text:
830
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 830 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida e extension de la guèrra còntra leis Arabis acomençada en 827 ambé l'invasion de Sicília. D'efèct, après la revirada de l'expedicion de 827, leis Arabis capitèron de conquistar la màger part de l'illa e comencèron lo sètge de Palèrme. En Anatolia, una armada menada per lo califa se turtèt a la resisténcia dei fòrças bizantinas dirigidas per l'emperaire. Pasmens, lei Bizantins foguèron desfachs e perdiguèron unei fortalesas.
Wessex[modificar | modificar la font]
Après sei victòrias deis annadas precedentas (→ 825-829), lo rèi Egbert (802-839) menèt una campanha còntra lo País de Galas per estendre son influéncia vèrs l'oèst.Pasmens, aquò marquèt l'apogèu de sa poissança car lei territòris somés a l'èst acomencèron de se revòutar. En particular, lo rèi Wiglaf de Mèrcia capitèt de restaurar son independéncia. Dins de circonstàncias mau conegudas, restaurèt una partida de son influéncia dins lei regions vesinas. Pasmens, Egbert perdiguèt pas la totalitat de sei conquistas e Wessex demorèt la principala poissança dau sud deis Illas Britanicas.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Abséncia de celebracions per lo 10en Bak'tun. Aquò mostra l'afondrament dau govèrn de la ciutat entre 810 e 830.
Tikal[modificar | modificar la font]
L'abséncia de celebracions per lo 10en Bak'tun mostra lo declin de Tikal — que sei causas son mau conegudas — dempuei 810 e la bastida dei darriers monuments. La formacion de dinastias localas au sen dei vassaus tradicionaus de la ciutat sembla lo confirmar.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Aprofichant lei dificultats bizantinas còntra leis autreis estats arabis mediterranèus en Sicília e en Creta, lo califa Al-Mamun organizèt una campanha còntra Anatolia amb una armada importanta. I conquistèt unei fortalesas e pilhèt una partida de la region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo sabent iranian Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi d'un zij dich Zīj al-Sindhind (« Taula indiana » en occitan). Establit a partir dei calculs e dei teorias de Ptolemèu e deis astronòms indians, venguèt una referéncia majora de l'Edat Mejana per quant a l'estudi e la prediccion dau movement deis astres.


c: text/html

text:
Dins lu Pargue Naturau Regionau Perigòrd Lemosin, a 50 km de Perigüers e 30 d’Angolesma per la D 939. Dins Maruelh, passar davant lu chasteu, prener a man mancha puei 200 m aprep, direccion Senta Crotz d’a Maruelh. Segre luòc-dich Verdinas. Bòria davant lu cementeri.
Venda de produch a la bòria : Trufas en terrinas de 1era bolhison, trufas au conhac, òli e vinagre trufat, gialada de codonh trufada, gialada de flor de pissalach trufada, vinagre de miau aromatizat, òli de cacaus, cacaus confits a la vervena…
Visitas organizadas de las trufieras e plantacions aromaticas sur reservacion. 20ha de trufieras certifiadas biò per ECOCERT en 2000, dont 11ha en zòna Natura 2000.
Merchats tota l’annada lu mandin a Puègut lu dimecres, Brantòsme lu divendres. En mai, l’estiu, merchat de productors de País a Branstòme lo dimars mandin, St Matiu (87) lu dimars au ser, Chaslutz (87) lu dimecres au ser en tot alternar coma Bordelha, la chapela gonaguet lu dinvendres au ser.
Narcisse Perez vos farà visitar sas trufieras en occitan e vos servirá sur los merchats dins la linga. Sos produchs son etiquetats en occitan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ligam peptidic
Un ligam peptidic es un ligam covalent que se forma entre doas moleculas quand lo grop carboxil d'una molecula reacciona amb lo grop amino de l'autra, en liberant una molecula d'aiga (H2O). Es una reaccion de desidratacion (tanben coneguda coma reaccion de condensacion) que s'obsèrva entre aminoacids. Lo ligam resultant CO-NH es nomenat ligam peptidic e la molecula resultanta es una amida. Lo grop de quatre atòms que forma lo ligam -C(=O)NH- es nomenat grop amida. Los peptids e las proteïnas, son de cadenas d'aminoacids ligadas amb de ligams peptidics.


text:
Dissabte, 28 de genièr de 2017, 03h00
Ven de sortir un libre de l’istorian Yan Lespoux entitolat Per la lenga d’òc a l’escòla. L’òbra reculhís las primièras realizacions de la revendicacion ... +
Dissabte, 21 de genièr de 2017, 03h00
Toponimia Brunet. Per çò qui pertòca lo maine d’òc, que pòden estar celèbres, arreconeishuts suu plan scientific e escríver quauquas peguessas o pecar ... +
Dimècres, 18 de genièr de 2017, 03h00
Eissit en 2013 en espanhòl, e tanben publicat en occitan, lo roman Òc de l’autora catalana Griselda Lozano es ara disponible en anglés, gràcias a la traduccion d’Alexander ... +
Dissabte, 7 de genièr de 2017, 03h00
Las vilas del país son de mai en mai privadas de vida, de comèrcis e d’abitants. Las fornariás e las carnsaladariás son vengudas de botigas de tatoatges o de crompa ... +
Dissabte, 7 de genièr de 2017, 03h00
L’Institut d’Estudis Occitans d’Aude, dins sa colleccion Vendémias, ven de publicar un libre novèl de Brunò Peiràs. Títol de l’obratge: I-letras ... +
Dissabte, 3 de decembre de 2016, 03h00
Per fin de reconquistar la lenga e la cultura occitanas uei, un conseu a n’aquelei que n’an l’enveja: l’i a de segur la fònt escricha, valent a dire leis archius e tota la ... +
Dissabte, 26 de novembre de 2016, 03h00
Ua navèra manèita de vulgarizacion: lo Patric Lavaud publica un obratge de toponimia sus Vasadés. E posquin municipalitats e autes EPCI deu parçan l’utilizar! E posqui ... +
Dissabte, 19 de novembre de 2016, 03h00
Marcel Abbadie, 75 ans, qu’a hèit ua carrièra de regent, puish d’educator especializat. Bearnés de Rebenac, qu’a tostemps practicat, aimat e finaument servit la lenga ... +
Dissabte, 12 de novembre de 2016, 03h00
A la velha de la Primièra Guèrra Mondiala, dins un fum de familhas de l’estat francés, la lenga de la vida vidanta èra un parlar dich "regional": basc, breton, ... +
Dimenge, 6 de novembre de 2016, 03h00
Camille Martel e Jordan Saïsset presentan un obratge qu’explòra un centenat d’obras de musica en occitan dins tota lor multiplicitat. “De la respelida iniciada per Claudi ... +
Dissabte, 15 d'octòbre de 2016, 03h00
Au mes d’abriu darrèr es sortit lo petit lexic de la corsa camarguenca editat per l’Institut d’Estudis Occitans. Que podèvam lavetz esperar que hadossin parièr tà ... +
Diluns, 10 d'octòbre de 2016, 03h00
Lemosin > Lemosin > País de la Vinhana
Deman dimars 11 d’octòbre, l’escrivana Monica Sarrasin presentarà son libre D’entre tant quauques uns a la Librariá Occitana de Limòtges, çò ... +
Dissabte, 8 d'octòbre de 2016, 03h00
Una bona nòva pels afogats d’Harry Potter. Es ja en venda l’ochen libre de la saga que son protagonista es lo jove magician creat per l’escrivana britanica J.K. Rowling. L’òbra, ... +
Dimenge, 2 d'octòbre de 2016, 03h00
Après lo succès de la primièra edicion, l’ostal d’edicion Letras d’Òc-Camins torna dobrir lo Prèmi Pèir de Garròs de traduccion en lenga ... +
Dissabte, 24 de setembre de 2016, 03h00
Se presentèt dimars passat a Barcelona la traduccion en catalan del libre 2084. La Fin del Mond, un roman de l’argerian Boualem Sansal traduch del francés per Ferran Ràfols Gesa. ... +
Dissabte, 3 de setembre de 2016, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Carcassés
En aqueste mes de setembre, l’IEO-Aude e lo Cercle Occitan del País de Carcassona meton sus pè a Carcassona cinc rendètz-vos pertocant lo libre occitan o sus una matèria ... +


text:
VINS, CHOCOLATS E MÈL
VINS, CHOCOLATS E MÈL
• Per la tasta vins-chocolat de diluns 19 de decembre a l'Ostal Sirventés, un vintenat de personas de la Trivala a Norvègia, de Cavanac a Fabresan, an pogut apreciar :
- los chocolats Nougalet de 5 categorias
- los vins del Domèni La Tour Boisée de Lauran de Menerbés amb lo vinhairon Joan-Loís Podon que presentèt 6 cantinas :
Marselan ; Histoire de famille-Rouge 2015 ; Marielle et Frédérique 2015 ; Marie-Claude-Rouge 2015 ; Jardin secret-2007 ; Jardin secret-2004
https://www.domainelatourboisee.com/
• Los chocolats Nougalet e los vins Tour boisée son en venda a Carcassona al magasin Chez Julien (390 Rue Edouard Branly, fàcia a Décathlon ; www.chez-julien-carcassonne.fr/
• En projècte : una passejada-descobèrta del terrador de Lauran de Menerbés a la prima de 2017 (lo jorn de l'Ascension : 25 de mai?). De seguir…
MÈL E DOÇORS
Dins l'encastre de la Fèsta del Mèl de Carcassona (17-18 de decembre), l'Institut d'Estudis Occitans-Aude a revirat un dotzenat de recèptas a basa de mèl que traparetz çai-jos.
De mai, l'associacion Les Abeilles de l'Aude met a disposicion de caduna e cadun un quarantenat de recèptas a basa de mèl (Las demandar al president de l'associacion l'Abeilel de l'Aude : gerard.dector@gmail.com). Ne traparetz la tièra dins l'article dedicat a la Fèsta del Mèl sus http://cosina-cuisine-ventenac.over-blog.org
Las recèptas
• Pomas al forn al mèl d'aspic e brot de romanin
• Per 4 personas, vos caldrà : 4 pomas (de las biò) ; 4 biscuèits boudoirs ; 1 culhieron de mèl d'aspic ; 1 brot de romanin ; un culhieron de confiment d'albricòt.
• Preparacion : un quart d 'ora. Coseson : 40 minutas
Aprèp aver lavat e eissugat las pomas, tirar mercé a un voida-pomas la part centrala amb las granetas sens traucar la basa de la frucha ; dins un bòl, mesclatz los biscuèits embrenicats amb la mèl, lo romanin capolat e lo confiment. Emplenatz las pomas amb la mescla preparada. Metètz las pomas dins un plat pel forn, ajustatz un pauc d'aiga (dins los 2 cm) e enfornatz per un quarantenat de minutas (180°, T6).
• Majofas padenadas al mèl
• Per 6 personas, vos caldrà : 800 g de majofas (biologicas), 150 g de mèl d'aspic, 15 cl de vin blanc, 3 dòlças de vanilha
• Preparacion : 10 minutas. Coseson : 15 minutas
Lavatz e descoetatz las majofas e botatz-las a secar sus un papièr chucaire. Vojatz lo mèl dins un pade, ajustatz lo vin blanc e menatz al bolh. Daissatz cuèire unas 5 minutas. Fendasclatz la vanilha en dos per ne tirar las granas al cotèl. Ajustatz-las dins lo siròp e contunhatz de faire cuèire per 5 minutas. Ajustatz las majofas dins lo pade, mesclatz docetament per plan enraubar las majofas, puèi daissatz cuèire 3 a 5 minutas a fuòc pichon. Pausatz las majofas dins unas copas e servissètz sul pic. Podètz acompanhar d'una bòla de glacet a la vanilha, de crocants de Sant Paul de Fenolhet o de teules a las amètlas.
• Còca al mèl
• Per 6 personas, vos caldrà : 130 g de burre, 150 g de mèl liquide de romanin, d'aspic o de montanha, 120 g de farina, mièg-litre de lait entièr, un pecic de sal
• Preparacion : 15minutas. Coseson : 55 minutas
Fasètz fondre lo burre e reservatz. Precalfatz lo forn (150°, T5). Burratz vòstre mòtle. Separatz las claras dels mujòls. Batètz los mujòls amb lo mèl e un culhierat d'aiga fins a çò que l'ensemble mosse e vire al blanc. Incorporatz en seguida lo burre fondut, la sal, la farina e lo lait en contunhant de barrejar.
Montatz las claras en nèu que tengue, puèi ajustatz-las delicadament a la pasta amb lo foet sens las espetar. La pasta deu èsser plan liquida e los blancs formar coquèls en susfàcia. Daissatz pausar un quart d'ora, puèi vojatz la pasta obtenguda dins vòstre mòtle. Alisatz la susfàcia amb la lama d'una espatula. E zo ! al forn per mai o mens 55 minutas.
Tiratz la còca del forn (pas de lagui se vos sembla encara tremolar al centre). Botaz al refrigerador per doas oradas. La poiretz atal tirar aisidament del mòtle. Salpicatz de sucre glaça e ornatz amb las cambas de noses abans de servir los convidats.
• Crèma brutlada al romanin e al mèl
• Per 4 personas, vos caldrà : 20 cl de crèma floreta entira, 20 cl de lait entièr, 4 gròsses mujòls, 3 culhierats de mèl de romanin, dos culhierats de sucre en polvera, un brot de romanin fresc (5 cm), un pauc de cassonada o de sucre per caramelizar.
Precalfatz lo forn a 210°. Faguètz just fremir lait, crèma, mèl e lo brot de romanin. Daissatz infusar unas 10 minutas. D'aquel temps, fasètz blanquir los mujòls amb lo sucre en polvera. Tiratz lo branquet de romanin e vojatz doçamenton la mescla lait-crèma suls mujòls batuts amb lo sucre. Mesclatz plan coma cal mas sens tròp. Partir en 4 ramequins per crèma brutlada. Botatz al forn fins a çò que la crèma prenga (cal plan un quarantenat de minutas). Tiratz los ramequins del forn, los daissatz refregir puèl los botatz al refrigerador.
Al moment de servir, salpicatz las crèmas amb de cassonada o de sucre, puèi fasètz caramelizar (al forn o amb un calamèl).
• Bananas al mèl
• Per 4 personas, vos caldrà : 4 bananas (biologicas, de segur !), 3 culhierats de mèl totas flors, lo chuc d'un lemon.
• Preparacion : 2 minutas ; coseson : 10 minutas.
Fasètz fondre lo mèl dins una caçairòla en i incorporant lo chuc del lemon. Quand la mescla es plan liquida, ajustatz las bananas plumadas e trencadas en 2 dins lo sens de la longor ; daissatz daurar tot docetament las bananas dins la mescla, en las virant de temps en temps (cal comptar dins las 5 minutas). Servissètz sul pic en vojant sus las bananas lo demai de mèl citronat, mas daissatz refregir un momenton abans de tastar se que non : mèfi la cremadura !
• Còca a las avelanas, mèl e chocolat
• Per 6 personas, vos caldrà : 150 g de chocolat, 3 uòus, 50 g de farina, 100 g de mèl (val mai de cacièr), 100 g de crèma fresca espessa, 125 g d'avelanas en polvera. Napatge al chocolat o al sucre glaça.
Fasètz calfar lo forn a 180° e burratz un mòtle de 20 cm de diamètre. Copar lo chocolat a tròces, puèi lo faire fondre al banh-maria amb 2 culhierats d'aiga. Trencatz los uòus e separatz claras e mujòls. Botatz las claras dins un ensaladièr e los mujòls dins un autre. Batre los mujòls al mesclaire en i ajustant lo mèl, fins a çò que la mescla vengue blanca e mosse. Ajustatz lo chocolat e la crèma. Mesclatz. Batètz las claras en nèu que se tenga, puèi las incorporatz dins la preparacion al chocolat, en alternant amb la farina e la podra d'avelanas. Vojatz dins un mòtle e daissatz cuèire 40 minutas.
Quand es cuèit, sortir la còca del forn e daissatz-la pausar dètz minutas abans de tirar del mòtle. Salpicatz de sucre glaça o napatz al glaçatge de chocolat. Servissètz tebés o freg.
• Còca de mèl e d'anogas
• Per 8 personas, vos caldrà : 100 g de burre, 100 g de sucre, 160 g de farina, 3 uòus, un saquet de levadura, 150 g d'anogas, 3 culhierats de mèl de montanha, un culhierat de ròm, quauques rasims passarilhats
• Preparacion : un quart d'ora ; coseson : tres quarts d'ora.
Batètz lo sucre amb lo burre fondut. Incorportaz mèl, farina e levadura, puèi los uòus. Ajustatz las anogas esclafadas e los rasims. Vojatz la pasta dins un mòtle burrat e enfarinat. Fasètz cuèire dins un forn caud a 180 ° pendent tres quarts d'ora.
• Coquetas sabladas a las fruchas confidas e a las anogas crocarèlas al mèl
• Per 18 coquetas, vos caldrà
- per la pasta sablada : 225 g de burre doç, 70 g de sucre brun, 280 g de farina e un culhieron de flor de sal
- per las anogas crocarèlas : 170 g de mèl de tardor, dos culhierat de burre, un mièg-culhieron d'extrait de vanilha, un pecic de flor de sal e mièja-liura d'anogas, amètlas e pistachas.
- fruchas confidas a l'idromèl : 165 g de frucha secadas barrejadas (figas, albricòts e rasims) e 60 ml d'idromèl liquorós.
Cobrissètz una placa a bescuèits de papièr sulfurizat. Botatz las fruchas e l'idromèl dins un bòl e mesclatz. Daissatz confir una orada, mas pensatz de remenar un còp l'autre.
Botatz lo mèl e lo burre dins una caçairòla. Fasètz cuèire a fuòc mejan en remenant de longa (8 a 10 minutas). Atudatz lo fuòc e ajustatz dins l'òrdre la vanilha, la flor de sal, las fruchas secas. Mesclatz que las fruchas banhen dins lo mèl.
Tiratz del fuòc e espandissètz la mescla sus la placa preparada. Daissatz refregir una orada. Capolatz lèu-fait las anogas al mèl.
Botatz lo burre e lo sucre dins un bòl. Batètz al foet electric 3 minutas.
Escorrissètz las fruchas, las ajustatz a la mescla e remenatz coma cal. Ajustatz farina e sal e mesclatz a la man pendent una minuta. Incorporatz las anogas capoladas al mèl.
Pausatz la pasta sus un fuèlh de papièr cirat o sulfurizat. Formatz un rotlèu de pasta en quichant amb los dets. Replegatz lo papièr sul rotlèu e rotlatz de tal biais a fargar un cilindre de 6 cm de diamètre. Metètz al refregidor al mens una ora abans la coseson.
Botatz una grasilha al centre del forn. Precalfatz lo forn a 200°. Botatz un novèl fuèlh de papièr sulfurizat sus la placa de las coquetas.
Talhonatz lo cilindre de pasta en rodèlas de 2 cm d'espés. Pausatz las rodèlas sus la placa e fasètz cuèire (12 a 15 minutas). Tiratz del forn e daissatz refregir.
• Còca a las cerièras e al mèl
• Per 6 personas, vos caldrà : 3 uòus, 120 g de farina, un iogort natura, 100 g de compòsta de pomas non sucrada, 120 g de mèl de montanha o de cacièr, mièg-saquet de levadura quimica, 450 g de cerièras descloscadas e escorridas.
Precalfatz lo forn a 180°. Dins un ensaladièr, mesclatz la farina, la levadura e un pecic de sal. Puèi ajustatz los uòus, la compòsta e lo iogort. Barrejatz plan coma cal lo tot. Ajustatz lo mèl, mesclatz tornarmai, puèi ajustatz las cerièras e mesclatz just per que dintrèssen dins la pasta. Vojatz lo tot dins un mòtle en silicòn e botaz al forn per 40 minutas a 180°. Servissètz un pauc atebesit.
• Còca de pomas, mèl e amètlas
• Per 6 a 8 personas, vos caldrà : 150 g de farina, 5 culhierats de mèl, 100 g de burre, un saquet de sucre vanilhat, un saquet de levadura quimica, 150 ml de lait, 50 g de podra d'amètla, 3 pomas, amètlas primas, sucre glaça
• Preparacion : 10 minutas. Coseson : 15 minutas
Precalfatz lo forn a 180°. Burratz e enfarinatz un plat per tarta. Plumatz las pomas, trencatz-las en 2, enlevatz lo còr e entalhatz sens anar al fons per gardar las mièja-pomas entièras ; reservatz lo temps de preparar la pasta.
Dins un grand bòl, batètz los uòus amb lo sucre vanilhat e lo mèl. Foetatz, puèi ajustatz lo burre fondut. Ajustatz puèi la podra d'amètla e la farina qu'avètz mesclada a la levadura. Mesclatz. Ajustatz lo lait pauc a cha pauc en contunhant de mesclar per obténer una pasta lissa e omogèna. Vojatz la pasta dins un plat a tarta. Pausatz las pomas sus la pasta. Salpicatz amb las amètlas. Al forn per una mièja-orada. A la sortida del forn, salpicatz de sucre glaça.
• Figas rostidas a la canèla e al mèl
• Per 4 personas, vos caldrà : 16 a 20 figas (4 o 5 per personas), 60 g de burre, 8 culhierats de mèl liquide e doç (cacièr, romanin,…), 4 culhierons de canèla.
• Dins un bòl, prestissètz lo burre per l'amolir. Ajustatz lo mèl e la canèla, puèi mesclatz lo tot per aver una pasta plan omogèna. Eissugatz plan coma cal las figas, puèi las entalhar en quatre en partent del pecol sus de tres parts doas de la nautor. Escartatz los quatre quartièrs delicadament per dobrir coma una flor. Pausatz las figas sus una placa del forn o dins un plat de tarta. Emplenatz cada figa del farçum de mèl e de canèla. Daissatz cuèire 5 minutas dins un forn precalfat a 2010° ; pensatz de cobrir regularament las figas amb lo burre fondut pendent la coseson. Servissètz las figas amb una bòla de glacet vanilha.
• Glacet mèl e lemon verd
• Per 4 personas, vos caldrà : 2 o 3 lemons verds (cal aver 35 cl de chuc) ; 100 g de mèl de montanha ; 200 g de sucre en polvera ; 2 claras d'uòu ; 100 g de sucre glaça ; 60 cl d'aiga
• Preparacion : 20 minutas ; coseson : un quart d'ora ; pausa : mièja-ora
Quichatz los lemons que servaretz aprèp los aver voidats. Fasètz calfar lo chuc obtengut, lo sucre, lo mèl e l'aiga fins a çò que lo sucre fonde a fèt. Puèi, daissatz cuèire un desenat de minutas a pichon bolh. Un còp refregit, mesclatz l'ensemble de temps en temps a la forqueta. Montatz las 2 claras d'uòu en nèu que tenga, ajustatz lo sucre glaça e contunhatz de foetar. Quand lo glacet comença de prene, ajustatz las claras en nèu, mesclatz plan, e zo ! al congelador.
Sortissètz mièja-ora abans de servir. Fasètz bòlas polidetas que n'emplenaretz vòstres mièg-lemons voides. Podètz decorar amb una fuèlha de menta.


text:
Nàpols
Nàpols (en napolitan: Napule, en italian: Napoli) es la capitala de la region italiana de Campània. Sa populacion èra estimada a 975 139 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 117 km². Son cònsol se sona Luigi de Magistris.
La vila es situada a mitat camin entre Vesuvi e un autre airal volcanic, los Campi Flegrei. Nàpols a una granda riquesa istorica, artistica, culturala e gastronomica. Lo napolitan es un parlar fòrça caracteristic e ben diferenciat de l'italian.
La vila foguèt fondada al sègle VIII abC,[1] colonia grèga del nom de Parthenope, e mai tard Neápolis (ciutat nòva), Nàpols es una de las vilas pus vièlhas al mond, que joguèt un ròtle important dins la Magna Grècia; la cultura grèga de Nàpols foguèt essenciala dins la societat romana. Quand la vila venguèt una part de la Republica Romana dins la província centrala de l'Empèri Roman, èra un centre cultural major (Virgili es un dels simbòls de la libertat politica e culturala de Nàpols).[2] Al sègle VII après lo Crist, la ciutat formèt un ducat autonòm, independent de l'Empèri Bizantin.
Nàpols foguèt la capitala d'un reialme que daissèt son nom entre 1282 e 1816: lo Reialme de Nàpols, puèi unit al Reialme de Sicília foguèt la capitala del Reialme de las Doas Sicílias fins a l'unificacion italiana (1861). La Guèrra Napolitana es considerada coma la primièra etapa que menèt a l'unificacion italiana . La vila aguèt una influéncia majora subre fòrça autres endreches en Euròpa o endacòm.[3]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Nàpols e lo Vesuvi.
-
-
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Greek Naples », Faculty.ed.umuc.edu (consultat lo 25 genièr 2010)
- ↑ « Napoli, La Storia della Città Napoli Musei - Napoli chiese - Napoli museo archeologico - Napoli monumenti - Napoli teatri - Napoli Italia », Pintostorey.it (consultat lo 28 març 2010)
- ↑ « Centro Storico di Napoli », Unesco.it (consultat lo 25 genièr 2010)


text:
Baldur's Gate
Baldur's Gate es un videojuec medievau fantastic creat per BioWare e editat per Black Isle Studios sortit en 1998. Es basat sus lei reglas dau juec de ròtle AD&D 2a Edicion e sus l'univèrs dei Reiaumes Oblidats. Premier òpus de la seria dei Baldur's Gate, conta l'istòria d'un eiretier dau dieu Bhaal luchant còntra un complòt organizat per son frairastre malefic Sarevok. Lo jogaire a la possibilitat de seguir la quista principala o unei quistas segondàrias, d'explorar lo mond dau juec, de resòuvre d'enigmas o de combatre d'enemics nombrós e variats.
Lo juec recebèt un acuèlh fòrça favorable de part de la premsa especializada. Una extension (Baldur's Gate: Tales of the Sword Coast) sortèt en 1999 e la seguida (Baldur's Gate II: Shadows of Amn) aguèt un succès encara pus important.


text:
Festenal occitan de Pàmias
L’Ostal Occitan de Pàmias organiza lo Festenal occitan del 18 al 20 de novembre 2016.
Divendres 1 8 de novembre de 2016 – Jòc del Malh
21 oras : Teatre en òc : « Viva los viatges », pèça bilingüa occitanfrancés
jogada per la tropa Eths Escanacrabas
Dissabte 19 de novembre de 2016 – Mediatèca de Pàmias
10 oras : Dejunar literari : Dantoine, un caricaturista carcassonés dins la granda guèrra (1914-1918)
presentat per Laurenç Mallard, caricaturista audenc.
11 oras 30 : Remesa dels prèmis del concors-fotòs sul tèma Ponts e viaductes d’Occitània.
16 oras 45 : Contes en occitan e en francés per Boby lo contejaire.
Jòc del Malh
18 oras 30 : inauguracion del Festenal
19 oras 30 : repais del país (mongetada). Sus reservacion.
21 oras 30 : concèrt-bal animat pel grop Remenilha
Dimenge 20 de novembre de 2016 – Jòc del Malh
15 oras : Trobadors, film de Miquèl Gayraud.
17 oras : Concèrt amb Arredalh (musica-cant)
Novembre : Mediatèca de Pàmias, del dimècres 2 al dissabte 19 de novembre, exposicion de las òbras del
concors-fotòs sul tèma Ponts e viaductes d’Occitània.
Bibliotèca dels Pujòls, del dimècres 2 al dimècres 30 de novembre, exposicion sus l’òbra de Dantoine, un
caricaturista carcassonés dins la granda guèrra (1914-1918).
Entre-senhas, reservacions e mai d’informacion: 05.61.69.60.96 / ostaloc09@club-internet.fr


text:
Francés Boya
Francés Xavier Boya Alòs, mès coneishut coma Paco Boya (Les, Val d'Aran, 23 de gèr de 1960) ei un politician, escrivan e musician aranés. Siguèc Sindic d'Aran de 2007 a 2011 e senador d’Espanha de 2011 a 2015.[1]
Biografia[modificar | modificar la font]
Seguic estudis de formacion professionau. Ei tecnician de grad miejan en electricitat, siguèc cap de departament ena Administracion dera Generalitat de Catalonha pendent ueit ans.
Ei autor deth libre Aran, deth guida literari Era Val d'Aran (1995), deth recuelh de narracions cortes L'alè del bosc (1997) e dera novèla Presoèrs dera mar gelada (1999), pera quau arrecebèc eth Prèmi Les Talúries en 1998.
Collaborèc ath diari Segre e ara revista Descobrir Catalunya.
Siguèc director deth programa Era lucana, de Televisió Espanyola a Catalunya (1989-1990).
Ei membre dera associacion culturau Es Corbilhuèrs de Les, dera associacion Lengua Viua, dera Fondacion Musèu Etnologic dera Val d'Aran, dera Associacion Recreatiua de Les, e soci deth Club Aranés d'Espòrts d'Iuèrn e ei fondador e menaire deth grop de musica Bramatopin.
Recebèc era medalha Vila de Luishon (1998) e era medalha Stéphen Liégeard (1999), pera òbra Presoèrs dera mar gelada.
Politica[modificar | modificar la font]
Membre fondador d'Unitat d'Aran (1978), dera quau ei Secretari Generau. Afiliat ath Partit des Socialistes de Catalonha (PSC-PSOE) des de 1995. Siguèc regidor de Cultura der Ajuntament de Les (1989-1991), deth quau siguèc dempús alcalde adjunt (1991-2007). Siguèc elejut diputat ath Parlament de Catalonha en 1999[2] e 2003[3].
Après es eleccions deth mai de 2007, aconseguís era carga de Sindic d'Aran damb eth supòrt deth son partit UA-PSC e deth Partit Renovador d'Arties e Garòs (PRAG). As eleccions de 2011 deisha la carga de sindic a Carles Barrera.
Eth 21 de noveme de 2011 ei elejut ath Senat espanhòu[4].
En julhet de 2015 ei elejut ara Deputacion provinciau de Lhèida[5].


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de La Bastide-de-Sérou, Job Canton de La Bastide-de-Sérou
Les offres d'emploi populaires en Canton de La Bastide-de-Sérou
aide Canton de La Bastide-de-Sérou
chauffeur Canton de La Bastide-de-Sérou
chercher Canton de La Bastide-de-Sérou
cuisinier Canton de La Bastide-de-Sérou
responsable Canton de La Bastide-de-Sérou
achat Canton de La Bastide-de-Sérou
administrateur systeme Canton de La Bastide-de-Sérou
administratif Canton de La Bastide-de-Sérou
agricole Canton de La Bastide-de-Sérou
agriculture Canton de La Bastide-de-Sérou
aménagement Canton de La Bastide-de-Sérou
animateur Canton de La Bastide-de-Sérou
animateur vacances Canton de La Bastide-de-Sérou
ans Canton de La Bastide-de-Sérou
architecture Canton de La Bastide-de-Sérou
artisanat Canton de La Bastide-de-Sérou
artistique Canton de La Bastide-de-Sérou
batiment Canton de La Bastide-de-Sérou
bois Canton de La Bastide-de-Sérou
cdd Canton de La Bastide-de-Sérou
cea Canton de La Bastide-de-Sérou
chambre Canton de La Bastide-de-Sérou
chargé Canton de La Bastide-de-Sérou
chargé communication Canton de La Bastide-de-Sérou
chauffeur particulier Canton de La Bastide-de-Sérou
chauffeur privé Canton de La Bastide-de-Sérou
climatique Canton de La Bastide-de-Sérou
club Canton de La Bastide-de-Sérou
conditionnement Canton de La Bastide-de-Sérou
conseil Canton de La Bastide-de-Sérou
contrat Canton de La Bastide-de-Sérou
controle Canton de La Bastide-de-Sérou
coordinateur Canton de La Bastide-de-Sérou
coordonnateur Canton de La Bastide-de-Sérou
cours Canton de La Bastide-de-Sérou
cuisine Canton de La Bastide-de-Sérou
debutant Canton de La Bastide-de-Sérou
développement Canton de La Bastide-de-Sérou
diplome Canton de La Bastide-de-Sérou
directeur Canton de La Bastide-de-Sérou
directeur administratif Canton de La Bastide-de-Sérou
distribution Canton de La Bastide-de-Sérou
ecoles Canton de La Bastide-de-Sérou
employé administratif Canton de La Bastide-de-Sérou
energetique Canton de La Bastide-de-Sérou
entretien Canton de La Bastide-de-Sérou
espace Canton de La Bastide-de-Sérou
espace vert Canton de La Bastide-de-Sérou
espagnol Canton de La Bastide-de-Sérou
études Canton de La Bastide-de-Sérou
étudiant Canton de La Bastide-de-Sérou
fabrication Canton de La Bastide-de-Sérou
fonction publique Canton de La Bastide-de-Sérou
foret Canton de La Bastide-de-Sérou
formation Canton de La Bastide-de-Sérou
général Canton de La Bastide-de-Sérou
grand Canton de La Bastide-de-Sérou
habitat Canton de La Bastide-de-Sérou
logiciel Canton de La Bastide-de-Sérou
manuel Canton de La Bastide-de-Sérou
mode Canton de La Bastide-de-Sérou
montage Canton de La Bastide-de-Sérou
orange Canton de La Bastide-de-Sérou
particulier Canton de La Bastide-de-Sérou
patrimoine Canton de La Bastide-de-Sérou
paysagiste Canton de La Bastide-de-Sérou
personnel Canton de La Bastide-de-Sérou
photo Canton de La Bastide-de-Sérou
pilote Canton de La Bastide-de-Sérou
poste Canton de La Bastide-de-Sérou
preparateur Canton de La Bastide-de-Sérou
privée Canton de La Bastide-de-Sérou
production Canton de La Bastide-de-Sérou
professeur Canton de La Bastide-de-Sérou
professionnel Canton de La Bastide-de-Sérou
programmation Canton de La Bastide-de-Sérou
public Canton de La Bastide-de-Sérou
publique Canton de La Bastide-de-Sérou
pyrénées Canton de La Bastide-de-Sérou
qualité Canton de La Bastide-de-Sérou
recette Canton de La Bastide-de-Sérou
recherche Canton de La Bastide-de-Sérou
responsable administratif Canton de La Bastide-de-Sérou
restauration collective Canton de La Bastide-de-Sérou
restauration rapide Canton de La Bastide-de-Sérou
secteur Canton de La Bastide-de-Sérou
service Canton de La Bastide-de-Sérou
soir Canton de La Bastide-de-Sérou
sony Canton de La Bastide-de-Sérou
staps Canton de La Bastide-de-Sérou
technique Canton de La Bastide-de-Sérou
temps Canton de La Bastide-de-Sérou
territorial Canton de La Bastide-de-Sérou
transit Canton de La Bastide-de-Sérou
urbanisme Canton de La Bastide-de-Sérou
urgentiste Canton de La Bastide-de-Sérou
vacances Canton de La Bastide-de-Sérou
vie Canton de La Bastide-de-Sérou
week end Canton de La Bastide-de-Sérou
Recherche d'emploi par ville Canton de La Bastide-de-Sérou
emploi La Bastide-de-Sérou, 09240


text:
652
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 652 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Alodia[modificar | modificar la font]
Incursion d'una armada aràbia còntra lei reiaumes nubians (Nobatia, Makuria e Alodia). L'ataca foguèt arrestada a la segonda batalha de Dongola e un tractat de patz foguèt signat entre lei dos camps. Aqueu tractat foguèt observat per leis estats egipcians ò nubians que se succediguèron fins au sègle XIII. Dich bakt, aqueu tractat prevesiá lo pagament d'un tribut per lei reiaumes nubians en cambi dau mandadís de bens manufacturats per leis Egipcians.
Makuria[modificar | modificar la font]
Incursion d'una armada aràbia còntra lei tres reiaumes nubians crestians (Nobatia, Makuria e Alodia). Makuria dirigiguèt la màger part de la defensa e l'ataca foguèt finalament rebutada a la segonda batalha de Dongola. Puei, un tractat de patz foguèt signat entre lei dos camps. Aqueu tractat foguèt observat per leis estats egipcians ò nubians que se succediguèron fins au sègle XIII. Dich bakt, aqueu tractat prevesiá lo pagament d'un tribut per lei reiaumes nubians en cambi dau mandadís de bens manufacturats per leis Egipcians.
Nobatia[modificar | modificar la font]
Incursion d'una armada aràbia còntra lei reiaumes nubians (Nobatia, Makuria e Alodia). L'ataca foguèt rebutada a la segonda batalha de Dongola e un tractat de patz foguèt signat entre lei dos camps. Aqueu tractat foguèt observat per leis estats egipcians ò nubians que se succediguèron fins au sègle XIII. Dich bakt, aqueu tractat prevesiá lo pagament d'un tribut per lei reiaumes nubians en cambi dau mandadís de bens manufacturats per leis Egipcians.


text:
Aerofòn
Un aerofòn o instrument de vent qu'ei un instrument de musica qui lo son son b'ei produsit per lo passatge de l'aire.
Aquesta familha d'instruments qu'amassa :
- Lo coires on lo son b'ei produsit per la vibracion deus pòts dehens ua embocadura ; a maugrat deu son no de coires, l'element determinant per apartiéner ad aquesta familha qu'ei lo hèit de possedir ua embocadura ; la trompa deus Aups (hèita de husta) per exemple qu'ei en vertat un "coire".
- Las espiulas qui amassa :
- Las espiulas simplas
- las espiulas doblas


text:
Sent Pèir d'Aurelhac
Sent Pèir d'Aurelhac[1] (en francés: Saint-Pierre-d'Aurillac) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Ortografia "Aurelhac" atestada dens un acte en occitan ancian, de véser subre lo site de la comuna. .


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 31 de març de 2009
L'acordeon d'Alejo el Negro
Qu'èra un acordeonista, compositor e cantaire valhenatèr. A l'atge de dètz ans, qu'aprengó l'acordeon deu son pair Nafer Donato Durán Mojica, eth medeish acordeonista e compositior valhenatèr. Lo joen Alejandro que tribalhava d'ajuda-vaquèr abans de vàder musician professionau. Que realizè la soa prumèra gravadura en 1950 e en 1968 que guanhè lo concors d'acordeonistas "Rey de los Reyes" deu prumèr Hestenau Festival de la leyenda vallenata de la vila de Valledelupar. Non cau pas con.hóner Alejandro Durán dab lo son hrair Nafer Durán Díaz, vadut en 1932, tanben acordeonista e compausitor valhenatèr talentuós, qui guanhè lo concors Rey de los Reyes en 1976.
Aquiu qu'avetz quauqu'uas de las compausicions d'Alejo el Negro, interpretadas per eth medeish e lo son grop. S'aqueras cançons v'agradan, que las podetz descargar legaument e per guaireben arren via i-tunes.
Alejo El Negro Durán
Cachucha Bacana - Alejandro Duran y Su Conjunto
La cacucha bacana (Tambora compausada per Alejo el Negro)
Oye lo que dice Alejo,
con su nota apesarada,
quién como el guacharaquero
con su cachucha bacana
quién como el guacharaquero
con su cachucha bacana
Jaime sí, Jaime sí,
Jaime si y Alejo no
con mi nota apesarada
yo no sé lo que me pasa
Con mi cachuca bacana
si vacilo a las muchachas
Con mi cachuca bacana
Ya no siento alegría en mi corazón,
ya no siento alegría en mi corazón,
sólo vivo triste pensando en tí, mi amante
y se me hace extensivo el dolor
pensando que ya tan pronto me olvidaste
Sin ti no puedo estar
mi corazón se desespera
no lo dejes sufrir más
porque le duele y se queja
toda la culpa la tienes tú
si lo dejas que se muera
toda la culpa la tienes tú
¡ay! si lo dejas que se muera
Lo trocet que’u hasó guanhar lo tot prumèr concors Rey de los Reyes deu Hestenau legenda deu Vallenato qu’èra un paseo compausat per Juancho Polo Valencia, titolat Alicia adorada. Totun que s'estimè fòrça mes cantar las soas composicions pròpias que non pas las cançons deus autes.
Tà'u veder cantar Alicia adorada, que podetz clicar ací.
La nueit deu 30 de abril 1987 durant lo 19au concors deu hestenau rey de los reyes deu Vallenato a Valledelupar, Alejo Duran que s’enganè en tot interpretar lo son tròç de musica. Alavetz que s’estanquè còpsec e que digó en tot adreçà's au son public: “Monde, qu'èi acabat de’m desqualificar, jo medish”. Lo public que protestè contra la desqualificacion de manièra tan vigorosa que lo jurat e’u demandè de tornar jogar. Aquera anecdòta, que l’avetz contada en la video qui segueish:
Este pedazo de acordeón
Ahí donde tengo el alma mía.
Aquí tengo mi corazón
Y parte de mi alegría.
Ay por si acaso yo me muero
Yo le hablo en el corazón
Ay me llevan al cementerio
Este pedazo de acordeón
Ay por si acaso yo me muero
Les voy a pedí un favor
Ay me llevan al cementerio
Este pedazo de acordeón
Tà'u véder cantar aquera cançon, que podetz clicar ací.
Que compausè ua cançon militanta contra lo praubèr e l'injustícia sociau, titolada la plegaria vallenata (la pregària valhenata).
En la cançon qui segueish, que revendica las soas originas amerindianas e que resumeish l'istòria de la colonizacion:
Aquiu que'u vedem a acompanhar Beto Zabaleta qui canta ua cançon deu mèste: la muchachita
Son innombrablas las cançons qu'Alejo El Negro dediquè a las daunas, l'artista qu'avó un cinquantenat de nens e nenas, non sabèva pas exactament quants...
Fidelina - Alejandro Duran
Fidelina (A. Durán)
Voy a coger mi acordeón
para que escuches mi canción
Y voy a hacer este son, ay ay ay,
para que te diviertas, Fidelina.
Fidelina, Fidelina,
ella me mandó a decir
que siquiera le escriba ay ay ay ay
porque no puede venir ay ay ay ay
Tà'u véder cantar Fidelina, que podetz clicar ací
Los Campanales - Alejandro Duran y Su Conjunto
divendres, 27 de març de 2009
Dansa d'amor, la gota fría e la hamaca grande
Que v 'èi penjat un paseo compausat e interpretat per l'accordeonista catalan Joan Garriga dab la soa Troba Kung-Fu:
Dansa damor.mp3 - La Troba Kung-Fu
Carlos Vives que participè a un concèrt gigant, conegut coma concèrt nacionau, qui's debanè a Leticia, dens las Amazonas Peroanas, lo 20 de julhet passat, a l'ocasion d'ua gran hèsta populara dada en l'aunor de los ensequestrats de las FARCs e de la lor liberacion esperada en aqueth moment. Que i avèvan avut negocacions dab las FARCS, miadas per los servicis secrets de Peró, Brasiu e França. A Leticia que s 'i esperavan la liberacion e l'arribada imminenta d'ensequestrats, en particular la d'Ingrid Betancourt que devèva èster alargada peus FARCs en Brasiu tot pròishe. Coma ac sabetz, l'esper qu'estó decebut, qu'estó fin finau ua cabussada vertadèra, nat ensequestrat qu'estó alargat en aquesta ocasion. Las videos qui segueishen qu'estón presas peu diari colombian El Tiempo.
Que'u vedem aquiu a interpretar son prumèr succès valhenatèr "La Gota Fría" (de Emiliano Zuleta, el viejo Mile) en companhia d'ua autra star colombiana e internacionau, la magnifica Shakira.
La version de La Gota Fría interpretada per Carlos Vives qu'a hèit tot plen de petits, en tots los estilles e totas las lenguas. Per exemple, la de Julio Iglesias en francés, Manolito. O la de Anne Mattila en finés Tuhlaajatyttö palaa.
dimecres, 25 de març de 2009
A prepaus dels lamas qu'an una bòça e qu'escopisson pas
Totun, los lamas qu'an ua bòça suu cap e aquerò qu'ei plan conegut.
E ua activitat favorita deu lama qu'ei la pipa. E quan e son ocupats dab la pipa, non pòden pas escopir. E qu'ei tan miélher pr'amor, tà que la pipa sia mes sabrosa, que vau mes engolir que non pas escopir.
E tot aquò non hè pas deu lama un camèu, eh!
Tè, que v'èi hicat un paseo deus hrairs Zuleta. Aquera cançon n'a pas arren a véder dab la chocrota, ni tanpauc dab los camelides, ac sèi plan. Totun aquò qu'ei lo men blòg, qu'èi plan lo dret d'i penjar la musica qui voi, e qu'ei ua cançon de las qui n'audiratz pas jamès a la ràdio. Urosament que m'avetz tàd educar las massas popularas!
Clavelito - Los Hermanos Zuleta
divendres, 20 de març de 2009
La saga de la familha Zuleta, figuras deu Vallenato
Segon e’ns conta la legenda, un vaishèth cargat d’acordeons diatonics alemands que “perdó” la soa mercaderia dens un pòrt deu Caribe colombian, deu costat de Barranquilla, e d’aquí vieneré l'arsec per l’acordeon diatonic deus poblants d’aquera region de la còsta atlantica colombiana. Lo vallenato qu’ei un genre musicau originari d’aquera region, precisament de Valledupar e que seré estat fondat, segon la tradicion, per un tau Francisco el Hombre, acordeonista deu sègle 19.
La tradicion relata lo dit Francisco que caminava de nueit en tot jogar deu son instrument quan e audí ua ombra qui l’arresponèva en hèr de musica de mei en mei beròia e complicada.
En tot profietar d’un clar de lua, l’òme que's podó avisar l’ombra qu'èra de hèit lo cohet, lo diable, que. Lo Francisco que s’i sabèva escàder normaument, totun, en aqueth cas, que sentiva lo diable qu’èra mes hòrt que non pas eth. Alavetz, prengut d’ua inspiracion sobta, que’s hiquè a cantar lo credo au revèrs acompanhat peu son acordeon. Aquerò que hasó huéger lo cohet a tot jamès.
Uei lo dia, la firma alemanda Hohner que demora l’aprovedidor màger d’acordeons taus vallenatèrs, e instruments destinats a Colombia qu’an ua votz un pòc particulara, un chic diferenta deus autes instruments Hohner de gama comparabla. Despuish la fin deu sègle passat, lo genre valhenatèr qu’a trespassat la quita Colombia per vàder popular en d’autes país d’America Latina, particularament Mexic, Veneçuèla e dinc a l'Argentina.
Lo dijaus 11 de ger de 1912, que vadó Emiliano Zuleta Baquero en municipi de La Jagua del Pilar, en la còsta atlantica, la caribenha, de Colombia. Qu’èra d’ua familha de paisans hèra praubes. La carrèra musicau de l’ Emiliano que comencè vertaderament a l’edat de 15 o 16 ans (1927), quan e obtenguè lo “son” prumèr acordeon qui, en realitat, e panè a un onco (oncle) son. Que s’escapè de l’ostau deus pairs en tot s’emportar l’instrument qui l’onco i avèva deishat. Qu’aprengò a ne jogar solet e, gahat peus remòrs, qu’acabè per dedicar a l’onco ua canta de composicion pròpia (1933).
"Le vivo rogando a Dios
Que me perdone mi tío
Por culpa de un acordeón
Que me llevé escondío"
(que vivi en tot pregar Diu
que 'm perdone lo men onco
per la fauta d'un acordeon
qui m'emportèi a l'esconut)
Qu’acabè per tornar-se’n tà casa de l’onco tà jogar-l’ac. L’onco, impressionat peu talent deu nebòt, que'u perdonè e que'u auhrí un aute acordeon d’enqüèra mes bona qualitat.
A 16 ans, l’Emiliano que fondè un trio qui vadó rapidament popular dens tota la region. Que compausè hèra de cançons mès qu’avó l’escadença de grabar lo son prumèr disc sonque en 1950. Lo vallenato que vadó un genre musicau popular per Colombia tota sonqu'a partir de las annadas 1970. En 1994, lo cantaire e comedian de tele-novela colombian Carlos Vives que comencè de grabar vallenatos e que consegui un hit internacionau dab la cançon de Zuleta la Gota Fria. Aquiu que l'avetz:
Aquò permetó a l’Emiliano ( dit El Viejo Mile, enta’u distinguir deu son hilh Emiliano dit Emilianito), d’empochà’s un chec de 200 000 dollars de drets d'autor. Com ac digó l’Emiliano medeish,”s’agòssi demorat païsan, n’auri pas pogut guanhar ua tau soma, quitament pas en ajustant mantuas vidas”. Aquera canta qu’estó represa mes tard per d’autas stars internacionaus com Julio Iglesias e Gloria Estefán, çò qui contribuí d’enriqui’u . De la Gota Fría, Gabriel García Márquez qu'escrivó:
"Para mi gusto es una canción perfecta, y por lo tanto, un punto de referencia que no pueden perder de vista los creadores de hoy" (Segon lo men parer, qu'ei ua cançon perfècta e doncas un punt de referéncia qui non pòden pérder de vista los creators de uei).
Dab la soa prumèra hemna legitima Carmen Díaz qu’avó ueit mainats: Tomás Alfonso(dit "Poncho" lo cantaire de vallenato fòrça popular), Emiliano (acordeonista vallenato), María, Fabio, Carmen, Emilio, Mario y Héctor. Aqueth darrèr qu'estó tanben un pluri-instrumentista, acordeonista e compositor valhenatèr talentuós, mòrt tròp d’òra, victima d'un tir a 22 ans. Héctor qu'avèva ja grabat dus CDs. Escotam lo regretat Héctor Zuleta Díaz a acompanhar lo cantaire Adaníes Díaz:
PICO Y ESPUELA - ADANIES DIAZ_HECOTR ZULETA
El viejo Mile qu’acabè per divorciar de la Carmen e esposar l’Ana Olivella, oficializant atau ua union qui entretienèva ja despuish vint ans e de laquau èran gessits tres mainats: Belisario, Sara e Efraín.
En la video qui segueish, que vedem lo Viejo Mile a hestejar los sons 85 ans en 1997, dab lo son ainat lo gran cantaire de vallenato Poncho (l'òme deu camisòt jaune). Emiliano Zuleta Baquero que's morí en 2005. Lo president Uribe que'u hasó aunor.
La saga continuè dab los hrairs Zuleta Díaz: Poncho lo cantaire e Emiliano Jr (Emilianito) l'acordeonista. Que comencèn la soa carrèra coma duo, que's pòt véder un document de la debuta ací, puish un dia Emiliano que declarè que lo "Viejo Mile" n'èra pas son pair vertadèr, çò qui provoquè un escandale familiau, la ira de Poncho e la separacion deu duo durant de longas annadas. Puish los dus hrairs que's reconcilièn e que tornèn jogar amassa.
Vallenatos dab los hrairs Poncho e Emiliano Zuleta
En 2006, un an après la mòrt deu viejo Mile, Poncho e Emilianito que guanhèn un prèmi "Grammy Award" (categoria musica latina) a Nava York. En la video qui segueish, que vedem Emilianito e lo son hilh l'acordeonista José Enrique ("el Coco") a interpretar un merengue durant ua recepcion familiau dada a Nava York.
La tresau generacion: lo Dr Héctor Arturo Zuleta García, mètge generalista, hilh d'Alfonso "Poncho" e excellent cantaire, que canta dab lo son cosin José Enrique "Coco" Zuleta, hilh d'Emilianito. En la video qui segueish, que'us vedem interpretar un paseo deu repertòri valhenatèr classic "Carmen Díaz" composat peu Viejo Mile e dedicat, plan segur, a la soa (prumèra) hemna Carmen Díaz, doncas la mairan deus dus musicians d'aquesta video.
La espinita:
La falda:
Un merengue, la ceiba de Villanueva:
Tanben de la tresau generacion, que cau mencionar l'acordeonista Iván Zuleta, hilh deu tresau hilh deu Viejo Mile e de Carmen Díaz, Fabio. Aquí lo vedem a acompanhar lo son onco Poncho qui canta un merengue, "nativo del Valle". Nativo del Valle qu'ei un classic deu repertòri deus hrairs Zuleta, que podetz escotar la version originau, la numero 7 sus la playlist imeem en aqueste messatge. Poncho que i revendica l'origina colombiana deus ritmes deu Merengue e deu Son en oposicion dab l'opinion generau que las localiza respectivament en islas antilhesas e a Cuba. Poncho afirma que son danças nativas de la region de Valledupar, familiarament coneguda coma el Valle del Cacique pr'amor que tira lo son nom deu cacique amerindian Uparu qui la gobernè, e qu'ei au còp lo breç deus hrairs Zuletas e lo deu vallenato. Aquera cançon qu'ei seguida per "se equivocó". Lo concèrt qu'estó dat au hestenau de orquesta 2007 de Barranquilla (el festival de orquesta, que cad lo diluns de la hèsta de Carnaval).
E ara un paseo, un aute classic deus hrairs Zuletas, "mi hermano y yo" seguit per un escambi de vèrs enter l'onco e lo nebòt on e's complimentan l'un a l'aute e, tà acabar, ua cumbia, la dança tipica de Barranquilla qu'aquera vila a balhat a la rèsta deu mond.
La saga de la familha Zuleta que pòt continuar!
dimarts, 17 de març de 2009
Aumenatge a Carles Molin: deman a 20ò30 a l'Ostau d'Occitània (Tolosa)
Copiat deu site deus amics de la Catinou (escriut en gascon tolosan):
Le nòste amic Carles Molin (Charles Mouly), creator de la CATINOU, un deus darrèrs representants de la convivéncia occitana veng de nos deishar malurosament.
Au delà deu nòste dòu, que sobrarà una òbra bèra d'aqueth òme modèste au risolet eternau, aqueth escrivan, dessenhaire, òme de teatre e de ràdio qu'esclaquèc de ríser Tolosa de la torpor a la Liberacion !
Ende'u rénder omenatge e tornar trobar Carles Molin lo temps d'una serada, Convergéncia occitana vos convida a una serada deu sovénguer ambe le veire de l'amistat e las famosas còcas de cebas de Minjacebas
le dimècres 18 de març a 20H30
Ambe la projeccion en avant prumèra d'un filme inedit (55 mn) de Joèla Ginestet : "Charles Mouly : l'aventura de Catinou", realizacion Bruno Bastard.
a l'OSTAU D'OCCITÀNIA, 11 carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Mètro : Esquiròl. tel : 05 61 22 13 31. corric : acuelh@ostaldoccitania.net
Uei, quin Sent, dejà?
Tommy Peoples-The Windmill-Fintan McMan - Altan
Rendetz-vos au Killarney...per començar!


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 31 de desembre de 2010
Catalanocentrisme pantaishant
Segon lo Gran Diccionari de la Lengua Catalana, pantaixar que seré ua alteracion tipicament valenciana deu mot emplegat en catalan principatin panteixar:
Qu'ei pr'aquò pro evident la fòrma mes "corrècta" deu èster la conservada en valencian, pr'amor qu'ei la mei tanhenta a l'etimon (lo grec latinizat pantasiare) e qu'ei perfectament identica a la fòrma panoccitana (dab l'equivaléncia grafica abituau x/sh/ss). Lo diccionari Alcover-Moll qu'ac nòta hèra justament:
Etim.: del grec-llatí *pantasiare, var. de phantasiare, ‘sofrir opressions’ i originàriament ‘somniar’; aquest significat originari es troba en el provençal pantaisar (cf. Levy Suppl. Wb. i Mistral Tres., s. v.). La forma catalana més correcta i etimològica és, doncs, pantaixar i el derivat postverbal pantaix; però en el català modern de Barcelona ha prevalgut la forma panteixar, perquè, a causa de la confusió de la a i la e àtones, ha passat a pronunciar-se panteixo, panteixes, etc., en lloc de pantaixo, pantaixes, i consegüentment s'ha format panteix en lloc depantaix. També s'ha produït una contaminació analògica del sufix -ejar, de la qual ha resultat la forma pantejar usada per Verdaguer, Oller, Ruyra i altres escriptors. Finalment, en el català occidental existeix també la forma pantegar, produïda per adopció del sufix -egar, i d'ella procedeix el postverbal dialectal pantec.
dijous, 30 de desembre de 2010
Lo paradís en lengua estranha
Que m'ac cau plan reconéisher: cercar la significacion de bèths mots en diccionari d'Alibèrt a cada tres linhas ne contribueish pas briga au plaser de la lectura. Mès que cau ua debuta a tot, e soi segur qu'a mesura qu'avançarèi dens lo tèxte, que'm sentirèi de mes en mes ad aise dens lo paradís deu Max. E que'm consòli dab la satisfaccion de constatar los mots de Roqueta qui'm pausan problèma, no' s tròban pas dens lo diccionari gascon de Palai.
Que soi a notar tots los mot qui m'an pausat question o problèma, dab tota l'aplicacion de l'estudiant conscienciós qui deishèi d'èster bèth temps a. Tà vse'n dar ua idea, aquiu qu'avetz las meas prumèras anotacions (en gascon) portadas sus la prumèra plana deu tèxte (paja 9 deu libe, sus 15 linhas de tèxte, chic o mic):
Congreèt (au frontispici deu prumèr capítou): rendó, dè, lhevè.
recòrd (linha 1): tardivalh, arrecoadís (qu'avèvi comprés, a tòrt: sovier, pr'amor de record en catalan).
(matas) fernissentas (linha 5): matas, òc, mès ...fernissentas? (Aqueth, l'èi pas sabut trobar dens l'Alibèrt).
rebalant (linha 6) e cinc linhas mes luenh, rebalavan : (non, rebalar no's vira pas per arrebalar en gascon, que son faus-amics. Qu'èi enqüèra un dobte sus quin e'us me caleré arrevirar...). Dilhèu: en tot arrossegà's, s'arrossegan; o ben eslissà's, s'eslissan???
faisses (linha 11): hèishs.
escrachar (linha 12): esglachar (aqueth que l'avi podut endevinar, enqüèra qu'escrachar no's ditz cap en gascon).
brofoniás (linha 14) = borradas, ventòrlas.
E quan soi tròp hart de cercar lo sens deus mots lengadocians, que torni capbussar dens un roman-policièr en catalan. Las òbras de l'Eduard José que son divertissentas e shens nada pretension literària, de bon léger en temporada de vacanças.
EDIT-Post Scriptum. Ma professora d'occitan (qu'aimi) que'm ditz fernissentas qu'ei ua forma locau de fremissentas, o sia en gascon: frementas. E ben jo que pensi l'occitan de Roqueta qu'ei...drin particular.
dimarts, 28 de desembre de 2010
Becaruts!
dilluns, 27 de desembre de 2010
La lengua deu pair e de la mair
Ailàs, on ei passada la "luenga" de la "mai" , qui charràvam en cada banda de la montanha nòsta? En tot percórrer los fablogs, que'm sembla tornar d'audir-la, au còp antiga e familiara. Corbelh, 1258: la signatura d'aqueth tractat, qui fixava los limits deu reiaume d'Aragon e de las possessions francesas, que signifiquè la debuta de la fin deu sistema linguistic comun aragonesogascon, plan viu en la montanha. Los mots compartits per las duas lenguas sòrs, tant emblematics de cada ua, que'n pòrtan lo sovenir.
dissabte, 25 de desembre de 2010
Bonas hèstas / bonas fèstas / Bones festes / Bones hèstes
Prengatz la musica bretona, per exemple. Uei lo dia, que's pòt jogar shens nat breton. La pròva, que l'avetz: Los Chieftains que joguèn un An Dro acompanhats deus gaitèrs cantabres de la Banda de Gaitas "la Montaña". Qu'èra en agost passat, au hestenau "Cantabria infinita folk".
E òc, l'an dro, de hèit, qu'ei vadut patrimòni immateriau de l'umanitat. En tot cas per las tèrras de l'arc atlantic.
Bon, uei qu'ei Nadau e que'vs deishi dab un villancico cantat peu mediatic president de Cantabria, Miguel Ángel Revilla himself (originari de Polaciones e bon cantaire), en duo dab Benito Díaz, deu grop Pulso y Púa. Dab los esclòps (las albarcas o abarcas com e disen locaument), la barra ("palu") e tot.
Bonas hèstas a tots!
dimecres, 22 de desembre de 2010
Lo P.N.G. comunica
diumenge, 19 de desembre de 2010
Antidepressor
De la plaja de Somo (Trasmiera) estant, el Astillero e l'estrem industriau de Santander. Au hons, lo macís ennevat deus Pics d'Euròpa:
La còsta de Trasmiera:
Las duas palmèras chilenas (Jubaea chilensis) de Renedo de Piélagos. Aqueras palmèras que son monuments vegetaus pro rares en Espanha, sustot a la còsta cantabrica. N'i a un aute exemplar adulte semblant a Hendaia (Labord), tanben dus en Bretanha...N'i a mes en la còsta mediterranèa, sustot en França e Itàlia, mens en Espanha. En Catalonha, que'us trobam sustot en Rosselhon (particularament au parc Ducup de Perpinyà, a Salelles, a Sant Ciprià e las mes vielhas de França que son a Cotlliure, son contemporanèas de las de Renedo, 150 ans d'atge a vista de nas) , que n'i a ua - pas tant vielha- au parc Marimurtra de Blanes (Girona), que n'i a tanben a la còsta lengadociana e sustot provençau. Las palmèras chilenas son originàrias deu pèmont andin chilen. Aparentadas a la cocotèra, que son de creishença hèra lenta e que començan a dar frutas a un atge comprés enter 60 e 100 ans. Que pòden víver mes de 1000 ans. Las frutas son com nògas de cocot en miniatura, que n'an la forma e lo gost, totun qu'an la talha d'ua bala de pingpong.
Quauques ostaus tipics de Bárcena Mayor (Saja-Besaya):
Totun, non v'èi pas amuishat çò de mes agradiu deu sojorn!
dissabte, 18 de desembre de 2010
Depression
"Qu'ès inutil! Un inutil complet! Mes inutil que... que... qu'un lingüista occitan! "
dijous, 16 de desembre de 2010
Intolerància e ignorància
En sòn comunicat, eth CAOC - que contunhe de hèr-se era votz deth lengadocianisme mès jacobin i centralista - i escriu:
La Presidenta de la Calandreta, Bernadeta Boucher, i la Directora, Rachèl Garcia, lloaren la realitat de la Vall d’Aran, en relació l’ensenyament de la llengua, però lamentaren que els llibres aranesos no tenien per ells cap utilitat, malgrat que els interessen molt els llibres escolars en occità.
Jo, coma blogaire occitan, trapi lamentable qu'aguestes dues senhores encargades de preparar era mainada occitana ath futur non tròben cap d'utilitat as libres aranesi. En tot cas, non ei eth cas de toti es occitans, e m'enorgulhi - e non sò solet- de hèr partida d'aguesta segona categoria.
A cercar ua gaita nava e acabar dab un rabel.
Aqueste de la video non ei pas lo Pin, senon lo David de Sopeña que vedem a tocar ua de las soas gaitas entà divertir lo public, mentre que son a preparar la sono tà l'espectacle qui vien.
dimecres, 15 de desembre de 2010
F vascona
Qu'èra conservada f (bohada ) en gascon de Pasaia (Passage), près Donosti (Sent Sebastian), segon lo petit "phrase-book" gascon (de Passage) publicat per Serapio Múgica en 1923. fe-te = hè't (com en gascon d'Aulús).
Qu'ei substituïda per b (buelha per huelha) o p (pòrt per fòrt/ hòrt) en gascon de Baiona, en tot seguir atau ua fonetica plan basca.
Qu'èi notat passage que volèva díser pòrt (taus batèus) en gascon de Guipuscoa (segon Múgica), mentre pòrt que vòu diser hèra (fòrça) a Baiona.
En tot cas, pas de f iniciau aspirada, en contra deus parlars vesins de Gasconha e de Cantàbria.
En passar, la u intervocalica qu'èra conservada a Pasaia (auetz, que non avetz), contrariament a Baiona (avetz). A Baiona, lo passatge de la u intervocalica /w/ tà v /B/ n'afecta pas sonque las formas verbaus (sentiva per sentiua), qu'afecta tanben, per mimetisme, autes mots com iva (enlòc mes iua, ua) , liva (liua, lua), priva (priua, prua), divas (diuas, duas) etc.
Qu'ei ua evolucion tipica deu gascon baionés, enlòc mes en gascon maritim qu'ei tostemp e pertot auetz, sentiua, etc com en la majoritat deus autes parlars gascons. Aquesta u intervocalica, que la notam generaument per ua v (u en aranés) mès que pòt èster prononciada sia /w/ (la majoritat deus parlars gascons) sia /B/ (zòna centrada sus Bearn + quauques parlars a la termièra deu lengadocian e , en continuitat dab lo catalan, lo naut-aranés).
Aqueth betacisme de la u intervocalica qu'ei possiblament d'origina navarresa, que sembla mes ancian en occitan vianés (occitan navarrés, ara extint, aquera modalitat qu'èra pròishe linguisticament deu lengadocian e deu catalan, e vesia geograficament deu gascon bearnés) que non pas en castelhan.
dimarts, 14 de desembre de 2010
Scrabble basco
Dilhèu n'ac sabetz pas mès la pelòta vascona - mes coneishuda com pelòta basca- qu'ei ua disciplina esportiva plan arrepresentada a Tolosa, vila dejà casi gascona.
L'especialitat de la vila mondina non ei pas tant la chistèra (un mot plan gascon, deu latin cistella), qu'ei la pala corta. Que son hèra hòrts a la pala corta, los Tolosans. Que representèn França e que guanhèn la medalha d'aur au darrèr campionat deu mond de pelòta vascona, en tot bàter Espanha. Aqueth eveniment memorable que s'escadó en Biarn, tres mes a.
Doncas, que passèm ua partida de la jornada de dimenge au trinquet tolosan deus Argolets, manèra de celebrar la victòria occitana. Bon, que i èram com espectators, plan segur, pr'amor jogar a la pelòta basca, que non soi segur qu'aquò sia ben adaptat tà quauqu'un com jo. Enfin, sia que'm haré ben, sia que'm tuaré definitivament, anatz saber.
D'espiar la partida, qu'èram a nse'n ua hèsta quan, còp sèc, Ramón, un galhèc d'Arièja, e's hiquè a filosofar tot hòrt:
"Aqueris macarèus de bascos, que'm demandi quin hèn na jogar ath scrabble: ambe totas aqueras K, X, Z, deven cap jamès poder acabar eths mots, con! "
diumenge, 12 de desembre de 2010
Lenga forestièra
Espèri que los militants motivats per la recuperacion de l'occitan se botaràn pas a creire aqueste comunicat. Seriá colhon que s'imaginèssen qu'en cremar totes los bòsques occitans, poiràn far desaparéisser la lenga francesa de nòstre polit territòri nacional.
Ara sul fons, òc, segur, tròbi patetic e particularament cretin lo jutjament en contra de la senhalizacion occitana de Vilanòva. Gausi pensar que serà pas confirmat en apèl.
divendres, 10 de desembre de 2010
La gaita asturiana (2)
1- tà hèr dançar, alavetz qu'èra generaument jogada en duo dab un tambor.
2- Qu'èra tanben emplegada tà acompanhar un cantaire. E a còps, lo cantaire e lo gaitèr que podèvan èster la medisha persona, lo cantaire s'acompanhava ad eth medish en tot soar la gaita. N'avem un bèth exemple dab aquesta video d'Héctor Braga:
Ua utilizacion mes recenta de las gaitas - non tradicionau- qu'ei estada engendrada per las participacions deus gaitèrs asturians en manifestacions com lo Hestenau Interceltic de Lorient: son las "bandes de gaites", tà hèr lo passacarrèra. A l'origina, aquesta utilizacion de la gaita com a instrument de marcha (militara) que'ns viengó d'Escòcia, qu'estón seguits pes Bretons qui adoptèn la cornamusa de las hautas tèrras d'Escòcia rebatejada "biniou bras" (cornamusa grana), tà formar lo bagad, forma bretona de la pipe band escocesa. Los Asturians n'an pas agut de cambiar de cornamusa, qu'an guardada l'asturiana, a còps equipada de bordons supplementaris tà hèr-la mes semblant a la cornamusa escocesa. Totun qu'adoptèn las percussions escocesas, tocadas a l'estile escocés, e que'us caló inventar un repertòri de marchas e de passacarrèras, desconegut de la tradicion. En tot cas, los Asturians (e las sharmantas Asturianas ;)) que i son vaduts mèstes e las bandas de gaitas que s'an hèit extremament popularas en Astúrias.
dijous, 9 de desembre de 2010
La gaita asturiana
La digitacion de la gaita galhega modèrna qu'ei generaument completament obèrta, la gama qu'ei completament cromatica (digitacion crotzada) e l'amplitud qu'ei tradicionaument d'ua octava, enqüèra que pòt cobrir ua octava e mieja en instruments modèrnes.
Aquiu qu'avetz un video deu musician folk cantabre Marcos Bárcena tocant la gaita galhega qui ensenha au conservatòri municipau de Cabezón de la Sal (Cantabria).
.
Per ua tessitura identica, l'auboè de la gaita asturiana qu'ei mes long. La digitacion de l'asturiana qu'ei tancada per la man dreta e semi-tancada per la man esquèrra. L'amplitud tradicionau qu'ei d'ua octava e mieja, imperfeitament cromatica. Quauques instruments modèrnes van dinca duas octavas completas. L'asturiana mes tradicionau qu'a sonque un bordon d'espatla, mentre los instruments modèrnes qu'an sovent dus o tres bordons, tostemp pausats sus l'espatla.
Las dos gaitas, l'asturiana e la galhega, que pòden perfectaments jogar amassa, estant de la medisha tonalitat. N'avetz un exemple dens la video qui segueish, on i vedem un duo format per Xuacu Amieva (a l'asturiana) e lo gaitero galhec Anxo Lorenzo (a la galhega) a tocar ua muiñeira (molièra) galhega seguida per ua xota (jota) asturiana.
dimarts, 7 de desembre de 2010
Tornat
Òc, qu'èri partit luenh d'Internet. Qu'avèvi gana de passar per la libreria Tantín de Santander tà crompar libes e CDs. E qu'avèvi tanben gana de visitar lo fabricant de gaitas David López García tà discutir "cornamusas". Lo Dàvid que viu en la vath cantabra de Cabuérniga.
Doncas, qu'ac hasoi.
E resultat: ua gaita cantabra nava, perdon, que volèvi díser ua gaita asturiana nava, ;-) que deuré sortir deu talhèr deu mèste David d'ací tà quauques mes. Qu'anarèi a quèrrer-la quan e sia prèsta.
David que joga sustot de la gaita galhega (fabricada per eth medish, clar) e que s'a inventat ua cornamusa aperada gaita de Cabuérniga.


text:
Radiò FM 43, lo 3 de Novembre de 2004
Per l’endarrièr, quò èra la grandas escossalhas aub l'escosson. Aquel escosson èra tant de còps fat per le païsan aub totas sas pièças. Quò èra l'eivon, la mòrna, le cocoron, la meana, le liam, l'anèla, la chapelaa et la verjaa.
Escoire aub l'escosson, quò èra pas franc comòde. Chaliá saure faire virar la verjaa e tapar en cadança juste au bòn moment. S'escoiá sol, a dos, tres, quatre e mèsme a cinc.
La jornaa èra lònja dempuèis la pica dau jorn jusqu'a la nuèit arribèsse. S'esclairavan aub le chalelh. Quauque còp se fasiá à la bòria de Las Fanjas. N-òm escodiá sus una plaça que le païsan aviá aprestaa. Quò èra una plaça bièn chauda aranda le jerbièr. Lais seavan l'èrba fèrma, corta, i botavan de bosa que la laissavan eissuar, e quò èra mèlhs dur. Quò èra tant mèlhs comòde per amassar le gran.
Mas, tant de còps, las escossalhas se fasián dedins. Dins la granja qu'aviá son planc d'escoire. Fasiá au mens quatre mètres e anava dau mur de davant au mur de darrièr, e badavan las pòrtas de granja. Èra fat aub de planchas de pin que fasián melhs que le sap, e quò èra bièn per trabalhar, per èsser solide, e pas laissar ennanar le bòn gran.
Promèirament, n-òm escodiá las gèrbas qu'èran estaas tapaas sus las roás. Puèis quò èra las grandas escossalhas, e vint a trenta gèrbas qu'èran botaas sus le flanc, en dos rangs, las espiás que se sonhavan. Puèis los escossors chantavan. Chaliá bièn tapar juste, e au bòn endreit, e pas aranda la gèrba. Tant de còps, s'escodiá a quatre òmes. Se botavan dos d'un latz, dos de l'autre, n'aviá dos qu'avançavan e dos que recuolavan. Las gèrbas èran tapaas d'un latz e viraas de l'autre, e encara tapaas. Puèis le liam èra copat e la palha escartaa sus un gran rund, e encara tornaa tapaa.
A ! Ne-n restava gaire de gran après aquela batalha. Puèis la palha èra amassaa, èra esteiraa sus le planchièr e encara bièn secoguá aub le liam estachant los cluaçons.
Quand tot èra agut aprestat, amassavan aquò que restava per faire la parjaa. Car ne-n petafinavan pas. ? le bestial quand reveniá l'ivèrn. Quau qu'èra mèlhs petiòt èra amassat aub le rastèl. Puèis passavan dins le grivèl e aquau que restava encara passavan dins le ratelièr de las vachas. ?, com'aquò, i aviá rièn de perdut. Puèis le gran èra botat dins le granièr, sarrat de davant per las escorèlas. Chasca bòria aviá son granièr, e n-i avián mèsme qu'avián quatre o cinc granièrs, ont òm i sacava jusqu'a quatre cents quartons de gran.
Puèis le gran passava au ventaor que se virava aub una manivela. Quò fasiá d'aura e la polsa s'ennanava dau temps que le gran passava dins la tremèia. Puèis èra secogut de dreita a gaucha e bièn triat, e aquí avián le genti bòn gran qu'anava dins las sachas o dins le granièr, e quau será prèste per la semença a venir.
eivon, eivor, eissève, èire
manche du fléau
anèla
anneau qui relie la faux au manche
chapelaa
"chape" du fléau
verjaa
battoir du fléau
cocoron, per cocolon
boucle du fléau
meana
lien en cuir qui rattache le cocolon a la verjaa
cluaçon
torche, botte de paille
parjaa
patûre du bétail
quarton
quantité de 1 décalitre de grain


text:
Diluns, 21 de març de 2016, 03h00
Aperaquí dos cents escolans del licèu Léonard de Vinci de Monistròl de Leir (Velai) manifestèron dijòus passat contra l’expulsion d’una companha e ... +
Diluns, 22 de setembre de 2014, 03h00
Lo tribunal correccional del Puèi de Velai a relaxat una ensenhanta, que dimars passat foguèt perseguida per atac sexual sus menor, segon çò que rapòrta La Montagne. L’ensenhanta ... +
Diluns, 1 de julhet de 2013, 03h00
La cort d’assissas dels menors del departament del Naut Léger condemnèt, divendres passat, Matthieu Moulinas, de 19 ans, a la reclusion criminala a perpetuitat pel violament e l’assassinat ... +
Dimars, 4 de junh de 2013, 03h00
Lo Chambon de Linhon (Velai) ven d’inaugurar un musèu del remembre a la memòria dels “modèstes eròis” que resistiguèron e salvèron mai d’un ... +
Dimars, 30 d'octòbre de 2012, 03h00
Lo cònsol del Puèi de Velai, Laurent Wauquiez (UMP), vòl pas cap d’interferéncia amb las tradicions del 1r de novembre, e a enebit la marcha zòmbi (“zombie ... +


text:
Aimi plan lo Mans de Breish (Audenc coma ieu), sas cançons, sa votz mas devi dire que malaürosament es pas servit per sos enregistrants : "Flor de Luna" son darrièr disc amb de cançons personalas, sembla enregistrat dins sa cosina.
Parli pas de "Alba d'Occitània" lo c-d compausat de poèmas de Joan Bodon. De tèxtes remirables (segur es Bodon, lo mai grand autor del sègle XX) e de melodias polidas mas un orquestracion de còps pietadosa. Es degut al Patric qu'a integrat un sintetizor, ai l'impression de còps d'ausir un òrgue Bontempi.
Per contra las cançons "La talvera" o "jorn de fièira" m'agradan melhor las versions d'Eric Fraj e aimi pas vertadièrament la cançon catastrofica "l'èrba d'agram" (imitacion reggae) aimavi plan la version que ne fasiá lo grop Diplòm d'estat (ancian grop de Guilhèm Lopez).
En tot cas un grand cantaire, d'escotar la cançon "Autonomia" que cantava dins la annadas 70.


text:
Açòres
L'archipèla dels Açòres[1] (os Açores en portugués) es una region autonòma de Portugal situada dins l'Ocean Atlantic, entre los continents american, europèu e african.
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia dels Açòres
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ [Los] Açòres (...) es normalament masculin a respiech dau portugués os Açores. Aquí l’occitan deu evitar de tombar dins la leca dobla dau nom francés les Açores e dau nom catalan les Açores, totei dos femenins a causa de la finala -es., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024


text:
Sant Pèir
Sant Pèir (var. Sant/Sent Pèire/Pèir/Pèr) qu'ei un deus 12 apòstols de Jèsus de Nazaret e qu'ei considerat com lo purmèr Papa ; qu'ei sovent representat portant la clau deu Paradís. Arrond la captura deu Crist, qu'arreneguè tres còps lo son mèste com e se'u avèva predit.
Martirizat devath l'emperaire Neron, lo son tombèu que's troba dehens la Basilica de Sant Pèir.
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Personatge del Novèl Testament
- Apòstol
- Sant catolic e ortodòxe
- Papa
- Personalitat del sègle Ièr
- Naissença en 10
- Decès en 64
- Martiri
- Paleocristianisme
- Naissença en annada desconeguda
- Persona crucificada


text:
Le BAFA, qu’es aquò ?
Le CFPO-MP met en plaça una formacion Bafa (brevet d’aptitud a la foncion d’ animator). Se debana en tres partida :
- una formacion generala ;
- un estagi practic dins un acuèlh collectiu de minors amb o sens albèrgament ;
- un aprigondiment amb un tèma causit ligat a la lenga e a las culturas occitanas – en foncion de l’organizator.
Las inscripcions als estagis teorics se fan alprèp de l’organizator.
Le brevet d’aptitud a las foncions d’animator es un diplòma que permet « d’enquadrar a títol non professional, d’un biais ocasional, d’enfants e d’adolescents en acuèlhs collectius de minors ».
Aqueles acuèlhs an vocacion a ofrir als enfants e als joves d’activitats educativas adaptadas a lors besonhs, pendent los tempses de lésers e de vacanças. S’articulan a l’entorn del projècte educatiu de l’organizator e d’un projècte pedagogic elaborat en concertacion amb l’ensemble de l’equipa educativa.
Vos cal imperativament aver 17 ans complits al primièr jorn de vòstra primièra session de formacion (formacion generala).
Una session de formacion generala
Vòstra inscripcion a aquesta primièra session se fa dirèctament alprèp del CFPO-MP.
Prealablament a vòstra inscripcion, l’organisme de formacion vos infòrma sus son Projècte Educatiu, sus la mission educativa dels acuèlhs collectius de minors e sul cursus de formacion que prepara al Bafa.
La validacion d’aquesta primièra session permetrà d’obténer la qualitat d’animator estagiari.
Un estagi practic
L’estagi practic se debana obligatòriament en sejorn de vacanças, en acuèlh de lésers, en acuèlh de joves o en acuèlh de scotisme.
Per poder efectuar vòstre estagi practic, vos cal pas patir d’una incapacitat penala consecutiva a una condamnacion definitiva per un crimi o delicte, ni far l’objècte d’una mesura administrativa d’interdiccion d’exerçar alprèp dels minors.
Aqueste estagi pòt èsser remunerat. Se pòt debanar dins lo quadre d’un contracte d’engatjament educatiu, d’un contracte de trabalh, coma benevòl o volontari.
Una session d’aprigondiment o de qualificacion
Avètz la causida entre dos tipes de sessions :
- una session d’aprigondiment que vos permet d’aprigondir vòstras aptituds a exerçar las foncions d’animator ;
- una session de qualificacion que vos permet d’aquerir de competéncias dins un domeni especializat. Amb aquesta qualificacion l’animator dispausa de prerogativas especificas per enquadrar aquesta activitat dins un acuèlh collectiu de minors.
Ajuda
La Caf pòt vos autrejar una ajuda financièra de 91,47 € o 106,71€ (per l’especializacion pichona enfància) per l’ensemble de vòstra formacion.
Per obténer aquela ajuda, vos sufís de far una demanda dins los 3 meses aprèp vòstra inscripcion.
Desmarcha per obténer una ajuda de la caf de la Nauta Garona.


text:
Alh cultivat
L'alh (var. alhet) (Allium sativum) es una planta bulbosa cultivada de la familha de las liliacèas. S'emplega mai que mai coma condiment, mas s'utiliza tanben amb una tòca terapeutica per las proprietats que li an atribuit la sciéncia e las tradicions popularas.
Per encausa de sa cultura tanta espandida sas originas son un pauc foscas. S'es pensat que veniá de Siberia sudoccidentala o benlèu de Sicília o de Calàbria, ont nais espontanèament. Es parent de la ceba.
L'odor caracteristica de l'alh se deu a mantun compausat organic de sofre e particularament lo sulfur de diallil e l'allicina.
Emplec en fitoterapia[modificar | modificar la font]
L'alh a tres proprietats curativas principalas:
- Antiipertensiu
- Antibacteric
- Antielmintic (los elmintis son de vermenons intestinals)
Curiositats[modificar | modificar la font]
Dins lo folclòre de qualques païses d'Euròpa, se pensava que l'alh aguèsse d'efièches de proteccion contra los vampirs; l'alh es doncas vengut un element recurrent dins los filmes de vampirs.
La cosina[modificar | modificar la font]
L'alh es plan emplegat en cosina. En tèrras occitanas e catalanas, una de las recèptas reinas que se fan amb el es l'alhòli. Se preparan tanben de sopas d'alh, alhadas...


text:
dimarts, 31 de desembre de 2013
Las revelacions poposas de cap d'an
E ben l'autre jorn, per carrièra, i a un tipe un pauc caraco que me diguèt "se me mòstras lo sosten, te tiri las cartas".
Lo tipe èra pas maissant.
E puèi me las an pas jamai tiradas las cartas.
Auriái mai aimat que, se li mostravi lo sosten, me tirèsse tot cort, mas fasiá pas partida de la pacha.
Rai.
Urosament, aquel jorn d'aquí, n'aviái mes un de polit de sosten e pas lo laidàs que crompèri qu'èra en megasòlda, que un sosten de qualitat a 3,5€, e ben lo crompas, emai laidàs, perque de tot biais, los òmes, è, m'as compresa!
Pacha facha!
Me diguèt de causir tres numèros entre 11 e 20. Ja aquò, per ieu, es un bocinon complicat. Mas capitèri de ne li dire tres.
Primièra carta : la justícia.
Segonda carta : la temperància.
Me soveni pas quina carta ditz qué, mas a la gròssa, qu'èri a me pausar de questions (mas es pas un secret, de questions me'n pausi de longa!), que me caliá esperar e èsser pacienta.
Fins aquí, aquò m'agradava.
E puèi "justícia e temperància", aquò sona plan. Aquò sona coma de contra-pecats capitals e m'agrada d'èsser vertuosa (lo primièr que ritz serà escotelat!).
La tresena carta : lo penjat. A ben mèrda. Sona pas polit aquò. Sai pas ieu, auriái pogut tombar sus "angelòt", "bisounours", "èga que sauta", e ben non, Bodon spirit, tombi sul penjat. E aquí, m'explica que lo penjat trantalha, va d'un costat de l'autre, èra un pauc desgulassa son explicacion, e que ditz çò mème rapòrt a la paciéncia e l'espèra que las doas cartas precedentas. A ok. E qu'es un marrit signe per çò material.
Bon de tot biais, lo tresen numèro me calguèt soscar plan de temps per ne li trobar un, alara, benlèu qu'es pas tan vertat coma la rèsta!
- Correspond a la realitat?
- Òc!
E m'explica que fa aquò pel plaser, per sos amics mai que mai e que ara demanda a de desconeguts per veire se çò que ditz marcha, perque sos amics li dison totjorn de òc. E que vòl pas èsser pagat, mas cal quicòm en escambi... e coma li agradan las femnas, e ben demanda de veire lo sosten.
Te fau aquò d'un gèst femen.
E t'ausissi un "grmfñ" seguit d'un "Te pòdi tocar las popas tanben".
O sabiatz vosautres que te pòdon legir l'avenidor tanben en te paupant las popas?
2 comentaris
dimecres, 25 de desembre de 2013
Present nadalenc!
(soi fan fan fan d'aquel tipe! )
2 comentaris
dimarts, 24 de desembre de 2013
Minuta d'òdi nadalenc : que justícia siá facha
Quand serai dictatritz del mond, e ben lo mond que i penjan a son balcon un òme Nadal crompat a la Foirfouille, ieu los penjarai a son balcon.
E los penjarai amb sa guirlanda que parpadeja.
#nonnonnonalmarritgost!
E los penjarai amb sa guirlanda que parpadeja.
#nonnonnonalmarritgost!
3 comentaris
dilluns, 23 de desembre de 2013
Lectura nadalenca
Dins aqueste periòde nadalenc, soi a legir Le Successeur de Philippe Carrese ont conta la prediccion de Nostradamus facha realitat amb l'arribada d'Emmanuèl, filh del Cristo, e l'aparicion e l'evangèli que Lazèr escriguèt sus la barca entre Betelèm e lei Santas.
M'agrada l'escritura d'aquel tipe.
Amb totes los blasfèmis que i a tot lo long del libre, anarà dirècte cramar en infèrn e ieu lo seguirai de pròche de tant que m'escacalassi.
"Tous les mois, Monseigneur Résina, en string, passe sa nuit à mimer le chemin de croix, dix minutes par station. Mado en tenue légère fait semblant de le fouetter, ce qui le met en transe. Le cérémonial se termine après une orgie de pain azyme et de Sidi-Brahim aigre: le prélat va se coucher épuisé. Mado le recouvre avec une reproduction du Saint Suaire, le borde, l'embrasse sur le front et attend l'aube en faisant des réussites. Lorsqu'il se réveille, elle doit crier "miracle, miracle"... en courant dans toute la maison. Résina se rhabille, lui pose un doigt sur le front, lui dit : "Va, et ne me touche pas!"Mado s'en va discrètement de l'hôtel particulier et touche dix mille balles versées à sa banque deux jours plus tard. Tous les mois, son banquier pose un doigt sur le relevé de compte, et crie alors "miracle, miracle...". Mado lui répond "Va, et ne me gonfle plus!" Généralement, elle ajoute "Enculé!", ce qui n'est guère flatteur pour son banquier. Mais la belle Madoa une vieille rancoeur contre "ces maquereaux, ces branleurs qui se font du blé sur le dos des travailleurs manuels." Mado a une conception très prolétaire de son gagne-pain."
Le Successeur, Philippe Carrese, C.O.L, 1999
Ai ja parlat de Carrese quand legiguèri Enclave e quand passèri mas vacanças de Nadal amb sos libres. Soi fan fan fan!
0 comentaris
diumenge, 22 de desembre de 2013
La serendipitat
Ai aprés un mot : la serendipitat.
La serendipitat es lo fach de trobar quicòm quand èras a cercar quicòm mai.
E l'adjectiu es "serendipitin".
M'agrada, n'as plen la boca quand lo dises.
Sabi pas se capitarai de lo tornar plaçar dins la convèrsa...
Mas s'ensagi de lo tornar plaçar, aquò serà pas brica serendipitin coma biais!
La serendipitat es lo fach de trobar quicòm quand èras a cercar quicòm mai.
E l'adjectiu es "serendipitin".
M'agrada, n'as plen la boca quand lo dises.
Sabi pas se capitarai de lo tornar plaçar dins la convèrsa...
Mas s'ensagi de lo tornar plaçar, aquò serà pas brica serendipitin coma biais!
1 comentaris
dilluns, 16 de desembre de 2013
una nuèch coma tantas
Sus facebook, quauqu'un a escrich qu'aqueste ser seriá son primièr ser dins son ostal nòu.
Soi tornada vint e cinc enrè : a uèch ans, dins mon lièch, èra la darrièra nuèch dins l'ostal de totjorn abans d'anar dins l'ostal qu'avián crompat los parents.
Coma cada nuèch, èri desrevelhada e soscavi.
Aquel còp, soscavi a las nuèches dins l'ostal novèl amb la granda question : e se capiti pas d'i dormir dins aquel ostal, cossí farem?
Me prenguèt una ànsia gròssa gròssa a me demandar s'anavi capitar d'i dormir, e de qué se passariá se dormissiái pas, e quant de temps se pòt passar sens dormir e se fin finala, se jamai i podiái pas clucar, qué fariái, ne caliá parlar als parents o pas? Perqué l'ànsia èra que sabiái que poiriam pas mai i tornar a l'ostal ont èri a passar ma darrièra nuèch perque l'anavan destrusir a còps de bulldozer, e ont anar dormir se podiái pas dormir dins l'ostal novèl, è?
En mai d'aquò, mon paire s'èra enganat dins la tapissariá. Aviá pas remarcat qu'èra una tapissariá amb de dessenhs que los cal far pegar entre eles. Dessús i aviá de barcas e de palmièrs e mon paire aviá pas fach mèfi e las barcas las aviá pegadas a de fuèlhas de palmièr e d'unas fuèlhas de palmièr s'acabavan en barca. E ben ieu dins mon lièch de mon ostal vièlh me disiái que caliá èsser bravament con e sadic per imaginar un dessenh qu'es partejat entre dos rotlèus de papièr tapissariá e me demandavi s'aviái plan fach de causir aqueles palmièrs e aquelas barcas. E quant de temps m'anavan agradar? Mas finala m'agradava? E se m'agradava pas, cossí fariam?
Èra estada longassa aquela nuèch.
1 comentaris
dissabte, 14 de desembre de 2013
Arri !
Marie-Laure Durand explica fòrça plan çò que me pivelava dins aquesta vidèo.
Viratz e fasètz virar!
1 comentaris
dijous, 12 de desembre de 2013
Mòstra fotografica Chibanis
de fòtos plan polidas d'aquestas personas que d'unes an lèu fach de las voler fòrabandir...
0 comentaris
divendres, 6 de desembre de 2013
Sociolofia
Son rars los còps que te pòdes assetar dins lo tram clapassièr.
Es ben de se poder assetar, aital pòdes observar lo mond.
E aquí veses la femna d'en fàcia virar lo cap de tot costat.
Veses sa vesina fronzir las ussas puèi rafir lo nas.
Veses ton vesin d'esquèrra qu'agacha los pès del mond qu'acaban de montar per veire qual l'a esclafat l'estron.
Veses ta vesina d'en fàcia se clinar cap a sa vesina per la niflar de pròche.
Agachas la coregrafia de verificacion de sòlas.
Cadun que s'espia en sospechar l'autre d'èsser la pudesina.
O vos disi ieu, una lofa dins lo tram e es Guinhòl !
Es ben de se poder assetar, aital pòdes observar lo mond.
E aquí veses la femna d'en fàcia virar lo cap de tot costat.
Veses sa vesina fronzir las ussas puèi rafir lo nas.
Veses ton vesin d'esquèrra qu'agacha los pès del mond qu'acaban de montar per veire qual l'a esclafat l'estron.
Veses ta vesina d'en fàcia se clinar cap a sa vesina per la niflar de pròche.
Agachas la coregrafia de verificacion de sòlas.
Cadun que s'espia en sospechar l'autre d'èsser la pudesina.
O vos disi ieu, una lofa dins lo tram e es Guinhòl !
1 comentaris
dimecres, 4 de desembre de 2013
O Chaabi ben!
Midi Libre es una merdassa populista, mas de còps, i a d'articles interessants que te fan far de descubèrtas plan polidas. Uèi, un artista Djamel Djenidi que canta Brassens en arab e en francés sus de musica chaabi.
M'agraaaaaaada!
M'agraaaaaaada!
3 comentaris
diumenge, 1 de desembre de 2013
Bon anniversari Joan deu Peiroton
Uèi es l'anniversari dau Joan dau Peiroton!
Fa 60 ans.
Soi segura que ne fa una depression. Mandatz-li un pichòt mot :)
Bon anniversari mon vièlh!
Espèri que lo present que t'ai mandat t'agradarà :)
1 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Sètz aicí : Acuèlh > Rubrica de trabalh
Rubrica de trabalhBenvenguts sul sit de l’IEO..
Escrich lo 28-01-2010 par ValentinAqueste sit web a per tòca de presentar a l’encòp las missions et òbras realizadas per l’Institut d’Estudis Occitans e de prepausar a cadun los servicis e ressorgas de l’associacion. I traparètz tanben un fum d’informacions sus la situacion de l’occitan e son istòria. Bona navigacion (...)
Escrich lo 08-10-2009 par ValentinAderir a l’IEO, es obrar per donar a l’occitan sa plaça deguda, en tot menar d’accions a l’entorn de la vida publica, dels medias e de l’ensenhament. Es tanben una accion de cada jorn e de cadun per que la cultura occitana siá una cultura viva e contemporanèa, creatritz e inovanta, en tot assumir (...)
Escrich lo 05-10-2009 par Pascal BetschenLo siti es espleitat per : Institut d’Estudis Occitans - Seccion federala 11, carrièra malcosinat 31000 Tolosa Tel : 05 34 44 97 11 Cap de publicacion : Marçau d’Oliu 1. Informatica e libertats : En conformitat amb las disposicions de la Lei n°78-17 del 6 de genièr de 1978 relativa a (...)
Escrich lo 31-03-2009 par Pascal BetschenContacte : Institut d’Estudis Occitans 11, carrièra Malcosinat 31000 Tolosa 05 34 44 97 11 direccion@ieo-oc.org L’IEO es una associacion lei 1901 fondada a Tolosa lo 28 d’abril de 1945 ; Reconeguda d’ultilitat publica dempuèi lo 13 de julhet de 1949 ; Agradada per lo Ministèri de la (...)


text:
Lombricompost, farjadissa.
Qu’es l’estiu e fai chaud a Tolosa, fòrça chaud que ne’n pòde pus. Sabe pas coma se petaçan las gents coma lors rebuts verds mas mas dempuèi quauques temps vòle pus gardar los meus au dediens de l’apartament. Quò me mena tròp de moschairons e ‘na seria de piausons de tota mena que me fan la cuesina ‘na zòna impossibla de viure. Benlèu las gents surtissen lors borrilhs mai suvent que pas me 😉 …
En mai de quela constrencha, quitèi jamai veraiment la costuma de metre los dichs rebuts sus lo compòst (a Chaisson, vòle dire) qu’es denguerras lo circuit lo mai cort per los valorar puslèu que de se los portar ad’un endrech ente siran massat per èsser brutlats. Ai bien ‘gut ensajat lo compost en plena vila, mas reüssiguèi pas qu’a far esmaronhar mos vesins. Aura que m’entresenhèi un pauc mai vau pusleu far mon compost amb l’ajuda de lombrics que transformaran mai regde mos rebuts en ‘na substança de bon acceptar.
Lo Principi
Son 4 bacs pausats los uns sus los autres. Daus vermes l’i son presents per minjar los rebuts de legumes de la maison (mai lo papier, lo carton…) mes dins lo bac de sus naut. A mesura qu’an digerit (e chijat) quò tomba dins lo bac debas ente los vermes nurissen lors pitits en chabar lo trabelh. Quò tomba puèi dins un tresenc bac que fai colador per destriar lo compòst madur (solide) dau chuc de compòst (liquide) reculhit dins lo darrièr.
Los rebuts verds damandan de davalar los borrilhs suvent, daus borrilhs de rebuts inertes menan pas de moschairons e poden esperar 2-3 setmanas d’èsser plens.
Lo compòst e son chuc son daus engrais naturaus e a gratis.
Lo polystrirène es un materiau que se recicla pas, veiquí coma ne’n usar d’un biais duradís allera que la bòstias son conçaubudas per èsser tiradas aprèp d’aver servit un còp.
Lo materiau
De las bòstias de frigolite que se ne’n usa per transportar lo peisson. Un bon còp d’aiga sufís per tirar la sentor. 4 au minimum, mai un cubert, lo tot en bon estat, solide.
Fau tamben ‘na chasuda de grasilha de cleda, la malha deu daissar passar un verm e èsser pron sarada per daissar pas tombar los bocinons que son pas denguerras minjats. 2 còps la susfàcia d’un bac au minimum.
E coma utilhs :
- un cutter, un Lagiòla, un bistouri, quauqua-ren que trencha l’espessor de frigolite ;
- un futre que vai sus lo polystrirène ;
- daus ciseus (vielhs, per los massacrar pas en copar la grasilha) ;
- ‘na punta de chabron, ò ‘na mescha de 6/8 (sens lo trauchador !)
- de las bòstias de conserva per traçar daus traucs au fons daus bacs 2 e 3 ;
- un bocinon de carton per far un gabarit de la talha daus trauchonets qu’an las bòstias sus lo fons. Que las son conçaubudas per gardar pas l’aiga allèra que n’autres volen pas daissar fugir los vermes ni mai perdre lo chuc de compost.
La Fabricacion
Comence per lo bac colador, fau daus pitits trauc emb de la punta, espaçats regularament sus la surfácia tota (qu’es ‘na brava passadoira fin finala)
lo frete e jugue un pauc de tamborin au cuòu per tombar la nèvia de polystrirène que quò fai e la tirar davant de ne’n aver tròp.
Trace au fons de 2 bacs 6 redonds en m’ajudar amb las bòstias de conserva.
2 linhas de 3, per trauchar un pauc de pertot en gardar pron de fons per portar lo pès dau contengut.
Me dessenhe tambe un gabarit de carton a la mesura de quò que faudra boschar.
Trenche mos redonds en gardar los mai espès,
…amb mon gabarit, pòrte dessur la fòrma tant de còps que necite…
…e los trenche,
…per los perdèr pas, los garde dins mon bac passadoira qu’es jà prest, sus queu model me ne’n fau 4 per bac, per comptar a mesura ne’n mette a chasque canton tant que de bac.
Mette mos pitits tapons en place e trenche l’excedent per levar pas lo bac en lo pausar sus queu de debas.
Talhe dos pans de grasilha a la mesura d’un bac, prene la mesura sus lo bòrd naut, entau suèi segur qu’au fons quò se levara un bocin per tenèr a fòrça quitament se i a ren dins lo bac. pause mos pans dins los 2 bacs de 6 gros traucs.
Veiquia lo lombricomposteur qu’espera ‘mas ‘na lissa de pintrura negra per segurar aus vermes pas tròp de clarda dau jorn (coma jos la terra, eh !)
Quò es possible d’aver 5 ò 6 bacs, dins queste cas los dos de debas (colador e fons) son coma presentats ‘quí e los autres dessur son identics : gros traucs e grasilha. L’eideia es de los far virar a mesura que los rebuts son digerits per los vermes. Vos contarai a mesura que lo fau servir.


text:
31 janvier 2015
Sèm e sèm pas Charlie
Article paregut en linha sul Jornalet, dijòus 29 de Genièr passat Sèm e sèm pas Charlie Aprèp lo chaple a cò de Charlie Hebdo e de Super Casher, puèi la seria d’eveniments, totjorn doberta, que se seguisson un aprèp l’autre – los milions de caminaires « Soi Charlie », la publicacion del numerò novel de Charlie, las grandas manifestacions de Musulmans çò ditz contra « la blasfèmia » d’aquesta publicacion dins una tièra de païses… – es pas aisit de prendre de se retirar un pauc e de... [Lire la suite]


text:
de Andrèu Pic Revue N° 839 / 2016
Tirat deus Reclams, annada 1934, p. 263. Aqueste tèxte qu’estó tanben publicat en 1976, quauques annadas après la despartida deu poèta, prosator e critic, dens lo recuelh Proses e Pouesies, Libiè de l’Escole Gastoû-Febus, dab ua presentacion de M. Saint-Bezard. Andreu Pic que’ns parla, au parat d’un viatge, de la vila de Verdun e de la batalha qui s’i debanè deu 21 de heurèr au 19 de deceme de 1916. Ua de las mei murtrèras de la prumèra guèrra mondiau on morín quasi en de batles 362 000 soldats francés e 337 000 alemands : ua miejana de 70 000 victimas per cada mes de la batalha. Ua vertadèra sagnada de non pas créder qui França (dab Alemanha) augan e commemòra, e qui transformè, durant tròp longtemps, en ua victòria contra l’Alemanha, l’ennemic ereditari. Hicat en grafia classica per S.J.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue
Abonnez vous pour lire la suite !


text:
En 1976 se publica una reedicion de la Gramatica occitana de Loís Alibèrt. Dins un « assaber » a la debuta de l’edicion novèla, « realizada pel Centre d’Estudis Occitans (Universitat de Montpelhièr) », se ditz que sa « mesa al punt se [limita] a qualques correccions de detalhs, a l’integracion dels addenda dins lo tèxt (sic), e a la modificacion de l’accentuacion segon la solucion adoptada per L. Alibèrt meteis en 1950 ». S’ajusta qu’aquel trabalh es « degut a Ramon Chatbèrt [o puslèu « Raimond Chabbèrt », del germanic « kalb-bert »], membre del Conselh d’Estudis de l’I.E.O ». Per èsser just e levar l’ambigüitat d’aquela presentacion, nos cal precisar que R. Chatbèrt se fasiá aquí lo pòrtaparaula d’una reflexion collectiva, la - se sabèm legir - del « Centre d’Estudis Occitans » de l’universitat de Montpelhièr.
La primièra reflexion serà per far remarcar qu’entre 1935 e 1976, per tant que la primièra foguèsse agotada e que los que l’avián dins lor bibliotèca foguèssen clars, non i aguèt d’edicions novèlas de la Gramatica. Aital, tot çò que se publiquèt abans aquesta darrièra data, amb d’omenatges teorics al mèstre, o èra sense contròl per las generacions d’après guèrra. E aital, comencèt d’espelir un occitan farlabicat a la mòda iberica, tant insidiós que sembla que degun lo dénoncièt. Era de segur l’occitan de l’autre, un autre « dialècte »… E coma los mots sabents non s’emplegavan gaire a la bòrda… Lo quite R. Barta se prenguèt a la leca. La paradòxa foguèt qu’aquel antialibertisme serpejant toquèt tanben la tant esperada reedicion de la gramatica de Loís Alibèrt.
La modificacion de l’accentuacion primitiva e plan complicada d’Alibèrt, èra necessària per permetre de donar a son obratge màger tota son utilitat. Una utilitat que non es de demonstrar quaranta ans après, nimai l’interès del trabalh de R. Chatbèrt. Mas es lo mot « detalh » que nos interpèla aquí : lo lòc ont lo diable a costuma de s’amagar.
Aital, a la plaça de « còssol », legissèm « cònsol » (ja en 1937 dins lo tòme II de la gramatica), a la plaça de « feodal », legissèm « feudal », a la plaça de « Occitania », legissèm « Occitània »… Tot non es espepissat.
Es que se tracta per « *cónsol » d’un ajustament ortografic a l’etimologia o d’un cambiament de prononciacion ? Es que se tracta d’une « correccion de detalh » per « *feudal » o de l’escafament d’un mot sabent (e exacte) per un mot semi-sabent (e inexacte) ? Es que se tracta per « *Occitània » d’una adaptacion a la nòrma novèla d’accentuacion o d’una accentuacion diferenta que càmbia la prononciacion ? Es que se tacta aquí mai d’ideologia (distanciacion del francés, imitacion bestiassa del catalan) que de lingüistica ? Es que se tracta de manipulacion de tèxte o non ?
Aital, despuèi 40 ans, doas generacions d’estudiants, d’occitanistas e d’occitans an cregut, en tot legir la sola edicion disponibla de la gramatica d’Alibèrt, qu’aqueste preconizava « *Occitània » al lòc d’Occitania e « feudal » per feodal. E quant de còps, se qualqu’un a agut un dobte, son interlocutor l’a remandat a çò que cresiá èsser l’autoritat del mèstre ?
Que dire d’aquelas practicas que sos autors non se serián jamai permesas dins una matèria autra que l’occitan ! Val mai non ne dire mai e metre tot aquò sul compte del militantisme d’epòca (ont ja senhorejavan subjectivitat e arbitrari) e del voler far ben. Pietat.
Còssol es un mot de formacion semi-sabenta, dins sa fòrma classica e adaptada a la fonologia. Emil Lévy, dins son « Petit dictionnaire », escriu « consol », mas après aver precisat dins son prefaci que « le n dit "caduc" a été gardé », çò que vòl dire qu’es absent dins la realitat e restablit per respectar l’etimologia. En catalan, un « cònsol » non es lo primièr magistrat municipal mas un « consul (d’Espanha…) », mot sabent. Mas es vertat que los farlabicaires an causit « *cònsol » pels dos senses. Parlarem un autre còp de l’occitan reductor, « l’occitan jivaro ».
Feodal es un mot de formacion sabenta apartenent a la sciença istorica modèrna (l’estudi del sistèma politic e social de l’Edat Mejana). Se distinguís dels mots « populars » o « semi-sabents » de sa familha, d’origina medievala, que son « fèu » e « feusal » (o « feudal »)… Lo feusal / feudal (subst.) es lo qu’a recebut un fèu d’un senhor superior.
Occitania es un mot de formacion sabenta pro recent (1850), format sul latin « Occitania » e accentuat sus la segonda « i ». Sos derivats son occitan, ana (amb la « n » finala prononciada) e occitanian, ana. *Occitània es un barbarisme que non respond en res a las règlas de nòstra lenga. Non li coneissèm cap de rima dins la lenga reala.
En catalan, un consul es un « cònsol » e un còssol es un « alcalde » o un « batlle » ; non an de mot per dire un feusal / feudal (lo que ten un fèu) e feodal se ditz « feudal » ; dison « Romania » mas dison « Occitània », dos neologismes contemporanèus del s. XIX.
La version de 1976 de la Gramatica de Loís Alibèrt es estada reeditada en 2001.
J. P. (seguirà).