text:
Jacques Cartier
Jacques Cartier (31 de decembre de 1491 - 1èr de setembre de 1557) foguèt un explorador francés, que reclamèt per França çò qu'es ara Canadà. Foguèt lo primièr de descriure e cartografiar[1] lo Golf de Sant Laurenç e las ribas del riu de Sant Laurenç, que nomenèt "Lo país de Canadà", mot iroqués que significa 'vilatge' e que Cartièr utilizèt per nomenar los poblaments iroqueses que vegèt a Stadacona puèi a Hochelaga.
Biografia[modificar | modificar la font]
Jacques Cartier nasquèt en 1491[2] a Saint-Malo, lo pòrt situat a l'extreme nòrd-èst de las còstas del ducat de Bretanha (ducat que serà incorporat a França en 1532). Cartier, qu'èra un respectable marin, melhorèt son estatut social en 1520 en maridar Mary Catherine des Granches, sòcia d'una importanta familha. Lo seu nom es conegut a Saint-Malo per sas frequentas aparicions pels registres baptismals coma grandpaire o testimòni.[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sas mapas se son perdudas, mas i es fach referéncia dins una letra per son nebot Jacques Noël, datada de 1587 e estampada per Richard Hakluyt amb lo relat del tresen viatge de Cartier, dins The Principall Navigations [...], London, G. Bishop, 1600.
- ↑ Cap certificat baptismal foguèt pas trapat, mas Cartier faguèt estat del seu atge dins tres letras. Vejatz Marcel Trudel, Histoire de la Nouvelle-France, vol. 1, p. 68.
- ↑ Biggar, H.P. A Collection of Documents relating to Jacques Cartier and the Sieur de Roberval, Ottawa, Public Archives of Canada, 1930. Over 20 baptisms h;September


c: text/html

text:
1612
Aquesta pagina concernís l'an 1612 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Capitada d'un còp d'estat còntra lo sultan Adlan Ièr (1606-1612) que foguèt reversat per son nebòt Badi Ièr (1612-1617).
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Enebiment dau cristianisme en Japon (→ 1622).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Invencion dau premier termomètre d'aiga per lo mètge italian Santorio Santorio (1561-1636) que venguèt lo premier termomètre medicau.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Caissacs
Caissacs[1][2] ( Caychax en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, que s'exprimisson ambe un punt d'interrogacion, Caissacs poiriá venir de *Cassiacum, atal coma Caishac, vilatjòt de la comuna de Blancahòrt (Gironda). Seriá donc un compausat del nom d'òme latin Cassius e del sufixe d'origina celtica -acum[3]. En los parlars lengadocians d'Arièja, le grop -iss- se palataliza en -ish- (fenomèn que la grafia del lengadocian prend pas en compte).
La finala en -acs al lòc de -ac qu'èra esperat poiriá pausar un problèma, mès les cases del vilatge d'Ardús (caplòc de La Mòta e Capdevila), que ven de dos mots galleses ARE + DUNO-, e de nombrosas comunas de Gironda[4] fa pensar a un collectiu (les caissacs, les abitants de Caissac, nom inicial del vilatge), puèi confusion del nom del vilatge ambe aquel collectiu.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 158.
- ↑ Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013.


text:
Baldenheim
Baldenheim en alemannisch (Baldenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del costat de Marckolsheim e del arrondissement de Sélestat-Erstein situat sus la rota dintre Hessenheim e Muttersholtz. Los abitants an trucat los Baldenheimois. Ober-Rathsamhausen A fach partida de la comuna.
Village du canton de Marckolsheim et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein situé sur la route entre Hessenheim et Muttersholtz. Les habitants sont appelés les Baldenheimois. Ober-Rathsamhausen a fait partie de la commune.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aucupacion del luòc a testificat per l'existéncia d'un cementèri mérovingien e carolingien d'un centenat de quès, #que lo ric mobilier libre sustot lo celèbre casc de Baldenheim conservat al musèu archéologique de Estrasburg. Lo pòble n'a apertengut cap a 1324 al duché de Wurtemberg. Aquel la li aviá de contunh donat en fief a la familha Rathsamhausen zum Stein. Al extinction d'aquela nòbla familha, Louis XIV lo #donar a l'enginhèr de Chamlay, a carga per lududes de prestar aumenatge al pòrti de Wurtemberg, #qu'en lo moment de la mòrt del commandeur de Chamlay, concéda çò fief a la familha de Sondersleben-Coligny. Fins a la Revolucion, i aviá possedit per la familha de Waldner Freundstein #que çò castèl #èsser démoli en 1820. A partir de la Modèl:S-, lo tissage dins abitança n'a una fòrça grand luòc en l'economia locala.
Baldenheim A conegut per la siá fèsta del « Pfingstpflitteri » #que la desena edicion n'a #aver luòc en 1999.
L'occupation du site est attestée par l'existence d'un cimetière mérovingien et carolingien d'une centaine de tombes, dont le riche mobilier livre notamment le célèbre casque de Baldenheim conservé au musée archéologique de Strasbourg. Le village a appartenu vers 1324 au duché de Wurtemberg. Celui-ci l'avait ensuite donné en fief à la famille Rathsamhausen zum Stein. À l'extinction de cette noble famille, Louis XIV le donna à l'ingénieur de Chamlay, à charge pour lui de prêter hommage au duc de Wurtemberg, qui lors de la mort du commandeur de Chamlay, concéda le fief à la famille de Sondersleben-Coligny. Jusqu'à la Révolution, il était possédé par la famille de Waldner Freundstein dont le château fut démoli en 1820. À partir du Modèl:S-, le tissage à domicile tient une très grande place dans l'économie locale.
Baldenheim est connu pour sa fête du « Pfingstpflitteri » dont la dixième édition a eu lieu en 1999.


text:
Cavaèrs Teutonics
Los Cavaèrs Teutonics o Òrdi deus Cavaèrs Teutonics de l'Ostau de Santa Maria (var. Cavalèrs / Chivalier... e Òrdre dels/dei/daus Cavalèrs/Chivaliers ...) qu'ei un òrdi militar e religiós fondat en palestina durant las Crozadas (en 1190).
Militarment actiu durant las corizadas en Tèrra Santa e durant la Crozadas Baltas, que vadón purament caritatius durant lo sègle XIXe que hon dissots e vedats peu regim nazi deu Tresau Reish (e reviscolats a la soa caduda).
Durant la Crozada Balta, lo vescomte de Bearn Gaston Febus qu'integrè l'Òrdi deus Cavaèrs Teutonics.


text:
Sègle de las Luses
Lo Sègle de las Luses (var. Sègle de las Lutz, Sègle deras Lutz, Sègle dei Lutz) designa un movement filosofic e scientific relativament important que venguèt dominant en Euròpa durant la segonda mitat dau sègle XVIII. Aguèt una influéncia fòrça importanta en Alemanha, au Reiaume Unit e, subretot, en França.
Somari
- 1 Originas
- 2 Idèas
- 3 Difusion
- 4 Consequéncias
Originas[modificar | modificar la font]
L'aparicion dei Lutz es un movement progressiu que se formèt tre la fin dau sègle XVII. D'efèct, lo periòde conoguèt un ensems de cambiaments dins de domenis variats (politic, scientific o economic) que van entraïnar una pèrda d'influéncia de l'aristocràcia e dau clergat que formavan la basa dau poder. En parallèl, la borgesiá veguèt sa poissança aumentar en aprofichant lei descubèrtas scientificas dau sègle e lo desvolopament novèu dau comèrci. Acomencèt donc de remetre en causa la societat feudala eiretada de la Renaissença e d'i revendicar mai de poder.
Lei revolucions anglesas[modificar | modificar la font]
Anglatèrra foguèt lo premier país important d'Euròpa Occidentala onte lo poder reiau recebèt de limits après dos episòdis revolucionaris. Lo premier aguèt luòc entre 1641 e 1649, s'acabèt per la decapitacion dau rèi Carles Ièr e confirmèt lo poder dau Parlament anglés. Lo segond se debanèt entre 1688-1689 ambé lo sostèn de l'armada olandesa en guèrra còntra Loís XIV, aliat dau rèi d'Anglatèrra. Entraïnèt l'installacion d'una monarquia parlamentària e constitucionala que venguèt lo premier regim liberau dins un reiaume major d'Euròpa Occidentala. Anglatèrra aprofichèt aquela situacion per se desvolopar au nivèu economic e venir un luòc important dau progrès scientific e tecnologic europèu. De mai, lo país venguèt un objècte d'estudis de la part de filosòfs, especialament francés, e una fònt per leis idèas liberalas que se van estendre pauc a pauc en Euròpa.
[modificar | modificar la font]
Menats per Anglatèrra, lei país d'Euròpa realizèron de progrès importants ai nivèus scientifics e economics durant lo periòde dau sègle XVIII. Permetèron d'aumentar lo nivèu de vida d'una partida de la societat que poguèt d'ara endavant accedir a un nivèu d'educacion e de poder economic novèus. Aquò entraïnèt una mutacion importanta de la societat europèa que foguèt magerament caracterizada per l'ascension de la borgesiá enterin que l'aristocràcia e lo clergat declinavan.
Lei progrès scientifics dei sègles XVII e XVIII[modificar | modificar la font]
La fin dau sègle XVII e lo sègle XVIII foguèron un periòde de progrès scientific e tecnologic fòrça importants tant au nivèu dei sciéncias fondamentalas coma dei sciéncias aplicadas. Gràcias a un ret academic desvolopat e a sei poders economics, Anglatèrra, França e Alemanha foguèron lei centres principaus d'aqueu movement.
D'efèct, lei sciéncias fondamentalas veguèron la realizacion de trabalhs decisius en matematicas, en fisica e en quimia. Lo premier domeni foguèt marcat per lei trabalhs de scientifics coma Leonhard Euler o Carl Friedrich Gauss que son a l'origina, per exemple, dei notacions matematicas modèrnas o de la nocion de foncion matematica. De son caire, la fisica veguèt la publicacion de la teoria de la gravitacion per Isaac Newton en 1686 e lo desvolopament continú de l'optica, de l'astronomia o encara de l'electrostatica. Enfin, unei principis de basa de la quimia foguèron descubèrts coma aqueu de la conservacion de la matèria.
Aquelei progrès aguèron de consequéncias majoras sus la societat europèa en causa de seis aplicacions. Ansin, lei sectors de l'agricultura, de l'industria e dei transpòrts conoguèron divèrsei revolucions que causèron un cambiament dei mòdes de produccion e dei rendements que van entraïnar un ensems de cambiaments economics.
Lei cambiaments economics[modificar | modificar la font]
Lo periòde dau sègle XVIII conoguèt un ensems de progrès economics quasi continús que van entraïnar una rompedura deis equilibris economics existent dins la societat feodala. La consequéncia principala foguèt l'afebliment dau poder de l'aristocràcia e l'importància novèla dei marchands e dei financiers.
Lo premier cambiament major dau sègle foguèt una aumentacion de la populacion europèa que va passar de 114 milions d'abitants en 1700 a 187 milions en 1800. Aquò es causat principalament per una reculada de la mortalitat e donc per una aumentacion de la durada de vida. Per exemple, per un païsan francés, evolucionèt de 21 ans vèrs la fin dau sègle XVII a 32 ans vèrs la fin dau rèine de Loís XVI. Enterin, l'agricultura conoguèt un ensems d'evolucions que van permetre d'aumentar lei rendements e lei quantitats produchas. En Anglatèrra, certanei rendements, egaus a 30 quintaus per ectara en 1700, agantèron 50 en 1800. Sei melhoraments permetèron una aumentacion dei revenguts dei païsans.
Enterin, l'industria se desvolopèt fòrtament. Ja existenta durant lei sègles precedents, èra una activitat limitada, generalament realizada per lei païsans durant l'ivèrn. Gràcias ai progrès tecnologics (maquinas de vapor...) e ais evolucions dei lèis sus lei manufacturas, una etapa decisiva foguèt franquida ambé la concentracion dei mejans de produccion. Leis industrias tradicionalas (teissedura, fustariá, terralha...) aprofichèron aquela situacion e d'autrei apareguèron o prenguèron una dimension novèla coma la produccion de carbon. Per exemple, la produccion d'Escòcia foguèt multiplicada per 5 durant lo sègle XVIII. Puei, après la produccion miniera, la metallurgia poguèt egalament acomençar son desvolopament que va venir caracteristic dau sègle seguent.
Ajudat per la creissença de la produccion e la multiplicacion dei mejans de transpòrt, lo comèrci conoguèt una aumentacion fòrça importanta durant tot lo sègle. Ansin, lo comèrci exterior de França foguèt multiplicat per 5 entre 1730 e 1788 enterin que sa flòta marchanda aumentèt de 1 657 grands naviris a 2 341. D'axes de comunicacions novèus foguèron construchs coma lo cavament de canaus o de rets rotiers. Aquò entraïnèt una creissença de la populacion urbana que compta 12% de la populacion europèa. Es un taus superior a la mejana mondiala qu'èra egala a 9% aperaquí. Aquela evolucion foguèt principalament sostenguda per lei mitans financiers coma lei marchands, leis entrepreneires e lei banquiers. La noblesa demorèt majoritariament en despart maugrat quauqueis investiments isolats, mai que mai dins lo domeni minier.
Lo progrès de l'educacion[modificar | modificar la font]
En fòra dei descubèrtas scientificas dau sègle XVIII, lo nivèu d'educacion e d'instruccion de la societat progressèt. Certanei govèrns acomencèron de s'ocupar de la question e de crear d'estructuras per desvolopar l'educacion. Ansin, dins leis annadas 1770, Polonha creèt un conseu encargat de l'educacion nacionala enterin que d'universitats alemandas creavan lei premierei cadieras de pedagogia. Aqueleis esfòrç èran la contuniacion d'un ensems de lèis adoptadas tre lo sègle XVI dins certanei regions. La teologia venguèt mens importanta dins lei programas e lo public pertocat per l'escòla aumentèt.
Aquelei decisions obtenguèron de resultats notables au sègle XVIII. Per exemple, en França, lo taus d'illetrats demeniguèt d'aperaquí 65% vèrs 1720 a 48% a la velha de la Revolucion. Aquò permetèt donc una difusion pus importanta d'idèas novèlas e favorizèt l'aparicion d'un mitan intellectuau pus nombrós e pus prolific que va venir la terranha dau movement dei Lutz.
L'ascension de la borgesiá[modificar | modificar la font]
Lei progrès scientifics e tecnologics, lei cambiaments economics e lo melhorament de l'educacion van entraïnar l'emergéncia d'una borgesiá novèla que va pauc a pauc obtenir un poder important gràcias au declin de la noblesa. D'efèct, aquela partida de la borgesiá, que reünís lei marchands, lei financiers e leis entrepreneires es la beneficiària principala d'aqueleis evolucions. Sei membres an d'ara endavant una poissança financiera importanta e certanei acomencèron de comprar de fèus o de domenis. Subretot, la màger part dei sectors en cors de desvolopament de l'economia, especialament lo comèrci e l'industria, son entre sei mans. De son caire, l'aristocràcia es largament demorada en fòra dei cambiaments majors de la societat per se concentrar sus la rentabilitat de sei domenis agricòlas e sus la defensa de sei privilègis.
Ansin, en parallèl de son ascension economica, la borgesiá va pauc a pauc s'opausar a l'existéncia de la societat feodala. Aquela contestacion de l'òrdre establit va prendre la forma d'un movement intellectuau que va perpensar a de formas novèlas d'organizacion sociala e estendre sa reflexion ai subjèctes novèus permés per lei progrès scientifics de l'epòca. Lo cas de França es especiau en causa de la poissança de son regim autocratic e de l'admiracion per de filosòfs francés nombrós dau modèl de la societat anglesa. Lo sègle XVII va donc veire un movement filosofic fòrt que va venir la fònt principala dau movement dei Lutz.
Idèas[modificar | modificar la font]
Maugrat l'importància de la produccion intellectuala dau Sègle dei Lutz, existís de tèmas comuns ai diferents filosòfs dau movement. Lo principau es lo refús dei dogmas e dei veritats reveladas per explicar lei fenomèns observats. Lei filosòfs dei Lutz van donc cercar la veritat au nivèu deis elements observables e destriar de camps diferents de la societat (politic, domestic, religiós... etc) dirigits per de lèis pròprias. Lo movement dei Lutz es donc caracterizat per doas nocions fondamentalas que son l'empirisme e l'umanisme.
L'empirisme[modificar | modificar la font]
L'experiéncia tèn una plaça majora au sen de la teoria de la conoissença dau sègle XVIII. Procedís per observacion, per analisi e per comparason que permetèron la verificacion d'ipotèsis scientificas per la confrontacion ambé la realitat e per la possibilitat de reprodurre un fenomèn experimentau. Aquelei metòdes foguèron estenduts sensa limitacion a totei lei domenis scientifics de l'epòca e son donc la fònt de la màger part dei descubèrtas realizadas. Per exemple, permetèron l'invencion dei premierei classificacions e dei premierei teorias amirant una explicacion globala de certanei fenomèns (classificacions d'espèças animalas...). Ansin, en fòra de l'aprefondiment dei sciéncias ancianas, l'empirisme entraïnèt l'aparicion d'objèctes de recèrca novèus (etnografia, politica...) que van aumentar lo camp de reflexions dei filosòfs e permetre d'ocupar de domenis novèus de l'espaci intellectuau de l'epòca. Aquò va causar lo desvolopament de l'utilizacion de l'esperit critic e de la reflexion politica.
L'umanisme[modificar | modificar la font]
Ambé l'empirisme, l'umanisme es lo segond principi fondamentau dei Lutz. La filosofia dau movement plaça l'òme au centre de sei preocupacions. Son objectiu es lo bonur. Lei filosòfs dei Lutz crèson au progrès de la conoissença, a la capacitat de la rason de sapar lei convencions, leis usatges e leis institucions que còntradison la natura e la justícia. Aquela fe foguèt renforçada per lei progrès scientifics e economics dau sègle. Aquò va entraïnar l'aparicion dei premierei formas de contestacion deis autoritats feodalas e l'afirmacion de l'idèa de tolerància dins una Euròpa prefondament devesits per la question religiosa.
Difusion[modificar | modificar la font]
Gràcias au desvolopament de l'educacion, lo movement dei Lutz se poguèt adreiçar a una partida novèla e pus granda de l'opinion publica. Un nombre important de filosòfs poguèron donc publicar sei trabalhs e crear un espaci public novèu que va començar de debatre e de difusar d'idèas novèlas, ajudat per la vitalitat dei rets academics e lòtjas.
Lei salons literaris[modificar | modificar la font]
Lo sègle dei Lutz va inventar, o reïnventar en prefondor, de luòcs de debats e de reflexions. Inicialament, foguèt lei cafès, coma lo Procope a París, que venguèron lo rendètz-vos de membres influents dau movement coma Voltaire, Diderot o Fontenelle. Pasmens, rapidament, lei salons mondans van ganhar una importància decisiva per la propagacion de seis idèas. Aquelei salons foguèron generalement dubèrts per de personatges importants e ambiciós que van reünir de grops d'artistas, de sabents e de filosòfs. Lo modèl principau es lo de la marquesa de Lambert au començament dau sègle. Per la seguida, permetèt l'aparicion d'autrei salons majors coma aquelei de Madama de Tencin o de Madama Necker que van aculhir de figuras dau movement coma Marivaux o lei redactors de l'Enciclopèdia. Aquelei salons permetèron de confrontar lei ponchs de vista e de facilitar la propagacion deis idèas dei Lutz entre leis elèits intellectuaus de la capitala.
Lo ret academic[modificar | modificar la font]
Leis acadèmias son de societats de sabents que se reünisson per s'ocupar de literatura o de sciéncias, per desvolopar e difusar la conoissença. Gropant lei classats pus aisats e leis elèits intellectuau dei províncias (noblesa, clergat e borgesiá richa), lor nombre aumentèt durant tot lo sègle. Per exemple, en França, existissián solament 10 acadèmias en 1710 e 35 en 1789. Pauc a pauc, formèron de rets provinciaus, nacionaus puei europèus. Permetèron la realizacion de cambis de recèrca per correspondéncia, l'acuelh de sabents estrangiers, de programas e de concors de recèrca. Aguèron una influéncia majora dins lo desvolopament de subjèctes scientifics coma la fisica, la quimia, la mineralogia o l'agronomia.
Lo ret lòtjas[modificar | modificar la font]
En fòra deis acadèmias, lei lòtjas formèron egalament un ensems de rets fòrça eficaç per la difusion deis idèas dei Lutz. Lo pus conegut es aqueu de la francmaçonariá creat en Escòcia e en Anglatèrra ai sègles precedents; aguèt un succès major au sègle XVIII ambé la creacion d'unei miliers de lòtjas. Reünissent de membres dei classas superioras de la societat, permetèron leis idèas filosoficas e l'esperit dei Lutz dins de luòcs estrategics. De mai, leis elèits i faguèron tanben l'aprendissatge de l'egalitat còntra lei privilègis de la naissença.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Lo movement dei Lutz aguèron divèrsei consequéncias segon lei país. Lei principalas foguèron politicas, magerament ambé lei revolucions se debanant durant la segonda mitat dau sègle XVIII ais Estats Units e en França. Pasmens, la produccion dei Lutz aguèt una influéncia importanta ai nivèus economic e filosofic.
Consequéncias politicas[modificar | modificar la font]
Lei consequéncias politicas dau movement dei Lutz son variadas amb una influéncia decisiva sus lo renversament de l'autoritat coloniala anglesa ais Estats Units e aqueu dau poder reiau en França. Dins aquò, aguèron tanben un ròtle important dins la formacion deis estats modèrnes ambé l'afirmacion de certanei principis d'organizacion politica.
Ansin, leis idèas dei Lutz aguèron un ròtle important dins l'entraïnament dei Revolucions estatsunidenca e francesa. D'efèct, la declaracion d'independéncia deis Estats Units afirmèt un nombre grand de principis dau movement coma l'egalitat en fàcia de la lèi e la separacion dei poders executius, legislatius e judiciaris. En França, l'esperit liberau e critic desvolopats dins lei salons e lei cafès sapèt pauc a pauc lo poder de la monarquia absoluda. Puei, la màger part dei deputats de la Convencion Nacionala èran de membres de la borgesiá que conoissián la filosofia dei Lutz.
Consequéncias economicas[modificar | modificar la font]
Au nivèu economic, lo sègle dei Lutz veguèt l'aparicion dau liberalisme economic que va s'opausar au sistèma economic de la feodalitat basat sus lei privilègis. De mai, l'epòca foguèt tanben lo periòde de publicacion dei trabalhs d'Adam Smith que va entraïnar la formacion dau sistèma capitalista e la Revolucion Industriala dau sègle XIX.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Ole Peter Grell et Roy Porter, Toleration in Enlightenment Europe, Cambridge University Press, 2000.
- (fr) Pierre-Yves Beaurepaire, L’Europe des Lumières, Paris, PUF, 2004.
- (fr) Christine Le Bozec, La Normandie au XVIIIe siècle : croissance, Lumières et Révolution, Rennes, Éditions Ouest-France, 2002.
- (fr) Pierre Chaunu, La Civilisation de l’Europe des Lumières, Paris, Flammarion, 1997.
- (fr) Pierre M. Conlon, Le Siècle des Lumières : bibliographie chronologique, Genève, Droz, 1983.
- (fr) Joël Cornette, Histoire de la France : absolutisme et Lumières (1652-1783), Paris, Hachette supérieur, 2005.
- (fr) Monique Cottret, Culture et politique dans la France des Lumières : 1715-1792, Paris, Colin, 2002.
- (fr) Marcel Brion, Henry Daussy, Le Siècle des Lumières, London, Thames & Hudson, 1974.
- (fr) Béatrice Didier, Le Siècle des Lumières, Paris, MA Éditions, 1987.
- (fr) Albert Soboul, Guy Lemarchand, Michèle Fogel, Le Siècle des Lumières, Paris, PUF, 1977-1997.
- (fr) Norman Hampson, Le Siècle des Lumières, Paris, Seuil, 1972.
- (fr) Heyden-Rynsch, Verena Von Der, Salons européens, Paris, Gallimard, 1993.
- (fr) Jacques d’Hondt, Hegel et le siècle des Lumières, Paris, PUF, 1974.
- (fr) Robert Mandrou, L’Europe « absolutiste ». Raison et raison d’État (1649–1775), Fayard, 1977.
- (fr) Xavier Martin, Nature humaine et Révolution française : du siècle des Lumières au Code Napoléon, Bouère, D.M. Morin, 1994.
- (fr) Philippe Minard, La Fortune du colbertisme : état et industrie dans la France des Lumières, Paris, Fayard, 1998.
- (fr) Henri Plard, Morale et vertu au siècle des Lumières, Bruxelles, Éditions de l’Université de Bruxelles, 1986.
- (fr) Bernard Plongeron, Théologie et politique au siècle des Lumières (1770-1820), Genève, Droz, 1973.
- (fr) Gilbert Py, L’Idée d’Europe au Siècle des Lumières, Paris, Vuibert, 2004.
- (fr) Louis Réau, L’Europe française au siècle des Lumières, Paris, A. Michel, 1951, 1938.
- (fr) Daniel Roche, La France des Lumières, Paris, Fayard, 1993.
- (fr) Liliane Hilaire-Pérez, Daniel Roche, L’Invention technique au siècle des Lumières, Paris, Albin Michel, 2000.
- (fr) Catherine Salles, Le Siècle des Lumières : 1715-1789, Paris, Larousse, 1987.
- (fr) Michel Vovelle, Le Siècle des Lumières, Paris, 1977-1988.


text:
Behaskane-Laphizketa
Behaskane-Laphizketa en basco o Béhasque-Lapiste en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Los gentilicis que son behaskandar e laphizketar.
L'arriu de Bidosa que passa per la vila.
Las comunas tòcatocantas que son Aicirits-Camon-Suhast e Arberàs-Silego au nòrd, Domesenh-Berrauta en Sola a l'èst, Sent Palai a oèst e Larribarre-Sorhapürü au sud.
Behaskane e Laphizketa que s'unín en 1842 entà formar la comuna actuau. .


text:
Plougoñ
Plougoñ en breton (Plogoff en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La punta del Raz (luòc nacional) se tròba al extremitat oèst de la municipalitat e s'esperlonga pel raz de se, al mièg #que n'a bastit lo phare de la Vièlha. Un sémaphore se tròba sus la punta.
- La municipalitat dispausa de tres pichons pòrts, unicament accessibles a las pichonas quitament fòrça pichonas unitats : de Paurs Loubous, Feunten-Aod, Bestrée.
- La pointe du Raz (site national) se trouve à l'extrémité ouest de la commune et se prolonge par le raz de Sein, au milieu duquel est construit le phare de la Vieille. Un sémaphore se trouve sur la pointe.
- La commune dispose de trois petits ports, uniquement accessibles aux petites voire très petites unités : Pors Loubous, Feunten-Aod, Bestrée.
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin dels ans 1970, l'Estat francés a volgut implantar una centrala nucleara sul territòri de la comuna. Lo projècte i aguèt refusat massivement pels Plogoffistes[1] e d'unes autres partidaris anti-nucleares venguts de tota la Bretanha quitament de la França entièra. Lo conflicte, sovent violent, #conéisser lo sieu apogée l'an 1980. L'oposicion al bastiment, répertoriée jol vocable « los eveniments de Plogoff », a suscitat l'an 1980 de las manifestacions importantas contra la politica nucleara francesa dels ans 70, après aquelas de Fessenheim e sustot aquela de Creys-Malville en 1977. En lo moment de lo sieu accession en podent l'an 1981, François Mitterrand a preses una mesura emblématique en favor dels ecologistas, en renonciant a la centrala de Plogoff[2].
Aquel combat anti-nuclear atengut d'anautita lucha pels oponents al projècte de central a #èsser a l'origina de divèrses libres, de doas pelliculas (Plogoff, de las pèiras contra fusells - La question Plogoff), de nombroses articles de premsa e de desenas d'afichas.
Sul promontori de la punta del Raz un centre comercial bastit en los ans 1970 i aguèt mes en causa e destruissi perque adulterava lo luòc. En contrapartida, un nòu espaci de accueil i aguèt creat en retrach e la siá gestion confiada a un sindicat mixte. Sembla n'informi mai amb las aspiracions de ponduda en valor d'aquel patrimòni e permet de melhor aculhir los visitants. Los recorses financièrs generats pel parking en pagant d'aquel luòc aleugerisson sens respondètz las finanças locales.
À la fin des années 1970, l’État français a voulu implanter une centrale nucléaire sur le territoire de la commune. Le projet fut rejeté massivement par les Plogoffistes[3] et d'autres partisans anti-nucléaires venus de toute la Bretagne voire de la France entière. Le conflit, souvent violent, connut son apogée en 1980. L'opposition à la construction, répertoriée sous le vocable « les événements de Plogoff », a suscité en 1980 des manifestations importantes contre la politique nucléaire française des années 70, après celles de Fessenheim et surtout celle de Creys-Malville en 1977. Lors de son accession au pouvoir en 1981, François Mitterrand a pris une mesure emblématique en faveur des écologistes, en renonçant à la centrale de Plogoff[4].
Ce combat anti-nucléaire remporté de haute lutte par les opposants au projet de centrale a été à l'origine de plusieurs livres, de deux films (Plogoff, des pierres contre des fusils - L'affaire Plogoff), de nombreux articles de presse et de dizaines d'affiches.
Sur le promontoire de la pointe du Raz un centre commercial construit dans les années 1970 fut remis en cause et détruit car il dénaturait le site. En contrepartie, un nouvel espace d'accueil fut créé en retrait et sa gestion confiée à un syndicat mixte. Il semble plus en rapport avec les aspirations de mise en valeur de ce patrimoine et permet de mieux accueillir les visiteurs. Les ressources financières générées par le parking payant de ce site soulagent sans conteste les finances locales.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ORTF, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 23 de Junh de 2011
- ↑ detlo-projècte-de-central-nucleaire-a-plogoff.html {{{Títol}}}. Consultat lo 23 de Junh de 2011
- ↑ ORTF, « Le nucléaire contesté à Plogoff », 14 Fevrier 1980. Consultat lo 23 Juin 2011
- ↑ ORTF, « Annulation du projet de centrale nucléaire à Plogoff », 28 Mai 1981. Consultat lo 23 Juin 2011


text:
Modèl:Referéncia necessària
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
Somari
En brèu[modificar la font]
- Tòca
- Senhalar una informacion dobtosa qu'es pas acompanhada de fonts ; mai de detalhs dins la pagina d'explicacion.
- Sintaxi
- {{Referéncia necessària}}
{{Referéncia necessària|passatge necessitant de fonts|data=data}} (se pòt utilizar en particular {{Referéncia necessària|''passatge necessitant de fonts''|data={{subst:uèi}}}})
{{Referéncia necessària/Blòt|paragrafes necessitant de fonts}}
Exemples[modificar la font]
Senhalament d'una informacion mancant de fonts[modificar la font]
Modèl:Reaccion a una informacion mancant de fonts
Vejatz tanben[modificar la font]
Modèls indicant la manca de referéncias e de fonts[modificar la font]
- {{Referéncia necessària/Blòt}} per marcar tot un capítol sens que cada linha siá soslinhada
- {{Citacion necessària}} per las informacions fisablas mancant de referéncia
- {{Fonts de ligar}} quand la màger part de las afirmacions de l'article son pas ligadas a las fonts
- {{De fontar}} quand l'article possedís pas de fonts
- {{Passatge non neutre}} quand las informacions son presentadas amb un partit pres evident
- {{Referéncia desirada}}


text:
Rebreuve-Ranchicourt
Rebreuve-Ranchicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat es desservie per la rota départementale 341 dicha Cauçada Brunehaut en connectant Arras a Thérouanne. Malgrat aiçò l'aglomeracion es pas pas sul traçat de la cauçada Brunehaut mas sus una dérivation.
La commune est desservie par la route départementale 341 dite Chaussée Brunehaut reliant Arras à Thérouanne. Cependant l'agglomération n'est pas sur le tracé de la chaussée Brunehaut mais sur une dérivation.


text:
Cabestany
Cabestany (occitan Cabestanh) es una comuna de Rosselhon, dins la Catalonha del Nòrd. Administrativament es una comuna francesa del departament dels Pirenèus Orientals e de la region d' Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Guilhèm de Cabestanh, trobador.
- Mèstre de Cabestany, escalpraire del sègle XII.


text:
Universitat Ebraïca de Jerusalèm
31° 46′ 33″ N 35° 12′ 00″ E / 31.77583, 35.20000 L'Universitat Ebraïca de Jerusalèm (en ebrieu האוניברסיטה העברית בירושלים, prononciacion hā’Universitah hā‘Ivrith bYirūšāláyim) apelada correntament HUJI — que la majoritat dels campus se tròban a Jerusalèm — es un dels principals establiments universitaris en Israèl. Foguèt la primièra universitat josieva au Mandat Britanic de Palestina, fondada en 1918 coma una de las institucions de l'Estat d'Israèl en camin.
Es istoricament la primièra de las uèch universitats israelianas, e es internacionalament reconeguda coma una de las cent melhoras institucions academicas del mond[1].
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (he) (en) Site oficial


text:
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Lo Club de Gimnasia y Esgrima La Plata es un club de fotbòl de la vila de La Plata en Argentina. Fondat lo 3 de junh de 1887, es lo club mai ancian entre los qui jògan en primièra division.
Son estadi es l'Estadi Juan Carmelo Zerillo (21 400 plaças), mai conegut com l'Estadi del Bòsc (en castelhan : Estadio del bosque) pr'amor d'èsser prèp del bòsc de La Plata. Per aquesta rason lo club foguèt chafrat El Lobo ("Lo Lop'").
Las soas colors eraldicas son d'argent a facha d'azur.
Las rescontras amb son rival Estudiantes de La Plata (l'autre grand club de fotbòl de la capitala de la província de Buenos Aires) es un classic del fotbòl argentin : lo Clásico Platense.
Gimansia y Esgrima foguèt campion d'Argentina de primièra division en 1929 e de segonda division en 1944, 1947 e 1952. ganhèt tanben la Copa Centenario organizada nacionaument per l'AFA en 1994.
Es un dels clubs qui an jogadas mai de sasons cumuladas en primièra division.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima La Plata foguèt fondat lo 3 de junh de 1887 vodat a las doas activitats de son nom. Devenguèt mai tard lo famós club de fotbòl.
Durant son istòria cambièt de nom : foguèt batejat tornar Club de Esgrima per una brèva estona de l'annada 1897 e Club Gimnasia y Esgrima de Eva Perón en 1952 quand La Plata foguèt egalament tornada batejada Eva Perón a l'escasença del decès de la primièra dòna argentina. Aqueste nom foguèt cambiat a la casuda del regim del general Juan Domingo Perón e remplaçat per Club Gimnasia y Esgrima de La Plata amb un de que foguèt levat en 1964 per li tornar lo nom actual.
Fins a l'annada 1930 Gimnasia y Esgrima (coma mantuna còla argentina a despart del Racing Club) joguèt lo campionat amator. Enter 1905 e 1915 daissèt de practicar lo fotbòl. Es durant aquesta pausa (en 1912) que foguèt fondat son rival Estudiantes de La Plata per qualques uns de sos ancians membres.
En 1915 entrèt en primièra division e posquèt jogar pel primièr còp en 1916 contra son rival (amb una victòria de 1 a 0).
Lo 27 d'abrial de 1924 inaugurèt son estadi. Gimnasia y esgrima foguèt campion nacional de primièra division en 1929.
La còla de 1933, qui menèt una polida campanha, foguèt chafrada El Expreso e un jogador Arturo «El torito» Naón i espelèt e venguèt famós dins l'istòria del club.
La campanha de 1962 donèt l'escais de Lop al club pr'amor de la proximitat del bòsc de La Plata e tanben pr'amor de la rapiditat e de la rusa dels sons jogadors.
Clásicos Platenses[modificar | modificar la font]
Los Classics de La Plata son las rescontras entre Gimnasia y Esgrima e lo club Estudiantes de La Plata.
Lo primièr se joguèt en 1916 ganhèt 1 a 0 amb un gòl contra son camp de Pastor.
En 1931 joguèron los dos dins los campionats organizats per l'AFA e en 147 rescontras: Estudiantes de La Plata emportèt 51 victòrias amb 217 gòles ; Gimnasia y Esgrima ganhèt 45 partidas amb 196 gòles ; i aguèt en 51 partidas nullas.
En 1992 José Perdomo de Gimnasia y Esgrima marquèt lo "Gòl del Terratrem" contre Estudiantes, un gòl enregistrat pel sismograf de La Plata (véser lo paragraf "Curiositat").
Presidents[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima aguèt 55 presidents. Lo primièr e fondator foguèt Saturnino Perdriel. L'actual president es Walter Gisande.
Lo president es elegit pels membres associats del club.
Véser Lista dels presidents del Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Estadi[modificar | modificar la font]
L'estadi de Gimnasia y Esgrima se tròba a La Plata a l'interseccion entre l'avienguda 60 e la carrièra 118. Es apelat oficialment Estadio Juan Carmelo Zerillo e es tanben conegut coma l'Estadi del Bòsc (Estadio del Bosque en castelhan) pr'amor de la proximitat del Bòsc de La Plata. Es situat dins lo quartièr El Mondongo. Sa capacitat es de 21 500 plaças abilitadas.
Foguèt bastit en 1923 per èsser inaugurat en1924. Mai tard, recebèt lo nom d'un dels presidents del club : Carmelo Zerillo.
Foguèt barrat en 2006, 2007 e una partida de 2008 per una question de nòrmas abans de tornar aubrir.
Escaisses[modificar | modificar la font]
Los suportaires de Gimnacia y Esgrima pòrtan mantun escais mai o mens istorics:
- Los Triperos dens las annadas 1920 en referència al fach de vénguer de la ciutat de Ensenada e de Berriso e de trabalhar dins lo matadèr.
- La 22 d'origina incerta (dilhèu en referéncia a la carta 22 deu taròt : lo fòl).
- Los Basureros (los "bordilhaires"), durant las annadas 1970, en referéncia al fach que lo president alara, Oscar Venturino, èra tanben president d'una entrepresa e collècta d'orduras.
- El Lobo ("Lo Lop") en referéncia al Bòsc de la Plata e a las qualitats d'aquesta bèstia : astúcia e agilitat.
Malhòts[modificar | modificar la font]
Unifòrme actual[modificar | modificar la font]
Evolucion del malhòt[modificar | modificar la font]
Curiositats[modificar | modificar la font]
- Gimnasia y Esgrima es lo club de fotbòl lo mai ancian entre los qui jògan en primièra division en Argentina.
- Foguèt lo primièr club argentin de fotbòl a jogar en Euròpa (1931).
- Marquèt lo gòl lo mai lèu de l'istòria dels campionats argentins de primièra division : après 5 segondas, de Carlos Dantón Seppaquercia, contre Club Atlético Huracán, lo 18 de març de 1979.
- Lo 5 d'abriu a l'escasença del Classico platense Gimasia y esgrima marquèt un gòl fetejat pels suportaires d'un biais que faguèt bolegar lo simograf de La Plata. Foguè conegut coma lo "Gòl del Terratrem" (lo Gòl del terremoto)
- Lo 5 de mai de 1996, Gimnasia y Esgrima faguèt patir lo Club Atlético Boca Juniors una de las majoras umiliacions a domicili de son istòria en ganhant 6 a 0 a l'escasença de la reïnauguracion de son estadi (La Bombonièra) qui èra estat barrat per èsser adobat.
- En 2009 lo club de Gimnasia y Esgrima foguèt lo tema d'un filme sobre la vida vidanta de sons suportaires dins lo contèxte del risque durant aquesta sason de cabussar en segonda division. Es lo filme titolat La Pasión del realizator Alejandro Encinase sortiguèt en salas.
Imne[modificar | modificar la font]
L'imne de Gimnasia y Esgrima foguèt compausat en 1915 amb paraulas de Délfor Méndez e musica de Juan Serpentini. Foguèt interpretat per primièra vegada lo 9 de julh (diada de l'independéncia)a l'escasença d'una rescontra amb lo club uruguaian River Plate Football Club (de non pas con.honer amb dos autres clubes respectivament uruguain e argentin e apelats Club Atlético River Plate).
Festejemos nuestros triunfos, con canciones varoniles, armoniosas, y febriles, como los ritmos del mar.
Festejemos nuestros triunfos, con las sanas intenciones, de llegar a ser campeones, solamente, solamente por llegar.
En las luchas deportivas, siempre fuimos, vencedores, defendiendo los colores, de la insignia nacional.
Embriagados de entusiasmo, satisfechos, de alegría, derrochamos valentía, con nobleza, con nobleza sin igual.
Sin enconos ni altiveces, siempre fuertes, siempre unidos, por mens sana conocidos, lucharemos sin cesar, pues sin luchas no hay victorias, y nosotros las queremos, porque siempre padecemos, hondo anhelo, hondo anhelo de triunfar!
Véser son interpretacion dins los ligames extèrnes.
Entrenaires[modificar | modificar la font]
En fotbòl Gimnasia a avuts un mantun entrenaire al long de son istòria amb qualques noms mai marcants coma per exemple :
- Emerich (Emérico en castelhan) Hirschl, chafrat "Lo Magician" (El Mago), d'origina ongresa, foguèt lo primièr entrenaire estrangièr en Argentina. Entrenèt Gimnasia y esgrima entre 1932 e 1934.
- Nito Veiga faguèt tornar pojar lo club en primièra division en 1984.
- Amb Roberto Perfumo lo club ganhèt la Copa Centernario en 1993.
- Carlos Timoteo Griguol (lo "Vielh" o lo "Mèstre" - el Maestro, El Viejo - ) menèt lo club a 3 títols de vicecampion.
L'actual entrenaire es Diego Cocca.
Véser : Lista dels entrenaires de Gimnasia y Esgrima La Plata
Jorn del suportaire de Gimnasia y Esgrima[modificar | modificar la font]
Lo 10 de decembre es estat causit per ésser la Jornada Mondiala del suportaire de Gimnasia y Egrima ; es l'escadença d'acamp e de le celebracions, mai que mai dins l'Estadi del Bòsc ; en 2006 mai de 10 000 s'acampèron atal[1].
Palmarés[modificar | modificar la font]
- Epòca amator :
- Epòca professionala :
- Tomèis nacionals oficials :
- Copa Centenario de l'AFA.
- Tornèis amical internacional:
- Copa Gobernador Alende 1960.
Equipament e esponsòr[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Videos de youtube.com[modificar | modificar la font]
- [15]Himne de Gimnasia y Esgrima.
- [16] Lo Gòl del Terratrem.
- [17] La presidenta de la Republica Cristina Fernández de Kirchner devisant de sa passion per Gimnasia y Esgrima e ostentant lo malhòt en preséncia de son espós, ancian president e suportaire del Racing Club de Avellaneda.
Estadi : Estadi del Bòsc - El Expreso - Clásico Platense - Jogadors
- Portau d’Argentina
-
- ↑ [1] Olé, 2006
- ↑ 2,0 2,1 El Día [2] accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Gimnasia [3] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Radiografía Tripera[4] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [5] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [6] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Cielo Sports [7] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ [8] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [9] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [10] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [11] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [12] lo 13 de heuèr de 2009
- ↑ El Día [13] lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [14] lo 13 de heurèr de 2009


text:
1934
Aquesta pagina concernís l'an 1934 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Boèmia: un accident dins una mina causa 134 mòrts.
- 30 de genièr - Alemanha: supression de la representacion populara dins lo govèrn dels Länder
- 2 d'abril - Espanha: se fonda lo partit Izquierda Republicana.
- 18 de julhet - Polonha: d'inondacions causan 150 mòrts.
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Bechuanaland[1][modificar | modificar la font]
Adopcion d'una lèi que reconoissèt lei lèis e lo poder dei tribüs localas.
Turquia[modificar | modificar la font]
Extension totala dau drech de vòte e de candidatura ai fremas. D'efèct, aqueu drech existiá ja mai èra encara l'objècte de plusors restriccions.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Assassinat de Serguei Kírov lo 1èr de decembre. Segond personatge dau Partit après Stalin e personalitat fòrça populara, sa mòrt marquèt lo començamnet dei grandei purgas e dei Grands Procès de Moscòu (1936-1938) còntra leis adversaris e leis opausants supausats ò vertadiers de la politica dau cap sovietic.
Mond[modificar | modificar la font]
- 2 de febrièr - Nicaragua: Augusto César Sandino es assassinat.
- Octobre - Començament de la Longa Marcha dels comunistas en China.
America[modificar | modificar la font]
Cuba[modificar | modificar la font]
Extension ai fremas dau drech de vòte.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la carta de la superficia de Mercuri dessenhada per l'astronòm francogrèc Eugène Antoniadi dins de condicions fòrça perilhosas car menèt seis observacions dins lo corrent de la jornada. Venguèt la carta de referéncia de la planeta fins a son exploracion per la sonda Mariner 10. En particular, Antoniadi capitèt de demostrar l'inexisténcia dei canaus que sa preséncia èra estada supausada dempuei 1896.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion d'un desvolopament important de sa teoria sus lo raionament beta per Enrico Fermi. I mencionèt per lo premier còp l'existéncia dei neutrinos — que son existéncia èra estada postulada en 1930 per Wolfgang Pauli — e de la fòrça nucleara febla.
Descubèrta per Irène (1897-1956) e Frédéric Joliot-Curie (1900-1958) de la radioactivitat artificiala après una experiéncia que permetèt d'obtenir un isotòp de fosfòr desconegut dins la natura. Recebèron lo Prèmi Nobel de Quimia en 1935.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Tassos Papadopoulos, president de Chipre
- 11 de genièr - Jean Chrétien, primièr ministre de Canadà
- 26 de genièr - Glaudi Barsotti, escrivan e jornalista occitan
- 30 de genièr - Giovanni Bernard, escrivan de lenga occitana
- 7 de febrièr - Edward Fenech Adami, president de Malta
- 13 de febrièr - George Segal, actor american
- 15 de febrièr - Niklaus Wirth, informatician american
- 24 de febrièr - Bettino Craxi, primièr ministre d'Itàlia (m. 2000)
- 5 de març - Daniel Kahneman, economista israelian, Prèmi Nobel
- 9 de març - Iurii Gagarin, astronauta sovietic (m. 1968)
- 31 de març - Carlo Rubbia, fisician italian, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Shirley MacLaine, actritz americana
- 29 d'abril - Pedro Verona Rodrigues Pires, president de Cap Verd
- 21 de mai - Bengt I. Samuelsson, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 23 de mai - Robert Moog, inventor american
- 6 de junh - Rei Albèrt II de Belgica
- 16 de junh - William Forsyth Sharpe, economista american, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Sydney Pollack, director american de cinèma
- 13 de julhet – Wole Soyinka, escrivan nigerian, Premi Nobel de Literatura
- 3 d'agost - Jonas Savimbi, òme politic angolan, lider d'UNITA (m. 2002)
- 6 d'agost - Gianfrancesco Guarnieri, actor brasilièr (m. 2006)
- 6 d'agost - Cláudio Hummes, cardenal catolic brasilièr
- 23 d'agost - Barbara Eden, actritz americana
- 4 de setembre - Clive Granger, economista escocés, Prèmi Nobel
- 19 de setembre - Brian Epstein, empresari del grop de rock The Beatles (m. 1967)
- 20 de setembre - Sophia Loren, actritz italiana
- 28 de setembre - Brigitte Bardot, actritz e activista francesa
- 13 d'octobre - Nana Mouskouri, cantaira grèca
- 9 de novembre - Carl Sagan, astronòm american (m. 1996)
- 9 de decembre - Junior Wells, musician american (m. 1998)
- 10 de decembre - Howard Martin Temin, genetician american, Prèmi Nobel (m. 1994)
- 15 de decembre - Abdullahi Yusuf Ahmed, president de Somalia
- 24 de decembre - Stjepan Mesić, president de Croàcia
- 28 de decembre - Maggie Smith, actritz britanica
- Cristian Laus, escrivan occitan
- Tim Giago, escrivan e jornalista american d'origina sioux
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 29 de genièr - Fritz Haber, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1868)
- 17 de febrièr – Rei Albert I de Belgica (n. 1875)
- 6 d'abril - Ismael Nery, pintor brasilièr (n. 1900)
- 30 de junh - Kurt von Schleicher, cancelièr d'Alemanha (n. 1882)
- 4 de julhet - Marie Curie, scientifica francesa, Prèmi Nobel de Fisica e de Quimia (n. 1867)
- 25 de julhet - Engelbert Dollfuss, cancelièr d'Àustria (n. 1892)
- 25 de julhet - Nestor Makhno, revolucionari anarquista ucrainian (n. 1889)
- 2 d'agost - Paul von Hindenburg, general, president d'Alemanha (n. 1847)
- 20 d'agost - Raymond Poincaré, president de França (n.1860)
- 17 d'octobre - Santiago Ramón y Cajal, neuroscientific espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1852)
- 8 de novembre - Carlos Chagas, mètge brasilièr (n. 1879)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : Harold Clayton Urey
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : George Hoyt Whipple, George Richards Minot, William Parry Murphy
- Prèmi Nobel de Literatura : Luigi Pirandello
- Prèmi Nobel de la Patz : Arthur Henderson
- ↑ Protectorat britanic establit en 1885. Es a l'origina dau Botswana modèrne.


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
'na pita presentation daus diccionaris lemosin
1 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 17:00
clafotis
Occitan Warrior
2 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 18:51
Einucent
Occitan Warrior
3 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 19:24
Lo ton vesin
Guelha de bonda
Einucent a écrit:Utilise lo La Valada, avia la gramatica de Tinton, per contra, Eydolon se legissès quò pensaras de me la tornar
Adiu, e sabes on poderí comandar lo diccionari de Tinton? Justament, que m'interessaré de l'aver.
4 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 19:27
Danís
Adjudant
Ne vole chatinglar l'embonilh de degun, mas
v'autres aurietz un dicò de bon conseilh. Jusca aquí me sei debrolhat
emb lo vocabulari (3000 mots) dau J.Roux e la Palenqueta dau Lagarde,
mas aimeriá aver los vejaires daus lemosins dau fòrum (e daus autres
maitot).Per dire la vertat, ai 'n'esitation entre lo Lavalada (chas la
Veytizou) e lo Tintou (Lemozi).
Pren Lavalada, io fau emb Tintou e li manca un fum de chausas, e i a jamai un sol accent. Lo melhor seriá plan segur de comparar los dos, se t'as lo temps...
E se tu voles de la conjugason, tròba-te lo pitit "precis" de Joanton (Ros), quò fai benleu dietz paginas mas i a totas las basas dedins sens aver besonh de cherchar dins un gròs manuau.
5 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 19:30
Danís
Adjudant
Lo ton vesin a écrit:
Adiu, e sabes on poderí comandar lo diccionari de Tinton? Justament, que m'interessaré de l'aver.
Bona question...
Lo melhor mejan seriá benleu de contactar la revusda Lemouzi que s'ocupa de la publicacion.
Ai una adreça sus lo diccionari :
Lemouzi, 13, place municipale (ou avenue du Général de Gaulle), 19000 TULLE
6 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 19:45
Einucent
Occitan Warrior
http://www.mxl87.com/spip.php?article56
7 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 20:51
clafotis
Occitan Warrior
Dau bon legir, segur. L'ai 'chaptat avant l'estiu.Danís a écrit:
E se tu voles de la conjugason, tròba-te lo pitit "precis" de Joanton (Ros), quò fai benleu dietz paginas mas i a totas las basas dedins sens aver besonh de cherchar dins un gròs manuau.
8 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Lun 8 Sep - 20:54
clafotis
Occitan Warrior
Sus lo siti http://lemouzi.monsite.wanadoo.fr/Lo ton vesin a écrit:
Adiu, e sabes on poderí comandar lo diccionari de Tinton? Justament, que m'interessaré de l'aver.
9 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Mar 9 Sep - 7:10
Lo ton vesin
Guelha de bonda
clafotis a écrit:Sus lo siti http://lemouzi.monsite.wanadoo.fr/Lo ton vesin a écrit:
Adiu, e sabes on poderí comandar lo diccionari de Tinton? Justament, que m'interessaré de l'aver.
Mercés, l'amic!
10 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Ven 23 Juil - 17:02
clafotis
Occitan Warrior
http://www.culture.gouv.fr/culture/dglf/lang-reg/methodes-apprentissage/Listes_d_ouvrages_d_apprentissage/Occitan.htm
Me contactar per « MP »
Dernière édition par clafotis le Lun 2 Aoû - 13:40, édité 5 fois
11 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin le Ven 23 Juil - 17:33
maime
Lemosin de prumiera !
Per contra, lo Lavalada francés-occitan es plan mielhs, emb mai de mots (lo libre es en volume lo doble de l'autre), l'indicacion daus dialectes, mai los jos-dialectes - enfin, de las indicacions geograficas (87 N-S-E-O, 23, 19, 24). L'utilize tot lo temps. Sirà pas reeditat tanpauc. Pertant es lo sole diccionari francés - occitan lemosin que coneisse.
Lo Gonfroy, lo coneisse pas. Crese qu'es agotat, non ? Lo Tinton sembla au Lavalada francés-occitan emb las conjugasons daus verbes en mai.
12 Re: 'na pita presentation daus diccionaris lemosin Aujourd'hui à 21:31
Contenu sponsorisé
OCCITANIA !! Forum » FACULTAT » Cours d'Occitan (Et autres langues) » Limousin » 'na pita presentation daus diccionaris lemosin
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Antonin lo Pietós
Antonin lo Pietós (19 de setembre de 86, Lanuvium - 7 de març de 161, Lorium) foguèt un emperaire roman dau 11 de julhèt de 138 a sa mòrt. Succediguèt a Adrian e foguèt remplaçat per lei coemperaires Lucius Verus e Marc Aurèli.
Per la màger part deis istorians, lo rèine d'Antonin lo Pietós marca l'apogèu de l'Empèri Roman en causa de l'abséncia de guèrras exterioras o interioras importantas, de sa politica de renfòrçament dei finanças e dei defensas de l'Empèri e de l'estabilitat intèrna deis institucions imperialas.


text:
Shalom
Shalom (שלום) es un mot ebrieu que significa «patz». Coma en occitan, se pòt referir tan a la patz entre doas partidas coma tanben a una patz interiora, calma o tranquillitat d'un individú. S'utiliza tanben coma formula de salutacion, equivalent a «adieu».
La raiç lingüistica de shalom la podèm ligar amb le-shalem, que significa «completar, retribuir, pagar, compensar». Per aquò se pòt dire que es pas sonque l'abséncia de conflicte o la desaparicion d'ostilitat, mas que lo shalom significa tanben un retorn a l'equilibri, a la justícia e l'egalitat integrala.
Se pòt utilizar solet, coma la forma abreviada de la frasa Shalom Aleichem (literalment «la patz siá amb tu») que se pòt traduire coma adieu (una salutacion).


text:
Characiformes
Los Caracifòrmes son un òrdre d'Actinopterigians, peisses comprenent los caracins e lors semblables. Son qualques milierats d'espècias diferentas i comprés los famoses piranhas e tètras.
Se tròba los caracins dins los lacs tropicals e ribièras de la màger part dels païses d'America del Sud, d'America Centrala, e d'Africa Centrala.
A l'origina, aquestes peisses èran acampats en una sola familha, los Caracids, que s'èra inclusa dins los Ciprinifòrmes. D'ara enlà son repartits en qualques 15 familhas diferentas.
Familhas[modificar | modificar la font]
- Acestrorhynchidae
- Alestidae - Tètra african
- Anostomidae
- Characidae - Caracin e tètra
- Chilodontidae
- Citharinidae
- Crenuchidae
- Ctenoluciidae
- Curimatidae
- Cynodontidae
- Distichodontidae
- Erythrinidae - Trahira
- Gasteropelecidae - Peis-pigasson
- Hemiodontidae
- Hepsetidae
- Lebiasinidae
- Parodontidae
- Prochilodontidae
- Salminopsidae (atudada)
- Serrasalmidae
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Characiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Characiformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 553129 Characiformes (en)
- Referéncia NCBI : Characiformes (en)


text:
Byron Bay
Byron Bay es una vila de l'estat de Nòva Galas del Sud a la poncha orientala del territòri màger d'Austràlia. La vila es lo centre del Byron Shire, que compta mai de 30 000 estatjants (ABS, estimacion 2003). Lo Capitani James Cook nomenèt l'endrech Byron en onor de John Byron.
Byron Bay se situa a pauc près a 800 km al nòrd de Sydney e a 200 km al sud de Brisbane. Cape Byron, una poncha adjacenta a la vila, es lo punt oriental extrèm del continent d'Austràlia, e fa part d'un cratèr volcanic gigant. Lo far de Cape Byron comencèt de foncionar en 1901, e a la balisa pus fòrta d'Austràlia. La vila compta mai d'una bèla plaja e es una estacion balneària aimada dels toristas tant australians coma estrangièrs, amb en particular plan backpackers que viatjan long de la còsta australiana.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- East Coast Blues & Roots Music Festival (Pendent las vacanças de Pascas)
- Splendour in the Grass
- The Byron Bay Writers Festival
- Byron Bay Film Festival
- Byron Underwater Festival
Estacions de ràdio[modificar | modificar la font]
- 2LM 900 AM (comerciala)
- Triple Z FM 100.9 (comerciala)
- JJJ 96.1 FM
- Radio National 96.9 FM
- Classic FM 95.3 FM
- ABC Northern Rivers 94.5 FM
- Bay FM, (comunitat)


text:
Molinas en Cairàs
Molinas en Cairàs[1] (Molines-en-Queyras en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Molinas es irrigat per l'Aiga Anhèla, que davala del còl del meteis nom que serv de frontièra amb Itàlia, a una mièja-ora de veitura. La vegetacion lenhosa a aquela altitud es essencialament resinosa. es constituida principalament de melèses qu'an la particularitat de rossir en auton abans de pèrdre las agulhas en ivèrn. La flora s'a acolorit per s'adaptar al clima de montanha: la planta emblematica perque recurrenta es l'epilob, de longas tijas dominadas per una flor fucsia.
es compausat de set amèus : Molinas, La Rua, Gaudissard, Clòt la Chalm, Pèira-Gròssa (1 926 metres), Lo Canton e Fontgilharda (1 990 metres). Un ochen, Costeros (2 100 metres) es pas mai abitat dempuèi 150 ans.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Arancon
Arancon[1] (Erango en basco, e oficiaument en francés Arancou) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
L'agricultura qu'ei la basa de l'economia. Que i a ua peirèra de calcari.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Càmer au nòrd-oèst, La Bastida a l'èst e Vergüei-Vièlanava au sud-oèst.
Qu'ei traversada per un afluent de l'arriu de Bidosa e per un tributari deu Gave de Pau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge qu'apartienèva au reiaume de França e non pas au de Navarra devath lo Regim Ancian. Que dependèva de la Senescaucia de Dacs. Que hè partida deu "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Lo 1 de genèr de 1973 que s'uní dab Vergüei e dab Vilanava entà har ua sola comuna, mes lo 15 de noveme de 1977 que tornè independent.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Qu'arcuelh mantun ostau tradicionau deus sègles XVIIau e XVIIIau e la glèisa de l'Assompcion, deu sègle XIIIau, situada suu Camin de Sant Jaume, qui a un polit portau gotic e un lavador.
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
D'après lo "Diccionari toponimic de las comunas de Lanas e Baish Ador" per Benedicta Boyrié-Fenié


text: Montenegro adoptèt l'èuro coma moneda aprèp son independéncia, en 2006. Sa economia es una de las pus pauras d'Euròpa. Après lo referendum de independéncia, l'economia de Montenegro contunhèt la siá transformacion en una mai basada en los servicis, amb l'objectiu declarat de se convertir en una destinacion pel torisme de luxe, e se jónher a la Union Europèa. Se son realizats d'esfòrces per atraire d'inversions estrangièras en lo sector del torisme, aital coma en projèctes de grandas infrastructuras, ambedós necessaris per facilitar lo desvolopament toristic.


text:
Sergei Vinogradskii
Sergei Nikolaievich Vinogradskii (Cepreй HиkoлaeBич BиHorpaдckий) es un microbiologista rus e ucraïnian, nascut lo 1 de setembre 1856 a Kyiiv e mòrt lo 24 de febrier 1953 a Brie-Comte-Robert.
Entra a l’Institut Imperiau de Medecina Experimentala de Sant Petersborg en 1890, e lo dirigís en 1920. Partent de 1924, dirigís lo departament de microbiologia vegetala a l’Institut Pasteur.
Es membre de nombrosei societats sabentas : l’Acadèmia dei Sciéncias en 1902, la Royal Society en 1919, l’Acadèmia d’Agricultura.
Vinogradskii estúdia l’activitat microbiana dau sòu, la descomposicion de la cellulòsa per lei bactèris e lei bactèris autotrofics. Mete en evidéncia la transformacion per de microorganismes de l’ammoniac en acid nitric.


text:
Serinhan
Serinhan ( Sérignan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
[
- Portal de Lengadòc
-
[Categoria:Comuna de Besierés]]


text:
Lo Retorn del rei
Lo Retorn del Rei (The Return of the King en anglés) es la tresena e darrièra partida del roman Lo Senhor dels Anèls de l'escrivan britanic J. R. R. Tolkien. Paregut a çò d'Allen & Unwin al Reialme Unit lo 20 d'octobre de 1955.
Somari
Resumit[modificar | modificar la font]
Libre V[modificar | modificar la font]
Lo primièr Libre del Retorn del Rei seguís lo percors dels personatges autres que Frodon e Sam, subretot vist pels uelhs de Merry e Pippin. Al començament del libre, Pippin arriba a Minas Tirith amb Gandalf que descobrèm lo reialme treslusent de Numenor mas ara sul declin: lo Gondor. La ciutat blanca se prepra a subir la mai granda batalha de l'Edat Tresena.
Al meteis temps, Aragorn s'enfonsa dins lo Dwimorberg amb los amics fidèls Legolas e Gimli e tanben los Dunedains e los filhs d'Elrond per religar l'armada dels Mòrts a el, en remembrant a seu rei lo jurament qu'aviá fach lo seu aujòl Isildur. Pendent aquel temps, los Rohirrim, amb que se trapa Merry, anava cavalgar cap a l'ajuda de Minas Tirith.
A Minas Tirith, comença lo sètge del Gondor que Sauron lança sus la ciutat blanca la seuna armada d'innombrables Orcs, Trolls e mai creaturas maleficas. Los Rohirrim arriban alara que la batalha èra engatjada e comença la batalha dels Camps dels Pelennor que los cavalièrs del Rohan se prenguèron amb los Haradrim, als Orientals e als poderoses mumakil. La batalha alara tornèt a la favor dels Òmes de l'Oèst. Los corsaris d'Umbar que devián renforcer las tropas del Mordor foguèron vencuts per l'armada dels Mòrts. Aragorn e los seus companhs arribèron per las naus dels piratas e la granda batalha dabans las pòrtas de Minas Tirith es ganhada per las armadas de l'Oèst.
Aprèp una longa deliberacion, Aragorn, ara rei del Gondor decidís d'ofrir una escasença a Frodon de pojar lo Mont del Destin e, al cap de las seunas tropas darrièras, e anar a la Pòrta Negra. Lo Libre s'acaba sus Pippin perdent coneissença amb l'arribada ds Aglas amb eles Gwaihir, lo Senor dels Vents.
Libre VI[modificar | modificar la font]
Frodon e Sam acaban lor quista, e aprèp una traversada esprovanta sul plan de Gorgoroth e una luta afiscada contra Gollum, l'Anèl es destruit dins las flamas del Mont del Destin. Sauron es anientat per sempre, condamnat al barutlage jos forma forme un esperit inofensiu. Aprèp de setmanas de festenals, los membres de la comunautat de l'Anèl tornan a çò d'el. En arribant dins la Comtat, Frodon, Sam, Merry e Pippin trapan aquesta darrièra ravatjada per de brigands pargats per Saroman que s'entrauca dins Androna amb lo seu servicial Grima Lenga de Sèrp. Los quatre Hobbits provòcan una revòlta amb los seus, capvirant lo brigand e se preparan a prene Androna. Saroman es alara assassinat per Grima qu'es tuat al seu torn pels arquièrs Hobbits.
Lèu la Comtat reviscola del mau que s'i produguèt per conéisser un periòde d'astre. Mas Frodon, ferit fisicament e mentalament, pòt pas profeitar del novelum. Acaba per navegar cap a l'Oèst amb Bilbon per i trobar la Patz, accompanhat dels portaires ds Anèls, Galadriel, Elrond e Gandalf. Atal s'acaba la Edat Tresena e Lo Senhor ds anèls.
Appendicis[modificar | modificar la font]
- L'apendici A comta brièvament l'istòria dels reialmes d'Arnor e de Gondor, atala qu'aquels del Rohirrim e del pòble de Durin.
- L'apendici B es una cronologia de las Edats Segonda e Tresena .
- L'apendici C reunís d'arbres genealogics hobbits.
- L'apendici D destalha los calendièrs en vigor sus la Tèrra del Mièg.
- L'apendici E dona de taulas de cirth e de tengwar e explica lo foncionament dels dos sistèmas d'escritura.
- L'apendici F es consacrat a las lengas de la Tèrra del Mièg.
Publicatcion[modificar | modificar la font]
L'autor aviá pas consocebut lo roman coma una trilogiá. L'ostal d'edicion Allen & Unwin decidiguèt de lo copar en tres toms e demandèt a Tolkien de cercar de sostìtols. S'acordèron sus Lo Retorn del rei (The Return of the King) alara que Tolkien pensava qu'aquel tìtol ne disiá tròp sus l'istòria e prepausèt puslèu La Guèrra de l'anèl (The War of the Ring).
Lo roman pareguèt a çó d'Allen & Unwin al Reialme Unit lo 20 d'octobre de 1955.
Acuèlh de la critica[modificar | modificar la font]
W. H. Auden en fait une critique enthousiaste à sa sortie, dans The New York Times[1].
Adaptacions[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
Lo Senhor dels anèls: Lo Retorn del rei es un filme neozelandés realizat per Peter Jackson en 2003.
Vidèojòc[modificar | modificar la font]
Lo Senhor dels anèls: Lo Retorn del rei es un vidèojòc d'actcion d'Electronic Arts baat sul film de Peter Jackson. Es disponible dempuèi 2003 sus PlayStation 2, XBox, Game Cube, Game Boy Advance e PC.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ At the end of the Quest, Victory, 22 janvier 1956, The New York Times


text:
Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud
Las illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud (var.islas, isclas, isolas/ísolas, nisolas deu / dau / deth sud) (en anglés South Georgia and the South Sandwich Islands, conegudas tanben jol sigla SGSSI) son un territòri d'otramar britanic de l'Atlantic sud.
Lo territòri es format per l'illa de Georgia del Sud, qu'es la pus granda de tot l'ensemble, e per un grop d'illas menoras nomenadas illas Sandwich del Sud. An una extension totala de 3.093 km². I pas de populacion originària de cap de las illas e los unics abitants (un centenat, segon l'estimacion de 2003) son los de la garnison militara britanica e los scientifics de la British Antarctic Survey ("Inspeccion Antartica Britanica"), qu'an una basa a la capitala, Grytviken.
La sobeiranetat britanica en Georgia del Sud data de 1775, e pels Sandwich del Sud de 1908. L'administracion britanica locala permanenta e lo Magistrat resident existisson dempuèi 1909. Argentina reclamava ja la Georgia del Sud en 1927, e las illas Sandwich del Sud en 1938. Aquesta disputa subre la sobeiranetat de las illas foguèt un dels detonadors de la Guèrra de las Malvinas de 1982 e encara es pas resolguda. Argentina mantenguèt un destacament a las illas Sandwich del Sud entre 1976 e 1982, e ocupèt la Georgia del Sud durant la guèrra de las Malvinas.


text:
Liancourt-Fosse
Liancourt-Fosse en picard ( Liancourt-Fosse en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Castell de Liancourt Fosse
En longeant lo vilatge per la rota Nacionala 17, se percep entre doas nautors pigeonniers cairats en briques las ruïnes d'un torn e qualques pans de murs; de darrièrs vestigis del castèl de Liancourt Fosse, en partida dynamité pels Alemands en lo moment de la 1ère guèrra mondiala abans que las bombardements de junh 1940 venon pas d'o destruir.
Aquel castèl, en datant per l'essencial dels XVIIe e XVIIIe de sègles, formava un ensems briques e de pèiras importantas, constituit d'un còrs central provesit de doas alas en retorn e en protegint una galariá #que conservava, a drecha, lo grand escalièr d'onor e las estanças e, a esquèrra, un escalièr de servici, la cosina e lo mestièr, dirèctament connectat a una orangerie. A lo cuic Nòrd Oèst, costat jardin, un torn, #que subsisteix, constituent l'element mai ancian del sojorn : remonta n'efièch a la primièra mitat del XVIe sègle. Massiu bastiment en briques, refortilhada de jambages de grès alternats e coronada d'una toiture en poivrière, aquel torn protegissiá tres salas superposades e voûtées. Amb los sieus canonnières e la siá corona d'elements defensius – trucats bretèches -, constituissi lo sol element conegut del castèl bastit per la familha de Amerval, senhors de Liancourt a partir de la fin del XVe sègle. Telefonada « Vira de la polida Gabrielle » en remembrar de Gabrielle de Estrées, #que #èsser l'esposa de Nicolas de Amerval abans de venir la favorita de Henri IV, i auriá #èsser, dicha se, lo luòc priviliegiat de las amassadas del rei e lo sieu amante. Lo vilatge #conservar d'en un autre luòc longtemps de las denominacions talas que " la Albereda de las Soupirs " o lo " quartièr del Rei ". Al XVIIe sègle, lo castèl #passar successivament entre las mans de las familhas Longueval de contunh Gouffier abans d'èsser vendut cap a 1667 a César Collin, secretari del rei. La siá descendència #conservar la proprietat fins en 1736. Mòrt sens mainat, César Emmanuel Collin #transmetre lo castèl a lo sieu neveu, César Charles del Escalopier. Es segurament a lududes #que se deu la reconstruction de l'ala Oèst, elevada sus dos nivèls surmontés d'un pichon escalona de àtic, aital coma lo bastiment de la orangerie e la disposicion dels jardins. A la vespra de 1914, aqueles darrièrs, de manièra versemblant transformats al XIXe sègle en un parc a l'anglesa, comprenián pas pas mens de 616 tilleuls, regularament repartits en doas ordenadas de part e d'autra d'una vasta albereda, del temps que, costat tribunal, dos rengs de encant longeaient lo albereda d'onor. Mens deteriorats que lo castèl ludut-quitament, los comuns #que la enquadravan e los sieus dos pigeonniers #que la una pòrta la data de 1630 n'an pogudas èsser restaurats e son uèi mantenguts.
Château de Liancourt Fosse
En longeant le village par la route Nationale 17, on aperçoit entre deux hauts pigeonniers carrés en briques les ruines d’une tour et quelques pans de murs; derniers vestiges du château de Liancourt Fosse, en partie dynamité par les Allemands lors de la 1ère guerre mondiale avant que les bombardements de juin 1940 n’achèvent de le détruire.
Ce château, datant pour l’essentiel des XVIIe et XVIIIe siècles, formait un ensemble briques et pierres important, constitué d’un corps central pourvu de deux ailes en retour et abritant une galerie qui conservait, à droite, le grand escalier d’honneur et les appartements et, à gauche, un escalier de service, la cuisine et l’office, directement relié à une orangerie. A l’angle Nord Ouest, côté jardin, une tour, qui subsiste, constituant l’élément le plus ancien de la demeure : elle remonte en effet à la première moitié du XVIe siècle. Massive construction en briques, renforcée de jambages de grès alternés et couronnée d’une toiture en poivrière, cette tour abritait trois salles superposées et voûtées. Avec ses canonnières et sa couronne d’éléments défensifs – appelés bretèches -, elle constitue le seul élément connu du château construit pour la famille d’Amerval, seigneurs de Liancourt à partir de la fin du XVe siècle. Appelée « Tour de la belle Gabrielle » en souvenir de Gabrielle d’Estrées, qui fut l’épouse de Nicolas d’Amerval avant de devenir la favorite d’Henri IV, elle aurait été, dit on, le lieu privilégié des rencontres du roi et son amante. Le village conserva d’ailleurs longtemps des dénominations telles que " l’Allée des Soupirs " ou le " quartier du Roi ". Au XVIIe siècle, le château passa successivement entre les mains des familles Longueval puis Gouffier avant d’être vendu vers 1667 à César Collin, secrétaire du roi. Sa descendance conserva la propriété jusqu’en 1736. Mort sans enfant, César Emmanuel Collin transmit le château à son neveu, César Charles de l’Escalopier. C’est certainement à lui que l’on doit la reconstruction de l’aile Ouest, élevée sur deux niveaux surmontés d’un petit étage d’attique, ainsi que la construction de l’orangerie et l’aménagement des jardins. A la veille de 1914, ces derniers, vraisemblablement transformés au XIXe siècle en un parc à l’anglaise, ne comprenaient pas moins de 616 tilleuls, régulièrement répartis en deux rangées de part et d’autre d’une vaste allée, tandis que, côté cour, deux rangs de charme longeaient l’allée d’honneur. Moins endommagés que le château lui-même, les communs qui l’encadraient et leurs deux pigeonniers dont l’un porte la date de 1630 ont pu être restaurés et sont aujourd’hui entretenus.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
L’itri (var. ittri[1], en latin yttrium, del vilatge suèc d’Ytterby) es un element quimic, de simbòl Y e de numèro atomic 39. L’itri es un element de transicion d’aparéncia metalica, qui ten un comportament quimic pròche d’aquel dels lantanids, e classat istoricament dins las tèrras raras, amb l’escandi e los lantanids.
- ↑ Josiana Ubaud. Diccionari scientific francés-occitan: matematica-informatica-fisica-tecnologia-quimia (lengadocian e provençau). Lo Crèç: Nerta edicion. 2014. ISBN 978-2-9549771-0-2. p.426.


text:
Vitus Bering
Vitus Bering (Horsens, Danemarc, 12 d'agost de 1681 - Illa de Bering, Russia, 8 de decembre de 1741) foguèt un navigaire e explorator d'origina danesa al servici de l'Empèri Rus.
L'estrech de Bering e l'illa de Bering pòrtan aquel nom en onor sieu.
En 1703 partiguèt a Russia, ont se maridèt e aguèt de filhs puèi s'enrotlèt a l'armada russa. Levat una visita a Copenaga en 1715, jamai tornèt pas dins lo país ont nasquèt.
La primièra expedicion a Kamchatka se debanèt entre los ans 1725 e 1730. S'agissiá de verificar per ont se jonhián America e Asia; amb la circomnavegacion, en agost de 1728, de la còsta asiatica, Bering comprenguèt qu'èra a demostrar qu'aquela connexion existissiá pas e que doncas los dos continents èran separats. Coma poguèt pas veire la còsta americana, que demorava cobèrta per la nèbla, las autoritats russas lo creguèron pas.
La segonda expedicion de Kamchatka, nomenada la Granda Expedicion Nordica, se debanèt entre 1733 e 1743; comptava fòrça mejans e 10 000 òmes. Ensajava de cartografiar la còsta occidentala nòrd-americana e, en fach, foguèron los primièrs a far aiçò a la còsta d'Alaska. Descobriguèron tanben qualques unas de las illas de l'archipèla de las Aleutianas. Arribèt a America en 1741 e al retorn cap a l'ostal lor calguèt ivernar dins l'illa de Bering, ont Vitus moriguèt.


text:
Karen Blixen
Karen Christence Blixen-Finecke (alias, Isak Dinesen, 17 d'abril de 1885, Rungsted -17 de setembre de 1962, idem) foguèt una escrivana danesa.
Proveniá d'una familha nòbla e se maridèt amb lo sieu cosin, qual l'infectèt amb la sifilis e amb qual aguèt una plantacion en Africa. Après visquèt en Nairobi e al Kenya, tornèt a Dinamarca, ont moriguèt dins la siá vila natala.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Sandhedens hævn 1926
- Sju romantiska berättelser, 1934]
- Afrikansk pastoral, 1937]
- Vedergällningens vägar, 1944
- Vintersagor, 1942
- Skuggor över gräset, 1960


text:
Marcieu
Marcieu es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Mièja Edat, Marcieu es lo banc d'una distincion, en dependent del mandement de La Mure. Lo enquèsta de 1339, indica que lo castèl a agut en fief del dauphin Humbert II pel chevalier Lantelme Aynard. D'aquela distincion depen un ostal fòrt agut pels fraires de Bricon a designat en l'enquèsta cossí : « molarium e murus fòrtas »[1].
Au Moyen Âge, Marcieu est le siège d'une seigneurie, dépendant du mandement de La Mure. L'enquête de 1339, indique que le château est tenu en fief du dauphin Humbert II par le chevalier Lantelme Aynard. De cette seigneurie dépend une maison forte tenu par les frères de Bricon est désigné dans l'enquête comme : « molarium et murus fortes »[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 33.
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 33.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 13 d’agost de 2015
Alsacian en America.
La comunautat alsaciano-texana de Castroville qu'a preservada la soa tradicion culturau de manèira pro hòrta despuish la soa fondacion en las annadas 1840. La lenga alsaciana (concretament, lo parlar de Mulhouse - Mìlhüsa) que i ei estada mantienguda viva dinc a uei lo dia com ac testimònia l'alsacianotexan Justin Jungmann, president de l'Alsatian Club de Texas. Lo Justin, vadut e creishut hens lo ranch familiau a Castroville, n'aprengó pas l'anglés sonque a l'escòla a l'atge de 6 ans. Abans d'estar escolarizat, n'avè pas jamei entenut a parlar anglés. "Jo qu'èri convençut l'alsacian qu'èra l'unica lenga deu mond, que totòm parlava alsacian" c'explica lo Justin en arrident. Que'u podetz escotar a parlar alsacian (lo devís, qui ei de baish-alamanic meridionau, qu'ei sostitolat en francés) en aquera video (enter 7.04 e 8.10)
.
E aquiu qu'avez un grop de dançaires de Castroville : los dancaires alsacians de Texas.
.
Ailàs, la lenga alsaciana sensu stricto n'ei pas mei en bona fòrma en America. Los parents alsacianofònes qu'an deishat de transméter la lenga e Justin Jungmann qu'estima lo nombre de locutors texans d'alsacian a sonque un centenat, enqüèra que n'i son mei los qui'u comprenen chic o mei, totun shens saber parlà'u. Per contra, que demora plan viu lo pennsilfaanisch, idiòma hèra pròishe de l'alsacian e particularament de la soa modalitat mei nòrd-orientau : l'alsacian de Wissembourg, qui ei de francic renan meridionau, autanplan dit "palatin", com n'ei en larga mesura lo pennsilfaanisch. Lo pennsilfaanisch (o "alemand pennsilvanian" o "deitsch") qu'ei l'idiòma qu'emplegan quauques comunautas amishs aus Estats-Units, Canada e Belize, de manèira correnta e quotidiana. Qu'ei transmès aus hilhs en aquestas comunautats, çò qui hè aqueste idiòma n'ei pas briga en perilh d'extincion. Lo movement comunitari Amish qu'estó fondat a la fin deu sègle 17, en Alsàcia, peu pastor anabaptista Jakob Amann. Que resultè d'ua scission de la Glèisa anabaptista de Basle. Qu'estiman lo nombre de locutors de pennsilfaanisch a aproximadament 300 000 uei lo dia (dont 250 000 e son Amishs). Aqueste nombre qu'ei en expansion constanta en bèth crèisher de 4 per cent per an, haut o baish, o sia que podem prevéder un doblament deu nombre de locutors d'aquí ua generacion. Unha intercompreneson aumensh parciau qu'ei possibla enter los dus idiòmas alsacian e pennsilvanian com ac a podut verificar lo quite Justin Jungmann (locutor de baish alamanic meridionau) au mercat Amish de NewYork.
En la video qui segueish, que vedem un american a parlar unha alsaciana (de França) en pennsilfaanisch e la hemna, au debut un pòc extraviada per l'exotisme de la frasa prononciada dab accent american (schwätze - o sia parlar en pennsilfaanisch com en francic renan- no's ditz pas tròp en alamanic alsacian qui emplega meilèu babble o redde e "Deitsch" qu'evoca lo mot alemand Deutsch o sia Ditsch en alsacian: alemand), que l'arrespon prumèr en alemand. Puish, s'avisant que çò qui l'american parla n'ei pas briga d'alemand mès un idiòma pro pròishe deu son, que contunha en son alsacian (baish alamanic deu nòrd).
1 comentari:
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
M'alegra la vivacitat de l'alsacian al món, espere que la globalització no siga de les ànimes, és a dir, de les llengües.
Vicent
- 13 d’agost de 2015 a les 11:18


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement d'Eifel volcanique (233)
Liste des communes
Daun
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Ville de Daun, localité de l'Allemagne de 8 100 habitants.
La mairie de Daun a un site Internet.
Gerolstein
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Ville de Gerolstein, localité de l'Allemagne de 7 400 habitants.
La mairie de Gerolstein a un site Internet.
Hillesheim
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Ville de Hillesheim, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie de Hillesheim a un site Internet.
Kelberg
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Kelberg, localité de l'Allemagne de 1 900 habitants.
La mairie de Kelberg a un site Internet.
Jünkerath
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Jünkerath, localité de l'Allemagne de 1 500 habitants.
La mairie de Jünkerath a un site Internet.
Stadtkyll
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Stadtkyll, localité de l'Allemagne de 1 400 habitants.
La mairie de Stadtkyll a un site Internet.
Mehren
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Mehren, localité de l'Allemagne de 1 400 habitants.
La mairie de Mehren a un site Internet.
Gillenfeld
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Gillenfeld, localité de l'Allemagne de 1 400 habitants.
La mairie de Gillenfeld a un site Internet.
Üxheim
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village d'Üxheim, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie d'Üxheim a un site Internet.
Birresborn
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Birresborn, localité de l'Allemagne de 1 100 habitants.
La mairie de Birresborn a un site Internet.
Lissendorf
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Lissendorf, localité de l'Allemagne de 1 100 habitants.
La mairie de Lissendorf a un site Internet.
Üdersdorf
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village d'Üdersdorf, localité de l'Allemagne de 1 000 habitants.
La mairie d'Üdersdorf a un site Internet.
Pelm
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Pelm, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Pelm a un site Internet.
Walsdorf
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Walsdorf, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Walsdorf a un site Internet.
Dreis-Brück
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Dreis-Brück, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Dreis-Brück a un site Internet.
Neroth
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Neroth, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Neroth a un site Internet.
Darscheid
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village de Darscheid, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Darscheid a un site Internet.
Oberbettingen
RHÉNANIE-PALATINAT / EIFEL VOLCANIQUE
Village d'Oberbettingen, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie d'Oberbettingen a un site Internet.


text:
Loukas Papadimos
Loukas Papadimos o Lucas Papademos (en grèc Aoukάς Πaπaδήuoς [luˈkas papaˈðimos]), nascut en 1947, es un economista grèc.
Es lo primier ministre de Grècia dempuei l'11 de novembre de 2011. Mena un govèrn de coalicion que compren tres partits: lo PASOK (sociaudemocrata), la Nòva Democracia (drecha) e lo LAOS (extrèma drecha). Sa mission es de sortir Grècia de la crisi economica en executant lei reformas exigidas per l'Union Europèa, la Banca Centrala Europèa (BCE) e lo Fons Monetari Internacionau (FMI).


text:
Sijac
Sijac[1], foneticament [ʂi’za] [2], o Issijac, (oficialament en francés Issigeac), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Mancam pas d'atestacions ancianas : 1. Monasterium Sigiacense (mièg del sègle XI), 2. Issigiacense en 1053, 3. Issigiacum (sègle XII), 4. Issijat (1179), 5. Ichigiacum (sègle XIV), 6. Eychigiacum (sègle XIV), 7. Exigacum (sègle XIV), 8. Eyssigeac (sègle XVI) [3].
Cada toponimista dona son etimologia : un nom d'òme gallo-roman *Iccidius, del gallés Iccius, sigut del sufixe -acum, per Dauzat e Rostaing [4], un nom d'òme gallo-roman *Icciacium [sembla dificil foneticament], derivat del nom d'origina gallesa Iccius, o un nom d'òme d'origina germanica Assedeus, encara emb lo sufixe -acum, per Chantal Tanet et Tristan Hordé [5], Iccidius (o Uxedius) e sufixe -acum per Bénédicte Boyrie-Fénié [6].
6 atestacions son de las latinizacions, que cal pas confondre emb la fòrma d'origina, pas coneissuda. La primièra fai veire que la tendéncia a l'aferèsi (tombada del començament del mot), que s'es impausada dins la prononciacion modèrna, es plan anciana. Fuguèt combatuda, non pas solament per purisme dins la lenga escrita, mas tanben dins la realitat (lo qu'escriguèt Eychigiacum al sègle XIV, o Eyssigeac al sègle XVI, auriá pas inventat aquela fòrma emb E- inicial non etimologic se la sillaba Ei- èra pas presenta dins la realitat parlada). La preséncia de E- inicial s'explica fòrt plan : dins de frasas coma Vau a Issijac o Demòra a Issijac, [-e-] sèrv de transicion entre a e i- en iatus; quand la novèla prononciacion comencèt a s'installar, semblava tota naturala dins un parlar que multiplica los cas de [ej-] o [ɛj-], mai que mai abans l'accent tonic (venguts de ai- pretonic o de es + consonanta). E lo fenomèn, encara present a Eiçac e a Eilhac, en dialècte lemosin, e tanben probablament a Isac/Eisac, en lengadocian brajairagués, a disparegut a Sijac, qu'auriá poscut demorar *Eissijac, emb tota la primièra sillaba.
L'atestacion latina Exigacum mòstra que son autor èra conscient que lo lengadocian qu'emplegava cambiava -ga- etimologic en -ja-, a la manièra del nòrd-occitan, çò qu'explica Brageirac/Brajairac, diferent de Bragairac (mas -ja- de Sijac ven pas de -ga-).
La varianta en occitan Issijat, de 1179, testimònia de l'afebliment de las finalas -ac en -at, presenta en lemosin, en auvernhat, en agenés e dins una partida del gascon del nòrd-èst, abans l'amudiment de las consonantas finalas, fenomèn plan posterior e que concernís lo brajairagués tanplan coma lo nòrd-occitan. La consciéncia que aquel -at representava -ac explica que las autras atestacions, quitament en occitan, gardavan la finala etimologica.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 740 abitants (81 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://web.archive.org/20090829110803/www.geocities.com/toponimiaoccitana/24.html
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/issigeac/ISSIGEAC.htm
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/issigeac/ISSIGEAC.htm


text:
Molineuf
Molineuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Molineuf A situat suls bòrds de la Cisse, #que serpente del scenari céréalier de la Beauce fins a las coteaux cobèrts de vignobles #que dominan la Loire a las pòrtas de la Touraine.
Las municipalitats limitrophes son Orchaise, Sant-Lubin-en-Vergonnois, Sant-Sulpice-de-Pommeray, Bles e Chambon-sus-Cisse.
Molineuf est situé sur les bords de la Cisse, qui serpente du plateau céréalier de la Beauce jusqu'aux coteaux couverts de vignobles qui dominent la Loire aux portes de la Touraine.
Les communes limitrophes sont Orchaise, Saint-Lubin-en-Vergonnois, Saint-Sulpice-de-Pommeray, Blois et Chambon-sur-Cisse.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es en 1121 #que Geoffroy Borrèu, senhor de Bury, #favorir la creacion del prieuré de Tiron donador als fraires « una tèrra situada entre Cisse e bòsc, e un molin nòu ». Molin nòu… Molineuf, aquel nom serà pas oficialament aquel de la municipalitat #qu'en 1912.
C'est en 1121 que Geoffroy Bourreau, seigneur de Bury, favorisa la création du prieuré de Tiron en donnant aux moines « une terre située entre Cisse et forêt, et un moulin neuf ». Moulin neuf… Molineuf, ce nom ne sera officiellement celui de la commune qu'en 1912.


text:
Probus
Probus[Probe?] (vèrs lo 19 d'aost de 232, Sirmium - octòbre de 282, Sirmium) foguèt un emperaire roman que reinèt de setembre de 276 a octòbre de 282. Succediguèt a Florian e foguèt remplaçat per Carus.
Foguèt elegit emperaire après la mòrt de Marcus Claudius Tacite per lei legions dei regions orientalas de l'Empèri. Una guèrra civila rapida còntra Florian s'acabèt per l'assassinat de son rivau e li permetèt de venir oficialament emperaire. Sa politica foguèt caracterizada per la contuniacion de l'òbra d'Aurelian. De 276 a 279, luchèt còntra leis invasions francas e alamanas de Gàllia e son succès permetèt d'assegurar la seguritat de la region per quauqueis annadas. Puei, fins a 281, deguèt faciar de revòutas localas de generaus qu'assaièron de venir emperaire. Au nivèu economic, assaièt de redreiçar lei sectors agricòla e comerciaus : autorizèt la cultura de vinha en Gàllia e en Panònia e acomencèt una politica de bastida o de renovacion dei rotas e dei canaus. Per aquò, utilizèt sei soudats durant lei periòdes de patz e venguèt rapidament impopular dins l'armada. En octòbre de 282, la revòuta d'un grop de soudats entraïnèt son assassinat.


text:
Péronne (Somme)
Péronne (Sonme) en picard ( Péronne en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Péronne A situat en lo Vermandois. A traversat pel fleuve Soma #que i forma de las étangs naturalas en environant lo centri-vila. La cœur istoric se situa sus un pichon tuc en dominant la rèsta del païsatge.
Es desservie pels autoroutes A1 (París/Lille) e A29 (Amians/Sant-Quentin), e se tròba sus la Nacionala 17.
Los abitants de Péronne se trucan los Péronnais e Péronnaises[1].
Péronne est située dans le Vermandois. Elle est traversée par le fleuve Somme qui y forme des étangs naturels entourant le centre-ville. Le cœur historique se situe sur une petite colline dominant le reste du paysage.
Elle est desservie par les autoroutes A1 (Paris/Lille) et A29 (Amiens/Saint-Quentin), et se trouve sur la Nationale 17.
Les habitants de Péronne s'appellent les Péronnais et Péronnaises[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Abitants.fr, « {{{Títol}}} »
- ↑ Habitants.fr, « Nom des habitants des communes françaises ». Consultat lo 12 juillet 2008


text:
1629
Aquesta pagina concernís l'an 1629 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
En Indonesia, Batavia foguèt assetjada per lo segond còp en dos ans per lei fòrças dau sultan Agung (→ 1628) de mai a setembre. La [[vila], basa fòrça importanta deis Olandés dins la region, capitèt de resistir gràcias a una epidemia de colerà que decimèt lei dos camps. En particular, dins lei rengs olandés, moriguèt Jan Pieterszoon Coen, fondator de la vila.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre deis insureccions que se debanavan dins tot lo país dempuei l'adopcion dau rite catolic en 1626, acomençament d'una revòuta fòrça importanta dirigida per Melka Krestos, un cosin alunchat dau negus Susenyos Ièr (1607-1632), installat en Lasta. Susenyos preparèt una campanha còntra lo rebèl mai sei soudats èran totalament desmotivats. Lo negus foguèt obligat de lei laissar celebrar una fèsta ortodòxa. Aquò entraïnèt una tiera de criticas de part de la Glèisa Catolica.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Jan Pieterszoon Coen, oficier de la VOC e fondator de Batavia.