text:
2 Herramientas Neumaticas Fabricacion en España
Prisma
Herramientas Neumaticas Fabricacion
Herramientas Neumaticas Fabricacion
Telegraf (pol. Ind. Pla Sota Moli), 1-7 08160 - Montmelo (B) 934621154
Internacional del Comercio Nadine S.l.
Herramientas Neumaticas Fabricacion
Herramientas Neumaticas Fabricacion
Turiaso, 27 50190 - Zaragoza (Z) 876269260
Mejora la búsqueda
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Madrid
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Barcelona
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Valencia
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Sevilla
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Zaragoza
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Malaga
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Palma de Mallorca
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Bilbao
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Murcia
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Las Palmas de Gran Canaria
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Vigo
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Valladolid
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en A Coruña
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Alicante/Alacant
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Cordoba
- Herramientas Neumaticas Fabricacion en Granada


c: text/html

text:
Ataraxia
L’ataraxia (del Grèc ancian ἀtapaEίa / ataraxía significant « abséncia de trebolum ») qu'utilizèt d'en primièr Democrit per designar la tranquillitat de l’alma resultant de la moderacion e de l’armonia de l’existéncia.
L’ataraxia venguèt enseguida lo principi del bonaür (eudaimonia) dins l'estoïcisme, l’Epicurisme e lo Scepticisme. ven d’un estat de prigonda quietud, provocat per l’abséncia de tot trebolum o dolor. Aquela nocion apareguèt a l'epòca d'Epicur.
Estat mental que siam es pas atengut per çò que se passa a l'entorn de nosaltre, totas las preoccupacions ns semblan estrangièras.
L'estat d'ataraxia es pas unicament un afar mental. L'estudi racionala d'una etica e d'una patz interiora coma la faguèron aqueles tres movements filosofics demora limitada per l'espandiment d'aquel sentiment de quietud. Podèm pas solignar que l'importança dels exercicis corporals dins aquelas doctrinas per far aparesser melhor la relacion controversiada entre lo còrs e l'esperit. L'ataraxia es en efècte ligada, d'un biais non necessari, a l'aponia, o abséncia de trebolum corporals. Segon Epicur, aqueles dos estats ligats menan a l'eutimia.
Somari
Dins lo Scepticisme[modificar | modificar la font]
Dins l’escòla sceptica, l’ataraxia es lo resultat de l’epoquè, la suspension de l'assentiment o del jutjament. Consistís dins lo fach, mercé a l'abséncia de jutjaments dogmatics, de coneisser gaire los seus desirs e las seunas paurs. Los sceptics pensan que la valor de l'ataraxia demora dins lo seu caractèr d'abséncia o de denon de coneissença, es a dire que lo scepticisme pròna l'idèa que la coneissénça es pas necessària a l'accion, mas qu'al contrari son las nostras conviccions que nos paralisan.
Al contrari, los sceptics n'arreston pas lor reflexion sus las causas e les evenements; acordan simplament cap de credit nimai vertadièra certitud sus l'una o l'autre vision de las causas.
Alara, une liberacion interiora resulta d'aquel destacament fàcia a las afeccions encontradas amb los jorns, e permet a l'individú d'envisatjar la vida liberada dels troubles, d'aquò resulta aquela abséncia de trebolum, l'ataraxia.
Dins l'Epicurisme[modificar | modificar la font]
Per Epicur, la reflexion sul bonaür es inevitable perque l'existéncia de l'uman es tot entièra dominada per la recerca de las causas qu'o produson. Epicur ensenha a distingar los desirs naturals dels desirs non naturals, e los desirs necessaris dels desirs non necessaris:
-
- « Quand disèm que lo plaser es nòtra tòca, entendèm pas per aquò los plasers dels pervertits nimai aqueles que son ligats al gausiment material, atal qu'o dison aqueles qu'ignoran nòstre doctrina, o que son en desacòrdi amb ela, o que l'interprètan dins un sens fals. Lo plaser qu'avèm en vist es caracterizat per l'abséncia de sofrença corporala e de trebolum de l'alma[1]. »
- « Es pas possible de viure de mena bona e justa, sens viure amb plaser. »[2]
Cal visar lo sufisença per se, perque atal la dolor venent del manca es suprimida.
Per Epicur, una amistiat restrencha mas vertadièra es importanta a l'ataraxia. Dins lo jardin d'Epicur, sols los vertadièrs amics son presents, çò qu'empacha tot trebolum de l'alma.
Dins lo stoïcisme[modificar | modificar la font]
Pels adèptes del stoïcisme (per Epictèt apareis coma lo complement de l'apatheia, l'abséncia de passion), l'ataraxia designa un estat acquerit mercé a la meditacion e un trabalh sus se, coma l'estudi de lor doctrina. La quietud stoïciana resulta de la coneissença del movement de l'univèrs, animat segon eles per un aire caud (lo pneuma) animant tot l'univèrs dins un movement infinit e ciclic d'inspiracion e d'expiracion. L'etic es tanben imbricada amb la fisica. En meditant sul cosmòs, los stoïcians tentadavan de trobar un ritme de vida calcat sus la totalitat cosmica, liberada de passions negativas, que venon dels trebolum e provòcan ànsia e colèra. Aquel destacament mena doncas lo stoïcian a considerar cada evenement coma un moment necessari a la bona caminada de l'univèrs.
En medecina[modificar | modificar la font]
E mai especificament en neuropsiquiatria, l'ataraxia es qualificada de « calme d'esperit ». Es l'estat d'una persona que se daissa troblar per ren. Es un estat d'indiferéncia emocionala totala del subjècte que sentís pas d'emocion venent del meteis e que li seriá pròpia.
Nòtas e referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ "Menecee">Letra a Menecèu
- ↑ "Menecee"

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uelhs
Uelhs[1] (oficialament en francés Utelle) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion, cap a 1150, Uels, lo nom ven d'una raiç preceltica, ut-, de sens inconegut, probablament nautor, ambe lo sufixe ligur -elu[2]. Dins *Utelu prepausat pels autors, -t- se seriá sonorizat en -d-, puèi auriá disparegut (dirèctament o puslèu après un resultat intermediari), coma arriba sovent en vivaroaupenc e en ligur; -ls se seriá mudat en -lhs (palatalizacion de l), benlèu pr'amor de l'esfòrç articulatòri necessari per conservar la prononciacion de -s darrièr l, o per d'autras rasons.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
De segur sei content que la dreta aia pas tant de sietis que çò qu'avián previst los sondatges (tots venduts a Sarkozy, e pas totjorn indirectament). Mas bon, l'UMP, ligat au Noveu Centre (manòbra anti-Democratica au possible) an la majoritat absoluda, e qu'es pas los "militants" PS de la presidenciala que van servir d'opausicion. De queu costat, tot es a tornar far.
Per contra, d'un punt de vusda d'occitanista, pense qu'avem 'gut de chança, quitament se degun dau Pòc es passat. Tròbe que (parle au mens per la region aquitania que coneisse mielhs) i a fòrça deputats raliats a la causa occitana.
Un exemple : Diumenc au ser, me bòte davant la tele, edicion Aquitania, e lo jornalista intrevista lo deputat freschament elegit de ma circonscripcion (Michel Debet, per pas lo nomenar). Normau, ditz qu'es content, que fará un trabalh d'opausicion, e tot 'quò. Mas ai pas tròp fach atencion a çò que disiá. Avisava son costume, d'un gris pro "Assemblée Nationale", ente lusissiá...un pega-solet Macarel, sabetz, lo redond, emb la crotz jauna sus fond rotge...
E portava "ostensiblament" l'afar, e vesiam nonmas 'quò... e la crotz disiá "atencion, sei PS, mas d'una autra opausicion, l'opausicion occitana..."


text:
Periòde Glaciari de Würm
Lo Periòde glaciari de Würm o Glaciacion de Würm es lo nom donat pels geològs a la glaciacion europèa que se debanèt entre 120 000 e 10 000 avC. Lo tèrme Würm a per origina un riu alpenc de Bavièra, que marca aperaquí l'avança glaciària maximala d'aqueste periòde. Los Alps foguèron lo luòc de las primièras recercas scientificas sistematicas sus las glaciacion que foguèron menada per Louis Agassiz al començament del sègle XIX. Lo darrièr periòde glaciari i foguèt intensivament estudiat. L'analisi estatistica dels pollèns microfossilizats trobats dins los depaus geologics, permetèron de datar los cambiaments dramatics de l'environament europèu pendent la glaciacion de Würm. Al maximum de la glaciacion, ca 24,000–10,000, la pus granda part de l'Euròpa centrala, de l'Euròpa de l'oèst e de l'Eurasia èran d'estèpas o de tondra, mentre que los Alps presentavan camps de glaç e glacièrs de montanha. Escandinàvia e gaireben tota la Grand Bretanha èran cobertas de glaç.
Durant Würm, lo Glacièr de Ròse cobrissiá lo plan soís entièr, atenhent las regions actualas de Solothurn e Aarau. Dins la region de Bèrna rejonhiá lo glacièr Aar. Lo Glacièr de Ren es a l'ora d'ara lo subjècte d'estudis detalhats. Los glacièrs de Reuss e Limmat avancèron tan luènh que Jura. Los glacièrs de montanha e de pè de mont daissèron son emprenta en escafar totas las traças de las glaciacions precedentas de Günz e Mindel, e en depausar de morrenas de fons e terminalas dins diferentas fasas de retraccion e tanben de depausses de loess.


text:
Scordatura
La scordatura (literaument, en italian "desacordatge") qu'ei sia un biais alternatiu d'acordar un instrument de còrda sia ua inversion de còrdas qui produseish un acòrd alternatiu. Qu'ei emplegada dens la musica academica entà poder interpretar combinasons de nòtas o acòrds particulars e tanben en musica folcorica entà podúser efèctes especiaus.
Un deus purmèr compositors coneguts per aver compausat dab scordatura qu'ei lo violonista barròc Marco Uccellini ; lo compositor Heinrich Ignaz Biber que l'empleguè tanben.


text:
Bunuze
Bunuze en basco o Bunus en francésqu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
L'arriu de Bidosa e tres deus sons afluents (Othalapeko erreka, Babatzeko erreka e Hosta ur Handia) qu'adaigan la vila.
Lo gentilici qu'ei bunuztar.
Las comunas tòcatocantas que son Larzabale-Arroze-Zibitze au nòrd, Jutsi au nòrd-èst, Ibarrola a l'oèst e Sent Just-Ibarre au sud.
La soa glèisa de Sant Joan Batalhaire que data deu sègle XVIII.


text:
L'Alguer
La vila de L'Alguer (en catalan L’Alguer, en sarde S’Alighera, en italian Alghero) es en Sardenha, al nòrd-oèst, en riba de mar. Es una enclava de lenga catalana. A una populacion de 44 063 personas e 30 000 personas i parlan encara lo catalan dins sa varietat locala, l'alguerés, una forma arcaïzanta del catalan oriental.
Lo gentilici es alguerés -esa.
A l'Edat Mejana foguèt una vila fortificada, mas uèi viu del torisme. A un bèl pòrt e un environament mediterranèu barcelonés fòrça polit.
Las gents li ne dison a sa vila de "la Barceloneta".
Ligams[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Alfama
Alfama (aɫˈfɐmɐ, prononciacion portuguesa) es un dels quartièrs mai ancians e tipics de la vila de Lisbona. Actualament, se compausa de freguesias de São Miguel, Santo Estêvão e São Vicente de Fora. Son nom ven de l'arabi al-hamma (الحمّة) que significa « tèrmas e fonts » .
Aquel quartièr es conegut internacionalament per sos bars de fado. Es situat entre lo castelo de São Jorge e lo Tage. Es percorregut per l'eléctrico 28. Las tres fonts d'Alfama son Chafariz de El-Rei, Chafariz de Dentro,Chafariz da Praia.
L'Alfama es un quartièr fòrça particular, sembla un ancian vilatge que totas las personas se coneisson e se complimentan cada jorn. Lo quartièr es considerat coma un dels pus segurs e frequentats de la vila e es conegut per sos restaurants e sos ostals, a mai per sas fèstas dels sants populars, aquela de Sant Antòni de Pàdoa (nascut a Lisbona), los 12 e 13 de junh.


text:
Ciutat Vedada
La Ciutat Vedada (var. Ciutat Proïbida o Ciutat Enebida ; 紫禁城 en chinés) a Beijing, China, qu'ei lo monument nacionau Musèu Palais ; que ho sede de las corts imperiaus e deus govèrns imperiaus desempuish las dinastias Ming dinc a Qing.
Que vadó musèu en 1925 dab ua hèra rica colleccion d'artefactes e d'òbras d'art qui ua partida e ho emportada a Taipei (e uei conservats dehens lo Musèu Nacionau deu Palais) a l'escasença de la des.hèita e de l'exili de la China Nacionalista.
La soa bastida que's debanè enter 1406 e 1420. En 1987 que ho inclusa dehens la lista deu Patrimòni Mondiau de l'Umanitat per l'UNESCO.


text:
Poker
Lo poker (mot d'origina anglesa) es una familha de jòc de cartas comprenent fòrça formulas e variantas. Se practica a mai d'un jogaire amb un jòc generalament de cinquanta doas cartas e de getons.
La tòca del jòc es d'aver la melhora combinason de cinc cartas, la man, a fin de ganhar l'ensemble de las mesas, lo pòt. Los jogaires subredison en foncion de la fòrça de lor man e de lor espèr de la melhorar, senon abandonan lo torn.
La varianta mai jogada en torneg oficial o dins los jòcs de casinò es ara lo Texas Hold'em. Lo poker es devengut coma los escacs, un espòrt.
Istòria[modificar | modificar la font]
L' origina istorica del poker es pas clara. Le nom del jòc vendriá de l'alemand pochen (en occitan, tustar), jòc de cartas que se practicava al sègle XVII en Alemanha, e sembla d'èsser l'aujòl del poker, tant per sas règlas fòrça pròchas del poker actual coma per sas tacticas del jòc. Un jòc francés, la poque, se practicava ja al temps de Loís XI, mas amb de las règlas pro diferentas. La legenda del jòc restaca son nom anglés al vèrb to poke, butar o empusar.
Lo jòc a vertadierament conegut lo succès als Estats Units pendent lo sègle XIX per devenir ara fòrça popular dins lo monde entièr.


text:
Tai (lenga)
Lo tai o tailandés o siamés (en tai: ภาษาไทย Phasa Thai)[1] AFI: [pʰāːsǎːtʰāj]) es la lenga nacionala e oficiala de Tailàndia e la lenga mairala del pòble tai, grop etnic dominant en Tailàndia. Lo tai aperten a la familha de las lengas tais, grop de las lengas daïcas. Las lengas daïcas aurián per origina lo sud de China. Los lingüistas poguèron pas ligar definitivament las lengas daïcas a una autra familha de lenga. Fòrça mots en tai son barrejats de pali, sanscrit e khmer ancian. Es una lenga tonala e analitica. Lo tai ten tanben una ortografia complèxa e de marcaires relationals. Lo tai es mutualament intelligible amb lo lao [2].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Royal Thai General System of Transcription: phasa thai; ISO 11940 transliteration: Modèl:Transl
- ↑ Ausbau and Abstand languages


text:
Icar
Dins la mitologia grèga, Icar (en grèc ancian Ἴkapoς / Ikaros) es lo filh de l'arquitècte Dedal e d'una esclava cretesa, Naupactèa. Es conegut subretot per èsser mòrt aprèp aver volat tròp prèp del Solelh.
Mite[modificar | modificar la font]
Icar e Dedal cercavan de fugir lor exili, Cnossòs, en Creta e de tornar a Atenas, ciutat que Dedal n'èra originari. Volián tanben escapar a la venjança de Minòs que perseguiá Dedal perque aquel aviá ajudat Pasifèa a s'acoplar amb un taur blanc (çò que donèt lo Minotaure). Segon d'autras versions, Dedal auriá donat a Ariana l'idèa del fil nosat a la cavilha de Tesèu, li permetent de fugir lo laberint onte lo minotaure èra presonier, e que Dedal seriá estat l'arquitècte.
Podent pas anar per las mars, que Minòs contrarotlava, o pels camins, Dedal aguèt l'idèa, per fugir Creta, de fabricar d'alas coma aquelas dels aucèls, fabricada de cera e de plumas. Prevenguèt son filh, li enebissent de s'aprochar tròp prèp de la mar, a causa de l'umiditat, e del solelh, a causa de la calor. Mas Icar, que li agradava tant la sensacion del vol, oblidèt e prenguèt tròp d'altitud; la calor faguèt fondre la cera. Sas alas cediguèron e moriguèt precipitat dins la mar que pòrta encara son nom: la mar Icariana.
Pausanias dona una autra version de la legenda: segon el, Dedal e Icar fugiguèron Creta dins de naus pichonas — Dedal avent inventat per las far lo principi de la vela, fins alara desconeguda dels òmes. Mas Icar, navigator malaisit, naufraguèt prèp de Samos. Son còrs seriá estat trobat sus las ribas de l'illa per Eracles, que li donèt una sepultura e nomenèt Samos e la mar a l'entorn Icariá. Aquela version la torna prene Diodòr de Sicília, que precisa sonque qu'Icar foguèt precipitat dins la mar ont se neguèt. Pasmens aquela version s'acòrda pas amb la legenda de la vela negra del vaissèl menant Tesèu e los captius grècs cap a Creta, e de la vela blanca qu'oblidèt d'ajocar al retorn, provocant la mòrt de son paire, Egèu - aquel episòdi essent normalament anterior a aquel del vol d'Icar e de Dedal.
Tèmas[modificar | modificar la font]
Lo mite d'Icar abòrda de tèmas coma las relacions paire-filh, l'efècte nefast que pòt aver un conselh o una enebicion, coma lo desir de l'òme d'anar totjorn pus luènh, amb lo risc de dever tornar cap a sa condicion de simple èsser uman.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Apolodor, Bibliotèca (II, 6, 3), Epitoma (I, 12–13).
- Diodor de Sícilia, Bibliotèca istorica (IV).
- Igín, Fablas (XL).
- Ovidi, Fastes (IV, 284 et 567), Metamorfòras(VIII, 183–235).
- Pausanias, Descripcion de la Grècia (IX, 11, 4-5).


text:
Nombre entièr
En matematicas, un nombre entièr o entièr relatiu se presenta coma un entièr natural amb un signe positiu o negatiu qu'indica sa posicion[1] al respècte de zèro sus un axe orientat. Los entièrs positius (superiors o egals a zèro) s'identifican als entièrs naturals: 0, 1, 2, 3… alara que los entièrs negatius son lor opausats: 0, −1, −2, −3… L'entièr zèro el meteis es doncas lo sol nombre a l'encòp positiu e negatiu[2].
Un nombre real es entièr s'es sens partida fraccionària, es a dire se son escritura decimala compren pas de chifra (mai que zèro) « aprèp la virgula ».
Los entièrs relatius permeton d'exprimir un bilanç de variacion d'unitat (positiu per un ganh, negatiu per una pèrda) o una posicion sus un axe orientat discrèt, a respècte d'un punt origina. Donan un sens a la diferéncia de dos entièrs naturals quins que sián.
L'ensemble dels entièrs relatius es notat[3] « Z », letra capitala grassa dins los tèxtes dactilografiats, pauc a pauc remplaçada per la grafia manuscrita amb una dobla barra oblica: « ». La preséncia d'un asterisc en exponent (« Z* ») designa en general l'ensemble dels entièrs relatius non nuls, quitament s'aquela notacion es utilizada a l'encòp[4] per l'ensemble dels elements inversibles, es a dire lo parelh d'entièrs {−1; 1}. La notacion « Z− » designe l'ensemble dels entièrs negatius. Es mai rar de trobar la notacion « Z+ », remplaçada per la notacion « N » dels entièrs naturals per identificacion.
Aquel ensemble es (totalament) ordenat per la relacion de comparason usuala eretada dels entièrs naturals. Es tanben provesit de las operacions d'addicion e de multiplicacion que fondan la nocion d'anèl en algèbra.
Los entièrs relatius son a vegadas nomenats entièrs racionals, (jol nom de rational integer en anglés), e coma cas particulars d'entièrs algebrics sul còrs de nombres dels racionals. Utiliza aquel nom Nicolas Bourbaki e qualques matematicians s'inscrivent dins lo movement de las matematicas modèrnas, d'entre que Georges Papy.
Somari
Motivacion[modificar | modificar la font]
La principala rason de l'introduccion dels nombres negatius es la possibilitat de resòlvre totas las equacions de forma:
- a + x = b, onte x es l'inconeguda e a e b son de paramètres.
Dins l'ensemble dels entièrs naturals, sonque aquelas equacions an una solucion.
- 5 + x = 8 se e solament se x = 3
- 9 + x = 4 a pas de solucion dins l'ensemble dels entièrs naturals. Possedís una solucion dins l'ensemble dels entièrs relatius qu'es -5.
Fragments d'istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mencion a de nombres negatius apareis dins de tèxtes indians coma l'Arybhatiya del matematician indian Âryabhata (476 - 550) onte son definidas las règlas d'addicions e de sostraccions. Los nombres negatius apareisson alara coma representant de deutes e los nombres positius coma de ganhs. Qualques sègles pus tard, dins los escrichs del matematician persan Abu l-Wafa (940 - 998), apareguèron de produchs de nombres negatius per de nombres positius. Pasmens lo nombre demòra encara ligat a de quantitats fisicas e lo nombre negatiu a gaire d'estatut legal. al Khuwarizmi (783 - 850) per exemple, dins son obratge la Transposicion e la reduccion perferís tractar 6 tipes d'equacions del segond gra al luòc d'envisatjar de sostraccions.
En Euròpa los nombres relatius apareguèron tardièrament ; s'atribuís en general a Simon Stevin (1548 - 1620) la celèbra règla dels signes pel produch de dos entièrs relatius. D'Alembert (1717 - 1783) dins l'Encyclopédie evòca lo nombre relatiu coma una idèa dangierosa.
« Cal avoar qu'es pas aisit de fixar l'idèa de las quantitats negativas, & que qualques abils gents an en mai contribuit a l'embolhar per las nocions pauc exactas que ne donèron. Dire que la quantitat negativa es en dejós de res, es avançar una causa que se pòt pas concebre. Aqueles que pretendon qu'1 es pas comparable a - 1[5], & que lo repòrt entre 1 & -1 es diferent d'un rapòrt entre - -1 & 1, son dins una dobla error: 1(...) N'i a doncas pas vertadièrament & absoludament de quantitat negativa isolada: - 3 pres abstrachament presenta a l'esperit pas cap d'idèa. » (D'Alembert, diccionari rasonat de las sciéncias, dels arts e dels mestièrs)
Cal esperar encara dos sègles e l'aveniment del formalisme per veire aparéisser una construccion formala de l'ensemble dels entièrs relatius a partir de las classas d'equivaléncia de parelhs d'entièrs naturals
Es a Richard Dedekind (1831 - 1916) que se deu aquela construccion. El meteis utilizava la letra K per designar l'ensemble dels entièrs relatius. Mai s'utilizèt d'autras convencions, fins que Nicolas Bourbaki popularize l'usatge de la letra , iniciala de l'alemand Zahlen (nombres)[6]
Règlas operatòrias[modificar | modificar la font]
Dins un nombre relatiu, se distinguís son signe (+ o - ) e sa valor absoluda: - 3 a per valor absoluda 3.
Addicion[modificar | modificar la font]
La soma de dos entièrs de meteis signe s'obten en addicionant las doas valors absoludas e en conservant lo signe comun
- (-3) + (-5) = -8 escritura que s'abreuja en -3 - 5 = - 8 suppriment lo signe operatòri +
La soma de dos entièrs relatius de signe contrari s'obten en calculant la diferéncia entre las doas valors absoludas e li balhant lo signe de l'entièr qu'a la pus granda valor absoluda
- (+3) + (-5) = - 2 escritura que s'abreuja en 3 - 5 = - 2
Multiplicacion[modificar | modificar la font]
Lo resultat d'una multiplicacion se sona un produch. Lo produch de dos nombres relatius de meteis signe es totjorn positiu (+) e s'obten ne fasent lo produch de las valors absoludas:
- (+3) × (+4) = +12 que s'abreuja en 3 × 4 = 12
- (-3) × (-7)= + 21 = 21
(lo + essent pas obligatòri se lo produch es pas negatiu)
Lo produch de dos nombres relatius de signes diferents es totjorn negatiu (-) e s'obten en fasent lo produch de las valors absoludas
- (+7) × (- 4) = - 28
Règla dels signes
- mai multiplicat per mai, dona produch mai.
- mens multiplicat per mens, dona produch mai
- mens multiplicat per mai o mai multiplicat per mens dona produch mens
Ensemble dels entièrs[modificar | modificar la font]
Construccion[modificar | modificar la font]
L'anèl Z dels entièrs relatius pòt èsser vist coma lo simetrizat del semianèl N dels entièrs naturals.
Estructura[modificar | modificar la font]
L'ensemble dels entièrs relatius, amb las seunas leis d'addicion e de multiplicacion, es lo prototipe de la nocion d'anèl. S'agís quitament d'un anèl euclidian, en referéncia a la division euclidiana. Es doncas tanben principal e factorial.
Se pòt provesir de la topologia discrèta associada a la distància usuala definida per la valor absoluda de la diferéncia, que ne fa un espaci metric complet. Las solas autras distàncias compatiblas amb l'estructura d'anèl son las distàncias -adicas, onte es un nombre primièr.
L'estructura de grop additiu (Z, +) es un grop monogèn sens torsion, es a dire un grop abelian liure de reng 1.
L'ensemble Z es totalament ordenat per la relacion d'òrdre usual.
Los entièrs relatius forman un ensemble denombrable infinit.
Extensions[modificar | modificar la font]
L'ensemble Z dels entièrs relatius se cabussa dins l'ensemble dels nombres decimals, notat D, qu'el meteis es una partida de l'ensemble dels nombres racionals notat Q.
La nocion d'entièr es espandida per la definicion dels entièrs algebrics, que son als divèrses còrs de nombres çò que los entièrs relatius son al còrs dels racionals. Los entièrs racionals, es a dire los entièrs algebrics del còrs dels racionals, son doncas exactament los entièrs relatius.
Per cada distància -adica, lo completat de Z es un anèl dels entièrs -adics notat Z, qu'a per còrs de fraccions lo còrs dels nombres -adics, notat Q e que conten Q.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D'aquela posicion relativa a zèro ven l'adjectiu « relatiu » aplicat a aqueles entièrs.
- ↑ Segon qualques convencions diferentas, en vigor subretot dins los païses anglosaxons, l'entièr zéro es ni positiu ni negatiu (cf (en) Zero).
- ↑ De l'allemand Zahlen, « nombres ».
- ↑ La confusion s'evita amb l'usatge de la crotz de multiplicacion en exponent: « Z× ».
- ↑ paradòxa classica: se -1   1. paradòxa que ven de la frasa incomplèta « los invèrses d'aqueles dos nombres serián rengats dins l'òrdre invèrs », caldriá precisar « los invèrses de dos nombres de meteis signe son rengats dins l'òrdre invèrs ».
- ↑ (en) Earliest Uses of Symbols of Number Theory


text:
Segonda Guèrra d'Afganistan
La Segonda guèrra d'Afganistan opausa la coalicion comandada per leis Estats Units (OTAN, govèrn centrau de Kabol, autreis aliats de la FIAS...) ai Talibans e seis aliats. Comencèt lo 7 d'octòbre de 2001 e es pas acabada a l'ora d'ara.
Somari
- 1 Causas
- 2 La tombada dau govèrn dei Talibans
- 3 La creacion dau govèrn Karzai
- 4 La reorganizacion dei Talibans e lo retorn de la guèrra
- 5 Estrategia novèla de l'administracion Obama
- 6 Nòtas e referéncias
Causas[modificar | modificar la font]
La causa principala es leis atemptats de l'11 de setembre de 2001 ais Estats Units (World Trade Center a Nòva York e lo Pentagòn a Washington). L'endeman e lei jorns seguents, lei país principaus (OTAN, Russia, China, ANZUS, OEA...[1]) anoncièron son sostèn. Rapidament, leis Estats Units acusèron lei Talibans afgans e l'organizacion Al Qaida. D'efèct, lei Talibans aculhiguèron en 1996 Osama bin Laden, fondador e cap d'Al Qaida, ja sospichat per diferents atemptats antiamericans : destruccions deis ambaissadas americanas de Nairobi e Dar es Salaam (1998), ataca còntra lo naviri de guèrra USS Cole en 2000... etc.
En Afghanistan, la guèrra civila entre lei Talibans e leis autrei faccions afganas durava despuei 1994. En 1996, prenguèron Kabol, la capitala, e formèron lo govèrn dau país. Seis enemics, lei fòrças tatgicas d'Ahmed Shah Massud (Jamiat-e-Islami), ozbècas d'Abdul Rachid Dostom (Junbish-e-Milli-yi Islami) e hazaras (Hezb-e-Wahdat), reculèron en lo nòrd-èst. Quauquei guerrilhas antitalibans resistiguèron dins lei regions centralas. Aquestei faccions diferentas formèron una aliança complicada nomada "Aliança dau nòrd" puei "Frònt Unit". Lo 9 de setembre de 2001, un atemptat tuèt lo comandant Massud.
Sa mòrt, dos jorns avans lo 11 de setembre e atribuida a Al Qaida, aumentèt la pression sus lei Talibans. Lo 14 de setembre, leis Estats Units e lo Reiaume Unit exigiguèron l'extradicion d'Osama Ben Laden[1]. Lo 18, l'ONU exigiguèt tanben l'aplicacion de la resolucion n° 1333 e l'extradicion dau cap d'Al Qaida[1]. Lo meme jorn, lo gòvern taleb refusèt lei demandas d'extradicion. Preferissián de reünir una assemblada de notables religiós per decidir dau sòrt d'Osama Ben Laden[1]. Lo 20, aquela assemblada demandèt a Osama Ben Laden de quitar lo país[1]. Pasmens, lei Talibans vouguèron de pròvas per consentir una extradicion. L'endemans, anoncièron que defendrián lo país còntra leis Estats Units[1].
D'aqueu temps, lei premiers soudats americans arribèron dins la region. Lo 22, comencèron per lançar d'operacions de reconoissença en Afganistan[1]. Un avion sensa pilòt american foguèt destruch en Afganistan lo meme jorn e lei combats entre Talibans e Frònt Unit recomencèron[1]. La Russia aumentèt son ajuda au Frònt Unit. Leis Estats Units preparèron un govèrn novèu per remplaçar lei Talibans, negociant en particular ambé lo rei ancian Mohammed Zaher Chah. A la fin dau mes, leis Americans e leis Anglés acampèron una fòrça importanta e poguèron acréisser sei menaças. En consequéncia, lo 5 d'octòbre, Paquistan se declarèt convencut de la culpabilitat d'Osama Ben Laden.
Lo 7 d'octòbre de 2001, leis aviacions e flòtas deis Estats Units e dau Reiaume Unit comencèron per atacar lei posicions talibans. L'endeman, Donald Rumsfeld declarèt que la guèrra durariá fins a la « destruccion dei rets terroristas ».
La tombada dau govèrn dei Talibans[modificar | modificar la font]
La campanha aeriana (7 d'octòbre – 2 de novembre de 2001)[modificar | modificar la font]
Inicialament, l'armada taliban dispausava d'aperaquí 44 000-45 000 combatents[2]. Quasi 10 000 èran de volontaris estrangiers, en particular de Paquistan[2]. De mai, de milícias èran censadas aliadas ambé lei Talibans. En realitat, lei cambiaments de camp serián nombrós[3]. Lei fòrças de sostèn alinhavan environ un centenau de carris de combat (T-54, T-55, T-62, PT-76 o T-34/85), 250 veïculs blindats (BDRM-2, BTR-40, BTR-50, BTR-60, BTR-70, BTR-80, BTR-152, BMP-1 o BMP-2), 200 canons d'artilhariá, 300 canons antiavion e un vintenau de sistèmas sòu-èr de portada corta SA-7 "Grail"[2]. Lo comandament es marrit e malaisat car i a de tensions entre leis unitats diferentas[2]. En fàcia, lei fòrças antitalibans foguèron variadas. Americans e Britanics dispausavan de 2500 soudats en Afganistan, de 4 pòrtavions ambé d'autres naviris de guèrra sus l'Ocean Indian e deis avions de combat de la basa de Diego Garcia[1]. Lo Frònt Unit possedissiá 15 000 combatents.
Dau 7 d'octòbre au 2 de novembre de 2001, leis aviacions de la coalicion ataquèron lei posicions talibans. Aquestei conoissián pas aquela forma de guèrra. Uneis unitats talibans foguèron donc facilament destruchas pendent lo premier mes avans que lei Talibans aprenguèron de se dispersar e de s'acutorbar[4]. Pasmens, poguèron pas replicar e equilibrar la guèrra per que sa defensa sòu-èr èra ineficaça e pas grandet còntra una aviacion modèrna[2].
La campanha terrèstra (2 de novembre – 17 de decembre de 2001)[modificar | modificar la font]
Dins la nuech dau 2 au 3 de novembre, lo Frònt Unit ataquèron Mazar-e-Charif despuei lo sud de la vila. Maugrat lei bombardaments, lei Talibans resistiguèron a Bai Beche, un fòrt vièlh bastit per lei Sovietics, e au vilatge d'Aq Kupruk. Leis ofensivas dau 3 e 4 foguèron rebutadas davant Bai Beche ont lei defensas paravan dei bombas[4]. Foguèt una carga astruca de la cavalariá ozbèca que permeteguèt la presa d'aquela posicion lo 5[3] [4]. L'endeman, Aq Kupruk tombèt tanben[4]. Lei Talibans assagèron de recular sus sa segonda linha mai l'aviacion americana poguèt atacar sensa èstre empachada per de proteccions. Lo 7 e lo 8 de novembre, de bombardaments fòrça importants destruguèron lei defensas dei vaus Chesmay-e-Safa e Haji Gak. Lo 9, lei Talibans evacuèron Mazar-e-Charif.
La retirada taliban es dificila. Aperaquí 15 000 combatents foguèron enceuclats dins Kunduz. Lo sètge d'aquela vila comencèt lo 11 e s'acabèt lo 23 de novembre de 2001 per la captura de 5000 Talibans e de cambiaments de camp[3]. A l'èst e l'oèst dau país, lei Talibans poguèron pas se defendre après la traucada dau frònt nòrd. Se repleguèron a Kandahar dins lo sud. Lo Frònt Unit ocupèron adonc rapidament la mitat nòrd d'Afganistan : lo 12, Herat se revoutèt, la nuech dau 13 au 14, Kabol foguèt abandonada per lei Talibans, lo 14 e lo 15, Jalalabad e Ghazny foguèron presas facilament.
Dins lo sud, la batalha se concentrèt davant Kandahar a partir dau 23 de novembre, mai lei Talibans resistiguèron. Leis assalidors acceptèron donc de negociar la liurason de la vila en cambi d'una retirada tranquilla per lei Talibans. Lo 7 de decembre, Kandahar foguèt donc la darriera vila importanta presa per lei fòrças antitalibans. Quauquei pòchas de resisténcia combatèron durant lei mes de novembre e de decembre. Lei principaus foguèron Maydan Shar e subretot Tora Bora (12-17 de decembre) ont aurà luòc la batalha darriera de la campanha terrèstra.
La creacion dau govèrn Karzai[modificar | modificar la font]
La destruccion e la retirada dei darrierei fòrças talibans (decembre de 2001 - julhet de 2002)[modificar | modificar la font]
En 2002, l'OTAN destapèt uneis unitats talibans dins la vau de Shahi Kot (província de Paktia). Una ofensiva nomada Operacion Anaconda (1er-18 d'abriu) permeteguèt la presa de la valada. Puei, lei Talibans en fugida foguèron atacats dins lei províncias de Paktia e Khost d'abriu a julhet. Finalament, foguèron obligats de se replegar en Paquistan.
Leis acòrds de Bonn e la redaccion d'una constitucion novèla (2001-2004)[modificar | modificar la font]
Lo 5 de decembre, quatre faccions afganas signèron leis acòrds de Bonn. Aquelei faccions representèron lo Frònt Unit, lo rèi darrièr Mohammed Zaher Chah, lo senhor de guèrra Gulbuddin Hekmatyar e leis Afgans exiliats en Iran. Un govèrn provisòri, presidit per Hamid Karzaï, foguèt creat e confiermat en junh de 2002 per una assemblada tradicionala nomada Loya Jirga. A la fin de 2003, una autra Loya Jirga foguèt convocada e acceptèt, lo 4 de genier de 2004, una constitucion novèla prevesent un regim presidenciau fòrt. Leis eleccions presidencialas d'octòbre de 2004 veguèron la victòria d'Hamid Karzaï[5].
Pasmens, lo desarmament dei senhors de guèrra avancèt gaire maugrat unei gèsts simbolics. En consequéncia, lo govèrn centrau contrarotla solament Kabol e sa region. I pòu pas levar l'impòst e leis administracions provincialas, sovent dirigidas per lei senhors de guèrra ancians, son particularament corrompudas.
La reorganizacion dei Talibans e lo retorn de la guèrra[modificar | modificar la font]
Reorganizacion dau comandament taliban e premiereis ofensivas (2003-2005)[modificar | modificar la font]
En junh de 2003, lo mollà Omar creèt un conseu de direccion nomat Rahbari Shura per dirigir lei diferentei guerrilhas talibans[6]. De fin 2003 a mai de 2004, poguèron lançar una ofensiva limitada dins la província sud de Zabol, rebutada a l'entorn dau vilatge de Misan[7] [8]. En 2005, temptèron uneis ofensivas per se reinstallar dins la mitat sud dau país mai capitèron mau[9]. Pasmens, amb 131 mòrts, lei pèrdas de la Coalicion pendent l'annada 2005 mòstran lo cambiament d'intensitat de la guèrra.
L'ofensiva taliban de 2006[modificar | modificar la font]
En 2005, après lei reviradas de seis ofensivas talibans, uneis emissaris, coma lo molà Dadullah, foguèron mandats en Afganistan per crear un frònt larg contra la Coalicion e lo govèrn centrau[9]. Pervenguèron a ganhar l'aliança de dos autrei movements poderós mai enemics fins a aquel periòde : lo Hezb-e-Islami de Gulbuddin Hekmatyar e la ret ultraortodòxa de Mohammed Younès Khalid[9]. Lo mollà Dadullah, sostengut per lo mollà Omar, obtenguèt la fin deis atacas contra Paquistan e la concentracion sus Afganistan. 40 000 combatents, alora en Waziristan, anèron donc en Afganistan[9]. Enfin, lei Talibans cambièron sa tactica amb l'adopcion deis atemptats suicidis, inconeguts pendent la guèrra contra lei Sovietics, e l'aplant dei combats quand l'aviacion de l'OTAN interveniá[9].
L'ofensiva taliban de 2006, comandada per lo comandant Djalalouddine Haqqani, coneguèt donc un succès grand. De vilas dins lei províncias sud foguèron presas. Lei contraofensivas de l'OTAN coma l'operacion Mountain Thrust (15 de mai - 31 de julhet de 2006) poguèron pas realament reprendre lei destrechs perduts franc de l'entorn de Panjwaye. De mai, una garnison britanica foguèt assetjada dins la vila de Sangin a partir dau 27 de junh.
L'extension de la guerrilha (2007-2009)[modificar | modificar la font]
Ben implantats dins lo sud afgan e dispausant de ressorsas financieras solidas, lei Talibans s'infiltrèron dins lo rèsta dau país. Son objectiu es de copar lei linhas d'avitalhament de l'OTAN per Paquistan. Son d'ara endavant capables de batre leis armadas occidentalas coma pendent la batalha de Wanat (13 de julhet de 2008). Pòdon adonc prendre mai de destrechs e cochar lei foncionaris dau govèrn centrau per crear una administracion taliban parallèla. Après una seria d'atacas dins la província dau Noristan colminant a la batalha de Kamdesh (3 de octòbre de 2009), lei Talibans prenguèron quasi tota una província per lo premier còp dempuei 2001[10].
En fàcia, la Coalicion reprenguèt facilament la vila de Musa Qala (7-12 de decembre de 2007) e desbloquèt lei Britanics de Sangin lo 5 d'abriu de 2007. Pasmens, lei doas ofensivas antidrògas de l'annada 2009 dins lei províncias sud dau país pervenguèron solament a de resultats miejats. D'efèct, la superfícia de culturas de paparri demeniguèt un pauc mai lei pèrdas de l'OTAN foguèron importantas. De mai, leis atacas sus leis avitalhaments transitant per lo territòri paquistanés obliguèron l'OTAN de trobar una segonda rota dempuei lo nòrd. Lei Talibans comencèron adonc d'estendre sa guerrilha dins lei províncias septentrionalas.
Enfin, lo govèrn centrau de Kabol es incapable de restancar la corrupcion estimada entre 260 et 465 milions de dolars per an sus un PIB egau a 7,5 miliards de dolars[11]. Aquel imatge es renforçada per leis eleccions presidencialas de 2009 e sei rumors de fraudas massissas[12].
Estrategia novèla de l'administracion Obama[modificar | modificar la font]
L'eleccion de Barack Obama e una seria de tustadas aerencas tuant de civils nombrós entraïnèron una estrategia americana novèla. Stanley McChrystal remplacèt David McKiernan coma generau en cap. Aqueu generau decidiguèt d'aumentar lo nombre de soudats de la Coalicion e de se concentrar sus lei zònas pobladas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 The United States and the global coalition against terrorism, september 2001-december 2003, Site officiel du Département d'Etat américain
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 The Taliban’s military forces (prior to hostilities), Estimations IHS Jane’s, [1]
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Ces charniers afghans si discrets... Le Monde Diplomatique, juillet 2002 Error de citacion : Invalid
tag; name "LMD_07.2F02" defined multiple times with different content
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Paul J. Bolt, Damon V. Coletta, Collins G. Shackelford, American defense policy, JHU Press (2005), p.372.
- ↑ La commission électorale reconnaît l′existence de fraudes électorales qui ne mettent pas en cause la victoire d′Hamid Karzaï, Journal en ligne Bassirat.net, 26 octobre 2004, [2]
- ↑ Quotidien pakistanais The News cité par Bassirat.net
- ↑ Les forces gouvernementales perdent le contrôle de 7 districts du sud-est, AFP, 10 novembre 2003, publié sur Bassirat.net
- ↑ Les forces pro-gouvernementales reprennent le contrôle d’un district dans le sud de l’Afghanistan, Bassirat.net
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Syed Saleem Shahzad, Comment les talibans ont repris l’offensive (version longue), Site du Monde Diplomatique, [3]
- ↑ Syed Saleem Shahzad, Taliban take over Afghan province, 29 octobre 2009, [4]
- ↑ Reuters cité par Le Devoir.com, Afghanistan - La corruption menace la légitimité du gouvernement
- ↑ Al-Jazeera English, Afghan results 'not to be rushed'


text:
Femèla
En zoologia, una femèla es un animal apartenent al sèxe feme, caracterizat per la produccion d'ovuls que permeton la reproduccion de l'espècia, e, sovent, per la gestacion. L'ovul, produch per l'ovari, se transformant, aprèp fecondacion per un espermatozoïde produch per un individú mascle, en embrion que donarà naissença a un jove dirèctament (en passant de còps per un estadi larvari) dins las espècias viviparas o per l'intermediari d'un uòu pondut dins las espècias oviparas. Cal notar que per cèrtas espècias, especialament los peisses, la fecondacion se fa dins lo mitan ambiant; los uòus fecondats son pas portats per la femèla.
En occitan, au contrari d'autras lengas coma l'anglés o l'italian, lo tèrme (en tant que substantiu) s'aplica pas a l'espècia umana, senon dins un sens pejoratiu.
Per las espècias animalas mai familiaras, lo mascle e la femèla son sovent designats per de noms distints : atal, avèm la vaca e lo taure, la truèja e lo vèrre, la feda e lo marran , la galina e lo gal, etc. Per las espècias mens familiaras s'utiliza los adjectius « mascle » e « femèla » per distinguir los dos sèxes ; exemple una talpa mascle o femèla, un eriç mascle o femèla, lo nom de l'espècia podent èsser de genre masculin o femenin.
Femèla coma adjectiu caracteriza los organs e las foncions ligats a la reproduccion e al sèxe feme. S'utiliza tant en zoologia coma en botanica.


text:
267
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 267 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[1][modificar | modificar la font]
Pilhatge de la vila dins lo corrent d'una incursion dei Gòts.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- ↑ Ciutat-estat teoricament independenta. En realitat, èra puslèu una vila de l'Empèri Roman amb una autonòmia fòrça larga.


text:
Genouillé (Vinhana)
Genouillé es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Coma la rèsta de la França, Genouillé acuèlh favorablament las avançadas de la Revolucion francesa. Planta aital lo sieu arbre de la libertat, simbòl de la Revolucion. Ven lo luòc d'adesion de totas las fèstas e dels principals eveniments revolucionaris, coma la celebracion de la represa de Tolon|Tolon als Angleses, lo 19 de genièr de 1794, o la celèbra de l'Èsser suprèma en junh 1794[1].
Comme le reste de la France, Genouillé accueille favorablement les avancées de la Révolution française. Elle plante ainsi son arbre de la liberté, symbole de la Révolution. Il devient le lieu de ralliement de toutes les fêtes et des principaux événements révolutionnaires, comme la célébration de la reprise de Tolon|Tolon aux Anglais, le 19 janvier 1794, ou la fête de l'Être suprême en juin 1794[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Robert Pichon, Los Arbres de la libertat a Peitieus e en la Viena, Peitieus : d'Edicions CLAUS 89/Federacion de las œuvres laiques, 1989, pàg. 198
- ↑ Robert Petit, Les Arbres de la liberté à Poitiers et dans la Vienne, Poitiers : Éditions CLEF 89/Fédération des œuvres laïques, 1989, p. 198


text:
Universitat Autonòma de Barcelona
L'Universitat Autonòma de Barcelona, sovent escaissada l'Autònoma, o UAB (en catalan: Universitat Autònoma de Barcelona) es una universitat publica catalana. creada en 1968, encara que l'origina del seu nom remonte a la Segonda Republica Espanhòla, quand l'Universitat de Barcelona, en vertut de la Lei d'Autonomia Universitària, cambièt son nom pel d'Universitat Autonòma de Barcelona. La màger part dels seus centres d'ensenhament e servicis extracademics son al Campús de Bellaterra situat a Cerdanyola del Vallès (Valés Occidental). Ten tanben de centres d'ensenhament a Sabadell (Valés Occidental), Manresa e dins la vila de Barcelona. Pendent l'annada academica 2002-03 comptava 38 480 estudiants de primièr e segond cicles e 10 764 de tresen cicle. Forma una part de la Ret d'Universitats Institut Joan Lluís Vives. Es una de las universitats pus famosas dins lo panorama universitari espanhòl.


text:
Liberalisme economic
Lo liberalisme economic es una teoria politica e d'economia desvolopada a l'epòca de las Luses (sègle XVIII) e formulada per Adam Smith segon que l'economia s'autoregula sens cap d'intervencion de la part de l'Estat e que demanda doncas qu'aquela intervencion siá minima o fins a nulla. Segon aquela idèa, la libertat economica conduiriá a una societat pus armoniosa e egalitària, en mai d'un aument progressiu e infinit de la prosperitat[1]. Se produiriá un òrdre espontanèu governat per la man invisibla que provòca que los individús seguisson lo seu egoïsme personal e que règla, per exemple, los prèses justes de cada servici o produch, e tanben los salaris e la societat en general.
Lo liberalisme economic se basa sus la proprietat privada e los rapòrts individuals. Las primièras teorias liberalas de basavan sul paradigma que las accions economicas dels individús son subretot basadas dins lor interès pròpri, e que, en permetent d'agir sens restriccion auràn un comportament pareissent a la seleccion naturala que menariá als resultats melhors.
Es lo modèl economic qu'an los partits politics de drecha, alara qu'aqueles d'esquèrra, que lo considèran coma "la lei de la selva", preferisson la participacion de l'Estat per garantir las necessitats basicas per totes e per aparar los flacs en fàcia als mai fòrts. Aquela diferéncia dins lo biais de tractar l'economia d'un pòble, que compòrta fòrça posicions intermediàrias, pus moderadas o radicalas d'un costat o l'autre, es en principi una de las diferéncias fondamentalas en que se basan la majoritat dels partits politics de las democracias actualas. Alara, los Estats decidisson en general una politica mai o mens liberala, atal, dins los païses mai liberals economicament parlant, coma lo Reialme Unit o los Estats Units d'America, se paga pauc d'Impòsts mas i a de grandas inegalitats socialas, alara que dins d'autres mens liberals, coma Alemanha o França, se'n paga mai mas totes an drech a l'educacion, la santat, la retirada, eca.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Capitalisme
- Drecha politica
- Estat del benestar, un objectiu politic alternatiu al liberalisme
- Keynesianisme, l'aparicion de l'economia modèrna
- Desvolopament sostenible, l'economia contemporanèa fa la relacion entre la societat e l'environament. Uèi n'i a que son partesans de la descreissença en fàcia de creissença infinida.


text:
Adam de Crapona
Adam de Crapona (Adam de Craponne en francés), nascut a Selon de Provença en 1526 e mòrt empoisonat a Nantas en 1576, foguèt un nòble provençal e engenhaire.
Biografia[modificar | modificar la font]
Adam de Crapona bastiguèt entre 1557 e 1558 lo canal que pòrta son nom, que permetèt d'asaigar la Crau amb l'aiga que veniá de Durença. Crapona financèt personalament los trabalhs, mas deguèt tanben manlevar d'argent, subretot de Nostradamus. Los trabalhs d'aqueste canal e las opcions tecnicas de Craponne inspirèron Pèire Pau Riquet per tal de construire lo Canal de las Doas Mars.


text:
Hens aquera lista, qu'estimi, a vista de nas, la proporcion de mots absents deu lexic deu lengadocian segon lo diccionari de J. Ubaud, a quinze - vint per cent. Au debut d'aquera lista de mots non-lengadocians , qui i tròbi abalòt (grafia de Per Noste) , qui Eric Gonzales recomanda, dab arguments deus bons, d'escríver avalòt. Aqueth mot qu'ei un catalanisme (avalot en catalan). Abalòt, segon Palay, que significa simplament atropament, rencontre de dus grops e abalotà's que vòu díser màve's tà formar un atropament.
Un aute mot desconeishut deu lexic occitan non-gascon qu'ei abarrotar. No'u trobaratz pas hens lo diccionari de Mistral, pas mei que abalòt. Aqueth mot abarrotar que m'a interessat pr'amor que'u trobam tanben en catalan e en las lengas iberoromanicas, totun dab significacions plan distintas de la deu mot gascon. Especificament en gascon, abarrotar que vòu díser bastonejar, perseguir en bastonejar. Abarrotà's que vòu díser patacà's a còps de barròt, de bastòrra. Lo mot abarrotar qu'ei construsit a partir de barròt, derivat afixat de barra qui, en gascon, e pòt designar ua sòrta de baston. Un barròt, especificament en gascon, que designa ua traca de bastòrra. Que's cau avisà's de que lo quite mot baston e pausa un problèma semantic en gascon, pr'amor deu risc de confusion dab un omonime baston de significat completament diferent. Lo mot baston qu'ei un gasconisme qui designa un pielat de palhas, gèrbas secas, tojas, heuç, qui serveish de sostratge. L'etimologia d'aqueth dusau mot baston que vien de basta, un gasconisme tà designar plantas com la toja, emplegadas d'autescòps com a sostratge entau bestiar. De la medisha manèira, que i a dus vèrbes bastoar en gascon. Lo prumèr, uei lo dia extint o guaireben extint, qu'ei l'equivalent gascon regular deu mot de formacion onguesa bastonar, aqueth darrèr mot qu'ei absent du diccionari de Palay. Totun, lo gascon qu'a conservat lo substantiu bastoada qui'n deriva (en occitan e en catalan: bastonada). Lo segon vèrbe bastoar que vau diser har (a)bastons, qu'ei a díser tribalhar en dalhar e amassar los vegetaus tà poder har lo sostratge . En gascon, lo bastoar qu'ei lo lòc on i creishen gèrbas o tojas. Jo que supausi qu'ei aquera possibilitat de confusion enter aqueths dus mots baston qui va provocar l'emplec deus mots barra e barròt en lòc de baston e l'extincion deu vèrbe bastoar com a sinonime de bastonejar, au profieit deu son aute sinonime abarrotar. En catalan com en gascon, lo vèrbe occitan bastonar n'i existeish pas, enqüèra que i trobam bastonada e, en gascon, bastoada. Per contra, lo gascon com lo catalan qu'an lo mot bastonejar, de formacion clarament non-gascona (en espanhòu: bastonear).
Dongas lo mot abarrotar que permet d'arrevirar en gascon lo mot occitan non-gascon bastonar, desconeishut en gascon. En catalan, lo mot abarrotar, de medisha etimologia, n'a pas briga la significacion deu mot gascon. Atau que nse'n ditz lo GDLC:
(De barrote).
Qu'arretrobam las definicions 1 a 5 dab lo mot abarrotar en portugués. Com s'ac pòt véder, abarrotar en catalan, espanhòu e portugués n'a pas briga la significacion deu mot gascon, a maudespieit de la concordança perfèita de fòrma. Aquerò que s'explica per la diferéncia semantica enter lo mot gascon barròt e los mots barrot o barrote en las lengas de la peninsula. En las lengas vesias, barra non significa pas briga baston, qu'a meilèu lo significat deu mot francés barre. Abarrotar dab la significacion de l'occitan non-gascon bastonar qu'ei un gasconisme vertadèr, gessit de la substitucion deu mot baston, ambigú en gascon, per derivats de barra. Un aute mot probablament derivat de barra qu'ei barrica, gasconisme de la tecnologia viticòla adoptat per totas las lengas vesias, en particular peu francés (barrique). Que i tornaram un aute còp.


text:
1619
Aquesta pagina concernís l'an 1619 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
En Indonesia, fondacion de Batavia dins lo nòrd-oèst de Java per Jan Pieterszoon Coen, oficier de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas (VOC). La vila venguèt la basa principala deis Olandés dins la region.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Tiera d'escaramochas frontalieras còntra lei fòrças dei Funj de Sennar, consequéncia d'una desgradacion dei relacions entre lei dos estats dempuei lo rèine dau sultan Badi Ièr (1612-1617). Finalament, per reglar la situacion, lo negus Susneyos (1607-1632) reüniguèt una armada importanta que li permetèt d'infligir una desfacha clara ai fòrças dau sultan Rabat Ièr (1617-1645). Pasmens, lei tensions demorèron vivas lòng de la frontiera.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Consequéncia de la desgradacion dei relacions amb Etiopia, lo negus Susneyos (1607-1632) menèt una incursion còntra lo territòri funj per lo pilhar e capturar d'esclaus. Aquò entraïnèt una repòsta dau sultan Rabat Ièr (1617-1645) qu'ataquèt a son torn l'Empèri. Pasmens, Etiopia decidèt alora d'organizar una guèrra vertadiera e lei tropas funj foguèron desfachas per una larga armada etiopiana.
Asia[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion per Johannes Kepler (1571-1630) de la tresena lèi que porta son nom dins Harmonices mundi (en occitan L'armonia dau mond).
Matematicas[modificar | modificar la font]
Descubèrta dei polièdre de Kepler per lo sabent alemand Johannes Kepler (1571-1630) que son de polièdres estelats regulars mai non convèxs coma lei solids de Platon tradicionaus.


text:
Àustria-Ongria
L'Empèri Austro-ongrés o simplament Àustria-Ongria (en alemand Österreich-Ungarn, en ongrés Osztrák-Magyar Monarchia) foguèt un estat dual existent en Euròpa entre los ans 1867 e 1918 fruit de l'union del Reialme d'Ongria e de l'Empèri d'Àustria, jos la dominacion de la dinastia dels Habsburg, que foguèron emperadors d'Àustria e reis d'Ongria. Aquesta monarquia se nomenava oficialament Los Reialmes e Territòris representats al Conselh Imperial e los Territòris de la Corona de Sant Esteve. Èra coneguda tanben com la Monarquia Duala o Monarquia Imperiala e Reiala.
Aviá una extension de 420.000 km² e en 1910 comptava 52.000.000 abitants. La capitala, Viena, passèt de 440.000 abitans en l'an 1840 a 2.200.000 pauc abans de l'esclatament de la Granda Guèrra, essent la quatrena vila pus granda d'Euròpa. Èra amb Budapèst, lo sèti del parlament.
Àustria-Ongria se creèt en 1867 d'un compromés entre la noblesa d'Ongria e l'emperador Francés Josèp I d'Àustria per tal de mantenir l'ancian Empèri d'Àustria, establit en 1806, aprés de l'abolicion del Sant Empèri Roman Germanic per Napoleon. Del temps dels sieus cinquanta ans d'existéncia, l'Emperi va viure una època de rapid creissement economic e de modernizacion, e tanben de reformas politicas liberalas. Lo principal problèma foguèt las reivindicacions nacionalas dels pòbles que lo formavan.
Los emperadors austroongreses foguèron:
L'Empèri Austroongrés desapareguèt amb la Primièra Guèrra Mondiala, e actualament es repartit entre los estats europèus seguents: Àustria, Ongria, Chequia, Eslovaquia, Eslovènia, Croàcia, Bòsnia e Ercegovina, Serbia e Montenegro; e las regions: Bànat, Trentino (Itàlia) e Alto Adige/Tirol del Sud (Itàlia), Transilvània (Romania), Galítzia (Polonha) e Rutènia (Ucraïna).


text:
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (nascut en 1936 a Milan) es un entrepreneire e e òme politic italian. Foguèt lo President del Conselh (lo primièr Ministre) de la Republica Italiana, cap del partit politic Pòble de la Libertat e magnata dels mejans de comunicacion amb la siá presidéncia del grop Mediaset.
Biografia[modificar | modificar la font]
Filh d'un banquièr de classa mejana, inicièt a la debuta dels ans 1960 un'entrepresa de bastiment immobiliari, que se transformèt en la pus importanta del sieu país. Amb la fondacion de "Telemilano" lo 1978, dintrèt dins lo mond dels mejans de comunicacion e se convertiguèt en l'òme mai poderós d'aquel sector a Itàlia durant los ans 1980. Possedís actualament la ret televisiva Mediaset.
L'an 1975, autors desconeguts, li metèron una pompa dins la siá abitança e recebèt de menaças, causa que lo portèt pendent unes meses a partir a Soïssa e Espanha.
Designat per las eleccions dels 13 e 14 d'abril de 2008, presentèt sa demission l'12 de novembre de 2011 après qu'aprovèt lo Parlament italian lo dessenh anticrisi exigit per la Union Europèa. Mario Monti li successèt.
Segon la revista Forbes, Berlusconi es la persona pus rica d'Itàlia, amb una fortuna de 5.9 miliards de dolars e ocupa lo luòc 45 entre las màgers fortunas personalas del mond.
.


text:
Civilizacion de la Vau d'Indus
La civilizacion de la Vau d'Indus fuguèt una civilizacion antica que se desvolopèt lòng d'Indus dins lo nòrd-èst de la Peninsula Indiana. Se formèt a partir de vilatges neolitics aparegut a l'entorn de Mehrgarh vèrs 5000 avC que difusèron l'utilizacion de l'agricultura dins la region. Existiguèt d'aperaquí 2500 a 1900 avC. Dins lo corrent de son desvolopament, diversifiquèt sei produccions agricòlas, realizèt de progrès artesanaus nombrós, inventèt la sieuna escritura e participèt a divèrsei rets comerciaus ambé d'autrei civilizacions. Sei centres urbans principaus èran Mohenjo-daro, Harappa, Dholavira e Kalibangan.
Lei causas dau declin e de sa disparicion son mau conegudas. L'ipotèsi pus anciana èra una destruccion causada per de migracions de pòbles arians. Pasmens, a l'ora d'ara, aquela ipotèsi es venguda mens populara dins la comunautat scientifica. En plaça, apareguèt d'ipotèsis basadas sus una disparicion entraïnada per de cambiaments climatics causant una crisi agricòla. Una autra possibilitat estudiada es un cambiament major de l'idrografia de la vau de l'Indus entraïnant un assecament de certanei regions. Una combinason d'uneis ipotèsis es tanben possibla.


text:
Piegròs e la Clastra
Piegròs e la Clastra (Piégros-la-Clastre en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es a 11 km a l'èst de Crest.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna pren en 1872 lo nom francés de Piegros-la-Clastre per marcar l'union dels dos vilatges de Piegròs e la Clastra.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Gustava Terrassa, poèta occitan, nascut a Piegròs en 1880.


text:
Isòssa
Isòssa[1] (oficialament en francés Yzosse) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions ancianas que son : Usshos, Ysosensis, Ysossa (Cartulari de Dacs, sègles XI, XII). Isosse, Ysosse de Sént Pé de Vic, que son atestats aus sègles XVII e XVIII.
Bénédicte Boyrie-Fénié, en acòrd globau dab Dauzat e Rostaing, amei Ernèst Negre, qu'interprèta lo toponime peu cognomen Isus, rare mès atestat, dab lo sufixe aquitanic -otz(e)[2]; que's tracta d'-ossa per Dauzat e Rostaing : la fòrma actuau deu sufixe qu'es femenina, mès Dòna Boyrie-Fénié probable que's pensa a la varianta Usshos, dab sufixe masculin, e que's guarda de precisar lo genre. La grafia Isòssa qu'es assegurada pr'aquò : dens lo contèxte locau, cau pas supausar una e de sosten, qui donarè *Isòsse. Usshos que hè pensar a Ishós.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. CAIRN, Pau, 2005, p.38


text:
Fouilleuse
Fouilleuse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat rurala es nascuda grandas défrichages del Sègle X. Dempuèi lo sègle XIX, patís un èxode rural important e una reestructuracion de las finages. La principala cultura es aquela de la remolatxa e dempuèi pauc del lli e del soja.
Evrard Èra senhor de Fouilleuse en 1191. Lo blason dels Fouilleuse es ne fa d'una factura pro escassa lo papelonné (se se exceptua la Familha Champenoise de las Angures) los sols Senhors en comportant los meme armas son las Ronquerolles del Nom d'un pichon Vilatge près de Chambly Ça que la sembla que las Armas de las Fouilleuse soint una Brisure lo franc-quartièr amb ne subrecarga un Calhau de Echiquier, un annellet, una etoile ( o molette de Eperon) e un ecusson, de autree familhas ressenssées dins lo comtat" de Clermont en 1375 pòrta d'unas autras Brisures Beronne Erquinviller, crapin, Noroy, #qu'un leon dos fasces, un chevron, e una bordure los sieus ligams de parenté pas fach cap de dobte mas demòra a saber se los Ronquerolles son issus del Comtat de clermont o es-aquel los Ronquerolles #que son venguts de Chambly (comtat de Beaumont sus Oise) s'installats en Picardie. Sens #que ceal siá facil a provar, Ronquerolles signifirait Ronces ne fa aquel poiriá èsser d'Armas parlantes lo papelonné en podent evoquer dels Ronces (Borbó = lo comtat en avent #èsser revenuda pels ancians comtes de clermont a St-Louis Per lo sieu fraire d'o la dynastie del Comte de clermont synonyme de Borbó) Se contunha quand meteissa a trucar los Comtes de clermont los Ancians Comtes
En 1284, Robert, comte de Clermont #donar a Thibault de Fouleuzes, chevalier, a causa de leiales servicis, lo bòsc #que possedissiá a Breuil-lo-Shut, trucat bòsc de Gaaingni. En 1463, la tèrra de Fouilleuse #venir proprietat de la familha de las Ravenel, senhors de Porquéricourt e de Rantigny, pel matrimòni de Antoinette de Fouilleuse amb Aubert de Ravenel. Fouilleuse #Demorar a las mans de las Ravenel pendenta mai d'un sègle. En 1773, la tèrra de Fouilleuse #tornar en la familha Belleval, de contunh en 1785, #venir per alliance proprietat de Jean-François-Anselme Pasquier, comte de Franclieu #qu'en #demorar senhor fins a la Revolucion. La comuna posséde un armari en roure, a dos batents, d'estil transition dintre Louis XIV e Regència. I aguèt ofrit en 1732 a la parròquia de Ivillers (Villeneuve sus Verberie) pel prieur dels luòcs. La rason de la siá preséncia dins la comuna de Fouilleuse es desconeguda. La municipalitat i aguèt ligat a aquela de Maimbeville de 1828 a 1834.
Cette commune rurale est née des grands défrichages du Sègle X. Depuis le sègle XIX, elle subit un exode rural important et une restructuration des finages. La principale culture est celle de la betterave et depuis peu du lin et du soja.
Evrard était seigneur de Fouilleuse en 1191. Le blason des Fouilleuse est en fait d'une facture assez rare le papelonné (si on excepte la Famille Champenoise des Angures) les seul Seigneurs comportant les meme armes sont les Ronquerolles du Nom d'un petit Village près de Chambly Or il semble que les Armes des Fouilleuse soint une Brisure le franc-quartier avec en surcharge un Roc d'Echiquier, un annellet, une etoile ( ou molette d'Eperon) et un ecusson, d'autree familles ressenssées dans le comté" de Clermont en 1375 porte d'autres Brisures Beronne Erquinviller, crapin, Noroy, qui un lion deux fasces, un chevron, et une bordure leur liens de parenté ne fait aucun doute mais il reste à savoir si les Ronquerolles sont issus du Comté de clermont ou est-ce les Ronquerolles qui sont venu de Chambly (comté de Beaumont sur Oise) s' installés en Picardie. sans que ceal soit facile a prouver, Ronquerolles signifirait Ronces en fait ce pourrait être des Armes parlantes le papelonné pouvant evoquer des Ronces (Bourbon = la comté ayant été revendue par les anciens comtes de clermont a St-Louis Pour son frère d'ou la dynastie des Comte de clermont synonyme de Bourbon) On continue quand même à appeler les Comtes de clermont les Anciens Comtes
En 1284, Robert, comte de Clermont donna à Thibault de Fouleuzes, chevalier, à cause de loyaux services, le bois qu'il possédait à Breuil-le-Sec, appelé bois de Gaaingni. En 1463, la terre de Fouilleuse devint propriété de la famille des Ravenel, seigneurs de Porquéricourt et de Rantigny, par le mariage d'Antoinette de Fouilleuse avec Aubert de Ravenel. Fouilleuse resta aux mains des Ravenel pendant plus d'un siècle. En 1773, la terre de Fouilleuse revint dans la famille Belleval, puis en 1785, elle devint par alliance propriété de Jean-François-Anselme Pasquier, comte de Franclieu qui en resta seigneur jusqu'à la Révolution. La mairie posséde une armoire en chêne, à deux battants, de style transition entre Louis XIV et Régence. Elle fut offerte en 1732 à la paroisse d'Ivillers (Villeneuve sur Verberie) par le prieur des lieux. La raison de sa présence dans la mairie de Fouilleuse est inconnue. La commune fut rattachée à celle de Maimbeville de 1828 à 1834.


text:
Tiati
Lo tiati qu'èra un haut foncionari deu faraon dens l'antica Egipte. Aquesta foncion que he la soa aparicion durant l'Ancian Empèri. Qu'èra ua mena de purmèr ministre en carga de l'administracion deu país e deus ahars deu faraon. Los purmèrs Tiati qu'èran gessits de la familha reiau (autes hilhs de l'anacian farons, hrairs o miei hrairs deu lor faraon) ; devath lo regnat de Seneferó lo prince Nefermaat que ho nomat Tiati. Après que's causín enter los nòbles (probablement d'origina reiau) e la foncion que's passava de còps de generacion en generacion.
Foncion adnministrativa màger a la debuta, lo Tiati que ho chic a chic en concurréncia dab d'autes dignitaris qui's vedó hidar mission màgers dab la pujada lenta deu poder deus nòble qui miè a la fin de l'Ancian Empèri egipcian.
Dens lo monde occidentau modèrne, ua vision orientalista e orientada de l'istòria que miè a'u designar dab la paraula vizir en referència a l'administracion tradicionau d'ua partida deu monde musulman.
En egipcian ieroglific Tiati que s'escrivèva :
o tanben


text:
Valašské Meziříčí
Valašské Meziříčí (pop. Valmez) es una vila de la Republica chèca, situada dins la region de Zlín.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Valašské Meziříčí es al conflent (meziříčí) de las doas Bečva, dins la region tradicionala de Valaquia Morava (Valašsko). Se pòt revirar en Confolents de Valaquia.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fusion de Meziříčí e de Krásno nad Bečvou se faguèt en 1924. Prenguèt l'epitète Valašské per se destriar de l'anciana comuna e dels autres Meziříčí chècs.
Barris[modificar | modificar la font]
- Bynina
- Hrachovec
- Juřinka
- Krásno nad Bečvou
- Krhová
- Lhota
- Podlesí
- Poličná
- Valašské Meziříčí
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Lo grope de rock Mňága a Žďorp
- Lo jogaire de fotbòl Milan Baroš
- Los jogaires de tennis Tomáš Berdych e Jaroslav Levinský


text:
Montberol
Montberol (Montbron en francés) es una comuna de la Charanta Occitana situada dins lo País d'Òrta e Tardoira. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Aquitània Lemosin Peitau e Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
{{Portal Perigòrd }}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd ]]


text:
Introduccion a la lectura de tèxtes tirats de l’Almanac patoués de l’Arièj0.
Après la publicacion en 2009 de l’excellent libre del paure Cristian Duthil, titolat L’Almanac patoués de l’Arièjo, un almanac en occitan1, le cercle « Pèire-Lagarda » de Foish pensèt perlongar aquel bon trabalh en far una causida pro importanta de tèxtes del libròt annadièr (a l’entorn de 200) que pareguèt de 1891 a 1936, tèxtes de bon legir, agradius, umoristics, sens pretension, testimònis d’un temps, d’una societat, de l’estat de l’occitan dins sas modalitats localas, vertadièrs etnotèxtes…
S’agís pas de caps d’òbra; son tèxtes modèstes, sense pretension literària. Mas cadun, emai contenguès d’unes francismes, viradas malbiaissudas o d’expressions pauras o simplòtas, cadun nos ditz causas interessantas sus l’epòca, son èime, l’ambient moral, espiritual, sus las costumas, sul trabalh, suls vejaires, sus las relacions e tanben sus la lenga que parlava le pòble, subretot al campèstre.
Aquelas bonas paginas, aviam la tòca de las transcriure en grafia classica en respectar exactament çò qu’èra escrit (sens cambiar res, sens far disparéisser les francismes emai, de còps que i a, mots impròpris, formas esquerrièras o incorrèctas).
Aviam per tòca de presentar aquel corpus, classificat segon las annadas de parucion, les autors (amb d’entresenhas biograficas), segon le genre, le parlar, les tèmas tractats, per ne rendre mai aisida l’utilizacion, e de ne far una edicion al profièit del cercle per desvelopar sas activitats e subretot en omenatge a l’editor, Leon Gadrat, als autors qu’an escrit per aquel almanac que coneguèt una capitada de las grandas quitament al delà de l’Arièja.
Una persona qu’aviá pas comprés nòstra tòca s’i opausèt. Es atal que nòstre projècte faguèt mèuca abans que se pausèsse le problèma de son finançament. Qué que ne siá, le trabalh (de benedictin) fait es pas completament perdut ja que se’n poirà, chic a chic, prene coneissença sus aquel site.
1 C. Duthil, L’Almanac patoués de l’Arièjo, un almanac en occitan, Foish-Valença d’Albigés, 2009, Cercle occitan Pèire Lagarda-Vent Terral, en venda a l’Espaci occitan (11 car. Enric Fabre) a Pàmias al prètz de 24 èuros.
L’ase que s’aviá avalat la luna


text:
Illas Aleutianas
Las illas Aleutianas (Aleutian Islands en anglés) son un archipèla d'illas volcanicas situadas al sud-oèst d'Alaska (Estats Units). Forman un arc dins la mar de Bering. An una superfícia totala de 17 666 km² e 8162 abitants segon lo recensament de 2002, que mens de la mitat ne son inuits o aleutians.
Geografia[modificar | modificar la font]
Forman una cadena d'illas volcanicas al nòrd del Pacific que s'estendon al cors de 1900 km dempuèi la peninsula d'Alaska fins a la de Kamchatka a travèrs de las illas Komandorskie. A l'excepcion d'aquelas darrièras illas, qu'apertenon a Russia, la rèsta de l'archipèla es part de l'Estat d'Alaska. Las illas son localizadas al nòrd de la Cencha del Pacific, entre los 52 e los 55 gras de latitud nòrd e los 172 e los 163 gras de longitud oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las illas foguèron administradas per Russia dempuèi sa descobèrta al sègle XVIII fins a la venda amb la rèsta d’Alaska als Estats Units en 1867. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala totas las illas foguèron ocupadas per Japon.
Economia[modificar | modificar la font]
Las ressorsas alieuticas d'aquela zòna del Pacific Nòrd son excepcionalas. En 2007, 353 000 tonas de produchs de la mar an transitat pels cais de Dutch Harbor, primièr pòrt de pesca dels Estats Units. Dutch Harbor es pas vertadierament una vila, mas gaireben una zòna industriala. La vila vertadièra se tròba a cinc minutas amb veitura, sus l'illa bessona de Unalaska, ligada dempuèi pauc per un pont. De mai en mai d'estrangièrs i venon trabalhar dins las fabricas de condicionament de peis.


text:
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi en basco o Aroue-Ithorots-Olhaïby en francés qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal del País Basc
-
Baisha Navarra Ahatsa-Altzieta-Bazkazane · Ahetze · Aicirits-Camon-Suhast · Aiherra · Aintzila · Ainhoa · Ain·harp · Aldudas · Amenduish-Oneis · Amoròs-Sucòs · Aniça-Montgelós · Aucet-Aucet Juson-Sunarreta · Aldudas · Alòs-Sibàs-Avensa · Amenduish-Oneis · Amoròs-Sucòs · Anglet · Anhauze · Arancon · Arberàs-Silego · Arboet-Sussauta · Arbona · Arcangós · Arhantsusi · Armendaritze · Arnegi · Arrauta-Sharrita · Ascain · Azkarate · Banka · Bardòs · Basusarri · Beguiòs · Behaskane-Laphizketa · Behorlegi · Bidarrai · Bidart · Biriatu · Briscós · Bunuze · Bussunarits-Sarrasqueta · Buztintze-Hiriberri · Cambon · Càmer · Ciboro · Echarri · Echebar · Eiheralarre · Escòs · Espeleta · Esquiula · Ezterenzubi · Gabat · Gamarte · Garrüze · Guetaria · Haltsu · Hauze · Heleta · Hendaia · Hozta · Ibarrola · Idauze-Mendi · Ihòut · Ilharre · Irisarri · Irulegi · Issòr · Isturits · Izpura · Itsasu · Jatsu · Jatsu Garazi · Jutsi · La Bastida de Clarença · Labets-Biscai · Lakarra · Lacarri-Aran-Sharrita de Haut · Landibarre · Larzabale-Arroze-Zibitze · Larresoro · Larribarre-Sorhapürü · Lasa · Lekunberri · Lohitzüne-Oihergi · Luhuso · Lüküze-Altzümarta · Makea · Mansparrauta · Meharin · Mendibe · Meritenh · Biàrritz · Muskildi · Oreguer · Ossés · Ostankoa · Òstavath-Asme · Pagòla · Sent Estève · Sent Estève de Baigòrri · Sent Joan lo Vielh · Sent Joan Pè de Pòrt · Sent Just-Ibarre · Sent Martin d'Arberoa · Sent Martin d'Arròsa · Sent Palai · Sent Miquèu · Suhescun · Uhart de Cisa · Uhart de Micse · Urepele · Veiria · Vergüei-Vièlanava · Zaro · Zuraide Labord Bonlòc · Hasparn · Lahonça · Luhuso · Mendiondo · Sara · Sent Joan de Lus · Sent Pèr d'Irúber · Sent Pèr de Nivela · Urcueit · Urrunha · Ustàrits · Vièlafranca · Sola Alòs-Sibàs-Avensa · Arrast-Larrebiu · Arroquiaga · Arüe-Ithorrotze-Olhaibi · Aucet-Aucet Juson-Sunarreta · Aussuruc · Barcus · Berroganh-Laruntz · Biudòs-Avensa de Baish · Camon-Cihiga · Domesenh-Berrauta · Echarri · Echebar · Espés-Undurenh · Esquiula · Garindenh · Gestars · Gotenh-Libarren · Hauze · Idauze-Mendi · Lacarri-Aran-Sharrita de Haut · Laguinga-Restoa · Larrau · L'Espitau Sent Blasi · Lic-Aterei · Lishans-Sunar · Lohitzüne-Oihergi · Maulion · Mendita · Montcajòla-Larròri-Mendibiu · Montòri · Muskildi · Ordiarp · Ossaranh-Arribarèita · Ossàs-Suhara · Pagòla · Sauguís-Sent Estève · Senta Gràcia · Sharrita de Baish · Sherauta · Tardets-Sorholus · Tres Vièlas Aast · Avera · Avidòs · Avitenh · Abòs · Acós · Anhòs · Ansa · Andonsh · Andrenh · Angais · Anglet · Angós · Anòs · Anoja · Aràmits · Arancon · Lajuson · Araus · Arbús · Arcangós · Aren · Arèssi · Areta · Arganhon · Argelòs · Arget · Arnegi · Arnós · Arricau e Bòrdas · Arrien · Arròs de Nai · Arrosés · Artés d'Asson · Artés de Biarn · Artigalotan · Artigaloba · Artics · Arudi · Arsac e Arrasiguet · Asasp e Arròs · Assat · Asson · Asta e Bion · Astis · Atòs e Aspins · Aubertin · Aubin · Aubons · Audaus · Augar · Auriac · Aurions e Idèrnas · Aussavièla · Autarriba · Autivièla, Sent Martin e Vidèren · Aidia · Aidius · Vaths de Bearn · Valensun · Balèish · Valirac e Maumosson · Valiròs · Barinco · Berrauta e Camun · Barzun · Bassilhon e Bausèr · Bastanès · La Bastida de Clarença · Baudreish · Baiona · Vedelha · Bedós · Bailòc · Benejac · Ventajor e Serèr · Biost · Berencs · Vernadèths · Bescat · Vesingran · Vetrac · Beuste · Veiria · Biàrritz · Bidaishe · Bidòs · Vièla · Vilhèras · Vilhèra · Viron · Visanòs · Buelh e Vesinc · Bonnut · Bòrça · Bordèras · Bòrdas · Lo Bòsc d'Arròs · Bocau · Buelh, Buelhòu e Lasque · Borg Garbèr · Bolhon · Bomort · Bordetas · Bornòs · Brutges, Capbis e Mieihaget · Bunhenh · Bergarona · Buròs · Buròssa e Mendossa · Busiet · Busi · Cabidòs · Cadilhon · Càmer · Cardessa · Carrèra · Carressa e Cassabè · Castanheda · Castèida deu Camin · Castèida e Candau · Castèida e Doat · Casterar e Lobish · Castèth · Castèthbon · Castethins · Castèthnau e Camplong · Castèthner · Castèthpugor · Castilhon d'Artés · Castilhon · Cauviòs e Lòs · Sescau · Cèta e Eigun · Sharra · Clarac · Coarrasa · Conchès · Corbèras e Avera · Còuledan, Lube e Boast · Cobluc · Croselhas · Cuqueron · Denguin · Diussa · Doason · Dònhen · Domin · Aigas Bonas · Escòt · Escor · Escobés · Escot · Escuras · Eshlorentias · Espeisheda · Espiuta · Espuei · Estialesc · Estòs · Eth Saut · Eisús · Hiars · Hishós e Rimajor · Gavaston · Gant · Garraleda e Montdevath · Garlin · Garòs · Gaion · Gelòs · Gèr · Jarderés · Gèra e Belesten · Geronce · Gèus d'Arsac · Gèus d'Auloron · Güèrs · Gomèr · Guishe · Guinarte e Paréntias · Gurmençon · Gurs · Hagetaubin · Haut deu Bòsc d'Arròs · Herrèra · Higuèra e Soja · L'Espitau d'Orion · Horcs · Idron · Aigon · Isesta · Jaces · Juranson · Lar e los Mondrans · Lars · Ceserac · Lahòra · La Bastida de Vièlafranca · La Vatmala · L'Abatut Higuèra · La Veiria · La Cadea · La Comanda · Lac · Lagòr · Lagòs · Lahontan · La Horcada · Lalonga · Lalonqueta · Lamajor · Lana de Varetons · Lanecauva · Lanaplan · Laruenh · La Reula · Laruntz · Las Claverias · Lasa · La Sèrra · La Seuva · La Sauvetat · Lai e Lamidon · Laduish · Lee · Les e Atàs · Lenveja · Lème · Lèren · Lescar · Lascun · Lespièla · Lesporcin · L'Estela e Bètharram · Lishòs · Limendós · Liuron · Lombiar · Lonçon · Lons · Lobienh · Ardiòs e Ishèra · Hlorentias · Lobier de Baish · Lobièr de Haut · Lobinhèr · Lo Luc e Armau · Luc Arrèr · Lucgarrièr · Luc · Lurbe e Sent Cristau · Luçanhet e Luçon · Lo Lis · Malaussana · Mascarans e Haron · Marslac · Maspièr, la Lonquèra e Julhac · Maucòr · Maura · Masèras e Leson · Maseròlas · Melhon · Lo Merac · Mespleda · Mialòs · Miaucenç e Lanuça · Mirapeish · Moguerre · Monmans · Momin · Monassut e Audirac · Montcauv · Montclar · Monenh · Montpesat · Montsegur · Mont · Montagut · Montaner · Montardon · Montaut · Lo Mont e Dissa · Monthòrt · Montòri · Morlans · Morlana · Moguerre · Mohós · Momor · Morencs · Navars · Narcastèth · Narp · Navalhas e Angòs · Navarrencs · Nai · Noguèras · Nostin · Augèna e Camptòrt · Augeu · Auloron Santa Maria · Aràs · Aurin · Orion · Aurriula · Ortès · Òs e Marcelhon · Òussa · Aussencs · Aulhon · Ossa · Ausencs e Montestruc · Pagòla · Parbaïsa · Pardias · Pardias-Pietat · Pau · Pèiralonga e Avòs · Piets, Plasença e Mostron · Puei de Lescar · Puei d'Auloron · Poms · Ponçon Devath e lo Potz · Ponçon Dessús · Pontac · Pontiac e Vièlapinta · Portèth · Poliac · Porciuvas e Bocoa · Preishac de Geusvath · Preishac de Navarrencs · Precilhon · Pujòu · Ramós · Revenac · Rivarroi · Riupeirós · Ribahauta · Hrontinhon · Sent Avit · Sent Armon · Semboès · Sent Castin · Sendòs · Senta Coloma · Sent Haust · Sent Gironç · Sent Gladia, Arriba e Munenh · Sent Güenh · Sent Jacme · Sent Joan Potge · Sent Laurenç e Bretanha · Sent Medard · Sent Pèr de Lèren · Sent Vincenç · Salias · Salas de Baura · Salas · Samas · Sançons e lo Lhon · Sara · Sarporencs · Sarrança · Seuvòla · Sauceda · Saut de Navalhas · Sauvanhon · Seuvalada · Sauvatèrra · Sevin · Sètza e Maubèc · Setzèra · Semiac e Blaishon · Sendèts · Sèrras Castèth · Sèrra de Morlans · Sèrra · Sevinhac · Sevinhac e Meirac · Cimacorba · Siròs · Somolon · Sus · Susmior · Tabalha e Usquenh · Tadossa e Aussau · Taron, Sadirac e Vièlanava · Tarsac · Tèsa · Urdès · Urdòs · Uròst · Usand · Usenh · Usòs · Urt · Berdets · Lo Vialèr · Vièlanava d'Artés · Vièlanava de Navarrencs · Vièla Segura · Vinhas · Vièlafranca · Vivent


text:
Premier principi de la termodinamica
Lo premier principi de la termodinamica es una lèi fondamentala de la termodinamica. Foguèt formulat per lo premier còp per Rudolf Clausius (1822-1888)[1]. Es una version termodinamica de la conservacion de l'energia que son enonciat es : « Dins lo corrent d'una transformacion quina que siegue d'un sistèma sarrat, la variacion de son energia es egala a la quantitat d'energia escambiada ambé lo mitan exterior, sota forma d'energia termica o sota forma de trabalh ».
Se pòu tradurre ambé la relacion seguenta :
- es la variacion d'energia totala.
- es la variacion d'energia intèrna.
- es la variacion d'energia cinetica a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es la variacion d'energia potenciala a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es lo trabalh cambiat ambé lo mitan exterior.
- es la quantitat d'energia cambiada per transferiment termic.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (de) R. Clausius, Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen, Annalen der Physik und Chemie (Poggendorff, Leipzig, 1850), 155 (3): 368-394.


text:
Gordian III
Gordian III (20 de genier de 225 - 11 de febrier de 244, Circesium) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 29 de julhèt de 238 fins a sa mòrt. Succediguèt ai coemperaires Maxime Pupien e Balbin e foguèt remplaçat per Felip l'Arabi.
Èra lo nebòt de Gordian II e lo felen de Gordian Ièr que reinèron en 238. Coma èra fòrça popular, Maxime Pupien e Balbin deguèron li donar lo títol de Cesar. Ansin, après l'assassinat dei dos coemperaires per lei pretorians en julhèt de 238, Gordian III venguèt emperaire.
Assaièt de dirigir l'Empèri ambé l'ajuda de sa familha e dau Senat. Pasmens, deguèt rapidament anar dins lei regions orientalas per replegar una ataca sassanida. Lei causas de sa mòrt après una campanha militara son mau conegudas. L'ipotèsi principala es aquela d'una mòrt causada per de bleçaduras de guèrra.