dans la vallée du Buëch dans les Hautes Alpes. C’était un neveu de Raymond-Bérenger III, comte de Barcelone, en 1101
Qui était ce seigneur ?
De Peyre[modifier]
Le roc de Peyre La terre de Peyre s’étend aux alentours de Marvejols. La baronnie était la plus puissante de tout le Gévaudan. Le château de Peyre, l’un des plus beaux du Gévaudan fut détruit au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle par l'amiral Anne de Joyeuse, en réponse à la conquête du Gévaudan par Matthieu Merle et ses huguenots. Il était situé sur le roc de Peyre, commune de Saint-Sauveur-de-Peyre. Ce promontoire domine entièrement la Margeride et l'Aubrac. Un lieu donc bien stratégique pour un donjon qui ne sera jamais pris jusqu'à l'arrivée de l'amiral Joyeuse. Les Peyre sont les plus puissants des huit barons, et peut-être l'une des plus anciennes familles. Un Astorg de Peyre (le prénom Astorg sera très souvent repris) est en effet neveu de Raymond-Bérenger III, comte de Barcelone, en 1150. La baronnie possède sept châteaux sur ce qu'on appelle la terre de Peyre : le nid d'aigle (Roc de Peyre), les Bessons, le Chier, le Buisson, Muret, Larcis et Quintinhac. Mais en possède également sur l'Aubrac que les barons dominent presque exclusivement. Ils donneront cependant une partie de leurs biens à la dômerie d'Aubrac. Un de Peyre, participant avec le comte de Provence à la libération contre les Sarrazins (973)de la terre de Provence, sera posséssionné de la terre de Peyre (LA PIARRE) et de SIGOTTIER dans les Hautes Alpes. De nos jours, le nom de de Peyre a été orthographié depeyre à partir de 1850 mais existe toujours. (voir généanet ainsi que l'état civil de la Piarre 05).
MANDEMENT DE PEYRE (la PIARRE).
La paroisse de PEYRE ( la Piarre) était sous le vocable de la Nativité de la Vierge; aucune chapelle n'y était fondée en 1516.
L'ordre de Cluny y possédait un prieuré qui, après 1215, fut uni à celui de Saint-Marcel, de Die.
Le prieur et le curé se partageaient les dimes de cette paroisse qui dépendait de l'archiprêtre du Rosanais. La cure était à la collation du prieur de Saint-Marcel.
Administr. et Justice.
PEYRE (La Piarre) fit partie d'abord du bailliage des Baronnies, puis, après 1298. de celui du Gapençais, et, enfin, de l'élection et de la subdélégation de Gap.
Le seigneur possédait une juridiction inférieure qui s'exerçait à Serres, avec appel au vibailliage de Gap État féodal.
D'abord partagé entre une famille qui portait le nom de la seigneurie et
le Dauphin, successeur du comte de Provence, PEYRE ( la Piarre) fut divisé en plusieurs parts à partir du XIV siècle. Le 8 janvier 1334, les coseigneurs de PEYRE ( la Piarre), au nombre de huit au moins, reconnaissent au Dauphin le droit d'élever chaque année, pendant une nuit, son étendart sur le château de PEYRE , en signe de suzeraineté.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73


text:
La légenda del Frau - Reculhida per Aimat Tastaire
LA LEGENDA DEL FRAU
Reculhida per Aimat
Tastaire
Aquí la legenda del frau tala que me foguèt contada per una dama quasi centenària, d’una certana cultura, que l’aviá recaptada (recueillie) ela meteissa al prèp d’una persona, onorabla e digne de creire (digne de foi) i a un pauc mai de setanta ans.
« Cregats pas, me diguèt, que çò que vos vau contar siá pura imaginacion. Consultatz las archius del Conselh de Fabrica de Lavercantièra e trobaretz tot al long, sus un preciós pergamin, enluminat per un dicípol (élève) de Jehan Bourdichon a la debuta del sègle XVI, la relacion ninòia (naïve) e graciosa d’aquels eveniments extraordinaris. Per dire la vertat (À vrai dire) la contitucion geologica del Frau no’n s’acorda a plec (ne s’accorde pas absolument) amb la legenda. Mas a-n aquel subjècte, la poesia preval (prime) sus la sciéncia.
Aital doncas, en l’an de gràcia 1428, Raymond d’Hebrard, senhor abat de Marcilhac, avent de dificultats amb Claude la Crèze, Degan (Doyen) de Lavercantièra, tocant una question de vestiari, decidiguèt de mandar prèp d’el son cellerièr Rigal de Larroque, ajudat (assisté) del pitancièr del monestièr, jos la proteccion de tres sergents d’armas ; Rigouste, Boudousquier, Bernard Passerat.
Mas, cal dire que i aviá a-n aquela epòca granda misèria al reiaume de França. Jehane la piucèla aviá pas encara botat defòra los Angleses del païs. Duguesclin aviá ben menat en Espanha « los escorgaires (les écorcheurs) e los tard venguts » e autres Navarreses e Brabançons de las grandas companhiás, mas demorava encara pels campèstres de bandas de rotièrs (routiers), malandrins sens fe ni lei, sens fuòcs ni luòcs, que brutlavan, pilhavan, forçavan (violaient) amb lo meteis cinisme que los bastards (bâtards) de Lebret cinquanta ans pus lèu. Caliá de coratge e un grèu motiu per s’encaminar. Los mercants Caorsins eles meteisses, los mai auzards (hardis) de totes los que peregrinavan (périgrinaient) jol cèl, demoravan quets (cois) dins la corba de lor fluvi.
Nòstre Sénher lo papa Martin V avent aquesta annada autrejat (octroyé) lo Grand Perdon als pelegrins de Ròcamador, la panta (le désir) de ganhar d’indulgéncias foguèt mai fòrta que la crenta de marridas rencontres. E los romieus (roumieux) caminèron per desena de milièrs – lo libre tanat (tanné) dels Cònsols de Cáors l’atèsta (en fait foi) – devèrs l’antic sanctuari.
Aquela circonstància semblèt favorabla al senhor abat de Marcilhac que autregèt a Rigal de Larroque e a cadun de sos quatre companhs, en mai de sa benediccion, l’esportula de plomb dels pelegrins de Nòstra Dama.
S’encaminèron un brave matin d’abrial, Rigal de Larroque cavalcava (chevauchait) una cavala arcanèa (jument haquenée), gris pomelat que l’ambla regulara (l’amble régulier) s’armonisava plan amb lo caractèr meditatiu del brave monge. Aviá passat la seissantena e de recauquilhs (boucles) argentats tombant de sa cucula (cuculle) enquadravan sa cara afinada coma una medalha antica. L’escapulari de Sant Beneset l’abilhava de bura e d’umilitat. E tot ben que foguèsse (qu’il fut) cargat de la defensa dels interèsses materials de l’Abadiá, èra lo mai dòcte e lo mai mistic de totes los religioses de l’Hebrardie (?). Lo pitancièr, cortet e grosset (courtaud et replet), penequejava (somnolait) sus una mula. A l’entorn dels dos monges, los tres sergents montavan de solids rossins, semblavan terribles dins lors armaduras ; cadun d’eles portava al punh un espieut (épieu) long de doas aunas ; sus lor cuissard saquejava (trinqueballait) un estòc capable de perfendre d’un sol còp lo mai mescresent (mécreant) dels rotièrs. Aital atrencats (accoutrés) tressusavan e una acra vapor fumava a la ventailla (ventaille) de lor èlm (heaume).
Tot lo jorn, la pichona tropa caminèt long dels sendièrs del causse sens encontrar degun, fòra qualques cabrièrs o porquièrs que la vista d’òmes en armas fasiá fugir abans que la preséncia dels monges poguèsse los rassegurar. Arribèron de vèspre en un punt a mièg camin entre Pelacoï e Gigozac ont lo pitancièr sabiá, per l’aver experimentat fa temps (jadis), trobar una albèrga que l’ensenha èra « Los 3 pelegrins » e ont devián passar la nuèch. Mas trobèron pas, a lor granda estupefaccion, que roïnas cremadas ont de tròces (débris) de pòsses carbonisadas rogegavan encara a las ferraduras (ferrures) de las pòrtas e de las fenèstras. Podent pas rasonablament far manjar plan sos companhs en talas circonstàncias, lo pitancièr tirèt de son escarcèla de cebas e de sal que repartiguèt (distribua), puèi totes s’endormiguèron.
La bruma (brouillard) del matin los revelhèt d’ora, regdes de freg e cubèrts de rosada. A Gigozac trobèron un garrèl espelhandrat (dépenaillé) que fugissiá las roïnas. Diguèt en tremolant de las dents (claquant des dents) que de nombroses rotièrs menats per Monsen (messire) Satan el meteis èran passat pendent la nuèch, pilhant e cramant tot, qu’anavan puèi devèrs lo nòrd. Bernard Passerat estimèt que seriá pauc sabi d’ensajar de los rejónher e que la prudéncia comandava de tornar brida. Mas Rigal de Larroque èra pas d’acòrdi sus aquela estrategia.
« Nenni çò diguèt, la medalha de Nòstra Dama nos apara e tanben vòstres estòcs. Una tala disgràcia pòt pas arribar de tombar entre las mans d’aqueles malestruches (malotrus) e d’èstre victimas de lors maleficis. Contunham, que la tòca es prèpa (le but est proche). Trigarem pas a veire lo cloquièr de Sant Quirin per dessús las castanhals de Lavercantièra. »
Uzèch flambava coma una entòrcha ; de fums negres montavan dels masatges (hameaux) marcant l’estirada (jalonnant la marche) dels sacamands (brigants). Prèp de la font dels pelegrins del Deganhazès, que per la vertut de Santa-Dama Maria garís los pès tòrts, los sergents comptèron amb terror las traças recentas de nombroses cavalièrs.
E coma la pichona tropa, l’uèlh a l’agach (aux aguets) escalava los travèrses del costal (côteau) que se dich « de la tuca », aquí qu’un bruch espaventable lor glacèt los òsses. Del somalh davalavan devèrs eles aital una avalanca un tropèl mostruós de diabolics centaures bardats de fèrre. Rigal de Larroque se signèt ; lo pitancièr se reconeissiá colpable (battait sa coulpe) ; los segents baissèron l’ussa (la visière) de lor casco, e totes, cresent lor darrièra ora venguda, fugiguèron al mai córrer (à bride abattue).
Ailàs ! foguèron rejonch abans lo bas de la penda e assalits de tots costats. Rigal de Larroque donèt als seus l’absolucion e diguèt als sergents :
« Melhor es, e mai onorable de morir en batalhant cranament que fugir marridament (vilainement). Sus doncas als mescresents e que dieu nos apara. »
Ausissent aquò, Rigouste donèt un tal còp d’estòc sul casco del primièr brigand qu’aqueste tombèt regde mòrt per tèrra en vomissent una olada (potée) de sang negre. Aquò foguèt lo senhal del grand assaut ont nombroses brigants foguèron nafrats, tuats, macats (meurtris). Boudousquier perdèt lo cap amb son armet (casque de fer) que son armet èra pas emmascat (enchanté) coma lo de Manbrin ( ?), per lo fach d’un gigant orrific que lo tustèt rudament per darrièr. Pendent d’oras la tèrra tremolèt jols trepejaments de l’òrra mescla (mélée) ; los pèterroses (manants) espaventats fugissián al fons de la valada…
Puèi los brigants triomfèron.
Bernard Passerat e Rigouste, tot sangnoses dins lor armadura enfonzada en mantuns endreches foguèron butats davant devèrs lo somalh de « la tuca » mentre que Rigal de Larroque e lo pitancièr estrechament ficelats seguián a la còrda. Aymar de Castelroux, lo capmèstre dels rotièrs, los esperava amont jos un brave noguièr ont penjava ja dels cadavres desgaunhoses (grimaçants). Aymar èra laid, bòrni, poagrós (podagre) e garrèl, son uèlh negre èra marrit tanplan coma sa boca.
« Anem los monges ! Es pas de vòstre art d’anar en guèrra, mas puslèu de cantar vèspres. L’avent oblidat, seretz penjats còp sec a l’arbre que vaquí ».
« Monsen (messire) respondèt Rigal de Larroque, Dieu m’es testimòni que cercàvem pas a batalhar, mas solament a menar a bona fin la mission que sèm cargats de menar al prèp del Degan de Lavercantièra. Que se devèm estre penjats per vos morirem en bons crestians, e Dieu vos castigarà d’aquel crime e de totes los autres. »
« Vietdase (diantre) ! Parlas plan, marrit monge ipocrit (papelard) ! Mas pro de presic (trêve de sermon) e que siá penjat sens esperar mai. »
Los dos sergents foguèron auçats (hissés) d’en primièr, ensucats (hébétés) e quasi mòrts. Tant paur aguèt lo pitancièr que foguèt brancat estavanit e que se desrevelhèt pas qu’al paradís. Rigal de Larroque moriguèt lo darrièr. Mentre que balançava e tornejava lentament al cap de la còrda, son agach veirenc (vitreux) faguèt lo torn de l’orizont. Quand trespassèt, una palomba (pigeon ramier) que nisava a la cima de l’arbre s’envolèt, los brigants comprenguèron que l’anma del monge montava al cèl.
Alara la tèrra volent pas èstre compliça d’un crime tant infame gronhèt al fons de sas entralhas ; se soslevèt en ondas tumultuosas que venguèron submergir « la tuca ». En pauc de temps tota la fertila region qu’aviá embrassat l’ultim agach del monge foguèt pas qu’un desèrt de sable e de calhaus rodats (roulés) sens vegetacion e sens vida.
A comptar d’aquí, las castanhas foguèron pus gauladas (gaulées) dins lo frau. Garrics, vinhas, pas cap d’arbrilhons creissèron pus sus aquels camps montuoses (montueux), infertils e peiroses (pierreux), ont, abans, s’engraissavan dins l’èrba vacas, aucas, polets e tessons.
Un òme saberut (savant), Geraud de Gindon contèt que per las nuèches de tresluc (pleine lune), s’amassavan sus la « tuca » lo diable e qualques diablotons, farfadets e lops garons per sautar e dançar dusca a l’angèlus ont Guillaumet, lo campanièr (carillonneur) de Lavercantièra, sonant la campana metiá fin a aquels esbats nocturnes.
Quand lo solelh, detràs Labastide darda sos primièrs rais, res pus viu sul frau, exceptat mossas e falguièras, brugas malvas e cendrosas (bruyères mauves et cendrées) orladas d’argelasses (ajoncs) e de genèsts.
Revirada : A.T.
*Texte recueilli auprès de Madame Irène vialard Vigié de Salapès, habitante de Rampoux


text:
Boustroff
Boustroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Entre Adelange e Viller.
Entre Adelange et Viller.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de las Tres-Evêchés, bailliage de Vic, domeni del abbaye de Sant-Avold.
- Dépendait de l'ancienne province des Trois-Evêchés, bailliage de Vic, domaine de l'abbaye de Saint-Avold.


text:
Ancuèi dissabta lo 23 de julhet a 17 oras a Klaipeda en Lituania, Cristòu DAURORE, president de la República de Nissa, inaugurarà au nom de la Republica Federala Occitana l'Ambassada d'Occitània en Lituania.
Li installarà Diana VAINER, Ambassadritz d'Occitània en Lituania, qu'aurà la carga de crear de ligaments entre Occitània e Lituania.
La República de Nissa e la República Federala Occitana rendràn un omatge oficial en un enfant de Nissa : Pepin Garibaldi (1807-1882), diluns lo 4 de julhet dau 2016 a 19 oras, plaça Garibaldi de Nissa, davant la sieu estàtua.
Ensin, lo noastre eròi dei 2 monds (Amèrica dau sud e Euròpa) es naissut sus dau poart de Nissa lo 4 de julhet dau 1807.
Li bandieras presenti seràn li seguenti : República de Nissa, República Federala Occitana, Estats de Savòia e Union Europea. Pepin Garibaldi volia far de Nissa la capitala d'Euròpa !
L'omatge serà realizat da Cristòu DAURORE, president de la República de Nissa e Ciril JOANIN, president de la República Federala Occitana.
Serà finda l'escadença d'installar en li sieu foncions de Ministressa de la República de Nissa cargada de l'Environament, de l'Agricultura, de la Pesca, dau Lotjament e dei Traspoarts la dòna Diana VAINER.
La Republica Federala Occitana celebrarà lo divendres 17 de junh a 14 oras sus la plaça Garibaldi a Nissa, la Fèsta Nacionala Occitana, en l'onor de la nacion occitana que s'espandís de Nissa a Bordèu e de Lemosin ai Pirenèus.
Es lo Val d'Aran (enclaus occitan de 10 000 estatjants que se tròva en Catalonha) qu'a instaurat aquesta fèsta nacionala, per fin d'onorar l'establiment en lo 1990 de son govèrn mièg-autonòm, que la lenga occitana es co-oficiala, estatut unic en Occitània tota.
Aquesta fèsta comencarà per lo discors oficiau dau president de la RFÒC Ciril JOANIN, seguit d'un concèrt e balèti tradicionau occitan nissart animat per un mesclum de diferents musicians eissuts de divèrs grops locaus coneissuts !
Venètz nombrós per se recampar e participar a-n-aquesta granda fèsta !


text:
Josèp, Estève, Frederic Mistral (Malhana 1830 – id. 1914)
MIRELHA (Cant Promièr. Lo mas di falabregas).
Cante una chata de Provènça.
Dins lis amors de sa jovènça,
a travèrs de la Crau, vers la mar, dins li blats,
umble escolan dáu grand Omèra,
ieu la vòle seguir. Coma èra,
rèn qu’una chata de la terra,
en fòra de la Crau se n’es gaire parlat.
Perdut, fenit, 'chavat
A ! las ampas la maiossas
le bon vin qu'avèm begut
a ! las filhas genta' e rossas
tot quò qu'es perdut perdut.
August Forès (Castèlnòu d’Ari 1848 – id. 1891).
Sièsta
A mon amic Clar Glèisas
6 de mai 1879.
Dins son penchenador de batista, son còrs
qu’es tot enfarinat d’una posca audorosa
de ris, sembla estropat de nívol vaporosa.
Son sen ròse e piucèl es fresc coma de ròs.
Andrèu Du Pré (Leitora ca. 1570 - ? ap. 1620)
Poesias gasconas, 1620.
Sonet IV
Aish ! lo gran huec que per t’amar sofrissi
deguens lo còr, e si non vòi pertant
sortir deu mau qui’m pòt èster bastant
de’m hèr morir hicat a ton servici.
Jacòb de Gassion (Bearn 1578 – 1635)
Sonet inspirat de Bembo
Quan lo primtemps en rauba pingorlada
a hèit passar l’escosor deux grans hreds,
lo cabiròu, per bombs e garimbets
sauteriqueja au mieitan de la prada.
August Benaset (Vilafranca de Roergue 1868 – id. 1953)
La nèu !
(1926)
La nèu, la nèu, coma un redòl
de blancs e mofles flòcs de lana
que d’en amont naut se debana,
l’aigosa nèu tomba pel sòl,
Xavièr Navarrot (Auloron 1799 - Luc de Bearn 1862)
A ! Maudit sia l’auserèr
Decembre de 1851 [en resson al còp d’Estat]
Piula, piula, mair desolada,
que t’an raubat tos ausilhons,
la tan doça e tendra coada
de tos bienaimats auringlons !
Praubina, on t’en èras anada ?
A ! Maudit sia l’auserèr
qui de ton nid los te tirè !
Antòni Fabre d’Olivet (Ganges 1767 – Paris 1825)
Cançoneta (1803)
Ara que ven de nàisser
la sason dels amors,
que l’anhèl torna pàisser,
aimatz, joines pastors ;
l’aigueta que mumura,
los aucelets, las flors,
tot ditz dins la natura,
aimatz, ren n’es tant doç.
Juli Cubaines (Sant-Ilari de l’Albenca 1894 - Concòts 1975)
L’agonia a l’òrt dels olivièrs (1936).
Es tard. Sols ara son, jol cèl que ranteleja,
a sègre entre las vits una dralhòla estrecha
dins lo combèl alont rajòla lo Cedron.
Jerusalèm, la vila santa, dòrm amont.
Es tard. E rossejanta e mèg ennivolada,
la luna i demesís sa freja escandilhada.
Dedins Jerusalèm, tot uèlh ara es clutat ;
Augièr Galhard (Rabastens c. 1530 – Pau ? 1595 ?)
A tots los que se fachon quand Augièr va a cò de monsur de Dariat.
Jamai non me veiriatz jogar de la pigassa
a l’encontra dels orms ni contra los garrics,
se dedins Montalban ieu aviá fòrça amics
coma monsur Dariat que, quand i vau, m’embraça.
Nadal pel jorn dels Reis
Un pastor ven de Jerusalèm e ditz a sos companhons :
De novèlas ! Enfants, en venent de la vila,
è vist passar tres reis d’una faiçon gentila,
e demandan pertot l’ostalet benasit
que lo rei d’Israèl per palais a causit.
Valèri Bernard (Marselha 1860 – id. 1936).
Po(d)ès plus far tirar, siás caronha !
Cadun ti raca sus la tronha !
Ti fugisson coma la ronha !
Ave Regina Caelorum.
Èstre pas mai que la fangassa
monte cadun passa e repassa,
o lòng martiri dei bagassas !
Ansèlme Matieu (Castèlnòu dau Papa 1828 - id. 1895)
L’endormida
Es mièjanuèch : la luna daura
eme son lume rossejant
la torre dau Molin de l’Aura
e li sablàs de Claus Mejan.
Es mièjanuèch : ma doça mia,
dins la chambreta de son mas,
es alangorida e somilha
entre si ridèus de damasc.
Benlèu avètz oblidat de passar a l’ora d’ivèrn !
Al sègle XVII, aqueste relòtge portatiu es çò que diriam una mòstra, mas non se pòrta encara al punhet.
Le relòtge.
Tu qu’as trobat per artifici
le movement perpetuèl,
e que fas autant d’exercici
coma fa le solelh al cèl,
La Chanson lemosina (1889)
(Amanieu e son paire son a bastir lo campanier de la catedrala de Tula ; n’en son a la fin tot en naut e devon pausar la ròda qu’acabarà l’òbra. Amanieu ven de cantar La legenda de sant Martin)
Andrèu Pic (Gondrin 1910 - 1958).
En guèrra !
(1939)
A Miquèu Camelat
Tolosa mia, hens l’escur
e la horrèra : b’èm en guèrra…
be partim tà França ? Totun
bèra tristor que nse des.hèrra.
Pèire Elia (Tolosa ? – id. 1724).
Artista brodaire, mas aventurièr, foguèt arrestat cap a Agen coma falsmonedièr. Escapat, se trobèt en Espanha dins las jaulas de l’inquisicion. La siá femna, Catarina Cailar, capitèt de lo far desliurar… Per dire que…
Margarida de Tifault, « presidenta de Niquet » (Bellòc ? – París 1767).
Aviá esposat en 1722 Josèp de Niquet (Narbona 1701- París an III), nomenat la meteissa annada president a mortièr del parlament de Tolosa. Aquela pichona pèça de circonstància es un testimoniatge preciós de la libertat de ton e de l’emplèc de l’occitan dins l’auta societat tolosana al s. XVIII.
Cantat a l’archevèsque de Tolosa que sopava en çò sieu.
Amor pacan
Gardava li cabras, soleta,
dins la gravilha, aperamont,
e di grands pins l’ombra moleta
s’alongava emé lo tremont.
Auriatz ausit lo bruch di germes
Grelhant dins lo fuòc di dardalhs.
Aperalin, au fons dis èrmes,
dins li blats lusisián li dalhs.
L’ESCOLIÈR A DORIFILA
Jo soi escolièr deguens l’universitat d’amor, Dorifila ; jo pèrdi ma pena e m’arrompi praubament lo cap a descobrir quauque secret de sos mistèris. Si tu non vòus èster ma mastressa, jo serèi totjorn ignorant e cap d’aso ; mès autanlèu que tu m’auràs recebut devath ta man, jo serèi un esharruscle de saber e un gofre de perfeccions.


text:
Val de Vesera
La val de Vesera es una val situada dins lo Peiregòrd Negre, dins la region d'Aquitània en França.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo riu de Vesera, que balha son nom a la val, fa un camin entre de bauces de calcari cobèrts per de bòsques de castanhièrs e d'euses.
Vestigis preïstorics[modificar | modificar la font]
En un cinquantenat de quilomètres, la val de Vesera recampa qualques uns dels sites mai rics e mai celèbres de la Preïstòria europèa, que testimònia de 400 000 ans d'ocupacion umana.
En efièch, la region compòrta 147 jaces que remontan fins al Paleolitic, pas mens de 25 caunas ornadas. De centenats de milièrs de vestigis litics, ossoses e artistics i son estats descobèrts.
Presenta un interès excepcional d'un punt de vista etnologic, antropologic e estetic amb sas pinturas parietalas, en particular las de la cauna de Las Caus que sa descobèrta per azard per d'adolescents en 1940 marquèt una data dins l'istòria de la coneissença de l'art preïstoric. Aquesta cauna es estada escaissada la « Capèla Sixtina de la Preïstòria ». Sas parets presentan un centenat de figuras animalas, estonantas per la precision de l'observacion, la riquesa dels colorits e la vivacitat del rendut.
La comuna dels Aisiás es un autre naut luòc de la preïstòria. S'i pòt visitar las caunas de las Combarèlas e Font de Gaume, l'abric de Cap Blanc e mai los jaces de L'Aujariá Bassa e de L'Aujariá Nauta. Lo musèu del site de l'abric Pataud permet de comprene lo principi estratigrafic sul qual s'apuèjan los furgalhatges arqueologics.
Lo Musèu Nacional de Preïstòria presenta una de las colleccions mai complètas d'objèctes preïstorics. Tot pròche, lo ròc de Casela met en scèna la vida de sos ocupants, de la Preïstòria fins al sègle passat. Fòrça autres sites de la val de Vesera meritan d'èsser citats : al Mostièr, l'impressionant fòrt trogloditic de la Ròca de Sent Cristau que retraça 55 000 ans d'ocupacion sus 800 mètres de bauç ; a Tursac, l'abric de la Magdalena, susmontat d'un castèl medieval, e qu'a balhat son nom a la cultura magdaleniana ; citem encara, a Sarjac, los abrics de Castèl Mèrle e a Rofinhac la cauna de Rofinhac o « cauna dels cent mamots ».
Patrimòni Mondial de l'UNESCO[modificar | modificar la font]
La val de Vesera es estada classificada al Patrimòni Mondial de l'UNESCO en octobre de 1979. Aqueste vertadièr santuari de l'art preïstoric es un dels sites arqueologics pus importants d’Euròpa.


text:
Oquinava
Oquinava (en japonés, 沖縄本島, Okinawa Hontō; en conigami, ふちな Huchináa e en oquinavan, 沖縄/うちなー Uchinaa - que se pòt transcriure (H)ochinaa en occitan) es l’illa principala de l’archipèla del meteis nom, als Riuquius.
Administrativament, es dins la prefectura japonesa d’Oquinava, levat un espaci que demòra jos ocupacion militària americana. Las vilas principalas son Nafaa (Naha en japonés) e Uchinaa (Okinawa en japonés).
A una superfícia de 1 206,93 km2 e 1 301 462 abitants (2014).
Es a Oquinava que s’inventèt lo karate.


text:
Risós
Risós[1] (Risoul en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a la cœur dels Alpes del Sud, dos pòbles coexistent : Risoul pòble a 1 174 mètres d'altitud, en via d'abandon vet aicí mai de trenta ans e ressuscitat pel éclosion de la notícia station d'espòrts d'ivèrn Risoul 1850, a 1850 mètres d'altitud. Lo télésiège del Platèl de la None puja a la reünion de las pistas e connècta la station modèrna de Risoul 1850 a Vars, per formar lo domeni de lo Bòsc Blanc, treizième domeni skiable a França per la talha amb 108 pistas totalisant 185 km[2] E 56 remontadas mecanicas. Dempuèi 2001 Risós possedís tanben çò de mès de grand télésiège de França, unes 8 luòcs[3],[4] #Que dessert entre "pré del bòsc" (tèsta de nèu) e la nautor de la pista del meteis nom e los "chardons". Lo sieu mai anautita reünion es lo "Pic de Chabrières" #que culmini a 2750 mètres.
Situé au cœur des Alpes du Sud, deux villages coexistent : Risoul village à 1 174 mètres d’altitude, en voie d'abandon voilà plus de trente années et ressuscité par l’éclosion de la nouvelle station de sports d'hiver Risoul 1850, à 1850 mètres d'altitude. Le télésiège de la Plate de la None monte au sommet des pistes et relie la station moderne de Risoul 1850 à Vars, pour former le domaine de la Forêt Blanche, treizième domaine skiable en France pour la taille avec 108 pistes totalisant 185 km[5] et 56 remontées mécaniques. Depuis 2001 Risós possède aussi le plus grand télésiège de France, un 8 places[6],[7] qui dessert entre "pré du bois" (front de neige) et le haut de la piste du même nom et les "chardons". Son plus haut sommet est le "Pic de Chabrières" qui culmine à 2750 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Risoul pòble : una preséncia gauloise i aguèt mencionat; dels sépultures de l'edat de bronze an #èsser de descobèrtas en las ruïnes del castèl en datant del Sègle XII.
Cèrts autors meton al Plànol de Phazy la victòria sus las Lombards atenguda cap a 516 per Mummol Sagittaire, avesque de Gap, e Salonius, avesque de Bruma.
En 1124 Guillaume archevêque de Bruma confirma a la abbaye de Santa-Crotz a Châteauroux una donation facha per #Jaire Berton, senhor de Barben.
En 1153 lo pape Eugène III confirma las possessions temporalas de la archevêque de Bruma, incluant tot lo fief précédemment possedit per Allald de Barben, #que la plana de Phazy e lo castèl de Barben.
La glèisa paroissiale Sant-Martin-de Tors, situaa dins lo castèl, i n'aviá pas capèla; mas una anciana bastissa près de de lo vilatge èra dédié a Sant-Martin. Lo 20 de decembre 1118 a confirmat pel pape Gélase II al abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon[8] #que ne requectava las intradas agregats[9].
En 1783 lo clergé i aviá limitat a un curé e un vicari. Lo capítol de Bruma e lo prieur de Guillestre se partejavan la dîme. Lo senhor de Risós èra lo archevêque de Bruma, #qu'a l'escasença en aliénait las tèrras amb facultat de rescat. Una familha del nom de Risós i i auriá possedit qualque drech cap a la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle (Gaudin de Risós, 1308; Giraud, Alexandre, Hughes e Guillaume, 1310 – 1329; Jean, 1329-...). En 1618 lo engagiste èra Jean de Manent, sieur de Prunières, #que los armoiries n'auràn adoptat per la municipalitat l'an 1968[8].
Risoul 1850 : la station a #èsser implantada al mièg dels ans 1970 e desvolopada fins a aquel jorn. Situada a 1860 m., A compausat de immeubles e de chalets en béton recoberts de bardeaux de bòsques, relativament plan integrats en lo bòsc de mélèzes #que los environa.
Risoul village : une présence gauloise fut mentionnée; des sépultures de l’âge de bronze ont été découvertes dans les ruines du château datant du Sègle XII.
Certains auteurs placent au Plan de Phazy la victoire sur les Lombards remportée vers 516 par Mummol Sagittaire, évêque de Gap, et Salonius, évêque d'Embrun.
En 1124 Guillaume archevêque d'Embrun confirme à l'abbaye de Sainte-Croix à Châteauroux une donation faite par Gui Berton, seigneur de Barben.
En 1153 le pape Eugène III confirme les possessions temporelles de l'archevêque d'Embrun, incluant tout le fief précédemment possédé par Allald de Barben, dont la plaine de Phazy et le château de Barben.
La glèisa paroissiale Saint-Martin-de Tours, située au château, n'avait pas de chapelle; mais un ancien bâtiment près du village était dédié à Saint-Martin. Le 20 décembre 1118 elle est confirmée par le pape Gélase II à l’abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon[8] qui en percevait les revenus attachés[10].
En 1783 le clergé était limité à un curé et un vicaire. Le chapitre d'Embrun et le prieur de Guillestre se partageaient la dîme. Le seigneur de Risós était l'archevêque d'Embrun, qui à l'occasion en aliénait les terres avec faculté de rachat. Une famille du nom de Risós y aurait possédé quelque droit vers le Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle (Gaudin de Risós, 1308; Giraud, Alexandre, Hughes et Guillaume, 1310 – 1329; Jean, 1329-...). En 1618 l'engagiste était Jean de Manent, sieur de Prunières, dont les armoiries seront adoptées par la commune en 1968[8].
Risoul 1850 : la station a été implantée au milieu des années 1970 et développée jusqu'à ce jour. Située à 1860 m., elle est composée d’immeubles et de chalets en béton recouverts de bardeaux de bois, relativement bien intégrés dans la forêt de mélèzes qui les entoure.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73
- ↑ Lo domeni del Bòsc Blanc, luòc del Mestièr de Torisme de Risós 1850.
- ↑ detlas-pistas/ Risoul sus Skihorizons.
- ↑ Las remontadas mecanicas de Risós station - istorica de los sieus bastiments, fòtos.
- ↑ Le domaine de la Forêt Blanche, site de l'Office de Tourisme de Risós 1850.
- ↑ Risoul sur Skihorizons.
- ↑ Les remontées mécaniques de Risós station - historique de leurs constructions, photos.
- ↑ 8,0, 8,1, 8,2 et 8,3 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
apercu.
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bòsques, Yann Codou, Ostal-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Lista dels establiments religioses en levant del abbaye Sant-André del Modèl:Xe al Modèl:XIIIe sègle », in Guy Barruol, Roseline Bacon e Alain Gérard (directors de publicacion), La abbaye de Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, istòria, arqueologia, rayonnement, Actes del colloque interrégional agut l'an 1999 a l'escasença del millenari de la fondacion de la abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes De Lums, Quasèrns de Salagon pas 4, Comandi, 2001, 448 pàg. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bois, Yann Codou, Marie-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Liste des établissements religieux relevant de l’abbaye Saint-André du Modèl:Xe au Modèl:XIIIe siècle », in Guy Barruol, Roseline Bacon et Alain Gérard (directeurs de publication), L’abbaye de Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, histoire, archéologie, rayonnement, Actes du colloque interrégional tenu en 1999 à l'occasion du millénaire de la fondation de l'abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes de Lumières, Cahiers de Salagon no 4, Mane, 2001, 448 p. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226


text:
Per Patric, paraulas de Jean-Marie Petit
Dins la pauma de la man ai una luzeta verda
Que s’aluca e s’escantis amb la primièra estela
Dins la pauma de la man ai una luzeta roja
Que roiga coma la brasa la nuoch que vol m’embarrar
Dins la pauma de la man ai una luzeta blausa
Que dança amb totas las filhas dins las ersas de la mar
Dins la pauma de la man ai una luzeta blanca
E dins sa rauba de novia aqui ièu voldrià dormir
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Lo « Canal de las Doas Mars » que foguèt un còp era l’avenguda de la fortuna, aquela del traspòrt de las mercandisas e dels viatjaires, es a l’ora d’ara un baloard d’aiga ombrat de platanas ont navegan los mariniers de la lenta descobèrta, suaus pescaires de paisatges, passejants meravelhats que lisan entre sas ribas…
Los castèls « catars » foguèron al segle XIII testimònis de la crosada contra los Albigeses que passèt -fòc al bèc- sus las terras d’òc, de Ròse a Garona. Nombroses son aqueles que se dreiçan a l’entorn de Carcassona. Los mai coneguts se disan : Pèirapertusa, Queribus, Aguilar, Termas, Durfòrt ( en Corbièras) ; Saissac, Ventajon, Menerba (en Montanha Negra) ; Usson, Pueglaurenç, Montsegur (Pireneias).


text:
Laus de Carle Roure pèr Alan Costantini cliquer ici
Counsistòri dóu dissate 22 de nouvèmbre 2014
à Sebasac-Concourès (Aveiroun)
Lou Capoulié au noum de tóuti, souvèto la bèn-vengudo au Majourau Gui Chaptal e au Majourau Alan Costantini elegi à la Santo-Estello d’Aigo-Morto en ramplaçamen dóu Majourau Lucian Laporte e dóu Majourau Carle Roure.
En tóuti dous, ié dis touto sa joio de li vèire prendre plaço au sen dóu Counsistòri e ramento :
« – que lou Majourau Alan Costantini es nacu en Aurenjo. Es atualamen souto-sendi de la Mantenènço de Prouvènço, cabiscòu de l’Escolo dóu Cièri, cabiscòu dóu Flourege e presidènt de la soucieta istourico Les Amis d’Orange, fuguè antan cabiscòu de la Pervenquiero de Paris. Alan Costantini es un flame counferencié e un flame ensignaire de prouvençau, l’a moustra vint-cinq o trento an de tèms à Paris quouro ié travaiavo e à Aurenjo despièi qu’es à la retirado, es pièi e encaro un fidèu coulabouradou de l’Armana Prouvençau ».


text:
Cada epòca se plantege tot soent eth sòn prètzhèt de renovacion, dempús d’arribar a moments critics de decadéncia. Ara semble que mos i trobam, en aguest punt de non retorn. Eth cambi pòt èster a piri, e malurosament non en manquen, d’exemples fòrça viatges tragics. Mès era renovacion que cau ven d’un impuls de cap tara plenitud d’ua viuença collectiva bona, a on era fòrça imperativa morau se botge per ua accion liberadora (Edmund Husserl). Mès non i aurà renovacion culturau sense (bona) educacion. Mès enlà des frivolitats e era irresponsabilitat d’un ministre, era escòla se tròbe tanben dauant d’aguest nau e vielh rèpte. Non sò mèstre ne pair, sonque formi part dera prumèra generacion que comencèc a estudiar damb eth modèl dera ESO, mès era educacion se transcendís e permet reconéisher-mos damb eth eth crit de toti “èm escòla”. Ua escòla publica e fòrta, integradora e de qualitat, damb immersion lingüistica e plurilingüisme. Non a neishut entà formar patriòtes catalans, aranesi o espanhòls, senon entà educar a ciutadans liures e iguals, damb critèri e coneishement. Esvitem qu’er ensenhament sigue “patrimòni de classe”, com constataue eth politic Fermando de los Ríos, òme renovador e parent londan deth fondador dera auançada Institución Libre de Enseñanza, e trabalhem tà qu’era persona, era persona “plea e possibla”, era mielhor persona que pogam èster, sigue eth punt de partida e eth punt d’arribada entara educacion, eth mandat prumèr dera quau ei “refinar era sensibilitat e predispausar atau er esperit favorable ara comprenença e era simpatia, perque sensibilizar ei crear interès, agranir er encastre dera curiositat, estimar era interpretacion e non arturar-mos en un plan primari e immediat”.
(DIARI SEGRE, 15 de deseme de 2012)


text:
Planvenguts
en cò meu!
M'apèli
Micaèl e soi nascut lo dijòus 25 de setembre de
1975 a
Sant Junian, en Lemosin. Soi occitan, francés e
europèu
a l'encòp. Reivindiqui la tripla nacionalitat. La
darrièra, qu'es la mai recenta, l'acompanhi amb tot
l'entosiasme de qual sap lo prètz de viure enfin en patz sul continent
culturalament mai ric e variat del mond, que li calguèt de
guèrras tan vergonhablas que murtrièras per se
mainar que
i a pas que l'union e lo pan que fagan lo bonaür de las familhas.
Soi tanben l'enfant de la Republica que carissi per
çò
qu'òm la s'a ganhada amb lo sang e la fe de
patriòtas
mila còps plus nòbles que los e las
qu'encontrèron
la venjaira guilhotina, encara qu'aguèssen los
Revolucionaris iniciada la
discriminacion constitucionala contra los pretenduts pateses, aqueles
dialèctes regionals qu'èran pas dignes
d'èstre
aimats.
Quant als païses d'Òc, que lai soi
sempre demorat, levat las cinc annadas meravilhosas qu'ai passadas en
Escòcia e mai en Irlanda, son la tèrra de mon
còr,
lo solelh de mos sorires, la sal de mas lagremas e lo timbre de ma
votz. Soi abitat a la Ròcha-Choard, a Sanguinet, prèp de
Biscaròssa, a Molegés, en Provença,
a Albi, a
Vichèi, a Rodés, d'ont escrivi aquestas linhas, e segur
n'oblidi
mai mièja dotzena... Ai estudat a Tolosa; ai fach
mon
servici militar a Montalban; soi vengut paracasudista a Pau, e
ça que la l'unica lenga que m'ensenhèron a
l'escòla foguèt la de
Molière, un parisenc! Vertat que foguèt
un engenh del teatre
lo
Poquelin, o denègui pas, mas tanben vertat es que messieurs
Mistral, Roqueta o Bodon son luènh d'èsser
d'escrivassièrs! A l'ora d'ara, gràcias al
prestigi d'un
prèmi Nobel e a l'ajuda inestimabla de nòstres
fraires
catalans, mercés tanben als esfòrces de
normalisacion
grafica e gramaticala de Loís Alibèrt e de l'IEO,
de
Baiona a Lemòtges en passar per Montpelhièr, un
pòble bèl tot de bontat e de passion s'es
desrevelhat e
las
nòtas del "Se canta" e la "Copa
santa"
ressondisson gloriosament dins la boca dels dròlles dels
trobadors... Doncas, siatz benvenguts en cò meu, en
cò d'una nacion sens confinhas, dins l'airal sacrat
del gai saber, del paratge e de la fin'amor, en Occitània,
que l'arma n'es
etèrna!


text:
Heitor Villa-Lobos
Heitor Villa-Lobos (5 de març de 1887 - 17 de novembre de 1959) es lo compositor modernista Brasilièr pus conegut. Foguèt un compositor notament prolific pel nombre d'òbras escrichas. Fòrça trabalhs son arranjaments d'òbras anterioras. Mai que mai en los sieus darrièrs ans, Villa-Lobos realizèt grand nombre de recomposicions.
A l'excepcion dels trabalhs perduts, la siá musica es estada fòrça difonduda dins lo mond per las gravaduras existentas, e pels concèrts. Quitament las sinfonias son disponiblas en una gravadura integrala - veire http://www.rdpl.org/villa/stuttgart.html.
Entre las òbras mai popularas de Villa-Lobos podèm mencionar las Bachianas Brasilianas, en essent lo Numèro 5 una de la mai conegudas, escricha per votz e uèch violoncèls, mas interpretadas en fòrça autras combinacions instrumentalas. En seguint amb las siás òbras podèm citar la musica per guitarra coma los Preludis, Estudis e los Choros (lo Choro Numèro 1 es fòrça popular). Es tanben important mencionar la sèria de Quatrins de còrda.
Tanben foguèt maèstro e trabalhèt dins d'orquèstras brasilièras, e tanben en Anglatèrra, Argentina, França, Finlàndia, etc.
Bachianas Brasilièras[modificar | modificar la font]
- No. 1 per 8 violoncèls (1932)
- No. 2 per orquèstra de cambra (1933)
- No. 3 per piano e orquèstra (1934)
- No. 4 per piano (1930-40); orquestrada en 1942
- No. 5 per votz e 8 violoncèls (1938)
- No. 6 per flaüta e fagòt (1938)
- No. 7 per orquèstra (1942)
- No. 8 per orquèstra (1944)
- No. 9 per còr o orquèstra de còrda (1944)
- Portal:Brasil/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:America del Sud/Articles ligats
- Portal:America/Articles ligats
- Portal:Lusofonia/Articles ligats
- Compositor modèrne
- Compositor per guitarra classica
- Cap d'orquèstra
- Cap d'orquèstra brasilièr
- Ensenhament de la musica
- Compositor brasilièr
- Naissença en 1887
- Decès en 1959


text:
Saint-Aubin-de-Courteraie
Saint-Aubin-de-Courteraie es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1816, Sant-Aubin-de-Courteraie (474 abitants l'an 1806) absorbeix Sant-Étienne (129 abitants)[3],[4], a l'oèst de lo sieu territòri. Las doas comunas s'èran respectivament trucadas Vallée-sus-Sarthe e Étienne-sus-Sarthe a la Revolucion.
En 1816, Saint-Aubin-de-Courteraie (474 habitants en 1806) absorbe Saint-Étienne (129 habitants)[5],[6], à l'ouest de son territoire. Les deux communes s'étaient respectivement appelées Vallée-sur-Sarthe et Étienne-sur-Sarthe à la Révolution.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 3 de febrièr 2009)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 3 de febrièr 2009)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Saint-Aubin-de-Courteraie », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 3 février 2009)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Saint-Étienne », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 3 février 2009)


text:
Ciprès
Cupressus sempervirens
Lo ciprès (var.cipressièr, aucuprès, ciprier, auciprier) es un genre d'arbres sempre verd de la familha Cupressaceae originari de las regions temperadas caudas de l'emisfèri nòrd. Lo nombre d'espècias inclusidas dins aquel genre varia segon los autors de 16 a 30, o mai. Fòrça espècias son cultivadas coma arbres d'ornament. Lo ciprès comun es un arbre representatiu de la flora mediterranèa. Los cipreses son de conifèrs.
Lo nom generic Cupressus es le nom latin du ciprès comun. Lo nom ven de Ciparis, personatge de la mitologia grèga, filh de Telèf, que foguèt cambiat en ciprès par Apollon.
Somari
Caracteristicas generalas[modificar | modificar la font]
Los cipreses son d'arbres o d'arbrilhons boissonants, sempervirens, podent aténher una nautor de 5 a 40 mètres.
Las fuèlhas son de forma d'escatas triangularas de 2 a 6 mm de long, dispausadas en parelhs cobrissent totalament los rams. Persistisson de 2 a 4 ans. Existís une forma jove, en forma d'agulhas de 5 a 15 mm de long, encontradas suls joves de 1 a 3 ans (o mai).
Las inflorescéncias masclas e femes son separadas mas presentas sul meteis pè, jos forma de còns globulós ,estaminats o pistilats. Los còns femes globuloses o ovoíds, de 8 a 40 mm de long, son formats de 4 a 14 escatas tanben disposausadas per parelhs. Son maduras de 18 a 24 meses aprèp la pollinizacion. Las escatas verdas o gris blavenc pòdon sentir la citronèla o la resina quand se las froisant.
Las granas son pichonas, mesurant de 4 a 7 mm de long. Pòrtan doas alas, de cada costat de la grana.
Citacion de Pablo Néruda dins un extrach de "Avoï que visquèt". - « Los cipreses de las Guaïtecas me barran lo camin....Es un monde vertical: una nacion d'aucèls, un fum de fuèlas. »
Lista de las espècias[1][modificar | modificar la font]
- Cupressus abramsiana C. B. Wolf, lo ciprès de Santa Cruz
- Cupressus arizonica Greene, lo cprès d'Arizòna
- Cupressus atlantica, lo ciprès de Marròc
- Cupressus austrotibetica Silba
- Cupressus bakeri Jeps., lo ciprès de Baker
- Cupressus benthamii Endl., le cyprès de Bentham
- Cupressus cashmeriana Carrière, lo ciprès de Botan
- Cupressus chengiana S.Y.Hu
- Cupressus duclouxiana Hickel, lo ciprès de Yunnan
- Cupressus dupreziana, lo ciprès de Tassil
- Cupressus forbesii Jeps., lo ciprès de Forbes
- Cupressus funebris Endl., lo ciprès de China
- Cupressus gigantea W.C.Cheng & L.K.Fu, le ciprès de Tibèt
- Cupressus glabra Sudworth, lo Cyprès blanc d'Arizòna
- Cupressus goveniana Gordon, lo ciprès de Gowen
- Cupressus guadalupensis S. Watson, lo ciprès de Guadalupe
- Cupressus lusitanica Mill., lo ciprès de Mexic o ciprès de Portugal
- Cupressus macnabiana A. Murray, le ciprés de MacNab
- Cupressus macrocarpa Hartw. ex Gordon, lo ciprès de Lambert o ciprès de Monterey
- Cupressus montana Wiggins, lo ciprès San Pedro Martir
- Cupressus nevadensis Abrams, le cyprès Piute
- Cupressus nootkatensis D. Don, le cyprès de Nootka
- Cupressus pygmaea (Lemmon) Sargent, le cyprès de Mendocino
- Cupressus sargentii Jeps., le cyprès de Sargent
- Cupressus sempervirens L., le cyprès toujours-vert
- Cupressus stephensonii C.B.Wolf, lo ciprès Cuyamaca
- Cupressus tonkinensis Silba, lo ciprès de Tonkin
- Cupressus torulosa D. Don, lo ciprès d'imalaia
- Cupressus vietnamensis (Farjon & Hiep) Silba, lo ciprès daurat vietnamian
- Widdringtonia cedarbergensis J. A. Marsh, lo ciprès del Cap conegut coma lo cèdre del Cap[2]
- Widdringtonia nodiflora (L.) Powrie[3]
- Widdringtonia schwarzii (Marloth) Mast.[4]
- Widdringtonia whytei Rendle[5]
Ibrids[modificar | modificar la font]
- Cupressus × leylandii A.B.Jacks. & Dallim., lo ciprès de Leyland (Cupressus macrocarpa × Cupressus nootkatensis)
- Cupressus × notabilis (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès remarcable (Cupressus glabra × Cupressus nootkatensis)
- Cupressus × ovensii (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès d'Ovens (Cupressus lusitanica × Cupressus nootkatensis)
Distribucion geografica[modificar | modificar la font]
Los cypreses son originaris de luòcs espandits dins las grandas regions temperadas caudas o subtropicalas de l'emisfèr nòrd. Lor airal d'origina compren l'oèst de l'America del Nòrd e l'America Centrala, lo nòrd d'Africa, le Orient Mejan, l'Imalaia, la China miègjornala e lo nòrd de Vietnam.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Fòrça espècias son cultivadas coma plantas d'ornament dins los pargues e jardins, e en Asia a l'entorn dels temples. Los ciprèsses son tanben utilizats dins lo Bacin Mediterranèu per constituir de barranhas contra lo vent.
Qualques espècias son apreciadas per la fusta que pòt èsser fòrça durabla. La fusta de ciprès s'utiliza per far de clavecins de tradicion italiana.
Plan sec (mai d'un an de secatge), pòt èsser utilizat coma combustible.
En Índia, lo ciprès es un arbre o un arbrilhon comun dins los jardins publics o privats; son nom local en indi es मोरपंखी, literalament « de plumas de pavon ».
Los còns o noses de ciprès son utilizadas en decoccion contra las variças e per solatjar las cambas pesugas.
Utilizacion simbolica[modificar | modificar la font]
La simbolica del ciprès es, dempèi de temps (almens dempuèi l'antiquita grèga), aquela de la vida eternala (fèlhas totjorn verdas, amb totjorn de fruches, fuste gaireben imputrescible, odor d'encens...), es per aquò qu'es utilizat per la fabricacion dels taücs dels papas. Los ciprès èran sovent plantats per parelhs pels adultes o isolats pels enfants.
Los « cipresses falses »[modificar | modificar la font]
D'autras espècias son designadas pel nom vernacular de « ciprès ». Son d'espècias appartenent al genre Chamaecyparis, parent alunha del genre Cupressus, o de plantas appartenent a la familha de las Cupressaceae avent qualques caractèrs semblables amb los vertadièrs cipreses.
- Genre Chamaecyparis
- Ciprès de Formose (Chamaecyparis formosensis)
- Ciprès de Lawson (Chamaecyparis lawsoniana)
- Ciprès du Japon (Chamaecyparis obtusa)
- Ciprès de Sawara (Chamaecyparis pisifera)
- Ciprès blanc de l'Atlantic (Chamaecyparis thyoides)
- Autres conifèrs
- Ciprès cau (Taxodium distichum)
- Ciprès de Patagonia (Fitzroya cupressoides)
- Ciprès de Siberia (Microbiota decussata)
- Cyprès de la Cordillère (Austrocedrus chilensis)
- Ciprès de Fujian (Fokienia hodginsii)
- Ciprès de las Guaitecas (Pilgerodendron uviferum)
- Autres plantas
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
En Iran, dins la vila de Yazd se trapa un dels mai vièlh ciprès del monde qu'auriá gaireben 4 500 ans[6]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Cupressus Conservation Project: Index des espèces de Cupressus
- ↑ "bs" (en) Botanica Systematica.
- ↑ "bs"
- ↑ "bs"
- ↑ "bs"
- ↑ http://www.teheran.ir/spip.php?article1524


text:
Alh cultivat
L'alh (var. alhet) (Allium sativum) es una planta bulbosa cultivada de la familha de las liliacèas. S'emplega mai que mai coma condiment, mas s'utiliza tanben amb una tòca terapeutica per las proprietats que li an atribuit la sciéncia e las tradicions popularas.
Per encausa de sa cultura tanta espandida sas originas son un pauc foscas. S'es pensat que veniá de Siberia sudoccidentala o benlèu de Sicília o de Calàbria, ont nais espontanèament. Es parent de la ceba.
L'odor caracteristica de l'alh se deu a mantun compausat organic de sofre e particularament lo sulfur de diallil e l'allicina.
Emplec en fitoterapia[modificar | modificar la font]
L'alh a tres proprietats curativas principalas:
- Antiipertensiu
- Antibacteric
- Antielmintic (los elmintis son de vermenons intestinals)
Curiositats[modificar | modificar la font]
Dins lo folclòre de qualques païses d'Euròpa, se pensava que l'alh aguèsse d'efièches de proteccion contra los vampirs; l'alh es doncas vengut un element recurrent dins los filmes de vampirs.
La cosina[modificar | modificar la font]
L'alh es plan emplegat en cosina. En tèrras occitanas e catalanas, una de las recèptas reinas que se fan amb el es l'alhòli. Se preparan tanben de sopas d'alh, alhadas...


text:
Camps de concentracion nazis
Los camps de concentracion nazis que hon centers de detencion puish d'execucion massiva creats a l'origina peu govèrn aleman deu IIIau Reich entà amassar, isolar, explèitar la hòrça de tribalh puish aucíder los sons presoèrs. Com camps de detencions que hon creats chic après l'arribada deus nazis au poder en 1933 contre los marginaus, los malauts de naissença, los opausants politics o religiós.
Après la debuta de la Segonda Guèrra Mondiau que hon emplegats entà controllar las populacions deus país ocupats, emplegar massivament lo tribalh deus presoèrs e acabar ua politica sistematica d'eliminacion fisica deus grops mei mespresats peus alemans nazis en se virant mei que mei de cap au genocidi deus Judius e deus Ròms.
Los principaus camps d'exterminacion que hon Auschwitz-Birkenau, Majdanek, Chełmno, Belzec, Sobibor e Treblinka.
Los purmèrs camps que hon centers a còps quasi clandestins tienguts per membres de la SA e qui s'i libravan en dehòra de nat encastre reglementari a las torturas mei bestiaus. L'objectiu qu'èra terrorizar las hòrças d'oposicion (mei que mei comunistas) en bèth proheitar deu pretèxte de l'Incendi deu Reichtag qui desboquè sus l'autrejament deus plens poders a Adolf Hitler.
Lo sistèma que ho formalizat e organizat per Theodor Eicke a partir de Dachau qui ho atau lo purmèr deus grans camps, bastit a partir de 1933. Los camps que hon hidats aus SS en 1937. La disciplina que ho alavetz basada sus la terror en bèth emplegar la tortura e l'execucion deus presoèrs revoltats o qui ensajan d'escapar. Las execucions e la repression qu'èran hidadas aus presoèrs de dret comun qui s' èran jà illustrats dens lo crime.
L'invasion d'Àustria e de Checoslovàquia seguidas d'autes país e pòbles que mièn a la creacion de navèths camps entà poder amplificar la represssion contre los resistents o opausants dens los navèths pòbles ocupats e somés.
L'intensificacion de l'esfòrç de guèrra (dab la pravada deus besonhs deus òmis alemans suu front e tanben un òp d'ua creishuda de la produccion industriau) que's portè suus presoèrs expleitats dinc au cap de las loas hòrças.
Au medish temps, de cap a 1941, quauques camps de concentracion que vadón camps d'exterminacion dab l'ensag puish la generalizacion de las execucions massivas de las crampas de gas. L'objectiu qu'èra de miar au cap la Solucion Finau, qu'èi a díser l'eliminacion deus judius e deus Ròms.
Dens cèrtes camps, los presoèrs, a despart de las torturas e autas atrocitats, que hon emplegats com cobais umans entà espravar navèras potingas ; dens d'autes cas, aquestas « experiéncias » que hon simplament torturas sadicas practicadas shens cap encastre scientific e shens desbocar sus cap descobèrta (com per exemple las « experiéncias » de Joseph Mengele qui, enter autas, consistivan en torrar presoèrs vius).
Lo 27 de genèr de 1945, l'Armada Arroia que liberè en purmèr lo camp d'Auschwitz. Suu front occidentau, l'armada americana que he çò medish un pauc mei tard. A l'arribada de las armadas aligadas, la descobèrta deus subervivents dab l'espiar vueit e dab sonque pèth e òs atau com la descobèrta de las atrocitats que creèn un hòrta impression suus sordats. A Dachau per exemple, los sordats americans en non se poder pas retiéner qu'executèn còp sec quauques oficièrs alemans responsables de las atrocitats descobèrtas.
En Occitània lo màger camp de concentacion que ho lo Camp de Gurs, en Bearn.


text:
La lenga deu parçan
De Bonnut a Ortès e de Saut a Semboès,
qu'èm un hèish d'ahuecats,
A escríver, a parlar, mes sustot a cantar,
sovent en occitan,
Quan mentretant, totun, los petits escolans qu’aprenen tots l’anglés
Aquò qu’ei de dòu har, de deishar càder atau,
lo noste bearnés !
Apréner, tot joenòt, un parlar diferent,
aquò qu’ac volem tots.
Mes sabem, hèra plan, qu’ua lenga ne viu,
que dab cultura autorn.
La cultura, que l’avem, dab los bèths monuments e dab las tradicions,
Mes perqué, alavetz, non pas donc perpetuar
la comunicacion ?
Dab aquesta cançon, a'us qui an lo poder,
que’ns volem adreçar :
Qu’ei ad eths de causir, si la lenga d’aciu
e despareisherà ;
Qu’ei ad eths de pensar, que lo noste parlar
que vien deus nostes pairs
E qu’aqueth bèth tesaur, que’ns devem
de'u legar, de Baiona a Nai.
Lo Gaston e la Jana qu'espian dab tristèr,
La lor anciana vila entre gave e terrèr.
Que ploran drin tot dia, de ns'enténer a parlar.
Mes on ei donc passada, la lenga deu parçan ?
Despuish dejà cinc ans, en lo noste aròu,
que hèm çò que podem :
Cantam hòrt, cada mes, tà consolar Gaston
e la Jana tanben.
Tad aquò, n’èm pas sols,
qu’avem pertot amics, e qu’ei un gran plaser
De cantar entad eths e se podem, dab eths,
lo dia com lo ser.
Ne volem pas que plóritz, illustres sobirans,
Qu'èm numerós enqüèra a sovent encontrà’s,
Amassas que hèm còrda entà mei hòrt cridar :
« Non jamei nosta lenga non despareisherà »


text:
Tours-en-Vimeu
Tours-en-Vimeu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bourg picard Del Vimeu, situat sul plâteau del marge drech de la Bresles e a 19 km de la Mange, facilament accessible pel anciana RN 28 (actuala RD 928) e la autoroute A28.
Bourg picard du Vimeu, situé sur le plâteau de la rive droite de la Bresles et à 19 km de la Manche, aisément accessible par l'ancienne RN 28 (actuelle RD 928) et l'autoroute A28.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels trabalhs de voirie, cap a 1754, an permeses de descobrir sul territòri de la municipalitat un buste en bronze de Cybèle, #que çò comte de Caylus ne ven acquéreur e #que serà, a la siá mòrt, ofrit al Gabinet dels condecores ont es totjorn conservat. En 1852, dels registres portats per la Societat de las antiquaires de Picardie meton egalament al jorn las rèstas d'un fanum (temple gallo-romain) #que liuran tessons de ceramica, de las monedas, de las tuiles e de las lòsas en grès siliceux.
Des travaux de voirie, vers 1754, ont permis de découvrir sur le territoire de la commune un buste en bronze de Cybèle, dont le comte de Caylus devient acquéreur et qui sera, à sa mort, offert au Cabinet des médailles où il est toujours conservé. En 1852, des fouilles menées par la Société des antiquaires de Picardie mettent également au jour les restes d'un fanum (temple gallo-romain) qui livrent des tessons de céramique, des monnaies, des tuiles et des dalles en grès siliceux.