text:
Don
Don (en rus ДoH), lenga dels Scitas - « aiga ») es un dels flumes principals de Russia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pren sa font prèp de Tola, al sud-èst de Moscòu, a una altitud de 180 mètres environ e percor una distància de gaireben 1 950 km abans de s'escampar dins la mar d'Azov en donant naissença a un dèlta d'una superfícia de 540 km².
Don possedís totas las caracteristicas d'un flume de planura. Sa penda mejana vària pauc de sa font fins a son embocadura amb una valor flaca de 0,1‰. Lo flume s'escampa dins de vastas planuras d'inondacion sus tot son percors salvat aprèp Kalatch de Don ont sa valada se restrechís fòrça.
La valada de Don, coma la d'autres cors d'aiga de la region, presenta un aspècte asimetric. La riba drecha del flume es nauta de fòrtas pendas alara que l'esquèrra e bassa e plana.
Dempuèi sa font, lo flume s'escampa en primièr cap al sud-èst a l'entorn de Voronej, puèi cap al sud-oèst fins a l'embocadura.
Vilas traversadas[modificar | modificar la font]
La principala vila sul flume es Rostov de Don.
Afluents[modificar | modificar la font]
Cors superior :
- esquèrra – Voronej
- drecha – Nepriadva, Krassivaïa Metcha, Sosna
Cors mejan :
- esquèrra – Bitioug, Khoper, Medveditsa, Ilovlia
- drecha – Tikhaïa Sosna, Tcherna Kalitva
Cors inferior :
Istòria[modificar | modificar la font]
Don foguèt conegut en Grècia antica e dins l'Empèri Roman jos lo nom de « Tanaís » (en grèc ancian Tάvaϊς), nom tanben donat a una citat sarmata, Tana-Azaq, situada sus son embocadura meridionala. Lo flume foguèt considerat coma la frontièra entre Euròpa e Asia.
Agençament[modificar | modificar la font]
Al punt pus oriental de son caminament, Don s'apròcha de Vòlga. A aquel nivèl, s'edifiquèt lo barratge de Tsimliansk que forma una retenguda de 2 700 km2.
Bastit al debut d'aquela retenguda, lo canal Vòlga Don (105 km de long) religant los dos flumes es una importanta via de navigacion.
Idrologia[modificar | modificar la font]
Don possedís un regim nival de planura. Lo flume comença de gelar vèrs la fin de novembre e lo començament de decembre. Es pres dins lo glaç 140 jorns per an dins la partida superiora de son cors contra 30 a 90 jorn dins la partida inferiora.
Lo debit del flume foguèt observat de 1891 a 1984 a Razdorskaïa, localitat situada aperaquí 90 km en amont de Rostov de Don, doncas a 125 km de l'embocadura de Don dins la mar d'Azov [1].
A Razdorskaïa, lo debit annal mejan foguèt de 790 m³/s per una superfícia de drenatge de prèp de 378 000 km², o 88,8 % de la totalitat del bacin idrografic. La lama d'aiga d'escolament annal dins lo bacin foguèt doncas de 66 mm, çò qu'es gaireben flac, en relacion amb lo pauc de precipitacion registradas en general dins son bacin.
Debit mejan mensual (en m³/s) mesurat a l'estacion idrologica de Razdorskaïa - bacin idrografic: 378 000 km² - donadas calculadas sul periòde 1891-1984


c: text/html

text:
-146
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -146 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Desfacha d'Acaia vencuda per lei Romans. Esparta fasiá teoricament partida dei venceires mai lo reglament dau conflicte li foguèt en realitat fòrça desfavorable. La ciutat-estat perdèt lo contraròtle de la màger part dei vilas perifericas de son territòri. Foguèt d'ara endavant limitada a son relarg e venguèt una poissança menora e isolada, somesa a l'influéncia romana, fins a sa disparicion. Pasmens, gardèt son independéncia que dispareguèt pauc a pauc dins lo corrent de la formacion de l'Empèri Roman.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Fin de la Tresena Guèrra Punica còntra la Republica Romana e destruccion de Cartage. D'efèct, a la prima, lei quartiers maritims foguèron ocupadas per lei Romans qu'acomencèron la conquista sistematica dei zònas pus pobladas. S'i turtèron a una resisténcia opiniastra e deguèron finalament cremar aquelei zònas fins a la rediccion progressiva de la ciutat. Sus una populacion estimada a aperaquí 500 000 abitants au començament de la guèrra, mai de 440 000 èran estats tuats (còntra 17 000 Romans) a la fin dau sètge e lo rèsta foguèt vendut coma esclaus.
Lo territòri cartaginés foguèt annexat per Roma ò laissats ai Numides ò ais autrei ciutats punicas de la region aliadas ai Romans en cambi d'un tribut.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nippon Music Foundation
La Nippon Music Foundation (en japonés 日本音楽財団) qu'ei ua organizacion dependenta deu ministèri japonés de l'educacion e qui a per objectiu de mecenat e d'ajuda de cap au monde musicau. Qu'ei proprietari d'un gran nombre d'instruments de musica prestigiós d'Antonio Stradivari e de Giuseppe Guarneri que n'i a qui son prestata a certes musicians.
Instruments[modificar | modificar la font]
La Nippon Music Foundation que possedeish la màger colleccion d'instruments d'Antonio Stradivari e de Giuseppe Guarneri.
- 1680 Paganini; Desaint
- 1702 Lord Newlands
- 1706 Dragonetti
- 1708 Huggins
- 1709 Engleman
- 1710 Duc de Camposelice
- 1714 Daufin ; Delfino
- 1715 Joachim-Aranyi
- 1716 Otto Booth
- 1717 Sasserno
- 1722 Jupiter; ex-Goding
- 1725 Wilhelmj
- 1727 Paganini; Comte Cozio di Salabue
- 1736 Muntz


text:
Protoevangèli de Jaume
Lo Protoevangèli de Jaume es un evangèli apocrif escrich vèrs 150, que narra de faches anteriors a la naissença de Jèsus de Nazaret. Sas legendas son admesas coma de dògmas per mantuna glèisa crestiana: la nativitat miraculosa de Maria, la localizacion de la naissença de Jèsus dins una cauna o lo martiri de Zacàrias, paire de Joan Baptista, illustrats puèi per l'art crestian. L'umanista e jesuista francés G. Postel, que lo traduguèt al latin e lo presentèt en Occident, lo considerava un prològ a l'Evangèli de Marc.


text:
Uracil
L'uracil es un acid nucleïc dau grop dei pirimidinas. Es una dei quatre basas quimicas de l'ARN e en lo còde genetic se representa amb la letra U majuscula. L'uracil abitualament s'aparia amb l'adenina en la transcripcion genetica e en lei retrovirus d'ARN a doble cadena. En l'ADN, se troba pas d'uracil, mai una autra basa qu'a una foncion equivalenta (que se tròba solament dins l'ADN) nomenada Timina (T). Leis autras tres basas Adenina, Guanina e Citosina, se troban indistinctament en l'ADN e l'ARN.


text:
Emancipacion
Lo concèpte d' emancipacion o desalienacion (eissit d'al latin alienare & alienus, alienum) s'utiliza per tal d'exprimir l'estat esperital o animic que pòt abastar un èsser uman quand ne capita de sortir de la:
-
- situacion de dependéncia e d'alienacion que la societat o un grop qual que siá idem un autre èsser uman li podián tenir d'impausat...
L'eissida d'aquesta situacion de dependéncia pòt permetre a l'individú o al grop uman que la patissián una melhorança de la siá vida vidanta amai sa plena realizacion.
Somari
Autras definicions del concèpte[modificar | modificar la font]
Autres domenis[modificar | modificar la font]
L' emancipacion de l'individú[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L' emancipacion collectiva[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Autras formas d' emancipacion[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles:


text:
Premiera batalha de Marna
La Premiera batalha de Marna o pus simplament Batalha de Marna se debanèt entre lo 5 e lo 12 de setembre de 1914 durant la Premiera Guèrra Mondiala. Opausèt leis Aliats, principalament l'armada francesa, ais Alemands e foguèt una victòria importanta per França que capitèt d'arrestar lo plan alemand Schlieffen. Pasmens, lei dos camps èran tròp escagassats per contuniar leis operacions de movement. Ansin, la batalha de Marna foguèt lo començament de la guèrra de posicion sus lo frònt oèst.


text:
Lo Cairòl
Lo Cairòl[1][2] (Le Cayrol en francés) es una comuna roergassa de Roergue (Guiana) situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat del Cayrol a compausat de nombrós pichons caserius escampilhats e de dos pòbles principals : Lo Cayrol e Anglars. Lo sieu relief se caracteriza per de nombrosas gargamèlas al fons #que flueixen de pichons ruisseaux Lo principal ruisseau n'es la boralde flaujagaise en limit es de la comuna. Al sud, es la municipalitat de Espalion, al sud-oèst : Coubisou, e al nòrd : Montpeyroux.
La commune du Cayrol est composée de nombreux petits hameaux dispersés et de deux villages principaux : Lo Cairòl Cayrol et Anglars. Son relief se caractérise par de nombreuses gorges au fond desquels coulent de petits ruisseaux Le principal ruisseau est la boralde flaujagaise en limite est de la commune. Au sud, c’est la commune d’Espalion, au sud-ouest : Coubisou, et au nord : Montpeyroux.
Istòria[modificar | modificar la font]
Cayrols Dispausava d'un consulat.
Cayrols disposait d'un consulat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
1988
Aquesta pagina concernís l'an 1988 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
En causa dau desengatjament sovietic d'Euròpa Centrala, lo govèrn comunista deguèt acomençar de negociar una transicion vèrs lo capitalisme après una tièra de grèvas duras dins lo país.
Asia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra Iraq lo 20 d'aost ambé la restauracion dau statu quo ante bellum. D'efèct, maugrat quauqueis avançadas dins lo Curdistan Iraquian, l'armada iraniana, que mancava grèvament d'avitalhament e d'armaments, poguèt pas resistir ais ofensivas iraquianas organizadas a partir dau 17 d'abriu. Perdiguèt la quasi totalitat dei territòris iraquians conquistats dins lo corrent deis annadas precedentas. De mai, lo 3 de julhet, un incident grèu (destruccion d'un avion comerciau civiu iranian per un crosaire estatsunidenc) illustrèt l'isolament iranian dins lo Golf onte leis afrontaments ambé la marina estatsunidenca èran fòrça desfarovables a Teheran. Lo 18 de julhet, lo govèrn iranian acceptèt donc lei condicions internacionalas d'alta-au-fuòc marcant la fin de la guèrra. Pasmens, lo 25, sei fòrças deguèron s'ocupar d'una incursion organizada per lei mudjahidines dau pòble en direccion de la capitala. L'operacion s'acabèt per una revirada saunosa qu'entraïnèt la quasi destruccion d'aqueu grop.
Iraq[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra Iran lo 20 d'aost ambé la restauracion dau statu quo ante bellum. D'efèct, après una desfacha limitada dins la region curda de Halabja (qu'entraïnèt lo chaple de Halabja), l'armada iraquiana capitèt de reconquistar la màger part de son territòri entre lo 17 d'abriu e lo mes julhet. Lo 18 de julhet, Teheran acceptèt lei condicions internacionalas d'alta-au-fuòc marcant la fin de la guèrra maugrat la temptativa dei mudjahidines dau pòble de passar la frontiera per reversar lo regime (que s'acabèt per una revirada saunosa lo 25).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dau premier vòl (en mòde automatic) de la naveta espaciala sovietica maugrat de condicions climaticas marridas. Pasmens, en causa dei dificultats economicas sovieticas e russas, lo desvolopament d'aqueu veïcul foguèt rapidament abandonat.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la magnetoresisténcia giganta per Albert Fert e Peter Andreas Grünberg.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 2 de genièr - Jonathan Evans, fotbolaire irlandés
- 16 de genièr - Li Xiaoxia, jogaira chinesa de tennis de taula
- 20 de febrièr - Rihanna, cantaira barbadiana
- 25 de mai - Cameron van der Burgh, nataire sud-african
- 19 de julhet - Shane Dawson, actor de comèdias american en l'YouTube
- 2 d'octobre - Ana María Polvorosa, actritz espanhòla
- 14 de decembre - Vanessa Hudgens, cantaira e actritz americana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Vladimir Prelog, quimista soís-croata, Prèmi Nobel (n. 1906)
- 11 de genièr - Isidor Isaac Rabi, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1898)
- 13 de genièr - Chiang Ching-kuo, president de Taiwan (n. 1910)
- 14 de genièr - Georgy Malenkov, president de l'Union Sovietica (n. 1902)
- 15 de genièr - Seán MacBride, èx-chef d'IRA, Prèmi Nobel de la patz (n. 1904)
- 15 de febrièr - Richard Feynman, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 19 de febrièr - André Frédéric Cournand, mètge francés, Prèmi Nobel (n. 1895)
- 25 de febrièr - Kurt Mahler, matematician alemand-australian (n. 1903)
- 9 de març - Kurt Georg Kiesinger, cancelièr alemand (n. 1904)
- 10 de març - Andy Gibb, cantaire britanic (n. 1958)
- 31 de març - William McMahon, primièr ministre d'Austràlia (n. 1908)
- 12 de mai - Chet Baker, musician de jazz american (n. 1929)
- 25 de mai - Ernst Ruska, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1906)
- 28 de mai - Alfredo Volpi, pintor brasilièr (n. 1896)
- 11 de junh - Giuseppe Saragat, president d'Itàlia (n. 1898)
- 27 de junh - Aparicio Méndez, president d'Uruguai (n. 1904)
- 31 de julhet - André Navarra, violoncelista francés (n. 1911)
- 14 d'agost - Enzo Ferrari, constructor italian d'automobilas (n. 1898)
- 17 d'agost - Franklin Delano Roosevelt yun., òme politic nòrd-american (n. 1914)
- 17 d'agost - Muhammad Zia-ul-Haq, president de Paquistan (n. 1924)
- 25 d'agost - Françoise Dolto, psicanalista francesa (n. 1908)
- 1 de setembre - Luis Walter Álvarez, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1911)
- 9 d'octobre - Felix Wankel, engenhaire alemand (n. 1902)
- 4 de novembre - Takeo Miki, primièr ministre de Japon (n. 1907)
- 27 de novembre - John Carradine, actor american (n. 1906)
- 6 de decembre - Roy Orbison, musician american (n. 1936)
- 16 de decembre - Sylvester, cantaire american (n. 1948)
- 21 de decembre - Nikolaas Tinbergen, ornitològ alemand, Prèmi Nobel en fisiologia o medecina (n. 1907)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Leon M. Lederman, Melvin Schwartz, Jack Steinberger
- Prèmi Nobel de Quimia : Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
- Prèmi Nobel de Literatura : Naguib Mahfouz
- Prèmi Nobel de la Patz : Fòrças de patz de las Nacions Unidas
- Prèmi Nobel d'Economia : Maurice Allais


text:
Vidorlada
La vidorlada es un aigat degut a un creis rapid del riu Vidorle que sòl afectar pro periodicament qualques localitats situadas a ras de las aigas, subretot Someire. Dins qualques cases arriba qu'afècta tanben Marsilhargues e Quiçac.
Istoric[modificar | modificar la font]
L'atestacion mai ancianas d'una vidorlada es de 1575. Lo 15 de setembre d'aquel an la crescuda de Vidorle afectèt seriosament las localitats de Quiçac e de Someire.
Se sap que se produsiguèron d'autras vidorladas lo 3 de julh de 1684, en octobre de 1689, del 1er al 3 d'octobre de 1723, lo 18 de novembre de 1745, lo 6 d'octobre de 1812, lo 17 de setembre de 1858, en 1891, lo 26 de setembre de 1907, lo 16 d'octobre de 1907, lo 27 de setembre de 1933, lo 4 d'octobre de 1958 e lo 9 de setembre de 2002. Aquel darrièr an anèt enlà de totes los recòrd anteriors, qu'arribèt a 8,20 m e passèt ensús del pont roman de Someire.
Per s'aparar de l'arribada de las aigas, son estadas entrepresas dempuèi fòrça temps d'òbras pasmens sa proteccion es sovent limitada e empacha pas las inondacions dins divèrses endreches.
Un eveniment esportiu de davalada del riu fins a la mar a pres lo nom de "Grande Vidourlade"; celebrarà sa quatrena edicion en 2012.


text:
Guèrra Civiu Espanhòla
Era Guèrra Civiu Espanhòla (var. Guèrra Civila Espanhòla), siguèc un conflicte major en Espanha que comencèc dempús d'ua temptativa de còp d'Estat cometut per ua partida dera armada espanhòla contra eth govèrn dera Dusau Republica Espanhòla. Era guèrra civiu arroïnèc Espanha deth 17 de junh de 1936 enquiath 1er d'abriu de 1939, en tot acabar-se damb era victòria nacionalista e er establiment d'ua dictadura portada peth generau Francisco Franco. Es partisans dera Republica, o Republicans (republicanos), obtengueren eth supòrt dera Union Sovietica e de Mexic, deth temps qu'es nacionaus arreceberen eth supòrt des Poténcies der Èish europèes: reiaume de Itàlia e Alemanha nazi e deth Portugal vesin.
Era guèrra aumentèc es tensions que precediren era Dusau Guèrra Mondiau e siguec coma ua repeticion abans era Guèrra Mondiau, damb Alemanha eth particular que i metec ath punt era sua tactica de blitzkrieg qu'utilizèc mès lèu en Euròpa. Era arribada des mejans de comunicacion permetec un nivèu d'atencion sense precedent (Ernest Hemingway, George Orwell e Robert Creste toti ac corbiren) e era guèrra inspirèc fòrça passions e divisions politiques, e s'i debanèren atrocitats nombroses.
Antecedents dera guèrra civiu[modificar | modificar la font]
Era Espanha deth sègle XX eretèc grèus desequilibris sociaus, regionaus e ideologics, ath delà d'ua configuracion istorica pròpria que la diferenciaue dera evolucion dera rèsta des Estats Europèus es aspèctes coma eth trionf des valors democratiques o era separacion entre era Glèisa e er Estat e era participacion des militars n'es ahèrs politics. Er afrontament entre liberaus e absolutistes o carlins son un reflèxe dera crispacion sociau, politica e militara que viuec era Espanha der sègle XIX, afrontada entre 1833 e 1876 en ua sèria de guèrres civius coneishudes coma es guèrres carlines, des qu'era dusau guèrra carlina (1846-1849) siguec un hèt especificaments catalan.
Era Restauracion borbonica, de 1874 ath 1923 permetec qu'es classes dominants establissen un consens entà mantier es sòns privilègis. Per contra, obrèrs e petita borgesia, es naues classes emergentes, e es naues ideologies que representauen demorèren marginalizades. Era Setmana Tragica de Barcelona, de 1909, ei un bon exemple dera henedura sociau que se daurie. Era dictadura de Primo de Rivera, de 1923 a 1930, sostenguda pes classes dominants espanhòles e pera borgesia catalana damb era aprobacion d'Anfós XIII, agravèc era situacion sociau: en Barcelona, eth pistolerisme; as nuclèus industriaus, grèves. Era monarquia e era pròpria dictadura pengen d'un hiu e fin finau eth 1930 eth dictator, sense supòrts militars, se li cau exiliar en París. Er an següent ac li calerà hèr eth pròpri monarca quan eth 14 d'abriu se proclamèc era Dusau Republica espanhòla. Era Espanha d'Anfós XIII e republicana auie problèmes deth passat: eth latifundisme irresolt en Andalosia, Castelha era Mancha e Extremadura; granes ciutats damb problèmes urbans deth sègle XIX; desequilibris industriaus en Astúrias, ath conjunt siderurgic de Bilbao e en Catalonha tota damb un proletariat organizat ar entorn dera UGT ath nòrd e era CNT en Catalonha, mentre era rèsta son airaus agraris; es nacionalismes nomentadi periferics; ua Revolucion Industriau arribent en Castelha e fin finau, es desequilibris religiosi donques que, pendent era dusau Republica, era Glèisa a hèt ostentacion dera sua solidaritat damb es classes dominants conservadores. Es eleccions municipaus deth 12 d'abriu de 1931 celebrades en Espanha èren sometudes, de facto, coma un plebiscit dera monarquia d'Anfós XIII. Eth resultat, quantitativament favorable ara opcion monarquica mès damb ua victòria des republicans enes granes ciutats, siguec interpretat coma ua pèrta de confidança er era monarquia. en Catalonha era escampada dera recenta neishuda ERC va quitament estonar as sòns promotors.
Eth 14 d'abriu de 1931, acompanhada d'un esclatament d'alegror populara, se proclamèc era Dusau Republica espanhòla e eth rei s'exilièc en França prumèraments e dempús en Roma, a on arrecebec eth supòrt dera familha reiau italiana e se separèc dera sua molhèr, que s'installèc ara localitat soïssa de Lausana.
Evolucion dera guèrra[modificar | modificar la font]
Era guèrra s'inicièc damb un suslhèuament militar eth 17 de junhsèga de 1936 a Melilla, que londeman s'estenec arreu der Estat. Eth president Santiago Maridères siguec substituït per Jose Giral, qual ordenèc eth despartiment d'armament entre era poblacion civiu, en tot facilitar era desbranda des insurrectes as principaus nuclèus industriaus, Madrid e es caps-lòcs mediterranèus, mès eth fracàs de la revòlte dèc pas a ua guèrra longa e sagnant.
Es tropes dera armada africana crotzèren er estreit de Gibartar e se junheren as deth generau Queipo de Llano en Sevilha, e ath madeish viatge, eth sòn rapid auanç les permetec contactar damb era armada deth Nòrd, comandat per eth generau Esmòla. Pendent eth 1937 era guèrra se liurèc es tres tèstes: er assag franquista de conquistar Madrid e eth nòrd industriau, mentre es republicans sajauen infructuosament dominar es principaus ciutats der Aragon.
Eth generau Francisco Franco lancèc ua ofensiva n'era tèsta d'Aragon en mai de 1938 entà arribar en Mediterrani e dividir eth territòri dominat pes republicans, objectiu artenhut damb era aucupacion de Vinaròs eth mes d'abriu. Era reaccion republicana siguec ua ofensiva sus era linha der Èbre, que signifiquèc era campanha mès longa e sagnant dera guèrra civiu. Era batalha der Èbre acabèc damb era desbranda dera armada republicana e deishèc eth camin liure entara aucupacion franquista de Catalonha; hèt que precipitèc era fin dera guèrra. Franco la dèc per acabada eth 1 d'abriu de 1939, tres dies dempús qu'eth coronèl Segismundo Casado liurèsse Madrid.
Era reraguarda republicana auie viscut situacions malaisides qu'afebliren era sua capacitat a causa des divisions entre es diferenti partits politics e fòrces sindicaus qu'eth fòrça lòcs heren er esfòrç de lutar ara guèrra damb er assag d'organizar ua revolucion sociau. Era rereguarda dera zòna nacionau, per contra, auec ua direccion politica e militara fòrça mès centralizada, qu'eth supòrt dera Alemanda nazi e era Itàlia fascista, hec mès efectiva, e ua repression que contunhèc pendent era dictadura franquista contra es movements de quèrra e era cultura e era lengua catalana, basca e galhega.


text:
Garbura
La garbura qu'ei la sopa de caulets tradicionau e correnta de Bearn e Gasconha.
Que coneish mantuas variantas mes, en generau, totas que partajan ua varietat de legums (caulets e havas mei que mei, dab combinasons possiblas de carròtas, naps, pomas de tèrra, porrets, alh, ceba, gerbeta, péber e a còps tomata) qui son borits un par d'òras dehens un topin (tanben aperat topia au femenin) dab un tròç de carn (tradicionaument lo qui n'èra pas emplegats peus autes plats : cambajon o lo son òs, patas o còth de guit o de garia... a còps simpament remplaçat per òli entà hornir ua hont de graisha).
Segon lo diccionari de Littré (citat dens l'article Garbure deu diccionari bearnés de Pau Raimond e Vastin Lespin) la qualitat que's coneish a la densitat e dens las géncer la culhèr qu'i pòt demorar quilhada tota sola.
Dens la literatura, la garbura, adaptabla autaplan a las borsas pleas com per las vueitas, qu'ei lo sol plat economicament accessible au praube Capitani Fracasse (lo baron de Sigonhac) dens lo purmèr capítol deu roman de Teofil Gautièr :
Le Baron s’assit en silence devant la petite table, après avoir répondu d’un geste de main bienveillant au salut respectueux de Pierre.
Celui-ci détacha la marmite de la crémaillère, en versa le contenu sur son pain taillé d’avance dans une écuelle de terre commune qu’il posa devant le Baron ; c’était ce potage vulgaire qu’on mange encore en Gascogne, sous le nom de garbure ;
Dens lo son libe Le bal des célibataires, lo sociològ bearnés Pèir Bordièu qu'escriu que la garbura, plat collectiu qui amassava los qui tribalhavan a l'ostau, que dava a la gaha de la mestressa de maison l'estatut d'un ceptre qui èra tranmés com simbòl de poder.


text:
Sergei Vinogradskii
Sergei Nikolaievich Vinogradskii (Cepreй HиkoлaeBич BиHorpaдckий) es un microbiologista rus e ucraïnian, nascut lo 1 de setembre 1856 a Kyiiv e mòrt lo 24 de febrier 1953 a Brie-Comte-Robert.
Entra a l’Institut Imperiau de Medecina Experimentala de Sant Petersborg en 1890, e lo dirigís en 1920. Partent de 1924, dirigís lo departament de microbiologia vegetala a l’Institut Pasteur.
Es membre de nombrosei societats sabentas : l’Acadèmia dei Sciéncias en 1902, la Royal Society en 1919, l’Acadèmia d’Agricultura.
Vinogradskii estúdia l’activitat microbiana dau sòu, la descomposicion de la cellulòsa per lei bactèris e lei bactèris autotrofics. Mete en evidéncia la transformacion per de microorganismes de l’ammoniac en acid nitric.


text:
Cerbèr
Dins la mitologia grèga Cerbèr (en grèc ancian Kέpϐepoς / Kérberos) es un can mostruós de tres caps (50 segon Esiòdes, 100 en cò d'Oraci) que representan passat, present e futur o segon d'autras fonts: naissença, joventut e vielhum. Son ròtle èra de gardar las pòrtas de l'infèrn, plantat en riba de l'Estitge (un dels flumes del reialme d'Adès) e deviá empachar los mòrts de ne sortir e los èssers vius d'i dintrar. D'un aspècte colossal, aviá lo còl espelofit de sèrps e las mordidas de sas dents terriblas èran verinosas.
Mite[modificar | modificar la font]
Cerbèr èra lo filh de Tifon, considerat generalament coma un mostre qu'escupissiá de flamas, e d'Equidna, una creature divenca mitat sèrp e mitat femna. Sos fraires èran Ortos, gos dels infèrns bicefals e tanben l'idra de Lèrna, lo leon de Nemèa demest d'autres creaturas mostrosas. Cerbèr èra encadenat a las pòrtas de l'infèrn per empachar los mòrts de ne fugir e los vius d'i dintrar. Divèrses personatges mitologics capitèron pr'aquò de dintrar dins l'infèrn coma la princessa Psique o l'eròi Enèa que l'endormiguèron amb un pastís soporific. Orfèu l'aprivadèt en tocar la lira e en cantar mentre qu'Eracles lo vencèt e lo capturèt durant un dels dotze trabalhs que deviá realizar.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Lo
projècte Mantenença ten al melhorament dels articles de wikificar. Avèm besonh de vòstra collaboracion per aténher aqueste objectiu.
Aquesta pagina a per tòca d'indicar als autres contributors cèrtas paginas que respèctan pas los critèris de qualitat de la Carta Wikipèdia : principalament de deficiéncias de forma de l'article (estil, ortografia, tipografia, etc.) o de questions pertocant sa tenor (interès de l'article, fisabilitat de las informacions, neutralitat, etc.).
En principi, las paginas de modificar son pas ni de paginas vertadièrament
activas ni de paginas demandant unicament de wikificacion, es a dire una mesa en conformitat amb las règlas especificas a l'enciclopèdia (ligams, metadonadas, respècte de modèls, etc.).
Los critèris seguents pòdon far l'objècte d'una verificacion, d'una demanda d'ajuda o d'avís suplementaris :
ortografia, retòcas e wikificacion leugièra
dificultats tipograficas
traduccions de melhorar
natura enciclopedica e valor reala de l'informacion : interès, pertinéncia
fisabilitat de las informacions : inexactituds limitadas, obsolescéncia
valor dels ligams extèrnes : publicitat (spam), interès, parcialitat
Cossí prepausar una pagina per la verificacion ? [ modificar | modificar la font ]
Ajustar en tèsta de la pagina de verificar lo modèl
{{de verificar}}. Un bendèl serà atal visible per indicar la demanda de verificacion. Deu demorar tant que la verificacion de la pagina es pas acabada. En ajustant aqueste modèl, la pagina es listada dins Categoria:Article de verificar. Clicar sul ligam roge dins lo bendèl creat (
venir ne discutir e prepausar vòstra ajuda dins la pagina de discussion) per crear una seccion dins la pagina de discussion, puèi salvagardar. Ajustatz apuèi las informacions pertocant la verificacion en seguissent las indicacions dins la seccion novèlament creada.
Las discussions concernent la verificacion de l'article se fan dins la seccion apropriada que se tròba dins sa pagina de discussion.
Quand las correccions necessàrias son estadas portadas a l'article, lo bendèl pòt èsser levat de la pagina, mas unicament se la verificacion es estada efectiva.
N.B. Totes los contributors pòdon efectuar aquesta mantenença ; un administrator es necessari unicament per de cases especials de supression o de renomenatge.
Sistèma
Cap de jos-pagina es pas creada per la verificacion dels articles. Totas las discussions relativas a la requèsta se tròban dins la pagina de discussion de l'article concernit. Es pas necessari d'ajustar un ligam dins aquesta pagina perque totas las paginas de verificar apareisson dins la categoria Categoria:Article de verificar.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Meyrié es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Meyrié Es un vilatge situat sus un tuc, que # domina dempuèi el Bourgoin-Jallieu.
Meyrié est un village situé sur une colline, depuis laquelle il domine Bourgoin-Jallieu.
Meyrié
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Robert Mugabe
Robert Gabriel Karigamombe Mugabe (nascut a Salisbury, uèi Harare, lo 21 de febrièr de 1924) es un politician e economista zimbabwean.
Primièr ministre de Zimbabwe a l'independéncia, ne ven lo segond president lo 31 de decembre de 1987. Sa direccion del país es fòrça controvertida e sovent comparada a una dictatura, qu'encara que foguèsse un dels menaires cap a l'independéncia de l'anciana Rodèsia del Sud, qu'èra en aquel temps una colonia britanica, o fa tot per se manténer al poder e sa politica apaurís lo país e sos abitants.
Lo 30 de genièr de 2015, es elegit a la presidéncia annadièra onorifica de l’Union Africana.


text:
Paulet de Marselha
Paulet de Marselha (Marselha, sègle XIII) foguèt un trobador occitan de Provença. Son estadas conservadas fins uèi sonque tres de sas uèch composicions. Totas tres son dedicadas a Barral del Bauç, vescomte de Marselha. Paulet, que s'èra opausat a la dominacion dels Anjó en Provença, se vegèt privat de sos dreches territorials e foguèt fòrabandit de son país. Venguèt aital un faidit refugiat en Catalonha primièr que visquèt a la cort del sobeiran catalan Pèire II lo Gran (d'abril a mai de 1262) abans de partir per Castelha ont demorèt dins la cort del rei castelhan Anfós X. Se sap que cap al mes d'octobre de 1267 èra tornat en Catalonha a la cort del rei d'Aragon.


text:
Edwin Hubble
Edwin Powell Hubble (Marshfield, Missouri, 20 de novembre de 1889 - Pasadena, Califòrnia, 28 de setembre de 1953) foguèt un dels astronòms americans mai importants del sègle XX. Es famós mai que mai per aver demostrat l'expansion de l'univèrs en mesurar lo desplaçament al roge de galaxias distantas. Hubble es considerat coma lo paire de la cosmologia e mai se son influéncia en astronomia e astrofisica afècta mantun autre domeni. Per omenatjar sas contribucions, lo telescòpi que foguèt lançat en 1990 per la NASA e l'Agéncia Espaciala Europèa recebèt lo nom de Telescòpi Espacial Hubble.


text:
Bornel
Bornel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es desservie pel autoroute A16 e la rota nacionala 1 (expedís classificada départementale[1] e lo tròç tangut a nomenat d'ara endavant D 1001), aital coma per la parca de Bornel-Polida-Glèisa.
A constituit de quatre caserius viscuts : Courcelles, Montagny-la-Poterie, lo Ménillet e Hamecourt.
La municipalitat es limitrophe de Polida-Eglise, de Amblainville, Fosseuse, Anserville, Puiseux-lo-Hauberger, Chambly e de Ronquerolles en lo Val-d'Oise.
La commune est desservie par l’autoroute A16 et la route nationale 1 (route classée départementale[2] et le tronçon concerné est nommé désormais D 1001), ainsi que par la gare de Bornel-Belle-Église.
Elle est constituée de quatre hameaux habités : Courcelles, Montagny-la-Poterie, le Ménillet et Hamecourt.
La commune est limitrophe de Belle-Eglise, d’Amblainville, Fosseuse, Anserville, Puiseux-le-Hauberger, Chambly et de Ronquerolles dans le Val-d'Oise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mencion data de 751 amb lo nom de « Bordonellum »[3].
La première mention date de 751 avec le nom de « Bordonellum »[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Légifrance
- ↑ Modèl:Légifrance
- ↑ 3,0 3,1 Amblainville e lo Costat de Méru editat per la comunitat de municipalitat e lo conselh general de l'Oise.


text:
Gimont
Gimont[1][2][3][4] (Gimont en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus.
Lo gentilici qu'ei gimontés
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bastide situada en lo Gimois a Unitat|25|km {{}} Es de Auch e suls rius Gimone e Marcaoue.
Accès per la rota nacionala 124, itinerari a Grand Gabarit e per la linha SNCF (linha Tolosa - Auch) parca de Gimont-Cahuzac.
Gimont Es la capitala del Gimontois tanben trucat de còps Gimoès. Lo Gimontois ocupa la bordure orientala del departament del Gers. Lo Gimontois a un jos-sòl argilo-calcaire. Es ja fòrtament estampat influéncias lauragaises tot coma las regions de la vallée de la Save #qu'a situat mai a l'èst. La brique toulousaine s'i introdusís pauc a pauc, imponent una estructura mai robusta e mai massiva.
Bastide située dans le Gimois à 25 km Est d'Auch et sur les rivières Gimone et Marcaoue.
Accès par la route nationale 124, itinéraire à Grand Gabarit et par la ligne SNCF (ligne Toulouse - Auch) gare de Gimont-Cahuzac.
Gimont est la capitale du Gimontois aussi appelé parfois Gimoès. Le Gimontois occupe la bordure orientale du département du Gers. Le Gimontois a un sous-sol argilo-calcaire. Il est déjà fortement empreint des influences lauragaises tout comme les régions de la vallée de la Save qui est située plus à l'est. La brique toulousaine s'y introduit peu à peu, imposant une architecture plus robuste et plus massive.
Bastida situada dens lo Gimoés a 25 km Èst d'Aush e sus rius Gimona e Marcaoa
Accès par la rota nacionala 124, itinéraire à Gran Gabarit et par la ligne SNCF (ligne Toulouse - Aush) gare de Gimont-Cahuzac
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 5 d'abril 1142, nòble Géraud de Brouilh, la siá femna e los sieus mainats, #far don a Albert, abbé de Berdoues, de las tèrras en lo bòsc trucat Planasilva per i fondar una abbaye cistercienne, la abbaye de Planselve. D'aquela abbaye cistercienne demòran pas que qualques primes vestigis en bordure de riu, sul marge esquèrre (per la D12 en direccion de Saraman, a 3 km de Gimont).
Un acte de paréage es passat lo 25 de genièr 1265 entre lo abbé de Planselve e Alphonse de Beaumarchais, sénéchal del comte de Tolosa Alphonse de Peitieus,fraire de Sant Louis. La localizacion escuelhuda èra sus la parròquia de Sant-Justin, al diocèse de Tolosa, près del abbaye. Los còstes del bastiment de la nòva vila an #èsser sostenguts a pel comte e la comtesse de Tolosa. Lo abbé e lo monastèri se #reservar las glèisas #qu'aurián bastit sul territòri de la vila.
En 1274, #recebre una charte de costums, confirmada l'an 1280. Lo destin de la bastide es encara incert doncas que lo contracte prevesiá la restitution de las tèrras a la abbaye a fauta de peuplement. Aquela mesura pròva lo caractèr aléatoire d'aquelas fondacions d'aglomeracions nòvas al Sègle XIII.
Lo 31 de decembre de 1292 un acòrdi es passat entre los cònsols de la vila e lo syndic del abbaye en avent de besonh : lo syndic resèrva pels obrièrs de la glèisa #que per lo temps seràn, lo drech de prene liurament sabla e tèrra al luòc trucat Laurs, defòra dels vallats de la Granda, per llaurar o atrafegar a la glèisa o dins las glèisas de la vila. Tres glèisas an #èsser bastidas dins la vila, La nòstra-Madama, Sant Barthélemy trucada tanben Sant Éloi, e Santa Quitterie. Demòra pas mai uèi que la glèisa La nòstra-Madama.
La bastide se #estendre sus una éminence en dominant la Gimone. S'engancha al tuc, en rason de la étroitesse del promontori (300 m) #que se étire sus un sol ais de 1000m de longitud del temps que la carrièra principala fach de l'equilibri sus la crête e passa jos la lòtja en bòsc (meteis cas a Bassoues e a La Bastide-Clairence en los Pirenèus-Atlantics.
Sul un dels quatre camins de França del pelegrinatge de Santiago de Compostel·la la via Tolosane
Le 5 avril 1142, noble Géraud de Brouilh, sa femme et ses enfants, firent don à Albert, abbé de Berdoues, des terres dans la forêt appelée Planasilva pour y fonder une abbaye cistercienne, l'abbaye de Planselve. De cette abbaye cistercienne ne restent que quelques maigres vestiges en bordure de rivière, sur la rive gauche (par la D12 en direction de Saraman, à 3 km de Gimont).
Un acte de paréage est passé le 25 janvier 1265 entre l'abbé de Planselve et Alphonse de Beaumarchais, sénéchal du Tolosa Alphonse de Poitiers,frère de Saint Louis. L'emplacement choisi était sur la paroisse de Saint-Justin, au Tolosa, près de l'abbaye. Les frais de la construction de la nouvelle ville ont été supportés par le comte et la comtesse de Toulouse. L'abbé et le monastère se réservèrent les églises qui seraient construites sur le territoire de la ville.
En 1274, elle reçut une charte de coutumes, confirmée en 1280. Le destin de la bastide est encore incertain puisque le contrat prévoyait la restitution des terres à l'abbaye en cas de non peuplement. Cette mesure prouve le caractère aléatoire de ces fondations d'agglomérations nouvelles au Sègle XIII.
Le 31 décembre 1292 un accord est passé entre les consuls de la ville et le syndic de l'abbaye précisant : le syndic réserve pour les ouvriers de l'église qui pour le temps seront, le droit de prendre librement arène et terre au lieu appelé Laurs, hors les vallats de la Grande, pour ouvrer ou besogner à l'église ou aux églises de la ville. Trois églises ont été construites dans la ville, Notre-Dame, Saint Barthélemy appelée aussi Saint Éloi, et Sainte Quitterie. Il ne reste plus aujourd'hui que l'église Notre-Dame.
La bastide s'étendit sur une éminence dominant la Gimone. Elle s'accroche à la colline, en raison de l'étroitesse du promontoire (300 m) qui s'étire sur un seul axe de 1000m de long tandis que la rue principale fait de l'équilibre sur la crête et passe sous la halle en bois (même cas à Bassoues et à La Bastide-Clairence dans les Pyrénées-Atlantiques.
Sur l'un des quatre chemins de France du pèlerinage de Saint-Jacques-de-Compostelle la via Tolosane
Sus camin deu Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla la via Tolosana.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Abadiá de Gimont : Abadiá cisterciana
- Glèisa deu vilatge : Glèisa de estil gotic meridional deu Sègle XIV
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Francis Rui : un joueur de rugby à XV
- Louise d'Esparbès de Lussan
- Famille d'Esparbès de Lussan
- Antonin Carlès
- Damien Duffau
Espòrts[modificar | modificar la font]
Club de rugbí a XV l'Estèla Esportiva Gimontèsa dens lo Campionat de França de 2au division federala).
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Gimont
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Gimont sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Sit oficiau de la Comuna de Gimont
- Sit oficiau de l'Oficina de Torisme de Gimont


text:
Casa Batlló
La Casa Batlló es un edifici dessenhat per l'arquitècte Antoni Gaudí, major representant del modernisme català, e es situat al numèro 43 del passeig de Gràcia de Barcelona, la larga avenguda que travèrsa lo quartièr modernista de l'Eixample.[1]
La Casa Batlló es lo resultat de la restructuracion totala d'un ancian ostal convencional construit en 1877 per Emili Sala Cortés. Josep Batlló i Casanovas, un industrial dins lo textile, comandèt a Gaudí una renovacion totala de l'immòble e Gaudí comencèt per en una restructuracion de la faciada, e fin finala se la faguèt a l'ensemble dels espacis, amb mai aerajarment e esclairatge natural; apondèt dos estatges en granièr e los caracteristics balcons dessenhats amb de formes corbas entrelaçadas.
Lo projècte d'Antoni Gaudí, fòrtament disputat per las autoritats municipalas de l'epòca (en 1904) se bastiguèt entre 1905 e 1907. colaborèron amb Gaudí: per la realizacion de la faciada los arquitèctes Josep Maria Jujol e Joan Rubió i Bellver, los metallugistas Germans Badia, los fustièrs Casas i Bardés, lo ceramista Sebastià Ribó e los talhièrs Pelegrí pels veirals.
Lo mai remarcable es, sens dobte, la faciada, considerada una de las mai espectaclosas e brilhantas del monde; combina la pèira, el fèrre obrat e la ceramica policroma.
La partida centrala de l'edifici, de ceramica policroma, fa pensar a la superfícia d'un lac amb nimfèia e sa ondadas e rebat produch pels veires e ceramica en trencadís. La partida superior de l'edifici remembra l'esquina corbejada d'un drac o un camaleon, ont las teulas de ceramicas ne son las escatas.
Lo costat esquèrre es clinat cap als darrièrs estatges, creant una asimetria comparat amb lo costat drech, fòrça mai carrat. Sembla que Gaudí volguèt atal respectar l'aparéncia de la Casa Amatller (al seu costat), que termina en forma triangular.
Jos aquel teulat tan especial, se bastiguèt de grans granièrs semblants a aqueles construits a la Casa Bellesguard. Gaudí perfeccionèt per aquel edifici la tecnica, que tanben utilizèt per la Pedrera, amb un resultat espectaclós. Lo teulat a una torre amb crotz de quatre braces tipica de Gaudí.
A l'interior se tròba un pati cobèrt de ceramica totjorn mai clar quand se baissa dels teulat fins al planpè, per permetre atal un escairatge lo mai unifòrme possible.
Lo primièr estatge es diferent, e Gaudí faguèt una atencion especiala amb una interessant agençament dels plafons e una decoracion fòrça elaborada, jogant amb las luses e ombras dins diferents espacis e amb de pèças d'un dessenh fòrça atentiu. La faciada aquí es de pèira, amb una galariá ont las fenestràs an de formes ondadas e totalament diferentas e los pilars prenon de formas d'òsses amb articulacions.
Foguèt seleccionat com una de las melhoras òbras de l'an 1906 per l'Ajuntament de Barcelona.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
En primièr, al planpè s'establiguèt la botiga de fotografia Lumière; qualques ans mai tard, la societat de produccion cinematografica Pathé Frères e, la Galariá Syra, agençada per l'arquitècte Pere Ricart Biot e decorada per Alexandre Circi.
La familha Batlló vendèt l'immòble en 1954 a la societat Iberia de Seguros, que entre 1960 e 1970 va començar una restauracion de las chemenèias e en 1992 se tornèt far las pòrtas exterioras del planpè. Aquesta societat d'asseguranças, contrarotlada majoritàriament per la familha Bernat,[2] vendèt l'edifici en 1994 als membres d'aquela familha, que aqueles proprietaris de l'empresa Chupa Chups son totjorn uèi proprietaris de la Casa Batlló.
La Casa Batlló acabèt d'èsser restaurada dins los ans 1990, en primièr per l'equipa d'arquitectura de Josep Maria Botey, que foguèt escartada de l'òbra en 1993 per causa de desacòrd amb las proposicions dels proprietaris, la familha Bernat,[3][4] e succediguèt Joan Bassegoda i Nonell. En 1995 comencèt la restructuracion que convertís 1830 m2 (sosterranh, planpè e primièr) en un espaci mai disponible per a actes socials.
Aparada pel Catalòg Patrimonial de Barcelona dempuèi 1962, la Casa Batlló foguèt declarada Monument istoricoartistic d'Interès Nacional en 1969 e tanben sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO en julhet de 2005.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca) AADD, Museus i Centres de Patrimoni Cultural a Catalunya, 2010, ed: Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya, Barcelona, p. 19, ISBN 84-393-5437-1
- ↑ (es)El Pais, 4/06/1992, Bernat pone fin a la crisis de Iberia de Seguros al adquirir un 22,5% más
- ↑ La Vanguardia, 21 de setembre de 1995, El Ayuntamiento dice que la casa Batlló carece de licencia
- ↑ (es)BOTEY, Josep Mª y ESTUDIO DOBLE ESPACIO."Rehabilitación de la terraza y fachada posterior de la casa Batlló". ON CERÁMICA, SET. 1991, P. 88 – 93


text:
Boèmia Centrala
La Boèmia Centrala (en chèc, Středočeský kraj) es una region de la Republica Chèca creada lo 1èr de julhet de 1960. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2000 es venguda una entitat autonòma.
Sa capitala es Praga qu'es tanben capitala del país e de la region de Praga.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 12 districtes : Benešov, Beroun, Kladno, Kolín, Kutná Hora, Mělník, Mladá Boleslav, Nymburk, Praga-Èst, Praga-Oèst, Příbram e Rakovník.
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estatistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) caplòcs d'arrondiments administratius (správní obvod).
Lista dels arrondiments[modificar | modificar la font]
- Benešov
- Beroun
- Brandýs nad Labem-Stará Boleslav
- Čáslav
- Černošice
- Český Brod
- Dobříš
- Hořovice
- Kladno
- Kolín
- Kralupy nad Vltavou
- Kutná Hora
- Lysá nad Labem
- Mělník
- Mladá Boleslav
- Mnichovo Hradiště
- Neratovice
- Nymburk
- Poděbrady
- Příbram
- Rakovník
- Říčany
- Sedlčany
- Slaný
- Vlašim
- Votice
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Simbòls[modificar | modificar la font]
L'escut de la region repren lo lion blanc de Boèmia.
Rius[modificar | modificar la font]
De visitar[modificar | modificar la font]
- Svatý Jan pod Skalou
- Přerov nad Labem
- Karlštejn
- Křivoklát
- Koněpruské jeskyně
- Konopiště
- Kouřim
- Kutná Hora
- Okoř
- Říčany
- Poděbrady
- Sázava (ciutat)
- Český Šternberk
- Svatá hora
Istòrias[modificar | modificar la font]
Dins los districtes de Kolín e Kutná Hora i a doas comunas qu'an lo meteis nom e que se destrian sonque per la numerotacion : Břežany I e Břežany II.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Governadors[modificar | modificar la font]
- Petr Bendl (ODS), 2000 - 2008
- David Rath (ČSSD), 2008 - 2012
- Zuzana Moravčíková (ČSSD), junh-novembre de 2012
- Josef Řihák (ČSSD), 2012 - 2014
- Miloš Petera (ČSSD), dempuèi 2014


text:
Viana (Òut e Garona)
Viana (Vianne en francés) ei ua comuna gascona d'Òut e Garona.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna deu parçan de Labrit, ei situada sus Baïsa e suu canau laterau a Garona. Compreng lo vilatge de Viana e lo vilatjòt de Calezun. .
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La bastida de Viana estot fondada lo 21 de seteme de 1284 per un acte de pareatge enter Jordan de l’Illa e lo Senescau de Guiana Jan de Grailly[1], qui representava lo duc d'Aquitània Edoard Ièr d'Anglatèrra[2] Lo nom de la ciutat estot causit per Jordan de l'Illa ende onorar sa tanta Viana de Gontaud Biron, qui lo avèva dat quauques annadas avants sos drets sus la senhoria de Montgalard, qu'en dependèva lo vilatge de Vilalonga. La bastida remplacèt lo vilatge de Vilalonga, qu'en demòra la glèisa de Nosta Dama (uei Sant Cristòfe). L’istòria de la vila comença damb la construccion de las fortificacions e la Guèrra de Cent Ans (combats de 1342).
Lo 3 de julhet de 1562, aus Arrogets, un combat enter lo cap catolic Blasi de Monluc e lo capitani uganaud Doazan, arribat de Nerac damb 500 òmis, s'acabèt per la victòria deus catolics e mei de 300 mòrts, que las autoritats de Viana e degon enterrar [3].
A la Revolucion, la comuna de Viana regropa las parròquias de Nosta Dama de Viana e Santa Marta (sus la riba dreta de Baïsa).[4]
Lo bulletin de las leis anóncia en 1840[5] la construccion d'un pont penjat[6] sus Baïsa, a la plaça deu bac. Lo pont es acabat en 1842.[7]
Viana recep l'electricitat lo 4 de heurèr de 1879, "mercé a la generositat de M. Latouche, mèra de Viana" [8].
Mei recentament, l'istòria de la vila estot tanben la de la veireria, creada en 1920[9], especializada en sas darrèiras annadas en la veireria d'art. Au mèi hòrt de la soa activitat, avèva mèi de 900 obrèirs. L'implantacion d'aquela fabrica, damb capitaus checoslovacs [10], estot acompanhada d'ua immigracion chèca. Arrond mèi d'ua error de gestion estot definitivament barrada en 2007.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Viana suu site de l'Institut Geografic Nacionau
- [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=47318
- Vianne suu site Quid
- Localizacion de Viana sus ua carta de França e las comunas vesias
- Plan de Viana sus Mapquest
- Ofici de Torisme de la Val de Labrit
- Associacion deus comerçants e mestieraus de Viana


text:
Tessalonica
Tessalonica o Salonica (grèc Θeσσaλovίkn, Thessaloníki o Eaλovίkn, Saloníki, originalament Salonikion, macedonian: Solun, arabi: Salunik, turc: Selanik), es una vila de Grècia, capitala de la region de Macedònia e al cap del nomòs de Tessalònica. A una populacion (incloses los alentorns) de 1 104 460 abitants e es situada al centre del Golf Termaíc (Thermaicus Sinus), prèp de la bòca de l'Axiòs. Es lo primièr centre industrial de Grècia, e a un pòrt important, dubèrt en 1901. I a una universitat. Es lo sèti d'un arquevescal. L'aeropòrt se tròba dins la banlèga de la vila e es de categoria internacionala. Al punt mai naut i a la ciutadèla d'Heptapurgion.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Vias de comunicacion e transpòrts
- 3 Populacion e societat
- 4 Clima
- 5 Personatges celèbres
- 6 Referéncias
- 7 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat Therma es ja mencionada pendent l'invasion persana de Xerxès, qu'estacionèt dins aquela ciutat entre Therma e lo riu Axiós, e las naus demoravan dins lo golf Thermaíc (480 aC).
En 421 AbC la ciutat foguèt ocupada pels atenencs mas dos ans aprèp foguèt daissada a Perdicas. Qualques ans mai tard, als començaments del sègle IV, foguèt ocupada pel rei d'Esparta Pausanies. I a pas mai d'infornacions fins a Polibi amb lo seu nòu nom de Tessalonica.
Tessalonica foguèt fundada (segon Estrabon) per Cassandra en 315 AbC (lo mateis an que foguèt fundada la ciutat de Cassandria) al luòc (o pròche) de l'anciana Therma, lo districte nomenat Migdonia, e li donèt lo nom de la seuna femna Thessalonica, sòrra d'Alexandre lo Grand. Un altra version (reculhida per Constantin Porfirogenit) ditz que la fondèt Filip, lo paire d'Alexandre, per remembrar una victòria suls tessalians; e una tresena version ditz que foguèt fondada per Filip mas que li donèt lo nom de la seuna filha. La ciutat foguèt poblada amb los gents de Therma e de tres ciutats mai pichonas a l'entorn (Aneia, Cissos e Calastra). No conta que Therma aviá estat destroïda, e se sap pas tampoc se perdèt sul còp la seuna condicion de ciutat en favor de la nòva o se domrèron ambedoas, o alara se la tornèt nomenar.
Lèu venguèt un pòrt militar e la ciutat venguèt mai granda. Tornèt al romans aprèp de la batalha de Pidna e venguèt la capitala d'un dels quatre districtes de Macedònia. Quant Macedònia foguèt convertida en província romana Tessalonica venguèt capitala provinciala e mai tard no foguèt mencionada coma metropòlis. Ciceron se refugièt dins la ciutat, a l'ostal del questor roman, pendent lo seu exili. Pendent la primera guèrra civila èra lo quartièr general del partit pompeian e del senat. Dins la segonda guèrra civila prenguèt partit per Octavi August e Marc Antoni e obtenguèt la condicion de ciutat liura. Se trapaèt qualques monedas amb la inscripcion Eleutherias que deu far referéncia a aquest fach.
Pendet l'impèri contunhèt creissent e venguèt encara mai importanta a causa de la seva situacion estrategica e del ligam entre Roma e las províncias orientalas. Foguèt lo luòc despartida de la Via Egnatia entre la mar Adriatica e l'Ellespont e èra a uns 50 quilomètres de Pella e a uns 100 quilomètres d'[Amfipolis]. La ciutat èra governada per sièis magistrats que se disián Politarcs. Lo sistèma politic èra la democracia. Al sègle III venguèt colonia romana
Jols emperaires orientals conservèt la seuna importància e venguèt capitala de Grècia e Illiria. Èra una posicion essenciala per far front a las atacas dels gòts (qu'ataquèron la ciutat en 252, 262 e 269) e mai. Lo pòrt foguèt agrandit per Constantin. Aprèp, en 390 se revoltèt contra Teodosi, que en represalha ordenèt una tuariá. Comencèt alara una decadéncia que foguèt accentuada amb las atacas dels Huns, avars e subretot los eslaus; las atacas dels bulgars e mai eslaus afectèron la region dempuèi mitat del sègle VI fins al sègle VIII (èran las sièis guèrras nomenadas Guèrras Esclavonicas).
Lo 29 de julhet de 904 foguèt ocupada pels arabis qu'avián enviat una flauta dempuèi Trípol de Liban, aprèp qualques jorns de lucha. Uns 22 000 ciutadans foguèron fachs presonièrs e venguts esclaus. Devia aver alara una populacion de prèp de dos cents mila abitants.
En 1185 foguèt capturada pels normands de Sicília dirigits per Tancred de Sicília qu'avián desembarcat en Peloponés e avançava cap al nòrd per la Via Egnatia, en direccion a Dyrrachium e Tessalonica. La ciutat foguèt capturada lo 15 d'agost de 1185 e los grècs foguèron tractats barbarament pels conquistadors segon los dichs de Nicetes Coniates e l'arquevesque de la ciutat Eustatios. Los normands demorèron pas dins la ciutat.
Aprèp 1204 foguèt atribuïda a Bonifaci I de Montferrat coma reialme de Tessalonica coma tota la Macedònia bizantina e la Tessalia. Bonifaci, pasmens, èra feudatari pel seu reialme de l'Emperaire Latin de Constantinòple e a al seu torn distrièt los feus als barons latins. Bonifaci moriguèt en 1207 e li succediguèt lo seu filh Demetri jos la regéncia de la seuna maire Maria d'Ongria, fins a que en 1224 lo reialme foguèt conquerit pel despòta bizantin de l'Epir Teodor Angel Comné que creèt un nòu reialme de Tessalonica que regiguèt lo seu fraire Manel I (1230-1241) e los seus filhs Joan I (qu'acceptèt la sobiraniá de l'emperaire de Nicèa) e Demetri I. En 1246 passèt a l'emperaire de Nicèa Joan III Ducas Vatatzes. L'empèri bizantin foguèt restaurat en 1261 per Miquèl VIII Paleolèg. Dins aquel periòde foguèt nomenada Salonichi o Saloniki pels italians (latí Salonicia) e Salnek pels alemands, mas lo nom tradicional demorèt.
Els almogàvers van ser a la ciutat de l'estiu del 1307 fins a la primavera del 1309. Los almogavèrs ataquèron lo monestèri d'Athos per prene las riquesas mas lo rei Jaume II d'Aragon faguèt d'arengaments amb Bernat de Ròcafòrt e capitèron que se respectecten los monestèris. Lo sètge de la ciutat (1309) foguèt levat e los catalans se retirèron cap a Tessalia. Pendent lo sègle XIV los sèrbes venguèron poderoses en Macedònia e vèrs la mitat del sègle la ciutat venguèt un enclavament bizantin en comunicacion amb Constantinòple sonque per mar.
En 1380 la ciutat foguèt ocupada pels otomans (que la nomenaron Selanik) e saquejada, e en 1387 los otomans la tornèron ocupar e s'i establiguèron. L'abandonèron mai tard e tornèt als bizantins mas un còp mai foguèt ocupada per Baiazet en 1394 fins a la batalha d'Ankara en 1402, a la mòrt de Baiazet I lo seu filh Suleiman I la tornèt als bizantins en 1403. Andrònic Paleoleg, governador de la ciutat (qu'aviá 40 000 abitants), la vendèt als venecians (1423), cession reconeguda pels otomans en 1428, mas aqueles l'ocupèron en 1429 o 1430 e s'i establiguèron definitivament. Jols turcs la ciutat mermèt encara mai e la populacion foguèt substituïda progressivament pels turcs e josieus (encara i demòra una importanta colonia sefarda). En 1487 i aviá 10 000 abitants e mai tard entre 18 000 e 30 000. Al sègle XVIII benlèu arribèt a 60 000 o 70 000. Al sègle XVIII prèp de 30 000 abitants èran turcs. Los josieus èran fòrça e al sègle XVII i aviá un moviment messianic dirigit per Sabbatai Sevi (1626-1676) que pretendiá èsser lo Messias, e foguèt suportat per diversas comunautats josievas de la Mediterranèa orientala e de l'Euròpa orientala; Sabbatai foguèt enviat pels otomans en residéncia forçada a Gelibolu en 1666 mas aprèp de pressions foguèt menat a la cort d'Edirne ont se li donèt a causir entre se convertir al islam o èsser executat; se convertiguèt e dels seus seguidors faguèron lo meteis.
La supression dels janissèris en 1826 aguèt granda repercussion per la vila. Dempuèi s'acabèt la fabricacion de telas de lana pels artesans josieus e la populacion s'apobriguèt. Los josieus ensagèron de nòus negòcis coma lo tabac e cigarretas. Al començament del sègle XX èra el centre del Comitat Union e Progrés ont lo nuclèu principal èra format d'oficièrs frustrats pel biais que sefasiá la guèrra contra los rebèls macedonians que en 1903 aviá capitat a atacar d'edificis dins la quita Salonica. Mustafa Kemal èra natiu de Salonica e anèt a la ciutat dempuèi Siria fondant una branca de la Othmanli Hurriyet Jemiyyeti qu'aguèt un ròtle clau dins la restauracion de la constitucion en 1908. Amb la primièra Guèrra Balcanica (1912-1913) los grècs e sèrbes dintrèron en Macedònia e los primièrs ocupèron Salonica lo 8 de novembre de 1912. La patz de Bucarèst del 10 d'agost de 1913 l'assignèt a Grècia (alara que los josieus s'opausèron a aquel cambi de sobiraniá) e foguèt confirmat en 1914.
Aprèp lo gran incendi de 1917 la vila tornèt èsser bastida e de contunh venguèt mai grèga. Fòrça grècs d'Anatolia s'i establiguèron en escambi de populacions aprèp de las guèrras.
Religion[modificar | modificar la font]
La ciutat foguèt lèu poblada per de josieus aprèp la refondacion per Cassandra en 315 AbC e formavan una bona partida de la població al sègle I. Èra Sant Pau qu'i prediquèr lo cristianisme e, de fach, lo tèxte crestian mai vièlh conegut es la primièra letra de Sant Pau als fidèls de Tessalonica, datada de l'ivèrn de 50 ApC. Teodòsi foguèt batejat pel bisbe de la ciutat. Lo sègle VII encara es marcat per la comunautat josieva alara que ja la populacion èra cristiana quitament sèti patriarcal. Lo patron local venguèt alara Sant Demetri de Tessalanica. Se torna far mencion als josieus dins los sègles posteriors. Eustatios èra arquevesque en 1185. Simon de Tessalonica, un mèstre dels rites ortodòxes, moriguèt dins la vila en 1429. De la vila èra Teodor de Gaza, que va fugiguèt en 1429 cap a Itàlia.
Al segle XV los josieus foguèron expulsats de Castelha e Aragon e fòrça s'i establiguèron ala (se dich que uns trenta mila amb 22 sinagogas, mas probablament foguèron sonque la mitat). Una comunautat sefarda ala visquèron fòrça ans, mas foguèt decimada pels nazis e aprèp 1945 una bona partida emigrèt cap a Israèl.
Edificis e monuments[modificar | modificar la font]
Demòran dos arcs connectats amb la Via Egnatia a de rèstes d'aquela via. Dins la partida oèst i a la pòrta nomenada Vardar perqu'es situada la riba del Vardar o Axiòs, un arc que benlèu foguèt erigit en onor d'Octavi e Antòni. L'arc marca lo nom dels politarcas de la ciutat. Un autre arc mai a l'èst seriá per commemora la victòria de Constantin sus Licini o suls sarmatas. Entre los dos arcs i a quatre colomnas corintianas sus qu'i a de Cariatidas, i a los rèstes de l'ostal d'un josieu (los sefards la nomenan Las Incantadas e los turcs Sureth-Maleh).
Una anciana mosqueta coneguda coma la Rotonda foguèr abans un temple cristian (Eski-Metropoli) e abans un temple construït de forma similar al Panteon de Roma. Una autra mosqueta, Eskí-Djumà seriá estat un temple dedicat a Vènus.
I a de rèstes de barris qu'una partida foguèt portada a Constantinòple en 1430. Una de las tòrres (la Torre de l'Estatua) a una estatua colossala de Tessalonica.
I a tanben un castèl en partida grèc e en partida venecian. De rèstes antics del castèl semblan èsser l'antic temple d'Ercules, amb un arc de trionf erigit als temps de Marc Aurèli en onor d’Antonin Pius e la seuna filha Faustina.
La glèisa cristiana principala, Santa Sofia, òbra de l'arquitecte Antemios, venguèt una mosqueta pendent l'epòca otomana. La glèisa de San Demetri (que tanben foguèt una mosqueta) es encara mai granda e datariá del segle VII mai d'autres la situan al sègle XIII.
Vias de comunicacion e transpòrts[modificar | modificar la font]
Transpòrts en comun[modificar | modificar la font]
La vila e l'aglomeracion de Tessalonica son desservidas per un malhum de buses. Una linha de mètro es prevista per 2015.
Transpòrts ferroviaris[modificar | modificar la font]
A partir de la novèla gara de Tessalonica i a de trens dirèctes per Atenas (7 trens/jorn), Lamia (7 trens/jorn) et Larissa (20 trans/jorn) dins lo sud du país, per Edessa, Naossa e Veria (11 trens/jorn) En Macedònia Centrala e per Serrés, Drama, Xanthi, Komotini e Alexandropolis (2 trens/jorn) en l'Macedònia Orientala e Tràcia.
Transpòrts aerians[modificar | modificar la font]
L'Aeropòrt internacional de Tessalonica «Makedonia», a 15 km du centre-vila, liga la vila à Atenas e d'autras destinacions dins lo du país e fòra.
Pistas ciclablas[modificar | modificar la font]
En 2009, 12 km de pistas ciclablas foguèron bastidas dans la vila[1].
Populacion e societat[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Estatistica istorica de la populacion[modificar | modificar la font]
Populacion de Tessalonica a la fin del sègle XIX e començament del XX.
Augment de la populacion[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Tessalonica es la mai poblada de las municipalitats de l'aglomeracion de Tessalonica e que forman la Vila de Tessalonica. La vila forma la basa de l'airal urban, que la populacion al cens de 2011 èra de 1 006 730 abitants[4]
Ensenhament[modificar | modificar la font]
Establiments superiors[modificar | modificar la font]
Clima[modificar | modificar la font]
La vila a un clima mediterranèu de tendéncia continental. La nèu i fa acte de preséncia esporadicament pendent l'ivèrn mas son excepcionalas las grandas nevadas.
Personatges celèbres[modificar | modificar la font]
- Ciril e Metòdi, missionièrs cristians, creators del alfabet cirillic.
- Irèna de Tessalonica, santa cristiana.
- Leon de Tessalonica, filosof bizantin.
- Nicolau Cabasilas, teologian e filosòf bizantin.
- Isidoro de Kiev, teologian.
- Mustafa Kemal Atatürk, primièr president de Turquia.
- Christos Sartzetakis, president de la Republica Ellenica entre 1985 e 1990.
- Isaac Carasso, industrial josieu d'origina sefarda.
- Nazım Hikmet, poèta e dramaturg turc.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (el) 12 km de pistas ciclablas foguèron bastidas
- ↑ 19thcen (en) Bacил KъHчoB; "ИзбpaHи пpoизBeдeHия", ToM II, "MakeдoHия. ETHorpaфия и cTaTиcTиka"[1]
- ↑ 20thcen>(el) (en) EuλλoYιko epYo; "Iσtopιa tou Eλλnvιkou Eθvouς", History of Greek Nation ToM IA; ed:"EKAOTIKH AΘHNΩN"; Atenas; 1973; p:340
- ↑ "2011census" Servici Nacional d'Estatistica de Grècia: Avakoίvwσn πpoσwpιvώv aπoteλeσuάtwv AπoYpaφής Πλnθuσuoύ 2011, 22 Iouλίou 2011 'Πίvakaς 1: Πpoσwpιvά aπoteλέσuata tou Mόvιuou Πλnθuσuoύ tnς Eλλάδoς'
- ↑ "The Balkans">(en) The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History; Karl Kaser; 2011 ]
- ↑ "The Balkans"
- ↑ "Sieur de la Croix population">Personal Journals; Sieur de la Croix; 1679 Θeσσaλovίkn twv ΠepιnYntώv 1430-1930; Etaιpίa Makeδovιkώv Eπouδώv (el)
- ↑ "Molho">Molho, Rena.The Jerusalem of the Balkans: Salonica 1856-1919 The Jewish Museum of Thessaloniki. URL accessed July 10, 2006.
- ↑ "Molho"
- ↑ "Molho"
- ↑ "Molho"
- ↑ pop>|title= Population of Greece |work=General Secretariat Of National Statistical Service Of Greece www.statistics.gr 2001 2007-07-01
- ↑ pop
- ↑ pop
- ↑ pop
- ↑ "Eurostat Population">Eurostat regional yearbook 2010 Eurostat; www.eurostat.eu 2010
- ↑ "Eurostat Population"
- ↑ "2011census"
- ↑ "2011census"
- ↑ "2011census"


text:
Ciutat Vedada
La Ciutat Vedada (var. Ciutat Proïbida o Ciutat Enebida ; 紫禁城 en chinés) a Beijing, China, qu'ei lo monument nacionau Musèu Palais ; que ho sede de las corts imperiaus e deus govèrns imperiaus desempuish las dinastias Ming dinc a Qing.
Que vadó musèu en 1925 dab ua hèra rica colleccion d'artefactes e d'òbras d'art qui ua partida e ho emportada a Taipei (e uei conservats dehens lo Musèu Nacionau deu Palais) a l'escasença de la des.hèita e de l'exili de la China Nacionalista.
La soa bastida que's debanè enter 1406 e 1420. En 1987 que ho inclusa dehens la lista deu Patrimòni Mondiau de l'Umanitat per l'UNESCO.


text:
La Mandragòra
La Mandragòra (La Mandragola (it)) es une pèça de teatre de Nicolau Maquiavèl, escricha en 1520. Aquela pèça es una corta Farsa borlesca en 5 actes, un genre que prefigura lo teatre popular italian de la « commedia dell'arte » (sègle XVI).
Contèxte istoric[modificar | modificar la font]
La Mandragòra es escricha en venjança contre los Medicis. A la casuda de la republica, Maquiavèl, aprèp que foguèt acusat de complòt contra los Medicis e caçat de Florença, qu'escriguèt Lo Prince (Il Principe) se permetent de donar de conselhs al cap de l’Estat sul melhor biais de governar. Esperava d'aquela mena que Laurenç II de Medicis li permetiá de tornar a Florença. Pasmens, Lorenç jamai cedèt. La Mandragòra li es doncas dedicada, mas es subretot una condamnacion satirica de la societat florentina de l’epòca. Es una caricatura, una polemica sociala. La Mandragòra es un còp de canon dins la societat. A aquela epòca, la politica èra dificila doncas la vida culturala tanben l’èra. Es per aquela rason que la comèdia a una originalitat fòrça particulara. Se distria de tot çò que se fasiá fins ara. Quitament la lenga sembla aver èsser creada per aquela comèdia e, mejans ela, Maquiavèl illustra son gost per la farcejada (la beffa (it)). Aquela comèdia es qualificada d’« unicum » : es unica, inimitabla. Maquiavèl d'esperel jamai produguèt una òbra tan bona qu'aquela.
Es clar que la pèça met en scèna l'essencial de la pensada maquiaveliana presentada dins Lo Prince. En efècte, los personatges simbolizan d'elements politics importants presentat dins lo libre. Atal, Callimaco representa la figura del prince entreprenent que vòl un ben al detriment d'un autre. Lucrezia representa aquel "ben" a aténher, es a dire un pòble a conquerir (Notatz que Maquiavèl s'adreça al començament de la pèça al pòble en afirmissent qu'ameriá qu'aquel siá seducha coma ela dins la pèça). Nicia representa, el, lo prince ereditari (o lo prince ancian) que cal conquerir lo ben. Lo fraire Timoteo representa, el, la Glèisa. Fin finala, se pòt plan segur veire dins la figura de Ligurio lo rusat conselhièr del prince, es a dire lo quite Maquiavèl.
L'accion[modificar | modificar la font]
L’accion se pasa a Florença, en Toscana. L'eròi es un òme jòve, Callimaco Gaudagni, qu'acaba de passar vint ans en França, a París. Un amic mercand l’informèt qu'i aviá a Florença una femna fòrça bèla, Lucrezia, nòva esposa del ric Nicia Calfucci. Tornat dons sa vila natala, a pas mai qu’un objectiu a l'esperit: seduire la bèla Lucrezia.
L'intriga[modificar | modificar la font]
Callimaco vòl abusar de la granda naïvetat de Nicia, borgés credul, que lo parelh maridat dempuèi 6 ans encara aguèt pas d’enfant e comença a desesperar de n'aver. Per capitar l'entrepresa de seduccion, emplega Ligurio, un cèrcadinar rusat, desgordit e malinhós. Primièr constat: Lucrezia es una femna austèra, que demòra alunhada dels plasers de la sociatat, e que jamai sortís de l'ostal levat per anar a la glèisa e se confessar. Los dos amics tentan d’abord d'en primièr convéncer Nicia de menar la seuna femna dins une vila termala, qu'èran las aigas reconegudas pels efèctes benefics sus la feconditat. Supausan que Lucrezia vendrá una presa mai aisida fòrça de l'ostal e de sa vila mas l’idèa plai pas gaire a Lucrezia.
L'estratagèma[modificar | modificar la font]
L’entreprenent Ligurio imagina alara de far passar Callimaco per un grand mètge, especialistat de la fertilitat, recentament tornat de París. Ligurio fa comprendre a Nicia que lo « mètge » Guadagni coneis una pocion infalhible per la grossessa, una bevenda de mandragòra, una preparacion que la quita Reina de França auriá testada amb succés. Sol efècte secondari desplasent, lo primièr òme qu'apròcha la femna que aviá begut, morriá dins los 8 jorns seguents. L'estratagèma se tend, mas Lucrezia vòl pas s'alongar amb lo primièr vagabond vengut, emplegat coma victima expiatòria de la bevenda. Caldrá tota la conviccion d’una maire impacienta venir grand maire, e subretot de la Glèisa, mejans del fraire Timoteo aisidament corromput... Reconfortada pel fach que la volontat de Dieu èra segura, e que la Glèida, coma la maire, donava sa benediccion al cogoulatge coma al meurtre, Lucrezia se daissa pauc a pauc persuadar...
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- La planta mandragòra


text:
Monument istoric en França
Un monument historique (MH, monument istoric en francés) es una denominacion juridica francesa de proteccion d'un monument pel seu interés istoric, artistic o arquitectural. Se tracta d'una reconeissença de l'interés public d'un immòble (edifici, jardin o parc, zona arqueologica, etc.), ensems d'immòbles o parts del meteis. Lo titól de MH se pòt aplicar tant a bens publics coma a privats e establís una seria de privilegis, al meteis temps que d'obligacions per sa conservacion corrècta e gaug public.


text:
Profit
Profit es una seria de television americana constituida d'un pilòt de 90 minutas e sèt episòdis de 45 minutas, creada per John McNamara e David Greenwalt. Quatre episòdis foguèron difusats entre lo 8 d'abril e lo 29 d'abril de 1996 sus la ret Fox. En França l'integralitat de la seria foguèt difusada a partir del 23 d'abril de 1997 sus la cadena Jimmy.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Jim Profit, jove quadre de Gracen & Gracen (G&G), una multinacionala que sos dirigents an pauc de morala, emplega los metòdes mai extrèms (chantatge, corrupcion, extorsion...) per realizar sas ambicions.


text:
Estivareilles (Alèir)
Estivareilles (Estivareilles en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Estivareilles es situat sul marge drech del Doncas que, a una desena de quilomètres al nòrd de Montluçon.
Lo vilatge a traversat per la D 2144, rota de Montluçon a Borges.
Estivareilles est située sur la rive droite du Cher, à une dizaine de kilomètres au nord de Montluçon.
Le village est traversé par la D 2144, route de Montluçon à Bourges.


text:
Agustin Pichòt
Agustin Pichòt (en espanhòu, Augustín Pichot, Buenos Aires lo 22 d'agost de 1974), jogador de rugbi de XV argentin d'origina occitana, actuau capitani de l'equipa d'Argentina e ancian capitani de l'equipa de rugbi de Bristol. Qu'ei considerat uns deus miei de mesclanha los mielhers de las annadas 2000. Que joguè en Argentina dab lo CASI ("Club Atlético de San Isidro") dinc a 1997, puish en Anglatèrra dab lo Bristol Rugby e, adara, que jòga dens lo Campionat de França peu Stade Français.
Carrièra[modificar | modificar la font]
Pichòt que comencè la soa carrièra en abriu de 1995 pendent lo viatge deus Pumas entà Austràlia. Qu'i marquè lo sol ensai, Argentina d'un partit ganhat peus Wallabies 53 a 7 a Brisbane. La medisha annada que ho causit tres còps mei peus Pumas per jogar los partits tests contra Romania, Itàlia e França en octobre. L'annada seguenta que jogué dus autes partits tests contra França e un contra Uruguai en junh (qu'i marquè un ensai). En 1997, au mes de octobre e noveme que joguè quate tests contra Itàlia, França e Austràlia en bèth marcar un ensai contra los Wallabies. Que's mudè a Richmond durant la sason 1997/98 per passar a Bristol.
Pichòt que joguè seis còps durant la sason internacionau 1998: tres còps contra França, contra Itàlia, Romania e Galas, en bèth marcar contra Galas e Romania. La Copa deu monde de Rugby en Galas que balhè a Pichòt lo parat de jogar tests contra l'òste en junh, e d'autes tests contra Escòcia e Irlanda en agost, marcant un ensai en aqueth darrèr. Que joguè cinc partits durant la Copa deu Monde e que qu'ajudè Argentina a arribar aus quarts de finau on, cap a França, que perdén 26-47 (Pichòt que ho enter los qui marquèn ensais per Argentina).
Arron la Copa deu Monde, Pichòt que vadó peu purmèr còp capitani de l'equipa d'Argentina per lo test contra Irlanda en junh de 2000 que ganhè Argentina 34 points a 23. Que i avó quate autes partits, dus contra lo campion, Austràlia, e après contra Africa deu Sud e Anglatèrra en noveme. Que joguè ueit tests en 2001, e qu'avó lo parat d'estar capitani d'Argentina tres còp mei, contra Uruguai, los Estats Units d'America e Canadà en mai. Que joguè seis tests l'annada seguenta com capitani per dus partits (en junh contra Anglatèrra e Africa deu Sud).
Arron, en 2003, Pichòt que passè au Stade Français on junté los autes jogadors argentins Juan Martín Hernández, Ignacio Corleto e Diego Domínguez. Que joguè dus tests durant lo mes d'agost 2003, en estant capitani deus Pumas contra Uruguai. Que ho tanben causit per lo partit d'ubertura de la Copa deu Monde 2003 contra, Austràlia, l'òste. Los Wallabies que ganhèn lo partit 24 a 8. Que marquè tanben essais en los partits per pool contra Uruguai e Canadà. Que continuè d'estar capitani contra Irlanda, perdut 15 a 16. Que demorè capitani peus partits tests seguents.
Ligam[modificar | modificar la font]
- (es) Site Official
- (fr) Perhiu deu Stade Français
- (fr) Perhiu deu jogador e estatisticas
- (en) Perhiu deu jogador e estatisticas
- Pichot a Bristol


text:
Cantonés
Lo cantonés en chinés 粤语 (simplificat:粵語) Yue tanben conegut coma 广东话 (tradicional: 廣東話, la lenga du Guangdong) es une lenga chinesa parlada dins lo sud de la China, dins lzs províncias del Guangdong e del Guangxi, a Hong Kong e a Macau.
Lo cantonés es un dialècte chinés mas d'un punt de vista linguistic, i a mai de diferéncias entre le cantonés en lo Mandarin estandard qu'entre per exemple lo castelhan e lo francés, quitament si l'intercompreneson a l'escrich es gaireben bona mercé als sinogramas que son los meteisses.
A la diferéncia del mandarin qu'utiliza mandarin 4 tons, la prononcia ion del cantonés pòt utilizar fin a 9 tons, es a dire que de fonèms pòdon se prononciar de nòva menas diferentas, amb nòu significacions diferentas segon l'intonacion e l'inflexion donadas a la votz. E mai, las sillabas cantonesas se terminan sovent amb una consona (p/b, m, n, ng, g/k, d/t), alara qu'en mandarin on ne trapa sonque les vocalas e doas consonas nasalas (n, ng) a la fin d'una sillaba.
S'escrich mejans de sinogramas, que fòrça li son pròpris e/o existisson pas mai en mandarin. Par exemple (transcriptions jyutping) :
- 佢 keoi5, « el » (se prononcia qú en mandarin mas a pas de significacion ; s'utiliza 他 tā) ;
- 冇 mou5, « aver pas » (mandarin mǎo, pas de significacion, equivalent de 沒有 méiyǒu) ;
- 唔 m4, [negacion] (mandarin wú, que servís d'onomatopèa rara; équivalent de 不 bù);
- 係 hai6, « èsser » (mandarin xì, que significa « ligar »; équivalent de 是 shì);
- 乜 mat1, « que » (mandarin mie, pas de significacion, equivalent de 甚麼/什么 shénme).
Somari
Reparticion del cantonés segon las lengas Chinesas a l'Èst de China[modificar | modificar la font]
Notas et referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)(zh) « Basa de donadas de caractèrs chineses fonologcament desambiguïsadas segon la prononciacion cantonesa » (粵語審音配詞字庫) sul site de l'Universitat chinesa d'Hong Kong
- (en) cantonese.ca Cors de cantonés
- (en) escritura e prononciacion del cantonés sus omniglot
- (en) cantonese pod cors de cantonés sonors.


text:
Salamanca
Salamanca es la capitala de la província de Salamanca dins la comunautat autonòma espanhòla de Castelha e Leon. Sa populacion èra estimada a 155 921 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 38,6 km².
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La vila vièlha de Salamanca es sus la lista Patrimòni de l'Umanitat de l'UNESCO en 1988.
Plaças e espacis publics[modificar | modificar la font]
- La Plaza Mayor: d'estil barròc, dessenhada pels arquitèctes Alberto e Nicolás Churriguera.
- Campo de San Francisco: Primièr jardin public de la vila suls terrens de l'ancian convent de San Francisco el Real.
- L'Òrt de Calixto y Melibea (Salamanca): jardin prèp de las catedralas, amb de rèstas dels barris romans.
- La Plaza del Corrillo: pichona plaça annèxa de la Plaza Mayor. A l'entorn la glèisa romanica de San Martin e una seria d'ostals amb d'arcadas formadas de colomnas de pèiras que representan los jorns de la setmana.
Edificis religioses[modificar | modificar la font]
- La Capèla de la Vertadièra Crotz, Abriga d'òbras d'art.
- Catedralas: Salamanca a doas catedralas, la Catedrala vièlha, del sègle XII e d'estil romanic, e la Catedrala nòva, fòrça mai granda, començada al sègle XVI d'estil gotic e acabada al sègle XVIII. Se jonchan amb lo Patio Chico.
- La Clerecía: actualament sèti de l'Universitat Pontificala.
- Lo Collègi de Calatrava
- Lo Convent de las Agostinas e Glèisa de la fòrça Pura
- Lo Convento de las Dueñas (sègle XV):
- Lo Convent de las Isabèlas
- Lo Convent de San Antonio el Real
- Lo Convent de San Esteban
- Lo Convent de l'Anonciacion
- Lo Convent de la Trinitat
- L'Ermitatge de Nòstra Dama de la Misericòrdia
- La Glèisa de San Martin
Edificis universitaris[modificar | modificar la font]
- Universitat: ensemble d'edificis constituissent l'Universitat de Salamanca, amb Escuelas Mayores, Escuelas Menores e Hospital de Estudio (rectorat actual). Se situan a l'entorn de la plaça nomenada Patio de Escuelas.
- L'Ostal musèu de Unamuno (Sègles XVIII e XVIII): ancian ostal dels rectorats de l'Universitat.
- Lo Colegio Mayor de Santiago el Zebedeo
- Lo Colegio de San Ambrosio.
- Lo Collègi Trilingüe
- Lo Palais de Anaya
- Lo Collègi Santa Crotz de Cañizares
- Lo Collègi de Sant Palai
Palais[modificar | modificar la font]
- L'Ostal dels Clòscs
- L'Ostal de Don Diego Maldonado
- L'Ostal de doña María la Brava
- L'Ostal Lis
- L'Ostal dels Mòrts
- L'Ostal del Regidor Ovalle
- L'ostal de Santa Terèsa
- L'Ostal de la Tèrra
- L'Ostal de las Vièlhas
- Fonda Veracruz
- Lo Palais de Arias Corvelle
- Lo Palais de Castellanos
- Lo Palais de Garci Grande
- Lo Palais de Monterrey
- Lo Palais d'Orellana
- Lo Palais de Rodríguez de Figueroa
- Lo Palais de la Salina
- Lo Palais de San Boal
- Lo Palais de Solís
- La Torre de l'Aire
- La Torre del Clavero
- La Torrèla dels Anayas


text:
220
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
Reversament dau darrier emperaire Han, Xiandi, e de sa dinastia per Cao Pi, fiu de Cao Cao. Aquò marquèt la fin de l'unitat de l'Empèri Chinés e lo començament dau Periòde dei Tres Reiaumes.


text:
Arsèguel
Arsèguel es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Segre es traversat per un pont de pèira de dos uèlhs, bastit al començament del sègle XX al luòc del pont ancian, que s'emportèt un aigat en 1872. Aquel primièr pont foguèt remplaçat alavetz per una palanca, que s'emportèt un aigat en 1892. Près sieu i a la caseria del Pont d'Arsèguel. Ditz Pascual Madoz que près lo pont i aviá una font termala, que sas aigas portavan acid carbonic, magnèsi, fèrre e sulfat de cauç. I a, al delà, d'aiga amont de Segre, mas ja dins lo tèrme vesin del Pont de Bar, los ancians banhs sulfuroses de Sant Vicenç. Madoz menciona tanben al tèrme la cabana de pastors de l'Isern, lo Maset de Carcolze, lo de Planas, lo de Sança, la Masia de la Casota, la Bollera e lo Molin de l'Isern. I a tanben l'ermitatge de la Maire de Dieu del Carme.
Situacion[modificar | modificar la font]
Es situada al nòrd-èst de la comarca, majoritàriament al bòrd esquèrre de Segre, dins la val bassa del riu d'Arsèguel, dich tanben Riu Sobirà o de Cadí, que se forma a la ressègue d'aquel darrièr nom, situada a miègjorn del tèrme.
Força accidentada, la pichona municipalitat acara a tramontana e a orient amb lo tèrme del Pont de Bar. A tramontana, compren un pichon sector a la drecha de Segre, près que i n'a la caseria del Pont d'Arsèguel. Al sector nòrd-oèst acara amb l'enclavament del Vinyer de Bescaran, de la municipalitat de Anserall. Lo limit de ponent amb lo d'Alàs i Cerc seguís un traçat pels vessants montanhoses que van dempuèi la riba esquèrra de Segre e fins al calhau de la Gralla. A miègjorn, lo termenal amb Cava passa pels versants septentrionals de lo Grau e coïncidís en partida amb lo torrent del Solà, que desguassa per la drecha al riu de Cadí, dich tanben riu Sobirà.
Òm accedís dins lo vilatge d'Arsèguel, cap de municipalitat, per una rota locala que partís de la N-260, près el Pont d'Arsèguel. Aquela rota remonta lo cors del riu d'Arsèguel e arriba fins als nuclèus de Cava e Ansovell, ja al tèrme vesin de Cava.


text:
Ramon VII de Tolosa
Ramon[1] VII (IX) de Sant Geli (julhet de 1197 a Bèucaire - 27 de setembre de 1249 a Milhau) foguèt lo darrièr comte occitan de Tolosa, a l'encòp duc de Narbona e marqués de Provença. Filh de Ramon VI de Tolosa e de Joana Plantagenèst.
Biografia[modificar | modificar la font]
En mai de 1216, desbarquèt a Marselha e faguèt lo sèti de Bèucaire que pren lo 24 d'agost. Perseguís la guèrra de reconquista contra los franceses menats per Simon IV de Montfòrt puèi per lo seu filh Amalric de Montfòrt.
Succediguèt al seu paire en 1222. En 1225 foguèt escomenjat en seguida del Concili de Borges e alavetz comencèt una crosada contra el. Un còp vençut, se resignèt a signar lo Tractat de París (1229) que li faguèt cedir los ancians vescomtats de Trencavèl al rei de França e permetèt que la sia unica filha e eiretièra Joana de Tolosa se maridèsse amb Anfós de Peitieus, fraire de Loís. A la sia mòrt, lo seu gendre venguèt comte de Tolosa e aprèp la mòrt d'aqueste, lo comtat de Tolosa foguèt annexat per la Corona de França.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Las formas Ramond e Raimon son tanben posssiblas en occitan
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Fòto del tractat de París sus Quercy.net
- (en) Raimon VII de Tolosa Raimon VII de Tolosa


text:
Faremoutiers
Faremoutiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Faremoutiers A situat en lo centre de la Seine-e-Marna, a aperaquí 50 km a l'èst de París.
La municipalitat dispausa d'una estacion sus la branca sud de la linha del Transilien P (París → Coulommiers/#Provenir).
Faremoutiers est située dans le centre de la Seine-et-Marne, à environ 50 km à l'est de Paris.
La commune dispose d'une gare sur la branche sud de la ligne du Transilien P (Paris → Coulommiers/Provins).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Banc d'un monastèri doble fondat cap a 620 per santa Fare (veire abbaye de Faremoutiers). Escampilhada a la Revolucion, la comunitat religiosa se reforma en 1931.
Siège d'un monastère double fondé vers 620 par sainte Fare (voir abbaye de Faremoutiers). Dispersée à la Révolution, la communauté religieuse se reforma en 1931.


text:
Bugnicourt
Bugnicourt es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de BUGNICOURT se situa entre la vila de CAMBRAI (59) e de #DOTAR (59) sus la rota départementale RD643 (anciana RN43)
Brunémont, Arleux, Canten, Erchin, Villers-a lo-Tertre, Fressain, Aubigny-a lo-Bac son los pòbles limitrophes de BUGNICOURT
Le village de BUGNICOURT se situe entre la ville de CAMBRAI (59) et de DOUAI (59) sur la route départementale RD643 (ancienne RN43)
Brunémont, Arleux, Cantin, Erchin, Villers-au-Tertre, Fressain, Aubigny-au-Bac sont les villages limitrophes de BUGNICOURT


text:
Edat de la Pèira
L'Edat de la Pèira es un periòde de la Preïstòria ont l'òme crea d'aisinas de pèira. Se devesís en Paleolitic (que significa « pèira anciana »), Mesolitic (del grèc ueσoς mesos 'mejan' e λίθoς lithos 'pèira', literalament « edat mejana de la pèira ») e Neolitic (« pèira novèla »).
Comencèt amb los primièrs ominids del genre Homo que talhèron la pèira (Homo habilis...) fa entre 1,9 e 1,6 milions d'ans. Foguèt remplaçada per l'Edat del Bronze, qu'aguèt luòc entre 6000 abC e 2500 abC. Lo Paleolitic es l'epòca dels caçaires e culheires de fruches, tijas e canas, dels umans nomadas e de l'empleg d'ustensilhas de pèira o d'òs.


text:
Capsiuts
Capsiuts (Captieux en francés) qu'ei ua comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Originas e Atge Mièi[modificar | modificar la font]
L'origina deu borg remonta au mens a l'epòca gallò-romana. Disen d'alhons qu'estèt devastat per Crassus, lòctenent de Cesar. A l'Atge Mièi, la parròpia de Capsiuts es una possession deus vicomtes de Biarn. Lo castèth es confiscat preu rèi d'Anglatèrra quòra Gaston VII refusa de li rénder aumatge, entre 1274 e 1277. Capsiuts es lavetz una vila barralhada, dont los vestigis de las murralhas son encara visibles au XIX° siègle. En 1273, Pèir de Cabanas e Guilhèm de Lugaròssa, de Capsiuts, son tenguts au dever d'estatge decap a son senhor, probable Gaston de Biarn, qu'a d'aquera epòca avè drets senhoriaus en aqueste lòc. En 1299, Guichard de Marciac, comandant l'armada de Guiana per Philippe le Bel, empara lo castèth de Capsiuts contra los Anglés. En 1425, Isabèu, comtessa de Foish, conclutz una trèva dab Jean de Radcliff, senescau de Guiana, en vertut de la quala los Anglés poiràn anar e vir dens sa tèrra de Capsiuts, shens que los abitants n'augin nada crenta. En 1621, pendent la guèrra contra los protestants, acossan los rebèles que corren capvath las Lanas, entre auts aqueths de la garnison de Capsiuts.
Epòca modèrna e Revolucion[modificar | modificar la font]
En 1660, Loís XIV es en vesita a Capsius quòra la tèrra se bota a tremblar. Una segonda personalitat reiala serà recebuda per la parròpia : la Daufina de França, en 1745.
Anèit[modificar | modificar la font]
Capsiuts a, una certèna pausa, coneishut una aviada importanta graça a l'expleitacion de la gema e, mèi recentament, per l'implantacion deu camp militar deu Potèu. Adara, ne damòra pas mèi de tralhas deu castèth ni deus ancians remparts, ni mèi deu convent de cordelèirs dab ospici e capèra, e tanben son anciana glèisa. Anèit, lo vilatge de Capsiuts es una halta importanta suu pelerinatge de Sent-Jacme.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La glèisa de Sent Martin, neogotica, data de 1869 ; remplaça la glèisa primitiva en partida fortificada. Entre 1989 e 1994, Pierre Rivet a fabricat una remercabla maqueta en aluquets de la glèisa.
L'ostau de vila, datent de 1870, es d'estile neoclassic.
A l'emplaçament deu castèth de Capsiuts, destruisut au XVII° siègle, a estut bastida una teulèira, adara desafectada. Los horns son bastits en aliòs.
L'anciana usina a gema es damorada en activitat de 1928 a 1968.
Hont Senta Germana.
Rius[modificar | modificar la font]
L'arriu de l'Artigaut e la Guanèira son los dus arrius de la comuna.


text:
Palais de la Concergeria
Lo Palais de la Concergeria o Palais de la Ciutat (o, mei simplement la Concergeria) qu'ei un monument parisenc situat sus l'Isla de la Ciutat ; que ho la sede deu poder reiau francés enter lo sègle X e lo sègle XIV, arron qui lo rei Carles V l'abadonosse en 1392 e que vadosse carcer, çò qui hore deu temps de la Revolucion Francesa, quan i hon embarats los presoèrs de la Terrorvodat a la guilhotina com : Maria Antonieta d'Àustria, Charlotte Corday, Manon Roland, los Girondins, Philippe d’Orléans, la comtessa deu Barry, Georges-Jacques Danton, Chrétien-Guillaume de Lamoignon de Malesherbes, Antoine Lavoisier, Élisabeth de France e Maximilien Robespierre.


text:
135
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 135 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Presa de la fortalesa de Betar, qu'èra lo refugi de Simon bar Kokhbà e de sei darriers partisans, per lei Romans. Aquò marquèt la fin de la Revòuta de Bar Kokhbà. Après tres annadas de guèrra, la quasi totalitat de Judèa èra estada destruch per lei combats. Segon leis autors romans, lei pèrdas totalas èran de 50 vilas fortificadas e 985 vilatges destruchs e de 580 000 abitants tuats. L'emperaire Adrian ordonèt la destruccion de Jerusalèm que son accès foguèt enebit ai Josieus fins a una data desconeguda.


text:
Harold II d'Anglatèrra
Harold II d'Anglatèrra (vèrs 1022 - 14 d'octòbre de 1066), tanben dich Harold Godwinson, foguèt lo darrièr rèi anglosaxon d'Anglatèrra. Foguèt elegit per remplaçar Edoard lo Confessor (1042-1066] e reinèt dau 5 de genier au 14 d'octòbre de 1066. Opausats a dos pretendents durant la Guèrra de succession d'Anglatèrra, capitèt de vencre e de tuar lo premier, Harald III, a la batalha de Stamford Bridge. Pasmens, foguèt a son torn desfach e tuat per Guilhèm de Normandia a Hastings.


text:
Péas
Péas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo Prieuré de Sant-Didier.
Bibliografia: René Guyot, Cartulaire de Péas e recueil dels actes en levant del prieuré de Péas dempuèi las siás originas fins a lo sieu extinction, Ed. Avitus, Rems, 2004.
- Le Prieuré de Saint-Didier.
Bibliographie: René Guyot, Cartulaire de Péas et recueil des actes relevant du prieuré de Péas depuis ses origines jusqu'à son extinction, Ed. Avitus, Reims, 2004.


text:
Archiprèire
Archiprèire es lo títol d'un sacerdòt qu'administra e dirigí un archipreirat d'una diocèsi, qu'inclutz de parròquias diferentas. Aquel títol es generalament utilizat dins la Glèisa Ortodòxa. L'archiprèire èra ancianament lo sacerdòt ordenat mai ancian d'una glèisa episcopala o aquel designat coma mai naut per l'evesque. Sa foncion principala consistissiá a remplaçar l'evesque, per exemple per malautiá, dins las ceremònias de culte. Lo Concili de Trent los menciona solament per determinar coma s'es de far, al nom de l'evesque, la visita a las parròquias. En Espanha, lo concordat de 1851 redusiguèt la dignitat de l'archiprèire a la segonda del capítol; la primièra es la del degan e determina que los archiprèires rurals son nomenats entre los rectors d'una comarca per l'evesque.


text:
Bais (Mayenne)
Bais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité a banhat per la Aron, afluent de la Mayenne.
La localité est baignée par l'Aron, affluent de la Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat sus un luòc gallo-romain, nomenat Baidiacia[ref. necessària].
A testificat al Sègle IX jos la forma latinisée Bediscum[1], Tèrme probablament basat en lo gaulois bedo- fosse, canal (> francés bief) o mens probablament sus betua, bouleau (vièlh francés boul del derivat betulla).
Lo suffixe -iscum es aicí pauc clar, a mens #que s'agiguèsse pas d'un error en la latinisation medievala, per analogie amb las paraulas francesas en avent la terminaison -ais, efectivament sortida de -iscu(m) #que convidan pas pas aicí doncas que servís a crear d'adjectius de nacionalitat a l'origina, de contunh dels gentilés.
Le village est situé sur un site gallo-romain, nommé Baidiacia[ref. necessària].
Il est attesté au Modèl:IXe siècle sous la forme latinisée Bediscum[2], terme probablement basé sur le gaulois bedo- fosse, canal (> français bief) ou moins probablement sur betua, bouleau (vieux français boul du dérivé betulla).
Le suffixe -iscum est ici peu clair, à moins qu'il ne s'agisse d'une erreur dans la latinisation médiévale, par analogie avec les mots français ayant la terminaison -ais, effectivement issue de -iscu(m) qui ne convient pas ici puisqu'elle sert à créer des adjectifs de nationalité à l'origine, puis des gentilés.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat e Charles Rostaing, Diccionari étymologiques dels noms de luòcs a França, edicions Larousse 1968.
- ↑ Albert Dauzat et Charles Rostaing, Dictionnaire étymologiques des noms de lieux en France, éditions Larousse 1968.


text:
Comunas de Gers
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 463 comunas deu departament de Gers per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Lo Conselh General de Gers :
- Grafias d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon[1].
- Preconizacions deu CLO :
- En nòrma classica, seguent las règlas d'accentuacion grafica (cf. las Preconizacions deu CLO [2]) (pp. 27 e seguentas), se pòt pas escriure Haulías* o Baísa* o Montesquíu*.
- S'escriu Haulias, Baïsa e Montesquiu sens accent.
- S'escriu tanben Bèucaire e Bèumarchés
- per Beucaire* e Beumarchés* de la mapa de las comunas de Gers en gascon (règlas d'accentuacion grafica).
- P. Pojada :
- Nom occitan de la comuna prepausat per P. Pojada dins LAS COMUNAS DE MIÈGJORN-PIRENÈUS[3]
- Sit Toponimia occitana :
- Nom occitan prepausat per lo sit Toponimia occitana[4]
Comunas[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (PDF)
- ↑ Nom occitan de la comuna prepausat per P. Pojada dins LAS COMUNAS DE MIÈGJORN-PIRENÈUS, Nouvelles Editions Loubatières, 2009
- ↑ Nom occitan de la comuna prepausat per lo sit Toponimia occitana
- ↑ Basa de Donadas toponimicas de l'IEO
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Comunas de Gers


text:
Grand Ducat de Lituània
Lo Grand Ducat de Lituània foguèt un estat europèu que se formèt a la fin dau sègle XII e dispareguèt en 1795. Fondat per de tribús lituanianas paganas, lo ducat aprofichèt lo declin de l'Empèri Mongòl per s'estendre rapidament en fòra de sei frontieras inicialas. A son apogèu territòriau au sègle XV, son territòri ocupava tota la Lituània actuala e de partidas importantas de Bielorussia, d'Ucraïna, de Moldàvia, de Polonha e de Russia. En 1386, après la signatura de l'Union de Krewo, lo Grand Ducat de Lituània s'associèt ambé lo Reiaume de Polonha. En 1569, aquela associacion foguèt renfòrçada ambé la creacion de la Republica dei Doas Nacions que formèt una federacion aristocratica entre lei dos estats. Maugrat la predominància polonesa, lo Grand Ducat i gardèt una autonòmia larga ambé lo sieu govèrn, lei sieunas lèis, la sieuna armada e lei sieunas finanças. A partir dau sègle XVII, conoguèt lei dificultats polonesas de resistir a l'ascension deis estats vesins. Lo Grand Ducat de Lituània perdiguèt la màger part de son territòri au profiech de Russia e dispareguèt definitivament a l'eissida dau Tresen partiment de Polonha entre Russia, Prússia e Àustria en 1795.


text:
Baltasar Hidalgo de Cisneros
Baltasar Hidalgo de Cisneros que ho lo darrèr vicerei de l'Arriu de la Plata qui governèr Buenos Aires.
Qu'èra amirau e que s'èra illustrat a l'escadença de la batalha de Trafalgar.
Que remplacè, en 1809, ad aquesta foncion lo francés Jacques de Liniers qui s'èra illustrat dens la dehensa de Buenos Aires durant las invasion anglesas e que perdó lo contraròlle efectiu sus Buenos Aires en 1810 a l'escadença de la Revolucion de Mai qui establí la Purmèra Junta entà gavidar en lòc e plaça deu vicerei.
La Junta de Cadis (qui governava teoricament Espanha qui èra alavetz ocupada per França) que'u nomè un successor (Francisco Javier de Elío) qui non podó pas governar sonque desempuish la ciutat de Montevideo.


text:
Aube (Mosèla)
Aube es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a qualques quilomètres de Rémilly. Modèl:…
Le village est situé à quelques kilomètres de Rémilly. Modèl:…
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del Saulnois dins país messin, partejat en dos bans.
- Citat per las primièras fes en 1145.
- Ancian prieuré cistercien en dependent del abbaye de Molesmes.
- #Far partida de l'anciana província de las Tres-Évêchés ; lo prieuré de Alba i aguèt vendut cossí plan nacional a la Revolucion.
- Village du Saulnois en pays messin, partagé en deux bans.
- Cité pour la première fois en 1145.
- Ancien prieuré cistercien dépendant de l’abbaye de Molesmes.
- Fit partie de l’ancienne province des Trois-Évêchés ; le prieuré d’Aube fut vendu comme bien national à la Révolution.