text:
(Regardar a la normalisacion grafica corrècta.)
(Intran dins aquela categoria d'estudis fachs per lei seccions de l'IEO e pas encar enregistrats dins la BdTopoc.)
copied from name : (còpia segura)local knowledge : (emplec locau corrent orau)authority : (autoritat lingüistica)Salat / Salath1179 : Salad ; Salat (Nègre)
1273 : flumen Salati ; fluvio Salati (Nègre)P. PojadaLa forma "Salat" es mai general per un usatge larg en occitan mas localament se ditz "Salath" (coma se ditz "prath", etc.)Arièjasans date : flumen Aregiæ
849 : Arega fluvius (Nègre)
870 : Arega
969 : Aregia (document cerdan)
1002 : Aregiæ
1034 : Aregia
1081, v. 1085-1096, v. 1090 : Areja
1085-1090 : Areia
v. 1090 : Areje ; Areja
v. 1100 : Arege ; Areja
1102-13, 1142 : Arejam
1156 : (inter) Areiam (et Garonnam)
1157 : (flumen) Areia
1165, 1173 : Areja
1225, 1226 : flumen Aregiæ
1226 : fluvium Aregie
1227 : flumen Aregiæ
1233 : Aregie
1234, 1244, 1246, 1247 : Aregiam
1246 : Areiam
1272 : Aragia ; flumen Aregiæ ; Aregiam
1318-25 : Aregia
1401 : la Arieya
1445 : fluvi de Arriege ; Ariege ; Ariega ; Arieya
1445-1446 : lo fluvi de la Arieja
1446 : Arieya
1456 : fluvi de Arieja (Nègre)
v. 1460 (Esquerrier) : l’Arieja, (lo fluvi d’)Arieja
Aquò dins lo cas que lo nom es pas referenciat nimai en ges d'usatge oficiau public mai que s'emplega localament correntament ansin en paraulas.
La transcripcion que ne'n fa lo contributor se vòu confòrma (ai Règlas d'escritura de la mencion emai au systèma generau de l'occitan normalisat.)
La GéliseO6--0330Le Grand HersO1--0290Le ViaurO5--0290La BaïseO6--0290Le ThoréO43-0400La GimoneO2--0330L'AveyronO5--0250Le DadouO47-0400L'ArratsO---0240La TruyèreO7--0250Le GersO6--0250L'AgoutO4--0250L'OsseO68-0400Canal Latéral à la GaronneO---0032La LougeO09-0400La SaveO2--0290Le TarnO---0100Le SalatO0--0250L'AriègeO1--0250Le LotO---0150Le CéléO8--0250Le DroptO9--0250ClassaCanal du Midi----0142O---0000La GaronneFONT_OCN_VALIDCOMNOM_CONTDATA_CONTAquò dins lo cas que lo nom es pas referenciat nimai en ges d'usatge oficiau public mai que lo nom se tròba escrich sus un objècte ò una bastissa en occitan normalisat.
Le nom es recopiat e la grafia se vòu confòrma (ai Règlas d'escritura de la mencion emai au systèma generau de l'occitan normalisat.)
proper translation : (traduccion personnela)Aquò dins lo cas que lo contributor s'es desplaçat sus lo terren e a simplament reportat çò qu'a trobat escrich sensa que pòsque assegurar ren de la forma ni mai de l'escritura.
S'emplega dins lo cas que lo nom es pas referenciat en ges d'endrech conoissut, mai se tròba dins la senhalizacion oficiala locala ò dins d'actes administratius locaus.
survey : (relevat simple)Quand lo contributor emplega coma fònt — e per l'entitat en question unicament — un nom atestat per un document istoric ò una publicacion reconoissuda.
[Fau citar lei referéncias : títol/ nom dau document, (pagina…), data, autor…]
Aquò dins lo cas que lo nom relèva pas dei cas precedents.Per defaut, lo contributor fa una proposicion.
public local authority : (autoritat locala)NOM_OCMENC_RIUID_RIU1COMNOM_CONTDATA_CONTNIVÈU DE VALIDACION
CONSINHAS e AJUDA
Lo nom en occitanMetre l'article eventualament e lei majusculas.eFONT_OCCitacion e fònt + referénciasex. lat. Ródhanus > Rod(h)a(num) > oc. Ròse 945 in Cart. Civ. Arelat. f°43
ex. Isèra .p56, "Les Noms de lieux témoins de notre histoire" 1981 A. Nouvel
fN_VALIDcolonagTot comentari e explicacion sus la restitucion de la forma…
Se lo comentari a un autor, autre que lo contributor, fau indicar lei referéncias.
hiNom dau present contributorData de la presenta contribucionUn contribucion pòu èstre incompleta.
S'avètz de fòtos dau luòc, dau document… tot fa mestier.
Grandmercé per vòstra contribucion.Remarca
Lo principi es de poder tot publicar imediatament sensa passar per un procès de validacion complèxe (e sovent impossible).
A la manièra dei wikis, lo legeir es avisat de la valor de l'informacion que liege.
Lo biais es dinamic. Revisabla, la qualitat se pòt que melhorar.
a-b-cReferéncias geomaticasDe pas tocar !dNOM_OC


c: text/html

text:
Bidarrai
Bidarrai (basco), Bidarray (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens la comarca de Sent Estève de Baigòrri-Ossés.
Las comunas tòcatocantas que son Luhuso e Makea au nord, Itsasu au nòrd-oèst, Ossés au sud-est e Sent Estève de Baigòrri e Sent Martin d'Arròsa au sud.
La montanha d'Iparla (1044 m) que's trapa au sud de la comuna.
L'arriu de Niva, afluent d'Ador, que trauca la vila.
Glèisa de l'Assompcion - Detalh deu campanar
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
U.E. Bossòst 2- Etoile du Cagire 2
Dusaua
jornada deth campionat d’Excellence e prumèr partit ena nòsta casa. Sonque
començar ena prumèra menuta, Miguel aprofitaue ua bona passada de Paba entà
shutar creuat e mercar eth 1-0. Mos durèc poc era joia, e as 5 menutes Watel
mercaue er empat a 1, en ua “vaselina” dauant era gessuda de Marcos. Ath equip
le costèc molt porta era iniciatiua deth joc e dec era sensación de que tostemp
anèrem a remolc der equip francés que solet s’auie presentat damb 11 jogadors. En
un lançament de cornèr de Miguel, ere rematat perfectament per Jonathan entà
mercar eth 2-1. Coma en prumèr gol, ara seguida er Etoile du Cagire, hege ua
jogada ena dreta qu’acabaue en un centro que rematat per Watel, mercaue er
empat a 2. Aguest madeish jogador gràcies ara bona arturada de Marcos non podèc
mercar en ua jogada en que se presentèc tot solet dauant dera porteria. Damb eth
2-2 s’arribaue ath descans.
Ena
dusaua mietat non se botjarie eth mercador e acrò qu’es dos equips auerem es
sues oportunitats. Er Etoile du Cagire damb eth son delanter perilhos Watel auèc un parelh d’ocasions
que gesseren dehòra per ben poc. Era U.E. Bossòst auèc es ocasions en un bon
lançament de fauta d’Alex qu’eth portèr desvièc a cornèr e a tocar deth finau
ua bona jogada de Paba l’acabaue damb un shut un sinhau naut que gessie entà
dehòra dera porteria.
Ath finau empat en un partit que mos les prometiem
fòrça ben enes prumères menutes mes que dempús tostemp dèc era sensacion que
mos costaue molt impossar eth nòste joc entà superar aguest equip.
Eth plòplèu partit ei dera Copa de Midi 2º Tour, en Bossòst eth dissabte 24
de seteme tàs 20 :00 contra er equip deth Montastruc de Salies .
U.E. Bossòst: Marcos, Borja, Àlex, Jose Ramon, Jaime, Paba, Uri, Gustavo,
Marco, Miguel, Jonathan Remplaçants: Salva, Abraham e Javi.
Trainer: Virgilio.
Tarjetes auriòles : Uri, Borja.
Etoile du Cagire: Domench, Bresquignan, Jordana, Nadal, Perbost, Cluzet,
Camin, Renou, Mola, Watel, Constant.
Trainer : Campet Alain
Tarjetes auriòles : Cluzet, Mola.
Gols : 1-0 Miguel (1’),
1-1 Watel (5’),
2-1 Jonathan (20’),
2-2 Watel (25’).
Arbitre: Darnaud Claude.


text:
Dimars, 2 de junh de 2015, 03h00 Espòrt
Los Handi-Dracs, campions de França e d'Euròpa de XIII-fautuèlh
© Dragons Catalans
Dissabte, Wigan se remetèt de sa desfaita a Perpinhan en batent lo cap de fila Leeds: 27-12. L’arrièr Bowen, transparent a Brutus, foguèt nomenat òme de la partida! Hull FC ganhèt lo dèrbi: 46-20 contra Hull KR e Widnes estofèt Salford: 38-16. Dimenge, los Tigres de Castleford chapèron Wakefield 56-16 e Saint Helens prenguèt lo pas sus Warrington 20-16. Los Dracs rescontravan los Gigants d’Huddersfield qu’amb de passes de sèt lègas menèron 16-0. Los catalans se reviscolèron, marquèron 4 ensages per Pelissier, Taia e dos còps per Carney. Dureau manquèt la darrièra transformacion puslèu aisida e sus la còrna, amb un ensag dins lo recantonet transformat los angleses tornèron a 22 pertot. Un punt de perdut pels catalans que demòran en setena posicion al classament.
Tre divendres, un viatge malaisit s’anóncia a Warrington e, probable, sens Todd Carney tocat en tota fin de partida als bicèps e, segur, sens lo jove pilar Springer partit a Castleford.
La primièra pels Maroons
Dimècres passat, 80 000 espectators se quichavan a l’ANZ Stadium de Sydney per seguir una partida sarrada entre los Blaus de la Nòva Galas del Sud e los “Maroons” de Queensland que venquèron de l’espessor d’un tombat de Cronk: 11-10 . Segonda partida de la tièra 2015 dels Estats d’origina: lo dimècres 17 de junh a Melbourne.
E tanben...
Dissabte, se debanava la finala del Campionat de França de XIII Cadieral a Salsas. Caors aviá ganhada totas las partidas de l’an, mas los novèls campions d’Euròpa locals, los Andidracs, fasián la diferéncia 68-26.
Aqueste dissabte 6 de junh, de vèspre, a l’Estadi Domèc de Carcassona, se debanaràn las finalas dels Trofèus e Campionats dels minims e cabdèths, mas sens esquipa locala a la granda decepcion dels organizaires de l’Ostal dels Joves de Carcassona aprèp la desfaita dels cabdèths en mièja finala a Perpinhan 18-16!
Alan Roch


text:
Carrelet
Pleuronectes platessa, doas fàcias
Pleuronectes platessa
Linnaeus, 1758
244px
LC : Preocupacion menora
Lo carrelet (Pleuronectes platessa) es un peis plan bentic de la familha dei Pleuronectidae. A un còrs ovau de 25 a 45 cm de longor per un pes mejan de 500 a 1 500 g. Presenta tanben 4 a 7 protuberàncias ossosas sus la region posteriora de la tèsta que seis uelhs son generalament situats lòng dau costat drech. Sa fàcia superiora es generalament de color biset ambé de tacas aranges e sa fàcia inferiora es grisa e clara. Es una espècia comestibla frequenta en Atlantic Orientau e en Mediterranèa.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Peis.


text:
Lo Chamnhe
Lo Chamnhe (en francés: Le Change) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Bassilhac e Aubaròcha, emb Bassilhac, En Bòrn, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Au luec Las Quatre Paròfias, Lo Chamnhe tòca pas Montanhac d'Aubaròcha, mas se'n manca de gaire [1].
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son ecclesia deu Chanhere, au segle XIII, Cambium (latinizacion), en 1400, Le Chambge, en francés, au començament dau segle XVI. La prononciacion es [lu’ɕɑ̃mɲe]. Lo rapòrt entre lo mot comerciau cambium, occitan chamnhe, e un nom de vilatge es pas aparent, mas Bénédicte Boyrie-Fénié escriu que pòt representar un ben donat en eschamnhe. Las autras possibilitats son lo nom gallés d'òme *Cambius (Delamarre escriu Cambios), qu'auriá poscut donar *Cambia villa, « lo maine de Cambios », o lo mot gallés *cambo, « corba de riu o flume » (Lo Chamnhe es dins una corba d'Auvesera)[2],[3],[4],[5]. Un nom provesit de l'article es normalament recent (dau segond millenari), çò que menariá a l'occitan chamnhe, mas un nom ancian, pas mai comprés, pòt èsser atirat per un nom de la lenga correnta e, interpretat entau, adoptar posteriorament un article. La question demòra donc duberta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Savinhac de las Gleisas; es aura dau canton du Haut-Périgord noir (en francés), donc dau Naut Perigòrd Negre.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/carte
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 98
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/savignac-les-eglises/LE-CHANGE.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 172
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 98


text:
Xouaxange
Xouaxange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Turquestein, dins l'anciana província de Lorraine.
- Xouaxange Aperten a la França dempuèi 1661.
- Dicton Local: Se pas sèrât pessè au Swagzonche sos ête moquè e au Hèt'negat sos ête botié / Se sauriá pas passar a Xouaxange sens èsser moqué e a Hattigny sens èsser cristianat (insultat).[1]
- Village de la seigneurie de Turquestein, dans l'ancienne province de Lorraine.
- Xouaxange appartient à la France depuis 1661.
- Dicton local: On n'sèrât pessè è Swagzonche sons ête moquè et è Hèt'nié sons ête botié / On ne saurait passer à Xouaxange sans être moqué et à Hattigny sans être baptisé (insulté).[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Léon Zéliqzon - Diccionari dels patois romans de la Moselle
- ↑ Léon Zéliqzon - Dictionnaire des patois romans de la Moselle


text:
Oulles
Oulles en arpitan (Oulles en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la XVIIen a la XIXen sègle, de las minas de fèrre, de plomb e de còder an #èsser espetadas per divèrsas societats minaires. La municipalitat #comptar, a cèrtas epòcas, divèrses centenats d'abitants.
Du XVIIen au XIXen siècle, des mines de fer, de plomb et de cuivre ont été exploitées par plusieurs sociétés minières. La commune compta, à certaines époques, plusieurs centaines d'habitants.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
-268
Aquesta pagina concernís l'an -268 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Participacion de Lacedemònia a una coalicion anti-macedoniana gropant Atenas, Elis, Tegèa, Mantinèa, Orchomèn, Figalia, divèrsei ciutats de Creta e Egipte. Aquò marquèt l'acomençament de la Guèrra de Creminodes (→ -261).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Dimars, 6 de març de 2018, 03h00 Espòrt
La quina de l’AS Carcassona XIII se tendrà aqueste dimars 6 de març en serada jol tibanèl de l’estadi Domèc
Superliga: la nèu se convida a la fèsta
La nèu que tombèt sus Anglatèrra menèt al repòrt de la partida dels Dragons Catalans cò dels campions de Leeds a una data qu’es pas encara fixada pels organizaires de la competicion. Reportat tanben lo rescontre Hull KR-Castleford. Se Hull KR poguèt pas jogar lo dijòus, Hull FC poguèt divendres per batre Warrington: 21-12. Wigan, un moment menat 16-0 sus sa pelena pels Vikings de Widnes, cambièt de ritme per véncer 32-16!
Doas autras partidas foguèron remandadas del divendres al dimenge e vegèron las victòrias de Wakefield sus Huddersfield: 22-4 e de Saint Helens sens pietat per Salford: 34-2.
Aqueste dissabte 10 de març, a Brutus (6 oras del ser), los Dragons catalans reçaupràn Hull KR.
Elèit-1: desequilibri de las fòrças
En Elèit 1, tres de las cinc partidas de la primièra jornada retorn se son clavadas sus de diferéncias bèlas: victòrias dels Dragonets fàcia a Vilanòva: 70-6; de Lesinhan sus Tolosa: 58-16 e de Limós fàcia a Sent Gaudenç: 58-6. Los prepausats als planchòts acabèron la partida amb de bastets als caps dels dets!
Los catalans de Palau son los autors de la suspresa del jorn: dissabte en fin de vèspre, s’anèron impausar a Albi 28-22 e tornan al classament a un punt de l’AS Carcassona . Los Canaris, que coneisson de problèmas extrasportius (las caissas del club refofan pas de moneda) e tanben una infirmariá plan garnida, tornan pèrdre a Domèc fàcia a Avinhon: 27-12.
Una sola partida al programa de la dimenjada venenta per començar a metre lo calendièr a jorn: Avinhon-Vilanòva, dissabte a 4 oras del vèspre al Pargue dels Espòrts ont jòga dempuèi la debuta de la sason l’esquipa blau e blanc.
Elèit 2: los Lops mossegan encara e encara
Aqueste dimenge, a Vilagalhenc, l’equipa locala del VARL recebiá lo cap de fila d’Elèit 2: Vilafranca de Roergue. La partida foguèt indecisa e los vesitaires passèron una penalitat a la darrièra minuta per ganhar: 24-22. Lo president de la Federacion Marc Palanques a rescontrat dirigents e elegits de la ciutat roergassa per considerar la montada del club (campion en Elèit 2 en 2016 e 2017) en Elèit 1 al mai lèu.
Los quarts de la Copa
Diluns passat (26 de febrièr), se tirèron dins los locals de L’Indépendant a Perpinhan los quarts de finala de la Copa Lòrd-Derby. Al programa: lo revenge de la finala 2017 amb Carcassona-Lesinhan; la formacion d’Elèit 2 Vilagalhenc-Argon reçauprà Albi; Palau anirà desfisar Limós alara qu’a Sant Estève los Dragonets ensajaràn de batre Avinhon.
Represa en NRL
Lo campionat australian repren aquesta setmana amb las partidas: Dragons de St Jòrdi contra Brisbane Broncos (dijòus); Newcastle contra Manly, los Vaquièrs contra las Làmias de Cronulla (divendres); los Tigres contra los Pols de Sydney, los Lapinons contra los NZ Fighters, los Dògols contra Melbourne (dissabte). La darrièra partida entre Titans e Raiders se jogarà dimenge. Una primièra jornada per una avaloracion de las fòrças en preséncia. Qual marcarà son nom darrièr la Tempèsta de Melbourne sul trofèu?
Alan Roch


text:
Aguest maitin, ath torn des 06:30 ores, auem estat alertadi d´un esbausament a prop d´ua viuenda en Les.
Ena arribada, s´ha comprobat que per sort non i auie herits, mes era afectacion dera viuenda ere plan importanta, surtot ena codina, aon eth materiau quiegut a enfonsat era porta e a hét a entrar peires ath laguens. Era sort dilheu a estat era ora, en que non i auie persones aprop, ja que era viuenda dispause d´ua entrada posterior, que ha quedat cobèrta de peires e tanpoc i auei d´arrés ath cant d´aguesta, ne veiculs parcadi.
Eth tipe de peira que i a ath dessús des viuendes, es plojes e er heired, son factors pro determinants enta que se producisquen aguest tipe de hèts.
En sinistre tanben i han hét acte de presència personau der ajuntament, damb es que s´ha realitzat ua limpiessa deth materiau que i auie ath laguens dera viuenda, e damb martet electric s´ha desalotjat era porta enta poder plaçarla en lóc ta evitar naui esbausaments.


text:
Acamp decisiu tà l'associacion Carnaval Vath Vielha lo 20 de junh
Ua assemblada generau extraordinària de l'Associacion Carnaval Vath Vielha que's debanarà dimèrcs 20 de junh a 19 òras au locau de l'Ancienne Usine Gibert de Nai (64).
L'associacion que's retròba dens ua situacion decisiva. Au moment de l'Assemblada generau deu 28 d'abriu, lo Burèu, demissionari dens la soa integralitat, dens l'assemblada pas arrés ne s'ei presentat au CA e au Burèu navèths.
A l'òrdi deu dia de l'AG extraordinària, las candidaturas deu CA e lo renovelament deu Burèu, o la dissolucion de l'associacion si pas arrés ne's presenta.
La 13au edicion deu Carnaval de la Vath-Vielha que's debanè lo 10 de març passat. Au programa, l'arcuelh com se deu deu rei de la hèsta e de tots los maus de la Tèrra, Sent Pançard, mes tanben talhèrs, jòcs, danças e nombrosas suspresas a l'entorn deu broishami e encantèrs. La jornada que s'acabè dab un gran huèc « embroishit », espectacle de huèc realizat per la companhia de dontaires de huèc, sautataulhèrs deus temps modèrnes, AKOUMA.
Que podetz descobrir las nombrosas fòtos de la hèsta suu Facebook deu Carnaval ací.
Inf. : Ancienne Usine Gibert, 13 arrua deus Remparts, Nai — Entresenhas mei suu site internet de l'associacion a l'adreça http://carnaval.vathvielha.free.fr/carnaval/actuF.htm — Elisabeth Lavie : 07 69 08 18 88 — Fòto ©DR


text:
476
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 476 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Occident[modificar | modificar la font]
Lo 4 de setembre, reversament dau darrier emperaire roman d'Occident, Romulus August, per lo cap barbar Odoacre que se proclamèt rèi d'Itàlia. Leis insignas e simbòls dau poder imperiaus foguèron mandats a Constantinòble e aquò marquèt la fin de l'Empèri Roman d'Occident. En parallèl, la resisténcia de la màger part dei vilas encara tengudas per lei Romans en fòra d'Itàlia s'afondrèt franc dau nòrd-oèst de Gàllia onte se mantenguèt durant quauqueis annadas un poder tengut per d'èx-oficièrs romans se reclamant totjorn de l'Empèri.
Visigòts[modificar | modificar la font]
Après un sètge lòng, conquista de la vila d'Arle. Lei degalhs e lei pilhatges consecutius au sètge entraïnèron l'acomençament dau lòng declin d'Arle au profiech de Marselha. Aquela victòria permetèt tanben ai Visigòts d'ocupar la totalitat dau territòri situat au sud de Durança fins ais Aups.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Alevisme
L'alevisme es una branca religiosa eterodòxa de l'islam apareguda dins lo corrent dau sègle XIII. Se formèt au sen dei populacions turcas a partir dau chiisme duodeciman mai i mesclèt unei trachs religiós turcs e, de còps, bizantins ò armènis. Ansin, es classat au sen dei tradicions dau sofisme e presenta de diferéncias importantas a respèct dei corrents islamics ortodòxs coma lo sunisme ò lo chiisme. Au començament dau sègle XXI, es principalament implantat dins lei regions orientalas d'Anatolia tendriá una comunautat d'aperaquí 15 milions de fidèus.
L'alevisme tèn pas de dògmas constrenhents e es devesit entre unei tendàncias diferentas que son pas totjorn clarament definidas. La tradicion e la transmission oralas i an un ròtle important. En fòrça dei tèxtes sacrats comuns ambé leis autrei musulmans coma l'Alcoran, leis escrichs de basa principaus de l'alevisme son lei Buyruks que son una compilacion de versets coranics, de citacions de Maomet, dei dotze imams, de dialògs, d'imnes e de racòntes afirmant lei principis alevis. Lei principis que son comuns ai divèrsei brancas de l'alevisme son :
- la trinitat formada d'Allah, Maomet e Ali. Maomet e Ali i son considerats coma de representacions de l'energia divina.
- lei Tretze Imams. Cada imam representa un aspèct diferent de l'Univèrs e es considerat coma una reflexion d'Ali. Lo darrier imam es escondut e representa lo Periòde Messianic.
- la pluralitat que definís dos sistèmas de creacion. Lo premier va dau centre espirituau vèrs la pluralitat de la natura e lo segond fa lo camin opausat. Aquò entraïna una separacion entre la consciéncia e la fònt de poder divin.
- l'èsser uman perfèct es un èsser uman format unicament d'una consciéncia pura. Es tanben definida per sa conducha morala, son tractament egau de totei leis òmes e sa mesa au servici deis autreis èssers umans. L'objectiu d'un èsser uman es agantar aqueu nivèu de consciéncia dins son còrs materiau.
L'alevisme tèn un sistèma d'iniciacion dich Dört kapı kırk makam (Quatre portaus, quatre etapas en occitan) format de divèrsei reglas basadas sus l'Alcoran permetent d'agantar lo nivèu de l'òme perfèct :
- Şeriat ò charia es lo premier nivèu format dau drech e de la lèi religiosa que permet de destiar lo Mau, lo Ben, lo licit e l'illicit.
- Tarikat es lo segond nivèu. Estudia la nocion de comunautat e lo camin e l'inversion vèrs la via de la rectituda.
- Hakikat es lo tresen nivèu. Estudia la Vertat ultima (divina) e estudia lei qualitats (modestia, saviesa, umilitat) necessàrias per prendre conoissença de la realitat de Dieu.
- Marifet es lo quatren nivèu format de la conoissença ò gnòsi. Permet d'accedir a la conoissença mistica de Dieu a partir d'un comportament basat sus la fisança, la paciéncia, la generositat, la conoissença de se e la majestuositat.
Per agantar aquelei nivèus, leis alevis donan a l'Alcoran un sens aparent e de sens esconduts, especialament ai versets regardant lei condicions de vida ò lei limits tecnologics dei sègles ancians. Ansin, l'alevisme dona una importància gròssa a l'estudi e a la lectura. Aquò a entraïnat l'aparicion de diferéncias importantas a respèct dei brancas ortodòxas de l'islam coma l'abséncia d'obligacion de cumplir lei cinc preguieras quotidianas ò lo romavatge a La Mèca. De romavatges sus lei tombas dei sants ò dins certanei luòcs sants naturaus son considerats coma pus importants. De mai, lo luòc de reünion religiós deis Alevis es pas la mosqueta mai lo cemevi. Lei rites i son magerament centrats sus la remembrança de Dieu segon de practicas eissidas dau sofisme.
Un autre rite important au sen de la communautat alevi es lo musâhip. Es un liame religiós entre dos òmes (e tanben entre sei fremas après sei maridatges) qu'implica una solidaritat fòrça importanta entre elei. Aquelei liames son establits d'un bias estrict entre personas parlant la mema lenga, d'un temps similar, de la mema religion, dau meme endrech e de la mema condicion sociala.
Enfin, lei comunautats alevis son dirigidas per de caps religiós dichs dede (ò baba dins certanei regions). Son origina varia segon lei comunautats. Dins certanei, dèu èsser un descendent de Maomet, dins d'autrei, es elegit per lei fidèus. Son ròtle es de faire aplicar lo drech religiós, de dirigir lei ceremònias e de predicar. Pasmens, aqueu ròtle es limitat car es pas considerat coma lo representent de Dieu mai solament coma un guida.


text:
Pau de causo chanjon souto lou soulèu… ja en 1986 li avié agu lou cas d’aquéu paire qu’èro ana à sa coumuno bretouno per li declara son caganis coumo « Assedig ». Voulié faire passa son gounfle d’èstre au caumage per uno bretounisacioun dóu pichot noum dóu drole… E lou prefèt, qu’ignouravo tout d’aquelo marrido galejado, li avié anula la declaracioun de neissudo, perqué dins nostro republico li avié gis de plaço per li pichot noum bretoun.
Emé lou recènt afaire de Rennes, s’agis pas d’uno galejado. Uno famiho a vòugu declara soun na coumo Derc’hen. Pamens, lo premié cònsou ajoun li a di que noun. Resoun invoucado, uno circulàri de l’Estat qu’enebis lis apoustrofo dins li pichot noum !
« Avian pas l’envejo de li refusa, mai sian souto l’autourita dóu Proucurour de la Republico per acò » dis Marc Hervé, lo cònsou ajoun à l’Amenistracioun de Rennes ; « e li a uno circulàri dóu 23 de juiet de 2014 qu’enebis la majo part di ligaturo e di signe diacriti dins lis ate civil ».
E l’apoustroufe coumo lou tilde « ñ » semblon impoussible en Franço. Maucoura, Marc Hervé coumento : « me semblo, à iéu, que l’Unita de la Republico sera pas en dangié per un apoustrofe, noun ? »
Emé d’àutris elegi bretoun, a escri à la Gardo di Sagèu, per li demana de lèu-lèu moudifica aquel article dóu 23/07/2014.
Emé regularita lou proucurour demano de chanja un pichot noum. En generau se baso sus « l’interés de l’enfant » per lou decidir. Per exemple, li es pas esta poussible, a la famiho Renault, de prenouma sa fiho « Mégane ». La Lèi s’es pas pausa la questioun de saupre se serié pas mai lougi d’enebi ei marco d’autoumoubilo de noumeja si moudèl d’un pichot noun uman.


text:
Triagad
Triagad en breton ( Treffiagat en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cara al pòrt del Guilvinec, la municipalitat a dividit en dos : la part maritima (Léchiagat) e la part rurala (Treffiagat).
Lo pòrt a equipat d'un élévateur de vaissèls, e d'una amplària terrassement acollidor los chalutiers en apariament.
Face au port du Guilvinec, la commune est divisée en deux : la partie maritime (Léchiagat) et la partie rurale (Treffiagat).
Le port est équipé d'un élévateur de bateaux, et d'un large terrassement accueillant les chalutiers en réparation.
Istòria[modificar | modificar la font]
Parròquia dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Treffiagat, #que dépendait antany de la évêché de Cornouailles es un démembrement de la parròquia primitive de [Plobannalec]. Treffiagat A vist se crear sus lo sieu territòri, lo 23 d'agost de 1949, la parròquia de Léchigat (anotat Lesriagat en 1428 e, en 1442, de contunh Leschiagat l'an 1634. Se tròba los appellations seguents : Trefriagat (vèrs 1330), Treffriagat (en 1351, en 1405 e en 1535), Treffiagat (en 1659).
Lo pòrt de Treffiagat-Léchiagat afronta aquel del Guilvinec.
Aquela municipalitat a citat per aver-i participat a la Revòlta de las Casquetas rojas o Revòlta del papièr afranquit sobrevinguda l'an 1675.
Lo môle del pòrt, long de 90 mètres, a bastit al començament del Sègle XX[1], e dos cales an apondut en los ans 1920. Aquel del Guilvinec, mes sus l'autre marge de la conca, a bastit a la meteissa epòca, en barrant e en protegint lo braç de mar.
Paroisse dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Treffiagat, qui dépendait jadis de l'évêché de Cornouailles est un démembrement de la paroisse primitive de [Plobannalec]. Treffiagat a vu se créer sur son territoire, le 23 août 1949, la paroisse de Léchigat (noté Lesriagat en 1428 et, en 1442, puis Leschiagat en 1634. On rencontre les appellations suivantes : Trefriagat (vers 1330), Treffriagat (en 1351, en 1405 et en 1535), Treffiagat (en 1659).
Le port de Treffiagat-Léchiagat fait face à celui du Guilvinec.
Cette commune est citée pour avoir participé à la Révolte des Bonnets rouges ou Révolte du papier timbré survenue en 1675.
Le môle du port, long de 90 mètres, est construit au début du Sègle XX[2], et deux cales sont ajoutées dans les années 1920. Celui du Guilvinec, placé sur l'autre rive du bassin, est construit à la même époque, fermant et abritant le bras de mer.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
La Vision de Tindal : edicion, traduccion, paleografia, comparason / Jean-Luc Arvieu
Arvieu, Jean-Luc
Caiti-Russo, Gilda. Directeur de thèse
Edicion critica de la version occitana de la Visio Tnugdali
- la Vision de Tindal
en occitan -, manuscrit conservat a la Bibliotèca municipala de Tolosa (BM Tolosa ms. 894
).
La Vision de Tindal
coneguèt a l'Edat Mejana una popularitat immensa. Aqueste tèxt fa part de las « visions » apocalipticas medievalas : pel primièr còp un tèxt descriu d'un biais complet l'estructura de l'al delà amb sas divisions en Purgatòri, Infèrn e Paradís.
Memòri de master II LLCER Especialitat occitan (Universitat Paul-Valéry Montpelhièr-III) jos la direccion de Gilda Caiti-Russo.Veire tanben : Un texte ancien occitan du XVe siècle : La Vision de Tindal / Jean-Luc Arvieu [Mémoire master I]


text:
Estrech de Messina
L'estech de Messina (italian : Stretto di Messina ; sicilian : Strittu di Missina) es un estrech en Mar Mediterranèa que separa la Peninsula Italica de l'illa de Sicília. Religa la mar Ioniana al sud a la mar Tirrèna al nòrd. La mai pichona largor es de 3,3 km. Los corrents marins pòdon i èsser violents.
Los dos pòrts principals son Messina en Sicília e Calàbria, mai precisament Villa San Giovanni sul continent.
Un projècte de pont rotièr et= ferroviari es a l'estudi. Dos pilònes electrics, l'un del costat calabrés l'autre del costat sicilian, permeton la sautada d'una linha de nauta tension.
Travesada[modificar | modificar la font]
Aquel estrech es sovent citat coma exemple d'un estrech format pel territòri continental d'un Estat e una illa apartenent a aquel Estat alara qu'existís a larg d'aquela un rota de nauta mar de comoditat comparabla al repècte de la navigacion. Aquel cas particular fa que s'aplica un regim especific del drech de la: al contrari dels autres estreches, las naus beneficican pas d'un « drech de passatge en transit sens entrava ».
Existís un dispositiu de separacion del trafec, lo trafec traversièr (fèrri) es important.
[modificar | modificar la font]
Malgrat la marrida reputacion de l'estrech, una nau d'un desenat de mètres deu pas crénher los efèctes del corrent (subretot remolins) a condicion qu'evite de navegar a proximitat immediata de las ribas. En revenge, se deu mesfisar:
- del trafec transversal del continent cap a Messina e retorn,extrèmament dens;
- del « vent de l'estrech » (italian vento dil stretto), que bufa al mens 80 % del temps a 25 nos e mai. Lo vent es sistematicament de sector N e seguís las ribas.
Nais un pauc al sud del Capo Pelloro (tèrme nòrd de l'estrech), merma regularament cap al sud dempuèi lo tèrme sud de l'estrech (al passatge de Capo dell'Armi). Vèrs l'Èst, desapareis subte pauc aprèp Saline Joniche. Aquel vent es plan util per la davalada (N/S), parqu'es potaire e la mar es pauc levada. Permet d'un biais de far obstacle l'efècte del corrent al S de Messina per una nau que passariá del N al S contra le corrent.
Pel passatge S/N, al contrari, bufa plan vent d'avant, obliga a tirar fòrça bords (dangièr del trafec transversal) e anula lo benefici del corrent al Sud de Messina. Lo passatge de l'estrech del S al N es pas aisit.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'una de las primièras mencions de l'estrech remonta al cant XII de l'Odissèa d'Omèr, ont los autors antics situavan la bauma de Scilla del costat italian, e lo gorg de Caribdis del costat sicilian. Lo nom antic de l'estrech èra Siculum Fretum en latin ; auriá donat lo nom a la Legio X Fretensis. A l'Edat Mejana, l'estrech se nomenava « Far de Messina »[1]. Aquel nom, a l'origina sonque geografic, prenguèt una importància politica a la scission del reialme de Sicília aprèp las vèspras sicilianas de 1282. Los sicilians insulars avent ofèrt la corona de Sicília al Aragon, los Angevins, sobeirans legitims de Sicília, contunhavan a regnar sonque sus la partida peninsulara del reialme, avent Nàpols per capitala nòva. Lo far de Messina venguèt alara la frontièra entre ambedos reialmes, separant la Sicília insular (l'illa de Sicília d'esperèla) de la Sicília peninsular (le reialme de Nàpols).
Los sobeirans de Nàpols contunhèron a revendicar la Sicília insular, e per argumentar lor reivindicacion, adoptèron un titulat qu'i fasiá referéncia, es a dire Regnum Siciliae citra Pharum « Reialme de Sicília deçà del far », o l'estrech de Messina (al contrapés de l'illa de Sicília dicha « de delà del far »). Aquela terminologia foguèt utilizada fins al Congrés de Viena en 1815, que restaurèt los Borbons sul continent, reünificant atal los dos reialmes per former lo reialme de las Doas Sicílias.


text:
Am’un estudi de l’Universitat americana Cornell, podriam pensar qu’exíston de rapòrts entre la sieta e l’atraccien sexuala.
D’òmes posquèron manjar tant que volián a gratis dins una pizzeria en partenariat am’aquela universitat.
Lo restaurant italian de l’estudi a com’aquò aculhit 105 òmes de 18 a 81 ans, que podián manjar a volontat tant de pizzas coma de saladas. Lei menaires de l’estudi, élei, comptàvan d’un costat leis òmes que venián manjar entr’élei, e de l’autre aquélei que manjàvan amé de fremas.
E lo resultat es evident : leis òmes acompanhats de fremas an manjat 93% de pizzas de mai que quand èron sols o amé d’àutreis òmes. E 86% de saladas en mai.
Lei fremas, élei, manjàvan tot parier, que siguèsson amé d’òmes o sensa òmes. Mai diguèron ais enquistaires qu’avián lo sentiment d’aver tròp manjat quand èron amé d’òmes.
Sabiam deja que lo fach de voler absoludament demorar maigra seriá pas per ren dins la naissuda de l’anorexia dei fremas, que la volontat de sedurre rendriá patologicament desgalhadas per la norridura.
Mai se sabiá pas que la preséncia de fremas fariá deis òmes de vertadiers glots
. L’ànsia de ben paréisser n’en seriá pas la rason, mai la volontat inconscienta de far vèire sa bèla santat, òc.
Ben manjar seriá lo signe de sa capacitat a procrear, se pòu dire.
Un biais de sedurre amé la forqueta, qué ! Leis aprendís Casanòva an que d’ engolar
mai que mai. Faudriá quand mume un autre estudi
per saupre se leis òmes pançaruts aurián mai l’astre de sedurre que leis autres, bòrd que sembla ara que de manjar sovèntei fes mé de fremas pòu presentar un risc de grossir.


text:
Lou saunéy dous trés petits càssous
Û die héns lou bos trés petits càssous que parlaben de ço qui hasoùrẹn déths quoan estéren baduts grans, e cadû e disè souns proujéts, souns saunéys.
Lou permè esmabut per la luts e las estéles que disèbe : « You quoan sìey badut gran que bouleri que-m transfourmèssẹn en « coffre à bijoux », enta-y hica lous méys beroys dou moùndẹ !… »
Lou segoun qui aymabe bédẹ lou reflèt dous lugras sus las aygues clares de l’arriu que disèbe : « You quoan sìey badut gran que bouleri que hasoùssẹn de you û gran trés mats enta nabiga sus toutes las mas dou moùndẹ !… »
Lou tresau qui-s plasèbe à espia las luts misteriouses de las candèles déns lous oélhs dous maynats lous dies de grane hèste que disèbe : « You que bouleri bàdẹ hère gran, talamén gran que quoan lou moùndẹ e m’espièssẹn, qu’aboùssẹn à lheba lou cap tout haut e que pensèssẹn au cèu e au Boun Diu !… »
Lous printéms, lous ibèrs, lous estius que passèn lountéms, lountéms… E per û bèth die d’abor, trés bucheroûs que hasoun càdẹ lous trés càssous à grans cops de pioles, qu’ous debiten e qu’ous amien dap trés muléts en û arressegàyrẹ.
Debath la soûe pèth cadû, adare cassourre, que-s imaginabe soun hat à la soûe fayçoû !… E finalamén lou qui auré boulut esta « coffre à bijoux » que feni minyadére à bestia, lou qui auré boulut esta û trés mats que debiengou ûe barque de pescadou, e lou tresau qu’estou debitat en granes pèces e hicat à seca enço d’û menusè.
Lous ans que passèn e lous trés càssous que s’abèn desbroumbat lous lous saunéys, quoan per ûe noéyt d’ibèr ûe douce luts d’estéle que-s pausè sus la minyadére e sus û drin de hé, ûe yoéne hémne que hasou bàdẹ û maynat, soun pay qu’ou hiquè déns la minyadére troussat héns û linçòu. Û sé d’estiu ûe troupe d’òmis que bouloun trabersa û lac dap la barque de pescadou, ûe horte tempèste que-s lhebè e pensè hat-bira tout déns l’aygue, més û d’éths qui semblabe esta lou mèstẹ qu’estenou lous bras e la tempèste que-s calmè. Quoan à las pèces hicades à seca, ûe hourère d’òmis que las prengou enta-n ha ûe crouts enta crucifia lou hilh de Diu.
Qu’éy atau que-s realisèn lous saunéys dous trés petits càssous, lou permè ne poudè pas abé miélhẹ tresor héns la minyadère, lou segoun û capitène de barque dous méy abisats e lou tresau cade cop qui l’espiaben que pensaben à Diu.
Qu’éy doun permetut de sauneya !…
Andrèu de Sarramoune
Coùntẹ primat aus Yocs Flouraus 2012
de l’Institut Biarnés e Gascoû


text:
Un article de Philéas, nostre reportaire sul terrènh
Coma totes los ans, lo recampament de Bessilhas réunit totes las escolas Calandretas del lengadoc.
Aquesta annada Bessilhas èra desseparat en doas partidas, lo
matin e lo vèspre. Los talhièrs del matin èran desseparats amb un numéro séguit
d’un « ‘ » per exemple « M’ ». I avia doas passatge d’espèctacle. Coma de costuma, los talhièrs sonts preparats pels collegians de nostre collègi. Mas aquesta annada per que los talhiers sian bens preparats, Amaya memebre de la Fédéracion es venguda un jorn per mès dins cada classa per preparar aquels talhiers.
Avèm fatch una lista amb los
talhièrs principals :
La lutta
Tot lo mond coneis la lutta ! Aqui sèms sus una version pels pitchons. Sèms a genoulh, lo but es de mestre lo corps de l'adversari a tèrra o de lo faire sortir del terrenh pendent dètz secondas. Los escolans esitan pas a encoragar lors amics !
Lo Berrèt
Era lo talhièr dominant de Bessilhas. I avia al mens cinq gropes de collegians que se battèt par prendre aquel placa d'aquel joc.
Règlas I a dos equipas del meteis nombre. Cada jogaire de cada equipa a un nombre. prenetz l'exemple de vostras doas mans, cada man es una equipa, e cada dèt a un nombre secrèt de 1 a 5. L'arbitre (vostra boca) va dire un nombre al hazard, per exeple : "3". Alara lo jogaire numéro 3 de cada equipa ven al mitan per prene lo berret e lo dintrar dins son camp. Mas attencion ! Los jogaire an drèch a una sola man, e de que un jogaire pren lo berrèt, l'autra equipa pot lo tocar per reprene lo punt avans que dintra dins l'autra equipa. L'arbitre pot sonnar mai d'un nombre e tambèn totes amb la "salada".
Lo parcors d'obstacle
I a doas equipas, lor but ès d'emplenar la bassina devant eles, mas per aquo, i a un parcors a trabersar ! Las equipas devan trabersar lo parcors (qu'es lo meteis per las doas equipas) e d'emplenar la bassina al bot del parcors, per aquo, lo jogaire a un veire d'aiga que va lo versar dins la bassina. Cal pas annar trop lèu per pas que lo veire sia vide, e pas trop lentament per passar la man al seguent jogaire.
Los pescaires
I a de peis que volon viure libramement dins lor mar, mas de pescaires vengon los derangar. Los pescaires forman un cercle. Lo but dels pescaires es de pescar un maximum de peis, lo but dels peis es de pas se faire pescar. Los peis passan en dessos dels pescaires que van se baissar a un moment. Los peis pescats devengon pesacaires. Lo darrièr peis survivant es lo ganhant !
Las Ajustas
Aquesta annada es venguda una sssociacion d'ajustas per proposar a d'enfants de testar d'ajustas sus tèrra. Avètz aqui las règlas de las ajustas.
I avia meteis de musica ! Totes las condicions per que los collegians se sentisson sus l'aiga !
Mercé d'aver légit e a l'an seguent !


text:
Palais de Westminster
Lo palais de Westminster (en anglés: Palace of Westminster; en galés: Palas San Steffan), tanben sonat Cambras del Parlament (anglés: Houses of Parliament), es a Londres lo luòc que i sèson la Cambra de las comunas (House of Commons) e la Cambra dels Lords (House of Lords) del Reialme Unit. Lo palais es en riba nòrd de Tamèsi e se situa dins l’arrondiment londinenc de la Ciutat de Westminster.
L’edifici servissiá a l’origina de residéncia reiala, mas cap monarca anglés o britanic i pas pus viscut dempuèi lo Sègle XVI. La pus vièlha seccion del palais, Westminster Hall, data de l’an 1097. Pasmens, la pus granda part del bastiment data del sègle XIX : l’ancian Palais de Westminster, d'efièch, foguèt gaireben completament destruit par un incendi lo 16 d'octobre de 1834. L’arquitècte responsable de la reconstruccion, Sir Charles Barry, faguèt lo bastiment nòu dins lo pus pur estil neogotic, en referéncia a l’epòca dels Tudor. Una de las atraccions pus famosas del palais de Westminster es sa Torre del Relòtge (Clock Tower), qu'alberga Big Ben.


text:
BASTIR ! mei de 50 elegits occitanistas a las municipalas.
L’occitanisme que serà mei present dens la vita publica e qu’aurà un utís de mei entà portar las soas reivindicacions.
Qu’èra l’objectiu : aver elegits occitanistas en comunas entà poder començar de méter en plaça ua associacion d’elegits occitanistas.
Dab 54 elegits municipaus, elegits dab lo labèl BASTIR ! que serà possible. D’autes elegits qui an ua sensibilitat pròcha que poderàn viéner dens l’associacion qui començarà de tribalhar au mes de mai. De segur a la pagèra deu nombre de comunas e autas collectivitats qui existeishen en Occitania n’ei pas enqüèra pro, mes dab aqueras eleccions municipalas qu’ei neishut lo nuclèu qui permeterà de har pravar ua organizacion mei grana, mei hòrta.
A costat, que calerà que contunhe de víver un movement ciutadan. Atau BASTIR ! qu’aurà dus braç : d’un costat un grop d’elegits e de l’aute ua assemblada de ciutadans engatjats qui tribalharàn tanben com un lòc de creacion d’ideas, com un lòc on se poderàn aprestar las eleccions a viéner.
La participacion de BASTIR ! qu’a interrogat l’occitanisme culturau qui’s demandava se non i avèva pas un risc de “comprométer » la reivindicacion linguistica. Adara qu’ei clar. La preséncia de BASTIR ! qu’a permetut de har entrar dens lo debat public la question de la lenga. Pertot on i a avut un candidat BASTIR ! lo debat politic locau qu’a integrat aquera question. Qu’èra l’objectiu.
La preséncia dens la vita publica qu’ei indispensabla entà poder existir. Se non portam pas lo noste projècte com ua question qui a besonh de trobar responsas d’urgéncia n’auram pas de politica publica en favor de l’occitan.
Las candidatas e los candidats de BASTIR ! qu’an hèit aqueth tribalh de portar lo projècte sus la plaça publica. Que contunharàn d’ac har, per delà de las lors diferéncias.
Que pensi qu’ei ua epòca navèra qui’s pòt obrir entà l’occitanisme. Aqueste qu’a besonh de compréner que lo biais d’interviéner dens la societat qu’a cambiat. Que cau segur mantiéner viu un movement associatiu hòrt mes que se’n va temps d’aver dens las institucions interlocutors competents qui saberàn escotar lo monde associatiu e qui saberàn tanben ajudar a cambiar las ideas en projèctes publics.
Los elegits de BASTIR ! que seràn aqueths interlocutors.
Solide, tots los occitanistas n’èran pas en acòrd dab las causidas de tau o tau candidat qui partiva dab tau lista. Mes l’occitanisme qu’ei a l’imatge de la societat, divèrs.
La lenga n’ei pas un enjòc politician, mes qu’ei un enjòc politic deus màgers. Qu’avem besonh de véder las comunas e comunitats de comunas aviar politicas en favor de l’ensenhament de la lenga, de la difusion de la cultura occitana, de la preséncia publica de l’occitan.
Mentre que lo govèrn trantalha a decidir a l’entorn de la refòrma de las collectivitats ( las causas que demoran mei o mensh dens l’estat qui coneishèvam ) qu’ei indispensable d’estar presents a tots los nivèus entà poder coordonar los projèctes e entà dar coeréncia a totas las iniciativas qui son presas per las comunas e comunitats de comunas, sovent shens pro de coordinacion.
Se tot aquò se met en plaça que serà ua ajuda de las granas entau monde associatiu qui a besonh solucions eficaças, bastidas sus exemples d’experiéncias qui hèn hèit la pròva de la lor pertinéncia dens tau o tau parçan d’Occitania.
David Grosclaude


text:
Lo Testut de Montblanc
CIRDÒC-Mediatèca occitana
Lo Carnaval de Montblanc e son animal-totèm « Lo Polin » dit qualques còps e dempuèi pas gaire de temps « Lo Testut ».
Lo Carnaval de Montblanc es un rendètz-vos que los montblaneses vòlon pas mancar. Lor Polin i pòrta sa folia al mièg de las « enfarinadas » e dels cants.
Lo Carnaval de Montblanc, se debana sus dos jorns entre la fin del mes de març e la debuta del mes d'abril.
Lo Polin dança al Carnaval en foncion de las generacions que lo fan viure, dels periòdes de l'istòria. Es menat a viure e desaparéisser regularament : d'annadas que lo Carnaval se fasiá sens el e d'annadas sens Carnaval tanpauc. Mas lo Carnaval tòrna totjorn e ven caçar l'ivèrn dels montblaneses amb en tèsta dels « carnavalièrs » : lo Polin. Bèstia salvatja de domdar, que fa çò que vòl, çò que li balhèt son escais de « Testut ». Es qualques còps acompanhat d'una replica miniatura : lo Polin dels enfants.


text:
Mentre s’estien era ombra deth rescat, açò vò díder, dera intervencion der Estat espanhòl, damb eth ministre Montoro bisturí en man (e era pèrta consegüenta dera autonomia financèra), e lèu totes es leis que prebotge eth Parlament a instàncies deth grop governamentau son aprovades damb era concertacion inquebrantabla deth partit deth ministre, non guaire aimant dera descentralizacion quan aguest non govèrne era autonomia (e ath revès, en Congrès fòrça d’eres compden damb eth supòrt deth grop catalan de govèrn), mentre tot açò passe, e ei efectiu, reau e veritable, Catalonha se dispòse a demanar un nau pacte fiscau, que, de forma plan resumida, implicarie era gestion intègra de toti es impòsti qu’ací se genèren, des quaus ua petita part retornarie ar Estat en forma d’ua aportacion “solidària” mercada prealablament pera autonomia de part. Moments estonants en qué era solidaritat ei limitada, ath delà, damb er acòrd de partits progressistes. Ací e ena Alemània federau respècte dera feniantassa Espanha. Totun, s’eth nomentat pacte pòrte mès progrès e justícia sociau as ciutadans deth país catalan que mès patissen, benvengut sigue. Non pogui, per tant, obviar qu’era demana catalana aurie de possar a Aran, comunautat articulada tanben a trauèrs deth principi d’autonomia, a reclamar-li, ath viatge, un tracte mès just des deth punt d’enguarda economic e financèr, aspècte non menor qu’a encalhat era naua Lei de regim especiau, defèctes de forma a part. Dilhèu ei ora de plantejar un pacte fiscau aranés, eth nòste pacte fiscau, que dongue mès estabilitat ath finançament der autogovèrn e non le hèsque a depéner tant des volentats politiques deth moment o dera situacion economica dera Generalitat. Es aranesi tanben mos i jogam eth futur deth país.
Mes : Julh 2012
Blancaflor
Conde era legenda que Blancaflor, protagonista d’Era Maladeta, destacaue pera sua “guapesa”, segontes era expression emplegada per Mn. Josèp Condò, que recree era istòria recuelhuda per Verdaguer en Canigó. La veigui ena escultura elaborada per Glòria Coronas entàs Prèmis 17 de Junh, ara desapareishudi, coma eth simbèu des prèmis nacionaus d’Aran, qu’era gent escuelhie entàs persones e collectius en reconeishement deth sòn trabalh e es valors d’aunestedat, solidaritat, coratge e esfòrç qu’auien encarnat en diuèrsi encastres dera vida sociau aranesa: era ei ua gojata efectivament beròia e exuberanta, damb un peu long e abundós e ues popes ben ardones e turgentes, que subergés liberada e desafianta dera tèrra maudita dempús d’auer patit segrèst e exili forçat. “Qu’alègra ei era vida en aguesta montanha! / Que clarent eth dia, que doça era net!”, auie cantat, innocenta, en sòn Plan de Beret, abantes qu’eth gigant Còrdehèr (“eth gran rei ère d’aguesta gran montanha”) volguesse hèr-la sua “dera net ath nere abric”. Prauba Blancaflor! Espantada, trista e plorosa, a tornat a pèrder eth món de vista. Un nau Còrdehèr, reneishut des heiredes entranhes d’ua auta maudita, l’a tornat a embarrar en sa preson de fallàcia e supèrbia, perque tròbe qu’ei “cara” de veir-la. Non pòt èster tan confidada, era, que mès s’estime dar es croquetes tath pòble e es coquilhons tàs reis. Còrdehèr jògue ara damb er amor virtuau d’ua hemna estonanta e capriciosa, sabenta des arts numeriques e de totes es lengües, a excepcion der aranés (auer-la ua setmana li a costat 150.000 reaus). Mentretant, ara nòsta Blancaflor “l’aumplís d’amenaces, ensults e desprècis”. Mès era ei ara mès fòrta, perque ja se n’a sabut gésser en passat. “Hè-te enlà, era li cride”, rebèl e prèsta tà ua naua liberacion.
(Diari Segre, 14 de junhsèga de 2012)
Contrarietats
Era estadistica se prèste ath jòc des interpretacions. Aguesti dies auem sabut qu’Aran ei era “comarca” (òc, malurosament, encara mos en considèren) mès “arrica” de Catalonha. Semble que tanpòc l’auem perdut, aguest “aunor” materialista, mès dilhèu calerie mesurar, ath delà, se aguest hèt ei reaument ua fortuna. M’expliqui. Se poderie interpretar qu’eth país ei ua hèsta e qu’es nòstes familhes non ac passen autant de piri qu’era rèsta. Es croniques matisen ara seguida que, a despièch d’entestar eth ranquing elaborat per Institut d’Estadistica de Catalonha, era Val ei tanben eth parçan qu’a patit un descens mès fòrt dera sua renda per abitant. Ei a díder, non èm tan arriqui (es que en siguen) coma hè uns ans. Causa que, per un aute costat, ja intuïem sense es donades publicades. Totun, aguesta “riquesa”, per definicion apilerada en pògues mans, amague ua realitat damb desigualtats creishentes e injustícies paupables. Dilhèu pera sua dimension de país petit, era coesion sociau non ei tan en risc, mès òc eth sòn futur de pòble damb progrès, ja qu’era menaça des retalhades contra politiques basiques entath benèster ciutadan ei encara mès dramatica, en auer ací mens populacion e èster luenh des centres damb servicis. Era injustícia provocada pera manca de finançament residís tanben en descontentament catalan recuelhut per ua auta enquèsta oficiau, que da ara opcion independentista ua posicion majoritària per prumèr viatge en un ipotetic referèndum. Ath viatge, era màger part des ciutadans (lèu un 60 %) se mòstre a favor de formules territoriaus que non trenquen damb Espanha (autonomia, estat federau). Bèth dia, era estadistica mos acabarà d’estordir, se non ei qu’aguesta reflectís ja era contrarietat en qué viu era societat enes moments de malur.
(Diari Segre, 30 de junh de 2012)


text:
lundi 26 octobre 2009
Torni
Torni lèu lèu amb benlèu lo pòdcast de las emissions.
En esperant qualques videos, istòria de se dire que l'estiu es totjorn aqui
lundi 5 octobre 2009
M.I.A.
Aqueste ser, vos presenti una artista que representa plan la filosofia d'aquela cronica es a dire la dubertura sul mond dins un esperit de partatge e de mescla entre las cultura. Aladoncas, anamp parlar de l'Anglèsa d'origna Sri-Lankasa, M.I.A. Filha d'activistas politicas Tamoles, Mathangi Maya Arulpragassam debarca a Londres a l'atge de 11ans amb sa maire e sos fraires e sorres coma refugida politica en causa de la guèrra civila qu'es mai o mens acabada a l'ora d'ara amb las concequencias que coneissem mas es pas lo subjecte de la cronica. Escolana esberida e creativa, Maya dintra a la Central Saint Martins Art School de Londres ont estudis los arts plastiques, la foto e la video. En 2001, M.I.A. Expausa a Londres sa primièra mòstra de pintura engatjada e realisa lo clip de la cançon « Mad Dog » per lo grop de rock anglès Elastica. Son encontra amb la canadiana Peaches marquèt un viratge dins sa carrièra.
Peaches, ambassadrissa de l'electroclash ensenha a M.I.A cossi emplegar lo sequençor Roland, un samplor que permetis de faire jogar de boclas de musica en mema temps. En 2003, M.I.A. Sortis un demò de 6 titols ont se trapa lo single Galang que los Djs se tustèron sul morre per l'aver puèi que foguèt editat a sonque 500 exemplaris. Lo titol vira dins los clubs e sus internet, la carrièra de M.I.A es lançada. En 2004, M.I.A sortis en còllaboracion amb lo DJ american Diplo una mixtape qu'anoncia lo Primier album nomada « Piracy Funds Terrorism », la Pirateria fornis lo Terrorisme. Al dedins d'aquela Mixtape qualques tròçes de l'album e tot un fum de remixes samplant a dreita e a esquerra coma per exemple un troç Funk Carioca amb coma riddim « When Doves Cry » de Prince o encara "Walk like an Egyptian" de las Bangles. En 2007, M.I.A sortis son second album « KALA », amb totjorn de textes politics altermondialistas e un mescladis de ragga, de hip-hop, de soca, d'electro, de disco e de ritmes tribales. Es sus aquel album que se trapa lo tròç que revelèt M.I.A al mond entier « Paper Planes », notadment mercès a la presencia d'aqueste tròç sus la BO de « Slumdog Millionaire ». Dempuèi M.I.A continua sa carrièra totjorn a la recerca dels sons de la planèta e arresta pas los featurings. Darrièrament la vegerèm en compania de Buraka Som Sistema sus « Sound of Kuduro » que vos conselhi d'anar veire lo clip se l'avetz pas encara vist o amb la Rappaira originaria de Baltimore Rye Rye.
M.I.A. - Bamboo Banga
M.I.A - Jimmy (video)
vendredi 2 octobre 2009
Afrobeat
Astacatz vòstra sencha que uei partissèm per un viatge groovy a l'encontra de L'Africa e de l'Occident, lo tot sus fond de lutta socialas, vòli plan segur parlar de l'Afrobeat!
E se volem parlar d'Afrobeat, es impossible de pas parlar del creator d'aquel genre lo grand monsur Fela Anikulapo Kuti.
Filh d'intelectuals Nigerians, lo pichon Fela es mandat en 1958 a Londres per sas estudis ont descubris lo Jazz e monta son pròopia grop Fela Kuti & His Koola Lobitos. Pendent una detzenada d'ans, logrop vira d'aqui d'alai mai lo vsucces a pas rès a veire amb çò qu'es a venir. En 1969, Fela Kuti & His Koola Lobitos partisson en America per una seia de concerts. Aval, Fela e lo bateire dels Koola Lobita descubrisson lo moviment dels Black Panthers, ne tornan transformats e los Koola Lobitos se cambian en Africa 70. Fela decidis de cantar pas mai en Yoruba, la lenga la mai importanta del Nigeria mas en Pidgin d'Anglès, es a dire una lenga simplificada emplega coma mejan de communicacion entre los òmes, dins la tòca d'esser comprès e de rassemblar lo mai de monde possible a l'entorn d'una ideia, la revendicacion dels dreits del pobles africans en facia de la corupcion dels governaments. Per çò qu'es de Tony Allen, director artistic del grop fins a 79, apondis de ritmes Africans copats al cotel a la Musica originala de las debutas del grop. L'afrobeat es nascut!
Pendent las annadas 70, l'èrse Afrobeat se deversa per l'Africa tota mas tanben en Europa e en America. E Fela s'impausa coma l'un dels representants del moviment panafricanista als costats d'òmes coma Thomas Sankara o Marcus Garvey. Dins Africa tota, mas tanben en Inglaterra o en França de gropes d'Afrobeat se crean amb totjorn la mema raja e la mema volontat d'unitat entre los òmes. A la debuta de las anadas 80, lo moviment sembla perdre de son emplor, notadament dempuèi lo despart de Tony Allen d'Afica 70. En 1997, la mòrt de Fela sembla reviscolar la flama puèi que assistissèm a un retorn en força de l'afrobeat, de collaboracions entre d'artistas de totas culturas emerjan per la matge part del temps de l'emisfèra nort, notarèm The Daktaris, SoulJazz Orchestra, The Budos Band, Femi Kuti, lo filh de sabetz qual, o encara los excellent Montpelherencs de Fanga que vos conselhi d'anar veire en concert. Semblaria que 40 ans apuèi de sa crecacion, l'Afrobeat a vertadièrament capitat son desfi. Rassemblar los omes e las musicas.
mp3:
mercredi 30 septembre 2009
Baile Funk
Uei, vos convidi a me seguir al Brasil. Alara doblidatz sulpic las polidas drollas que fan de beach volley sus la platja, partissèm dins las favelas de Rio de Janeiro ont nasquèt lo Baile Funk o puslèu lo Funk Carioca coma se dis aval puèi que lo Baile Funk es lo Bal ont se dansa lo Funk e cada dimengada son a la grossa 300 baile funks que son organisats dins la vila tota. Mas mèfi! Aquò a pas rès a veire amb lo Funk de James Brown o de Kool & the Gang. Influençat per lo Gansgta Rap, la Miami Bass e d'elements de samba, de merimbau o encara de Bossa nova, lo Baile Funk s'inspira de la vida vidanta de las Favelas. Al programa guerra dels gangs version hardcore, droga, prostitucion e afrontaments amb la policia.
L'estrambord per aquel estile foguèt tan grand que las autoritats qu'aimavan pas trop veire los minots dels polits barris s'acoquinar amb los dangeroses arlèris das favelas ensajèron de prohibir los Bailes amb d'intervencions muscladas de la polica que tirava dins la fola notadament en 96 e en 2000 mas aquò aguèt un succes discutible puèi que los DJ tornèron dins las favelas ont èron protegits per los gangs.
En 2004, lo DJ american Diplo torna de Rio e fa descubrir lo Funk Do Brasil als clubs d'Europa e d'America amb sa Mixtape Favela Strikes Back. Dempuèi, lo Baile Funk es sortit de Brasil; de Djs coma DJ Sandrinho o ben DJ Sani Pitbull son convidats a jogar de'n pertot dins lo monde, mas aquel genre de musica demora encara pauc coneguda del grand public e, a despart de qualques compilacions es pas gaire evident de trapar de disques. Mas bon, sem en 2009 e amb internet, ba sabetz plan, sem conectacts amb Rio sens interupcion. Enfin, una bona nova. De saupre que lo governament brasilian es en passa de reconeicer lo Funk Carioca coma cultura oficiala e ligitima del pais, mas l'afar es pas encara reglada puèi que los conservators consediron qu'aquela musica encoratga la violencia e la consomacion de droga. Istoria de seguir
DJ Amazing Clay, Joyce Muniz, MC Gringo - Dança da Heidi
Edu K - Me Bota Pra Dançar (feat. Marina Vello)
djsandrinho (myspace)
dj rideon (blog)


text:
Ajuda:Omonimia
Es pro corrent que mai d’un articles de Wikipèdia tracten de subjèctes diferents, mas partegen lo meteis nom o de noms fòrt similars. Atal « Mercuri » es lo nom del dieu roman Mercuri, de la planeta Mercuri, de l'element quimic lo mercuri e del roman Mercuri. Sus Wikipèdia, se ditz alara qu'i a un problèma d'omonimia, que dona luòc a una resolucion d'omonimia.
Somari
- 1 Resolucion d'omonimia
- 2 Pagina d'omonimia
- 3 Articles omonims
- 4 Erreurs courantes
- 5 Ligams entre omonims
- 6 Notes terminologiques
- 7 Veire tanben
Resolucion d'omonimia[modificar | modificar la font]
Los problèmas d'omonimia se resòlvon en creant una pagina d'omonimia :
- Mercuri ;
e un article per subjècte, en utilizant una indicacion diferenciatritz entre parentèsis :
Pagina d'omonimia[modificar | modificar la font]
Creacion[modificar | modificar la font]
Tecnicament, una pagina d'omonimia es una pagina coma una autra e se crèa doncas coma un article. Sol lo contengut distinguís una pagina d'omonimia d'un article enciclopedic.
Atencion, se remplaçatz un article existent per una pagina d'omonimia, alara cal corregir totes los ligams que puntan cap a la pagina d'omonimia ! Se la majoritat dels ligams concernisson lo meteis article, alara un sens eclipsa benlèu los autres sens. En aqueste cas, benlèu es pas pertinent de transformar l'article en pagina d'omonimia. Per resòlvre lo problèma, vejatz çai aprèp las règlas de nomenatge de las paginas d'omonimia.
Contengut[modificar | modificar la font]
Lo contengut d'una pagina d'omonimia seguís l'estructura seguenta : Lo modèl {{omonimia}} se plaça ennaut de la pagina, seguit d'una lista dels articles omonims. De metre en gras lo títol de cada article omonim permet als visitaires de veire rapidament quins son los articles concernits per l'omonimia. Una descripcion succinta permet de diferenciar rapidament lo subjècte de cada article.
Pagina d'omonimia vista en lectura
*Mercuri, un dieu de la mitologia romana ;
- Mercuri, la primièra planeta del Sistèma Solar ;
- le mercuri, un element quimic ;
- Mercuri, un roman d'Amélie Nothomb.
Pagina d'omonimia vista en escritura
{{Omonimia}} *'''[[Mercuri (mitologia)|Mercuri]]''', un dieu de la [[mitologia romana]] ; *'''[[Mercuri (planeta)|Mercuri]]''', la primièra [[planeta]] del [[Sistèma Solar]] ; *le '''[[mercuri (element)|mercuri]]''', un [[element quimic]] ; *'''''[[Mercuri (roman)|Mercuri]]''''', un [[roman]] d'[[Amélie Nothomb]].
Nomenatge[modificar | modificar la font]
Per nomenar una pagina d'omonimia, dos cases se presentan :
- Un nom es clarament un omonim, coma « Mercuri ». Alara « Mercuri » es la pagina d'omonimia.
- Un subjècte eclipsa los autres subjèctes omonims, coma Soïssa. Dins aqueste cas, lo modèl
{{vejatz omonims}}es apondut al somet de l'article sus Soïssa e la pagina d'omonimia es apelada Soïssa (omonimia) (Soïssa tanben es una comuna francesa de Mosèla).
De còps, es delicat de determinar s'un subjècte eclipsa pro los autres. Qualques pistas :
- L'estudi dels ligams cap a l'article (clicar sus «paginas ligadas» dins la boîte à outils a esquèrra) pòt fornir un critèri practic.
- Se pòt tanben privilegiar lo sens original d'un mot (mirga e mirga (informatica))
Articles omonims[modificar | modificar la font]
Nomenatge[modificar | modificar la font]
Lo títol d'un article doit d'abord repondre aux convencions suls títols.
Atal, un article ne porte pas le nom abrege d'un subjècte, mais sa forme longue. L'abreviacion elle-même es alors una pagina d'omonimia per des articles non omonims. Atal « FFF » es una pagina d'omonimia listant la :
Certains mots son utilises dins le títol de nombreux articles. Parfois una pagina d'omonimia es creada per un tal mot. Atal « zona » es una pagina d'omonimia listant :
- la zona euro ;
- la zona franc ;
- la Zona 51 ;
- etc.
En aquestes cases, l'usatge de parentèsis dins lo títol violariá las convencions de nomenatge.
Ce n'es que lorsque lo títol natural e complet d'un article entre en collision amb lo títol d'un autre article, que l'usage d'una indicacion differentiatrice entre parentèsis se justifie coma amb Mercuri (mitologia), Mercuri (planeta), Mercuri (element) e Mercuri (roman).
Indicacion entre parentèsis[modificar | modificar la font]
I a pas de règla precisa per l'indicacion de metre entre parentèsis. Los articles que fan partida d'una seria sus un tèma utilizan generalament la meteissa indicacion. Per exemple :
- pels païses del mond : Irlanda (país), Luxemborg (país), Panamà (país) ;
- per las constellacions : Lop (constellacion), Andromèda (constellacion), Telescòpi (constellacion) ;
- per las comunas del canton de Vaud : Bière (Vaud), Gland (Vaud), Villeneuve (Vaud).
Redireccion amb parentèsis[modificar | modificar la font]
Il existe quelques paginas de redireccion d'un títol à parentèsis vèrs un títol sans parentèsis (de Orsa granda (constellacion) vèrs Orsa granda). Elles servent à semplifier per uniformisacion l'escritura des ligams vèrs les articles appartenant à un thème propice aux homonymies. L'article doit cependant exister sous le títol sans parentèsis afin de respecter les convencions de nomenatge. En outre, una recherche de « Orsa granda » ne tomberait pas sus l'article s'il n'existait que sous le títol « Orsa granda (constellacion) ».
Ligam sus un títol amb parentèsis[modificar | modificar la font]
Les parentèsis d'un títol son pas jamai supausadas d'aparéisser dins un article. Cela segnifie qu'un ligam vèrs la planeta Mercuri s'escriu
[[Mercuri (planeta)|Mercuri]]. L’acorchi d'escritura suivant donne le même resultat :
[[Mercuri (planeta)|]].
Erreurs courantes[modificar | modificar la font]
Usage immodere de las parentèsis[modificar | modificar la font]
Le títol doit precisement identifier le subjècte sans utiliser de parentèsis. Celles-ci ne son à utiliser qu'en dernier recours. Un article sus l'economie del Mexique doit s'appeler Economie del Mexique, pas Economie (Mexique) ni Mexique (economie).
Virgule au lieu de las parentèsis[modificar | modificar la font]
L'usage d'una virgule au lieu de parentèsis es utilise sus le Wikipèdia anglophone per les noms de localite (Laval, Quebec au lieu de Laval (Quebec)). Ce n'es pas utilise en français, mais una redireccion es parfois laissee.
Article traitant de mai d’un sujets differents[modificar | modificar la font]
Parfois una pagina d'omonimia rassemble en fait de nombreux mini-articles traitent succintement de mai d’un sujets omonims. Aquesta confuseon rend generalement imposseble l'etablissement de ligams InterWikis entre differentes langues e fait appartenir la pagina à de nombreuses Categorias sans relacion.
Ligam vèrs una pagina d'omonimia[modificar | modificar la font]
Alevat de cas particulars, cap d'article deuriá pas contenir de ligams vèrs una pagina d'omonimia. Los ligams devon pointer directement vèrs le bon article.
Ligams aux paginas d'omonimia[modificar | modificar la font]
Una liste de ligams aux paginas d'omonimia es tenue à jour per eviter que les paginas d'omonimia orphelines (cible d'aucun ligam) figurent dins la lista de las paginas orfanèlas.
Ligams entre omonims[modificar | modificar la font]
Per faciliter e standardiser les ligams vèrs les paginas d'omonimia, les modèles suivants peuvent être utilises au sommet des articles :
On constate que le modèl
omon es assez souple per lier des articles de n'importe quel títol :
{{omon|Fleming}}dins Alexander Fleming e Victor Fleming.
Il peut même jouer le même rôle que le modèl
veire (omonimia) :
{{omon|Avril (omonimia)}}dins Avril Lavigne.
Notes terminologiques[modificar | modificar la font]
Le terme d'omonim regroupe en fait deux nocions :
- Les homophones qui son des mots qui se prononcent de la même façon, mais qui ont des sentit e des orthographes differents ;
- Los omografs son des mots qui s'ecrivent de la même manière, mais qui ont des sentit differents.
Les omonims dont es question ici e dins les règlas d'omonimia son des homographes : un seul mot presente mai d’una segnificacions (polisemia).
Veire tanben[modificar | modificar la font]
- Wikipèdia:Presa de decision, Nomenatge dels articles omonims
- Wikipèdia:Omonimia/Omonims_dinasticas
- Wikipèdia:Ligams a las paginas d'omonimia
- Convencions suls títols d'articles


text:
Laton
Lo laton es un aliatge de coire e zinc. Es mai dur que lo coire, es ductil e se pòt fabregar de placas primas. L'aliatge actual comencèt a èsser utilizat vers lo sègle XVI.
Avant se nomenava laton quin que siá aliatge de coire, realizat amb d'estam. Es possible que lo laton dels temps antics sián fach amb de coire e estam, çò que coneissem ara coma bronze.
Propietats[modificar | modificar la font]
La seuna malleabilitat varia segons la seuna composicion e la temperatura, e se pòt mesclar amb d'autres substàncias, amb de quantitats minimas. Qualques tipes de lauton son malleables sonque a freg, d'autres sonque a caud, e d'autres os on pas a cap de temperatura. Totes los tipes d'aquel aliatge venon fragiles quand se caufan a una temperatura pròcha del punt de fusion.
Obtencion[modificar | modificar la font]
Per obtenir de laton, se mescla lo zinc amb lo coire dins un crusòl o un forn. Los lingots se laminan a freg. Las barras o placa se pòdoen laminar en barretas o se talhar en bendad capables de s'estirar-se per fabricar de fials.
Tipes[modificar | modificar la font]
I a fòrça tipes segon l'utilitzacion que son destinats, lo laton a una composicion quimica diferenta. Qualques exemples:
- Laton (Cu63/Zn37): 63% de Coire + 37% de Zinc
- Laton (Cu70/Zn30): 70% de Coire + 30% de Zinc
- Laton per fabrebar:
- Laton per mecanizacion:


text:
L’OM èra pas tant luench, l’Atletico a pas fach porrada
, levat lo biais d’Antòni Griezmann qu’a marcat dos dei tres buts. Un de mei colègas si metèt a zonzoniar : « On ne pleure pas dans les bras d’Antoine, on ne pleure pas dans ses bras… », un dei pus gròs sucès de Gui Beart, en ajustant
: « si plora pas dins sei braç, mai si plora a causa de sei pèds ».
Un autre colèga qu’a tambèn marrit esperit diguèt de Valèri Germain, atacant de poncha qu’a mancat un but immancable, e dau gardian Steve Mandanda qu’a fach un desgajament malastros qu’a menat au promier but de l’Atletico, « ils ne sont pas bons à rien, ils sont mauvais en tout ». Es la famosa replica dau filme « le Schpountz ». Lo grand Fernand Charpin, naissut a Marselha en 1887, va dis a son nebot Fernandel que s’entòrna de Parìs.
Convidarai plus d’inteleituaus pèr regardar un rescòntre de foot au mieu, es tròup maucorant
.


text:
Artèmis
Dins la mitologia grèga, Artèmis (en grèc ancian Ἄpteuις / Ártemis) es la divessa de la caça, e una de las divessas associadas a la Luna (al respècte a Apollon, qu'es lo dieu del Solelh). Es assimilada dans la mitologia romana a la divessa Diana. Sos atributs son la cèrvia, l'arc, lo carcais e las flèchas .
Es la filha de Zèus e de Lèto e la sòrre bessona d'Apollon (o simplament sa sòrre, segon l'imne omeric que li es consacrat), amb qui parteja fòrça trachs comuns.
Somari
Divinitat dels tèrmes[modificar | modificar la font]
Nascuda sur l'illa d'Ortigia, « l'Illa de las catlas », mai tard nomenada Delòs, Artèmis fa del país dels Iperboreans sa demorança principala[1] ont règna en mèstra de la natura salvatja e dels animals. « Que totas las montanhas sián las meunas » declara dins l'imne de Callimaca de Cirèna. Vaga tanben dins las agroí, de devesas, èrms pauc frequentats. Atal ditz Jean-Pierre Vernant, « a sa plaça al bòrd de la mar, dins las zonas costièras que entre tèrra e aiga los tèrmes son imprecís[2] ». Totjorn situada a la frontièra entre lo monde civilizat e lo monde salvatge, Artèmis la caçaira es tanben una koupotpόφoς / kourotrophós[3], que presidís à l'iniciation dels pichons d'òmes e d'animals e las acompanha cap al començament de la vida adulta.
Armada d'un arc e de flèchas dona dels Ciclòps[4], Artèmis assistís son fraire Apollon dins son combat contra la sèrp Piton e dins la gigantomachia. Pendent la Guèrra de Tròia, es tanben als costats dels Troians. Coma el, ataquèt de flèchas las Niobidas. Ajudèt a se venjar de Coronis e de Titios. En general, envia sus las femnas la mòrt subta, alara qu'Apollon se carga dels òmes. Dins l’Iliada, Éra la qualifica atal de « leona per las femnas ». Se li canta, coma a Apollon, lo pean.
Segon una legenda, Artemis nascuda un pauc abans Apollon auriá ajudat Lèto, sa maire, a jacilhar, atal prenent la plaça d'Ilitia, divessa de las jacilhas
Caçaira de l'arc d'aur[modificar | modificar la font]
Corrent los bòsques, salvatgenca rebèlla e crana, Artèmis aparten d'en primièr al monde salvatge, alara que son fraire Apollon se presenta coma un dieu civilizator. Sola entre los dieus, levat de Dionisos, es de contunh entornejada d'una tropa d'animals salvatges, d'où son epiclèsi de nYnuόvn / Hêgêmónê, « la Conductritz ». Capitaneja una tropa de ninfas (20 ninfas del mont Amnisos, segon Callimaca) e de jova mortalas, que mena mejans las selvas. L'Iliada ne parla coma de « l'agresta Artèmis (…), la femna de las bèstias feras (potnia theron)[5].
Escaissada la « Tarabastejaira » (Keλaδeιvή}} / Keladeinế), mena sa còla e lo conduch de la votz. Artèmis possedís en efècte la dobla cara de la companha dels animals salvatges e de la caçaira. La cèrvia simboliza plan son ambivaléncia: la bèstia es sa companha favorita, e fòrça representacions la mòstran de son costat..
La divessa sagitària es fin finala nomenada per Omèr Artèmis khrysêlakatos, « de l’arc d’aur », e per Esiode iochéairê, « l'arquièra »[6]. Per Omèr, l'arc se ditz Bιός / biós, prèp del Bίoς / bíos, « la vida ». Es perque, Artèmis, encara nomenada « l'arrajanta », es ela tanben que guida los perdut, los estrangièrs, o los esclaus fugissent al mitan de la nuèch. Atal Artèmis a en latin lo nom de Trivia, « aquela qu'esclaira lo camins als caireforcs de la vida ».
Divessa verge[modificar | modificar la font]
Coma Atena e Estia, Artèmis es una divessa « verge ». Demandèt a son paire de gardar sa virginitat per totjorn a causa de l'aborriment pel maridatge que li donèt sa maire dempuèi la naissença. Falsament considerada pels mitocritics fins al sègle XIX coma « casta », fins que Jean-Pierre Vernant esclaire mai los adjectius colats a son nom. Artèmis es parthenos, la verge que s'ocupa del fuòc, o, coma ditz Plutarc, aquela que s’absten de tot comèrci sexual amb los òmes. Punís sevèrament los òmes qu'ensajan de la seduire: « tristas nòças, aquelas que sollicitan Otòs e Orion[7] ». Quand Acteon la suspren per azard dins son banh, lo metamorfòsa en cèrvi e lo fa estrifar par sa canhada.
Susvelha tanben la castetat de sas companhas: menaça de matar Callisto per que aguèt de rapòrts sexuals amb Zèus - es salvada per Zèus que la transforma en orsa. se deu dire que Zèus capitèt prèp de Callisto perque aviá pres l'aparéncia d'Artèmis, element que revèla l'ambiguïtat de la relacion qu'unissiá Artèmis e Callisto.
Epitèt, atributs e santuaris[modificar | modificar la font]
- Epitèts: Agrotèra (Artèmis caçaira), Delia (Artèmis originari de Delos).
- Sos atributs: l'arc, lo creissent de Luna, lo carcais, las flèchaa d'argent, la mirta o encara un bust tocat de polimastiá ;
- Sos animals favorits: la cèrvia, lo cèrv e los cans ;
- Sos santuaris : Temple d'Artèmis a Efès, una de las Sèt Meravilhas del Mond; lo lac Stimfal en Arcadia; santuari d’Olbia (actuala Ieras); santuaris d'Artèmis Ortia a Esparta; santuari d’Artèmis Brauronia en Atica.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pindare Òdas (III, 26).
- ↑ Vernant, op. cit., p. 17.
- ↑ Diodore de Sicília, Bibliotèca istorica (V, 73).
- ↑ Callimaca, Imnes (III).
- ↑ Iliada (XXI, 470).
- ↑ Esiode, Teogonia (14, 918).
- ↑ Callimaca (V, 264–265).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Selenèa, personificacion de la Luna.
- Ecata, divessa lunara de la mascariá.
- Divinitats olimpianas.
- Orion (mitologia).
- Callisto (mitologia), ninfa.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Jean-Pierre Vernant, La Mort dans les yeux, Hachette, coll. « Pluriel », 1998 (La mòrt dins los uèlhs(ASIN 2012788947).
- Ovidi, Las Metamorfòsis.
- (fr)Pierre Ellinger, Artémis, déesse de tous les dangers, Larousse, coll. « Dieux, mythes et héros », 2009 (Artèmis, divessa de totes los dangièrs)(ISBN10 : 2-03-583940-8).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Carbonat de sòdi
Lo carbonat de sòdi es un còrs compausat quimic mineral avent per formula Na2CO3 e correspondent a l'espèc!a minerala naturala nomenada la natrita. S'agís d'un sal de sòdi de l'acid carbonic, presenta un dels grands produchs polivalents de la quimia modèrna. Dins lo langatge corrent, aquel solid ionic, mai sovent jos forma polveroses, e sas solucions aquosas son nomenadas cristals de soda e soda, del nom comun d'aquel ancian alcalí mineral, utilisat de per abans dins l'industria veirièra antica[1].
Per contre, cal pas confondre l carbonat de sòdi amb la soda causitca o encara amb lo bicarbonat de sòdi, autrecòps nomenat communament bicarbonat de sode.
Somari
Obtencion[modificar | modificar la font]
Lo carbonat de sòdi se pòt obténer a partir de jaces de natron Na2(CO3) • 10 H2O, sovent en sèrva geologica jos forma de termonatrita Na2(CO3) • H2O, o encara de trona Na2CO3 · NaHCO3 · 2H2O[2]. En Egipte antica, se trapava dins la flor de natron dels lacs Amers o dins las cendres lessivadas de fòrça plantas del genre quenopodiacèas butant suls salisols. La salicorna sus las ribas de Mediterranèa o diversas plantas de lass ribas atlantics, nomenadas comunament sda, fasián per combustion de cendres, que se tiraca un sal soluble o alcalí nomenat soda. Es l'alcalí mineral dels Ancians.
Los desèrts alcalins e subretot lors lacs endoreïcs alcalins ofrisson fòrça fonts en carbonat de sòdi. Citam per exemple la mar de Magadi, en Africa orientala, l'Owens lake e los nombroses Soda lake o Alkali lake en Califòrnia, en Oregon, en Colombia britanica[3]
Lo procés Leblanc foguèt realizat entre 1771 e 1791. Coneguèt un grand vam après 1830, mas s'aclapèt en 1870[4].
Lo procés Solvay o procés a l'amoniac que realiza de carbonat de sòdi a partir de sal e de greda lo remplacèt abans 1870 car mens costose en carga de combustible e fòrça mens polluent[5]. Expleitat sovent las aiga-sals de sal gemma pauc costosas e la granda solubilitat del bicarbonat d'ammòni dins l'aiga, al contrari de la flac solubilitat de freg del bicarbonat de sòdi NaHCO3. Lo carbonat de sòdi o soda Solvay s'obtenguèt fin finala calfant de bicarbonat de sòdi a la temperatura de 100 100 °C. Las sodièras produson un compausat Na2CO3 pulverulent, nomenat soda leugièra. Sa densitat aparenta es de l'òrdre de 0,5 t/m3. Per diferentas aplicacions industrialas, un nòva cristallizacion del monoidrat, puèi una calcinacion al forn tornejant es necessari per obténer diferents carbonats de sòdi denses: son las sodas densas (marcadas sovent d'una majuscula indicant l'aplicacion), de densitat aparenta de l'òrdre de 1 t/m3.
Los processes de fabricacion de Na2CO3, anidre e purificat, d'empuèi d'extraccions minièras, natron o trona, l'emportan sul procés Solvay, que n'en consèrva qu'al melhor pas que los dos terces de la produccion mondiala. Aquela es estimada a 40 milions de tonas al començament dels ans 1990[6].
Proprietats fisicoquimicas[modificar | modificar la font]
La solubilitat de la soda dins l'aiga créis d'en primièr amb la temperatura, fins a 40 °C e 33% en massa, puèi decréis al delà, per anar cap a una valor leugièrament a 30 % en massa. La solubilitat a saturacion per 100 g d'aiga pura es de 7,1 g a 0 °C, de 45,5 g a 100 °C.
Une solucion a 50 g/L presenta una massa volumica de 1,045 g/L dins las condicions normalas de temperatura e de pression. Son pH metent en jòc lo parelh idrogenocarbonat HCO3–/carbonat CO32– es 11,9.
Exposada a l'aire umid, la soda anidre se degrada en bicarbonat de soda.
Na2CO3 solid anidre + H2O vapor d'aiga o per condensacion + CO2 gas al ras del sol → 2 NaHCO3 solid
Na2CO3 es pauc soluble dins l'etanòl e insoluble dins l'aceton.
Lo carbonat de sòdi reagís amb gaireben totes los acids per donar de dioxid de carbòni. Precipita tanben per escambi d'ions, mai d'un sals metallics solubles.
Toxicitat[modificar | modificar la font]
Lo carbonat de sòdi es pas toxic per l'environament. Pòt èsser irritant sus la pèl e es donc preferable de lo manipular amb de gants.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'Antiquitat egipciana, fa 4000 ans, aquel alcalí foguèt utilizat per la fabricacion du veire. Dins l'industria veirièra, servís sempre a balhar de Na2O o oxid de sòdi a la composicion veirièra[7]. Pòrta lo nom tecnic de soda V. Aquela darrièra pòt èsser tanben necessari a la fabricacion d'esmalt, de cobèrta, d'esmatl per la ceramica.
L'alcalí mineral foguèt utilizat en quantitat industriala en sabonariá a l'epòca modèrna. Es encara dins l'industria dels sabons e dels detergents, subretot los lessius. Utilizat en complement de lessiu quand l'aiga es dura, n'aumenta l'eficacitat mas empacha pas los depauses de calcar[8].
Foguèt e es fòrça utilizat coma alcalí dins l'industria de la cellulòsa e del papièr.
En siderurgia, la soda Na2CO3 es a l'encòp un fondant, un desulfurant, un desiliciant, desfosforant e un denitrurant. Las operacions de desulfuracion entre nauts fornèls e convertisseires d'acieria utilisan de briquetas de soda.
La metallurgia dels metals non ferroses, per exemple Cr, V o U, emplega de la soda, sovent marcada M.
La soda es fòrça sovent utilizada en sintèsi quimica. Per resumir aqueles emplecs pletorics, son apond permet sovent de preparar de derivats sodics d'un o de compausat(s), aquel(es) derivat(s) venent fòrça mai soluble dins l'aiga que lo compausat inicial[9]. Unes produchs obtenguts a partir de la soda son lo bicarbonat de sòdi purificat, lo silicat de sòdi e sos derivats, los fosfats, lo percarbonat de sòdi, lo bicromat de potassi, los sulfits, d'engrais...
Lo carbonat de sòdi es utilizat dins l'alimentacion coma additiu alimentari e reglamentat jol numèro E500(i). S'utilisa com antiaglomerant, regulator alimentairi de pH e agent de levadura[10].
Intra dins la composicion d'unes isolants a basa de cambe, en usatge dins lo sector del bestit.
Es un agent de neutralizacion per las aigas agressivqs, il intervient dans la production des eaux potables suivant des normes officielles. Il neutralise aussi l'acide sulfurique des batteries.
Au laboratoire[modificar | modificar la font]
Lo carbonat de sòdi esa una basa flaca aisida d'emplec. La soda, fòra de son ròtle evocat en sintèsi quimica, es utilizada, en laboratòri de recerca, per estabilizar lo mitan acidobasic, per menar de reaccions simplas.
Tanben, en bioquimia, una solucion definida permet d'arrestar una reaccion enzimatica. Intra dins lo procés d'extraccion de fòrça alcaloïdes, substéncias que son definidas subretot de la cocaïna de la fuèlha de còca.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo tèrme latin adaptat del còpte o ancian egipcian donèt lo mot "natron" que designa uèi precisament lo decaidrat natural del carbonat de soda, lo mot grèc correspondent èra nitrum.
- ↑ L'ensemble dels minerals x Na2CO3 · y NaHCO3 · z H2O (x entièr non nul, al contrari d'y e z) son nomenats pels geològs los natrons.
- ↑ Soda lake
- ↑ D'installacions demorèron fins a 1920, dins d'environaments locals desprovesits de calcari o d'alcalí.
- ↑ La temperatura maxim de la sola fasa energetica del procés passa pas 200°C.
- ↑ En França se produsiá sonque 1,3 Mt al començament de 1990.
- ↑ Es un fondant fòrça comun amb CaO
- ↑ « hard_soft_water/revision in www.bbc.co.uk »
- ↑ Es la proprietat miraculosa, e coneguda depuèi l'Antiquitat, d'alcalís.
- ↑ Codex Alimentarius (1989) Noms de catégorie et système international de numérotation des additifs alimentaires.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- F. Billon, "Soudes et potasses", Petite encyclopédie de chimie industrielle pratique n 3, E. Bernard et Cie imprimeurs-éditeurs, Paris, 1898, 160 pages.
- Henri Guérin, Chimie industrielle, Collection "Euclide", 2 tomes format in 8°, PUF, 1969, en particulier tome 2 "Du sel au téflon. Le chlorure de sodium et les industries dérivées ou connexe", 58 figures, 567 pages. Préface de Professeur Georges Champetier (Pour mémoire Tome 1, la grande industrie chimique, Les industries du soufre et de ses composés, 1962, 415 pages, préface de Louis Hackspill)
- Robert Perrin, Jean-Pierre Scharff, Chimie industrielle, Masson, Paris, 1993, 1136 p. en deux tomes avec bibliographie et index (ISBN 978-2-225-84037-1) et (ISBN 978-2-225-84181-1). En particulier, petite partie du tome 1 sur la soude.
- Karl Winnaker, Léopold Kuchler, Auguste Zundel, Technologie minérale, Paris, 1962, 3 tomes. En particulier le tome I par Karl Winnaker et Léopold Kuchler. Sommaire : eau; liquéfaction et séparation des gaz; industrie de la potasse; le bore et ses combinaisons; sel de cuisine, soude et potasse; chlore; fluor; combinaisons peroxydées, 647 p.


text:
Francmaçoneria
La francmaçoneria (var. francmaçonariá), (deu francés francmaçon tradusit freemason en anglés, qu'ei a díser « maçon libre ») qu'ei ua associacion qui's vòu simbolicament eretèra deus maçons de l'Antiquitat en bèth agir uei suu plan intellectuau e umanista.
Que's cred (e au mens qu'ei atau que la francmaçoneria e presenta la soa istòria) que los bastidors antics que perfeccionèn chic a chic las loas tecnicas e lo lor art e que s'amassèn e s'amassavan enta'u perfeccionar, lo comunicar e los transméter. Durant l'Etat Mejana, com mantun còs de mestièr, que formèn corporacions dab aqueth pretzhèit e tanben entà s'emparar mutuaument. Las corporacions que comptavan dab grads segon lo nivèu de perfeccionament o d'ancianetat deus lors membres. Chic a chic, aquestas corporacions qu'aurén admés membres non operatius (qu'ei a díser qui non practivan pas materiaument l'art de maçon) e fin finala aqueths que serén vaduts mei numerós.
Sia aqueth ligam dab los arquitèctes e maçons antics vertat o pas, l'istòria de la francmaçoneria modèrna (designada sovent com la « francmaçoneria especulativa » en oposicion dab la « francmaçoneria operativa » deus bastidors de temples e catedraus) qu'ei precisament datada de 1717 quan quate lòtjas (ua lòtja qu'ei ua amassada de maçons) de Londres e s'amassèn entà formar la Grana Lòtja de Londres. Aquesta que's dotè en 1723 de las Constitucions redigidas per James Anderson.
La francmaçoneria especulativa que virè de cap a la « construccion » intellectuau e que's vòu iniciatica d'un punt de vista intellectuau e metafisic e filantròp entà obrar peu benestar e lo progrès de l'umanitat. Au cors deu sègle XVIII qu'amassè mantuns nòbles e intellectuaus e qu'orientè ua partida de las revolucions nòrd-americana, francesa e latino-americana. En França, se non se pòt pas díser que provoquesse la Revolucion (ua grana partida de la noblessa qu'èra membre de la francmaçoneria), la soa pensada qu'influè dens la redaccion de la Declaracion deus drets de l'òmi e deu ciutadan o dens la divisa Libertat, Egalitat, Fraternitat.
Com organizacion qui recomanda l'exercici de la rason e de la libra pensada, l'ideau francmaçon que's trobè mantuns còps en confrontacion dab la glèisa e mei generaument dab l'autoritarisme, lo totalitarisme e l'arbitrari politic o religiós. Atau, que ho combatut a còps per certes mitans catolics conservators e peus divèrs regims d'extrèma dreta qui l'acusèn d'estar secreta entà complotar contre la societat.
Lo nocion de secret, sovent soslinhada peus detractors de la francmaçoneria, qu'ei totun hèra relativa ; teoricament l'identitat deus sons membres qu'ei secreta (entà qu'un maçon qui non vòu pas que's sàpia la soa apartenença e's pòsqui estujar) ; tota la rèsta (desenrotlament deus rites, lòcs d'amassada, tèmas abordats) que son de bon trobar dens los libes e aisidament abordats publicament. Lo temps passat au "tribalhar" dessús en lòtja qu'ei la sola causa de mau comunicar, com ac soslinhè un còp èra lo maçon Giacomo Casanova.
La francmaçoneria o los francmaçons èran dits la mata (Aquel es de la mata), associats abitualament autres còps als radicalssocialistas.


text:
Er ensemble monumentau deth monastèri ei era sedença principau deth Museu d’Història. Intervencions de restauracion an permetut hèr visitables espacis com es tors romaniques deth Fum i del Corn, que costegen era singular façada preromanica dera Porta Ferrada, eth palai der Abat, que permet compdar damb sales entà exposicions temporaus, o eth renauiment museografic des exposicions permanentes.
Era sala Capitular acuelh eth hons arqueologic. Era evolucion dera ciutat e es hons maritims, industriau e artistic s’expòsen enes plantes dusau e tresau, a on se pòt gaudir dera pintura de Josep Albertí, d’ua exposicion sus era indústria e era artesania surères e d’ua auta dedicada ara relacion dera ciutat damb era mar, que se complemente damb era visita ara sedença secondària adreçada ath Sauvament Maritim deth sègle xix.
Eth nau projècte, damb era salut coma èish vertebrador, se tròbe ena renauïda quatau planta, que compde, a mès, damb dues sales de congrèssi damb capacitat entà 150 persones en antic scriptoria monastic.
Er espaci gastronomic aucupe era codina, eth refectòri e eth Uart deth Rector en tot aportar ua aufèrta de qualitat restacada as abituds saludables en alimentacion e basada enes productes de proximitat e de temporada.
Tarifa generau: 2,00 €
Tarifa redusida: 1,00 €
De setembre a juny: de dilluns a dissabte, de 10.00 a 13.00 hores i de de 16.00 a 19.00 hores; diumenges i festius, de 10.00 a 13.00 hores
Juiol i agost: consulteu www.guixols.cat/museu/museu/horaris.html
Dies de tancament: dimarts (excepte festius); 25 i 26 de desembre i 1 de gener
En coche:
Pera autopista AP-7 (E 15):
Gessuda 9A. Seguir per C-35 e C-65 (gessuda Sant Feliu de Guíxols sud). Préner era Ronda de Llevant enquiath monastèri.
Pera N-II:
Seguir pera C-35 e C-65 (gessuda Sant Feliu de Guíxols sud). Préner era Ronda de Llevant enquiath monastèri.


text:
nuancier la seigneurie la en nuancier la seigneurie 2015.
nuancier chromatic seigneurie gauthier la design,nuancier la seigneurie chromatic 2015 gauthier taupe superior 2,nos nuancier la seigneurie chromatic 2018 ral,sign nuancier chromatic seigneurie gauthier la 2018,arc en s nuancier la seigneurie 2018 gauthier photoshop,nuancier la seigneurie 2018 unique collection concept a le chromatic,nuancier la seigneurie 2015 chromatic gauthier ral id es,nuancier la seigneurie gautier a peinture gauthier 2015,nuancier la seigneurie 2018 stunning gauthier le chromatic,nuancier la seigneurie gauthier gautier excellent photoshop.


text:
AK-47
L'AK-47 (en rus: ABToMaT KaлaшHиkoBa, Avtomat Kalàshnikova) modèl 1947, pus conegut jol nom de kalàshnikov, es un fusilh d'assaut concebut per l'engenhaire sovietic Mikhaïl Kalàshnikov. L'AK-47 es inspirat d'un fusiu d'assaut alemand concebut a la fin de la Seconda Guèrra mondiala : lo STG-44, desvolopat en 1942 e mes en servici en 1943 amb lo nom de STG-44 o Sturmgewehr 44.
L'AK-47 es lo primièr modèl d'una ampla familha de fusilhs d'assauts, que lo modèl pus espandit es l'AKM. Las autoritats russas anóncian una nòva version del fusilh al començament de 2012, l'AK-12. Son cost fòrça feble, sa robustesa, sa fisabilitat e sa granda facilitat d'entreten lo faguèron venir extrèmament popular, en particular per las guerrilhas e los païses de pauques mejans budgetaris per equipar son infantariá. Entre 70 e 110 milions d'exemplars foguèron fargats e la produccion dels modèls pus recents contunha al sègle XXI, çò que fa de la seria AK los fusilhs pus espandits al mond.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- M16, fusilh d'assaut estatsunidenc similar.


text:
1708
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1708 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après doas annadas de crisi e d'anarquiá, assassinat dau negus Tekle Haymanot Ièr (1706-1708) lo 30 de junh. Son fiu Naod II li succediguèt mai foguèt rapidament despausat per son oncle Tewoflos (1708-1711). Condamnèt a mòrt leis assassins d'Iyasu Ièr e de Tekle Haymanot Ièr. En particular, ordonèt l'execucion de l'emperatritz Malakotawit e de 36 autrei personalitats de la Cort. Inicièt tanben la canonizacion de son fraire Iyasu Ièr.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de novembre - William Pitt, 1èr Comte de Chatham, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1778)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de decembre - Joseph Pitton de Tournefort, botanista francés (n. 1656)


text:
Es abitants d’Aran son estacadi ath sòn entorn, as montanhes, as rius, as peisheus… a un paisatge naturau mercat peth sòn riu principau, era Garona, e es montanhes que li hèn de cunhèra. Eth fòrt desnivèu d’aguestes montanhes e era orientacion dera val dan origina ara sua diuersitat climatica, damb zònes de corrents atlantiques e temperatures doces e d’autes temperatures mès extremes. Aguestes caracteristiques son era hònt dera riquesa naturau d´Aran, era sua fauna e flòra.
Era Val d´Aran, damb ua estenuda de 620 quilomètres carrats, limite damb França, Aragon e es comarques de Palhars e era Ribagòrça. Ath long de tot eth territòri se pòden descorbir tucs com eth Besibèrri Nòrd, de 3.044 mètres de nautada, o eth Maubèrme, de 2.880 mètres, atau com recórrer es parçans lacustres coma Colomèrs o Saboredo e conéisher era sua fauna e flòra. Entre era riquesa faunistica cau destacar-ne es parpalhòles, pera grana varietat d’espècies que hi podem trobar: 150 des 200 espècies que i a per tot Catalonha. Tanben trobam eth pic mejan, un audèth que viu enes bòsqui madurs e ben conservadi de casse. O era cernalha aranesa, reptil endemic dera Val d´Aran que descorbiren er an 1993.
Per çò que hè ara vegetacion, ua grana part deth territòri aranés ei format de bòsqui e peisheus, a on se pòden descorbir espècies com eth pin nere, er auet, eth casse, eth gimbro o era jançana.