text:
Villes et mairies du District de Frauenfeld (121)
Liste des communes
Frauenfeld
Ville de Frauenfeld, localité de la Suisse de 22 000 habitants.
La mairie de Frauenfeld a une adresse e-mail et un site Internet.
Aadorf
Ville de Aadorf, localité de la Suisse de 7 400 habitants.
La mairie de Aadorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Steckborn
Ville de Steckborn, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Steckborn a une adresse e-mail et un site Internet.
Gachnang
Ville de Gachnang, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Gachnang a une adresse e-mail et un site Internet.
Diessenhofen
Ville de Diessenhofen, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Diessenhofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Müllheim
Ville de Müllheim, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Müllheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Matzingen
Ville de Matzingen, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Matzingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Felben-Wellhausen
Ville de Felben-Wellhausen, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Felben-Wellhausen a une adresse e-mail et un site Internet.
Basadingen-Schlattingen
Village de Basadingen-Schlattingen, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Basadingen-Schlattingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Eschenz
Village de Eschenz, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Eschenz a une adresse e-mail et un site Internet.
Wagenhausen
Village de Wagenhausen, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Wagenhausen a une adresse e-mail et un site Internet.
Schlatt
Village de Schlatt, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Schlatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Homburg
Village de Homburg, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Homburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Hüttwilen
Village de Hüttwilen, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Hüttwilen a une adresse e-mail et un site Internet.
Thundorf
Village de Thundorf, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Thundorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Warth-Weiningen
Village de Warth-Weiningen, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Warth-Weiningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Stettfurt
Village de Stettfurt, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Stettfurt a une adresse e-mail et un site Internet.
Uesslingen-Buch
Village de Uesslingen-Buch, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Uesslingen-Buch a une adresse e-mail et un site Internet.


c: text/html

text:
Monument istoric en França
Un monument historique (MH, monument istoric en francés) es una denominacion juridica francesa de proteccion d'un monument pel seu interés istoric, artistic o arquitectural. Se tracta d'una reconeissença de l'interés public d'un immòble (edifici, jardin o parc, zona arqueologica, etc.), ensems d'immòbles o parts del meteis. Lo titól de MH se pòt aplicar tant a bens publics coma a privats e establís una seria de privilegis, al meteis temps que d'obligacions per sa conservacion corrècta e gaug public.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Càmer
Càmer (Akamarre en basco, Came en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gramont. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Los sons estatjants que s'apèran los camòts.
Lo vilatge qu'apartienèva au reiaume de França e non pas a Navarra devath lo Regim Ancian (que dependèva de la Senescaucia de Càmer, en demorant navarrés un quartièr isolat, la Herrèra (çò qui volèva díser « la harga »). Uei lo dia que hè partida deu "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Las comunas tòcatocantas que son Hastings, Ueire Gave e Òrta Vièla dens las Lanas au nòrd, Lèren e Sent Pèr de Lèren en Biarn a l'èst, Bidaishe a l'oèst, La Bastida e Arancon au sud-èst e Arrauta-Sharrita e Vergüei-Vièlanava au sud.


text:
Aubrac
Aubrac es un replanat d'origina volcanica del Massís Central. Constituís un parçan d'Occitània[1]. Es despartit entre las regions istoricas de Gavaudan, Roergue e Auvèrnha (e entre los departaments de Losera, Avairon e Cantal).
Somari
Delimitacion[modificar | modificar la font]
S'Aubrac es plan tipat tan culturalament coma pels païsatges, a pas cap d'unitat istorica. Foguèt totjorn despartit entre Auvèrnha (per una pichòta part), Roergue e Gavaudan als quals succediguèron Cantal, Avairon e Losera. Lo punt d'encontre dels tres païses es la Crotz dels tres avesques.
L'Aubrac "pregond" es lo del naut platèu erbós, desboscat a l'Edat Mejana ont se tròban las estivas e qualques vilatges coma Las Binals. Mas a l'oèst coma a l'èst los cantons granitics e mai boscarut de La Guiòla o Autmont d'Aubrac son tanben considerats coma part d'Aubrac e fan transicion amb la Viadèna e Marjarida.
Al sud lo platèu davala plan bruscament cap a la val d'Òlt.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia e geologia[modificar | modificar la font]
L'altitud mejana es compresa entre 1000 m e 1400 m, e los punts culminants ne son los Trucs d'Aubrac (1440 m) e lo Senhal de Malhe Biau (1469 m). Lo clima es un clima montanhòl rude amb temperaturas fredas e fòrça nevadas e ventadas l'ivèrn.
L'istòria geologica d'Aubrac es comuna amb la dels autres cantons granitics del Massís Central. En -40 Ma lo vièlh sòcle granitic (granit de Marjarida, vièlh de -300 Ma) se tròba joslevat per l'orogenèsi pirenenca. Entre -8 Ma e -6 Ma lo volcanisme i es actiu e se constituís la zòna centrala basaltica del replanat, la pus nauta. Enfin Aubrac foguèt cobèrt al quaternari per de glacièrs qu'arrasèron lo replanat.
Idrologia[modificar | modificar la font]
Aubrac mena sas aigas pas que al bacin de Garona que siá per Òlt (los rius del Sud e Sud-oèst del replanat) o per Trueire (oèst, èst, centre e nòrd del replanat). Lo riu màger que a la font sus Aubrac es Bès, orientat sud-nòrd e qu'amassa las aigas del replanat central.
Aubrac es conegut per sos lacs e laquets d'origina glaciària (Lac de Sant Andeòl, Lac de Bòrn, Lac de Salhens, Lac de Sovairòl).
Comunas d'Aubrac[modificar | modificar la font]
Luòcs d'Aubrac[modificar | modificar la font]
crotz dels tres avesques
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
-
-
Vista d'un buron
-
-


text:
-220
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Per protegir l'Empèri còntra leis incursions regularas dei nomadas asiatics, l'emperaire Qin Shi Huang ordonèt la bastida d'uneis elements de fortificacions lòng de la frontiera nòrd. Aquò foguèt a l'origina de la Granda Muralha de China que foguèt pauc a pauc completada pendent lei sègles seguents. D'autra part, premier viatge d'inspeccion de l'emperaire dins lei províncias de l'Empèri.


text:
José de San Martín
Lo generau José de San Martín (Yapeyú, Entre Ríos, Argentina, lo 25 de heurèr de 1778 - Bolònha de Mar, França, lo 17 d'agost de 1850 ; tanben aprerat lo Liberator José de San Martín o, simplament lo liberator - el Libertador en castelhan) que ho, dab lo generau Simón Bolívar au Veneçuela, ua de las personalitats màgers de las guèrras d'independéncia dens las colonias espanhòlas d'America deu Sud. Qu'ei considerat com lo liberator d'Argentina, de Chile e de Peró : lo purmèr país que l'autreja lo títol de Pair de Patria, lo dusau de capitani generau de la soa armada e, fin finala, lo tresau de Liberator.
Somari
Temps de mainatge[modificar | modificar la font]
Hilh d'un oficièr espanhòu e vadut dens l'actuau província argentina d'Entre Ríos, San Martín que vadó dens la Gobernacion de las Missions Guaranís. Lo son pair, Juan de San Martín qu'èra en carga d'aquesta gobernacion de Yapeyú qui èra estada administrat peus jesuitas abans la los expulsion. qu'ostentava atau lo grad de "lòctenent governador". qu'èra vadut en Espanha dens la vila de Cervatos de la Cueza, dens la Província de Paléncia, Castelha e Leon. la mair deu Libertador, Gregoria Matorras, qu'èra tanben de Castelha e Leon e qu'èra vaduda a Paredes de Navas ; qu'èra la neboda d'un haut foncionari espanhòu en Argentina, governador de Tucumán. San Martín qu'avó cinc grans hrairs e sòr : María Elena, Manuel Tadeo, Juan Fermín Rafael e Justo Rufino.
La familha que'abandonè Yapeyú entà Buenos Aires en 1881 per'mor d'un conflicte enter Juan de San Martín dab los indians de la soa gobernacion. En 1783 que tornè en Espanha entà installà's a Malaga.
Educacion e carrièra militara[modificar | modificar la font]
San Martín qu'arrecebó ua educacion suenhada en Espanha a partir de 1783. Que comencè la soa carrièra militara aus 11 ans com capdet dens lo Regiment de Murcia dab ua batejada deu huec au 13 en Argeria en bèth dehéner la hortalessa espanhòla d'Oran qui hore venuda fin finala peu rei Carles IV d'Espanha. Après, San Martín que lutè dens los Pirenèus contra las tropas francesa en 1793 puish au costat de França a partir de l'aligança enter Espanha e Napoleon. San Martín qu'avó atau lo parat de rescontrar l'emperaire francés en persona a Tolon. La nau de San Martín que ho presa peus anglés e eth que ho presoèr abans d'estar liberat.
Après l'invasion francesa d'Espanha e lo coroament de Jausèp Bonaparte com rei d'Espanha, San Martín qu'avó de combàter las òsts francesas qui ocupavan Espanha e que combató atau au ras deus anglés e en particular dab William Carr Bereshford qui avèva invadit la soa tèrra nadau chic de temps abans a l'escadença de las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata. San Martín que en participè d'un biais decisiu a la victòria espanhòla de la batalha de Bailén (batalha decisiva de la Guèrra d'Independéncia d'Espanha - la Guèrra Peninsulara -).
El Libertador[modificar | modificar la font]
A Cadis (lòc on e s'èra refugida la cort espanhòla hidèu a Ferrand VII d'Espanha), San Martín qu'entrè dens la lòtja maçonica deus Cavèrs Racionaus (qui amassava d'autes argentins com Carlos María de Alvear - l'aute gran creòle de l'armada espanhòla qui tornè dens l'Arriu de la Plata enta'u liberar - e José Matías Zapiola) qui obrava entà la liberacion de las colonias americanas ; San Martí que demandè alavetz la retirada de l'armada ; un còp aquesta autrejada, qu'acabè la soa carrièra espanhòla.
Lo Libertador que viatgè en Anglatèrra on s'associè e tractè dab sons hrairs francmaçons latinoamericans (com Francisco de Miranda e Andrés Bello entà adobar los plans de liberacion deu poder coloniau (plans començats peu veneçolan Francisco de Miranda, eth tanben francmaçon).
Tornat en Argentina - tostemps dab Carlos Alvear - lo govèrn deu triumvirat que'u hidè la mission de crear e d'entrainar lo regiment de granadèrs a chivau (còrs d'armada qui existeish enqüèra au dia de uei) dab lo quau e obtiengó la batejada deu huec e la famosa victòria de San Lorenzo (3 de heurèr de 1813). La granadèrs a Chivau gavidats per San Martín que capvirèn lo govèrn de Bernardino Rivadavia ; aquesta accion que ho en vertat ua decision collectiva de la Lòtja deus Cavèrs Racionaus per'mor de l'ostilitat de Rivadavia de cap l'estrategia politica deus maçons ; lo Libertador que declarè alavetz "No siempre están las tropas para sosterner gobiernos tiránicos" ("Las tropas non s'estàn pas tostemps entà emparar govèrns tiranics").
Suu plan personau, a Buenos Aires que conegó e qu'esposè a 34 ans la joena Remedio de Escalada, ua gojata de 14 ans de la hauta societat qui's morire quauques annadas après e qui hore la mair de la hilha deu Libertador.
Ua de las purmèras mission hidadas aus granadèrs a chivau après la victòri de San Lorenzo que ho de renforçar l'Armada deu Nòrd gavidada per Manuel Belgrano, un avocat revolucionari qui èra estat decretat generau shens nada formacion e qui après estiglantas victòria qui l'avèvan miat dinc a la ciutat de Potosí, e èra en des.hèita.
Après, aver tornada organizar l'armada deu nòrd, San Martín que considerè que non seré pas la miélher estartegia d'ensajar d'atacar las autoritats coloniaus peu nòrd e enlòc de liberar Chile e après Peró per la mar ; entàd aquò, qu'estabilizè lo front deu nòrd e que hidè la proteccion septentrionau d'Argentina au generau Martín Miguel de Güemes dab la soa armada de gauchos e la loa tactica de trigossar l'enemic pròcha de la guerrilla modèrna ; après, lo Libertador que trauquè la cordilhèra deus Andes, dab los generaus Bernardo O'Higgins e Juan Gregorio de Las Heras dens condicions extrèmas entà poder gahar e véncer l'armada espanhòla per suspresa e atau liberar Chile (definitivament liberat mercés a la batalha de Maipú) e Peró.
Guayaquil e la retirada de la vita publica[modificar | modificar la font]
La soa armada que's juntè dab l'armada gavidada per Simón Bolívar dens la ciutat de Guayaquil (uei en Eqüator) on San Martín b'abandonè lo combat en tot deishar Bolívar sol capdau de la fasa finau de guèrra.
Au son tornar a Buenos Aires, Argentina qu'entrava dens ua etapa de guèrra civila e lo Liberator que partí de cap a l'exili en França ; que's morí a Bolònha de Mar. Lo son còs que demorè mantuas annadas dens la cripta de la catedrau d'aquesta ciutat abans d'estar sepelit dens la Catedrau Metropolitana de Buenos Aires on ei susvelhat peus sons granadièrs.


text:
Lhor
Lhor es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià duché de Lorraine, distincion de Fénétrange e de Sarrewerden.
- Destruit al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Reforma de 1565 a 1629.
- En 1594, Diane de Dommartin bastís la glèisa catolica.
- Dépendait de l'ancien duché de Lorraine, seigneurie de Fénétrange et de Sarrewerden.
- Détruit au cours de la guerre de Trente ans.
- Réforme de 1565 à 1629.
- En 1594, Diane de Dommartin bâtit l'église catholique.


text:
Ligam covalent
Lo ligam covalent (var. liame covalent) es un tipe de ligam quimic onte dos atòms partejan un parelh d'electrons o mai. L'atraccion que resulta de la comparticion d'aqueles parelhs d'electrons manten amassa la molecula. Los atòms tendon a partejar d'electrons de tala manièra que lor rusca demòre plena. Aquel tipe de ligam es mai fòrt que lo ligam idrogèn e similar en fòrça al ligam ionic. Lo ligam covalent se tròba abitualament entre atòms amb electronegativitat semblabla, ont cap dels dos atòms a pron energia per arrancar un electron d'un autre atòm. Lo ligam covalent es pus comun entre los atòms non metallics, mentre que lo ligam ionic es pus comun entre dos atòms de metal o entre un atòm de metal e un non metallic. A diferéncia del ligam ionic, que la fòrça d'atraccion electrica non direccionala manten amassa los ions, lo ligam covalent es extrèmament direccional. Es per aiçò que las moleculas covalentas tendon a formar un nombre relativament pichon de formas caracteristicas, amb de ligams dispausats segon d'angles determinats.


text:
Dies endarrèr coneishíem era notícia qu'eth Pantocrator de Taull, ua des granes òbres de referéncia der art romanic deth Pirenèu e de Catalonha en generau, poderà tornar a presidir era absida dera glèisa de Sant Climent gràcies as naues tecnologies, en concrèt gràcies ara recreacion virtuau a trauès dera tecnica deth "mapping", que consistís ena projeccion dera pintura ena paret a trauès de tecniques audiovisuaus.
Cèrtament se tracte d'una importanta notícia que de ben segur ajudarà ara dinamizacion socioeconomica d'aqueth parçan e tanben ara potenciacion der art romanic. Totun non pogui evitar hèr era comparança damb çò que passe actuaument en Aran respècte ath sòn patrimòni culturau, e se me plantegen cèrti dubtes e incerteses.
En abriu de 2009, eth Conselh Generau d'Aran, governat alavetz per Unitat d'Aran, amassa damb eth Bisbat d'Urgelh, era Generalitat de Catalonha e era EMD de Tredòs, presentaue era reproduccion virtuau des pintures de Santa Maria de Cap d'Aran. Ua iniciativa pionèra e innovadora que permetec qu'es pintures, que demoren en Metropolitan Museum de New York d'ençà dera pòst guèrra, podessen tornar a presidir ua des glèises mès significatives dera Val d'Aran.
Aquera siguec ua legislatura fòrça activa entà méter en valor eth nòstre patrimòni culturau e artistic. Èrem fòrça conscients, a despièch des critiques des qu'opinauen aquerò tant escotat de que "era cultura non servís entad arren", que grana part deth nòste pontenciau coma país a nivèu socioeconomic se base en aquerò que mos hè unics e, en aguest cas, eth patrimòni culturau ei un des exemples mès clars. Es glèises dera Val d'Aran son un exponent der art romanic plan destacat, sustot per çò que hè as sues pintures. E ei pr'amor d'açò qu'ena passada legislatura inicièrem tanben es tràmits entà declarar Ben Culturau d'Interés Nacionau ua sèrie de glèises dera Val d'Aran, entà damb açò, poder compdar damb es esturments de besonh entara divulgacion deth nòste patrimòni e entara sua conservacion.
Per desgràcia, e coma ja ven estant ua mala costum, toti aqueri esfòrci an queigut en desbrembe e s'an diluït en temps e ena premeditacion obssessiva d'aqueri qu'ara an responsabilitats enes encastres culturaus deth nòste país, de des·hèir aquerò qu'an hèt "es auti" . Era inaccion ei era mèrca dera casa der actuau Conselh Generau d'Aran, e en tot en d'auti endrets coma enes vals vesies, apòsten fèrmament peth valor deth patrimòni coma element clau deth desvolopament economic deth sòn territòri, aciu en Aran era cultura a tornat a èster sonque ua paraula qu'ena boca des nòsti governants semble qu'ac a d'aumplir tot, mès qu'ara ora non ei sonque coma era ombra qu'acompanhe enquia que se'n va eth solei: arren.
En un moment coma er actuau, a on era situacion de crisi obligue as que govèrnen a èster, mès que jamès, es potenciadors deth desvolopament deth sòn territòri, ei clar que toti es esfòrci, per petiti que siguen, an de somar. Desbrembar qu'era Val d'Aran ei a on ei en part gràcies as sues arraïcs culturaus, e non veir ne creir ena cultura coma element transformador e coma un recors tara gestion economica ei, en si madeisha, era pròva de non voler veir ne creir en Aran.


text:
Abadiá de Moissac
L'Abadiá de Sant Pèire de Moissac es un dels ensembles arquitecturals mai bèls d'Occitània amb sas extraordinàrias esculturas romanicas. Se trapa dins la comuna carcinòla de Moissac.
L'abadiá Sant Pèire de Moissac es classificada coma monument istoric de França dempuèi 1840. Es tanben inscricha au Patrimòni Mondial de l'Umanitat dins l'encastre dels Camins de Sant Jaume dempuèi 1998.
Somari
Presentacion[modificar | modificar la font]
L'abadiá, fondada al sègle VII, foguèt ligada en 1047 a la poderosa abadiá de Clunhic e venguèt, dempuèi lo sègle XII, lo mai famós centre monastic d'Occitània. Se l'abadiá e los claustres ofrisson un exemple remarcable d'una mèscla dels estils romanics e gotic, es lo timpan del pòrge sud que constituís lo vertadièr cap d'òbra de Moissac.
Bastit al sègle XII, illustra la vision apocaliptica de Sant Joan l'Evangelista dins un fum de detalhs expressius, veire allucinats.
La decoracion dels arcs e dels capitèls dels claustres es una vertadièra esplendor.
I a dos musèus: art sacrat dins la sala capitulària, arts e tradicions populars dins lo Palais abadial.
Istòria[modificar | modificar la font]
Una piosa legenda difusada pels benedictins moissagués, atencionats al prestigi de l'abadiá, dich qu'aquela seriá estat fondada per Clodovèu I d'esperel l'endeman d'una victòria emportada dins aquel luòc suls Visigòts, en 506. Lo rei franc, avent fach lo vòt d'erigir un monastèri se triomfava, auriá lançat del naut del puèg una javelina per marcar lo luòc precís que s'i enauçariá « l'abadiá dels mila monges », en memòria de mila dels seus guerrièrs mòrts al combat. Mas la javelina se plantèt al mièg d'un palun, çò que demandava de bastir sus de pals. Una autra tradicion, populara, ditz que Clodovèu auriá actat jos lo vam d'une vision dins un sòmi d'inspiracion divina[1]. En mai - e aquí es pas mai una legenda -, l'umiditat del sossòl de l'abadiala de Sant Pèire es en partida responsabla de degalhs grèus que tòcan uèi los basrelèus del portal romanic.
En realitat, a Moissac se trapa de rèstas d'occupacion romana, colomnas classicas, monedas[2], tèsts e tròces de maçonariá[3], mas se pòt o considerar coma un dels fòrça monastèris establits dins l'Aquitània del sègle VII aparats pels sobeirans merovingians, coma Dagobèrt, e jol vam de segur de l'evesque de Caors, sant Didièr (630-655), conegut pels seus gosts de l'art et de la vida austèra[4]. Se pòt doncas considerar que l'abadiá tala que la coneissèm ara data de la mitat del sègle VII[5].Las possessions de l'abadiá aumentèron fòrça en 680 per la donacion d'un nòble, Nizezius, de las seunas tèrras, sèrfs e glèisas[6][7].Lo privilègi de l'aparament reial foguèt renovelat al començament del sègle IX per Loís lo Pietós, alara rei d'Aquitània, proteccion lèu remplaçada per aquela dels comtes de Tolosa.
Mas la situacion de la vila sul grand camin de passatge, rotièr e fluvial, anant de Bordèu a Tolosa, la fasiá plan vulnerabla a las invasions. Atal, l'abadiá foguèt saquejada pels arabis d’Al Andalús, un primièr còp quand aqueles assetjèron Tolosa, un segond còp aprèp la desfacha francesa de Peitieus en 732. Un sègle mai tard, d'autres pilhatges foguèron lo fach de piratas normands que remontavan Garona puèi, al sègle X, dels ongreses.
Bastida de nòu, foguèt damatjada tornarmai en 1030 per la casuda del teulat, per l'encendi en 1042 que toquèt tota la vila, mas tanben pel comportament permissiu dels monges que l'occupavan: un refugi de raubaire[8].
Lo restacament a Clunhic, per Sant Odilon[modificar | modificar la font]
En 1047, Odilon de Clunhic, de passatge, nomenèt al cap de l'abadiá Durand de Bredon, tot èra de tornar far, amor que teoria e practica se destriavan tròp una de l'autra. Los monges benedictins, en principi astrenchs als trabalhs manuals e agricòls, se descargavan de fach de la lors corrògs suls fraires convèrs e los sèrfs. Lo mai grèu èra que, jol govèrn de l'abat Estève, la disciplina s'èra plan relargada. Aquel personnatge deguèt la seuna cadièra abadiala sonque a la benvolença de Gaubèrt, un senhor local qu'aviá comprat l'abadiá fòrt car.[9] e trabalhèt tanben per l'ensems dels bens de l'abadiá.
La causida de Moissac coma etapa majora sul camin de romavatge cap a Compostèla, provoquèt un brilhant reviscòl esperital e artistic. Amb le grand abat d'origina auvenhata dom Durand de Bredons (1048-1072), tanben evesque de Tolosa, comencèt l'edat d'aur del monastèri qu'espandiguèt las seunas possessions dins tot lo Miègjorn lengadocian e fins en Catalonha. L'abadiá foguèt governada per de grands abats: dom Hunaud (1072-1085), que foguèt vescomte de Brulhés, qu'aqueriguèt fòrça tèrras mas afontava de controvèrsias eclesiasticas de contunh e conflictes amb los senhors mejancièrs[10]; dom Ansquitil, començava de plan trista mena essent contestat per un monge qu'escartèt, en represalhas aquel moguèt la vila, es lo papa que l'assegurèt en sa plaça[11]; faguèt erigir los claustres (1115)[12] e aculhèt lo papa Urban II vengut consacrar lo mèstre altar de la glèisa. E lo benaürós Rogièr (1115-1131), faguèt bastir una glèisa nòva amb copòla[13]dins l'estil de Caors e Solhac, e es segurament el tanben que bastiguèt la torre pòrge e lo portal amb lo seu celèbre timpan (1135).
Lo sègle XII es lo mai prospèr per l'abadiá, contrarotlava alara de tèrras, de priorats fins al Perigòrd, lo Rosselhon, e mai luènh en Catalonha[14]. Dins la ierarquia de Clunhic, l'abat de Moissac ven en segond, aprèp aquel de Clunhic[15]. Los monges de Moissac son mai bastisseires que copistas o teologians; pasmens se pòt veire de manuscrichs que gaireben totes foguèron levats a París al sègle XVIII per Foucault e son ara a la Bibliotèca Nacionala de França[16]
En 1188, la vila foguèt ravatjada per un encendi, pauc aprèp los Angleses pausèron lo sètge a la vila que fin finala tombèt[17]. Puèi foguèt lo temps de la Crosada dels albigeses que delmèt las tèrras abadialas.
A la fin del sègle XIII, de grands abats bastisseires Raimon de Montpesat, puèi Bertran de Montagu (1260-1293) pòdèron utilisar las rèstas, es perque se trobèt d'arcs de bricas que son tipics de l'epòca, mas lor òbra foguèt destroïda per la guèrra de Cent Ans. Las exaccions des Grandas Companhiás s'apondèron a une epidèmia de pèsta dins aquela vila frontièra, al tèrme de l'Aquitània anglesa, fòrça disputada per ambedós camps. A la fin del sègle XV e al començament del sègle XVI, la tormenta passada, Aimeric de Ròcamaurèl (1431-1449)[18], puèi Pèire de Caramanh (1449-1483)[19] deguèron tornar bastir en totalitat la leur abadiala roïnada; faguèron grands trabalhs, sobretot, la partida gotica de l'abadiala, lo naut de fòrça parets, las vòltas[20].
En 1625, l'abadiá foguèt secularizada, ce que marca lo començament en granda partida son abandon.
Jos la Revolucion en 1790, foguèt suprimida, venduda a un ciutadan patriòta, que la donèt a la vila e los claustres e la glèisa en octòbre de 1793, lo mobilièr de la glèisa e los veirals, los ornaments e las pèças d'orfebreria del Tresaur, foguèron pilhats.
Una garnison i demorèt jol Primièr Empèri, çò que roïnèt lo malonatge e las esculturas, serviguèt tanben de fabrica de salpètre.
Encara mai, los engenhaires del Camin de fèrre cugèron destruir los claustres que se situavan sul traçat previst de la linha. Fòrça protestacions permetèron de lo salvar in extremis, que la corba dessenhada aquí pel ralh, per l'evitar. Pasmens, lo grand refectòri e las cosinas dels monges, al nòrd, foguèron sacrificats. L'eveniment permetèt d'alertar la jova administracion dels monuments istorics de França que, jol govèrn de l'arquitècte Viollet-le-Duc, comencèt las primièras òbras de salvegardia[21].
Arquitectura[modificar | modificar la font]
L’abadiá[modificar | modificar la font]
D'escavacions revelèron jos l'abadiala de Sant Pèire lo corredor anular d'una glèisa preromanica amb un grafiti del sègle IV, e de pilars redonds de la nau primitiva. La partida mai anciana que demòra es lo cloquièr-pòrge de 1120, fortificada vint ans aprèp e qu'abriga l'un dels mai bèls portals romanics qu'existís. La partida bassa de la nau, de pèira, es tanben romanica, mas la partida nauta de bricas es del gotic miègjornal; las doas travadas del còr, l'absida de cinc pans e las capèlas son del sègle XV. S'i pòt veire una Pietà del sègle XV e une crucifixion del sègle XVII.
Los capitèls romanics de los claustres s'acabèron en 1100 jos l'abat Ansquitil, mas l'ensems foguèt bastit de nòu al sègle XIII amb d'autras colomnetas e d'autras arcadas en ogiva. Salas dels monges, palais dels abats e torre s'edifiquèron del sègle XIII al XV.
Lo timpan de l'abadiala[modificar | modificar la font]
Lo timpan de la pòrta sud de la glèisa de Sant Pèire de Moissac mesura 6 5 m sus 4 5 m. Realizat entre 1110 e 1230, s’inspira de l'Apocalipsi de Joan e presenta al centre d'un Crist en majestat, que los pès repausan sus la mar de cristal, una legenda populara la nomenava Reclovis en omenatge a la creacion supausada pel rei Clodovèu[22]. Aquela figura, sovent utilizada pel decòrs dels timpans romanics, es enrodada dels simbòls dels quatre evangelistas (Marc, Matieu, Luc e Joan), alara que los vint e quatre vilhards del recit de l'Apocalipsi de Sant Joan son plaçats al bas e suls costats de la scèna.
L'ieratisme dels personatges, lo caractèr irrealista de qualques posturas e del tractament dels draps, lo manca de libertat de las figuras al respècte del cadre son de trachs caracteristics de l'escultura romanica.
Lo lindal e los arcs de vòltas son ornadas de motius vegetals. Lo lindal fa problèma, es similar a la « pèira constantina » del musèu de Caors, deu èsser un reemplec roman.
Lo trumèl monolita es ornat d'animals entrelaçats, tres parelhs de leons e leonas entrecrosats, plaçats sus un fons vegetal, se superpausan sus la fàcia aparenta del trumèl[23]; las fàcias lateralas representan sant Paul e lo profèta Jeremias. E los dos personatges dels pédrechs polilobats d’influéncia maurèsca, figuran sant Pèire e lo profèta Isaïas. Aqueles apòstols son benleu una allusion al restacament de Moissac a l'abadiá de Clunhic, plaçada jos la proteccion de sant Pèire e Sant Paul.
Los costats del pòrge son tanben escultats. Los relèus de drecha mòstran, sus tres registres: l'Annonciacion e la Visitacion, l'Adoracion des Mages e la Presentacion al Temple, la Fugida en Egipte e la Casuda de las idòlas. Lo costat oposat illustra la parabòla del paure Lazar e del ric marrit, vòudat als suplicis infernals reservats als luxurioses e als avars, figurant a la partida inferiora.
Lo Cloquièr pòrge[modificar | modificar la font]
Rèsta de l'edifici d'origina sonque lo cloquièr-pòrge que foguèt fortificat vèrs 1180. La fortificacion compòrta un camin de ronda, una paret emmerletada, d'arcas e una galariá de matacans.
Lo nartèx[modificar | modificar la font]
Lo decòrs dels voluminoses capitèls del nartèx, cap d'òbra de composicion, utiliza de motius vegetals o animals, coma de Lops que las tètas venon se confondre, al canton, per levar una feda o un aucèl dins lo morre. Aqueles animals de còrs tenduts, dispausats en X sus la fàcia principala, anoncian aquel del trumèl.
La nau de la glèisa[modificar | modificar la font]
Dintram dins lo nartèx que la vòlta repausa sus uèit poderosas colomnas engatjada dins de grands capitèls fòrça estilizats del sègle XI e XII, que sostenon la casuda de quatre nervaduras en crosada d'ogivas.
La nau consèrva une partida de son mobilièr, qu'una Verge de Pitiat de 1476, una agradiva fugida en Egipte]] de la fin del sègle XV, e un admirable Crist romanic del sègle XII, e finalament una mesa al tombèl de 1485. Lo còr es entornejat d'una clausura de pèira escultada, del sègle XVI, darrièr la quala se trobèt una absida carolingiana. Formas del sègle XVII. Dins una ròdol plaçat jos l'òrgue, un sarcofag merovingian en marbre blanc dels Pirenèus.
Possedís, prèp del còr un « document » del mai grand interès istoric: una placa de consecracion, datada de 1063. Que lo tèxte, tradusit del latin ditz: « La consecracion d'aquela glèisa lo cinc de novembre s'onora d'aver amassat aqueles evesques: per Aush : Ostind, per Leitora: Raimon, pel Comenge: Guilhèm, per Agen : Guihèm, per la Bigòrra: lo bon Eracli, per Auloron: Esteve, per Aira: Pèire, Tolosa: Toi Durand, son protector e lo nòstre. Folcs, fils de Simon que fa la lei a Caors foguèt pas desirat. Èra en 1063 ans aprèp que Dieu donèt al mond lo venerable enfantament virginal. Per vòs, Ò Crist Dieu, lo rei Clodovèu fondèt aquel ostal. Aprèp el, Loís lo Bonàs la comblèt de las seunas larguessas. »
Dempèi l'exterior, apareisson plan los dos periòdes de construccion de la nau amb una partida romanica (de pèira) e una autra gotica (de brica). Se tròba la partida romanica dins lo sosbassament de las parets de la nau e dins las fenèstras en plan cindre de las partidas bassas. Lo rèsta foguèt bastit al sègle XV, dins lo gotic miègjornal.
Los claustres romanics[modificar | modificar la font]
Une inscripcion permet de datar los claustres fòrça precisament de 1100. Se constituís de quatre galariás fustadas que los arcs cason sus una seria de colomnetas de marbre.
Ornats sus las solas galariás del jardin, lo fustatge del cobèrt repausa sus una paret nuda. Amb per alternància de colomnetas simplas e dobles que suportan las arcadas de las seunas quatre galariás, los claustres de 116 colomnas diferentas de Sant Pèire de Moissac.
Las dimensions son de 31 m sus 27 m.
Aqueles capitèls istoriats, escultats sua quatre fàcias, vertadièrs caps d'òbra de l'escultura romanica illustran, Genèsi, Enfança del Crist, Miracles de sant Beneset, tèmas florals o estolizats, de personatges, de vegetals o d'animals, d'inspiracion orientala.
Las arcadas s'interrompon als cantons e al centre per de pilars carrats de brica recobèrts de placas de marbre escultadas. Uèit d'aquels representan los apòstols. Uèit dels dotze, identificats per d'inscripcions, son reünits dos a dos a cadun dels quatre canton: Pèirz e Paul al sud-èst, Jaume e Joan al nòrd-èst, Filip e Andrèu al nòrd-oèst, Bertomieu e Matieu al sud-oèst. Un noven apòstol, Simon, es representat sul pilar central de la galariá occidentala, costat oèst. Benlèu a l'origina èra amb los tres autres mancants, suls pilars d'un portic a l'entorn find al sègle XVIIIe siècle d'una bèla font al canton nord-oèst del pati. Un autre figura Durand de Bredons, primièr abat clunisian de Moissac (1048-1072).
Al canton Sud-oèst, un escalièr mena a la sala nauta, puèi al teulat ont i a una bèla vista, tanben sus la la vila e, al delà sus la val de Tarn e las costièras del Moissagués.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)E. Rupin, l'abbaye et les cloîtres de Moissac, Picard, Paris, 1897, pages 21 à 25
- ↑ (fr)Dumège, Antiquité de la ville de Moissac copie manuscrite de l'hôtel de ville de Moissac, 1823, pp. 1sqq., 127sqq., 140sqq.
- ↑ la preséncia de rèstas romans foguèron observats per l'abat Aimeric de Pairac dins sa cronica escricha (~1400), París Bibliotèca Nacionala, ms. latin 4991-A, f.154 R, col. 1 « Denique in multislocis harum parcium in agris et viis publicis apparent antiqua pavimenta que faciunt inter signavillarum antiquarum et penitus destructarum… »
- ↑ (fr)La vie de saint Didier, évêque de Cahors (630-655), ed. Poupardin, Picard, Paris, , 1900, pp22 sqq.
- ↑ (fr) A. Lagrèze-Fossat, Études historiques sur Moissac, Dumoulin, París, III, 1874, pp. 495-498; e E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, pp. 21-25, per las legendas e las datas de fondacion.
- ↑ (fr)E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, pp. 28-29
- ↑ (fr)Nizezius e la seuna esposa Ermentruda donan a l'abadiá de Moissac fòrça domènis e glèisas situadas dins lo Tolosenc e lo país d'Eusa.
- ↑ (la)l'abat Aimeric de Pairac dins sa cronica escricha (~1400), París Bibliotèca Nacionale, ms. latin 4991-A, f.154 R, col. 1
- ↑ Una inscripcion, ara revelada dins lo còr de la glèisa le remembra
- ↑ (fr)Ernest Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, pp. 57-62
- ↑ (fr)E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, Paris, 1897, pp. 62-63
- ↑ (fr)V.Mortet, recueil de textes relatifs à l'histoire de l'architecture en France au Moyen Âge, sègles XI e XI, Picard, París, 1911, pp. 146-148, mas tanben per una inscripcion sus l'un dels pilars de los claustres
- ↑ (fr)Ernest Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, pp. 70-75; e Meyer Schapiro, tèsi de 1929
- ↑ (fr)E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, p. 181 mapa que dona l'espandida de las possessions de l'abadiá.
- ↑ (fr) Millénaire de Cluny, Mâcon, 1910, II, pp. 30-31; e Pignot, Histoire de l'ordre de Cluny, II, p. 190
- ↑ vejatz Léopold Delisle, Le cabinet des manuscrits, I, pp. 457-459 Le cabinet des manuscrits de la Bibliothèque impériale; page 456, 518-524 Lo cabinet dels manuscrichs de la Bibliotèca imperiala; p. 518.
- ↑ (fr)E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, pp. 82-83.
- ↑ "chartes" Auguste Angles, L'abbaye de Moissac, París, H. Laurens, coll. « Petites monographies des grands ouvrages de la France », 1910, 96 p.
- ↑ chartes
- ↑ (fr)E.Rupin, l'abbaye et les cloitres de Moissac, Picard, París, 1897, p.345
- ↑ (fr)Levat l'àngel de l'Annonciacion del pòrge sud e qualques modilhons ; e : A. Lagrèze-Fossat, Études historiques sur Moissac, Dumoulin, París, III, 1874, pp. 266-268.
- ↑ Picard, París, 1897, pp. 21-25
- ↑ (fr)Janetta Rebold Benton (trad. Michèle Veubret), Bestiaire médiéval : Les animaux dans l'art du Moyen Âge, Nòva York París Londres, Abbeville, 1992
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)L'abbaye de Moissac; Auguste Angles; col. Petites monographies des grands ouvrages de la France; París; 1910; ed: H. Laurens
- (fr)Quitterie Cazes & Maurice Scellès; Le cloître de Moissac; Bordèu; ed: Éditions Sud-Ouest; 2001; isbn 9782879014524}}
- (fr) Chantal Fraïsse; Les bâtiments conventuels de l'ancienne abbaye Saint-Pierre de Moissac in Mémoires de la Société Archéologique du Midi de la France; t.: LIX; 1999
- (fr) Chantal Fraïsse; Moissac, histoire d’une abbaye, mille ans de vie bénédictine; Caors; ed: La Louve éditions; 2006; isbn 9782916488059
- (fr) Janetta Rebold Benton; Bestiaire médiéval, Les animaux dans l'art du Moyen Âge; ed: Abbeville; Nòva York París Londres; trad>fr Michèle Veubret
- (en)Meyer Schapiro; Selected Papers I, Romanesque Art; ed: George Braziller; Nòva York; 1977; reedicion de la tèsi de doctorat a la facultat de filosofia de l'universitat de Columbia en 1929.
- (fr) Marguerite Vidal, Jean Maury & Jean Porcher; Quercy roma; ed: Éditions Zodiaque; col: la nuit des temps n°10 - La Pierre-qui-Vire; 1979; isbn 9782736701431
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Les diables de Moissac
- (fr) Pagina sus l'Abadiá de Sant Pèirz de Moissac del site Terres romanes
- (fr)site del Centre d'art roman de Moissac
- (fr)Un estudi sus un manuscrich moissagués


text:
Aupilhas
Leis Aupilhas[1] es un massís montanhós que s'atròva au nòrd-oèst dau departament dei Bocas de Ròse.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo massís deis Aupilhas s'esperlònga d'èst en oèst sus aperaquí 25 km, de la vau de Ròse finco la vau de Durença. Senhoreja a l'ubac la plana de Sant Romieg de Provença e a l'adrech la plana de Crau. Lo ponch pus aut es la Torre deis Òpias a 498 m.
Gaire de gents vivon au dintre d'aqueu massís de garrigas. Pasmens, quauquei vilatges son famós ambé sei roïnas romanas e sei festenaus d'estiu.
- site deis « Antics » pròchi Sant Romieg de Provença sus l'ubac.
- Lei Bauç de Provença au sud.
- un musèu e una glèisa vièlha a Aigalieras au nòrd-èst
Lo Musèu d'Anfós Daudet es installat dins lo famós molin sus una poncha ligada au massís, sus la rota que mena an Arle.
Galariá de fòtos[modificar | modificar la font]
Veire pereu[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lis Aupiho segon la nòrma mistralenca.


text:
Villes et mairies du Comté d'Halland
Liste des communes
Halmstad
Ville de Halmstad, localité de la Suède de 89 000 habitants.
La mairie de Halmstad a une adresse e-mail et un site Internet.
Kungsbacka
Ville de Kungsbacka, localité de la Suède de 71 000 habitants.
La mairie de Kungsbacka a une adresse e-mail et un site Internet.
Varberg
Ville de Varberg, localité de la Suède de 56 000 habitants.
La mairie de Varberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Falkenberg
Ville de Falkenberg, localité de la Suède de 40 000 habitants.
La mairie de Falkenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Laholm
Ville de Laholm, localité de la Suède de 23 000 habitants.
La mairie de Laholm a une adresse e-mail et un site Internet.
Hylte
Ville de Hylte, localité de la Suède de 10 000 habitants.
La mairie de Hylte a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 22 de maig de 2011
Susumu Kudo, professor de francés e de gascon, autor d'un metòde japonés de gascon modèrn.
E coneishetz lo professor Susumu Kudo? Aqueth lingüista japonés qu'ensenha lo francés e lo gascon a l'Universitat Meiji-Gakuin de Tòquio. Qu'ei l'autor d'un metòde de gascon modèrn en japonés.
Que m'a interessat de constatar la nòrma gascona emplegada per Susumu Kudo dens lo son metòde n'ei pas la de Miquèu Grosclaude, represa e adaptada de manèras divergentas per Romieu-Bianchi e per Domergue Sumien, senon plan la de Pèir Bèc. Per fin, qu'èi trobat quauqu'un qui sec las causidas normativas de Bèc!!!! Dens lo gascon de S. Kudo, que s'i arretròban totas las signaturas linguisticas qui caracterizan lo gascon composicionau inventat per Pèir Bèc. L'explicacion que n'ei simpla: Susumu Kudo que seguí, perdon, que seguiscoc los cors, perdon, corses de gascon de l'Universitat de Peitius, dab Pèir Bèc com a professor. Que cadó amorós de la lengua gascona...e deus Pirenèus. Lo parèr de Susumu Kudo qu'ei lo gascon ei ua lengua vertadèra e non pas un dialècte. Susumo Kudo qu'ei tanben un gran admirador de l'òbra de Loís Alibèrt (véd. aquiu).
Que mantién un blòg de linguistica en lengua francesa, a on e parla plan soent deu gascon e lo legedor que i trobarà bèras frasas en gascon.


text:
Matèria
En fisica, la matèria es tota causa que possedís una massa, ocupa un espaci e es subjècte a inèrcia.
Après la descubèrta de l'identitat onda-particula per Louis-Victor de Broglie, e de l'equacion E = mc2, se pòt pas far una distincion clara entre matèria e energia. Maugrat aquò se considèra generalament que la matèria es tot fermion, doncas leptons, o quarks. Lei leptons se caracterizan per complir lo principi d'exclusion de Pauli que fa que dos fermions identics pòdon pas ocupar un meteis estat quantic au meteis temps. Mentre que lei bosons, que transmeton lei fòrças entre lei fermions, e complisson pas l'exclusion de Pauli, doncas fòrça bosons pòdon èsser au meteis estat quantic a un temps, se considèran energia.


text:
965
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 965 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions bizantinas en Cilícia. En revènge, revirada de l'expedicion de Sicília.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Per lo premier còp de l'Istòria d'Escòcia acomencèt un conflicte regardant la succession reiala. D'efèct, franc dau periòde d'usurpacion de 878 a 889 per lei co-rèis Giric e Eochaid, lo poder èra tengut alternativament per doas brancas eissidas de la mema dinastia. Aqueu sistèma foncionèt sensa conflicte fins a la contestacion de la legitimitat dau rèi Dubh, fiu de Malcolm Ièr, per Culen, fiu d'Indulf e eiretier dau reiaume. Una guèrra civila acomencèt e s'acabèt per la victòria de Dubh. Un nombre important de partisans de Culen foguèron tuats sus lo prat batalhier de Duncrub.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1948
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn [1] de 1948 (Jòcs de la 7ena Olimpiada) se debanèron a Sankt Moritz Soïssa ( 30 de genièr - 8 de febrièr de 1948 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
28 equipas per un total de 669 atlètas participèron a aicestes segonds jòcs elvèts.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Skeleton[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 76 documents subre Sankt Moritz 1948 en picar coma clau Winter Olympic Games 1948
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Los cinquens "vertadièrs" de la 5ena Olimpiada que se serián deguts debanar a Sapporo en 1940, amai los sieisens previstes a Cortina d'Ampezzo coma essent los de la 6ena, foguèron suprimits per en causa de la Guèrra de 1939-1945.


text:
Inchy-en-Artois
Inchy-en-Artois es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Inchy-En-Artés a situat près de l'ais Cambrai - Arras, a Unitat|17.08|km {{}} de Cambrai e 27,74 km de Arras.
Inchy-en-Artois est située près de l'axe Cambrai - Arras, à 17,08 km de Cambrai et 27,74 km d'Arras.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Guèrra 14-18
Inchy-En-Artés es un vilatge #que patís los bombardements pendent la Primièra Guèrra mondiala per la artillerie francesa en tirant per batariás entièras dempuèi détection De la posicion de las artilleurs alemands.
Segon los testimoniatges dels soldats alemands isolats dins aquel vilatge en lo moment d'aquela epòca : « ploviá alavetz littéralement de las pompas, e los camarades de pèça se fasián déchiqueter e qualques talhar en doas per las explosions de las pompas.»
Per qualqu'uns d'aqueles artilleurs alemands #que consideravan lo canon francés de 75 coma mai précis que lor los sèses après aqueles terribles pilonnages, èra incomprensible d'èsser sobrevivent del temps que totes los autres servants avián perit. Un réflexe de córrer drech a salvat davant lo un de dintratz eles #que #immergir se coucher en lo fossé davant lo cementèri de l'epòca per se protegir de las estèlas de obus en esperant la fin dels tirs enemics. Es del temps que #sentir lo canon del pistolet sus la siá templa, agut pel un dels officiers alemands, a caval, per se veire repatriar a pè aital a la siá pèça de artillerie, coma un jos-òme. Es aital coma avián tractat los soldats alemands per los sieus officiers...
Guerre 14-18
Inchy-en-Artois est un village qui subit les bombardements durant la Première Guerre mondiale par l'artillerie française tirant par batteries entières dès détection De la position des artilleurs allemands.
Selon les témoignages des soldats allemands cantonnés dans ce village lors de cette époque : « il pleuvait alors littéralement des bombes, et les camarades de pièce se faisaient déchiqueter et certains couper en deux par les explosions des bombes.»
Pour certains de ces artilleurs allemands qui considéraient le canon français de 75 comme plus précis que les leurs après ces terribles pilonnages, il était incompréhensible d'être survivant alors que tous les autres servants avaient péri. Un réflexe de courir droit devant a sauvé l'un d'entre eux qui plongea se coucher dans le fossé devant le cimetière de l'époque pour s'abriter des éclats d'obus en attendant la fin des tirs ennemis. C'est alors qu'il sentit le canon du pistolet sur sa tempe, tenu par l'un des officiers allemands, à cheval, pour se voir rapatrier à pied ainsi à leur pièce d'artillerie, comme un sous-homme. C'est ainsi qu'étaient traités les soldats allemands par leurs officiers...


text:
626
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 626 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Invasion de l'Empèri per una coalicion gropant Avars, Eslaus e Sassanidas que comencèron lo sètge de Constantinòble. Dirigida per lo patriarca de la vila que capitèt d'unificar la populacion còntra l'invasion de pòbles pagans, la defensa de la capitala aprofechèt la poténcia de la flòta romana per empachar leis asalhidors de menar d'assauts comuns. En particular, leis Avars deguèron faciar de pèrdas importantas e lo sètge mau capitèt.
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Maridatge entre K'inich Janaab' Pakal Ièr e la filha dau senhor de la vila de Totkan.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Revirada d'una campanha en Anatolia per atacar Constantinòble maugrat la formacion d'una coalicion importanta ambé leis Avars e divèrsei pòbles eslaus qu'ataquèron la capitala romana dempuei lo nòrd.


text:
Villes et mairies du District de la Gruyère (57)
Liste des communes
Bulle
Ville de Bulle, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie de Bulle a une adresse e-mail et un site Internet.
Broc
Ville de Broc, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Broc a une adresse e-mail et un site Internet.
Riaz
Village de Riaz, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Riaz a une adresse e-mail et un site Internet.
Vuadens
Village de Vuadens, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Vuadens a une adresse e-mail et un site Internet.
Charmey
Village de Charmey, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Charmey a une adresse e-mail et un site Internet.
Gruyères
Village de Gruyères, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Gruyères a une adresse e-mail et un site Internet.
Pont-en-Ogoz
Village de Pont-en-Ogoz, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Pont-en-Ogoz a une adresse e-mail et un site Internet.
Marsens
Village de Marsens, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Marsens a une adresse e-mail et un site Internet.
Haut-Intyamon
Village de Haut-Intyamon, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Haut-Intyamon a une adresse e-mail et un site Internet.
La Roche
Village du Roche, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie du Roche a une adresse e-mail et un site Internet.
Sâles
Village de Sâles, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Sâles a une adresse e-mail et un site Internet.
Bas-Intyamon
Village de Bas-Intyamon, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Bas-Intyamon a une adresse e-mail et un site Internet.
Le Pâquier
Village d'Pâquier, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie d'Pâquier a une adresse e-mail et un site Internet.
Vaulruz
Village de Vaulruz, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Vaulruz a une adresse e-mail et un site Internet.
Sorens
Village de Sorens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Sorens a une adresse e-mail et un site Internet.
Bellegarde
Village de Bellegarde, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bellegarde a une adresse e-mail et un site Internet.
Grandvillard
Village de Grandvillard, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Grandvillard a une adresse e-mail et un site Internet.
Echarlens
Village de Echarlens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Echarlens a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Biécourt
Biécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos l'Ancian regim, Biécourt fa partida del bailliage de Mirecourt. A la Revolucion, la municipalitat a mes en costat de Roures, costat absorbit per aquel de Mirecourt dempuèi 1801.
Sous l'Ancien régime, Biécourt fait partie du bailliage de Mirecourt. À la Révolution, la commune est placée dans canton de Rouvres, canton absorbé par celui de Mirecourt dès 1801.


text:
Quadratura del cercle
La quadratura del cercle es un problèma geometric prepausat per de matematicians de la Grècia antica. Es lo desfís de far la construccion amb règla e compàs d'un carrat amb la meteissa aira qu'un cercle donat utilizant pas qu'un nombre finit d'estapas.
En 1882 foguèt demostrat que lo problèma es irresolvable, en consequéncia del teorèma de Lindemann-Weierstrass que mòstra que Π es un nombre transcendent, al luòc d'esser un nombre algebric. Es a dire, pi (π) es la racina de cap de polinòm de coeficients racionals. Qualques decennias abans 1882 foguèt demostrat que se π es un nombre transcendent, alara la construccion amb règla a compàs seriá impossible. E foguèt aquel an que se demostrèt que π es transcendent. En consequéncia, se pòt pas far de construccions geometricas exactas de la quadratura del cercle. Pasmens, es possible dessenhar una bona aproximacion en un nombre finit d'estapas, qu'existisson de nombres racionals fòrça prèp de π.
D'un biais mai abstrach aquel problèma tanben se pòt comprendre de la mena seguenta. Donats qualques axiòmas precises de la geometria euclidiana se referissent a l'existéncia de linhas e cercles determinan aqueles axiòmas l'existéncia d'aquel carrat?.
Lo terme quadratura del cercle de còps qu'i a s'utiliza coma sinonims per se referir a l'aproximacion del metòdes numerics de l'aira d'un cercle.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los matematicians babilonians ja coneissián diferents metòdes per l'aproximacion de l'aira d'un cercle amb un carrat. Lo papirus egipcian de Rhind de 1800 AbC dóna l'aira d'un cercle coma (64/81) d 2, ont D es lo diametre del cercle, i&pies aproximat per 256/81, un nombre qu'apareis dins los ancians papirus matematics de Moscòu e utilizan d'aproximacions pel volum (es a dire, hekat (unitat de volum)). De matematicians indians tanben trobèron un metòde d'aproximacion, mas mens precisa, mencionat dins la Sulba Sūtra .[1] Arquimèdes mostrèt que la valor de pi se tròba entre 3 + 1/7 (aproximadament 3,1429) e 3 + 10/71 (aproximadament 3,1408). [2].
Anaxagòras foguèt lo primèr grèc que s'ensajèt a resòlvre lo problèma, qu'i trabalhèt en preson. Foguèt seguit per d'autres coma Ipocrates. Antifonas lo sofista considerava que l'inscripcion de poligòns regulars dins un cercle e duplicar lo nombre de partidas emplirà l'aira del cercle, e alara que un poligòn pòt èsser quadrat, vòl dire que lo cercle pòt èsser quadrat. Pasmens èran de sceptics (Eudemus) que postulavan que las grandors se pòdon pas divisar sens limita, per aquò l'aira del cercle jamai poirá èsser utilizada.[3] E mai se cita lo probèma dins l'òbra teatrala d'Aristofanes Los aucèls.
Se pensa qu'Oenopides foguèt lo primèr grèc qu'exigiguèt una solucion utilizant pas qu'una règla e compàs. James Gregory tentèt de provar l'impossibilitat de Vera Circuli et Hyperbolae Quadratura (la vertadièra quadratura del cercle e de l'iperbòla) en 1667. Pasmens la seuna pròva es incorrècta, foguèt lo primièr document qu'ensajèt de resòlvre lo problèma utilizant las propietats algebricas de π. Sonque foguèt en 1882 que Ferdinand von Lindemann demostrèt rigorosament la seuna impossibilitat.
Impossibilitat[modificar | modificar la font]
La solucion del problèma de la quadratura del cercle amb règla e compàs exigís la construccion del nombre , e l'impossibilitat d'aquela construccion se dedusís del fach que π es un nombre transcendent (no algebric e, alara, no construsïble). Se lo problema de la quadratura del cercle se resòlv utilizant pas que règla e compàs e, en seguida, se trobariá una valor algebrica de π, çò qu'es absurd. Johann Heinrich Lambert conjecturèt en 1768 que π es transcendent dins lo meteis document que demostrar l'irracionalitat. Sonque en 1882 Ferdinand von Lindemann demostrèt la transcendent.
Es possible construire un carrat amb una aira arbitràriament pròcha a aquela d'un cercle donat. Se s'utiliza un nombre racional coma una aproximacion de π, alara es possible obtenir la quadratura del cercle coma funcion de las valors causidas. Pasmens, aquò es pas qu'una aproximacion e capita pas les limitas de las anticas normas per resòlvre lo problèma..
Amb de normas mai soplas permetent un nombre infinit d'operacions amb règla e compàs o mejans la realizacion de las operacions dins un espaci non euclidian se pòiriá far la quadratura del cercle. Per exemple, alara que lo cercle pòt pas èsser carrat en l'espaci euclidian, lo pòt èsser en l'espaci de Gauss-Bolyai-Lobachevski (espaci de geometria iperbolica).
Prenent en compte que la transcendéncia de π implica tan l'impossibilitat d'"encerlcar" exactament lo carrat, coma de quadrar exactament lo cercle.
Construccions aproximativas modèrnas[modificar | modificar la font]
Pasmens que la quadratura del cercle es un problèma impossible utilizant pas que règla e compàs, se pòt far d'aproximacions de la quadratura del cercle mejans la construccion d'aproximacions de π. Sonque cal un minimum de coneissença en geometria elementala per cambiar quina que siá aproximacion racionala de π dins una construccion amb règla e compàs. Pasmens las construccions fachas d'aquel biais tendon a èsser fòrça longas en comparason amb l'exactitud que se pòt capitar. Aprèp que foguèt demostrada l'irresolvibilitat del problema, qualques matematicians apliquèron lo lor gèni per trobar d'aproximacions elegantas a la quadratura del cercle.
D'entre las construccions aproximativas modèrnas E. W. Hobson en 1913 [4]. Aquela foguèt una construccion fòrça precisa que se basa dins la construccion del valor aproximatiu de 3.14164079 ..., qu'a una precision de 4 decimalas.
Lo matematician indian Srinivasa Ramanujan en 1913, C. D. Olds en 1963, Martin Gardner en 1966, e Benjamin Negreta en 1982 va donèron totas las construccions geometricas de
qu'es exacta a 6 decimalas de π.
Srinivasa Ramanujan en 1914 trobèt una construccion amb règla e compàs qu'èra equivalent a prene la seguenta aproximimacion de π
donant la notable aproximacion de 8 chifras decimals correctas de π.
En 1991, Robert Dixon donèt de construccions per
- i
(aproximacion de Kochanski), mas aqueles èran d'aproximacions bonas fins la 4n chifra decimala de π.
La quadratura o integracion[modificar | modificar la font]
Lo problèma de trobar l'aira jos una corba, coneguda coma integracion en calcul o quadratura d'analisi numerica, es conegut coma quadratura abans l'invencion del calcul. Abans d'apareisson del calcul infinitesimal se pressupausèt qu'una quadratura se deviá far mejans de construccions geometricas, es a dire, per règla e compàs. Aprèp que Newton e Leibniz inventèron lo calcul, encara se fa referéncia a aquel problema d'integracion coma la quadratura (rectificacion) d'una corba.
"La quadratura del cercle" coma metafòra[modificar | modificar la font]
L'inutilitat d'exercicis destinats a trobar la quadratura del cercle donèt luòc a de metafòras que descrivan una esperança, dralha, o entrepresa vanas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Los autres dos problèmas geometrics classics èran la duplicacion del cube e la "triseccion de l'angle". A diferéncia de la quadratura del cercle, aqueles dos problèmas se pòdon resòlvre utilizant metòdes de construccion mai poderoses coma l'origami.
- Indiana Pi Bill, en 1897 va forment a una assemblada legislativa de l'estat d'Indiana promovent la cerca d'una solucion al problema per decrèt.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)O'Connor, John J. and Robertson, Edmund F. (2000). The Indian Sulbasutras, MacTutor History of Mathematics archive, St Andrews University.
- ↑ Per a mai d'informacion vejatz aproximacion de π
- ↑ (en)Thomas Heath, History of Greek Mathematics, 1981; ed:Courier Dover Publications
- ↑ (en)Hobson, Ernest William (1913). Squaring the Circle: A History of the Problem, Cambridge University Press. Reprinted by Merchant Books in 2007.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)Squaring the Circle at cut-the-knot
- (en)Circle Squaring at MathWorld, includes information on procedures based on various approximations of π
- (en)Squaring the Circle at Convergence
- (en)The Quadrature of the Circle and Hippocrates' Lunes at Convergence
- (en)How to Unroll a Circle Pi accurate to 8 decimal places, using straightedge and compass.
- (en)Squaring the Circle and Other Impossibilities, lecture by Robin Wilson, at Gresham College, 16 January 2008 (available for download as text, audio or video file).


text:
Djòser
Djòser que ho un faraon de la IIIau dinastia durant l'Empèri ancian. Que seré estat lo hilh deu sarrèr faraon de la IIau dinastia : Khasekhemoi.
Qu'ei famós per aver hèit bastir peu son arquitècte Imhotep, a Saqqara, la Piramida graduada, lo mei ancian monument bastit dab pèiras talhadas.
Djòser e Imhotep que demorèn tant famós arron, dens l’istòria egipciana, que son mentavuts sus l’Estela de la Hami qui conta quin Imhotep e conselhè Djòser de convècer lo diu Khnom de tornar l’aiga a Egipte un còp que patishèva sequèr e hami.
Nom de Nisot-Biti[modificar | modificar la font]
- Dens la Lista Reiau de Saqqara Djòser qu'ei marcat :
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.
Nebka
Djòser
Sekhemkhet
o
Khaba
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic


text:
Antimatèria
S'admet generalament que l'antimatèria se compausa de particulas de la meteissa massa e espin qu'una particula de matèria, mai amb una carga opausada (simetria C, de carga).
Somari
Ais originas, l'equacion de Dirac[modificar | modificar la font]
L'equacion de Dirac, una equacion de mecanica quantica relativista, foguèt descubèrta per Paul Dirac en 1928. Aquesta equacion descriu lei particulas d'espin 1/2, coma l'electron. Compatibla entierament amb la mecanica quantica, e largament compatibla amb la teoria de la relativitat especiala presenta de solucions per la natura de l'espin dei particulas, e per l'existéncia d'antiparticulas. Encara que originariament foguèt formulada per l'electron, aquesta equacion se pòt aplicar tanben en d'autrei particulas d'espin 1/2, coma lo neutrin, lo proton e lo neutron. Dirac utilizèt la vertadiera forma de l'equacion:
E = mc2
Doncas:
E2 = p2c2+m2c4
Aquesta equacion a doas solucions: una correspondenta a l'energia positiva, e una autra a la negativa. La solucion d'energia negativa, l'antiparticula, es soventei fes interpretada coma un trauc dins una mar de Fermi, valent a dire l'abséncia d'una particula. En teoria quantica dei camps es tanben interpretada coma una particula que va a l'envèrs dins lo temps, ja que lo formalisme matematic fa vertadierament pas la diferéncia entre aquelei doas possibilitats.
Pròvas experimentalas[modificar | modificar la font]
Aquesta teoria es entierament compatibla amb çò que s'es observat en laboratòri, en fach lo positron foguèt descubèrt experimentalament per Carl Anderson en 1932. En 1996 au CERN capitèron a formar un antiatòm d'antidrogèn de vida fòrça corta compausat d'un antiproton e d'un positron, experiment melhorat en 2010 embé una vida d'aperaquí un desen de segonda.
L'avenidor de l'antimatèria[modificar | modificar la font]
Un domeni onte l'estudi de l'antimatèria a un avenidor particularament interessant es la cosmologia. En efèt vesèm dins nòstre univèrs un desequilibri entre matèria e antimatèria : l'antimatèria es esquasi absenta, mentre que se lei quantitats de matèria e d'antimatèria èran identicas, se serián desintegradas una ambé l'autra.
Dau vejaire dei fisicians dei particulas, aquesta question es ligada a la violacion de simetria CP per l'interaccion forta, determinada per lei coeficients de la matritz CKM e/o per una nòva fisica, tanben dicha fisica enlai dau modèl estandard (BSM physics).


text:
Darney
Darney es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Darney a situat en la Vôge, bastit suls flancs d'un promontori en dominant la vallée en naissent de la Saône. La municipalitat a conegut per lo sieu considerable bòsc de hêtres e de roures.
La vila de Darney es distant de 40 km de la prefectura Épinal, de 20 km de Vittel e de 30 km del autoroute A 31.
Darney est situé dans la Vôge, bâti sur les flancs d'un promontoire dominant la vallée naissante de la Saône. La commune est connue pour sa remarquable forêt de hêtres et de chênes.
La ville de Darney est distante de 40 km de la préfecture Épinal, de 20 km de Vittel et de 30 km de l’autoroute A 31.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Darney A bastit suls flancs d'un promontori en dominant la vallée de la Saône. Los Romains i bastisson un castèl en dominant la contrée, per susvelhar aquela region forestala.
Vila fortificada al Mièja Edat, flanquées de torns e de doas pòrtas fortificades, la se truca la « vila als trenta torns ». Es al pòrti Thiébaud II de Lorraine #que se deu la glèisa paroissiale en 1308. La vila a destruit a la Mièja Edat e la vila desmantellada en 1634. En lo moment de la guèrra de Trenta Ans[1], Darney a estrossejat pels aliats dels Franceses los Suedeses de Bernard de Porcellana-Weimar[2], La vila a incendiat. Lo castèl a rasat en 1639, mas demòra qualques vestigis #que constituisson una part de la escalona inferiora de l'actual castèl bastit en 1725 quand la vila se rebâtit al començament de la Modèl:S-.
La vila èra una prévôté #que la juridiction se n'estendiá sus vint-cinc pòbles o caserius. En 1751, Darney ven lo banc d'un bailliage[3] totalament regit per la costum de Lorraine, mas los localités #que lo compausavan avián comprés siá en lo diocèse de Besançon, siá en lo diocèse de Toul. La siá glèisa, dédiée dins sant Ostal-Madeleine, fasiá partida del diocèse de Besançon. La curació èra a la collation del prieur de Relanges.
Darney #Èsser cap de-luòc de district de 1790 a l'an III, de contunh cap de-luòc de costat.
Una coïncidence singulara se #produsir en 1918. N'efièch, lo bòsc de Darney a atrach dempuèi la Modèl:S-, las verriers de Bohême #que #aportar a França los secrèts de la siá indústria (las blasons de las gentilshommes verriers, descendents d'aquelas familhas vengudas de Bohême a la demanda dels Ducs de Lorraine, decoren la granda sala del castèl actual). Mas Darney #èsser tanben al cors de la Primièra Guèrra mondiala, lo luòc de concentracion dels volontaris tchèques e slovaques. Lo 30 de junh 1918 la declaracion de l'independéncia de l'Estat tchécoslovaque #èsser proclamada dins lo vilatge ; lo president francés Raymond Poincaré, en preséncia del mètge Beneš, meses oficialament la siá bandièra a l'armada tchécoslovaque #que i aviá #èsser formada e instruïda a França. Darney A doncas la siá istòria ligada a l'istòria tchécoslovaque.
Darney est bâti sur les flancs d'un promontoire dominant la vallée de la Saône. Les Romains y construisent un château dominant la contrée, pour surveiller cette région forestière.
Ville fortifiée au Moyen Âge, flanquées de tours et de deux portes fortifiées, on l'appelle la « cité aux trente tours ». C'est au duc Thiébaud II de Lorraine que l'on doit l'église paroissiale en 1308. La ville est détruite au Moyen Âge et la cité démantelée en 1634. Lors de la guerre de Trente Ans[4], Darney est ravagée par les alliés des Français les Suédois de Bernard de Saxe-Weimar[5], la ville est incendiée. Le château est rasé en 1639, mais il reste quelques vestiges qui constituent une partie de l'étage inférieur de l'actuel château construit en 1725 lorsque la ville se rebâtit au début du Modèl:S-.
La ville était une prévôté dont la juridiction s’étendait sur vingt-cinq villages ou hameaux. En 1751, Darney devient le siège d'un bailliage[6] entièrement régi par la coutume de Lorraine, mais les localités qui le composaient étaient comprises soit dans le diocèse de Besançon, soit dans le diocèse de Toul. Son église, dédiée à sainte Marie-Madeleine, faisait partie du diocèse de Besançon. La cure était à la collation du prieur de Relanges.
Darney fut chef-lieu de district de 1790 à l’an III, puis chef-lieu de canton.
Une coïncidence singulière se produisit en 1918. En effet, la forêt de Darney a attiré depuis le Modèl:S-, les verriers de Bohême qui apportèrent en France les secrets de leurs industrie (les blasons des gentilshommes verriers, descendants de ces familles venues de Bohême à la demande des Ducs de Lorraine, décorent la grande salle du château actuel). Mais Darney fut aussi au cours de la Première Guerre mondiale, le lieu de rassemblement des volontaires tchèques et slovaques. Le 30 juin 1918 la déclaration de l'indépendance de l'État tchécoslovaque fut proclamée dans le village ; le président français Raymond Poincaré, en présence du docteur Beneš, remis officiellement son drapeau à l'armée tchécoslovaque qui avait été formée et instruite en France. Darney a donc son histoire liée à l'histoire tchécoslovaque.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Guèrra de Trenta Ans de 1618 a 1648
- ↑ Armada de soldats reclutats a Alemanha per Bernard de Porcellana-Weimar, communément telefonada Suedesa.
- ↑ Nòva descripcion de la França..., Jean-Aimar Piganiol de la Fòrça, ed.C.-N. Poiron, 1754
- ↑ Guerre de Trente Ans de 1618 à 1648
- ↑ Armée de soldats recrutés en Allemagne par Bernard de Saxe-Weimar, communément appelée Suédois.
- ↑ Nouvelle description de la France..., Jean-Aimar Piganiol de La Force, ed.C.-N. Poiron, 1754


text:
Bèuvalon
Bèuvalon [1](oficialament en francés Beauvallon) es una comuna occitana dau Daufinat situada dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situaa dins l'aglomeracion de Valença, prefectura del departament de Droma.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, lo territòri èra proprietat dels comtes de Valentinés e se disiá La Vacha coma lo mòstra la mapa de Cassini (XVIIIe s.). La comuna prenguèt lo nom de Beauvallon en 1890.


text:
Íñigo López de Mendoza
Íñigo López de Mendoza, marqués de Santillana e comte del Real de Manzanares (Carrión de los Condes, 19 d'agost de 1398-Guadalajara, 25 de març de 1458) foguèt un poèta castelhan de la Prerenaissença.
Biografia[modificar | modificar la font]
Personatge clau de la societat e de la literatura pendent lo règne de Joan II de Castelha, èra de familha nòbla, dempuèi sempre ligada a las letras: son grand, Pedro González de Mendoza, e son paire, l'almiralh de Castelha Diego Hurtado de Mendoza foguèron tanben poètas e èra emparentat amb grandas figuras literàrias d'aquela epòca, coma lo cancelièr Pero López de Ayala, Fernán Pérez de Guzmán o Diego Gómez Manrique, que lors filhs continuèron aquela òbra literària e de mecenatge cultural, subretot lo grand cardenal Pedro González de Mendoza. Sa maire foguèt Leonor de la Vega.
Coma politic, s'esforcèt de pas se mesclar dels afars d'Estat; gardèt al long de sa vida la fidelitat vèrs Joan II de Castelha, encara que rompèt son amistat amb Álvaro de Luna a partir de 1431. Foguèt amb l'arma reiala dins la batalha d'Olmedo (1445), que lo rei ne li concediguèt lo marquesat e lo comtat de Santillana. Íñigo contribuiguèt clarament a la casuda d'Álvaro (1453) e escriguèt contra el lo Doctrinal de Privados; a partir d'aquesta epòca comencèt a se retirar de la politica activa. Sa darrièra aparicion importanta se produsiguèt dins la campanha de Granada de 1455, ja jos lo règne d'Enric IV de Castelha; demorèt puèi dins son palais de Guadalajara e passèt en patz e en estudiant los darrièrs ans de sa vida. Íñigo se maridèt en 1412 amb Catalina Suárez de Figueroa, filha de Lorenzo I, Grand Mèstre de l'Òrdre de Santiago.
Se formèt literàriament a la cort d'Aragon e estudièt l'umanisme e la poesia trobadoresca amb Enrique de Villena; a Barcelona s'amiguèt amb Jordi de Sant Jordi, copèr, e Ausiàs March, falconièr reial. Òme de cultura granda, amassèt una bibliotèca importanta, que venguèt puèi la famosa Bibliotèca d'Osuna, e s'enrodèt d'umanistas brilhants, que l'informavan sus las novetats literàrias italianas, coma per exemple Joan de Mena o son secretari e majordòm, Diego de Burgos, que compausèt a sa mòrt un poèma fòrça erudit, lo Trionf del Marqués.
Òbra[modificar | modificar la font]
Foguèt, al delà, un dels primièrs istorians de la literatura espanhòla. Èra interessat a las questions de poetica, coma mòstra lo prefaci de son òbra Proemio y carta al Condestable don Pedro de Portugal. Son òbra se pòt inscriure dintre de l'Escòla allegoricodantesca; foguèt, sens cap de dobte, l'admirador mai fervent de Dante Alighieri en Espanha, e assimilèt tanben l'umanisme de Petrarca e de Giovanni Boccaccio. Es especialament remembrat per sas serranillas, de poèmas d'art menor que tractan de l'encontre d'un cavalièr e una camparòla, a imitacion de las pastorèlas francesas, mas inspiradas en una tradicion populara autoctòna pròpria. Foguèt lo primièr autor qu'escriguèt de sonets en espanhòl, qu'es una estròfa d'origina italiana alavetz mal coneguda en Castelha: los 42 Sonetos Fechos al Itálico Modo. Son òbra mèstra en estil allegoricodantesc es la Comedieta de Ponça, ont descriu la batalha navala omonima a travèrs de coblets reials. Escriguèt de poèmas allegorics e doctrinals (dezires) e de lirica de cançonièr, e amassèt una de las primièras colleccions paremiologicas en castelhan, apelada Provèrbis que dison las ancianas après lo fuòc (Refranes que dicen las viejas tras el fuego).


text:
Gavach
Etnonim e escais-nom.
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
L'etnonim gavach definís per una populacion donada una autra populacion. D'un biais general tòca una populacion mai al nòrd e/o mai montanhòla.
En Occitània:
- Pels bas-lengadocians, la gent del Massís Central amb qui son en contacte regular : gent de Gavaudan, de Roergue, d'Auvèrnha.
- Per la gent de la bassa val de Garona, las populacions del dialècte d'oïl peitavin (Pichòta Gavachariá de Montsegur e Granda Gavachariá).
- Per la gent de Bassa Provença, jos la forma « Gavòt » benlèu ligada, la gent d'Auta Provença.
Fòra d'Occitània:
- Pels catalans del nòrd ("gavatxos"), la gent mai al nòrd mas mai que mai la gent d'Aude.
- Pels catalans del sud ("gavatxos") e los espanhòls ("gabachos"), los franceses en general.
Atestacions[modificar | modificar la font]
Dins una pèça de teatre del sègle XVII del País Bas (Lengadòc).
"Vaqui deja dous ans qu'aqueste bel bouscatge
a quitat e représ soun verdegeant fouillatge
e que ia lous voulams dels penibles gabats
say sou venguts dous cops per segua nostres blats
despuey que Coridon, mon majoural, mon mestre
s'en anet indacom, qu'on sabi ont pot estre"
Origina[modificar | modificar la font]
L'origina d'aquel nom es plan discutida. Es de còps ligada a una rasic Gav- que seriá presenta dins Gavaudan, Gave e que significariá « pèira », « peirós ». Son espandiment fòra d'Occitània (se lo mot i es pas autoctòn) es explicat per d'unes per l'immigracion occitana massissa en Catalonha a l'epòca modèrna, immigracion mesclada de Bas-Lengadocians e de gent del Massís Central. Los catalans manlevèron l'etnonim qu'una partida dels immigrats donavan a l'autra partida e l'apliquèron a la totalitat dels immigrats.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Coma mantun mot depreciatiu cap a una comunautat, los « Gavaches » lo tornèron prene d'un biais ufanós coma dins lo poèma d'Arsèni Vermenosa « Vivo l'Oubernho e vivo les Gabachs! ».


text:
Jean Chapelain
Jean Chapelain (París, lo 4 de deceme de 1595 - 22 de heurèr de 1674) que ho un poeta e un critic francés deu sègle XVII.
Hilh de notari, que ho preceptor deu hilh gran prevòst de França ; las soas purmèras composicions e la soa traduccion en francés deu Gusman de Alfarache que hen la soa reputacion. Abans d'estar publicat, lo son poèma La Pucelle ou la France délivrée que ho esperat e comentat com se hosse un cap d'òbra mes la publicacion, en 1656, deus sons purmèrs 12 cants que ho mau arcuelhuda e hon quitament ridiculizats per la pluma de Nicolas Boileau.
Chapelain que conservè totun la reconeishença deu Cardinau Richelieu qui'u nomè a l'Acadèmia Francesa a la soa fondacion, que'u autregè ua pension, que'u domandè de tribalhar sus lo diccionari e la gramatica de l'Acadèmia e de har ua critica suu Cid de Pierre Corneille. Jean-Baptiste Colbert que'u domandè de har la lista deus escrivans e saberuts qui s'ameritossen ua retribucion deu rei.


text:
Sant Vincenç e las Grenadinas
Sant Vicenç e las Grenadinas es un país pichon format per un archipèla (las Grenadinas) e una illa principala, Sant Vicenç, situat dins la Mar Cariba. Sa capitala es Kingstown.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los indigènas caribas empediguèron agressivament la colonizacion europèa en Sani Vicenç fins al sègle XVIII. Esclaus africans — tant naufragats o coma fugits de Barbados, Santa Lucia e Grenada- cerquèron refugi en Sant Vicenç, o Hairouna coma foguèt cridada originalament pels caribas — e se barregèron amb los caribas autoctòns, la descendència mestiça dels quals se coneis coma "garifuna" o "caribas negres".
Nel començant de 1719, los colons franceses cultivèron cafè, tabac, anil, coton e sucre en plantacions trabalhadas per esclaus africans. En 1763, San Vicenç foguèt cedida a Grand Bretanha. Restaurat lo govèrn dels franceses en 1779, San Vicenç foguèt recuperada pels britanics jol Tractat de París (1783) en que Grand Bretanha reconeguèt oficialament l'independéncia nòrd-americana. Tractats complementaris foguèron tanben signats amb França e Espanha, coneguts coma los Tractats de Versalles de 1783, part que ne tornèron a póner a San Vicenç jos lo contraròtle britanic.
Lo conflicte entre los britanics e los caribas negres, liderats pel Cap Suprèm Joseph Chatoyer, contunhèron fins a 1796. Mai de 5000 caribas negres foguèron fin finala deportats a Roatán, una isla front a la còsta d'Onduras.
Dempuèi 1763 fins a l'independéncia, San Vicenç passèt a travèrs de de divèrsas fasas de situacion coloniala jols britanics. Una assemblada representativa foguèt autorizada en 1776, lo govèrn de Colònia de la Corona installada en 1877, un conselh legislatiu creat en 1925 e un sufragi adulte universal en 1951.
Sant Vicenç e las Grenadinas venguèt independent del Reialme Unit lo 27 d'octobre de 1979.
Politica[modificar | modificar la font]
Sant Vicenç e las Grenadinas es una monarquia parlamentària. Lo cap d'Estat es lo sobeiran (rei o reina) d'Anglatèrra, actualament Elisabeta II.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Sant Vincenç e las Grenadinas


text:
Perspectiva (representacion)
La perspectiva se definís coma la projeccion sus una superfícia bidimensionala d'un fenomèn de tres dimensions. Per èsser representada jos forma d'un dessenh (ensemble de linhas, formas e superfícias) s'aplican de mecanismes grafics estudiats per la Geometrica descriptiva, que permeton una reproduccion precisa o analitica de la realitat tridimensionala.
Lo fenomèn perspectic se manifèsta especialament dins la percepcion visuala de l'èsser uman — vejatz l'article perspectiva (vision)— Aquel fenomèn fa qu'un individú percep, per exemple, doas linhas parallèlas coma drechas secantas. Es solament una de las formas de perspectiva, matematicament existisson d'autras formas, pas percebudas per l'èsser uman.
Malgrat que la perspectiva siá un dels principals camps d'estudi de la Geometria Descriptiva, son estudi es fòrça anterior a aquela. Los pòbles grècs ja avián de nocions de fenomèn perspectiu. Pendent lo periòde medieval, amb la modificacion de la vision del monde una granda partida de la coneissença teorica sul subjècte se perdèt, que la tecnica representativa de la perspectiva. Foguèt pendent la Renaissença que la perspectiva foguèt prigondament estudiada e desvolopada, dubrissent lo camin de sa sistematizacion per l'estudi matematic d'aquel subjècte a travèrs de la Geometria Descriptiva.
Somari
- 1 Istòria e evolucion
- 2 Las diferentas formas de perspectiva espaciala
- 3 Utilizacions de la perspectiva
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Istòria e evolucion[modificar | modificar la font]
Perspectiva abans la Renaissença[modificar | modificar la font]
Dins divèrsas civilizacions, abans la Renaissença o fòra d'Euròpa, s'utilizèt un sistèma de perspectiva mai o mens explicitament formalizat. Se pòt mencionar la perspectiva de las pinturas preïstoricas, aquela dels Grècs puèi dels Romans de Pompèi, aquela de la pintura bizantina[1].
La codificacion del sistèma de la perspectiva a la Renaissença[modificar | modificar la font]
Aprèp l'usatge de la perspectiva simbolica (ont los personatges prenon la talha de lor importància simbolica dins la representacion), la codificacion de la perspectiva umanista europèa se desvolopa en Ómbria, al mitan del sègle XV, jos l'influéncia de l'òbra de Piero della Francesca : d'intuïcion, de mejans tecnics, la perspectiva ven teoria matematica. Pasmens, dempuèi 1435, Alberti, dins De la Pintura fa l'elògi « dels visatges pintats que donan l’impression de sortir dels quadres coma se foguèsson escultats. » Per aquò, vòl « qu’un pintre siá instruit, tan coma possible dins totas las arts liberalas, mas (…) subretot que possedís ben la geometria » definissent coma aquò los premicièrs d'una teorizacion de la perspectiva.
Exemples de perspectiva d'òbras de la Renaissença[modificar | modificar la font]
Fresca de Masaccio[modificar | modificar la font]
Aquela pintura de Masaccio es una de las primièras (1428) mostrant un esfòrç particular. Sola la faciada del bastiment d'esquèrra es representada en perspectiva monofocala centrada amb un punt de fugida, S'agís d'una estapa dins la descobèrta complèta de la perspectiva per la Renaissença ; lo quadre complet es pus simetric, possedís tanben una paret de drecha en perspectiva e un balet. Remarca : lo plan orizontal en dejós del balet, amb sas fustas, es una perspectiva tot juste evocada. Aquela faciada es un plan vertical perpendicular al plan del quadre. Al contrari lo plan orizontal del sol es pas malonat, es pas en perspectiva. Se pòt remarcar tanben que l'uèlh del pintre es al meteis naut que los uèlhs dels personatges depès.
La perspectiva de bas en naut[modificar | modificar la font]
Melozzo de Forlì foguèt un celèbre mèstre de la perspectiva, coma son disciple Marco Palmezzano.
La Ciutat ideala (de Piero della Francesca ?)[modificar | modificar la font]
La vista en dessús es un quadre de 1475. Aquela fasa de la « descobèrta » de la perspectiva, lo pintre tractèt fòrça causas : los cercles orizontals son representats per d'ellipsas, los plans tractats en perspectiva son los verticals d'esquèrra e de drecha coma lo sol malonat. Lo cèl aquel meteis ressembla a un plafon orizontal que la perspectiva es evocada per de rengs de nivòls parallèls que lor interval respècta mai o mens la règla de descreissença. L'uèlh del pintre es a un naut compatible amb son passatge par la pòrta del batistèri. A aquela epòca, se pòt encara remarcar que lo bastiment central, independent de las necessitats scenograficas, foguèt fòrça util per evitar de se pausar la question de l'infinit.
Aureòlas[modificar | modificar la font]
La causida de la perspectiva va fins a cambiar la forma de las aureòlas dels personatges sants en ne dessenhant pas pus lo cercle perfèch de la pintura bizantina, mas una ellipsa confòrma a l'espaci construit perspectiu seguent la posicion du personatge que la pòrta.
Las diferentas formas de perspectiva espaciala[modificar | modificar la font]
Las perspectivas espatialas formalizadas dempuèi la Renaissença an pas totjorn existit e foguèron pas las darrièras; se distinguisson per lor rigor matematica, an qualques caracteristicas comunas :
- una vision monoculara ;
- la projeccion d'una partida de l'espaci sus una superfícia, lo « quadre » ;
- lo pintre es immobil, la scèna es immobila, lo regardaire es immobil (se descriu pas l'istòria la Storia, mas l'espaci) ;
- lo pintre a lo braç tan long coma vòl ;
- l'uèlh del pintre es pas limitat per l'angle de vision, pasmens que vei « davant » ;
- l'uèlh del regardaire es supausat d'èsser situat a la meteissa posicion que l'uèlh del pintre.
Segon que s'adopta una o autra varianta dins la causida de las posicions dins l'espaci de l'uèlh e del quadre, s'obten divèrsas variantas d'aquela perspectiva. La superfícia-quadre es un plan que pòt èsser plegable coma lo cilindre o un non-plan pas plegable coma l'esfèra.
La perspectiva es una de las tecnicas de basa del dessenh e se distinguís entre autres la perspectiva axonometrica e la perspectiva conica dita perspectiva monofocala centrada amb punt(s) de fugida. L'usatge de la geometria permet de construire los imatges resultants. Plusors tipes d'instruments de traçats, los perspectografs, ajudèron lo dessenhaire dempuèi l'Edat Mejana per realizar aqueles dessenhs.
Se lo quadre es plan e se l'uèlh del pintre es a l'infinit, la perspectiva es axonometrica. Amb doas variantas usualas : se l'uèlh es « a l'infinit » sus la diagonala principala dels 3 axes Ox, Oy, Oz la perspectiva es isometrica, se l'uèlh es a l'infinit sus l'axe Oy, aquel es amagat, siam en geometria descriptiva.
Se l'uèlh del pintre es a distància finida del quadre, la perspectiva es conica. Se de mai lo quadre es plan, s'obten d'interessantas proprietats de convergéncias sus lo quadre de drechas parallèlas dins la realitat.
La perspectiva axonometrica o perspectiva cilindrica[modificar | modificar la font]
Aquel tipe de perspectiva consèrva los repòrts entre tota longor presa segon una direccion de l'espaci e aquela meteissa longor mesurada sus la representacion que ne fa lo dessenh.
Ne va del meteis biais dels repòrts entre la realitat e sa representacion per de superfícias d'objèctes situats dins de plans parallèls.
Pasmens, lo repòrt de las mesuras de l'objècte amb sa representacion es constant solament segon una direccion de drecha donada e vària amb la direccion de la drecha o del plan que se considèra.
Cal distinguir en primièr las axonometrias drechas e las axonometrias oblicas.
Las axonometrias drechas correspondon a de projeccions ortogonalas sul plan del dessenh. L'objècte dessenhat es supausat situat segon un axe perpendicular al quadre de projeccion. Dins aquelas axonometrias, las esfèras son representadas per de cercles. Aqueles metòdes de dessenh en perspectiva s'utilizan fòrça, mas lor detalh depend d'un biais complicat dels angles d'observacion.
Dins la practica, s'utiliza a vegadas de perspectivas dimetricas (conservacion de las longors segon doas direccions) e subretot la perspectiva isometrica (conservacion de las longors segon tres direccions situadas a 60° las unas a respièch de las autras.)
Las axonometrias oblicas correspondon a de projeccions de l'objèctes de dessenhar segon un axe non perpendicular al quadre. Dins las representacions estandard, s'utiliza aquel tipe de perspectiva solament dins lo cas particular dich "cavalièira". Uèi, la perspectiva cavalièira (en primièr creada per los militars per estudiar la balistica e las fortificacions per saber quand se pòt tirar al canon suls cavalièrs) es encara a vegadas utilizada dins de videojòcs per visualizar una granda superficia de jòc. Lo plan vertical (xOz) es en grandor vertadièra, l'angle de fugida de (Oy) es 30° o 45° par exemple, lo coeficient de fugida es sovent 0,5.
La geometria descriptiva : teorizada per Gaspard Monge, la geometria descriptiva utiliza de projeccions ortogonalas sul minimum de plans de projeccion necessari a la resolucion d'un problèma d'interseccion entre doas superfícias per exemple. Es frequent qu'utilize solament dos plans de projeccion (frontal e orizontal), doncas doas perspectivas axonometricas coordenadas.
La perspectiva conica[modificar | modificar la font]
La perspectiva conica foguèt inventada per Filippo Brunelleschi en 1415 davant lo batistèri de Florença. Aquela invencion dubriguèt la via de la Renaissença artistica. Dempuèi aquela epòca, demorèt la perspectiva dominanta dins lo domeni artistic.
S'agís d'una projeccion segon un faissèl de drechas passant per un meteis punt (l'uèlh, o lo regardaire) sus una superfícia (lo quadre).
D'un punt de vista practic, s'utiliza de punts de fugida per traçar las direccions, e la representacion de las distàncias s'acorchís a dicha que l'objècte s'alunha del regardaire.
La perspectiva curvilinèa[modificar | modificar la font]
La perspectiva curvilinèa es una tecnica de traçat de perspectiva que se vòl raprochar de l'imatge retinian (projectat sus l'esfèra de l'uèlh), mas que lo pòt fa la perspectiva classica que lo limit es de 40° (de -20° a +20°). Extrapola la construccion de l'imatge fins a representar un angle de vision de 180° doncas fins a prendre lo cercle per quadre del dessenh.
Resòlv lo problèma de la perspectiva lineara que prevei solament la diminucion dels objèctes en prigondor, oblidant la diminucion laterala. Segon Leonardo da Vinci: « la perspectiva curvilinèa, que rend compte de las distorcions en largor, correspondriá mai als efèits de la vision »[2].
Foguèt tanben fòrça desvolopada per Maurits Cornelis Escher en version limitada a un panorama, coma dins l'imatge de 1753, dins sas recèrcas sus la perspectiva cilindrica e es tanben utilizat dins los dessenhs animats pels decòrs devent de representar una rotacion de camèra.
Utilizacions de la perspectiva[modificar | modificar la font]
La perspectiva s'utiliza dins fòrça domenis :
- L'engana l'uèlh e en particular per l'anamorfòsi ;
- lo decòr de teatre ;
- l'arquitectura, amb la perspectiva accelerada que visan a fa paréisser pus longa una pèça que o es en realitat.
- Dins lo dessenh industrial per visualizar la forma generala de las pèças, o d'ensembles de pèças.
- Se pòt trobar de traças dins la construccion d'illusions d'optica coma lo triangle de Penrose e los dessenhs d'Escher.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Rapid expausat sus la diferéncia amb la perspectiva lineara.
- ↑ (fr)La Perspective curviligne per André Barre e Albert Flocon ed. Flammarion, 1968
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Illusion d'optica
- Anamorfòsi
- Pintura murala
- Punt de fugida
- Engana l'uèlh
- Sintèsi d'imatge 3D
- Perspectograf
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- 1435: Leone Battista Alberti, De Pictura (1436).
- 1505: Jean Pélerin Viator, De Artificiali Perspectiva, Toul
- 1545: Sebastiano Serlio
- 1576: Jacques Androuet du Cerceau
- 1583: Giaccomo Barozzi da Vignola, Las doas règlas de la perspectiva practica
- 1604: Hans Vredeman de Vries
- 1932: Erwin Panofsky, La perspectiva coma forma simbolica.
- 1998: (fr) D. Raynaud, L’hypothèse d’Oxford, essai sur les origines de la perspective, Paris, PUF, 1998.
- 1999: (fr)Daniel Arasse, L'Annonciation italienne. Une histoire de perspective, Paris, Hazan, 1999.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Analyse mathématique de la perspective - Sciences.ch


text:
-393
Aquesta pagina concernís l'an -393 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Corint còntra Esparta. Après la victòria de Cnide de l'annada precedenta, son venceire, lo generau Conon, exilat en Pèrsia dempuei lo desastre d'Aegospotami, poguèt rintrar a Atenas ont ordonèt la rebastida dei Muralhas Lòngas per s'aparar còntra leis assauts terrèstres.
Regardant leis operacions de l'annada, lei quatre ciutats principalas de l'aliança còntra Esparta capitèron d'empachar son adversari d'esplechar sei doas victòrias terrèstras de l'annada precedenta. La flòta atenenca, renfòrçada per de naviris aquemenidas, menèt divèrseis incursions de pilhatge còntra lo litorau sud de Peloponès. En Mar Egèa, leis Atenencs capitèron de reconquistar divèrsei posicions perdudas a la fin de la Guèrra de Peloponès coma Scyros, Imbros e Lemnos. De colonias militaras i foguèron establidas.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Corint. Vencuda l'annada precedenta en Mar Egèa per leis Atenencs, Lacedemònia poguèt pas s'opausar ais operacions de reconquista per Atenas de seis ancianei basas dins la region (Scyros, Imbros e Lemnos). Pus grèu, l'amirau Conon rintrèt a Atenas onte l'ajuda financiera de l'Empèri Aquemenida li permetèt d'ordonar la restauracion dei Muralhas Lòngas que permetián d'aparar la ciutat e son pòrt dau Pirèu còntra leis assauts terrèstres. Enfin, d'incursions navalas atenencas e aquemenidas entraïnèron lo pilhatge dei regions maritimas de Peloponès.
En revènge, sus lo frònt terrèstre, leis Espartencs gardèron sa superioritat. D'efèct, après de combats intèrnes, lo partit aristocratic de Corint foguèt expulsat de la vila. Demandèron e obtenguèron l'ajuda d'Esparta e de seis aliats que conquistèron lo pòrt de la vila e bateguèron leis armadas mandadas per assaiar de la reconquistar.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la participacion pèrsa a la guèrra navala deis Atenencs menada còntra Lacedemònia. En particular, lei naviris aquemenidas menèron d'incursions còntra lo litorau de Lacònia.


text:
Economia de Peró
L'economia de Peró es un rebat de sa geografia variada- un litoral arid, los Andes mai al dedins, e la seuva Amazonica que s'estend fins a la frontièra amb Colómbia e Brasil. Lo país a de ressorsas mineralas abondosas dins las regions de montanha, e lo sieu litoral es ric en peis[1]. Tradicionalament, lo país s'es basat tradicionalament en l'espleitacion, tractament e exportacion de las ressorsas naturalas, principalament minièras, agricòlas e de pesca. Malgrat aiçò, en los darrièrs ans s'obsèrva una diversificacion fòrça importanta e una creissença notabla dins de sectors coma l'agroindustria, de servicis e d'indústrias leugièras, amb importanta valor agregada[1].
La majoritat dels perovians vivián de l'espleitacion, transformacion e exportacion de las ressorsas naturalas, de l'agricultura e dels servicis. Las politicas d'industrializacion aplicadas dins las annadas 50, 60 e sustot 70, basadas en la substitucion d'importacions, aguèron gaire d'efièch. La fòrta crisi economica de la fin de las annadas 80, va agudizar encara mai los problèmas, fins a l'aplicacion d'una politica drastica de dubertura neoliberala e correccion dels comptes fiscals dins las annadas 90, çò qu'a permés l'expansion economica del país.
Après mai de 15 ans d'aplicacion d'aquelas mesuras economicas, e davant una economia mondiala en expansion, comencèron d'aparéisser de resultats positius apiejats per la conjontura internacionala, mas tanben per un adequat ordenament en los comptes intèrnes: l'economia cresquèt de mai de 4% l'an entre 2002 e 2006, amb un taus de cambiament estable e una inflacion bassa. La creissença sautèt per 9% a l'an entre 2007 e 2008, ajudat per l'ascens dels prèses internacionales dels metals e las politicas agressivas de liberalizacion[1]. Las exportacions o faguèron en mai de 27% en arribant a US$ 31 500 milions, l'investiment privat e public atenguèt 21% del PIB, las resèrvas internacionalas netas (comprés l'aur) arribèron als US$ 35 131 milions, las intradas de l'Estat per recobrament d'impòstes aumentèron de 33%, lo deute per lo qu'es del PIB se redusiguèt notablament de 50% en 2000 a 24% lo 2008, e lo budgèt nacional cresquèt en 50% en los darrièrs cinc ans, fins a arribar als US$ 32 500 milions. Malgrat aiçò, en 2009 i aguèt una casuda del creissença per 1%, coma resultat de la recession mondiala. La creissença rapida del país ajudèt a redusir a 15% la praubesa dempuèi 2002, e mai lo caumatge demòre naut[1].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CIA, « The World Factbook » Acessat lo 27 d'abril de 2013.
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
1099
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1099 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Associacion de son fiu Loís a la corona per lo rèi Felip. Loís foguèt subretot cargat d'operacions de pacificacion dins la region de Vexin.
En Orient, perseguida e fin victoriosa de la Premiera Crosada. D'efèct, après una pausa lònga en Antioquia (→ 1098), lei Crosats acomencèron sa marcha en direccion de Jerusalèm lo 13 de genier tenguda per leis Fatimidas. Agantèron la vila santa lo 7 de junh e ne'n comencèron lo sètge dins de condicions fòrça malaisadas (manca de viure, manca de tropas per organizar un blocus totau, manca de fusta...). Una campanha en Samaria e l'arribada d'un renfòrç genoès permetèron de reglar aquelei problemas e de bastir un armament de sètge eficaç. Après un assaut acomençat lo 13 de julhet, aquò entraïnèt l'afondrament de la defensa egipciana. Una partida dei defensors e deis abitants foguèt chaplada e lo rèsta deguèt abandonar la vila. Aquela victòria foguèt completada per la desfacha totala dei renfòrç fatimidas a la batalha d'Ascalon (12 d'aost). Aquò marquèt lo succès de la Premiera Crosada que sei caps acomencèron de conquistar de fèus per seis interès pròpris.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
Ambé la mòrt dau Cid, leis Almoravides poguèron avançar en direccion de Valéncia e atacar dirèctament la vila. Pasmens, sa veusa capitèt de mantenir son autoritat dins la vila e de la defendre (→ 1102).
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Après la revirada dei negociacions de 1098 ambé lei Crosats e una temptativa novèla aquela annada, lei Fatimidas deguèron faciar l'ataca crosat en Palestina. Pasmens, lei Crosats foguèron venceires e l'armada fatimida perdiguèt Jerusalèm lo 15 de julhet e foguèt esquichada a Ascalon lo 12 d'aost. Ansin, lo poder egipcian poguèt plus eliminar la preséncia crestiana en Tèrra Santa maugrat la contuniacion de combats durant leis annadas seguentas.
Asia[modificar | modificar la font]
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Fondacion dau Reiaume de Jerusalèm après la conquista de la vila santa per lei Crosats lo 15 de julhet. Après un refús de Ramon IV de Tolosa, Godofred de Bouillon foguèt elegit lo 22 rèi dau novèu reiaume. Acceptèt lo reiaume mai refusèt lo títol reiau e venguèt Avoat dau Sant Sepulcre. Sa premiera accion importanta foguèt de batre lei renfòrç fatimidas cargats de desblocar puei de defendre Jerusalèm a Ascalon lo 12 d'aost. Puei, Godofred deguèt faciar lei rivalitats intèrnas au camp crosat, empachar Ramon IV de venir lo senhor d'Ascalon — que demorèt donc sota lo contraròtle d'un senhor musulman — e luchar còntra l'oposicion politica dau patriarche de Jerusalèm desirós de fisar la vila e lo reiaume a la Papautat.