text:
Mia Farrow
Mia Farrow (nascuda Maria de Lourdes Villiers Farrow) es una actritz americana de cinèma.
Filha del realizador John Farrow e de l'actritz Maureen O'Sullivan, la Jane en lo filme Tarzan, Mia Farrow naissèt a Los Angeles Califòrnia lo 9 de febrièr de 1945. Estúdia a Beverly Hills, Califòrnia e viatja sovent amb los sieus parents a causa de rodatges. Debuta dins lo cinèma lo 1947 en una pellicula amb la siá maire. En los ans 1950, figura en un cort metratge de nòvas minutas destinat als mainats, intitulat Duck and Cover que s'arribèt dins las escòlas. Explicava als mainats lo que caliá far dins lo cas d'atac nuclear.[1]
Debuta dins lo cinèma lo 1959 en John Paul Jones, una pellicula de lo sieu paire, e multiplican après los pichons ròtles. Lo 1964, la siá interpretacion de Allison Mackenzie durant dos ans, en la sèria Peyton Place li supausa un començament de notorietat. Quatre ans mai tard, foguèt consagrada amb lo ròtle principal de Rosemary's Baby, de Roman Polanski.
La siá carrièra coneis una acceleracion fulgurant: ròda amb Anthony Mann (A Dandy in Aspic 1968), Richard Fleischer (See No Evil 1971) e parteja l'aficha de Secret Ceremony amb Elizabeth Taylor, aital coma amb Dustin Hoffman a John and Mary (1969).
La siá carrièra se contunha durant los ans 1970: ròda amb Claude Chabrol (Docteur Popaul lo 1972), Robert Redford (The Great Gatsby lo 1974), Robert Altman (A Wedding lo 1978). Lo meteis an, a un dels ròtles principals de Mòrt al Nil, adaptacion celèbra del roman d'Agatha Christie.
Mia Farrow coneis alavetz lo director Woody Allen, que ne serà la femna pendent mai de dètz ans. Agirà en tretze pelliculas del realizador american dempuèi The Purple Rose of Cairo (1984) a Hannah e las siás sors (1986), en passant per New York Stories (1989), Alice (1990), Ombras e bruma (1992) e los darrièrs Marits e de femnas. Entre 1982 e 1992, trabalharà solament amb un autre director, Jeannot Szwarc e lo sieu Supergirl lo 1984. Lo 1992, Mia daissa Woody Allen après aver descobèrt lo sieu atractiu per la siá filha adoptiva Soon-Yi Previn. Lo realizador aviá de fotografias de la gojata entièrament despolhada.
Dessarra alavetz la siá carrièra en los ans 1990. Apareis a Widows' Peak (1994) o a Miami Rhapsody (1995). Mia Farrow Se consacra alavetz principalament a la television, mas tòrna a la granda pantalha lo 2006 a la pellicula fantastica 666, lo malefici, après a Arthur e los Minimoys, pellicula que barreja animacion e paissièras realas dirigidas per Luc Besson, ont interpreta la menina del pichon eròi, ròtle que reprendrà lo 2009 a Arthur and the Revenge of Maltazard e lo 2010 a Arthur 3: The War of the Two Worlds.


c: text/html

text:
Porto (vin)
Lo porto es un vin sofrat portugués, produit unicament dins la region del Naut Douro, a 100 km en amont de la vila de Porto. La vinha es essencialament mendada per de pichons productors, possedent cadun una pichona pèça, nomenada quinta.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
De vin es produit dins la conca de Douro dempuèi l'Antiquitat mas l'appelacion de vin de Porto apareguèt solament al sègle XVII.
Coneguèt en aquela epòca fòrça succès en Anglatèrra. En seguent la guèrra contra la França, los Anglés daissant lo vin francés, se viran cap al Porto. Amb lo Tractat de Methuen (1703), tractat de cooperacion militara, diplomatica e economica, obtenon lo privilègi de fondar en Portugal d'ostals de negòci en cambi de la baissa de las taxas sul vin de Porto. Mas demòra car en concurréncia amb los vins franceses. Mas aqueste vin endura mal lo viatge, pr'amor s'apondèt d'aiga. Puèi un mercand anglés, Joan Bearsley, aguèt l'idèa d'aumentar lo gra en apondent d'aigardent. Es la naissença del produch que se coneis avuèi, produch lèu fòrça presat en Euròpa. La demanda aumentèt considerablament, çò qu'entraïnèt una baissa de qualitat. Lo primièr ministre, lo marqués de Pombal, creèt doncas en 1756 un comitat per garantir de critèris de qualitat, davancièr gaireben de las Apellacion d'origina contrarotlada. Lo reglament preveguèt entre autres un cadastre de las ribas de Douro. Una classificacion basada sus un sistèma de ponchs devesiguèt lo porto en sièis categorias, segon lo clima, lo sòl, l'enclinason, l'altitud, lo rendement e l'edat de las vinhas. Los plants foguèron tanben devesits en tres categorias.
Las botas de porto devián èsser transportadas per batèl (los rabelos) fins a Vila Nova de Gaia, ont se trapan las màgers societats de venda de porto.
Lo Reialme Unit es avuèi encara un dels màgers païses consomators de porto e los Britanics joguèron un ròtle important coma proprietaris de las societats de porto. Las grandas societats son Cálem, Ferreira, Messias, Graham's, Barros, Quinta do Noval, Sandeman, Taylor's, Fonseca, Niepoort. La majoritat de las cavas de porto apartenon a de grands consòrcis internacionals e rèsta pauc de societats familialas. Lo porto es, coma lo conhac o lo champanha en França, principalament un produch d'exportacion.
Lo sòl e lo clima[modificar | modificar la font]
La vinha es cultivada sus una superfícia esquistosa asolada sus un sossòl granitic. Le sol es talament paure en matèrias organicas e talament arid que gaire de plantas capitan de butar. Solament i creisson olivièrs, ametlièrs e de bartàs marrits. La cultura se fa sus de laissas encrancadas sus de bauces abruptes que se lançan dins la valada de Douro. La region jos l'apellacion d'origina contrarotlada ten un clima continental fòrça contrastat. I fa fòrça calor e fòrça sec en estiu, ont las temperaturas pòdon aténher los 40 °C. Mai, d'ivèrn, se pòt veire de nevadas e i fa fòrça fred.
Los plants[modificar | modificar la font]
Lo porto es per definicion un vin d'acampament. Fa pauc, las diferentas varietats que compausan lo porto avián pas d'importància. Actualament, gaireben una cinquantena de varietats de rasims negres e blancs son admesas e una vintena son recomandadas per las autoritats. Dins aquelas varietats recomandadas, cinc son reconegudas per los negociants coma avent de qualitats de primièr òrdre.
- Lo touriga nacional,
- lo tinta roriz,
- lo touriga franca,
- lo tinta barroca,
- lo tinta cão (o red dog).
La fabricacion[modificar | modificar la font]
L'elaboracion del porto comença amb las vendémias, efectuadas dins de condicions particularament penosas dins las laissas solament accessiblas a pè. E es tanben amb los pès que se fasiá lo trolhatge del rasim, dins las lagares, grandas concas naturalas en granit qu'òm pòt veire encara dins las quintas tradicionalas.
Pendent la fermentacion, s'apond al most sucrat una pichona quantitat d'aigardent de vin de 77% d'alcòl. Lo moment es crucial per l'avenir del porto : tròp lèu, e lo vin serà grèu e pastós, tròp tard, li mancarà de fruch e de rondor. Aquela operacion, lo sofratge, a per avantatge d'arrestar la fermentacion primària, conservant de sucre al vin (çò que balha rondor e fruitat) per li evitar de venir tròp sec o tròp aspre ; renfortís tanben sa capacitat al vielhiment, li balhant un còs pus poderòs e un aròma mai que mai ric.
Dempuèi, lo vin dintra dins un periòde de sòm que dura tot l'ivèrn, li permet de se decantar amb l'accion del fred, mercé a de trescolatges successius. Lo printemps venent, lo porto quita las quintas, cap a los chais dels negociants. Segon la seuna qualitat, comença un vielhiment mai o mens long, o en botas, o en botelhas, o las doas.
Los diferents tipes de Porto[modificar | modificar la font]
Porto Tawny[modificar | modificar la font]
Lo "Porto Tawny" es un assemblatge de cuvadas, que vielhís entre cinc e sèt ans en botas.
Porto Tawny amb indicacion d'edat[modificar | modificar la font]
Es un assemblatge de portos variats de diferentas annadas. L'edat indicada es doncas la mejana aproximativa de las edats dels portos assemblats. S'amaduran dins de botas de garric pendent 10, 20, 30 o 40 ans.
Porto Ruby[modificar | modificar la font]
Lo porto Ruby est un vin jove que passa al maximum dos ans en bota abans d'èsser embotelhat e vendut.
Porto blanc[modificar | modificar la font]
Son a vedadas mens alcolizats que los autres tipes de portos e pòdon èsser secs o doces segon tres variantas : extra-dry, dry e sweet. Se bevon fòrça frescs.
Porto vintage (Porto millesimat)[modificar | modificar la font]
Es lo produch d'una annada excepcionala que ven dels melhors vinhals. Lo vin rèsta dos ans en botas abans d'èsser embotelhat. Vielhís e se bonifica en botelha. Se pòt gardar 20 ans e mai.
Abans de poder declarar una annada "vintage", lo productor o lo negociant deu far instruire sa demanda vèrs l'Institut del vin de Porto]].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esquerdes
Esquerdes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge ancian, Fendasclas se trobava sus la granda via romaine La Leulène #qu'anava de Thérouanne a Sangatte, sus la còsta. Una prospection archéologique de 1984, a permeses de descobrir sus dos luòcs diches Los Tripoux e Lo Paradís de las traces del periòde neolític (silex e d'uasses talhats).
La municipalitat a gardat de lo sieu passat cèrts monuments o luòcs considerables :
- la granja Crèvecoeur près del riu, uèi proprietat privada, a constituit per un ensems de bastissas (#qu'un torn) de la Modèl:S-, en avent apertengut a Jeanne de la Trémoillepuis als sieus fils Philippe de Crèvecoeur (nascut cap a 1418 - mòrt a Arbres lo XXXX 1494). Guerrer, #Servir successivament Charles Lo Téméraire (1433 – 1477), ne Pòrti de Bourgogne, de contunh a la siá mòrt, lo sieu enemic lo rei Louis XI. I aguèt nomenat Maréchal de França en 1483 e #substituir lo sieu patronyme a aquel de Fendasclas ;
- la siá glèisa (situada al centre del pòble, sul luòc) bastida a partir del mièg de la XIIen fins a Modèl:La s- en pèira e en craie, en principi ligat al diocèse de Thérouanne, passa en 1557, jos la dependéncia del diocèse de Boulogne. Amb lo sieu épitaphe de la Modèl:S-, la siá ranqueja de 1518 e la lòsa funéraire de Jeanne de la Trémoill, la glèisa es dempuèi 1919 monument del patrimòni Francés.
L'istòria de Fendasclas a ligat a l'evolucion de doas indústrias, aquela de papièr e aquela de la poudre, #que se son desvolopats de l'epòca de Louis XIV fins a Modèl:La s- e #qu'an permeses un accroissement de la siá populacion. En 1790, la municipalitat èra pro importanta (amb los sieus 500 abitants aperaquí) per èsser nomenada cap de-luòc de costat. Dos #cent ans mai tard, aquela chifra i aviá triplat.
En 1850, lo molin de Confosse de Mr lo Baron De Colbert #èsser racheté per Charles Verschaeve, vendeire de papièr a Lille. L'indústria del papièr se #desvolopar e prospéra en la vallée de la Aa (o divèrses autras papeteries se son egalament installadas suls luòcs de ancians molins a aiga). Lo Ostal del papièr, concebuda amb lo Parc natural regional e inaugurada la Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., testifica d'aquela activitat, e fa reviure aquela istòria, via exposicions e animacions aital coma un talhièr de creacion artistica sul tèma del papièr.
La Poudrerie nacionala de Fendasclas #èsser creada a la fin de la Modèl:S- per la Regida Reiala de las Poudres e Salpêtres jos Louis XIV, per lo sieu ministre de las questions militaras, Michel Lo Tellier. Dos molins #qu'existissián alavetz sul luòc aguèron transformat en molins a poudre (broyage del salpêtre e del carbon de bòsc produsit a partir de aulne glutineux en la prèpa "carbonnerie" o "carbonnière". La poudrerie #cessar las siás activitats en 1970. Aperaquí 130 bastissas éparpillés en un terren de mai d'unitat|30|a {{}} servissián a protegir o fabricar los explosius, pas sens i aver pollué lo sòl per d'importantas quantitats de nitrates (la nitre es n'efièch lo un dels principals compostos de la poudre). Abandonats pendent aperaquí 40 ans, qualqu'uns d'aquelas bastissas an #èsser "transpercés" per arbres #qu'an recolonisé tota l'aquela friche industriala.
Lo luòc a #èsser crompat per un proprietari anglés. A de contunh #èsser aquerits per mitat pel Conselh general pel dobrir al public (sus la part #que n'es proprietària) après i aver #èsser netejat e condicionat amb l'ajuda de la EPF (Establiment public foncier, organisme #qu'assòcia l'Estat e lo Conselh regional del Nòrd--Calava per far del portage fonzièr e un pré-disposicion) e per l'autra mitat a #èsser crompat per una societat civila immobiliària de chasseurs.
Es épisodiquement tocat per inondacions #que i son pas pas anormalas doncas qu'a #èsser volontàriament bastit en lo lièch minaire e màger del Aa, justament perque se poscatz l'inondar dins lo cas d'incendi per limitar lo risc d'explosion de munitions.
En genièr 1999, lo departament, proprietari del parc, i condicionava un parc arboré, un parking e un camin de descobèrta per aculhir lo public. La municipalitat #prene ne carga lo renauiment de la bastissa principala, vengut d'ara endavant sala de las fèstas, aital coma la caminada, inauguradas lo data Modèl:Respectivament e lo data|9|de
.
Village ancien, Esquerdes se trouvait sur la grande voie romaine La Leulène qui allait de Thérouanne à Sangatte, sur la côte. Une prospection archéologique de 1984, a permis de découvrir sur deux sites dits Les Tripoux et Le Paradis des traces de la période néolithique (silex et os taillés).
La commune a gardé de son passé certains monuments ou sites remarquables :
- la ferme Crèvecoeur près de la rivière, aujourd'hui propriété privée, est constituée par un ensemble de bâtiments (dont une tour) du Modèl:S-, ayant appartenu à Jeanne de la Trémoillepuis à son fils Philippe de Crèvecoeur (né vers 1418 - mort à Arbres le XXXX 1494). Guerrier, il servit successivement Charles Le Téméraire (1433 – 1477), Duc de Bourgogne, puis à sa mort, son ennemi le roi Louis XI. Il fut nommé Maréchal de France en 1483 et substitua son patronyme à celui d'Esquerdes ;
- son église (située au centre du village, sur la place) construite à partir du milieu du XIIen jusqu'au Modèl:S- en pierre et en craie, d'abord rattachée au diocèse de Thérouanne, elle passe en 1557, sous la dépendance du diocèse de Boulogne. Avec son épitaphe du Modèl:S-, sa cloche de 1518 et la dalle funéraire de Jeanne de la Trémoill, l'église est depuis 1919 monument du patrimoine Français.
L'histoire d'Esquerdes est liée à l'évolution de deux industries, celle de papier et celle de la poudre, qui se sont développées de l'époque de Louis XIV jusqu'au Modèl:S- et qui ont permis un accroissement de sa population. En 1790, la commune était assez importante (avec ses 500 habitants environ) pour être nommée capluòc de canton. Deux cents ans plus tard, ce chiffre avait triplé.
En 1850, le moulin de Confosse de Mr le Baron De Colbert fut racheté par Charles Verschaeve, marchand de papier à Lille. L'industrie du papier se développa et prospéra dans la vallée de l'Aa (ou plusieurs autres papeteries se sont également installées sur les sites d'anciens moulins à eau). La Maison du papier, conçue avec le Parc naturel régional et inaugurée le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., témoigne de cette activité, et fait revivre cette histoire, via des expositions et animations ainsi qu'un atelier de création artistique sur le thème du papier.
La Poudrerie nationale d'Esquerdes fut créée à la fin du Modèl:S- par la Régie Royale des Poudres et Salpêtres sous Louis XIV, par son ministre des affaires militaires, Michel Le Tellier. Deux moulins qui existaient alors sur le site furent transformés en moulins à poudre (broyage du salpêtre et du charbon de bois produit à partir d'aulne glutineux dans la proche "carbonnerie" ou "carbonnière". La poudrerie cessa ses activités en 1970. Environ 130 bâtiments éparpillés dans un terrain de plus de 30 ha servaient à abriter ou fabriquer le explosifs, non sans avoir pollué le sol par d'importantes quantités de nitrates (la nitre est en effet l'un des principaux composés de la poudre). Abandonnés durant environ 40 ans, certains de ces bâtiments ont été "transpercés" par des arbres qui ont recolonisé toute la cette friche industrielle.
Le site a été acheté par un propriétaire anglais. Il a ensuite été acquis pour moitié par le Conseil général pour l'ouvrir au public (sur la partie dont il est propriétaire) après avoir été nettoyé et aménagé avec l'aide de l'EPF (Établissement public foncier, organisme qui associe l'État et le Conseil régional du Nord-Pas-de-Calais pour faire du portage foncier et un pré-aménagement) et pour l'autre moitié a été acheté par une société civile immobilière de chasseurs.
Il est épisodiquement touché par des inondations qui n'y sont pas anormales puisqu'il a été volontairement construit dans le lit mineur et majeur de l'Aa, justement pour qu'on puisse l'inonder en cas d'incendie pour limiter le risque d'explosion de munitions.
En janvier 1999, le département, propriétaire du parc, y aménageait un parc arboré, un parking et un chemin de découverte pour accueillir le public. La commune prit en charge la rénovation du bâtiment principal, devenu désormais salle des fêtes, ainsi que la cheminée, inaugurées respectivement le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value). et le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)..


text:
Lo Truèlh
Lo Truèlh[1][2][3] (Le Truel en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraction sud del Massís central. S'estend sus una part de la vallée del riu Tarn.
Le territoire de la commune matérialise une fraction sud du Massif central. Il s'étend sur une partie de la vallée de la rivière Tarn.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Rome-de-Tarn, Cristian Pèire Bedel, al canton, 1995
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Total Festum
Pel prumièr còp ongan, Arièja vegèt le 17 de junh, al castèl de Fichas de Vernhòla, un espectacle en occitan dins l’encastre de « Total Festum », qu’es un festenal subventionat per la region novèla .
L’Institut d’Estudis Occitans d’Arièja (IEO) aviá recampats 4 grops de « Cantaires d’en çò nòstre » : La Betmalesa, le còr de Cantarata, Fontanet e Revelhet per un concèrt de tria que foguèt una vertadièra capitada ! Un lòc embelinaire, un ambient festiu, una còla de l'IEO estranbordada e un public nombrós e arderós que li agradèt fòrça les cants d’Arièja e d’endacòm mai . Una experiéncia de tornar far l’an que ven . Òsca!
A découvrir aussi
- campanada del 2 d'abrial 2015
- Les Galejaires, la tropa de teatre de l' IEO d'Arièja
- Manifestacion a Montpelhièr


text:
Handmade in Occitany fai son disco en occitan, perqué ?
Perqué me sembla que la musica deis occitanistas es pas totjorn
la musica deis occitans !!
Perqué m’agrada lo disco, e per ara crese que se pot pas
encara faire una serada completa en passent sonque de musica occitana. Perqué
se l’om ama sa lenga e sa cultura fau occitanisa tot ço que pot estre occitanisat
e totei lei menas de musica e sortir dau balalin e balalan neo-tradicionau.
Lo divendre de ser l’occitanista vai au balèti dansa sus
« balalin e balalan ! pomas, rasims, figas e castanhas ! » (veses
un pauc loi nivèu dei paraulas !) valent a dire que vai dansar sus lei
tubes colhonàs deis anadas 1800. E compren pas, l’occitanista, la musica
qu’escota son drolle, que dis totjorn la mema frasa « one more time !
Around the world... ! » aquesta musica es veraiament colhona per
l’occitanista. Es de merda per l’occitanista, mai es de merda de vuei, e es
aquò qu’agrada ais occitans de vuei (e de deman), a son drolle, a son poble, dau
temps que eu dansa sus lei merda de 1700, pimpalapom, pimpalalan.
Quauqueis exemples de capitada en musica « identitàri » :
Perqué Massilia an capitat ?
Perque an fach de reggae, perque an parlat de la vida de
vuei, perque se son basat sus lei simbèu de Marselha de vuei : l’OM, lo
pastaga… Avetz pas remarcat que lei dos gropes occitan lei mai coneiguts que
totei i fan referencia, Massilia e lei Fabulos, an quasi jamai ren fach ame
leis instruments tradicionau !?
Perque « lo mia » d’I am es estat un tubàs ?
Perque fasien de rap, parlavan de la realitat de ara ais
occitan que restan a Marselha ara. Perque parlavan de l’epoca que sortien
dansar en boita sus lei tubes disco. La mager part deis occitans dansava lo
disco dau temps que leis occitanistas dansavan lo pimpalapom pimpalalan (e
tamben lo disco, mai d’esconduda !). « Lo mia » d’I am es
una cançon força identitari, detz cops mai que lei 5300 versions de « Diga
Joaneta » qu’an fach leis gropes occitans (Handmade es a alestir la
sieuna). Amé « Lo mia » I am faguèran de musica occitana en françés
sensa lo saupre.
E la musica tzigana ?
Siau segur emai seguaràs que sus lei 13 000 000
d’Occitans que siam n’i a mai que coneissan la musica tzigana moderna
popularizada per de tipes coma Emir Kusturica, o de DJ coma Shantel. Aquèleis
artites an pas agut paur de faire de disco, de techno (coneissetz totei lo
« pittbull, terrier !!). Perqué podem pas faire parrièr ?
Es per aquo q’ai fach mon disco, meme s’es pron maladrech
(siau pas musicaire, siau soncament motivat). Ai fach tamben una canson un pauc
estile anada 80 perque es aquesta musica de la radio que me brecèt e pas lo
galobet o la craba. Siau drolle de paisan occitan, pas d’occitanista militant,
pamens siau occitan, non ?? Quand ere pichonet cantave lei cançons de
Niagara e Desire less, e quasi gis de balalin e balalan.
Sus lo forom n’i a quand dich que i agradava pas lo disco de
Handmade, podian pas mai me faire plaser !!! Quora n’i a per totei lei
gosts es la prova que la musica es viva !
N’i a tamben un que se garçava un pauc de Joanda. E ben la
setmana passada una drolla que ven de se botar a l’occitan venguèt a l’ostau
per aguer un pauc d’ajuda. I faguere escotar Joanda e i agradèt fòrça, talament
que i balhere lo CD (que ieu me fara pas fauta !!). Vòle gramarcejar
Joanda per aguer fach una musica que m’agrada pas mai qu’es diferenta de tot
que s’era fach, e que fai viure la lenga en defòra dau « balalin e balalan »
e dau « balalin e balalan remixat electro » deis occitanistas. La
musica intelectuala n’avem pron. Es colhon mai la musica populària deis annadas
1600 es venguda musica intelectuala en 2008, la musica d’aquèlei que s’arapan
lo caulet sus son identitat.
Segur que per ara lo disco de Handmade agrada mai ais
occitanistas qu’ais occitans ! Mai au mens la dralha es duberta…


text:
Malhòrca
Malhòrca, Mallorca en catalan, es una illa de Mediterranèa, la mai granda de las illas Balearas, e per aquò es tanben nomenada la Baleara Màger (la Balear Major en catalan).
Per encausa de la fòrta demografia de la capitala, Palma, l'illa es devesida tradicionalament entre Ciutat e Part Forana. La Part Forana es la partida rurala, la tèrra situada fòra de la vila. A Malhòrca, aqueste tèrme s'utiliza per nomenar globalament totes los vilatges que son pas la capitala, Palma.
Lo gentilici es malhorquin, -na.
Denominacion[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana predominava lo nom de l'illa al plural: Mallorques. Aquel nom, tant al plural coma, mens sovent, al singular, coïncidissiá amb lo nom de la soleta ciutat. La restauracion del nom latin de Palma resolguèt l'ambigüitat.
Istòria[modificar | modificar la font]
A Muleta (Sóller) e a Son Metge (Valldemossa) trobèron de rèstas d'una etapa arcaïca de la preïstòria malhorquina, que los mai vièlhs son datats de l'an 5200 abC aproximativament.
Las colonizacions protoistoricas (grècs, fenicians, cartagineses, romans) son feblas, o ben tardièras. Los balears foguèron mercenaris dels cartagineses. Aurián luchat al costat d'Annibal, lo general cartaginés qu'es gaireben arribat a las pòrtas de Roma. Los romans ensagèron de conquerir l'illa de Malhòrca a diferentas ocasions, mas los balears lor causèron de grands degalhs a las naus amb las pèiras que tiravan amb las seunas frondas, fins finala en 123 abC Quintus Caecilius Metellus, capitarà de desbarcar e sometre los balears. Los romans fondaràn las ciutats de Palma e Pollentia. A la fin d'aquest periòde lo cristianisme arribèt dins l'illa. En 425 lo pòble germanic dels Vandals bassaquèron Malhòrca e en 455 l'incorporèron a son reialme del nòrd d'Africa. En 534 lo general Apollinar annexarà las Balearas a l'Empèri Bizantin. La decadéncia bizantina en Mediterranèa Occidentala al sègle VIII daissa l'archipèla isolat.
En 903 los musulmans conquerisson Malhòrca après qualques sacatges realizats al sègle IX. En l'an 1015 Malhòrca passa jol contrarotle de la taifa de Dènia. En 1114-1115 una crosada realizada per Pisa e lo comte de Barcelona Raimon Berenguièr III saqueja mas ocupa pas l'illa. Çò qu'accelerarà l'incorporacion de la taifa als almoravits. En 1203 los almohades se fan amb Malhòrca. L'illa foguèt conquistada definitivament pels crestians per las tropas catalanas e aragonesas de Jaume I d'Aragon en 1229. Après la derrota definitiva d'Abú Yahya a la batalha de Portopi (1229) e la captura e execucion de Medina Mayurka (1230), la resisténcia s'acaba en 1231. Los musulmans fujon en Africa o son faches esclaus, puèi l'illa foguèt repoblada amb de catalans de Rosselhon
Orografia[modificar | modificar la font]
Malhòrca presenta doas sèrras: la Sèrra de Tramontana, amb las montanhas mai nautas, e las Sèrras de Levant, d'altitud pus modèsta.
Principals soms de la Sèrra de Tramontana:
- Puig Major (1445 m)
- Puig de Massanella (1364 m)
- Tomir (1102 m)
- Puig de l'Ofre (1090 m)
- Puig de Galatzó (1027 m)
- Serra d'Alfàbia (1069)
- Puig des Teix (1064 m)
- Tossals Verds (1028)
Principals soms de las Sèrras de Levant:
- Puig de Sant Salvador (510 m)
- Bec de Ferrutx (519 m)
- Puig de Morell (562 m)
I a tanben lo massís de Randa, amb lo Puig de Randa (543 m) e lo Puig de Galdent (420 m).


text:
e-Anem 03 : Renat Nelli
18-01-2017
Partissètz caçar la lèbre sus lo Pont de Gard, tiratz a la lutz lo mistèri d’Albucassis, seguissètz los camins romieus dins las piadas de Sant Guilhem… Amb las videoguidas de la colleccion e-Anem, lo CIRDÒC vos convida a descobrir la riquesa del patrimòni occitan de Lengadòc-Rosselhon.
Produccion, scenari, documentacion : CIRDÒC
Realizacion : Kaleo Design
Amb la votz de Muriel Batbie-Castell e d’Ives Durand
Tornatz trapar aqueles filmes animats :
- en VO cada setmana sus ÒC tele ;
- sus e-Anem, lo patrimòni a la carta, l’aplicacion mobila de geolocalisacion del patrimòni occitan (disponibla sus App Store e Google Play) ;
- sus Occitancia, la mediatèca numerica collectiva occitana www.occitanica.eu
e-Anèm es estada concebuda per lo CIRDÒC mercés al cofinençament de la Region Lengadòc-Rosselhon e de l’Union Europèa ; Euròpa s’engatja en Lengadòc-Rosselhon amb lo Fons europèu de desvolopament regional.
Agendà
18-01-2017 e-Anem 03 : Renat Nelli
19-01-2017 Lo Clapat 02 : Doman lo prumier de mai
23-01-2017 Trotet 2


text:
e-Anem 03 : Renat Nelli
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Partissètz caçar la lèbre sus lo Pont de Gard, tiratz a la lutz lo mistèri d’Albucassis, seguissètz los camins romieus dins las piadas de Sant Guilhem… Amb las videoguidas de la colleccion e-Anem, lo CIRDÒC vos convida a descobrir la riquesa del patrimòni occitan de Lengadòc-Rosselhon.
Produccion, scenari, documentacion : CIRDÒC
Realizacion : Kaleo Design
Amb la votz de Muriel Batbie-Castell e d’Ives Durand
Tornatz trapar aqueles filmes animats :
- en VO cada setmana sus ÒC tele ;
- sus e-Anem, lo patrimòni a la carta, l’aplicacion mobila de geolocalisacion del patrimòni occitan (disponibla sus App Store e Google Play) ;
- sus Occitancia, la mediatèca numerica collectiva occitana www.occitanica.eu
e-Anèm es estada concebuda per lo CIRDÒC mercés al cofinençament de la Region Lengadòc-Rosselhon e de l’Union Europèa ; Euròpa s’engatja en Lengadòc-Rosselhon amb lo Fons europèu de desvolopament regional.
Durada : 2 min 22
Disponibla dusca lo 02/03/2017


text:
-219
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -219 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Còp d'estat reialista que s'entraïnèt la restauracion de la monarquia espartenca amb Agesipolis III e Licurg coma rèis. La ciutat s'engatjèt rapidament dins la Guèrra deis Aliats qu'opausava la Liga Aquèa e Macedònia a la Liga Etoliana. Lacedemònia chausiguèt lo camp etolian que gropava plusors de seis aliats ancians. Son armada ataquèt lo sud de la Liga Aquèa. Dins aquò, a partir de l'estiu, una tiera de desfachas etolianas l'exposèt a d'incursions macedonianas.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Sètge e conquista de la vila de Sagonta — un aliat de Roma — per una armada cartagenesa dirigida per Annibal Barca. Aquò entraïnèt l'annada seguenta la Segonda Guèrra Punica entre Roma e Cartage car lei Romans accusavan lei Cartaginés d'aver atacar un de seis aliats e car lei Cartaginés accusavan de sostenir una vila situada dins sa zòna d'influéncia iberica reconeguda en 226 avC.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Segond viatge d'inspeccion de l'emperaire Qin Shi Huang dins lei províncias de l'Empèri.


text:
Istòria
L'Istòria es la sciéncia qu'estúdia lo passat de las societats umanas. En general, se considèra que l'Istòria comença amb l'invencion de l'escritura e que los temps que la precedisson constituisson la Preïstòria. Longtemps los istorians s'interessèron sonque a l'istòria politica qu'es lo raconte dels eveniments, dels règnes, de las guèrras, etc... mas dempuèi lo sègle XIX e subretot lo XX recèrcan totes los aspèctes del passat: istòria economica, sociala, culturala, religiosa, de las mentalitats, de la vida correnta... Per istòria (amb minuscula) se designa tanben lo passat de l'òme e mai lo passat en general : l'istòria d'una familha, l'istòria d'un edifici... Lo tèrme d'istòria designa tanben l'informacion scientifica del passat: per exemple, l'Istòria Naturala, o l'Istòria Geologica de la Tèrra. L'Istòria, coma disciplina intellectuala, fa pas partida de las sciéncias exactas senon de las sciéncias socialas e umanas e mai de las sciéncias literàrias. L'istòria se diferéncia de l'Arqueologia per sa referéncia essenciala a l'escritura.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme occitan istòria ven del latin historia, que significa 'narrativa', 'relat', e aquel del grèc antic ἱσtopίa 'historía', que significa "un aprendissatge o coneissença pa travèrs l'investigacion, l'istòria, los registres o la narrativa", del vèrb ἱσtopeῖv historeîn 'recercar', e aqueste derivat de ἵσtwp hístor 'sabent', 'testimòni' o 'jutge'.
Istoriografia[modificar | modificar la font]
L'Istoriografia, literalament, es l'escritura de l'istòria, e l'istoriograf es aquel qu'escriu l'istòria. Lo nom Istoriografia designava originàriament l'ensems de las òbras istoricas. Fins a la segonda mitat del sègle XX, l'istoriografia preniá un caractèr nacional, pr'amor qu'ofrissiá un punt de vista politic dels eveniments. Per exemple, es possible de citar l'istoriografia bizantina de l'Edat Mejana e l'istoriografia franca, qu'ofrisson d'informacions divergentas sul problèma de la brega suls imatges qu'opausèt la Glèisa romana e la Glèisa bizantina pendent l'epòca de Carlesmanhe. Per extension, l'istoriografia designa l'istòria de l'escritura de l'istòria. Per sorgir coma especialitat de la disciplina istorica, los istorians fan de trabalhs sus personatges celèbres. La majoritat dels istorians del sègle XX publiquèron almens una òbra de caractèr istoriografic, generalament pendent la fasa finala de lors activitats. L'istoriografia tracta amb los meteis problèmas que la metodologia, mas l'enfocament de las questions es diferent: se pòt dire esquematicament que la metodologia a coma fin l'estudi dels procediments de trabalh dels istorians, mentre que l'istoriografia s'enfoca dins lo trabalh final dels istorians. Fin finala, las conclusions dels estudis istoriografics son, generalament, l'origina dels cambiaments metodologics.
Classament de l'Istòria[modificar | modificar la font]
Tèrmes cronologics
- epòca
- millenni
- sègle
- decenni
- annada
Classament per periòde[modificar | modificar la font]
Encara que l'istòria de la Tèrra comence amb la formacion geologica del glòbe terrèstre e que l'istòria de l'umanitat comence amb l'aparicion del genre homo, l'emplec del mot "Istòria" s'es limitat als periòdes coneguts a travèrs de fònts escrichas. Los periòdes que n'avèm pas de registres escriches, son la Preïstòria e la Protoistòria. Los periòdes de l'istòria son, convencionalament:
- Abans l'Istòria
- Preïstòria: dempuèi l'aparicion de l'òme fins al sorgiment de las primièras civilizacions qu'utilizan l'escritura. Sonque n'avèm de donadas arqueologicas.
- Protoistòria: las civilizacions qu'an pas d'escritura, mas coïncidisson amb d'autras que n'an. Al delà de las donadas arqueologicas avèm de donadas escrichas per d'autres pòbles. Coïncidís cronologicament amb una partida de l'Istòria Antica.
- L'Istòria:
- Edat Antica o Antiquitat: dempuèi las primièras civilizacions fins a la desaparicion de l'Empèri Roman d'Occident, en 476.
- Edat Mejana: tre 476 fins a la descubèrta d'America, en 1492.
- Edat Modèrna: tre 1492 fins a la Revolucion Francesa, en 1789.
- Edat Contemporanèa:
A meitats e finals del sègle XVIII enquia eth present. Ua inicia era de les rebolucionsque son:rebolucio industriau, rebolucio durgesa e era rebolucio lhiure.Va acava amb eth Antic Reguim e va dona pas ena seguna meitat del sègle XIX al trionf deth capitalisme que se esten amb el imperiatisme a tot eth mon, en el temps que es veien contestat per eth moviment obrer.Les guerres napoleniques van donar pas a un periode de hegemonia britaniques durant era era Victoriana.Eth començament de era transicio demografica (prumer en Inglatera, poc denpus en eth continent europeu e posteriurment en eth rest deth mon)produeishen ua veritat esprosio demografica que va altera de furma radicau eth equilibri sociau tot a parti dera seguna rebolucio industriau (pas dera era deth corbo e dera maquina de vapur a era era deth petroli e eth mutur de exprosio e era era dera electricitat).


text:
Bèlmontet
Bèlmontet[1][2] (Belmontet en francés) es una anciana comuna de Carcin, situada dins lo departament francés d'Òlt e la region d' Occitània. Bèlmontet es, dempuèi lo 1èr de genièr 2016, una comuna delegada dins la comuna novèla de Montcuc en Carcin Blanc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Belmontet, de formacion romanica, es compausat dels tèrmes occitans bèl, del latin bellus, e mont « montanha», del latin mons, montis, ambe'l sufixe diminutiu -et, del latin -ittum [3]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montcuc; es ara del canton de Lusèg.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 149 abitants (12 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Gaston Bazalgues, A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot, Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. 106


text:
Batalha de Cnide
La batalha de Cnide se debanèt en 394 avC dins lo corrent de la Guèrra de Corint (395-387 avC) au larg de la ciutat lacedemoniana de Cnide. Opausèt una flòta atenenca dirigit per lo generau Conon, sostengut per unei naviris aquemenidas comandats per lo satrapa Farnabazos, a una fòrça lacedemoniana dirigida per lo generau Pisandre. S'acabèt per una victòria atenenca e per l'anientament de la flòta espartenca.
Lo nombre de naviris implicats dins la batalha es en partida desconegut. Lacedemònia alinhava 85 triremas. L'esquadra atenenca soleta èra pus nombrosa. Leis efectius pèrsas son totalament desconeguts mai probablament importants car lei soudats aquemenidas eliminèron mai de naviris espartencs que leis Atenencs. Dirigida per un generau inexperimentat, Pisandre, la flòta lacedemoniana deguèt faciar la desercion de seis aliats, descoratjats per la superioritat de seis enemics. L'esquadra espartenca foguèt alora mandada vèrs lo litorau onte sei naviris s'encalèron. Foguèron alora capturats ò destruchs per seis adversaris, especialament aqueu de Pisandre que foguèt tuat per leis asalhidors de son naviri.
Aquela batalha entraïnèt la destruccion de la quasi totalitat de la flòta lacedemoniana e permetèt ais Atenencs de restaurar sa poissança navala perduda a la fin de la Guèrra de Peloponès en 404 avC. De mai, en despiech de temptativas espartencas dins lo corrent dei darriereis annadas dau conflicte, atenenca gardèt lo contraròtle de la Mar Egèa fins a la fin de la guèrra. Permetèt tanben ais Atenencs de restaurar lei Muralhas Lòngas permetent de protegir la vila còntra un assaut terrèstre.


text:
Fort-Mahon-Plage
Fort-Mahon-Plage en picard ( Fort-Mahon-Plage en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fòrça-Mahon-Plaja es la una de las municipalitats los mai septentrionales de la region Picardie. Se situa a aperaquí 60 km de Boulogne-sus-Mar, 90 km de Calava, 130 km de Dunquèrca, 80 km de Amians, 45 km de Abbeville, 150 km de Lille e 230 km de París.
Fort-Mahon-Plage est l'une des communes les plus septentrionales de la région Picardie. Elle se situe à environ 60 km de Boulogne-sur-Mer, 90 km de Calais, 130 km de Dunkerque, 80 km d'Amiens, 45 km d'Abbeville, 150 km de Lille et 230 km de Paris.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
vignette|Esquèrra|La plaja #èsser desservie per un tramvia de 1903 a 1931[1] Fòrça-Mahon-Plaja es una municipalitat #que l'existéncia n'es pas pas fòrça anciana. Sembla establit que res i existissiá pas abans la Modèl:S-, a despart plan segur de supèrbas montilhas de sable e la mar tota prèpa. Alavetz jutjada puslèu freda e sauvatja, la còsta i auriá pas aculhit mai que de pescadors e ramasseurs de coquillages occasionnels.
En fach, la primièra aglomeracion a #èsser levada i a solament un pauc mai de dos sègles, amb las primièras e de simples pichons ostals de bergers levadas l'an 1790. Fòrça-Mahon-Plaja es pas una municipalitat a despart entièra que dempuèi mens de #cent ans, doncas qu'aquela se distinguirà pas oficialament de la siá vesina Quend #qu'en 1923. La siá urbanizacion serà alavetz regular sustot en los ans cinquanta, l'immensa plaja de sable defunta, contràriament a las plajas de galets normandes, en fasent fòrça per lo sieu attractivité, aital coma una mar en pendent doç fòrça agréable l'estiu.
La municipalitat serà de contunh reputacion per las siás activitats nàutiques, sustot la vela e lo carri a vel, e per la siá immensa plaja de sable defunta.
La municipalitat a tanben fòrça investit sus la siá fòrça longa artèria principala, dicha « Avenguda de la plaja », sustot per un tractament urban de qualitat #que refortilha la attractivité de la station.
Fort-Mahon-Plage est une commune dont l'existence n'est pas très ancienne. Il semble établi que rien n'y existait avant le Modèl:S-, à part bien sûr de superbes dunes de sable et la mer toute proche. Alors jugée plutôt froide et sauvage, la côte n'aurait accueilli que des pêcheurs et ramasseurs de coquillages occasionnels.
En fait, la première agglomération a été relevée il y a seulement un peu plus de deux siècles, avec les premières et simples petites maisons de bergers relevées en 1790. Fort-Mahon-Plage n'est une commune à part entière que depuis moins de cent ans, puisque celle-ci ne se distinguera officiellement de sa voisine Quend qu'en 1923. Son urbanisation sera alors régulière notamment dans les années cinquante, l'immense plage de sable fin, contrairement aux plages de galets normandes, faisant beaucoup pour son attractivité, ainsi qu'une mer en pente douce très agréable l'été.
La commune sera ensuite renommée pour ses activités nautiques, notamment la voile et le char à voile, et pour son immense plage de sable fin.
La commune a aussi beaucoup investi sur sa très longue artère principale, dite « Avenue de la plage », notamment par un traitement urbain de qualité qui renforce l'attractivité de la station.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 5 de junh de 2011
- ↑ FACS, « Les Chemins de Fer Secondaires de France : Département de la Somme », 2008, http://www.trains-fr.org. Consultat lo 5 juin 2011


text:
Raion
Un raion (en rus, en ucraïnés e en bulgar : paйoH ; en bielorús: paëH ; en romanés: raion ; en azèri: rayon ; en leton: rajons ; en georgian: რაიონი), es dins d'unes païses de l'ex Union Sovietica, una subdivision administrativa territòriala o de vila de segond nivèl (part d'un Oblast). Lo tèrme ven del mot francés rayon prés dins lo sens geometric a partir del capluòc[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Merriam-Webster's Third New International Dictionary (1961, repr. 1981), s.v. raion.


text:
Perièr
Lo perièr (Pyrus communis L.) es un arbre fruchièr de la familha de las rosacèas cultivat per son fruch, la pera.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo perièr cultivat es un arbre originari de las regions temperadas d'Euròpa e d'Asia. De talha mejana, pòt aténher dètz a quinze mètres de naut e viure fins a 200 ans. Es cultivat e naturalizat dins totes los continents.
Las fuèlhas de limbe oval, finament dentadas sul bòrd, an un peciòl tant long coma lo limbe e mesuran de uèit a nòu centimètres.
Les flors qu'apareisson d'abril a mai son blancas e gropadas en corimbes.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
La pera, fruch del perièr, es comestible. Sa fusta fòrça omogenèa e compacta, pòt venir fòrça bèla, e es apreciada per l'ebenistariá, la gravadura e l'escultura. Es tanben una lenha excellenta. Sa rusca, reputada per èsser tonica e astringenta, foguèt emplegada coma febrifug.
Cultura[modificar | modificar la font]
La multiplicacion del perièr se fa per semanada, mas una simpla semanada a dos inconvenients : permet pas de donar de fruches identics al fruch d'origina de la grana e las fruches obtengudas naturalment appareisson pas que vèrs los dètz ans de l'arbre e son sovent sens interès gustatiu. La semanada es doncas utilizada subretot per obtenir los arbrilhons que s'empeuta de varietats existentes.
Pòrtaempèuts[modificar | modificar la font]
Los portaempèuts del perièr son:
- lo perièr franc eissit de granas de perièr comun (sensible au fuòc bacterian), lo perièr de China, mai tolerant a totes tipes de sols e de climats mas mens rustid, o la gama OHxF
- lo codonhièr (Cydonia oblonga Mill.) es sovent utilizat coma portaempèut per la cultura del perièr comun malgrat de problèmas d'incompatibilitats amb qualques varietats
- eventualament lo sorbièr o l'acinièr per de sols paures.
- Una autra varietat: susempeutada, doncas empeutada sus un subjècte, el meteis ja sus un portaempèut. Es utilizada per aver doas varietats sus un meteis arbre, que lor pollinizacion crosada favoriza la produccion, aquò evita de plantar un segon arbre e permet d'aver una mai granda diversitat de fruches.
Enemics du perièr[modificar | modificar la font]
Malautiás[modificar | modificar la font]
- Nectria galligena,
- la cloròsi (malautiá fisiologica duguda a un manca en fèrre),
- Fabraea maculata,
- lo fuòc bacterian dels arbres fruchièrs, Erwinia amylovora,
- Monilinia laxa,
- lo rovilh del perièr,
- la pigalha del perièr, Venturia pirina,
Gastadors[modificar | modificar la font]
- Anthonomus pyri,
- Dasineura pyri,
- Epidiaspis leperii,
- Cydia pomonella,
- Hoplocampa brevis,
- Aphanostigma piri,
- Cacopsylla pyri,
- Dysaphis pyri,
- Stephanitis piri.
Las canilhas dels parpalhons de nuèch (eterocèrs) seguent se noirisson del perièr:
- boarmia crepusculara,
- falèna pelida (Geometridae),
- cuca de l'acinièr (Lasiocampidae),
- doble omega (Noctuidae).
Economia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Site d'escambi d'empèut de perièrs ancians e de colleccion
- (fr)Au jardin (info) poirier (poire), pyrus commnis
- (fr)Lo perièr


text:
Joan-Claudi Peiròt
Joan-Claudi Peiròt (Jean-Claude Peyrot en francés) tanben nomenat Claudi Peiròt (Claude Peyrot en francés) (Milhau, 3 de setembre de 1709 - Palhàs, 3 d'abril de 1795[1]) foguèt un prèire e escrivan occitan qu'aviá per escais Lo prior de Pradinas. Escriguèt tanben de poesias en francés.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut dins una familha borgesa, filh de Claudi Peiròt e de Claudina Materon[2], Joan-Claudi Peiròt faguèt d'estudis en çò dels Carmes a Milhau e puèi a Tolosa en cò dels jesuitas. Puèi aprenguèt lo drech fins al nivèl de la licéncia. Dintrèt en seguida al seminari e foguèt ordenat prèire lo 22 de decembre de 1736 e obtenguèt puèi una prebenda a la Basilica de Sant Sarnin a Tolosa. Lo 24 d'agost de 1748, foguèt nomenat prior de Pradinas en Roergue. Donava als pageses de leiçons de musica e apreniá d'eles fòrça elements d'agricultura. Demorèt a Pradinas fins al 22 de decembre de 1765, quand foguèt remplaçat per son fraire Alexandre. Tornèt alara dins sa vila natala, Milhau, ont foguèt aculhit qualques meses aprèp, lo 12 d'abril de 1766, dins la comunautat de prèires obituaris fins a la Revolucion Francesa. En 1790, s'installèt a Palhàs en çò de son amic François Hugla.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Poésies diverses, patoises et françaises, publicat en 1774 en Roergue
- Les quatre Saisons, publicat en 1781 a Vilafranca
- Œuvres diverses, publicat en 1788 a Vilafranca
- Œuvres patoises et françaises, 3e édition, publicat en 1810 o 1811 a Milhau[3]
- Œuvres patoises complètes, 4e édition, publicat en 1823 a Milhau
- Œuvres patoises complètes, 5e édition, publicat en 1855 a Milhau
- Œuvres patoises complètes, publicat en 1886 a Milhau
- Les Quatre Saisons, publicat en 1906 a Rodés
- Poésies Rouergates & Françaises, publicat en 1909 a Milhau
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Claude Peyrot - Poésies Rouergates & Françaises, Milhau, 1909
- ↑ En francés Claude Peyrot, Claudine Matheron.
- ↑ 1811 segon La France littéraire, ou Dictionnaire bibliographique des savants, historiens et gens de lettres de la France: ainsi que des littérateurs étrangers qui ont écrit en français, plus particulièrement pendant les XVIIIe et XIXe siècles ; 1810 segon lo libre Poésies Rouergates & Françaises de 1909
Autors
Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu
Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet
Roergue : Peiròt
Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon
Velai : Clet
Obras
Roman : Istòria de Joan-l’an-pres
Opèra : Dafnís e Alcimadura
Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla
Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica
J.F. Achard : Lo Boquet provençau


text:
Louhans
Louhans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Louhans A situat al sud-es del departament de Saône-e-Loire en Bressa a 25 km de Lons-lo-Saunier, 35 km de Chalon-sus-Saône, 85 km de Dijon e 150 km de Lion o Genève. La vila a situat près de grands aisses de comunicacion autoroutier (A39), via ferrée o ret départemental.
La Seille trauèssa en plena cœur la vila.
La Bressa louhannaise es una region a fòrta identitat rurala, en possedint un patois fòrça marcat e encara pro practicat, aital coma una fòrça fòrta cultura gastronomique, a l'entorn, dintre d'autras, del pol de Bressa.
Louhans est située au sud-est du département de Saône-et-Loire en Bresse à 25 km de Lons-le-Saunier, 35 km de Chalon-sur-Saône, 85 km de Dijon et 150 km de Lyon ou Genève. La ville est située à proximité de grands axes de communication autoroutier (A39), voie ferrée ou réseau départemental.
La Seille traverse en plein cœur la ville.
La Bresse louhannaise est une région à forte identité rurale, possédant un patois très marqué et encore assez pratiqué, ainsi qu'une très forte culture gastronomique, autour, entre autres, du poulet de Bresse.
Istòria[modificar | modificar la font]
[ref. necessària]Mercés a una politica seigneuriale illuminada, Louhans ven a la s-|XIII|e}} un centre important de redistribution comercial entre la Champagne e lo #Jurar. En 1269, la vila recep una charte de franchise. Cap a 1330, los ponts, la granda-carrièra, las lòtjas e las auberges an modernizat. Lo essor de las fièras de Champagne e dels ducs de Bourgogne s'acompanha d'aquel de la vila.
Jos la Revolucion francesa, la municipalitat, alavetz autonòm, de Châteaurenaud #portar provisoirement lo nom de Beaulieu[1].
En 1973, Louhans fusiona continuament a la lei Marcellin amb las municipalitats vesinas Branges, Châteaurenaud e Sornay per venir Louhans. Sièis ans mai tard, Branges e Sornay sòrton de l'associacion[2].
[ref. necessària]Grâce à une politique seigneuriale éclairée, Louhans devient au Modèl:S- un centre important de redistribution commerciale entre la Champagne et le Jura. En 1269, la ville reçoit une charte de franchise. Vers 1330, les ponts, la grand-rue, les halles et les auberges sont modernisés. L'essor des foires de Champagne et des ducs de Bourgogne s'accompagne de celui de la ville.
Sous la Révolution française, la commune, alors autonome, de Châteaurenaud porta provisoirement le nom de Beaulieu[1].
En 1973, Louhans fusionne suite à la loi Marcellin avec les communes voisines Branges, Châteaurenaud et Sornay pour devenir Louhans. Six ans plus tard, Branges et Sornay sortent de l'association[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 8 d'agost 2012 Error de citacion : Invalid
tag; name "Cass2" defined multiple times with different content
- ↑ 2,0 2,1 EHESS, nòta communale, Cassini, consultada lo 25 de julhet de 2012 Error de citacion : Invalid
tag; name "Cassini" defined multiple times with different content


text:
-392
Aquesta pagina concernís l'an -392 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de l'Empèri Aquemenida, dubertura de negociacions entre lei ciutats grègas per reglar lo conflicte acomençat en 395 acC. D'efèct, lei Pèrsas, sostèn financier e navau de l'aliança còntra Esparta, s'inquietavan dei victòrias atenencas e preferiguèron sostenir tornarmai Lacedemònia per empachar la restauracion de l'anciana poissança maritima atenenca. Dirigida per Antalcidas, lei negociacions s'acabèron per una revirada car Esparta prepausèt una patz basada sus lo respèct de l'independéncia dei ciutats grègas, çò qu'èra contrari ais interès d'Atenas (desirosa de restaurar son empèri maritim), de Tebas (desirosa de mantenir son contraròle sus la Liga de Beòcia) e d'Argos (desirosa de fusionar ambé Corint). Ansin, la guèrra contunièt mai leis Aquemenidas sostenguèron d'ara endavant Esparta.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Corint. Pasmens, en causa dau blocatge militar (superioritat navala clara deis Atenencs còntra superioritat clara deis Espartencs), l'annada foguèt principalament consacrada a de negociacions. Lacedemònia i aguèt un ròtle important. Premier, capitèt de demostrar la menaça que representava la restauracion de l'Empèri Atenenc e leis Aquemenidas arrestèron l'amirau atenenc Conon — que s'enfugiguèt rapidament mai moriguèt avans de rintrar dins sa ciutat — e comencèron de finançar la rebastida de la flòta espartenca novèla destrucha a Cnide. Puei, Esparta capitèt de reünir una conferéncia de patz. Pasmens, Atenas ne'n refusèt lei condicions.
Roma[modificar | modificar la font]
Incursion menada per la ciutat etrusca de Volsinies còntra lo territòri roman. Una segonda incursion se debanèt l'annada seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Crisi politica en Anatolia regardant l'estrategia d'adoptar dins la Guèrra de Corint. Lo satrapa de Sardis, Tiribazus, acomencèt de s'inquietar de la renaissença de la poissança militara atenenca e decidèt d'abandonar aquela aliança per se raprochar de Lacedemònia. En particular, li donèt una ajuda financiera sufisenta per tornar bastir sa flòta destrucha en -394 a la batalha de Cnide. Pasmens, lo rèi Artaxerxès II refusèt de sostenir aquela politica e remplacèt Tiribazus per Estrutes mai poguèt pas empachar la desgradacion dei relacions amb Atenas — que mandèt una ajuda ai rebèls de Chipre tre l'annada seguenta.


text:
Reünion
La Reünion (La Rényon en creòl reünionés, La Réunion en francés) es una illa de l'ocean Indian de 2512 km², aperaquí a 700 km a l'èst de Madagascar e a 200 km al sud-oèst de l'illa Maurici. Forma un departament (nº 974) e una region administrativa de l'estat francés. A 706 300 estatjants.
Lo capluòc es Saint-Denis.
Lo gentilici es reünionés -esa.
Geografia[modificar | modificar la font]
La Reünion es una illa volcanica de l'Ocean Indian. Se formèt fa aperaquí 2 milions d'annadas, amb la naissença d'un massís montanhós culminant al Piton de las Nèus qu'es, amb una altitud de 3070,5 m, lo som pus naut de las Mascarenhas e de l'ocean Indian. Aquel massís forma la part oèst de l'illa, mentre que l'èst es ocupat per un volcan fòrça mai jove, de sonque 60 000 ans, un dels pus actius de la planeta: lo Piton del Fornàs. Lo massís vièlh, que sos volcans son a l'ora d'ara inactius, albèrga tres cirques grands : los cirques de Salazie, Mafate e Cilaos, gigantassas crestas d'explosions volcanicas arribadas fa qualques desenas de milièrs d'ans. Lo massís vièlh es desseparat del massís del Fornàs per una traucada formada per la Plana dels Palmistas e la Plana dels Cafres, via de passatge entre lo nòrd e lo sud de l'illa. L'erosion donèt aquestes relèus volcanics, bauces vertiginós, vabres, rajals, que balhan a l'illa tota sa beutat.
Literatura[modificar | modificar la font]
- Autors
- Antoine Bertin
- Eugène Dayot (1810-1852) ;
- Boris Gamaleya
- Charles-Marie René Leconte de Lisle
- Renoyal de Lescouble (1776-1838).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Administracion
- Actualitats regionalas
- (fr) Clicanoo : L'actualitat locala tractada dins lo Jornal de l'Illa
- (fr) Imaz Press Réunion : Agéncia de premsa locala
- (fr) RFO Réunion : Ret de television publica locala
- (fr) Zinfos974 : Agéncia de premsa locala
- (fr) Antenne Réunion : Ret de television locala
- Divertiment local
- (fr) Chez Mangaye : Una celèbra Sitcom locala amb de vidèos gratuitas per descargar
- Guidas per las vacanças
- (fr) La Réunion Tourisme : Lo sit oficial del Comitat del torisme de la Reünion
- (fr) Livranoo.com : Guidas de viatges e obratges sus La Reünion
- (fr) Reunionweb.org : Portal presentant de sites e d'eveniments reünioneses vacanças e de servicis.


text:
Romegaire a écrit:savètz lo temps que fau ais enfants d'occitanistas per ausar parlar patois sensa complexe
per ço qu'es dels complexe, amic Yellow, pensi pas que siaguèsse una especialitat dels enfants d'occitanistas. Cadun ailàs en temps que locutor d'aquela lenga rebala la seuna part de complexes... Coneissi pas deguns occitanista, filh d'occitanista o tot simplament occitanofon qu'utilize l'occitan coma una lenga "normala".
Es verai que per un fube d'enfants d'occitanistas li a complexe a un moment ò a un autre. Es verai tanben qu'es ren una especialitat "occitanista"!
Leis enfants d'occitanistas an per 9/10 lo francés coma lenga mairala, l'escòla es lo remèdi de bòna consciéncia per lei familhas, es ailà que s'afòrte, e de còps si comença la conoissença de l'occitan.
Lo complexe ven qu'aquelei locutors son estrangiers a una practica naturala, espontanèa de la lenga.
Aquí subre, fa gaire mestier d'acairar cu que siegue, aquò bòn foguèt fach, tant coma aquò marrit, adobarem pas leis errors dei generaciens passadas.
L'important encuèi mi sembla es de saupre çò que cadun farem (ò fasèm) coma "transmetors" potenciaus de la lenga, e coma va farem (fasèm).
La qualitat, e aicí tornam au subjèct, li podrem pas passar a costat, qu'es gatge de naturau e de normalitat per l'occitan de deman, cu va refusa refusa de donar un avenir a la lenga.
Es encar' temps de restacar la caravana, tot es a posita.
Despassar nòstrei complexes e lei complexes passats, far cadun de l'occitan, per aquelei que faràn de dròlles, la lenga de l'ostau (basta d'un parent sus dos), es lo solet remèdi, restablir una transmissien familhala VERTADIERA per aver deman mai de locutors naturaus vertadiers.
De tot segur, es un bèu trabalh, mas nos mete fàcia a nòstrei responsabilitats.
Grègo?
Dernière édition par Bojarron le Mer 4 Fév - 10:51, édité 1 fois


text:
Diluns, 9 de genièr de 2017, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
La vila de Tolosa commemorarà dimècres que ven lo 828n anniversari de la signatura d’una carta istorica. Lo 6 de genièr de 1189 lo comte Ramon V liurèt los poders civils ... +
Dissabte, 31 de decembre de 2016, 23h00
Disiá un filosòf e matematician grèc del sègle V, abans lo Crist, que la vida se podiá comparar als Jòcs Olimpics. Segon aquel savi, considerat coma lo primièr ... +
Dissabte, 31 de decembre de 2016, 03h00
L’illa de Malhòrca festeja son jorn nacional lo 31 de decembre, ongan tornarmai d’un biais oficial après que lo Conselh de Malhòrca l’a tornat nomenar fèsta ... +
Dimars, 27 de decembre de 2016, 03h00
L’èsser uman modèrne evolucionèt en Africa fa mai de 200 000 ans, mas l'umanitat esperèt mai de 100 000 ans per migrar a travèrs de tota la planeta. ... +
Dimenge, 25 de decembre de 2016, 03h00
Benlèu a un dels dieus mai venerats long de l’istòria de l’umanitat correspond la deïtat del Solelh, qu’a fach partida de la majoritat de las mitologias en divèrsas ... +
Divendres, 23 de decembre de 2016, 03h00
Uèi lo jorn, i a quatre codèxes vertadièrament maias e un d’eles, lo codèx Grolier, es estat considerat dempuèi sa descobèrta coma inautentic. Ara, una còla ... +
Dissabte, 17 de decembre de 2016, 03h00
Una còla internacionala d’arqueològs coordenada per l'universitat de Göteborg explòra las rèstas d’una vila anciana al centre de Grècia. Concretament ... +
Divendres, 2 de decembre de 2016, 03h00
Una còla arqueologica internacionala a tot just confirmat quin foguèt un dels primièrs reialmes de l’ocean Pacific: Nan Madol, anciana capitala de l’illa micronesiana de ... +
Dimenge, 27 de novembre de 2016, 03h00
Una còla d’arqueològs venon de descobrir las rèstas d’una vila que sembla d’èsser la mai vièlha de tota l’istòria de l’Egipte anciana. ... +
Dimenge, 20 de novembre de 2016, 03h00
Un dels multiples movements religioses que sorgiguèron pendent l’Edat mejana e que s’enrasiguèt prigondament en Occitània fins al ponch de far segotir los quites fondaments ... +
Dijòus, 17 de novembre de 2016, 03h00
Un descendent del primièr aborigèn australian que rescontrèt lo capitani James Cook en 1770 a començat una campanha per lo retorn de divèrsas pèças —dont ... +
Dimenge, 13 de novembre de 2016, 03h00
Una de las relíquias mai recercadas e tanben emmanteladas de mistèri pendent los darrièrs dos millenaris es lo recipient qu’empleguèt Jèsus Crist pendent lo Darrièr ... +
Dissabte, 12 de novembre de 2016, 03h00
A la velha de la Primièra Guèrra Mondiala, dins un fum de familhas de l’estat francés, la lenga de la vida vidanta èra un parlar dich "regional": basc, breton, ... +
Dimenge, 6 de novembre de 2016, 03h00
Camille Martel e Jordan Saïsset presentan un obratge qu’explòra un centenat d’obras de musica en occitan dins tota lor multiplicitat. “De la respelida iniciada per Claudi ... +
Dimenge, 6 de novembre de 2016, 03h00
Durant l’Edat Mejana, quand qualqu’un èra acusat, las autoritats publicas competentas cercavan pas l’investigacion exaustiva del crime comés, puèi qu’intervenián ... +
Dimècres, 2 de novembre de 2016, 03h00
Guiana > Agenés > Sèrras d'Agenés
La primièra fòto en color del Mond se faguèt en Occitània. Mai precisament a Agen en 1877 de la man de Loís Deucòs de Hauron, un sabent de Lengon (Grava), qu’amb ... +


text:
709
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 709 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
A l'èst, contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis que menèron una incursion victoriosa dins lo centre d'Anatolia. A l'oèst, Justinian II mandèt una flòta per punic Ravena. Lei causas d'aquela expedicion son mau conegudas (belèu una atitud pauc cooperativa de la vila en 694) mai lei caps de Ravena foguèron aisament capturats e executats a Constantinòple. Pasmens, aqueu chaple afebliguèt mai la posicion bizantin en Itàlia ont una partida importanta de la populacion èra ostila a l'emperaire. D'autra part, lo papa Constantin foguèt invitat dins la capitala per discutir dei questions dubertas per lo concili de 692.


text:
Guèrras Napoleonencas
Las Guèrras Napoleonencas qu'estón la seria de guèrras qui avón lòc en Euròpa durant lo Purmèr Empèri de Napoleon Bonaparte en França. Que son en part lo resultat de las guèrras engendradas per la Revolucion Francesa de 1789. N'existís pas de consensus suu lor punt de partença. Mei d'un que considèra que comencèn quand lo generau Bonaparte pren lo poder, en noveme de 1799. D'autes que prolongan las guèrras de la Revolucion Francesa dinc a 1802, e qu'estiman que la declaracion de guèrra enter França e lo Reiaume Unit en 1803, après lo cort periòde de patz qui seguís lo Tractat d'Amians (1802), qu'ei lo punt de partença de las Guèrras Napoleonencas. Que s'acaban lo 20 de noveme de 1815, après la des·hèita de Napoleon a Waterloo e dab lo Dusau Tractat de París.
-
Napoleon Bonaparte retratat per Jacques-Louis David en 1801.
-
-
Batalha de Trafalgar (1806)
-
-
-
Empèri Napoleonenc au començament de 1811
-
-
Retirada de l'Armada Grana de Russia (1813)
-
Napoleon e Józef Poniatowski, cap de las fòrças polonesas dens la Batalha de Leipzig (1813)
-
L'armada russa entra a París (30 de març de 1814)
-
Batalha de Waterloo (18 de junh de 1815), darrèra batalha de Napoleon e la soa des·hèita definitiva
-
L'Emperaire Napoleon, òbra de Jean Auguste Dominique Ingres


text: Leon Tolstoi, de son nom vertadièr Lev Nikolaievich Tolstoi (en rus: ЛeB HиkoлaeBич ToлcToй) (n. 1828, m. en 1910), foguèt un escrivan rus, un dels grands romancièrs classics de totes los tempses, mai que mai distinguit per òbras coma Guèrra e Patz (1869) e Anna Karenina. Per lor ambicion, alen e descripcion de la vida en Russia, totes dos libres son demest de libres essencials del realisme. Dins lo sieu ideari filosofic se destaca la nocion de resisténcia pacifica. Aquel ideari foguèt exprimit dins de libres coma Lo Reialme de Dieu es en Vosautres e influiguèt sus de personalitats del sègle XX coma per exemple Mohandas Gandhi, [1] e Martin Luther King. A mai d'escrivan e filosòf, foguèt un anarquista crestian, un pacifista, un reformador de l'educacion e un vegetarian.


text:
Sant Pèire e Miquelon
Sant Pèire e Miquelon (Saint-Pierre-et-Miquelon en francés) es una collectivitat d'otramar francesa situada dins lo nòrd de l'Ocean Atlantic.
La capitala es Sant Pèire.
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
L'archipèla comprend tres illas màgers: Sant Pèire, que constituís la comuna del meteis nom, e las illas de Granda Miquelon e Langlada (o Petita Miquelon), religadas per una benda d'arena dempuèi lo sègle XVIII, que constituïsson la comuna de Miquelon e Langlada.
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Vista de Miquelon
-


text:
Puntilhisme
Lo puntilhisme es una tecnica de pintura qu'aparareguèt pel primièr còp en 1883, e que lo cap del movement es lo pintre neoimpressionista Georges Seurat, e entre mai fidèls seguidors se tròban Henri Edmond Cross e Vlaho Bokovac. Lo processus emplegat per aqueles artistas, consistís en pausar de punts de colors puras, al luòc de còp de pincèls sus la tela, foguèt lo resultat dels estudis cromatics menat per Georges Seurat (1859-1891), que en 1883 arribèt a la division de tons per la posicion de tocas de color que, mirats a una certana distància, que la retina crei las combinasons desiradas. Un autre dels mai importants seguidors del puntilhisme foguèt Paul Signac participant ensems amb Seurat e d'autres neoimpressionistas a la fondacion d'artistas independents en 1884, totrs los seguidors del puntilhisme o del divisionisme.[1]
Concèpte[modificar | modificar la font]
Aquel moviment, en contacte amb lo postimpressionisme, partís, tanben, de la figuracion de la natura, es a dire, del meteis motiu que los impressionistas, mas per eles serán de leis fisicas e fisiologicas fòrt aseguradas que caracterizerán l'esséncia de la lor pintura. Lo seu material de reflexion foguèt, subretot, los escrichs de Charles Blanc e, d'una mena mai radicala que los impressionistas, los tractats cientifics de Chevreul, Sutter e mai. Mercé a eles, lo puntilhisme se dubriguèt a un camp al delà que lo sol travalh que seriá eissit de l'aplicacion metodica de las lors coneissenças e fa la reconciliacion dels principis regids del dessenh amb los principis optics intuitius dels grans coloristes. L'esperit de logic e reflexion d'aqueles pintors pronava la reduccion de l'instint a l'òrdre, de l'impulcions al calcul, redusent a l'essencial, en mai dels tèmas de la vida modèrna o dels païsatge, lo mètode impressionista de los presentar.[2]
La declaracion de Charles Blanc: « La color, que se contraròtla per de leis fixas, se pòt ensenhar coma la musica », publicada pel primièr còp en 1865 a la suna coneguda Gramàtica dels arts del dessenh, resumís perfèctament l'actitud dels puntilhistas dabans las possibilitats expressivas de l'art e indica lo seu programa. Atal, del meteis biais qu'existisson de relacions matematicas entre los tons musicals, i a de relacions fisicas entre las colors, que se pòdon demostrar al laboratòri e se realiza efectivament per l'estudi. Per çò d'estudiar amb mai de detalhs l'interaccion de las colors e las seunas complementaris, qualques puntilhistas confeccionèron un disc que reünís totas las nuàncias de l'arc de Sant Martin, las unissant totas mejans un nombre determinat de colors intermediaras. A la seuna paleta tanben utilizavan lo blanc mesclat amb los colors primàrias, aquel que permetiá d'obtenir una multitud de tons qu'anavan d'una color amb una leugièra preséncia de blanc fins a un blanc gareben pur. Lo disc s'acabava de tel biais que las muàncias puras se concentravan cap al centre, de que van a s'estompant cap al blanc fins a arribar a la periferia.
Tecnica[modificar | modificar la font]
Las experiéncias físicas probèron tanben que la mescla de colors fa que se solhan e acaban fin finala al negre. Per atal, l'unica mescla capabla de produire l'efècte desirat es l'optica, çò que cambís alara lo factor predominant de la seuna execucion. Aprèp aver destriar de las seunas telas los elements individuals de color presentas dins la natura, lo pintre assignava a la retina de l'espectador la tasca que las tornará unir. La tecnica dels còps de pincèls dels impressionistas permetava pas l'exactitud matematica que demandavan los puntilhistas per aplicar lo seu sistèma amb tota eficacitat. Mejans l'utilizacion de minusculas tòcas de pincèls en forma de punt capitèron acumular, quitament sus de superfícias redusidas, una granda varietat de colors e tons, cadun correspondant a un dels elements que contribuís a l'aparéncia de l'objècte. A una distància determinada aquelas particulas minusculas se mesclan opticament e lo resultat produtz una intensitat de colors fòrça mai granda que quina que siá mescla de pigments. Dins aquel sens, los seus estudis de lutz e color subrepassan aqueles realitzats per quines que siá impressionistas, ja que tanben se trobèron en fòrça grandas dificultats. Amb mai de coneissenças e un uèlh mai disciplinat, deguèron trobar totas las nuàncias de l'espèctre luminós, atal coma un biais d'illuminar o d'escurcir un ton donat en relacion amb los contrastes simultanèus produch per las colors que l'entornan.
Pissarro jonhèt lo nòu moviment e en 1886, escriguèt al seu reiveindeire per li explicar la naturala d'aquela nòva tecnica:[3] « Cercar una sentèsi modèrna mejans de metòdes amb una basa cientifica, es a dire, basats sus la teoria de las colors creada per Chevreul, sus las experiéncias de Maxwell e los calculs d'O.N. Rood; remplaçar la mescla dels pigments per la mescla optica, e aquò significa decompausar los tons en los seus elements constitutius, perque la mescla optica produga de luminositats mai intensas qu'aquelas creadas per la mèscla dels pigments. »
Malgrat que la denominacion de puntilhisme es acertada comunament, subretot perque fa referéncia a la tecnica d'aquel grop, ni Seurat ni Signac l'acceptava e mai ambedos la condemnavan e evitèron aquel tèrme preferissent aquel de «divisionisme», que cobrissá melhor totas las seunas innovacions.
Puntilhisme musical[modificar | modificar la font]
Qualques compositors transportèron las conclusions del metode puntilhista al camp musical. Atal coma l'uèlh compausa las colors qu'existisson pas, l'oïda fa del meteis: fa la relacion amb de sons separats e los interprèta coma una melodia. Mas, al contrari del moviment pictorial, lo puntilhisme musical va mas alà cap a la dissociacion.[4]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)Suárez /Vidal (1989) p.38
- ↑ Suárez /Vidal (1989) p.40
- ↑ Historia Universal del Arte: Volum VI (1984) p.896
- ↑ (ca)La Gran Enciclopèdia en català: Volum XVII (2004)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)Historia Universal del Arte: Volum IX; Alícia Suárez, Mercè Vidal; 1989; ed:Planeta; Barcelona; ISBN 84-320-8909-5
- (ca)La Gran Enciclopèdia en català: Volum XVII; DDAA; 2004; ed:Edicions 62; Barcelona; ISBN 84-297-5445-8
- (es)Historia Universal del Arte: Volum VI; DDAA; 1984; ed:SARPE; Madrid; ISBN 84-7291-594-8


text:
Livigno
Livigno (en lombard e romanch Livign) es una vila de la Província de Sondrio, de la region de lombardia. Es situada a la sèrra dels Alps. La vila de Livigno profèita d'un estatut de zòna franca, per èsser pas subjècte a cèrts impòstes com la TVA. Aquò provòca un fòrt desvolopament toristic, subretot a partir de las annadas 1950 atal de pòt comprar a mai barats tabat, sucre, alcòl, carburant. L'origina de la zòna franca ven de en l'isolament de la zòna, fins a la dubertura del pas del Foscagno, pendent l'ivèrn s'i podiá pas accedir a causa de la nèu.


text:
Ciprès
Ciprès
Cupressus sempervirensError d'escript : la foncion « títol » existís pas.
! style="background-color:;" colspan="2" | Classificacion filogenetica |-----
Lo ciprès (var.cipressièr, aucuprès, ciprier, auciprier) es un genre d'arbres sempre verd de la familha Cupressaceae originari de las regions temperadas caudas de l'emisfèri nòrd. Lo nombre d'espècias inclusidas dins aquel genre varia segon los autors de 16 a 30, o mai. Fòrça espècias son cultivadas coma arbres d'ornament. Lo ciprès comun es un arbre representatiu de la flora mediterranèa. Los cipreses son de conifèrs.
Lo nom generic Cupressus es le nom latin du ciprès comun. Lo nom ven de Ciparis, personatge de la mitologia grèga, filh de Telèf, que foguèt cambiat en ciprès par Apollon.
Somari
Caracteristicas generalas[modificar | modificar la font]
Los cipreses son d'arbres o d'arbrilhons boissonants, sempervirens, podent aténher una nautor de 5 a 40 mètres.
Las fuèlhas son de forma d'escatas triangularas de 2 a 6 mm de long, dispausadas en parelhs cobrissent totalament los rams. Persistisson de 2 a 4 ans. Existís une forma jove, en forma d'agulhas de 5 a 15 mm de long, encontradas suls joves de 1 a 3 ans (o mai).
Las inflorescéncias masclas e femes son separadas mas presentas sul meteis pè, jos forma de còns globulós ,estaminats o pistilats. Los còns femes globuloses o ovoíds, de 8 a 40 mm de long, son formats de 4 a 14 escatas tanben disposausadas per parelhs. Son maduras de 18 a 24 meses aprèp la pollinizacion. Las escatas verdas o gris blavenc pòdon sentir la citronèla o la resina quand se las froisant.
Las granas son pichonas, mesurant de 4 a 7 mm de long. Pòrtan doas alas, de cada costat de la grana.
Citacion de Pablo Néruda dins un extrach de "Avoï que visquèt". - « Los cipreses de las Guaïtecas me barran lo camin....Es un monde vertical: una nacion d'aucèls, un fum de fuèlas. »
Lista de las espècias[1][modificar | modificar la font]
- Cupressus abramsiana C. B. Wolf, lo ciprès de Santa Cruz
- Cupressus arizonica Greene, lo cprès d'Arizòna
- Cupressus atlantica, lo ciprès de Marròc
- Cupressus austrotibetica Silba
- Cupressus bakeri Jeps., lo ciprès de Baker
- Cupressus benthamii Endl., le cyprès de Bentham
- Cupressus cashmeriana Carrière, lo ciprès de Botan
- Cupressus chengiana S.Y.Hu
- Cupressus duclouxiana Hickel, lo ciprès de Yunnan
- Cupressus dupreziana, lo ciprès de Tassil
- Cupressus forbesii Jeps., lo ciprès de Forbes
- Cupressus funebris Endl., lo ciprès de China
- Cupressus gigantea W.C.Cheng & L.K.Fu, le ciprès de Tibèt
- Cupressus glabra Sudworth, lo Cyprès blanc d'Arizòna
- Cupressus goveniana Gordon, lo ciprès de Gowen
- Cupressus guadalupensis S. Watson, lo ciprès de Guadalupe
- Cupressus lusitanica Mill., lo ciprès de Mexic o ciprès de Portugal
- Cupressus macnabiana A. Murray, le ciprés de MacNab
- Cupressus macrocarpa Hartw. ex Gordon, lo ciprès de Lambert o ciprès de Monterey
- Cupressus montana Wiggins, lo ciprès San Pedro Martir
- Cupressus nevadensis Abrams, le cyprès Piute
- Cupressus nootkatensis D. Don, le cyprès de Nootka
- Cupressus pygmaea (Lemmon) Sargent, le cyprès de Mendocino
- Cupressus sargentii Jeps., le cyprès de Sargent
- Cupressus sempervirens L., le cyprès toujours-vert
- Cupressus stephensonii C.B.Wolf, lo ciprès Cuyamaca
- Cupressus tonkinensis Silba, lo ciprès de Tonkin
- Cupressus torulosa D. Don, lo ciprès d'imalaia
- Cupressus vietnamensis (Farjon & Hiep) Silba, lo ciprès daurat vietnamian
- Widdringtonia cedarbergensis J. A. Marsh, lo ciprès del Cap conegut coma lo cèdre del Cap[2]
- Widdringtonia nodiflora (L.) Powrie[3]
- Widdringtonia schwarzii (Marloth) Mast.[4]
- Widdringtonia whytei Rendle[5]
Ibrids[modificar | modificar la font]
- Cupressus × leylandii A.B.Jacks. & Dallim., lo ciprès de Leyland (Cupressus macrocarpa × Cupressus nootkatensis)
- Cupressus × notabilis (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès remarcable (Cupressus glabra × Cupressus nootkatensis)
- Cupressus × ovensii (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès d'Ovens (Cupressus lusitanica × Cupressus nootkatensis)
Distribucion geografica[modificar | modificar la font]
Los cypreses son originaris de luòcs espandits dins las grandas regions temperadas caudas o subtropicalas de l'emisfèr nòrd. Lor airal d'origina compren l'oèst de l'America del Nòrd e l'America Centrala, lo nòrd d'Africa, le Orient Mejan, l'Imalaia, la China miègjornala e lo nòrd de Vietnam.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Fòrça espècias son cultivadas coma plantas d'ornament dins los pargues e jardins, e en Asia a l'entorn dels temples. Los ciprèsses son tanben utilizats dins lo Bacin Mediterranèu per constituir de barranhas contra lo vent.
Qualques espècias son apreciadas per la fusta que pòt èsser fòrça durabla. La fusta de ciprès s'utiliza per far de clavecins de tradicion italiana.
Plan sec (mai d'un an de secatge), pòt èsser utilizat coma combustible.
En Índia, lo ciprès es un arbre o un arbrilhon comun dins los jardins publics o privats; son nom local en indi es मोरपंखी, literalament « de plumas de pavon ».
Los còns o noses de ciprès son utilizadas en decoccion contra las variças e per solatjar las cambas pesugas.
Utilizacion simbolica[modificar | modificar la font]
La simbolica del ciprès es, dempèi de temps (almens dempuèi l'antiquita grèga), aquela de la vida eternala (fèlhas totjorn verdas, amb totjorn de fruches, fuste gaireben imputrescible, odor d'encens...), es per aquò qu'es utilizat per la fabricacion dels taücs dels papas. Los ciprès èran sovent plantats per parelhs pels adultes o isolats pels enfants.
Los « cipresses falses »[modificar | modificar la font]
D'autras espècias son designadas pel nom vernacular de « ciprès ». Son d'espècias appartenent al genre Chamaecyparis, parent alunha del genre Cupressus, o de plantas appartenent a la familha de las Cupressaceae avent qualques caractèrs semblables amb los vertadièrs cipreses.
- Genre Chamaecyparis
- Ciprès de Formose (Chamaecyparis formosensis)
- Ciprès de Lawson (Chamaecyparis lawsoniana)
- Ciprès du Japon (Chamaecyparis obtusa)
- Ciprès de Sawara (Chamaecyparis pisifera)
- Ciprès blanc de l'Atlantic (Chamaecyparis thyoides)
- Autres conifèrs
- Ciprès cau (Taxodium distichum)
- Ciprès de Patagonia (Fitzroya cupressoides)
- Ciprès de Siberia (Microbiota decussata)
- Cyprès de la Cordillère (Austrocedrus chilensis)
- Ciprès de Fujian (Fokienia hodginsii)
- Ciprès de las Guaitecas (Pilgerodendron uviferum)
- Autres plantas
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
En Iran, dins la vila de Yazd se trapa un dels mai vièlh ciprès del monde qu'auriá gaireben 4 500 ans[6]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Cupressus Conservation Project: Index des espèces de Cupressus
- ↑ "bs" (en) Botanica Systematica.
- ↑ "bs"
- ↑ "bs"
- ↑ "bs"
- ↑ http://www.teheran.ir/spip.php?article1524


text:
Juan José Ibarretxe
Juan José Ibarretxe Markuartu (nascut a Laudio, Alaba, Euskadi, lo 15 de mai de 1957) es un politician basc.
Membre e dirigent del Partit Nacionalista Basc (EAJ/PNB), es estat alcalde de Laudio, procurador de las Juntas Generalas d'Alaba, vicelehendakari e lehendakari (president) de la Comunautat Autonòma Basca dempuèi lo 2 de genièr de 1999 fins al 7 de mai de 2009.
Diplomat en Sciencias Economicas de l'Universitat del País Basc. Es un afogat del ciclisme. Es maridat amb Begoña Arregi, e an amassa doas filhas.
|}


text:
20/08/2016
Raibe negre 30 per Gilbert Borgés
Sala matinada. Peça sorna. Lum grisa. Nonmas una lampa penduda au plafons. Mueble en cirier bien cerat. Telefòne pejat a l'aurelha. Fau zo far. Rogier en prumier. Totjorn lo sonar dabora. Aprep, a començat de beure. Dotze litres per jorn. Fau pas trainar. Sonarai los autres aprep.
- Rogier, te sòne per te dire que ma mair es funtada questa nuech.
- A ! Que se passet ?
- Aguet un malaise. La menerem a l'espitau e es mòrta dins la nuech. La sebelissem dimarç coma mon pair.
- A ! E contunharas de venir me veire, tu ?
- Segur. Perque vendriá pus ?
- A perpaus ! Voliá te damandar… Coma vai la mama !
A començat dabora aüei, lo Rogier. Sala matinada.
Gilbert Borgés
11:58 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
25/11/2016
Raibe negre 39 per Gilbert Borgés
Sei dins una classa. Pas la miá. Una classa de mairala. La regenta es a son bureu e trabalha. Io sei sietat sus una chadiera. Los dròlles en demieg cercle en faciá de me. Presque miegjorn. Ai fam. ‘Trape la guitara per ‘chabar per una chançon. Miegjorn exactament. La regenta recupera los dròlles per los envoiar a la cantina. La pòrta de la classa se drueba. Una dròlla entra seguida d’una femna.
Granda. Brava. Longs piaus negres. Rauba negra. Debas negre. Chamisa de seda verda. Ma camarada Delfina ! A pus los piaus roges. Son tornats negres.
Pause la guitara. Me campe. La ‘trape per las espatlas e li fau petar un gròs poton sus chasque jauta.
- Que fas aquí ? Sei content de te veire.
Delfina es educatriça. Sabiá pas que trabalhava dins las escòlas.
S’escarta un pitit. Me visa.
- Crese pas vos coneitre.
- Mas Delfina… Quo es me, Gilbert !
- Sei pas Delfina. M’apele Emilia. Vos coneisse pas.
L’espie daus pès a la testa. Me ‘reste sus sos uelhs. Sembla a la Delfina mas quo es pas la Delfina. Mesma talha. Mesme atge. Mesmes uelhs provocaire. Mas quo es pas ela.
- Ses pas educatriça ?
- Non, sei regenta. Aide los dròlles en dificultat.
Comprene mielhs perque sos piaus son pus roges e çò que fai din l’escòla. Ai l’aer fin. Ai interest de me ratrapar.
Me parla trabalh. Li parle dau meu. Fam coneissança. Las regentas de l’escòla traversan la classa emb lor disnar sus un plateu.
- Minjas aquí ? li damande.
- Non. Chamge d’escòla.
Coma fau parier, surtem de la classa a nòstre torn. Ai pres mon sac e ma guitara. Seguem un coredor. Se ‘resta ad una pòrta. Me ‘resta darier ela. Entra pas. Contunhem de blagassar. Me faudriá me despeschar de saludar per prener leu-leu la rota.
- Voles i ‘nar ? Çò-ditz.
- Dije au reveire a las regentas e me’n vau viste.
Me lança una espiada bizarda. Drueba la pòrta. Som pas la sala de minjar. Som davant los comuns.
Gilbert Borgés
19:24 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Aligòt
L'aligòt es un plat originari del plan d'Aubrac. Lo mot d'aligòt es derivat de « aliqu'ot », el meteis derivat del latin "ali quod" que significa « quicòm ». Aqueste plat èra a l'origina preparat amb de tròces de pan e de toma fresca. Los monges d'Aubrac lo servissián als pelegrins que traversavan lo massís, sus la Via Podiensis per anar a Sant Jacme de Compostèla.
Aqueste plat es ara preparat amb de trufas. S'agís d'una purèa de trufa que li son mescladas de crèma e de toma fresca que cal trabalhar e tornar trabalhar per obténer la textura perfecha. Los amators i ajustan tanben un pauc d'alh. Tradicionalament, l'aligòt es produch (e tastat) dins los ostals de vaquièrs, los burons


text:
Uparlac
Uparlac[1][2][3] (Huparlac en francés) es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1223, Déodat de Estaing #prestar aumenatge al comte de Rodez per lo sieu castèl de Authun. Lo castèl de Cocural dépendait dels senhors de Tenières. Uparlac #Èsser una importanta nœud viari a la fin de la Modèl:S-. Extrach del Quid.fr
En 1223, Déodat d'Estaing prêta hommage au comte de Rodez pour son château d'Authun. Le château de Cocural dépendait des seigneurs de Tenières. Uparlac fut un important nœud routier à la fin du Modèl:S-. Extrait du Quid.fr
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Joan Froment nascut a Uparlac en 1809, mòrt en 1880. Es l'autor del libronèl : Julito e Pierrou, ou lou comi mal espeirat del moridatge en 1840 a espaliu.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Amans-des-Côts, Christian-Pierre Bedel, al canton, 2000
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Andinomys edax
Lo genre Andinomys compòrta pas qu'una sola espècia, un rosegaire de la familha dels murids :
- Andinomys edax, apelat Andean mouse (mirga dels Andes) pels anglofòns.
Se rencontra aquesta espècia en America del Sud : en Argentina, Bolívia, Chile e a Peró (IUCN).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Andinomys edax dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Andinomys edax dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia ITIS : TSN 633075 Andinomys edax Thomas, 1902 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Andinomys edax (en)
- Referéncia NCBI : Andinomys edax (en)
- Referéncia IUCN : espècia Andinomys edax Thomas, 1902 (en)


text:
Sarràs
Sarràs (Sarras en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sarràs es situat al bòrd del Rhône, en cara de la vila de Sant-Vallier. Lo riu Ay se tira en lo Rhône al nivèl de la comuna.
Sarràs est situé au bord du Rhône, en face de la ville de Saint-Vallier. La rivière Ay se jette dans le Rhône au niveau de la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo étymologie de Sarràs a tres ipotèsis : lo torn Sarrasinière[1] (Dintre Andance e Sarras) #èsser bastida per Quintus Fabius Maximus a Modèl:La -s-, après aver-i ganhat una batalha a aquel endroit (monument classificat l'an 1883). A Modèl:La s- ap. J.-C. Los Sarrasins ocupan la vallée del Rhône e pèrdon una batalha tot près d'aquel meteis luòc ; de detriment, #destruir una part de l'arc de triomfe. Aquel combat mémorable #donar lo sieu nom dins lo pòble. Una autra teoria anóncia qu'aquel vilatge situat entre tucs, riu e fleuve es tan « atapit » #que #encobrir lududes a valgut aquel nom de Sarras. Una tresena explicacion ven del fach que lo pòrt de Silon recebiá de gròssas quantitats de bòsques dels plateaux de Ardèche #qu'avián ressegat abans d'èsser enviats per via fluviale, ça que la en bas latin ressegar se sona « serrare ».
La fontaine : ponch d'amassada de las villageois data de 1867.
La pòrta d'en primièr : en 1550 Sarràs èra un vilatge totalament barrat amb remparts e una pòrta. Los remparts an uèi desaparegut mas la pòrta estada. A #èsser desplaçada l'an 1780 cap al fons del luòc de la fontaine, es d'estil Renaissance.
Lo castèl : en realitat se dénombre tres castèls a Sarràs : Lo castèl de Revirand, es çò de mès d'ancian, es d'en un autre luòc entièrament destruit a l'ora actuala, la siá principala mission èra la defensa de la vila. N'efièch, a la Mièja Edat la via romaine transeünt al pè de la vila, lo senhor i aviá una vista imprenable de Roussillon fins a Serviscas, podiá aital susvelhar los eventuales assaillants mas tanben las plaças de peatge la longitud de la via. Lo castèl de Carret, #èsser édifié sus las nautors de la vila, en avent per objectiu la proteccion del senhor e de la siá familha. Es de l'estil Renaissance. Es uèi una bastissa privada. Lo Castèl de Sarràs, situat i aguèt en centre vila bastit per protegir las villageois dins lo cas d'atac. Se percep encara los sieus torns de la Modèl:S-. I auriá #èsser bastit a la Mièja Edat per las Pagan de Mahun, senhors de Satillieu, familha #que #arribar lo sieu apogée a Modèl:La s-. Lo tribunal d'escòla èra uèi lo tribunal d'onor del castèl e una capèla s'i levava dédiée a la santa Crotz.
La glèisa : a Modèl:La s- una glèisa a bastit en defòra del « fòrt » s'e mai se se coneis pas pas uèi la siá localizacion exacta. La glèisa actuala i aguèt erigit l'an 1860, se situa sus l'ancian cementèri del pòble. Es d'estil Roman.
La capèla : #èsser édifiée l'an 1874 sus la rota longeant lo riu de Ay en direccion de Ardoix. I aguèt bastit a la localizacion d'un abric mas la legenda vòl #que i aja #èsser édifiée après #qu'una transpòrta (a l'epòca tirada per cavals) #èsser casuda en lo ravin e que los sieus ocupants n'aguèron sortit indemnes.
L’étymologie de Sarràs a trois hypothèses : la tour Sarrasinière[2] (entre Andance et Sarras) fut construite par Quintus Fabius Maximus au IIe sègle abC., après avoir gagné une bataille à cet endroit (monument classé en 1883). Au Modèl:S- ap. J.-C. les Sarrasins envahissent la vallée du Rhône et perdent une bataille tout près de ce même lieu ; de dépit, ils détruisirent une partie de l’arc de triomphe. Ce combat mémorable donna son nom au village. Une autre théorie avance que ce village situé entre collines, rivière et fleuve est tellement « serré » que cela lui a valu ce nom de Sarras. Une troisième explication vient du fait que le port de Silon recevait de grosses quantités de bois des plateaux d’Ardèche qui étaient sciés avant d’être envoyés par voie fluviale, or en bas latin scier se dit « serrare ».
La fontaine : point de rencontre des villageois elle date de 1867.
La porte d’entrée : en 1550 Sarràs était un village totalement clos avec des remparts et une porte. Les remparts ont aujourd’hui disparu mais la porte demeure. Elle a été déplacée en 1780 vers le fond de la place de la fontaine, elle est de style Renaissance.
Le château : en réalité on dénombre trois châteaux à Sarràs : Le château de Revirand, c’est le plus ancien, il est d’ailleurs complètement détruit à l’heure actuelle, sa principale mission était la défense de la cité. En effet, au Moyen Âge la voie romaine passant au pied de la cité, le seigneur avait une vue imprenable de Roussillon jusqu’à Serves, il pouvait ainsi surveiller les éventuels assaillants mais aussi les postes de péage le long de la voie. Le château de Carret, il fut édifié sur les hauteurs de la ville, ayant pour but la protection du seigneur et de sa famille. Il est du style Renaissance. C’est aujourd’hui un édifice privé. Le Château de Sarràs, situé au centre de la ville il fut construit pour protéger les villageois en cas d’attaque. On aperçoit encore ses tours du Modèl:S-. Il aurait été construit au Moyen Âge par les Pagan de Mahun, seigneurs de Satillieu, famille qui atteignit son apogée au Modèl:S-. La cour d’école aujourd’hui était la cour d’honneur du château et une chapelle s’y dressait dédiée à la sainte Croix.
L’église : au Modèl:S- une église est construite en dehors du « fort » si bien que l’on ne connaît pas aujourd’hui son emplacement exact. L’église actuelle fut érigée en 1860, elle se situe sur l’ancien cimetière du village. Elle est de style Roman.
La chapelle : elle fut édifiée en 1874 sur la route longeant la rivière d’Ay en direction d’Ardoix. Elle fut bâtie à l’emplacement d’un abri mais la légende veut qu’elle ait été édifiée après qu’une voiture (à l’époque tirée par des chevaux) fut tombée dans le ravin et que ses occupants en furent sortis indemnes.


text:
Anatomia
L'anatomia (del grèc ἀvatouίa:anatomia, de ἀvatέuveιv:anatemnein, ana:desseparar e temnein:copar, descopar) es una sciéncia descriptiva qu'estúdia l'estructura, la topografia e los rapòrts dels divèrses organs, aparelhs e sistèmas d'un organisme animal o vegetal.
Designa a l'encòp l'estructura d'un organisme viu e la branca de la biologia (o de la medecina, per l'anatomia umana) qu'estúdia aquela estructura.
Anatomia umana[modificar | modificar la font]
L'anatomia umana, qu'inclutz l'anatomia bruta e l'istologia, es d'en primièr l'estudi scientific de la morfologia del còs uman adulte.
Generalament, los estudiants d'unas sciéncias biologicas, paramedicals, fisioterapistas, infirmièras e estudiants en medecina aprenon l'anatomia e l'istologia amb de modèls anatomics, esqueletas, tèxtes de libres, diagramas, fotografias, lecturas e trabalhs dirigits. L'estudi de l'anatomia microscopica (o istologia) pòt èsser ajudat per l'experiéncia practica de l'examen de preparacions istologicas (o lamas) jos un microscòpi; e a mai los estudiants en medecina estúdian tanben l'anatomia generalament per la practica de la disseccion e l'examen de cadavres (còrs umans mòrts).
Los anatomistas son sovent emplegats per ensenhar dins las universitats, escòlas de medecina o espitals. Fan tanben de recèrcas sus de sistèmas, organs, teissuts o cellulas.


text:
Verdon (riu)
Verdon es un riu d'Occitània e un afluent de Durença, en Provença e dins leis Aups. Lo País de Verdon es una zona toristica famosa especialament per leis espòrts nautics coma lo rafting e lo canòe-caiac e pereu per lo païsatge subrebèu dei gòrgas de Verdon.
Verdon a sa font dins leis Aups dau Sud, a 2 460 m d'altitud, au pè de la Testa de la Sestrièra (altitud 2 572 mètres), entre lo còl d'Alòs e lo Pueg dei Tres Evescats (altitud 2 819 mètres).
Dins son cors superior, Verdon sembla un gaudre e presenta un pendís important : a Sant Andrieu, a 45 km de sa font, la ribièra es a 900 mètres d'auçada. Aval d'aqèu ponch, pauc a pauc enflat par seis afluents, Verdon passa plusiors serras per des gòrgas impausantas, lei gòrgas de Verdon, que plusiors son estats equipats de paissieras idroelectricas.
Principaus afluents[modificar | modificar la font]
(d'amont cap aval)


text:
Myrmecobiidae
La familha Myrmecobiidae compòrta un sol genre :
- Myrmecobius Waterhouse, 1836
Aqueste genre compòrta el-meteis una sola espècia, lo mirmecobi apelat tanben lo formiguièr marsupial o nunbat, apartenent al genre Myrmecobius.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 552314 Myrmecobiidae Waterhouse, 1841 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Myrmecobiidae (en)
- Referéncia NCBI : Myrmecobiidae (en)
- Referéncia CITES : familha Myrmecobiidae (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)


text:
Rijeka
Rijeka, tanben coneguda jol nom italian de Fiume, es una vila e una municipalitat situada dins la baia de Kvarner, dins lo Comitat de Primorje-Gorski Kotar, en Croàcia. Al sens de 2001, la municipalitat comptava 144 043 abitants, que 80,39 % de Croats, 6,21 % de Sèrbes e 1,92 % d'Italians e la vila sola comptava 143 800 abitants. Es la principala vila portuària del país.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Una vila istoricament contestada[modificar | modificar la font]
Los seus abitants son a l'ora d'ara subretot Croats mas una comunautat italiena importanta a visquèt a Rijeka/Fiume fins a 1945. Gaireben totes la quitèron aprèp la cession de la vila a Iogoslavia e son nomenats en italian Esuli (« exiliats »). De 1919 a 1920, Gabriele D'Annunzio ocupèron la vila que fasián pas partida d'Ístria annexada per Itàlia e a creèt l'efemèra Regéncia italiana de Carnaro, seguit per l'Estat liure de Fiume. La vila foguèt annexada per l'Itàlia en 1924 aprèp la signatura d'un tractat amb Iogoslavia.
A la fin de la Segonda Guèrra mondiala la vila foguèt presa per las tropas iogoslavas de Josip Broz Tito. L'annexion a Iogoslavia foguèt formalizada pel tractat de París lo 10 de febrièr de 1947. Las execucions somàrias de ciutadans pròche del fascisme, de militaris mas tanben de civils (al mens 650 Italians foguèron tuats juste aprèp la fin de la guèrra[1]), forcèt la majoritat dels 40 000 Italians (70 % de la populacion residenta abans de 1945) e quitat la vila.
Malgrat las persecucions exercidas pel regime de Tito, una pichona minoritat italiana i demòra encora. A l'ora d'ara i a entre 6 000 e 8 000 Italians. Dispausan de quatre escòlas fondamentalas (primari + collègi) e d'un licèu. Dempuèi mai de 60 ans es publicat le quotidian en lenga italiana La Voce del Popolo fondat en 1885.
Significacion del toponime[modificar | modificar la font]
- Lo toponime croat « Rijeka » significa « riu » en croat.
- En eslovèn, lenga eslava fòrça pròcha, la vila se nomena « Reka », mòt qu'a lo meteis sens (forma identica en sèrbe - qu'utiliza la forma « Rijeka » per la vila - e dins de dialèctes croats, qu'utilizan tanben Rika).
- Lo toponime italian « Fiume » es identic al nom comun fiume, significa « riu » e ven du latin flumen.
- Lo toponime alemand « Sankt Veit am Flaum » (o « Sankt Veit ») signifie « Saint-Guy sur le Flaum », que « Flaum » ven tanben del latin flumen.
- En ongrés, la forma « Szentvit » foguèt remplaçada per « Fiume » dempuèi lo sègle XIX.
Localitats[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rijeka compta doas localitats: Rijeka e Sveti Kuzam.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Study" (it) (Sh) Le vittime di nazionalita italiana a Fiume e dintorni (1943-1947) / Žrtve talijanske nacionalnosti u Rijeci i okolici (1939.-1947.) - Società di Studi Fiumana, Roma / Hrvatski Institut za Povijest, Zagrèb, Roma 2002 (ISBN 88-7125-239-X) : Tablica ubijenima od 2. svibnja 1945. do 31. prosinca 1947: "Statistički podaci", stranice 206 i 207] [pdf]
Annèxes[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (it) (Hr) www.rijeka.hr
- (en) Pòrt de Rijeka Authority


text:
852
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 852 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Per vencre la revòuta armèni acomençada en 850 ambé lo sostèn de l'Emirat de Tiflis, lo califa Al-Mutawakkil decidiguèt de mandar dins la region lo generau turc Bugha al-Kabir qu'aviá ja reprimit uneis insureccions dins lei montanhas de Caucàs ò dins la Peninsula Aràbia e ganhat unei batalhas còntra lei Bizantins. A partir de Diyarbakir, acomencèt una campanha sistematica de reconquista que se concentrèt premier sus la mitat sud d'Armenia. Après unei victòrias, lo sector foguèt ocupat per l'armada abbassida que preparèt alora una campanha en direccion dau nòrd.