text:
Bulletin de l’A.V.E.P 1er trimestre 1997. n° 81
Aquéu dimenche 6 d’óutobre, qu’èra lou quaranto-unen coulòqui de l‘AVEP, erian... quaranto-un, vesès un pau ! Fasié un pichoun tèms fouaço tapa ; n’en vouas de niéulo ! Mai sian esta escàpi de douas ravasclado, un còup au restaurant, un autre còup à Balaguié. Vaqui lou rendu-comte de Reinié Merle que beilejé la journado en coumpagnìo de son ancian mèstre d’escolo, l’istourian segnen Marius Autran.
Lei entresegne de la visito soun esta douna per Marius Autran e Reinié Merle, toutei dous de vieillo famillo segnenco. M.Autran a publica fouaço libre sus l’istori de La Sègno. A fa l’escolo a de generacien de Segnen e es esta lounten elegi a la coumuno.
Lou matin, si recampan au Gau, davant l’archipel deis Embiez, à Siei Four. Fa gaire bèu, mai ploù pas.
Vesen au Levant lo massiu de Sicie, qu’es la pouncho la mai avançado dau litourau francès, eme sei calanc que davaloun sus uno mar que encuei boulego pas mau. Eis Embiez, sian à la baisso dau Massiu de Sicie, que ven se perdre eici dins la mar dau coustat dau pounen. Lei "phyllades" duro e griso de la couasto fan pensa à la Bretagno.
Mountan pièi dins lou massiu, dins la grando fourest coumunala de Siei Four, s’arrestan a l’ièro dei Masco per quauquei entresegne geoulougico : coumo lei Mauro, lou massiu de Sicie es un troç de l’encian countinen tirrenian, qu’oucupavo la plaça de la mar actualo. Fasié mouvimen vers lou nord, e a fa giscla de l’aigo lei sedimen (calcaires) de la mar qu’oucupava lou Var actuau. Ansin soun esta fourma lei mount darnier Touloun : Faroun, Coudoun, etc.
Prenen puei la poujado que nous meno à capelo de Nouastro Damo de Bouano Gardi, que cadun eici li dien La Bouano Maire. Es estado bastido à la debuto dau segle des-e-seten a cousta d’un vieil posto de gardo dei Siei-Fournen que surveillavo la mar.
Per lei Segnen, lei Siei-Fournen, etc., lou massiu e la capelo soun "Lou Mai". Que deven cado mes de mai un luè de peregrinagi e de sourtido familialo. L’a pas gaire, lou plan de Janas, en dessouto, ero oucupa per uno grando fiero tout lou mes de mai.
Sian a 360 m d’auturo e la visto es espetaclouso sus la mar, lou litourau varès e tout lou païs toulounenc.
La capelo fa limito entre la coumuno de Siei Four e la coumuno de La Segno, que s’es separado de la coumuno maire de Siei Four en 1657.
Davalan puèi per la fourest coumunalo de La Sègno, en s’arrestant sus la "corniche" per regardar lei calancs dau levant dau massiu, emé lei Dous Fraires, douas isclo bessounos prochi dau Cap Sicie.
S’arrestan à Fabregas, que soun noum indico d’activita encianas : eici passan dei vieillo roco primari, sourno o griso, (quarzites, phyllades, "lauvisso") au permian rouge (l’a de ferre).
Es miejou, e prenen la routo de la rado per Tamaris, qu’es un quartier de La Segno. Lou pendis de la coualo es ben a la calo dau mistrau, e dins leis annado 1880-90 lou famous Michèu Pacha n’en faguè uno estacien moudano. N’en soubro fouaço oustalas d’epoco, souventi fes dins un estile esoutico. Per Michèu Pacha, qu’avié fa fourtuno dins l’emperi outouman, Tamaris en ribo de la rado dau Lazaret dounavo d’er au Bousforo.
Se recampan un momentoun sus lou parking dau restaurant per regarda lei instalacien d’aquacuture e ce que soubro de la mitiliculturo.
Es tanben l’escasenço d’évouca la memori de l’escolo felibrenco de Tamaris. Apres manja, à quauquei pas dau restaurant, visitan lou fouart de Balaguier, que Richelieu faguet basti en 1634 per surveilla l’intrado de la rado de Touloun. Es en ribo de mar, e aven de la terrasso de sa tourre una visto espetaclouso sus Touloun. Lou fouart es aro un musèu de la marino e dau bagno fouaço interessant. Li passan un bouan moumen, d’autant que defouaro toumbo uno bravo raisso.
Finissen la visito en ribejan la rado, cousta segnen, en s’arrestan sus lou seti vueje dei encian Chantier de counstruccien navalo de La Segno. An tout rascla d’aquelo entrepreso que l’a des an fasié travailla 8000 persouno ! Un soci de l’AVEP, que travaillavo ei chantier, nous fa uno presentacien esmougudo.
Reinie Merle


c: text/html

text:
Petros Màrkaris
Petros Màrkaris (en grèc: Πέtpoς Mάpkapnς; Istambol, 1 de genièr de 1937) es un escrivan e scenarista grèc. Venguèt famós internacionalament gràcias a sos romans que narran las aventuras del comissari Kostas Charitos, designat per divèrses critics coma lo "fraire grèc de Maigret" o "lo Montalbano d'Atena" en referéncia al personatge de l'escrivan italian Andrea Camilleri. A realizat tanben mantuna traduccion d'òbras alemandas en grèc, mai que mai de Goethe o de Brecht.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Nuxtepιvό δeλtίo (1995)
- Άuuva Zώvnς (1998)
- O Tσe autoktόvnσe (2003)
- Baσιkός Mέtoxoς (2006)
- Πaλιά, Πoλύ Πaλιά (2008)
- AnEιπpόθeσua Aάveιa (2010)
- Πepaίwσn (2011)
- Ψwuί, Πaιδeίa, Eλeuθepίa (2012)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plan mercé
La letra de mercejament e al mond qu’an participat a la manifestacion de Carcasona de 2009, per David Grosclaude, President de l’IEO.
A tots los membres de l’IEO,
A totas las associacions que i son ligadas,
A tots los qui an participat a la manifestacion de Carcassona,
Mercés a tots per l’extraordinària mobilizacion de Carcassona.La manifestacion de dissabte passat qu’a provat un còp de mei qu’èram capables de méter en plaça ua manifestacion qui ei la pròva que las nostas ideas van plan au delà deus militants associatius.
Qu’ei lo resultat d’un procèssus aviat en 2004 a l’AG de l’IEO de Castras quan estó presa la decision d’organizar ua prumèra manifestacion a Carcassona.
La via de l’unitat deu movement occitanista qu’èra la bona. Qu’avem tribalhat com cau dab los nostes partenaris de Calandreta, Felco, Felibrige et Oc-Bi.
Adara qu’avem lo dever d’utilizar aquera victòria.
Que preneram lèu iniciativas entà har concretas las orientacions anonciadas a la fin de la manifestacion de Carcassona.
Mercés a tots los qui an obrat l’organizacion concreta de la manifestacion, sus plaça a Carcassona e particularament au monde qui son amassats a l’entorn de l’IEO d’Aude e de Alan Roch.
Mercés aus qui, desempuish un an, n’an pas deishat de tribalhar entà aqueth rendetz-vos.
Mercés a tots los qui, en lo lor parçan an organizat un eveniment entà har conéisher la manifestacion e las reivindicacions que i son ligadas.
Mercés aus qui an organizat los desplaçaments en bus o d’ua auta faiçon .
Qu’èram 25 000. Qu’avem pausat reivindicacions legitimas e justas. Los qui desempuish annadas nos contèstan aquera legitimitat que deven adara préner en compte las nostas demandas. Demorem pacifics mes siam mei determinats que jamei.
La manifestacion de Carcassona que desvelha quauques uns deus adversaris a las nostas ideas. Las atacas que son d’autant mei violentas, verbaument, còp que i a insultantas, que començan justament de compréner que la caricatura de las nostas ideas non fonciona pas mei. Qu’èm ua fòrça qui compta. Deishem parlar los qui n’an pas comprés que lo monde a cambiat e, tranquillament mes determinats, contunhem l’òbra començada
Enqüèra un còp mercés a tots e rendètz-vos lèu per la seguida.
David Grosclaude, President de l’IEO
Collectiu Anem Òc
anemoc.macarel.net


text:
Sandarville
Sandarville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sandarville A situat a unitat|10|km}} de Illiers-Combray, a unitat|15|km {{}} de Courville-sus-Eure e a unitat|16|km {{}} de Chartres.
L'accès al A 11 cap a París es Modèl:A unitat.
La municipalitat se situa en Beauce, al limit de separacion de las aigas de la Seine (la Eure) e de la Loire (çò Loir).
Sandarville est située à 10 km d'Illiers-Combray, à 15 km de Courville-sur-Eure et à 16 km de Chartres.
L'accès à l'A 11 vers Paris est à 9 km.
La commune se situe en Beauce, à la limite de séparation des eaux de la Seine (l'Eure) et de la Loire (le Loir).


text:
713
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 713 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis que capitèron de conquistar e de destrurre la vila d'Antiòquia de Pisídia a la prima. D'autra part, lei Bulgars de Tervel ataquèron lei regions occidentalas de l'Empèri e s'avancèron fins ai fortificacions de Constantinòble.
En fàcia d'aquela situacion marrida, lo còmte Teodori Myakios, cargat de la lucha còntra lei Bulgars, organizèt un complòt per eliminar e remplaçar l'emperaire. Lo complòt capitèt e Filípicos foguèt emborniat per l'empachar de dirigir l'Empèri. Pasmens, leis abitants preferiguèron nomar Anastasi II coma emperaire novèu. Leis autors dau complòt foguèron emborniats e exilats. Una dei premierei decisions de l'emperaire foguèt d'anullar la politica religiosa de son predecessor.


text:
Galerías Pacífico
La Galerías Pacífico que son ua de la galerias comerciaus de las principaus e de las mei emblematicas de la ciutat de Buenos Aires. Que's tròban dens un punt important de la ciutat a l'interseccion de l'avienguda Córdoba dab la carrèra Florida (pietonièra e comerciau).
Que hon bastidas a la fin deu sègle XIX entà acessar la botiga Au Bon Marché dab gran espacis e ua grana copòla, mes, per'mor de dificultats economicas, que hon viradas de cap a un espaci administratiu.
En 1945 que vadón sede deu Camin de Hèr deu Pacific qui'u dèn lo lor nom en bèth preservarun espaci comerciau.
Que hon decretadas Monument Istoric Nacionau en 1989 e lo gran marcat saunejat a la debuta que ho fin finala creat en 1992.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Site oficiau.


text:
Revue trimestrielle A.V.E.P. n°77, 1996.
Dominique e “La Tóuteno”
Revue trimestrielle A.V.E.P. n°77, 1996.
Presentacien de R.G :
Avèn parla eici mai d’un còup de La Tóuteno, facido tóutei lei dimècre, journalet escri en prouvençau de Touloun que pareissié à la fin dóu siècle passa. Avèn douna quàuquei sceno prouvençalo e de nouvello, tout signa d’escais-noum coumo : Benezi, Lally, etc.
Nous fa gau encuei de fa lou lume sus soun autour, bounadi lei recerco de Reinié Merle que gramacian pèr la coumunicacien qu’a bèn vougu nous faire.
Lou proufessour Reinié Merle es agrega d’istòri, a lou Capes de Letro mouderno, es Dóutour ès Letro e assoucia dóu C.N.R.S. de Mount-Pelié. Sabi pas se pren lou tèms de faire la partido ei bocho.
Es pèr dire qu’es un cercaire de proumiero. Entre autre, a publica recentament d’obro preciouso per nautre : Inventaire du texte provençal de la région toulonnaise (1986), e L’écriture du provençal de 1775 à 1840, qu’es sa tèsi, 1028 pajo (1990).
Soun darnier oubrage es en souscricien ; es un estùdi tras qu’impourtant : Les Varois, la presse varoise et le provençal, 1859-1910, toucant tout ce qu’es esta escri en lengo nouastro dins lei journau dóu tèms, dins uno pountounado que vigué nèisse la liberta de la presso, sus tóutei lei sujèt : poulitico, soucieta, religien, etc.
R. Merle - Dominique, Antoni, 1836 - 1906
Siéu en trin d’acaba un enquèsto sus l’escrituro dóu prouvençau dins lou Var entre lou Segound Empèri e la guerro de quatorge. Acò m’a fa rescountra, e de coùp que l’a mi leis a fa descurbi, de persounàgi bèn interessant.
Vouali parla ei legèire de l’AVEP, à la lesto, d’un d’aquélei, que mi sèmblo pourta leis ambiguïta e lei countradicien de soun tèms.
Aquel ome, lou rescountrèri d’abord en legissènt la pichoto presso dóu tèms : li signo Benezi e li douno de sceno pleno de santa poupulàri, sceno toulounenco, e mai que mai de Besagno, lou quartié poupulàri au levant dóu Cous Lafayette, entre lou Capèu Rouge e lou Cuou de Buou.
Es un pau lou disciple e lou rivau de La Sinso.
Puèi mi rèndi comte, toujour en legissènt aquelo presso, qu’es pleno d’alusien, de critico e, de coùp que l’a, d’un marridun que farié pòu encuei, que Benezi es qu’un deis escais-noum d’un escrivan mai qu’aboundous que signo : Rodolphe d’Orbel, Gaston de la Bayorre, X. de Briey, etc.
Es un escrivan francés que douno sei rouman en fuietoun dins la presso marsiheso e vareso de la fin dóu Segound Empèri e de la debuto de la Tresenco Republico ; pren sa matèri dins la realita loucalo e regiounalo : L’Incendie du Mourillon, La Mariage aux baïonnettes, Les Mémoires de Gaspard de Besse, Le Siège de Toulon en 1793, e un fube d’àutrei.
Descuérbi tambèn qu’es l’autour dóu proumié rouman-poulicié toulounen (d’autour anounime) qu’es esta tourna edita l’a pas gaire : L’assassinat de la rue Magnaque.
M’avisi que gouverno tambèn aquel ome, e toujour souto aquéleis escais-noum e bèn d’àutrei, plen de pichoun journau d’espaçamen, literàri, teatrau e satirique : Le Carillon, Le Touche-à-Tout (proumiero maniero), Toulon Journal, La Guêpe de Toulon, etc.
E viéu tambèn que signo, mai aqueste coùp de soun noum, d’óubràgi saberu sus leis epidemìo de coulera à Touloun, especialamen aquélei, terriblo, de 1865 e 1884.
Qu èri dounc aquéu Dominique prouteïforme ? Ges de bibliougrafìo, ges d’estùdi : falié dounc furna dins leis archiéu.
Nèisse à Grasso en 1836. Es l’enfant d’un gendarmo de Lourreno, que tournara au païs à la retrèto. Lou futur escrivan prouvençau es dounc sourti dei braïo d’un “estrangié” e acò mouastro la vitalita dóu prouvençau à l’époco.
Lou joine Dominique es naturalament bilingue, coumo tout lou mounde.
Intro joine à la Coumuno de Touloun, en 1856, coumo coumés de burèu e devèn puei cap dóu burèu de l’Estat-civiéu. Mai es pivela pèr lou desi de la recounouissènço literàri franceso. Fa que publico soun Teatre de Besagno à la fin de l’Empèri e à la debuto de la Republico.
Lou resson es grand e Dominique coumpren que l’a aquito tanbèn uno poussibilita de recounouissènço. Mai pòu s’agi eici que de recounouissènço loucalo ; la recounouissènço naciounalo passo pèr lou francés.
E vaqui dounc, à cousta de Dominique, autour francés, lou Benezi dei sceno toulounenco, e mai que mai de Besagno.
Besagno, segur que Dominique lou counouis bèn : rèsto au couar de Touloun, carriero dei Boucharié, e sa segoundo fremo es la fiho de l’acoucharello dóu quartié vièi.
Benezi a de ressoun dins la presso vareso dóu tèms, mai pousqué pas si faire publica pèr de bouan dins un libre, coumo La Sinso. E èron pas gaire coulègo, tóutei dous ! Rivau en literaturo, pas d’acòrdi en poulitico.
Dins aquelo passo de passien poulitico, La Sinso es republican, Dominique counservatour.
La Sinso est felibre, e Dominique a de longo critica lou Felibrige que s’enracinavo dins lou Var, mais es coulègo emé lei felibre toulounen lei mai “à drecho”.
En 1885 ; Dominique gouverno un journau nouvèu, Le Petit Toulonnais, que voulié councurrença lou republican Petit Var, mai lanço tambèn La Tóuteno, un semanié satirique en prouvençau, que viéura quàuquei mes en 1885-1886, e quauque tèms encaro en 1890 (mai bilingue, aqueste còup).
Es uno entrepresso óuriginalo, quàsi touto en proso, dins un tèms que s’escrivié subretout de vers en prouvençau.
Se dis facho pèr “dé félibrés doù gros grun”, mai es subretout facho pèr Dominique : signo K.Ramen seis article poulitique, e Benezi sei sceno toulounenco. Recampo de coulabouradou anounime, pousquèri n’en identifica la grand part : quàuquei felibre, quàuquei ome poulitique, tóutei encagna contro la municipalita radicalo de Touloun e soun cònsou Dutasta.
La vióulènci, lou marridun de La Tóuteno faguèroun rire, mai faguèroun tambèn uno marrido empressien e, dóu còup, Dominique, passa 1890, quité d’escriéure en prouvençau.
Mai avié moustra, de soun biais, que bèn entendu agradavo pas en tout lou mounde, que lou prouvençau poudié participa, en nourmalita, à la vido publico e poulitico, que si poudié escriéure en prouvençau d’article enfourmatiéu e poulemique, tant coumo en francés.
Aguèsson fa ansin aversàri e ami que, de segur, la lengo serié estado mai aparado que pèr lou plagnun sus la mouart dóu prouvençau. Mai acò es uno autro istòri...
Reinié Merle


text:
Guèrra Civila de Sri Lanka
La Guèrra Civila de Sri Lanka se debanèt de 1983 a 2009 entre Sri Lanka e la guerilha dei Tigres de Liberacion de l'Eelam Tamol (LTTE). De 1987 a 1990, Índia assaièt d'intervenir per impausar de negociacions entre lei dos camps mai sa fòrça de mantenement de la patz se turtèt a l'oposicion dei LTTE e deguèt se retirar après divèrseis atacas de la guerilha. Lo conflicte foguèt entraïnat per lei revendicacions d'autonòma puei d'indenpendéncia de la minoritat tamola dau nòrd de l'illa.
Fòrça lòng, lo conflicte foguèt marcat per divèrsei periòdes de trèva e de negociacions entre la guerilha e lo govèrn de Sri Lanka. L'equipament e l'organizacion de la guerilha, que venguèt la premiera guerilha equipada d'una flòta e d'una aviacion, foguèron tanben un factor permetent d'explicar la durada de la guèrra. Fin finala, après una tièra de desfachas au començament dau sègle XXI, lo govèrn decidiguèt de crompar d'equipaments militars modèrns en quantitats importantas. Aprofichèt tanben divèrsei divisions intèrnas de la division per esquichar sei fòrças dins lo sud de l'illa. Puei, a partir de 2006, poguèt se concentrar sus lo nòrd de l'illa. A partir de 2008, la guerilha deguèt se retirar vèrs lo nòrd e la capitala de l'estat dei LTTE foguèt conquista lo 2 de genier de 2009. Aquò marquèt l'afondrament de la guerilha que foguèt definitivament vencuda en mai de 2009.


text:
Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorregurada pas com leis autrei (Partida 2)
« I a quicòm dins l'esfòrç fisic que trepassa lo momenton lèu oblidat » (Partida 2)
Adonc partiguèron de Tarascon d’Arièja lo 4 de julhet ambé la mira d’acabar un periple de mai de quatre cents quilometres que s’acabariá a Oloron santa Maria, cinq jorns puei, après qu’aguèsson fach lei pòrts majors pirenencs : mai que lei doas estapas dau Torn que seguirián après son passatge. La primiera jornada siguèt tras que dificila, es totjorn ansin, vos melhoratz a dicha que pedalejatz de lònga. E lei pojadas de se succedir : Pòrt de Lers (1570 m), còls d’Agnès (1517 m), de Latrapa, per contuniar lendeman amb lei còls de Còra (1395 m), dau Portet d’Aspet e de Mente (1349 m). Se remembrava d’aqueste còl de Mente per sa dificultat pretenduda mejana, e la trobava mai au rendètz-vos amb un canhardàs insuportable e de susadas emborniantas coma jamai de sobra. De percentatges mejans de 7 a 8 dau cent, pauc d’espacis de recuperacion, un vertadier capelet montanhós qu’amaga son juec e vos dòna lo bati-bati e l’alen cortet. Car lo bofe mestrejat es afaire de temps. Au mai siatz acarat ambé vòstre còrs, au mai l’alen se deu regular per anar a vòstre ritme e vos donar d’envam. Lo mentau es de’n premier rampelat que se sabètz pas manejar, estalar vòstre anar, avançarètz pas luench. E l’esperit, la volontat van cotria ambé vòstre esfòrç fisic. Es aquí lo b.a. -ba dau ciclista, sens oblidar una bevenda d’aiga pura e vos alimentar regularament. Es verai, ges de potingas, ges de motor electric, es lo retorn de l’elementari basic, aquela virtus que maire Natura vos a donada e que comanda en cada situacion. Es aquí que siatz en mesura de saupre çò que valètz, un mena d’exercici quasi « ontologic » que se desplega a cada metre ganhat, sensa còrfalhir, l’èstre vòstre grandor natura. Impossible de trichar. I a quicòm de metafisic dins l’exercici corporau que trepassa lo momenton lèu oblidat. Me pensi que cada correire professionau o amator, aquela question la se deu pausar.
Coma un long flume tranquille o coma la cambra dei torments ?
Lo 6 de julhet parton de Luchon (630 m) que li dison dins lei guidas ciclo-esportius la « rèina dei Pirenèus », après vint quilometres de faus plan. Fa freg. Entamenan la montada dau còl de Peirasorna (Peyresourde !) que lo som passat a 1570 m vos duerbe la via dau Còl d’Azet (1580 m) tre la davalada fins a Genòs. Peirasorna es tant a vòstra portada coma lo còl d’Azet se montatz regularament. Serada a Vièlha Aura dins una ostalariá simpatica que la coïna de país es chanuda (pastas de mai per leis esportius que son !) e lo liech reparator. Pauc o pron de toristas nordics, d’unei fan la Transpirenenca e son pas lei pus envaïsseires avans l’arribada de l’èrsa davançiera dau 14 de julhet : subrenquant dei carris de campament que ribejan lei rotas dau Torn e sa colleccion dei bordilhas debanadas E ja, tre lo pòrt d’Aspin, la toforassa vos pompava l’enavans qu’aviatz servat per una jornada redobtada. Lo rescòntre tant esperat ambé lo gigant dau Tormalet (2115 m) s’avançava. Era au còr de l’escorreguda, una mena de baptistèri per lo correire ciclista pirenenc que respond au desfís de la montanha. Montanha pelada, arrocassida, desprovesida de nèu au mes de julhet, ambé de passatges a mai de dètz dau cent, de tunèus estrechs, una marridetat de remarca per la rota (ata, lo Torn li passava pas aquesta annada), de camionàs e de motòs bronzissentas que vos fregan. Una travessada tras que sobda de l’estacion de la Mongia desèrta, crimi arquitecturau ambé sei barras de lotjaments dins un environament minerau, de cafès vueges de consumators. Una vilassa de betum entre parentèsis, lo non-ren dau torisme ivernau de massa, un espectacle de desolacion per fabricaires de Oèstern. En brèu, la nafradura de la toristificacion dei Pirenèus que la pub televizada debana persqui pas. Aquestei darriers quilometres dempuei l’estacion, reddes coma jamai, dins la solesa dau correire de fons, donan d’aire au purgatòri. Lo som es pelat ambé sa botiga dei sovenirs, sa bicicleta estilizada sus lo rocàs per la fotò, l’estanquet qu’espera sa practica. Triste passatge dins un luec simbolic onte s’aplantan pas. La davalada es un periòde de recuperacion, urosament sensa circulacion, un exercici de negociacion ambé un cinquantenau d’espinglas adarré, dins un pendís verdejant fins a Luz sant Sauvaire. Aquest envèrs dau Tormalet, lo vau mièlhs davalar que montar. E lo retorn de la calorassa e de l’urban tre Barèjas e Luz sant Sauvaire, un autre mitan toristificat qu’avián tròp lèu oblidat.
De Luz a Maria Blanca, la darriera pojada dei tres pòrts
Lendeman partiá solet d’Argelès Gazòst, la filha estent tornada en Provença s’ocupar de sei fius. Se remembrava lei montadas dei còls de Solor e d’Aubisc (1474 m e 1700 m), quasi vint ans a l’endarrier. Lo rendètz-vos non siguèt decebeire. Lo Solor a doas oras de l’après-dinnar, sota un canhard despietadós, es un camin de crotz. Pauc de ciclistas d’aquest costat de l’ascencion, mai de veituras de torisme, despascientas, que son de manca de despaïsament e que rivalizan ambé de motociclistas anonims cuirassats de cuer que vòlon faire son pichòt numerò. Caricatura dei plasers urbans mecanics descentralizats. Per cadun son plaser dei sants. La davalada vos laissa alenar e montatz puei l’Aubisc qu’es negat dins un neblàs que vos fau far avans de clucons sus una rota marridassa, cuberta de casudas d’escalhons. Un ventàs vos fa acuelhança entre fedas trinhonantas en libertat que, victimas de la solesa, venon a vòstre rescòntre. Travessada de Goreta, una autra illòta esquilhabla enlaidida de betum. Ansin son aquestei montanhas pirenencas dei visitors despaisats, desparieras e dei microclimats geofisics e umans cambiadís. S’arresta ambé la frema just e just a Bòneis Aigas per tastar una garbura, la sopa dei gents d’aicí e montanhards pirenencs. Una enveia enfortida per un sovenir ancian dau Solor, tot lo contrari de la magdalena de Proust, a cadun sei recòrds. Mai es luench de s’encalar d’aquesta passa, li manca de quilometres, adonc tòrna pedalejar vèrs lo còl de Maria Blanca (1035 m), la darriera pojada de la corsa. De Laruns a Bièlla (forma locala gascona eissuda de villa), es una corsa de relambi avans de montar vèrs lo Plan de Benós, partida corteta pron redda ambé 500 m de desnivèu, cafida de toristas, avans de passar la traucada de Maria Blanca e de crosarde ciclistas polonés partits de Varsovia per peregrinar a Lorda. Version ciclista de la fe. Degun es perfèct. Lo darrier quilometre es marcat a dotze dau cent mai sembla pas passar lei siès. Bensai la darriera engana plancardiera de la Transpirenenca ? La davalada, redobtabla d’aquest costat, laissa de monde rescontrats anar d’a pè e mai de ciclòs electrics s’encalar. S’arresta pas lo progrès Va ditz sempre, vau mièlhs davalar que montar aquest pendís de Maria Blanca : fins a Escòt, es la corsa dau diable. S’avètz enveia de tenir l’escomessa per l’an que vèn, vos ne’n grevaretz pas, mai pedalejatz avans e pedalejatz encara après, sensa relambi !
Cric-crac, lo conte es acabat.
Gérard Tautil
- Publicat dens Sport


text:
Calatayú
Calatayú (en aragonés SLA/GO) o Calatayud (en castelhan) qu'ei ua vila de l'èst d'Aragon sus las arribèras de l'arriu Xalón. Qu'ei ua de la principalas vilas d'Aragon e qu'ei situada suber las soas vias de comunicacion màgers (hialat de camin de hèr de hauta velocitat e autorota A-2).
Los sons abitants (de cap a 20 000) que son aperats los bilbitans per'mor de l'antic nom iberic de la vila : Bilbilis. Lo son nom actuau que vien de l'arabi Qalat (castèth) seguit per l'antroponim, tanben d'origina aràbia, Ayyub. Calatayú qu'ei ric d'un patrimòni arquitecturau remontant a l'epòca aràbia e d'estil mudejar.


text:
ISO 4217
L’ISO 4217 (ICS 03.060 e 01.140.30) es una nòrma internacionala que definís de còdes de tres letras per las monedas del monde coma EUR per l'èuro, USD pel dolar american, JPY pel yen o encara BTN pel ngultrum botanés ; vejatz per aquò la lista completa dels còdes ISO 4217.
Aquò elimina las confusions d'identificacion causadas per d'unes noms de devisas coma dolar, franc o liura utilizats dins de pïses fòrt nombroses e qu'an de tausses de cambi fòrça diferents.
Aquela nòrma definís tanben las relacions entre l'unitat monetària màger e sas subdivisions.


text:
Écoutez la lecture de cet enregistrement en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : A MIRAMAS, VILO DE TRIN, de segur, i’a d’istòri de trin. Dudule, que restavo à Miramas, èro emplega dóu camin de ferre ; èro countourroulaire de trepadou…
13 – Miramas
•
[Provençal] Li vendémi à Miramas | Les vendanges à Miramas
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : RACONTE DE MOUN PAIRE : Après guerro, moun fraire Manu aguè l’idèio de faire un orto que vèndavo li proudu dins la merçarié de Julieto, nosto tanto, balouard de…
[Provençal] Lou patrounage | Le patronage
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : APRÈS LA GUERRO, en 1948, emé lou patrounage, à Miramas, li capelan se cargavon encaro de la jouventuro dóu mitan poupulàri. Li chato èron d’un coustat à l’escolo Jano…
[Provençal] Lou cagadou es clafi / Le cabinet est plein
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : QUOURO NASQUÈ Miramas-garo, qu’èro meme pancaro Miramas mai Counstantino, li saberu d’aquéu tèms avien previst qu’emé lou loujamen dis óubrié qu’arribarien pèr travaia au camin de ferre, un tros…
[Provençal] Sorre Tereso envoucado ajudo à basti uno glèiso / Sœur Thérèse invoquée aide à construire une église
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : Barbentano (Bouco-de-Rose), 14 de mai de 1914. Se bastis en aqueste tèms uno bello glèiso dins la parròqui de Miramas (Bouco-de-Rose). Mai pèr l’edifica falié d’en proumié croumpa un…
[Provençal] Lis óulivado / Les olivades
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : RACONTE DE MOUN PAIRE : Sabe pas se couneissès Callas dóu Var que lis ase s’ajasson à l’estage quatren. E es verai bord que lis oustau dóu vilage soun…
[Provençal] Lou paludisme à Miramas / Le paludisme à Miramas
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : QU SE REMÈMBRO de la darriero epidemìo de paludisme à Miramas ? Fuguè dóu tèms de l’estiéu de la Liberacioun de Prouvènço en 1944. Fau dire que tre setèmbre…
[Provençal] Lou Desbarcamen en Prouvènço / Le Débarquement de Provence
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant sur la flèche orange ci-dessous : L’ACABADO TANT ESPERADO se debanè alor que ma maire èro dins si 7 an. Nous countavo, que quouro li American liberèron Miramas lou 23 d’avoust de 1944, fuguèron counfoundu…
[Provençal] L’estiéu sus la plaço Jourdan à Miramas / L’été sur la place Jourdan à Miramas
•
commentaires
Écoutez la lecture en cliquant ci-dessous : LA PLAÇO JOURDAN es la plaço la mai celèbro e couneigudo desempièi de generacioun. A la debuto dóu siècle passa èro de bon uno placeto de vilage. Èro encaro de terro batudo e…
[Provençal] La coumunioun de moun paire / La communion de mon père
•
commentaires
A PASSAT TÈMS, à Miramas, coume dins tóuti li parròqui, lou dijóu, touto la ninèio anavo à la dóutrino.


text:
29 d’abr. 2014
En Ondas : difusion tornar de l'emission dab C. Vieussens entau CD "Esquiç seguit d'Auròst"
En Ondas de Domenja Lekuona lo dijaus 1 a 20h e lo dimenge 4 de mai a 11h : en navèra difusion l'emission deu 18 de març de 2009 suu disc "Esquiç seguit d'Auròst" que Christian Vieussens a realizat en collaboracion dab l'immense poèta e grafista qui èra Bernat Manciet. Ua entervista de Christian Vieussens .
Tranga, sobèrna, dus de la mar grana o de la deus pins, Bernat Manciet e Christian Vieussens . En çò deu Cirma
Tranga, sobèrna, dus de la mar grana o de la deus pins, Bernat Manciet e Christian Vieussens . En çò deu Cirma
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text: Abans de signar un contracte discografic, Ward obtenguèt lo sieu títol en psicologia en Rust College en Holly Springs, Mississippí e se convertiguèt en professora. Mentre enregistrava çò qu'anava èsser lo sieu album debut, la companhiá discografica de Frederick Knight li presentèt una cançon la que mai tard seriá de Stacy Lattisaw. A Ward li agradèt pas aquela cançon, mas Knight insistissiá que la cançon èra necessària per capitalizar la tendéncia de musica disco, e Ward acceptèt. La cançon, qu'al principi èra una melodia dirigida a adolescents que parlan per telefòn, mai tard foguèt re-escricha amb unas letras dirigidas mai per adults, e lo resultat foguèt "Ring My Bell". Lo simple atenguèt lo luòc #1 en Canadà, Estats Units, e en lo Reialme Unit en 1979.[3]


text:
Una corsa de 1.300 quilomètres per demandar que la lenga d’òc siá declarada patrimòni de l’umanitat
Aprèp setanta jorns, la caminada Occitània a Pè, entrepresa per membres de Chambra d’Òc, finís uèi, oficialament, a Vielha. Los caminaires seran recebuts per Francés Boya, sindic de la Val d’Aran, e l’ensemble Aire de Prima lor ofrirà, sus la plaça del Conselh General, un concèrt per celebrar la fin de la corsa, que comencèt lo 30 d’agost a Viani (las Valadas) per demandar que la lenga d’òc siá declarada patrimòni mondial de l’umanitat.
Al long de la corsa los caminaires an rencontrat d’occitanistas pertot ont son passats, e an participat ensemble a d’accions e a de fèstas per la promocion de la lenga d’òc.
L’espaci occitan, prèp de 200.000 km2, comprén lo miègjorn de l’estat francés, las Valadas de l’estat italian e la Val d’Aran. La lenga d’òc es, normalament, parlada per dos milions de personas (e compresa per fòrça mai) dins lo país occitan, e quitament a la Gàrdia, un vilatjon de la Calàbria, abitat per d’emigrants piemonteses qu’i arribèron al sègle XV.
Dempuèi de temps la lenga d’òc ven d’obténer, finalament, qualque reconeissença sociala, institucionala e oficiala (en las Valadas, en la Val d’Aran e mai en Catalonha; quitament la constitucion francesa ven de reconéisser las lengas regionalas). De mai, es la lenga de comunicacion d’un quarantenat d’escoletas bilinguas, d’un trentenat de radios localas e d’un larg malhum d’organisacions, coma l’Institut d’Estudis Occitans (IEO).


text:
Recuelh era mia sang
Per Alidé Sans
Voi que damb era mòrt non acabe tot,
per mès que anem e semble que jamès tornem.
Voi amagar era mia esséncia de Dieu e deth Diable,
tà que jamès venguen a cercar-me e me hèsquen parar eth còr.
Son tanti ja es hantaumes que jaden ath laguens d’aguesta carn qu’a ben jurat:
lalaralaralaralarala ah!, ah!, e sarre eth còr.
E ena mia gòrja, era votz des qui en silenci se tornèren hum.
Ena mia gòrja, era votz des qui non poderen pregar:
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang quan mòra ena batalha.
Recuelh era mia sang, quan damb eth vent se’n vagen luenh es mies cendres.
Recuelh era mia sang quan quèiga e non me lhèua, non desvelha.
Recuelh era mia sang, e amansiràs aguest dolor d’èster mortau.
E que damb era nòsta marcha,
en lòc de deishar un vuet rampligam de gòi d’autes ments.
Qu’era mia energia se convertisque ena recèrca actiua d’un nau mon.
Qu’enes nòsti carrèrs s’i reflectisquen es gènis que van caminant.
Que d’aguest art
nèishen poètes, escrivans, musicians, pintors... damb illusion,
e vas a veir era vertut dera gran fòrça que plegats podem amassar,
se perseguim que cap sang sigue vessada en van.
Qu’era mia vida sigue un motor que dongue as auti moviment.
Qu’es hilhs des mèns hilhs poguen recuélher es fruts d’a on en passat semiè era pèth.
Qu’era tèrra que viu era mia mòrt dongue es flors mès polides deth mon,
e refugie es arraïtzes d’aqueri arbes que daràn vida a ua auta gent per molt de temps...
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang quan mòra ena batalha.
Recuelh era mia sang, quan damb eth vent se’n vagen luenh es mies cendres.
Recuelh era mia sang quan quèiga e non me lhèua, non desvelha.
Recuelh era mia sang, e amansiràs aguest dolor d’èster mortau.
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang!
Recuelh era mia sang!
5 cançons del meteis grop :


text:
Pic verd
Picus viridis
Feme.
244px
LC : Preocupacion menora
Lo Pic verd (Picus viridis) es una espècia d'ausèl apartenent a la familha de las Picidae.
Somari
Morfologia[modificar | modificar la font]
Que siá mascle o feme, lo pic verd a la fàcia superiora verda, lo quinque jaune, la fàcia inferiora gris-verd e lo dessús de la tèsta roge. La feme se destria per sa mostacha negra, alara qu'aquesta del mascle es roja, enrodada de negre. Los joves son mai clars e pigalhats.
Aqueste ausèl mesura unes 30 cm de longor e 40 a 45 cm d'envergura, per une massa d'unes 200 g.
-
-
-
-
Vidèo d'un individu en mitan natural
Comportament[modificar | modificar la font]
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Aqueste ausèl se noirís subretot d'insèctes e de larvas, presas sul sòl. Li agrada fòrça los formiguièrs pels prats, que las formigas representan mai de 90 % de son alimentacion. Dins lo sud de l'Euròpa, s'ataca tanben als bornats en ivèrn. Complèta son alimentacion amb de granas e de baias.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Aqueste pic cava son nis dins un arbre fulhós (quitament a vegadas dins un pal), pendent al mens doas setmanas. Lo nis es prigond de 20 a 50 cm, e l'orifici de dintrada mesura unes 5 a 7 cm de diamètre. La ponduda (una sola per an) compren de 5 a 8 uòus, blancs, coats pels dos parents pendent une quinzenat de jorns. Los joves demoran unes tres setmanas al nis, puèi, après lor envolada, vivon amb lors parents pendent tres autres setmanas.
Espandiment e abitat[modificar | modificar la font]
- Espandiment
- Aqueste pic pòbla una granda partida de l'Euròpa. Son airal de distribucion va, a l'Èst, fins en Iran e al Turcmenistan. S'es present a çò nòstra manca dins las illas, coma Corsega. Existís una espècia diferenta mas parenta, Picus sharpei, que viu dins la peninsula Iberica e sul penjal nòrd dels Pirenèus.
- Abitat
- Sedentari, viu dins los bosquets, los pargues, los vergièrs e fins a 1 700 mètres en montanha.
Estat de las populacions, pression e menaças[modificar | modificar la font]
Coma totes los pics, lo pic verd de segur fòrça patiguèt de la rarefaccion dels arbres mòrts e arbres senescents pel bòsc. Es tanben menaçat per l'activitat umana de desforestacion que los arbres son son mitan de vida[1].
Sistematica[modificar | modificar la font]
L'espècia Picus viridis foguèt descricha pel naturalista suedés Carl von Linné en 1758[2].
Taxinomia[modificar | modificar la font]
Segon la òbras de filogenica de Pons et al. (2011) e Perktas et al. (2011), lo Congrés ornitologic internacional destria l'anciana sosespècia Picus viridis sharpei del Pic vert (Picus viridis) e l'auça al reng d'espècia. Ven lo Pic de Sharpe (Picus sharpei).
Segon la classificacion de referéncia (version 3.5, 2013) del Congrés ornitologic internctional, aquesta espècias es constituida de las tres sosespècias seguentas (òrdre Filogenic):
- Picus viridis viridis Linnaeus, 1758 ; presenta dins lo nòrd e lo centre de l'Euròpa;
- Picus viridis karelini Brandt, 1841 ; presenta del sud-èst de l'Euròpa al sud-oèst du Turcmenistan;
- Picus viridis innominatus (Zarudny & Loudon, 1905); presente dins lo sud-oèst de l'Iran.
Picus vaillantii e Picus sharpei foguèron longtemps considerats coma de sosespècias, mas son ara consideradas coma d'espècias detriadas. Tanben foguèt suggerit que P. v. innominatus, sosespècia fòrça isolada de las autras populacions, poirián tanben èsser una espècia d'esperse.
Al nòrd de la cadena pirenenca existís una zona ont i a d'individús presentant de caractèrs ibrids de plumatge e genetics entre Picus v. viridis e Picus sharpei. En Lengadòc, aquesta zona s'espandís entre Besièrs et Nimes. Dins aquesta zona i a tanben de P. viridis e de P. sharpei; aquestes darrièrs son tan mai rares que s'alunham dels Pirenèus (e inversament pel Pic vert).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre Mollet Schweizerische, Niklaus Zbinden Schweizerische e Hans schmid Schweizerische (2009), « Steigende Bestandszahlen bei spechten und anderen Vogelarten dank Zunahme von Totholz ? [traduccion: Aumentan los efectius de pics amb a lo creis de la quantitat de fusta mòrta?] », Schweiz. Z Forstwes., vol.160, n°11, p.334-340.
- ↑ Linnaeus, C. 1758: Systema Naturae per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiæ: impensis direct. Laurentii Salvii. i–ii, 1–824 pp doi: 10.5962/bhl.title.542: page 113
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Congres ornitologic internacional: Picus viridis dans l'ordre Piciformes (en)Referéncia Congrès ornitologic internacional : Picus viridis dins l'òrdre Piciformes (en)
- viridis {{{3}}} dIns Avibase (fr) (Vejatz viridis mapa de reparticion)
- Referéncia NCBI: Picus viridis (en)Referéncia NCBI : Picus viridis (en)
- Referéncia UICN: espèce Picus viridis Linnaeus, 1758 (en)Referéncia UICN : espècia Picus viridis Linnaeus, 1758 (en)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Pons J.-M., G. Olioso, C. Cruaud & J. Fuchs (2011), « Phylogeography of the Eurasian green woodpecker (Picus viridis) », J. Biogeogr., vol.38, P.311-325.
- Perktas U., G.F. Barrowclough et J.G. Groth (2011), « Phylogeography and species limits in the green woodpecker complex (Aves: Picidae): multiple Pleistocene refugia and range expansion across Europe and the Near East », Biological Journal of the Linnean Society, vol.104, P.710-723.
- Olioso G. et Pons J.-M. (2011), « Variation géographique du plumage des pics verts du Languedoc-Roussillon », Ornithos, vol.18, n°2, p.73-83.
- ↑ Winkler, H. & Christie, D.A. (2015), « Eurasian Green Woodpecker (Picus viridis) », In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2015), Handbook of the Birds of the World Alive, Lynx Edicions, Barcelona. Consulté le 20 mai 2015.
- ↑ Olioso et Pons (2011). cf. bibliographie.


text:
Aiga règia
L’aiga règia (aqua regia en latin) es una mescla d'acid cloridric e d'acid nitric concentrats dins una proporcion de dos a quatre volums d'acid cloridric per un volum d'acid nitric. Son nom vèn de sa capacitat de dissòuvre de metaus nobles (aur, platin... etc.) insolubles dins leis acids solets. En causa de sei proprietats corrosivas, es una solucion dangeirosa que sa manipulacion necessita de precaucions importantas.
Citada per lo premier còp dins un document dau sègle XIV, l'aiga règia es principalament per sei proprietats corrosivas dins lei domenis de la gravadura, de la metallurgia e de l'analisi quimica. Entre leis usatges modèrnes principaus, se pòu citar son utilizacion coma solvent e electrolit dins certanei procès de purificacion de metaus nobles e coma agent de netejatge per lei tubas de RMN.


text:
Aprèp d’aver far lo bonur dels colleccionaires de camisòts e de bonetas, l’uninacionala Racamèl Corp. dobrís una novèla franquesa, que serà especializada dins la produccion e la distribucion de films pornografics en occitan.
« L’idèia nos en vengudas en charrant amb de grands intellectuals del mitan, que nos fasián avisar a prepaus que la metjana d’edad totjorn que mai auta dels locutors d’occitan èra invèrsa a l’activitat sexuala generala de l’ensemble dels militants (malgrat los esfòrces meritós de qualques uns). Sem aquí per o tornar dinamisar e per far tornar la lenga dins los lièits! » nos ditz Dinars Encornet, lo President-Director-General e Estilista en cargas de totas las colleccions de Racamèl Corp.
Lo partenariat establit amb la Facultat de Montpelhièr deurà tanben ajudar los estudiants a trapar de novèls desembocats despuèi que los pòstes del CAPES demòran blocats a quatre. La directriz, Maria Joana Embarnís, nos ramenta sa vòlha per lo projècte : « Cal anar totjorn mai pregond dins l’utilizacion de la lenga. Robèrt Lafònt e Max Roqueta, qu’ailamont nos agachan, pensavan pas diferentament del temps benesit del Larzac ».
Al meteis moment, avèm aprèp la partença de Calmant Picha de son pòste de Cap-Redactor de la Septimana, nòstre amable concurrent, sènsa cap mai de precizions.
La primièira produccion de Racamèl Corp. es esperada per lo festival off de la Destibada venènta.
Lo PNO declara qu’a ren de veire dins aquel afar.


text:
1771
Aquesta pagina concernís l'an 1771 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta entre lo ras-bitwoded Mikael Sehul, qu'ocupava Gondar ont èra installat lo negus fantòche Tekle Haymanot II, e una coalicion gropant lei Gallas de Ras Gucho, lo prince de Begamder e lo prince de Godjam. Après tres batalhas saunosas, Mikael Sehul foguèt obligat de capitular lo 4 de junh. Wand Bewossen de Begamder prenguèt lo poder dins la capitala fins a l'annada seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Dins la region de Jinchuan — situada dins lo Sichuan modèrne e somésa en 1749 dins l'encastre de la politica d'expansion de l'emperaire — lei tensions tribalas degenèron e una guèrra violenta acomencèt. L'arribada de tropas imperialas per assaiar de pacificar tornarmai la region agravèt la situacion. Lei tribüs se retirèron dins sei refugis fortificats e lei tropas Qing deguèron menar una tiera de sètges malaisats. Rapidament, lei metòdes utilizats còntra lei Jungars (→ 1759) e l'armada acomencèt l'exterminacion sistematica de la populacion (→ 1776).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt terrèstre[modificar | modificar la font]
Fin de la construccion dau « fardier » creat per lo generau francés Joseph Cugnot (1724-1804). Èra un veïcul d'artilhariá destinat au transpòrt de canons amb una velocitat d'aperaquí 3,5 km/h. Es considerat coma la premiera automobila.


text:
Peschadoira
Peschadoira[1] (oficialament en francés Peschadoires) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre Bonnaud, Nouveau Dictionnaire Général Français - Auvergnat, Nonette, Créer, , 776 p. (ISBN 2-909797-32-5), p. 510. peschadoira en grafia classica.


text:
LA DOMINACION DELS MAMIFÈRS COMENCÈT FÒRÇA ABANS
De còps, es pas util de far un nòu estudi scientific amb de nòvas donadas per descobrir quicòm de nòu en sciéncia. Aquò es çò que s’es passat dins l’estudi realizat sus de fossils ja coneguts que i aviá dins los musèus de la planeta. La conclusion es pro estonanta: los mamifèrs comencèron lor regne fòrça abans l’extincion dels dinosaures fa 66 milions d’ans. Ara cal tornar escriure l’istòria naturala de la Tèrra.
Aital, los mamifèrs aurián començat a dominar la planeta 10 a 20 milions d’ans abans l’extincion dels dinosaures. O ditz un nòu estudi fach per l’Universitat de Southampton e amb Elis Newham coma cap. Las conclusions de l’estudi demòstran que, malgrat la cresença populara, los mamifèrs tanben dominèron la planeta pendent l’epòca dels dinosaures e qu’aquestes e los aucèls foguèron pas los solets senhors de la Tèrra fins fa 66 milions d’ans.
“L’opinion tradicionala –çò diguèt Eliss Newham– es que la preséncia dels mamifèrs pendent l’edat dels dinosaures foguèt fòrça pichona e que lor diversificacion cresquèt après l’extincion dels dinosaures. Totun, nòstras recèrcas confirman que los mamifèrs terians, ancessors dels mamifèrs modèrnes, ja s’èran pro diversificats entre 10 e 20 milions d’ans abans l’extincion dels dinosaures e qu’aquò foguèt pas, en un primièr moment, positiu per eles”.
Una extincion generalizada
L’ipotèsi de la majoritat de la comunautat scientifica d’uèi ditz que los mamifèrs presents fa 70 milions d’ans s’èran pas brica diversificats. E qu’èran de pichons mamifèrs manjaires d’insèctes. Malgrat aquò, s’es trobat de mamifèrs de l’epòca amb la talha d’un can e aurián pas totes agut la meteissa dièta.
En tot analizar las dents de centenats de mamifèrs plaçats en divèrsas colleccions de musèus del Mond, la còla qu’a efectuat aqueste nòu estudi a trobat que las talhas d’aquestes tanben son fòrça desparièras, çò que vòl dire que las diètas tanben o èran. Aquò contraditz la teoria sus los mamifèrs de l’epòca dels dinosaures que i aviá fins a uèi.
A mai, an pogut soslinhar que los mamifèrs se diversifiquèron fòrça abans çò esperat e que l’extincion massiva que se produguèt sus la planeta fa 66 milions d’ans tanben foguèt negativa per eles. Fòrça d’eles poguèron subreviure mas de centenats d’espècias de mamifèrs tanben desapareguèron. Benlèu, çò dison los scientifics, pr’amor qu’avián pas una dieta pro generalizada. Lo mitan scientific s’estonèt de descobrir aqueste fach. “Esperavi veire mai de diversitat entre los mamifèrs just après l’extincion dels dinosaures –çò diguèt lo coautor de l’estudi David Grossnicle, de l’Universitat de Chicago–. Mas foguèt pas aital. I aguèt fòrça extincions de mamifèrs e aquestes poguèron pas tornar dominar la planeta abans qualques milions d’ans”.
La rason d’aquesta primièra extincion dels mamifèrs es pas estada encara descobèrta. Grossnicle suggerís que benlèu los mamifèrs e las plantas amb flors serián fòrça restacats. E quand aquestas poguèron ofrir de nòva frucha de nòvas granas, arribèron de nòus insèctes e tanben de nòus mamifèrs. Mas aquò es pas encara una ipotèsi scientifica segura.
Totun, Grossnicle confirmèt que los mamifèrs ja s’èran diversificats fòrça abans l’extincion dels dinosaures e que los que poguèron subreviure èran de mamifèrs generalistas, çò es que manjavan de tot. Aquò, çò dison, poiriá èsser lo camin que seguiràn los mamifèrs los cent ans seguents. Topic casut.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Som aquí, a Salau, per la XII vegada, en aquesta festa de germanor que aplega occitans i catalans, en aquest límit de les comarques del Pallars Sobirà i l'Arieja i que uneix Occitània i Catalunya.
Voldria saber si hi ha algú que em pugui dir on és la frontera? Si hi ha algú que em pugui dir quina diferència hi ha entre un costat i l'altre de la muntanya?
La frontera política, cultural, lingüística i nacional és una monstruosa imbecil•litat dels estats jacobins francès i espanyol.
Sabem prou bé que hi ha encara problemes entre veïns europeus, però entre catalans i occitans no n'hi ha hagut jamai. Som germans, fills de la mateixa cultura i llengua. Són els estats els que ens han separat i ens han dit que som diferents. A uns els han dit que són francesos i als altres ens han dit que som espanyols i no som ni una cosa ni l'altra.
Tots som fills de la cultura occitana, destruïda primer per França i, després, Espanya en volgué destruir la branca catalana.
I ara, en homenatge als occitans i a la llengua occitana , continuo en occità:
Amics occitans,
França vòl pas signar la carta de las lengas regionalas o minoritàrias, perqué aquò seriá contrari l'article II de la Constitucion que ditz que la lenga de la Republica es lo francés.
Ara que las lengas regionalas en França arriban al punt zerò de l'usatge public, l'Estat francés a paur de pensar qu'aquestas lengas se poguèssen reviscolar.
Ara qu'èra preste a las enterrar, las vòl pas ressucitar. E davant la pression interiora e exteriora vòl enganar Euròpa en disent que acceptarà unicament 39 mesuras d'un total de 95 articles que Chirac ditz que son absurdas.
Un autre còp se vòl ganhar de temps. La brega entre Chirac e Jospin farà interminable e dificila de trobar una solucion, que jamai serà una solucion a la catalana.
Çò meteis acaba de dire lo president de Provença, Vauzelle, que ditz que Provença es pas Catalonha. Aqueste paure òme sap pas gaire d'istòria perqué Provença foguèt catalana pendent mai de 110 ans e en Provença encara ne demòra la bandièra catalana.
Los catalans podèm ajudar fòrça a la renaissença d'Occitània. Son pas catalanistas los que sonque s'interessan per Catalonha. D'autra part es una contradiccion de demandar lo respecte pels magrebins, sa lenga e cultura, e oblidar los occitans.
Per aquò prepausi al govern de la Generalitat d'ensenhar dins las escòlas catalanas l'occitan e d'aqueste biais podrem comunicar melhor amb los occitans e salvarem Occitania. E aurem l'assegurança del futur de Catalonha.
Amb aqueste espèr. Cridi Visca Catalonha, Visca Occitania!
Enric Garriga Trullols
Secretari General del CAOC
Port de Salau, 1 d'agost 1999


text:
Limòtges
Limòtges en forma usuala locala o Lemòtges en forma classicizanta (oficialament en francés Limoges) es una vila dau nord-oest d'Occitània (e dau mieg oest de França), es la vila principala e chapluòc de la region de Nòva Aquitània e dau departament de la Nauta Vinhana (87), sus Vinhana.
Lo gentilici es limotjaud -a o lemotjaud -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Quartiers[modificar | modificar la font]
- Beubruelh (Beaubreuil en francés)
- Las Coturas (Coutures en francés)
- Montmalhièr (Montmailler en francés)
- Los Ponts (qu. des Ponts en francés)
- St Marçau (Landouge en francés)
- Beuna (Beaune-les-Mines en francés)
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo classicisme dins l’usatge renaissentista escriu Lemòtges (forma classica. Desrozier & Ros 1974). Limòtges (forma correnta. Lavalada 2000). Peireguers (forma classica. Lo Bornat 1994-98) costeja Perigüers (forma correnta).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Meras de Limòtges
En 1962, Limòtges fusionet emb la pita comuna de Beuna.
L'aglomeracion de Limòges a constituit una comunautat d'aglomeracion, Limòtges Metropòli.
Limòtges es devesida en 16 cantons :
- Lo canton de Limòtges-Beu Pueg es format d'una partida de Limòtges (7 227 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Carnot es format d'una partida de Limòtges (8 976 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Centre es format d'una partida de Limòtges (7 336 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Ciutat es format d'una partida de Limòtges (7 891 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Condat es format d'una partida de Limòtges e de las comunas de Condat de Viena, Solenhac e Lo Vijan (17 826 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Cornhac es format d'una partida de Limòtges (9 644 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Cosés es format d'una partida de Limòtges e de la comuna de Cosés (9 115 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Esmautaires es format d'una partida de Limòtges (15 442 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Grand Truelh es format d'una partida de Limòtges (6 656 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Isla es format d'una partida de Limòtges e de la comuna d'Isla (13 288 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-La Bastida es format d'una partida de Limòtges (10 585 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Landoja es format d'una partida de Limòtges (12 806 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Lu Palaiç es format d'una partida de Limòtges e de la comuna dau Palaiç (11 886 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Panasòu es format d'una partida de Limòtges e de las comunas de Aurèlh, Festiac, Panasòu e Sent Just (20 494 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Pueg las Ròdas es format d'una partida de Limòtges (9 757 abitants) ;
- Lo canton de Limòtges-Vigenau es format d'una partida de Limòtges (10 177 abitants).
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Monuments istorics[modificar | modificar la font]
- Cripta de Sent Marçau : darrier la plaça de la Republica
- Abadiá de Santa Maria de la Regla
- Anfiteatre galloroman : vargier d'Orsay
- Convent daus Carmes (segle XIII) : avenguda de Sent Alec
- Pavilhon dau Verdurier (segle XX)
- Catedrala de Sent Estève
- Chapela de Sent Aurelian (segle XVII)
- Chasteu de Beuvés (segle XVIII) : Sent Marçau (Landoja)
- Chasteu daus Eissarts (segle XVII) : Beuna
- Caserna de la Visitacion (segle XVII)
- Egleisa de Sent Micheu daus Lions (segle XIV)
- Egleisa de Sent Peire (segle XIII)
- Egleisa de Beuna
- Palais de l'Eveschat (segle XVIII) : Museu Municipau
- Font de las Barras (segle XVII)
- Gara daus Benedictins (segle XX)
- L'Ala (segle XIX)
- Ancian ospitau (segle XVIII) : Biblioteca multimèdia
- Ostau Estienne de la Ribiera (segle XIX) : plaça dau Presidiau
- Ostau Maledent de Savinhac de Festiac (segle XVII) : rua Nauta de la Comedia
- Ostau de Vila e font (segle XIX)
- Liceu Gay Lussac (segle XVII)
- Cort dau Temple (segle XVI)
- Museu Adrien Dubouché (segle XIX)
- Plaça de la Mòta
- Pont de Sent Estève (segle XIII)
- Pont de Sent Marçau (segle XIII)
- Prefectura (segle XX)
- Forn daus Casseus (segle XIX)
Economia[modificar | modificar la font]
Limòtges es reputat per sa porcelana, fabricada en tirant dau caolin de Sent Iriès.
- Industria mecanica e electrica
- Quimia
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Espòrt[modificar | modificar la font]
- L'esquipa de basquetbòl dau CSP Limòtges.
Limotjauds celèbres[modificar | modificar la font]
- Jean-Baptise Jourdan (1762-1833), mareschau de França
- Thomas-Robert Bugeaud (1784-1849), mareschau de França
- Sadi Carnot (1837-1894), president de la republica
- Auguste Renoir (1841-1919), pintre
- Marisa Bastié (1898-1952), aviator
- Alan Marsaud (1949-), politician


text:
Jean-Jacques Castéret
Estil : Lenga e societat
Sector : Patrimòni
Domeni d'activitat : Escrivan, Intervenent
Lenga : Occitan
Membre : InÒC Aquitània
Airal lingüistic : Gasconha
Jean-Jacques Castéret es director de l'etnopòl Institut Occitan d'Aquitània e Cercaire associat al laboratòri Identitats, territòris, expressions, mobilitats (ITEM, EA 3002) de l'Universitat de Pau e dels Paises d'Adour.
Desvolòpa dins lo quadre de sas missions d'etnopòl d'unes programas publics d'inventari e de valorizacion numerica del PCI e de sos fonses d'archius orals (veire los sites Sondaqui.com e Pci-lab.fr). Anima lo Séminaire annuel en ethnomusicologie de la France (InÒc Aquitaine / Despartament del Pilotage de la Cèrca e de la Politica Scientifica (DPRPS) del ministèri de la Cultura ).


text:
Dues hemnes progressistes son protagonistes entà nosati. Ségolène Royal, candidata socialista tara presidéncia dera Republica Francesa, reivindique en un míting era « França diuèrsa »
deuant era concepcion barrada e excludenta dera dreta. Manuela de Madre, vicepresidenta deth PSC, visite Aran entà encoratjar as progressistes deth país, e eth secretari generau d’UA, Paco Boya, que l’acompanhe, proclame qu’UA ei en disposicion d’assomir responsabilitats de govèrn e d’impolsar ua auta manèra de governar des d’un projècte integrador
que destèrre d’un còp en sectarisme de CDA en Conselh Generau e enes municipis, e des deth respècte as persones
que viuen e trebalhen en Aran.
Deuant es naui rèptes dera societat, aguest ei er orizon (es « desirs de futur », segontes Ségolène Royal) de toti es progressistes: liderar era societat sintetizant era sua diversitat. Mentre era dreta francesa, espanhòla e aranesa s’apròpien des drapèus nacionaus, es progressistes an per drapèu era recerca deth progrès entà toti e eth respècte entà cadun. Coma afirme era candidata francesa, es progressistes non an de preguntar d’a on vien es ciutadans, senon tà on vòlen anar amassa.
Like this:
Like Cargament...


text:
L'Eròi talhat
L'Eròi talhat
Robert Lafont
Una ficcion istorica que sos fils se debanan a l'entorn de doas figuras a l'encòp enigmaticas e especialament portairas de sens divèrses : a la començança, la de Juli Cesar Vanini, lo « libertin filosòf » que, partit d'Itàlia (Taurisano dins las Polhas), finiguèt sa vida, aprèp de sejorns a Padoa, Venécia, París, Genoa e Londres, sul lenhièr de la plaça del Salin, a Tolosa, lo 9 de febrièr de 1619. E a l'abotiment, l'autra figura, tan pastada de mistèri e d'interrogacions, de l'Enric II de Montmorency, descapitat, se sap, dins la cort del dedins del Capitòli tolosan, lo 30 d'octòbre de 1632. Trevat per l' «ombra del grand Godolin» – la preséncia del poèta mondin fa lo ligam secret mas essencial entre los protagonistas màgers del raconte e son quite autor – L'Eròi talhat emplega totas las armas de l'escritura narrativa per fin de nos acaminar dins l'espés sens nom e sens cara d'aquela succession d'istòrias dins l'Istòria.
Del mateix autor:
Temps Tres
Petita història europeà d'Occitània
Le petit décaméron
Contes libertins e faulas amorosas
Sur Robert Lafont:
Robert Lafont. La haute conscience d'une histoire. Actes du colloque de Nîmes 26-27 septembre 2009


text:
Estirat en sable dera plaja noti era brisa tardoada deth mar, mès heireda que non pas plasentèra, escotant era mort des batassades solitàries ena aurèra ath temps que guardi eth cèu. Un camp de punts jauni escandilhant un hons escur. Non i a bromes ath pè deth cèu. De patac, bèra causa se mò ena imatge diboishant era sua trajectòria en miei dera net. Era linha desapareish e er univèrs se torne a congelar. Sonque quede eth record de lo que ère ua estela fugaç. Creigui.
“Quan guardes per un telescòpi, es asteroides non se diferencien guaire des esteles” declarèc eth astronom dera Universitat d’Arizona Robert Mc Millan, dempús deth recent apropament deth sòn asteroide ath nòste mon. Damb un nòm molt típic, eth 2005 YU55 a passat entre era Tèrra e era Lua a uns 324.000 kilomètres deth nòste planeta. Descubèrt en 2005 peth astronom american, aguest planetoide ei eth que mès se mos a apropat en trenta-e-cinc ans.
“Apocaliptic, menaçador, espaventós” dirà mès d’un periodista… Mès era gran part dera gent no sap ne quan tornarà a passar eth cometa Halley. E per molt er univèrs de dehòra resulte carcanhant o interessant pera sua immensitat inexplorable -a dia d’auè-, dificilment viscam entà vèir a Bruce Willis en ua nau que non sigue de de carton-pèira. Aguestes notícies non dèishen d’èster ua estonanta que desvelhe ath mainatge que portam laguens e sonie damb caushigar bèth planeta desconeishut.
Me remoigui des mèns pensaments. Era net ei cada còp mès heireda e ua broma menace foteme eth moment. Mès tengui era vista tà naut e guardi fixament ath hons deth firmament. Era mia ment se trape navigant perduda en miei deth ocean nere deth univèrs. Eth mèn còs encara ei presoèr dera gravetat terreste. Desiri qu’arribe era ora de desembolhame des chènes.


text:
Al monde, als electors, als candidats Joan-Luc Labòrda e Cristòl Daurore, als membres dal GPO 1 e dal GPO 2 a venir,
Mercés de la voastra participacion.
Las tendenças qu'èran visiblas, son confirmaas aüra, Cristòl ven d'èstre elegit a una larga majoritat. Felicitacions a el ! Los amics an respondut a l'apèl de la votacion, es ben. Porretz legir lo rapoart de Miquel Aguilera, delegat a las eleccions de la RFDOc, sus los vòtes daval. Lo poem rengraciar per lo -gròs- trabalh d'assessor a las eleccions que faguèt.
Al nom dal Govern dal GPO 1 que va s'acabar, remplaçat per l'equipa nomenaa da Cristòl, vos felicito totes dos per aver permés, -gràcia a voastras candidaturas a la presidença- al monde de CAUSIR e de VOTAR democraticament, per un president dal GPO. Es estach un moment important dins noastra istòria, de GPO e de Païses d’Oc.
L'interim entra las doàs equipas serà assegurat per lo GPO 1.
Lo grop “Facebook GPO”, lo GPO a recebut lo sosten nominatiu de 56 personas. Es un boan camin !
Coralament,
Lo passat 1er ministre dal GPO 1 (non candidat),
Observator per las eleccions presidencialas dal GPO 2.
Lo passat President dal GPO 1 (non candidat),
accessor a las eleccions presidencialas dal GPO 2.
____________________________
Vaicí lo resultat de la votacion (vòts per Internet) per la designacion dau noveu president de la Republica Federala e Democratica dei Païses d'Oc.
L'escrutin es barrat dempuèi ièr a miejanuèch. Cada elector qu'a precisat son nom, pichon nom e adreiça a recebut una atestacion de vòt.
Nombre de votants : 800
Aqueste resultat se compausa ansin :
Cristòu DAURORE ............................... 641 votz ( 80,13 %)
Joan-Luci LABORDE ........................... 147 votz (18,38 %)
Abstencions........................................... 10 votx (1,25 %)
Nuls........................................................ 2 votx (0,24 %)
Cristòu DAURORE es declarat vencèire d'aquesta consultacion.
Ara, dèu causir un(a) premier Ministre lo quau, o la quala, presentarà un noveu GPO amb l'acòrd dau noveu president elegit.
Aquesta procedura es confòrma a la Plataforma de Narbona, tèxtes fondators de la Republica Federala e Democratica dei Païses d'Oc, redigida per Miqueu Aguilera e Joan-Luci Labòrde amb li membres dau premier GPO.
Lo 26 de setembre a Nissa aurà luòc la proclamacion de son eleccion, e l'anòncia de la constitucion dau noveu Govèrn Provisòri Occitan.
Amb toti mas felicitacions ai dos candidats. E viva Cristòu DAURORE, nòstre noveu President !
Miqueu Aguilera,
Delegat ai votacions de la RFDOc
Adieu Dònas e Sénhers,
Siéu candidat au poast de president dau GPÒc.
Mi soani Cristòu Daurore, estau a Nissa, siéu lo director dau Centre Culturau Occitan País Nissart. Ensenhi l'occitan au colègi, a la materna, en lu centres culturaus.
Mi pensi que lo GPÒc pòu mostrar ai Occitans que si podèm governar emé una estructura independenta, far la propoasta d'un autre modèl politic mai respectuós dei minoritats, una economia mai solidària, una mai boana gestion dau noastre espaci ...
Podèm mostrar coma porria èstre Occitània se siguesse independenta.
Lu Catalans son en avança, n'en moastron lo camin, seràn a Brusselas dau 7 au 9 de març per demandar l'independença de Catalonha.
Aquò moastra que l'independença es pus un pantai !
Siéu pacifista e mi pensi qu'es important de mostrar au pòple occitan qu'un autre camin es possible, avèm da besonh de l'educar.
Encuèi França es la referença de la majoritat dei Occitans, a nautres de crear la referença Occitània.
Se siam logics, aquelu que voalon la nacionalitat occitana dèvon demandar la sieu carta d'identitat au PNÒc, aquò vòu dire que porriavam organisar de votacions presidenciali au sufratge universal emé aquelu qu'an la carta d'identitat.
A Nissa, venèm de crear la noastra ràdio (100 % en òc) sensa ajuda dei estructuras de l'Estat francés.
Tot aquò es una istòria de volontat, aquelu que criticon farion ben de far d'autri propoastras, quora veèm que l'Estat francés dona que de sobrias per lu Occitans.
Per Occitània liura e independenta !
Visat dau candidat, Cristòu Daurore
* Occitania deb monstrar ua cara unica e unida davans l'estranger, en particulier, ua candidatura unica per tots los partits politics occitans per las elecions a la França e a l'Europa => cauria organizar de primeras.
* Demora un tribalh important de har per las estructuras legislativas e judiciaras d'occitania, lo Pdt deb pas esser un membre deth govern mes deb esser lo garant de l'independança de la justicia e deth parlament.
* I aura de elecions a organizar per elire las cambras legislativas e las cors de justiça, adonc cau precisar la citajanatat occitana, e organizar l'autentificacion deths vòuts sus internet (sonque un problema tecnic) per en decreisser los costs.
* Per las estructuras politicas, l'occitania es ua republica federala. Lo poder deb demorar au pòble e a las estructuras localas. L'estructura d'ua federacion es piramidala, cau i aver ua cambra deth deputats que sera elegida au sufratge universau direct per lo pòble, e cau i aver ua cambra deths paises que los representants seron elegits per l'amassada legislativa de cad pais. D'un mesme biais deb i aver los governs locaus, las cambras legislativas localas e las cors de justiça localas. Tot acò es un tribalh enòrm e que deb esser organizat en partant de la baisa.
* Com Occitania deb monstrar ua cara unida davns l'estranger, las ahars estrangeras seron ua competança partajada entre lo govern, lo legislatiu e lo judiciar.
Se soi elegit, seri un president virtuau, cap d'amassadas, mes utilizari lo web per partajar lo tribalh que cau har e com dab aquesta estructura lo pòder presidenciau serà mei gran, pòdera esser remés en causa tots los ans.
Visat deth candidat, Joan-Luc Labòrda


text:
Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.
Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.
Tornan trobar dins son òbra : jòc de mot, retraches, pinturas de moments amoroses, grotescs o tenchats d’erotisme. Lo tot dessenhan un òme sens fard, a l'encòp emplenat de farfantèlas e desgordit, desesperat e joiós. Godolin entremèscla fantasiá e pantais dins un vèrb unic, capable d’evocar amb intensitat de scènas bachicas o de nadals pastorals.
Aquela reedicion vòl donar a un public larg l’òbra totala de Pèire Godolin, dins une grafia estabilizada, acompanhada pel primièr còp d’una revirada poetica. Permet de descobrir un autor màger, passaire de l’anma occitana, mas tanben mena de ligam entre Montaigne e Molière dins una Euròpa baròca que l’istoriografia francesa volguèt tròp longtemps amagar.
La poesia leugièra e prigonda de Godolin es d’una inventivitat fulguranta. S'adreça "A Tots", vertadièr miralh d’una societat que, entre amor e passions, caitivièr social e amistat, cèrca la siá vertat.
Un classic de las letras occitana. Aquela edicion nos permet de lo redescobrir.
Pèire Escudé – Especialista en istòria literària e en literatura occitana, Pèire Escudé es titular d’una tèsi de tresen cicle Rapports entre pouvoirs poétiques et pouvoirs politiques à Toulouse aux XVIème et XVIIème siècles (1999, Universitat de Montpelhièr) e diplomat de l'École Pratique des Hautes Études.
Es tanben entre autre, l’autor de L’Imprimerie et les pouvoirs toulousains : politique, livre et langue à Toulouse (1475-1617) (Droz, 2017), Godolin. Un poète au cœur de Toulouse (Loubatières, 2003) e de Jean-Baptiste Charcot. Le Français au pôle Sud (José Corti, 2006).
Lo libre – Pèire Godolin. Oeuvres complètes. Édition commentée et traduction intégrale. Édition Privat, Tolosa, 2009, 24 €, 416 paginas.


text:
Quadricromia
La quadricromia (del latin quadra quatre e du grèc chromia color) o CMJN (cian, magenta, jaune, negre) (en anglés CMYK, cyan, magenta, yellow, key) es un procés d'estampariá permetent de reproduire un larg espectre colorimetric depuèi las tres tintas de basa (Cian, Magenta e Jaune (o Yellow en anglés) que s'apond lo Negre (Key en anglés[1]).
Somari
- 1 Espèctre de las colors
- 2 Exemple
- 3 Transformacions entre CMJN e RVB
- 3.1 Generalitats
- 3.2 Principis
- 3.3 Conversion de RVB cap a CMJN
- 3.4 Conversion de CMJN cap a RVB
- 4 Articles connèxes
- 5 Notas e referéncias
Espèctre de las colors[modificar | modificar la font]
Lo cian, lo magenta e lo jaune son las tres colors primárias en sintèsi sostractiva, al contrari del roge, verd e blau (Cf. RVB) qu'o son en sintèsi additiva. Lo negre es utilizat per obtenir los grises, que serián mai dificils a obtenir en mesclant las tres colors primárias. Encara se pòt apondre una color suplementari al negre per accentuar las nuanças de gris (una tinta bruna o iranja par exemple). Aquel procés es utilizada per exemple dins los obratges de fotografias en blanc e negre. Tanben, es possible d'apondre una color suplementária (subretot lo cian) per estampar un negre mai intens. L'apond del negre permet subretot de contrastar melhor los imatges e de produire de tèxtes mai nets.
Lo negre essent una color mens costosa de fabricar que las autras tintas, son utilitet es en mai de l'òrdre estetic, tanben d'òrdre economic: a cada còp que la mèscla de las tres colors dona una nuança de negre o de gris, la separacion quadri tira las colors CMJ e los remplaça per de negre. Aquela tecnica de substitucion se nomena lo « retrach de soscolor ». Plan segur es parametrable segon la qualitat del resultat final desirat.
En practica, es pas possible d'obtenir totas las colors possiblas en quadricromia. Cal doncas far cas que los fichièrs numerics destinats a l'impression ! Dins las paletas de Photoshop, per exemple, en mòde CMJN, un punt d'exclamacion senhala las colors « non imprimables ».
Exemple[modificar | modificar la font]
Foto de referéncia (una mòstra de fruches):
Separacion quadricromica: d'esquèrra cap a drecha: sisa cian, sisa magenta, sisa jaune e sisa negra.
Superposicions de las tres primárias. D'esquèrra cap adercha: magenta + jaune, cian + jaune, cian + magenta, cian + magenta + jaune.
Superposicion dels canals cian, magenta, jaune e tanben lor color complementrária amb un negre D'esquèrra cap a dreche, de naut cap al bas : cian + negre, magenta + negre, jaune + negre, magenta + jaune + negre, can + jaune + negre, can + magenta + negre.
La quadricromia es un biais aisit de reproduire un grand nombre de colors, mas fòrça dificil de reproduire amb aquela tecnica qualques colors vivas. L'exemple en dejós mòstra que, quitament se lo resultat obtengut es satisfasent, qualques colors s'aflaquissons entre lor representacion naturala en RVB e lor representacion quadri. Remarcam subretot suls fruchs iranjats (iranges, cogordas, mandarinas), que la color irange es impossible a reproduire exactement en quadricromia, e suls pitaias (ròse viu) que ternisson un pauc.
A l'esquèrra, foto en RVB (colors naturals), a drecha reproduccion quadri de la mèsma foto
Transformacions entre CMJN e RVB[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Des transformacions matematicas gaireben simples son sovent utilzadas per donar una equivaléncia entre las coordonadas r, v, b del modèla RVB utilizat per l'afichatge sus l'ecran e las coordonadas c, m, j, n de modèla CMJN utilizat per l'impression. aquelas equivaléncias devon èsser consideradas amb prudéncia per doa rasons :
- los modèls RVB e CMJN dependon fòrça de las caracteristicas fisicas dels dispositius utilizats: tecnologie d'afichatge, natura del papièr e de las tintas, tecnologia d'impression. Las formulas expausadas en dejòs prenon pas en compte los gamuts e los perfils dels materials concernits,
- existisson dos algoritmes diferents per calcular las proporcions de tinta de color c, m e j. Lo primièr, utiliza per exemple per la seguida burotic LibreOffice calcula las proporcions de color al respècte de l'espaci total (donca l'espaci occupat pel negre comprés). Lo segond, utilizat per exemple pel logicial de tractament d'imatge GIMP calcula las proporcions de color al respècte de l'espaci blanc (doncas non comprés l'espaci occupat pel nègre).
Remarca: las valors calcuadas per la lista de colors son conformas a l'algoritme n°2.
Principis[modificar | modificar la font]
Dins una primièra etapa[A 1] et [B 1], se convertisson las coordonadas RVB en coordonadas CMJ (Cian, Magenta, Jaune). Aquela transformacion es aisida perque sufisís de passar d'una logica additiva, que s' "apond" de colors al negre, cap a una logica "sostractiva", que se "leva" de colors al blanc.
Dins una segonda etapa, se calcula la quantitat de negre (es lo minim de las tres valors c, m, j ) e se la sostrach de las quantitats precedentament calculadas. Dins una tresena etapa, que segon l'algoritme utilizat, se fach[B 1] o se fach pas[A 2], se torna ajustar las proporcions segon la quantitat de negre utilizada. La conversion de CMJN cap RVB seguís lo camin contrari.
Conversion de RVB cap a CMJN[modificar | modificar la font]
Siá r, v, b ∈ [0,1] las coordonadas roja, verda e blava de la coulor estudiada dins l'espaci RVB. L cas escasent, caldrá transpausar las coordonadas r, v, b de l'interval [0, 255] capa l'interval [0, 1].
Calcul de las coordonadas C, M, J de l'espaci CMJ[modificar | modificar la font]
Calcul de las coordonadas C, M, J, n de l'espaci CMJN[modificar | modificar la font]
Conversion de CMJN cap a RVB[modificar | modificar la font]
Essent donada una color definida per de coordonadas (c, m, j, n ) dins l'espaci CMJN, totas dais l'interval [0, 1], lo triplet (r, v, b ) de las coordonadas de la color dins l'espaci RVB, aquelas tanben dns l'interval [0, 1], e correspondent al roge, al vera e al blau, se calcula del biais segent:
Calcul de las compausantas C, M, J de l'espaci CMJ[modificar | modificar la font]
Calcul de las compausantas r, v, b de l'espaci RVB[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Getting it Right in Print: digital pre-press for graphic designers | editor = Laurence King Publishing | autor = Mark Gatter | lenga =en | an = 2005 | luòc = Londres | paginas = 172 | isbn = 9781856694216}}, su Google books
- A : Conversion CMJ/CMJN (algoritme n°1) :
- ↑ (en) , Computer graphics: principles and practice in C, Reading, Addison-Wesley Professional (ISBN 978-0-201-84840-3, LCCN 95013631, legir en linha) page 588
- ↑ (en) , Computer graphics: principles and practice in C, Reading, Addison-Wesley Professional (ISBN 978-0-201-84840-3, LCCN 95013631, legir en linha) page 589
- B : Conversion CMJ/CMJN (algoritme n°2) :


text:
1570
Aquesta pagina concernís l'an 1570 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Descubèrta dei roïnas de la ciutat-estat maia de Copán per Diego García de Palacio (→ 1839).
Geografia[modificar | modificar la font]
Publicacion dau premier atlàs dich Theatrum orbis terrarum per lo cartograf olandès Abraham Ortelius (1527-1598).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Daniele Barbaro, cardenau, diplomata e intellectuau venecian.


text:
Tours-Angers
Tours-Langeais 45km 3h (port de Savonnières, château de Villandry et Azay le Rideau) / Langeais-Chinon 27km 2h (château de Langeais, port de Bréhémont, château d'Ussé) / Chinon-Saumur 40km 2h30 (château de Chinon, château de Montsoreau, abbaye de Fontevraud, troglodytes de Turquant, église de Parnay) / Saumur-Gennes 19km 1h15 (château de Saumur, cadre noir de St Hilaire, église de Cunault, dolmen de la Madeleine) / Gennes-Angers 34km 2h30 (ruines gallo-romaines, prieuré St Rémy, musée des Ardoisières, château d'Angers, cathédrale)
- Distance : 165km
- Durée du circuit : 4 jours
10 suggestions d'itinéraires
Tri : D'amont en aval Popularité
1/ 1 Créer un itinéraire


text:
Eth passat mes de seteme era umanitat balhèc ua passa mes ena exploracion der espaci. Aguest còp era sonda espaciau OSORIS-Rex siguec lançada en Cape Canaveral, Florida, en direccion ar espaci exterior. Era tòca non ei auta qu’arribar ar meteòr 101955 BENNU e ensajar d’auer ua mòstra fisica dera sua composicion. Açò permeterà es scientifics d’estudiar damb mes prigondor es meteòrs e era sua istòria naturau.
Atau, OSIRIS-Rex gessec dera Tèrra eth passat 8 de seteme damb era mission d’arribar ath meteòr 101955 BENNU en 2018. Un còp arribat aurà d’extrèir un troç deth meteòr – entre 60 g e 2 quilograms) e tornar ara nòsta planeta en 2021. Eth meteòr a ua orbita que l’apròpe ath planeta blu un còp recentament qu’a ua escasença entre 2700 de trucar damb era Tèrra entre es ans 2169 e 2199. S’aguest siguesse eth cas, era NASA començarie a trabalhar en ua mission entà desviar-lo.
Eth meteòr 101955 BENNU ei un meteòr de 500 mètres d’amplor que crotze damb era Tèrra un còp cada 1,2 ans. Era sua composicion ei basicaments de carbòni mès es scientifics vòlen saber se tanben i a aminoacids ena sua superfícia, un prètzhèt que ja s’a trapat en d’autes meteòrs.
Ua mission damb diuèrsi objectius
Era mission dera sonda espaciau OSIRIS-Rex ei complexa. Dempús d’arribar ath meteòr n’a d’extrèir un troç qu’aurà d’èster estudiat dempús ena Tèrra. Atau, entre es objectius, i a es d’analizar era sua composicions de carbòni, her ua mapa d’ua petita part dera sua superfícia, documentar era sua morfologia e proprietats quimiques e compara-les damb es donades telescopiques que i a enquia aué. Ath delà, aurà de mesurar er efecte Yakkousky, çò ei quina fòrça termau a aguest meteòr.
Era part mes dificila dera mission serà quand OSIRIS-Rex baisharà ath meteòr. En solament 5 segondes aurà de lançar un rai de nitrogèn per obtiéner troçi petits deth meteòr. Un còp açò hèt aurà de los préner damb un braç robotic e s’enlairar un aute còp en direcccion ara Tèrra. OSORIS-Rex a pro nitrogèn entà poder hèr aguesta pròva enquia tres còps. Es resultadi der estudi que se harà dempús ena Tèrra poirien ajudar a conéisher melhor es meteòrs e, se cau, coma evitar-los.
La Redaccion


text:
O L'ALMANAC DE LA ROQUETIA.
Per dire tot çò de mancar pas dins lo rèire país clapassièr e endacòm mai, una pagina occitana que serà çò que ne faretz.
Nòvas de segur, mas tanben contes de ma grand-la-bòrnia, sornetas de ma tanta Nina de Niana, galejadas e bajocadas, pròsas e poesias, opinion, fòtos o vidèos,...
Acabatz de mandar.
cercle.occitan.max.roqueta@gmail.com
lundi 24 février 2014
Fada de Serrana
Per aqueles qu'an mancat la debuta:
Segonda pròva.
Vos ai dich qu’aquò se faguèt de nuòch. S’èra estat fach de jorn, Serrana seriá pas alinhada coma o es sus lo camin de Sant-Jaume.
Tresena pròva.
Se son trompats tornar los scientifics quora an marcat sus las cartas cirque de Navacelle o cirque de l’Infernet. Aqueles traucasses son pas un circ, mas tot simplament, las peirariás onte las fadas prenián sos cargaments de nuòch.
Quatrena pròva.
Ieu que vos parle, las ai vistas, aquelas fadas, emai vistas dos còps.
Lo primièr còp, aquò èra après un aperitiu e un bon repais, quora las parpèlas se fan grèvas.
Per començar, vos dirai qualas son pas. Son pas coma aquelas fadas blanquinèlas, malautejantas que se veson dins los libres. Urosament per elas, qu’un còp de tarrau las auriá levadas de l’esquina dau Sant-Baudili e apegadas sus la de Sant-Lop o de Sant-Clar.
Aquelas fadas son coma de femnas, mai que grandas, vestidas dau cap fins al pè, d’una tunica blanca, pas blanca coma nèu non, mas blanca coma de lach, coma de lana de feda e que tenon una fòrça terribla que las quita tanlèu lo jorn vengut, çò que fa que de nuòch, pòrtan sul cap, e sens se'n avisar, de ròcs coma pèiras plantadas. En mai d’aquò son emmanteladas d’un cant melodiós. E quora nais lo jorn d’un cop s’esvaporan .
Lo segond còp agère l’astre de las veire per lo solstici d’ivèrn. Èra atanben tornar après un repais plan asagat e, aqueste còp, seguit d’un aigardent de verbena, los uòlhs plan tancats.
Per lo solstici d’ivèrn, quora las nuòches s’esperlongan,se recampan al treslús, costat dau Colet, e sortiguent de detràs boisses e rocasses, se meton a far la farandòla. Sabe pas se vos podètz solament imaginar la beutat d’un espectacle coma aquel jos las estèlas dau firmament mentre que las gotetas d’aiganha beluguejan sus l’èrba.
En mai d’aquò n’i a tres, saique per se far remarcar, que quitèron la farandòla. E tot viravòutant, dins lo mèmes costum que las tres Gràcias sus l’uòu dau Clapàs, se sarrèron d’una pèira plantada jusca a la tocar e mai benlèu s’i fretar.
Alara, se sètz pas encara sadols, vos pòde ara contar l’istòria d’una autra, d’aquelas fadas, que dau solstici d’ivèrn nos menarà al solstici d’estiu.
Aquò se passava una nuòch, una nuòch d’estiu, una nuòch de tresluc, una nuoch sens l’ombra d’un nívol, ni mai un poce de vent. Vos cal saupre que caduna d’aquelas cinq conditions meteorologicas son importantas e d'o pas desoblidar vautres que voldretz ensajar, ne siái segur, de ne veire quauqu’una.
Aquela fada, « redonda, mofleta » dins un vestit, que vos daisse graduar lo nivel de transparéncia, tot blanc de cap fins al pè, pas d’un blanc de nèu mas d’un blanc color de lach o de lana de feda, complissiá son prètzfach per bastir la muralha de Serrana. Davalant directament de Navacèla ont avián fach, elas, e non pas l’erosion, aquel traucàs qu’i fasia peirariá, carrejava donc sus son cap un rocàs de mai de 4 mètres d’auçada. Agèt d’un còp l’idèia estranha de seguir non pas son camin, qu’es de lisar sus los boisses, mas lo camin dels òmes.
Ges de suspresa aquí. Coma totes los camins van a Roma, quora sètz sus Serrana e seguissètz lo camin dels òmes aquò vos buta immancablament cap a un mas, o a una carbonièra, o a un lac. Aquela chòta arribèt antal a un laquet. De qué cresètz que faguèt ? Res d’extraordinari. Après aver pausat delicadament son fais sul costat, que per ela èra tan leugièr coma la pluma d’un chòt, faguèt coma fan justament las femnas quora s’embarran dins lo banhador. Sadmirèt. S’admirèt dins lo laquet vengut miralh. (Aquí, per los que seguisson pas, m’autorize a lor far remarcar que, se i aviá agut pas qu’una nívol o qu’un ventolet, lo miralh seriá estat sens lum o brisat. Per los puristas, ne profièche per lor far remarcar la logica de l’autor qu’a pres per la comparança un aucèl de nuòch)
De s’admirar aquò pren de temps, nautres los òmes, aquò o sabèm, fòrça temps, sens comptar que nòstra fada aviá fach seguir un bocinet de carbon de bòi amassat lèu lèu, dins una carbonièra, per s’ennegresir las cilhas, e, sus l’ubac de Navacèla, de fuòlhas d’amalenquièr que son revèrs es coma de goma, plan util per escafar un cop de carbon malbiaissut.
Siaguèt un singlar que fasiá son jaç que la sortiguèt d’aquela admiracion e s’avisèt qu’aviá perdut de temps, fòrça temps qu’èrem en estiu e que las nuòches son cortetas. Alara, carguèt son fais, prenguèt aqueste cop son camin de fada, lisant lèu-lèu sul boissses que ne tremolavan.
N’èra tota desalenada coma lo traissián sas possas, se quilhant de mai en mai, jos sa tunica d’un blanc color de lach, color de lana de feda, que de sas tressusors s’apegava a son esquina e mai un pauc pus bas. Per èstre onèste, pòde pas dire ieu qu’aquò me fasiá pena de la veire aital.
Pensèt un moment, òc un pichot moment solament, aver corregit son inchalhença, qu’i demorava pas qu’un centenat de passes per anar ajustar son fais sus los rocasses blancs a la plombada de Pegairòlas, mas al moment de copar lo carrairon que jonh lo Sant-Baudili al Ròc Blanc, vegèt a l’orizont, entre Sant-Lop e Ortús, una lutz roginèla. Aquela lutz, sos uòlhs se ne podián pas desliurar, que s’espandissiá lèu-lèu. Ne manquèt ela, tot còp, de trabucar.
N’èra a se plànher de s’èstre tan remirada e que o tornariá pas faire. Sabèm nautres, los òmes, çò que val aquela mena de résolucion !
Es aital que la susprenguèt lo cacaracà dau gal dau mas Vièlh e dins la segonda d’après, èra lo cacaracà dau gal dau mas de l'Aret qu’i respondiá, puòi, al Nòrd, lo dau Colet e al Miègjorn, lo de las Lavanhas e fin finala al ponent lo de Ferrusac e, encara al Miègjorn, los de Faissas e de Torau. Serrana entièira claronejava d’un cacaracà gigant, entre que, un per un, los lunets dau firmament s’amoçavan. E d’un còp, pas pus de fada, desapareguda, esvaporada la fada. Coma ? O sabèm totjorn pas. E, lo rocàs que carrejava sul cap espandit aquí en plen mitan dau camin.
Cal creire, qu'aqueles cacaracàs, me sortiguèron de racacòr d’aquela aparicion memorabla.
Se me demandatz de vos dire quicòm mai sus ela, es qu'avètz pas seguit o res comprés, e, seriái obligat, ieu, de vos tornar dire qu’aquò se passèt una nuòch, una nuòch d’estiu, una nuòch de tresluc, sens l’ombra d’una nívol, ni mai un poce de vent. E qu’aquela fada, d’un vestit blanc, blanc coma lach o coma lana de feda…..
Poriái dire aquí, « e cric, e crac, mon conte es acabat ». Pas completament pasmens.
Aviái contat aquela istòria a un enfant que conoisse plan, e, quora son professor li ensenhèt cossí Serrana e los autres serres s’èran faiçonats, agèt, aquel brave enfant, un risolet al canton de las bocas en soscant a aquela femna, sabètz, aquela femna vestida de blanc, de blanc dau cap fins al pè, non pas de blanc color de nèu mas de blanc color de lach o de lana de feda e enauçèt son pichot det per li dire: « Monsur lo professor, vos vòle ben creire, mas alara cal me dire perqué, perqué amont, sus Serrana, dins un triangle comprés entre lo Mas Vièlh, lo Mas de l'Aret e lo dau Colet, i a un endrech, mon paire me lo mostrèt, portat aital sus las cartas, la pèira dau gal? E lo professor, tot sabentàs qu’èra, demorèt mut, mut coma un ròc.
E aqueste còp, e cric, e crac, mon conte es acabat.
Fin.
L'Emmascat de la Fada Serranèla
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Montsegur : rendon omenatge als Catars
Dempuèi 1960, una pèira levada foguèt installada sul « camp dels cremats » a Montsegur (09), jos l’egida de la Societat del Sovenir e dels Estudis Catars. Pels qui vòlon se reculhir, es l’endret ont se situèt lo lenhièr ont moriguèron 200 Catars lo 16 de març de 1244. Considerats com eretics, refusèron de renegar la fe catara. Lor martir marquèt la fin de la crotzada contra los Albigés. « Aquela ceremonia es fòrça simbolica. Marca un episòdi fòrça important per l’istòria d’Occitània, de França atau com d’Euròpa… Montsegur es un luòc fòrça important. […] Los Occitans vivián las valors de la convivéncia e del paratge, l’art de viure ensemble e cadun es par de l’autre. Aquò fa partida de nòstra cultura, aquela obertura d’esperit, la reivindicam uèi », çò diguèt Jean-François Laffont, president de Convergéncia occitana a nòstres confrairs de La Dépêche. Convergéncia occitana organizarà lo 16 de març, una ceremonia al torn de la pèira levada. Lo moment solemne serà seguit d’un repais a la sala de las fèstas, d’un concèrt del ròcker Christian Almerge.
« Soi fòrça content e onorat de l’invitacion de participar a aquel eveniment a nauta valor simbolica. Vertat es qu’èri anat a Montsegur fa longtemps en qualitat de visitaire e a l’epòca, sabiái pas que consacrarai lo rèsta de ma vida a la Cançon Occitana. Ai fòrça respècte pels qui an resistit sus aquel pog qu’es devengut un totèm per totes los occitans que se son batuts per la reconeissença de nòstra identitat. Lo 16 de març serà una jornada importanta e aquela manifestacion, los organizadors espèran la perennizar. Serà jos lo signe del reculhiment mas en meteis temps de la convivialitat, a l’encòp inscriuda dins lo sovenir e virada cap a l’avenidor », çò nos diguèt Christian Almerge. La jornada s’acabarà amb una conferéncia de Bertran de la Farge sul catarisme. Bertran de la Farge es. Es l’un dels fondators de la federacion Convergéncia Occitana.
Entervista audio Christian Almerge
Inf. : Tarifa de la jornada : 15 € — This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. / 06 80 13 10 52 — Fòto : Lo castèl de Montsegur pres en 1244 aprèp un sètge de mantunes meses, e tornat bastir cap a la fin del sègle XIIIn. (Len'Alex)
- Publicat dens Société


text:
Retorn sus l’Estivada
L’Institut d’Estudis Occitans èra present a l’Estivada, lo festenal occitan de Rodés que se debanèt a la fin de julhet.
Retorn en fòtos sus qualques activitats e rescontres menats per l’IEO al moment de l’Estivada.
- L’Occitan qu’es aquò/labèl Òc per l’occitan edicion de 2010 aviá fach sa sortida per l’Estivada. Foguèt presentat e difusat en quantitat bèla sul festenal. Article de referéncia.
- Foguèt tanben presentada la mòstra Occitània, fargada per l’IEO sus comanda de la Mediatèca departamentala de Garona Nauta. La mòstra nos foguèt prestada pel periòd del festenal e vira ara dins las bibliotècas de Garona Nauta dempuèi setembre de 2010. Alexandra Bousquet, encargada de mission a la Mediatèca departamentala del 31 èra presenta amb nautres sul festenal per la presentacion de la mòstra. Article de referéncia.
- Los prèmis del primièr concors de literatura per adolescents organizat per l’IEO foguèron balhats oficialament als dos ganhants : Magali Bizot-Dargent per Cronicas pacolinas e Joan Michel Dordeins per Lo Pacte. Los dos libres seràn editats per IEO edicions (IDECO) e de bon trobar pron lèu. Article de referéncia.
—
Article ligat :
IEO a l’Estivada


text:
Domesticacion
La domesticacion o adomergiment o aprivadament, designa l'estat dins lo quau la reproduccion, lei suenhs e l'alimentacion deis animaus, o lo cicle dei plantas, son mai o mens contrarotlats per l'uman.
Una caracteristica de la domesticacion es la seleccion artificiala per leis òmes. Lei umans botèron aquestei populacions sota lor contraròtle per mai d'una rason: per produire de manjar o ne traire divèrseis avantatges (coma la lana, lo coton, o la seda), o per leis ajudar a diversei tipes de trabalhs coma lo carreg o la proteccion deis òmes o dau bestiau. Pus tard cèrteis espècias foguèron adomergidas per la recèrca scientifica o simplament per aprofechar sa companhiá.
Lei plantas son domesticadas subretot per lo plaser de l'estetica, dins e a l'entorn de l'ostau son generalament sonadas plantas d'ostau o plantas ornativas, mentre que d'autrei son destinadas a una produccion de manjar a escala granda (ortalissas, frucha).


text:
Occitània, la mòstra. Programa
La mòstra Occitània realizada per l’IEO en debuta de 2010 sus comanda de laBibliotèca Departamentala vira regularament dins las diferentas comunas de Garona Nauta. Ne vaquí lo programa per 2011.
Vaquí lo planning de 2011 de la mòstra Occitània per las mediatècas comunalas de Garona Nauta (31).
De notar qu’excepcionalament, la Bibliotèca Departamentala ppt prestar aquela mòstra.
Contact : animations-expositions@cg31.fr
Occitània, la mòstra
article del 16/03/2010 Una mòstra sus la cultura occitana, comandada per la bibliotèca departamentala de prest (BDP) de Garona-Nauta a l’IEO ven de dubrir. La podètz visitar fins al 30 d’abrial a la bibliotèca de Seysses (31).
Mesa en plaça en debuta del mes de març, la mòstra serà puèi manlevabla per las bibliotècas de las comunas de mens de 10 000 estatjants de Garona-Nauta, que trabalhan en collaboracion amb la BDP.
Titolada Occitània, la mòstra bilingüa a per vocacion de sensibilizar a la cultura occitana. Mai de 10 ans fa, una mòstra del meteis nom foguèt realizada ja per l’IEO. Aquesta se pòt veire uèi a l’Ostal d’Occitània a Tolosa.
Traparetz a Seysses dotze panèus de 2 mètres. Se i parla de temas coma la lenga occitana e son istòria, sa diversitat artistica e literària, esportiva e culinària, sa tradicion orala e sa preséncia dins los mediàs uèi, se i fa lo retrach de personalitats grandas de la cultura occitana e se i presenta tanben una mapa de l’airal occitan.
Una valisa tematica de libres e documents sonòrs en occitan o sus la cultura occitana seguís la mòstra dins las bibliotècas ont serà presentada. Un mejan de socializar e de sensibilizar lo grand public a l’occitan.
La mòstra es de visitar del 10 de març al 30 d’abrial a la bibliotèca de Seysses (31), 10 plaça de la liberacion.


text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2016
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 (Jòcs de la XXXIena olimpiada modèrna) se tenon a Rio de Janeiro, al Brasil del 5 al 21 d'agost.
Recampan mai de 11000 atlètas de 206 comitats nacionals olimpics. 28 espòrts son presents, amb l'arribada del golf e del rugby de 7.
Se tenon dins 33 lòcs de 4 sectors de la vila de Rio: Barra, Copacabana, Deodoro e Maracanã.
En mai de Rio (estadis de Maracanã e Nilton Santos) las espròvas de fotbòl se jògan tanben a Belo Horizonte, Brasília, Manaus, Salvador e São Paulo.


text:
Dins la region administrativa francesa Occitanie se manifesta jamai ambe la lenga d'Occitània al cap de la manifestacion. En Aran si ; perqué ?
Fau notar que l'escòla aranesa qu'a permetut aiçò es jamai visitada oficialament pels capolièrs de l'Éducation Nationale, coma una aisina de formacion dels regents, professors de lengas, etc.
Donc vaquí la fòto qu'amerita totes los comentaris, lo subjecte es pas la lenga occitana, mas la lenga es emplegada normalament, e per las femnas d'Aran ! Çò que fauta en Occitània, granda o administrada.
Remarcatz sul pic, per la comunicacion ambe Occitanie vesina, i a lo francés ; Aran es lo territòri d'Espanha que s'ensenha lo mai aisidament la lenga de Paris, aquò frena pas una bona coneisséncia de l'occitan, se la lenga es ensenhada per immersion lingüistica e PER TOTES/AS en Aran.
Segond punt, l'espanhòl es pas abandonar, car lo torisme per Aran arriba tanben de Euskal Herria, Aragon, e Castilha-La-Mancha, enfin d'Espanha.
Tresen punt, la granda autonomia aranesa oblida pas la lenga dels pairs politics catalans ; fau notar que lo trilingüisme es quasiment la règla en Aran, l'anglés e lo frnacés o son tanben ensenhat, en tota normalitat.
Es donc bravament un modèl per Occitanie, region administrativa francesa ; quantes foncionaris i son passat oficialament per tornar loi modèl dins la region administrativa ; son vesins totun ! Per la granda Occitania es benlèu mai complicat, mas de foncioniari de l'Éducation Nationale jamai i son estats oficialament per tornar l'exemple dins las tombadas occitanas ont i a escòlas d'Estat. E per l'universitat francesa en Occitanie, quantes estudiants i son estats far Eurasmus aquí ? Dos o tres, pas mai, mas zèro es segur la bona chifra.
Remarcarèm per fin, es pas una manifestacion, mas una caminada, puèi qu'es un problèma, las popas, qu'a a veire ambe l'environament, e lo minjar ; donc aquí soi pas segur que lo problèma fosquèsse près en entièr per las autoritats politicas ; lo problèma de sentat publica de las popas es ligat al tipe d'alimentacion que se dona, e en Catalonha-Aran, lo productivisme favoriza Mon$anto puslèu que d'autres sistèma mai biologic per produsir...
De l'autre costat de la frontièra dels Estats imperialistas, lo problèma aquel dimenge èra una messa per demandar perdon ; quantas messas per demandar perdon al sistèma politic que refusa de veire los dangièrs del minjar productivista ? E pas sonque lo productivisme, i a tanben los desplaçaments umans, mai de 2 milions de toristas per an en Aran, e lo sistèma automòbil per los portar... Los Pirinèus son fresques, mas es que son sanitoses ambe la fòrta pression toristica de la civilizacion del petròli ?
Quinas son las chifras per Aran un divendres d'ivèrn entre 17h e 21h ?
La sentat publica es per curat los òmes e las femnas, mas abans de curar, i a pas bric d'autres problèmas a pensar ? Lo problèma francés e lingüistic es curat, absent, en Aran, es exemplar lingüisticament, puèi ara fau portar una politica sus d'autres subjectes ?