text:
Una etapa novèla per la formacion dels regents de Calandreta
Dempuèi la creacion de las Escòlas Superioras del Professorat e de l’Educacion (ESPE), l’ISLRF e APRENE se cèrcavan un partenari vertadièr per la formacion dels regents dels malhums immersius. Una convencion foguèt signada pel breton entre l’ESPE de Bretanha e l’ISLRF mercés l’ancian president de region e ministre Le Drian ; lo tancatge demorava per las autras lengas.
Aquesta marrida passa s’acaba aqueste 5 de septembre de 2018 amb la signatura a Corti d’una convencion de partenariat entre l’ESPE de Corsega, l’Università Pasquale Paoli e l’ISLRF.
Per la primièra reforma de la formacion dels mèstres, una convencion liguèt l’ISLRF e l’Universitat de Perpinhan amb una maqueta de master MEF-EBI, ensenhament bilingüe e immersiu. Amb la segonda reforma lançada pel president Hollande i aguèt de solucions provisòrias qu’èran pas satisfasentas car las maquetas de master MEEF daissavan pas la plaça a la lenga. Las ESPE mostravan un refús general de considerar l’immersion, nòstra pedagogia e la necessitat de formar los mèstres dins la lenga que lor va servir per ensenhar.
Aquela convencion amb Corsega se marca dins la seguida de la de Perpinhan e permet de tornar trobar lo vam d’aquel camin e d’aver una maqueta que ten compte de l’especificitat de l’immersion.
Ongan 3 lengas son concernidas (alsacian/moselan, catalan e occitan) e 16 estudiants son inscriches en master. En octòbre 10 professors de l’ESPE de Corsega vendràn a Besièrs per un seminari de formacion amb totes los estudiants e los professors de l’ISLRF/APRENE. Tornaràn al moment del Congrès dels 40 ans de Calandreta a Quilhan.
Acampats ièr a Corti, los ensenhaires se mostrèron fòrça interessats per las novèlas tecnologias fargadas per APRENE dins lo cursus de formacion, notadament lo trabalh cooperatiu prepausat dins lo portfolio de cada estudiant.
En preséncia de la Dòna Benetti, rectritz, e totas las autoritats academicas, del professor Romani de l’Università di Corsica, e convidat per la Dòna Dominique Verdoni, directritz de l’ESPE, lo president de l’ISLRF, Joan-Loís Blenet, s’exprimiguèt dins l’amfiteatre del Campus de Corti ont s’èran recampats los ensenhaires, los laureats 2018 dels concorses de 1èr e 2nd gra de l’Acadèmia de Corsega, e tanben e estudiants novèls.
Calandreta foguèt de longa a l’iniciativa d’aquela dinamica de formacion que considera coma la clau del mestièr de regent. Dempuèi la creacion 5 bilingüismes existisson dins l’encastre de l’ISLRF a partir de 6 lengas. Amb la mesa en plaça del Master MEEF se pòt ara parlar de 6 bilingüismes. Lo president constatèt doncas una novèla avançada e insistiguèt sul fach que defendre las lengas minorizadas es mai que mai un biais de se dubrir als autres.
Mai que jamai, amb aquesta signatura, l’ISLRF e APRENE se veson identificats coma lo crusòl de la recèrca a prepaus de la pedagogia del plurilingüisme.
«S’agís pas de far classa en lenga còrsa mas de viure l’escòla en lenga còrsa»
Aquí los mots espontanèus e plen d’esper de Patric Salvatorini, inspector d’acadèmia per las escòlas bilingüas. Dijòus, èra a l’escòla mairala de Ghisunaccia per preparar la dintrada de setembre que se sembla anonciar jols auspicis melhors per l’ensenhament del còrse.
Las classas, de la pichòta al la granda seccion, faràn partida del grand plan de formacion e vendràn immersivas. Es a dire que s’i parlarà còrsa de longa, o gaireben. «E mai exactament l’autorizacion es estada balhada de metre en plaça un ensenhament del còrse a nautor de 80% per la classa palanca, la primièra e la segonda annada e a 70% per la tresena seccion» indica Patric Salvatorini. Lo dispositiu concernirà tres escòlas en Corsega sul sector de Ponte-Novu, Les Salines a Ajaccio e Ghisunaccia. «L’objectiu primièr es aqueste de poder mandar d’escolans en CP bilingües amb un nivèl que siá coerent amb los ensenhaments balhats quand òm dintra en primari bilingüe», apond l’inspector. A comptar d’aquò, las quitas disciplinas dichas non lingüisticas coma las matematicas deurián èsser ensenhadas en lenga còrsa. Es doncas per metre en plaça e formar los ensenhaires, o puslèu lor balhar qualques aisses de trabalh, que l’inspeccion d’acadèmia a sollicitada l’ajuda de dos formators, Joan-Francés Albert e Ania Pla, venguts de la region Occitània.
Aital, poguèron far part de lor experiéncia aquesida mercé a Calandreta, una ret d’estructuras immersivas qu’existís dempuèi 1979. «Avèm 70 escòlas, tres collègis e un licèu repartits sus tot l’espaci occitan e 250 enfants sus tièra d’espèra per integrar las escòlas. Es una vertadièra capitada.», explica Joan-Francés Albert. La diferéncia amb Corsega es que la ret occitana es privada e jos contracte dich non confessional.
Un bilanç positiu per l’occitan.
E lo bilanç que fan sus la situacion de sa lenga es dels mai rassegurants que considèran que son escòla a permés de far dintrar un pauc mai l’occitan dins la societat civila. Segon eles, l’immersion es a l’ora d’ara un biais eficaç per reviscolar una lenga.
«Avèm d’ancians escolans que fondèron d’associacions per reviscolar la lenga e i balhar un aspècte economic, explica lo formator, que l’enjòc es plan aquí. Cal poder ganhar d’argent en parlant còrse, occitan o basc.Es l’atrach economic que fa tot e cal pas aver paur d’o dire. Se demoram totjorn dins l’encastre del sacrat e del militantisme, podèm pas capitar, cal tirar en davant. Mas abans tot aquò, cal aprene aquestas lengas e vèsi pas que los metòdes immersius». La jòga començarà en setembre e cal esperar que se generalizarà a l’ensem del territòri dins las annadas venentas per permetre a las novèlas generacions de s’apropriar una lenga que conéisson de mens en mens.
Adaptacion de l’article de Paul-Mathieu Santucci paregut dins Corse matin lo 30 de junh de 2018.
Aquí lo ligam de l’article paregut dins Lo Jornalet lo 29 de junh de 2018
« Sètz en dirèct sus TV Lo Cigal », son los primièrs mots de Tarek e Yannis, que, amb Adèle, passan la pòrta d’entrada de la comuna. Jornalistas d’un jorn, venon entrevistar Alain Fabre, lo conse, sul tèma : la Calandreta e la comuna. A l’imatge Youri, al son Marius, nòstra pichòta còla es en plaça. Shankar, lo regent, Maxime e Sarah los mènan, mas son plan los calandrons qu’òbran. La tòca, un documentari de 26 minutas, co-finançat per LO CIRDÒC. Quala es la plaça de la Calandreta a Bisan ? Las questions son precisas, lo ròtle del conse, la dificultat d’èsser conse, la rason e la biais de la venguda de l’escòla a Bisan, perqué dins un vilatge ? Puèi Alain Fabre explica, Lo Vergel, 2008, l’anciana gara, la clavadura dels establiments Rieux, Philippe Assié, ancian adjonch e sa volontat de gardar la Calandreta a Bisan, lo sosten de la comuna, la creacion d’un barri novèl amb l’ostal de santat, la farmacia, la zòna artesanala… « E mercé a aquesta aventura, la tradicion e la cultura occitanas que perduran ».
Del correspondant de l’Indépendant, paregut lo 29/06/18
Es a Auloron, i a gaireben 25 ans, que lo ministre de l’Educacion de l’epòca, un cèrt François Bayrou, balhava un encastre legal a las escòlas immersivas en lengas regionalas.
Las escòlas immersivas en lengas regionalas son ja pro ancianas. En 1969, al País Basc, creèron la primièra ikastola a Arcangas. E dètz ans puèi, a Pau, se dobrissiá la primièra calandreta, escòla immersiva en bearnés. Mentre que 1977 vesiá en Bretanha la primièra escòla Diwan. Pendent mai de vint ans, per d’unas, aquestas escòlas foncionèron totas sens encastre legal. «Èran d’associacions que las gerissián amb d’estatuts, de còps, fòra lei» nos ditz Robert Laborde, fòrt implicat dins la preservacion del bearnés e dins la Calandreta d’Auloron.
E se, a l’ora d’ara, las rets Calandreta, Seaska e Diwan an sauput prosperar e melhorar las condicions de sos ensenhaments (en demorar, ça-que-la, totjorn confrontadas a de dificultats financièras) es de mercé a una jornada ensolelhada de julh de 1993, a Auloron. Lo 10 de julh per èsser mai precís, François Bayrou, ofrissiá a aquestas escòlas de convencions dins l’encastre de la Lei Debré de 1959 sus las escòlas privada. Lo Proclam d’Auloron se veniá de signar.
Aparar aquestas escòlas
«S’agissiá d’un congrès confederal que nombre de representants de las diferentas escòlas immersivas i participèron, venguts de pertot en França, apond Robert Laborde que visquèt aqueste jorn al còr de l’eveniment. Bayrou volguèt aparar aquestas escòlas. Lo conse d’Auloron del moment [Raymond Dieste,NDLR] refusava de balhar de locals a la calandreta que desirava pas qu’un sol tipe d’escòlas a Auloron. A la seguida del Proclam, la calandreta d’Auloron, qu’existissiá dempuèi 1984, s’installèt dins l’escòla del Marcadet» La calandreta es totjorn dins aquestes locals, ajocats tot en naut del barri Nòstra Dauna. Pasmens lo foncionament d’aquestes establiments e son existéncia poirián fluctuar segon son imatge al près dels politics en plaça. […] Ça-que-la, vaquí gaireben 25 ans que François Bayrou participèt al Proclam d’Auloron. Per sagelar l’importància d’aquesta data, la municipalitat d’Auloron a previst un programa d’animacions per i far onor…
Adaptacion d’un extrach de l’article d’Etienne CZERNECKA paregut dins Sud-Ouest lo 21 de junh de 2018
Aprèp 9 ans d’existéncia e 3 ans de contractualizacion amb l’Educacion Nacionala, la calandreta Los Cascamèls, es a mand de crompar sos locals. « N’avèm fòrça discutit, somiat. Nos semblava dificil mas sabiam qu’èra essencial per poder contunhar a manténer nòstra escòla dins aqueste canton de campèstre e passèrem a l’accion » explican las co-presidentas d’aquesta estructura associativa. Lo vilatge aviá cap de bastiment que conveniá per aquesta implantacion, las recèrcas s’espandiguèron a las autras comunas del ròdol.
Enfin, un luòc s’impausèt : l’ancian CAT de Rius de Menerbés. Amb son pargue, la proximitat del gimnasi e de l’estadi del collègi. Fariá una escòla formidabla pels calandrons… aprèp d’òbras en nombre.
Calguèt far de plans, rescontrar de partenaris, convéncer las bancas e i sèm !
Un pòl cultural
Lo bastiment de 320 m² comptarà 3 classas de mai de 60 m², un refectòri, una sala de dormida e un grand garatge, sus una parcèla aboscada de 1 800 m² per las activitats pedagogicas. Amb son associacion Lo Rossinholet, la calandreta portarà lo projècte mai ambiciós d’èsser un pòl cultural, d’activitats e d’escambis alentorn de la cultura occitana. Mantunas associacions partenàrias son ja interessadas. Aquesta etapa novèla es essenciala per assegurar una escolaritat confortabla e perenna als 45 enfants del Menerbés d’Aude e d’Erau, e a tèrme 60, que faguèron la causida d’una escòla en occitan amb una pedagogia diferenta. Tot lo mond pòt participar a l’aventura, basta d’ofrir un pòt de pintura, un WC, un burèu, de carrelatge, o autre. Una tièra de naissença qu’especifica objèctes e materials necessaris a la realizacion d’aqueste projècte, es en linha sus internet : www.mesenvies.fr/ liste-cadeaux/4622860
Del correspondant de l’Independant paregut lo 19/06/18
La calandreta Los Cascamels ven de participar a un concors organizat per « Zéro de conduite », un site sus l’actualitat educativa del cinèma. D’aprèp L’Île aux chiens, un film d’animacion de Wes Anderson, los participants avián de fargar un can en materials reciclats. Nombre d’escòlas, collègis e licèu de l’exagòn tot, daissèron anar son imaginacion. Mas es la calandreta locala qu’aguèt lo bon astre de ganhar lo primièr prèmi : una aficha del film, de plaças per assistir a sa projeccion per totes los escolans e un DVD del darrièr film de Wes Anderson. Mercé als transpòrtes Couchouron que lor ofriguèron lo viatge en bus, los calandrons anèron doncas al cinèma de Carcassona. Venguda mascòta de l’escòla, lor can garda los locals. Se sona Es’Hope, « Es », 3èna persona del verb èsser e « Hope », per « espèr » en anglés. De mai, coma l’expliquèt un calandron : « fa un jòc de mot : Esope, es un escrivan grèc qu’inventèt las faulas. Lo trabalhèrem amb Cindy, nòstra regenta.».
Del correspondent de l’Independant. Publicat lo 16 de mai de 2018
Son un pichòt detzenat, plòu, e los passants se fan rares. Mas aquò a pas gaire d’importància, que venguèron defendre un bèla causa : aquesta de la subrevida d’una lenga. A Carcassona e dins 4 autras vilas de la Region Occitania (Montpelhièr, Tolosa, Albi e Rodés), las associacions occitanistas acampadas dins lo Collectiu Occitan organizavan un Aperitiu reivindicatiu davant los locals de la television regionala publica.
«En 1982, aprèp de manifestacions bèlas, la cadena FR3 creava l’emissionViure al país. Dempuèi, gaireben pas res de mai, senon 5 mn d’occitan lo dissabte de ser», expliquèt Jean-Pierre Laval (País Nostre), quitament ancian jornalista de la cadena venguda uèi France 3.
Escotèt plan, diluns, las anóncias de la ministra de la Cultura Françoise Nyssen, qu’a dins l’idèa de triplar los descrocatges regionals sul servici public. «Demandam pas una cadena tota en occitan, mas una preséncia quotidiana de la lenga», explica Jean-Pierre Laval. Lo «Collectiu» (que regropa 12 associacions) prepausèt als conses de far votar una mocion a son conselh municipal. Pòrt la Novèla o faguèt. Narbona l’a marcada a l’òrdre del jorn del conselh venent….
Extrach de l’article paregut dins la Dépêche lo 13 de junh de 2018
Dimècres, lo 23, la 23èna ceremonia dels Calams Bearneses se debanèt al Parlament de Navarra. Aquesta concors literari, organizat per l’Ostau Bearnés e la Civada, sostengut per nombre de partenaris, consistís en una produccion d’escrich (istòria o poèsia), sol o a mantuns o encara la revirada de tèxte, lo tot en bearnés.
Per aquesta edicion de 2018 son pas mens de 146 produccions que foguèron presentadas als membres de las diferentas juradas. Los tèxtes podián èsser collectius o incividuals. Aqueste concors èra dobèrt tant als enfants coma als adultes.
L’ensem de las calandretas del departament, las escòlas primàrias bilingüas, lo collègi Calandreta, los collègis e licèu amb l’opcion occitan o classa bilingüa participèron en nombre a aquesta edicion.
Amb sa regenta
Dins la categoria « produccion escricha indivicuala », una jovena de Laruns, escolarizada a la clandreta de Beòst, Lou sanchette, ven de ganhar lo segond prèmi amb l’istòria « Un cop èra un abèt qui parlava ».
La pichòta Lou aguèt doncas lo plaser e la fiertat d’anar al Parlament de Navarra, amb sa familha e en preséncia de sa regenta Maeva per reçaupre son prèmi. La ceremonia èra presidida per Monique Sémavoine, conse de Masèras e conselhièra departamentala. Aguèt a còr de rementar l’importància de la lenga en Bearn e lo sosten totjorn mai present del Departament. Èra acompanhada de Jean Lacoste, adjonch al conse de Pau, conselhièr departamental.
Lou reçaupèt doncas son prèmi, de las mans d’En Lacoste, abans son entrevista radiofonica. I dirà sa fiertat e son plaser emai s’èra un pauc impressionada pel quadre e lo public vengut en nombre. La serada s’acabèt en cançons alentorn d’un manja-drech dins lo quadre subrebèl del Parlament de Navarra.
Adaptacion de l’article d’Alain Sanchette, paregut lo 1/06/18 dins Sud Ouest
Objectiu atengut per la « Passem ». Recampar de dons per l’occitan. Una correguda-relai de 400 km en Bearn.
Milierats de personas participèron a la « Passem » aquesta dimenjada en Bearn. Una escomesa per la lenga occitana coma se fa ja al País Basco amb la Korrika dempuèi 1980.
48h de correguda-relai sus 400 kms. D’associacions, d’entrepresas o de comunas crompèron cada quilomètre per 100 euros . Caliá puèi córrer, sol o en grop per assegurar lo ligam, per far viure la lenga.
Per aquesta primièra edicion lo succès es aquí. Los organizators an collectat mai de 40 000 euros. De qué trabalhar al desvolopament de l’occitan dins las annadas venentas.
Adaptacion – France 3 Per Eric Poussard Publicat lo 28/05/2018
« Lenga nosta »: pari ganhat per la « Passem »!
Divendres passat a 14 h, a Bidaishèn èra la partença de La Passem. Al programa : tres jorns de correguda, d’animacions e de promocion de la « Lenga nosta » pertot dins lo departament.
Es lo jorn J ! La Passem s’abriva de Bidaishèn aqueste divendres a 14 h. Fins a dimenge, milierats de correires van percórrer las rotas del departament amb per objectiu la promocion de la « Lenga nosta ». Dins cada vilatge an previstas d’animacions.
Una arribada gaujosa e colorada, dimenge al barri del Hedàs, a Pau, clavèt 48 h de corregudas organizadas per la promocion de la lenga regionala.
La « Passem », correguda organizada per Ligams, e destinada a defendre e promòure la lenga nosta, s’acabèt dimenge, barri del Hedàs, a Pau, aprèp 48 h, doas nuèches de fèstas e 400 kms passats per las rotas bearnesas. Aquesta primièra edicion es «un succès dels bèls, degun o poirà pas contestar», estimèt la presidenta de l’Offici Public de la Lenga Occitana, Charline Claveau-Abadie.
Un messatge de convit a perseguir lo trabalh, e contengut dins lo testimòni que se transmetèron los correires, foguèt legit, plaça Recabòrda, pel cantaire Jan de Nadau, davant centenats de personas.
RDV en 2020
La segonda edicion de la « Passem » es programada per 2020, en Bearn, Baish-Ador e delà. L’edicion 2018 aviá permes, tre divendres passat, jorn del despart, de recampar mai de 40 000€ via la crompa de quilometres. Aquesta soma servirà al lançament d’apèls a projèctes per la lenga regionala.
Adaptacion de l’article de G.C., La République des Pyrénées publicat lo 27 mai 2018
La Calandreta de Senta Gabelà es plan installada dins sos locals novèls a la plaça de l’ancian burèu notarial. Lo conselh d’administracion amb sos dos co-presidents, Leonie Subercaze e Loïc Blanc, metèt en plaça doas jornadas «pòrtas dobèrtas» per se far mai conéisser e reconéisser. La resulta es mai que positiva que los efectius, a la dintrada venenta, van créisser de 25%.
Los locals, mai bèls, amb amb doas grandas salas de classa, una per la mairala e una pel primari, permeton d’aculhir mai de calandrons. Pel cap d’establiment, Emilia Mazel «es un confòrt vertadièr per la mesa en òbra de la pedagogia activa desirada ont l’enfant es al centre dels aprendissatges fondamentals !» Emilia, regenta, es en carga de la classa dels grands (cicles 2 e 3) que comptarà sos primièrs escolans en CM2 e Clara-Lina Zimpfer de la classa de mairala. Loisa Bechereau, l’ajuda mairala completa la còla educativa.
Los parents contunhan sas missions d’acompanhament per l’organizacion de las animacions amb los sosten de Caminòc e asseguran tanben lo quotidian amb lo recapte e los repaisses. En contracte amb l’Educacion Nacionala, la Calandreta prepara doncas sa 8èna dintrada amb serenitat.
Entresenhas : Emilie Mazel al 06 87 19 32 94 o Léonie Subercaze al 06 21 35 40 66.
Adaptacion de l’article publicat lo 25/05/2018 La Dépêche du Midi
Avètz fins al 31 de mai per vos marcar a la jurada d’intrada a APRENE.
APRENE es l’establiment d’ensenhament superior occitan qu’assegura dempuèi 1994 la formacion de las regentas e dels regents de las escòlas Calandreta. Son cursus cooperatiu, intensiu e exigent, es de mai en mai reconegut per sa capacitat a formar lo mond al mestièr d’ensenhaire en immersion, de transmeteire de la lenga occitana, e de pratician de la pedagogia Freinet / Pedagogia Institucionala .
Si volètz vos tanben ensenhar l’occitan en immersion, ne saupretzmai sul sit https://aprene.org/oc/la-jurada-2/
Que siaguètz interessats pel primièr o pel 2nd gra Calandreta, marcatz-vos a la jurada d’intrada a APRENE en telecargar la ficha d’inscripcion sul sit. La mandaretz amb un CV e una letra de motivacion a aprene@aprene.org.
Una jornada pòrtas dobèrtas serà organizada lo 5 de mai venent.
Per far seguida a la bèla dinamica de la primièra jornada del mes de mars, l’associacion Calandreta del Vernhat organiza lo 5 de mai venent una novèla jornada «pòrtas dobèrtas» de l’escòla Calandreta.
La Calandreta es una escòla associativa laíca, en contracte amb l’Estat, qu’aculhís los enfants de mairala e de primari a Orlhac. Utiliza una pedagogia activa, institucionala, inspirada de las tecnicas Freinet dins un encastre occitan-francés, mercé a l’immersion lingüistica en occitan.
Sos objectius son de contribuir al desvelh de l’enfant, d’assegurar son desvolopament cognitiu, de li aprene a aprene, de li permetre d’aquesir de coneissenças , des sabers, de saupre-far en adeqüacion amb los programas de l’Educacion Nacionala.
Delà d’aqueste important eveniment pel desvolopament de l’escòla, l’associacion Calandreta del Vernhat desira afortir la còla educativa amb lo recrutament d’un(a) ensenhaire(a) per l’annada escolara venenta, diplomat(da) o decidit(da) a s’inscriure dins un procèssus de formacion de regent.
L’autre objectiu d’aquesta jornada serà de sensibilizar los parents d’enfants quasi marcats a cabussar dins la reflexion collectiva a l’entorn del projècte de construccion de la novèla escòla que, en junh, serà l’objècte d’un rescontre sul tèma «Dessenha-me una escòla».
Per descobrir son environa, son foncionament e son projècte pedagogic, l’escòla dobrís las pòrtas lo dissabte 5 de mai de 10h a 12h e de 15h a 18h. De parents e membres de la còla ensenhaira seràn presents per respondre a las questions dels parents interessats e testimoniar del foncionament quotidian de l’escòla.
Dos ans aprèp sa dobertura la calandreta Pic aucèl contunha de grandir. Aculhirà d’enfants novèls en setembre. Los mai ancians dintraràn en CE1. Presentèt sas activitats a l’escasença d’una operacion pòrtas dobèrtas los 6 e 7 d’abril.
L’escòla presenta sas activitats e sa pedagogia d’immersion en Occitan per grandir encara e aculhir d’enfants novèls.
Compte tengut de las inscripcions ja fachas, i aurà al mens 18 enfants aculhits a la Calandreta al mes de setembre venent.
« L’objectiu es de far descobrir l’escòla a d’autras familhas, lor presentar l’associacion, tant coma la còla e son metòde pedagogic ». Simon Brandlï, cap d’establiment e ensenhaire de la Calandreta Pic aucèl, resumissiá aital lo perqué de l’operacion pòrtas dobèrtas organizada per l’escòla occitana de Caramauç divendres 6 e dissabte 7 d’abril. Una escòla qu’aculhís a l’ora d’ara 14 enfants de la pichòta seccion al cors preparatòri (de 2 ans e mièg a sièis ans) e sap, tre ara, compte tengut de las inscripcions ja enregistradas, que i aurà al mens 18 escolans a la dintrada. L’objectiu es de n’aver mai encara. « Pas tròp, compte tengut dels locals que permeton pas d’aculhir mai de 25 escolans », explica Simon Brandlï que contunha : « L’an venent, los escolans del CP dintraràn en CE1, e seriá plan d’aculhir de tot pichons per remplaçar aqueles que montan d’una classa ». Nascuda un pauc mai de dos ans a, la pichòta « lauseta de caramauç»(autre nom de calandreta) aviá pres son envòl amb 7 enfant e es doncas en plen creis. Cinquèna del nom dins Tarn (la primièra foguèt creada a Castres en 1994), met en òbra lo metòde de l’immersion lingüistica tre la mairala, per fin de valorizar e desvolopar las capacitats d’enfants fòrt joves d’aquesir una segonda lenga e de mestrejar doas lengas d’un biais equivalent. Dins aquesta practica bilingüa, l’occitan es a l’encòp lenga d’ensenhament per las disciplinas non lingüisticas (matematicas, istòria-geografia, per exemple) e lenga ensenhada. Lo tot en seguissent los programas de l’Educacion Nacionala e los principis de la laïcitat.
La mesa en òbra d’una pedagogia activa que s’inspira de las tecnicas de l’ensenhament Freinet
Autra dimension màger de las calandretas : la pedagogia activa mesa en òbra que balha la paraula a l’enfant, li permet de venir autonòm dins una vida de grop qu’es, d’esperela, vector d’aprendissatge. Una pedagogia activa que s’inspira de las tecnicas Freinet, favoriza lo trabalh cooperatiu, los escambis, lo partatge, l’aprendissatge de la ciutadanetat, e passa a la Calandreta Pic aucèl per l’edicion d’un jornal concebut amb l’aisina informatica, d’activitats talas coma la creacion e l’entreten d’un òrt. « Es un òrt bèl en forma de crotz occitana », descriu Simon Brandlï, « es en permacultura, e lèu aurem un bornat chiminièra que serà pas dangerosa pels enfants ». Entre autras activitats « en partatge » aqueles meses passats, la calandreta participèt al Carnaval Occitan amb sas quatre omològas tarnesas a la mièja de mars. Un rendetz-vos preparat… activament pels enfants – los calandrons – e sos parents. Aqueles d’aquí avián montat per l’escasença un talhièr de fabricacion de petaçons : « Es una escòla associativa (ndlr : lo projècte es portat pel collectiu Belugeta), los parents participan fòrça... Cada mes totes venon participar al conselh d’administracion ». Un atot per la pichòta còla pedagogica (una persona en servici civic e una ajuda mairala en mai del cap d’establiment ensenhaire) e un renfòrt tanben per organizar d’accions de sosten. Presenta al mercat de Nadal, associada al Cèrcle occitan per presentar un Nadalet a l’ostal de la ciutadanetat en decembre puèi a l’ostal del Bòsc en genièr, l’escòla es tanben presenta dins la vida de la ciutat. Dins aquesta idèa d’una escòla dobèrta e qu’escàmbia, podèm encara citar los talhièrs de dança tradicionala assegurats, totjorn, pel cèrcle occitan. Cossí conclure ? Benlèu amb aquesta question que balha ja la responsa : Far l’escòla amassas a la calandreta, vos diriá, non ?
Adaptacion de l’article de Thierry Tchukriel paregut dins lo Tarn Libre del 13/04/18
Lengas regionalas a Quimper. Un collòqui acampa mai de 250 personas
« L’immersion : 40 ans d’experiéncia per l’avenir de nòstras lengas ». Es lo tèma del collòqui organizat a Quimper (Finistèrra) pendent dos jorns per l’Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa. Acampèt mai de 250 personas al pòl universitari aqueste divendres 23 de mars. Ensenhaires e cercaires metèron en davant los avantatges de l’immersion per aprene una lenga.
Pendent dos jorns, aqueste divendres 23 de mars e dissabte 24 de mars, mai de 400 ensenhaires, cercaires e estudiants s’acampèron al pòl universitari de Quimper (Finistèrra) a l’escasença d’un collòqui organizat per l’Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa.
L’objectiu : mostrar los benfaches del bilingüisme precòç e de l’immersion. « La lenga es mai qu’un objècte d’ensenhament, mas una aisina, tanben al sen de la vida d’un establiment, explica Stefan Moal, membre del conselh scientific de l’Institut. Aquesta lenga qu’ausissèm pertot es coma «una bona per tot ». Se ne servís per tot. Mai d’ora se practica, melhor es. »
Mai de 4 000 escolans en immersion en breton
Abans sèt ans, la plasticitat del cervel permet d’augmentar d’unas competéncias. Las aurelhas son dobèrtas e enregistran. E puèi, las gardariás de nenons bilingüas o immersivas se desvolopan en Bretanha. Se ne compta un detzenat a l’ora d’ara. Lo collòqui permetèt de comparar los diferents metòdes e las diferentas pedagogias mesas en plaça. « Le bilingüismeescolar, que siá en breton, bascol, catalan, occitan o en alsacian permet una dobertura sul mond, apond Stefan Moal. Lo ponch comun entre aqueles ensenhaires o cercaires es de far viure aquestas lengas que riscan de desaparéisser. »
L’objectiu es de reamorçar la pompa e de perseguir çò que foguèt mes en plaça dins las annadas 70-80. Uèi, d’enfants joves parlan lo breton en classa e a l’ostal. Es un progrès. A l’ora d’ara, prèp de 17 000 escolans fan de breton dins la ret publica, dins l’ensenhament catolic e a Diwan. Entre eles, 4 318 escolans son en immersion.
D’aprèp un article de Lucile VANWEYDEVELDT publicat lo 23/03/2018 dins Ouest France
Sostemgam la diversitat lingüistica e culturala al sen de l’Union Europèa per la signatura d’aquesta iniciativa ciutadana. Demandan a l’UE d’adoptar una seria de mesuras qu’incluson d’accions politicas dins los domènid de las lengas regionalas e minoritàrias, de l’educacion e de la cultura, de la politica regionala, de la participacion, de l’egalitat, del contengut dels mèdias audioviuals e autres, tant coma dels sosten de las regions (ajudas d’Estat).
Per qu’aquesta proposicion de Lei pòsca venir a discussion al Parlament europèu, la procedura requerís l’obtencion del sosten escrich d’al mens un million de ciutadans de l’Union Europèa, amb de quotas per país (ex : 72000 per Alemanha, 40 500 per Espanha, 55 500 per França, eca…).
Uèi, 26 de mars de 2018, França a recampat sonque 5 986 signaturas sus la 55 500 necessàrias, siá SONQUE 10,79% !
Es doncas important que cadun sostenga aquesta iniciativa e ane signar. Mai i aurà de mond que signaràn, mai i aurà lo possibilitat d’èsser ausits !
Mercé de difusar dins vòstras rets e subretot de signar ! Demòran pas que 8 jorns que la data limita es lo 3 d’abril venent !
Preparatz vòstre passapòrt o vòstra carta nacionala d’identitat que vos serà demanda de n’entresenhar lo numèro : de fach, aqueste recuèlh de sosten se fa dins un encastre legal amb de consequéncias legalas (coma per un vòte oficial). Las signaturas an doncas d’èsser identificadas pel comptatge. Se reculhisson un nombre important de signaturas, provocarà la mesa en rota d’un dispositiu legislatiu e d’un debat al parlament europèu.
Representa doncas mai qu’una simpla peticion ! Aquesta accion vos balha la possibilitat d’agir per que i aja un debat amb obligacion de decision.
Publié le 19/03/2018 à 03:53, Mis à jour le 19/03/2018 à 10:13
La prima comencèt a tot córrer del costat de Banhèras amb l’organizacion del concèrt de Nadau, lo 10 de mars passat. La seguida s’anóncia tant activa.
De fach, los calandrons son en plena preparacion en vista de sa participacion a la jornada dels Mainats dels Pirenèus Nauts que se debanarà a Ibos, lo divendres 13 d’abril venent. I traparàn sos amics de las autras Calandretas del departament. «Es una jonrada particulara e importanta per la cultura occitana dins lo departament», ditz la directritz de l’escòla de Banhèras, Valérie Cazenave-Bernadou. La segonda edicion d’aqueste projècte sonat Eth dia deths mainats e portat per l’associacion PirènAlet, a vocacion de prepausar una animacion pedagogica a las escòlas elementàrias del departament dels Pirenèus Nauts. La primièra edicion foguèt una capitada. «La segonda edicion se debanarà lo 13 d’abril», indica Laurence Benac, presidenta de l’associacion PirènAlet. Al programa : d’animacion amb per objectiu de far descobrir la musica, la dança, los contes, la lenga e la cultura occitanas. A la fin dels talhièrs per grop, un balèti acamparà los enfants per un moment festiu.
Adaptacion de l’article de V. T. publicat lo 19/03/2018 dins La Dépêche du Midi
Rescontres musicians-dançaires prepausats per l’associacion Gaill’Oc , associacion culturala de l’escòla Calandreta de Galhac. Aquestes rescontres fan seguida als corses de danças tradicionalas que se debanan lo dimars a la sala Bouzinac e los dançaires son encantats d’aculhir aqueste moment de partatge en dirècte. Un cinquantenat de dançaires e musicians s’i recampan dins un ambient calorós. Aquestes rescontres son prepausats cada segond dimars del mes dempuèi lo mes de genièr de 2018, a la sala Bouzinac a Galhac, a partir de 20h30. Los rescontres venents son previstes lo 13 de mars, lo 10 d’abril, lo 8 de mai e lo 12 de junh. Aquestes rendetz-vos mesadièrs an per tòca de permetre a cadun de practicar, descobrir, aprigondir las danças tradicionalas sus de musica en dirècte, de balhar una escasença als musicians de poder jogar regularament son repertòri davant un public de dançaires, de far conéisser aquesta musica e aquesta cultura al mai grand nombre que l’entrada n’es liura, de crear un rendetz-vos regular e convivial, en sosten a la Calandreta de Galhac e a l’associacion Gaill’oc. En febrièr, nos èrem regalats de pizzas artesanalas, de pastissons de chocolat e còcas frangipana ! L’entrada liura per totes, benvenguda als musicians, als dançaires, als curioses !
Article publicat lo 9/03/18 dins La Dépêche du Midi
Las calandretas, escòlas immersivas en occitan establidas dins lo sud de França, son menaçadas per la supression dels emplecs ajudats. Aquò quand aquesta pedagogia sedusís de mai en mai de parents.
Las pensàvem installadas, suavas, dins lo nis d’un lingüisme regional un pauc desuet, las descobrissèm en perilh mas portairas d’una ofèrta pedagogica que sedusís de mai en mai. Las calandretas, aquestas escòlas mairalas e elementàrias immersivas en occitan, van plan. E van mal. Costat positiu, una reputacion flatosa de rampa d’accès a de « percors d’excelléncia » bilingües e multilingües que se desmentís pas. « D’aquesta passa, per metre son enfant en Calandreta, lo cal gaireben inscriure abans de l’aver concebut ! » nos ditz l’avocat tolosan Jean-François Laffont, president de Convergéncia occitana, un collectiu d’associacions occitanas creat en 1998. Costat escur, una economia fòrt fragilizada per la casuda de las ajudas de l’Estat, en l’ocurréncia lo non-renovelament dels emplecs ajudats, jutjats costoses e ineficaces pel govèrn.
…
En 1980, la primièra calandreta nais a Pau. Uèi, la Confederacion Calandreta, amb sas 6 federacions regionalas (Aquitània, Auvèrnhe, Lemosin, Lengadòc, Miègjorn-Pirenèus, Provença) recampa 72 establiments dins 19 departaments : 67 escòlas, 4 collègis e 1 licèu. En tot, gaireben 4000 enfants escolarizats, mai de 220 ensenhaires e mai de 300 emplegats non ensenhaires. Tolosa a sas doas calandreta, a Còsta Pavada e cai de « Tounis », en riva de Garona, e son collègi a « Jolimont ». Apr’quí 250 dròlles de la mairala a la tresena. D’escolans, que, a la davalada passada, vegèron sos parents e ensenhaires davalar per carrièra. « Lo movement s’avièt en julhet quand aprenguèrem que los emplecs ajudats serián pas recondusits », conta Gaëlle Pujol, coordinatritz de la Federacion Calandreta Miègjorn-Pirenèus.
Establiments associatius privats, las Calandretas en contracte d’associacion (per la màger part d’entre elas) veson los salaris dels ensenhaires preses en carga per l’Estat, mas devon assumir lo cost del personal non-ensenhaire. La calandreta Còsta Pavada, 115 escolans, emplega 16 salariats : ajuda-mairalas, personal de cantina e de recapte, animators del centre de lèsers. « 8 èran en CDI, en granda partida assumida mercé a de subvencions publicas e 8 en contractes ajudats, explica Guilhem Latrubesse, co-president de l’association Còsta Pavada. L’estiu passat, aprenguèrem qu’aquestes contractes d’acompanhament dins l’emplec (CAE) serián pas renovelats a la dintrada… Ataquèrem doncas setembre amb 4 parents mobilizats cada jorn per assumir las tascas. Foguèt un periòde dificil. Fin de 2017, 3 CAE foguèron fin finala recuperats, e un autre debuta de 2018. De qué bufar un pauc mas demòra mitat mens que l’an passat ! Val caler tornamai n’apelar als parents… »
…
L’occitan coma vector de dobertura a las autras culturas e lengas
De parents que, a Tolosa, an de pagar entre 20 e 40 € per mes, sens comptar la gardariá, siá 240 a 440 € per an, per escolarizar sos enfants.
…
Mens caras que lo demai del privat, las calandretas se voldriá quitament « gratuitas e dobèrtas a tot lo mond ». Un vièlh sòmi… « Lo debat public/privat data del començament de son istòria, rementa Patric Roux, elegit sens etiqueta (ex-POC) del Conselh Regional e vici-president de l’Ofici per la Lenga Occitana (OPLO) que « finança* » los projèctes educatius de las Calandretas. Al moment de la creacion d’aquestas escòlas, las voliam integrar a l’Educacion Nacionala. D’aquela passa lo François Mitterrand defendiá l’estatut de lenga nacionala per las lengas regionalas. Mas nos avisèrem que s’èra lo cas, serián somesas a la sola volontat del ministre. »
Uèi es pas pus d’actualitat. Se dison laícas e associativas e « d’utilitat sociala », apond Guilhem Latrubesse. Car delà de l’ensenhament de la lenga e de la cultura occitanas, las calandretas comptan fòrt sus l’expression liura dels escolans, e veson l’occitan, « lenga ensenhanta e ensenhada », non pas coma lo perpal d’un replec identitari abroquit, mas al contrari coma lo vector d’una dobertura granda a las autras culturas e lengas. La carta del movement atesta d’aquesta preocupacion fondatritz.
Resultat, lo public de las calandretas se limita pas als enfants dels militants occitanistas purs e durs. « Las familhas occitanofònas representan gaire mai de 10% dins las escòlas, assegura Gaëlle Pujol. Sociologicament, es puslèu un public urban mas totes los còs de mestièrs i son representats. E en mitan rural, a Caramaus o Sent Girons per exemple, d’agricultors i meton tanben sos enfants ».
« I a un fum de nacionalitats dins nòstras escòlas, apond Emmanuel Questel. Las valors que resumisson la cultura occitana, son la Convivéncia e lo Paratge. Sèm dins lo respècte de l’autre, dins totas sas dimensions, son de nocions fòrtas dins lo movement Calandreta.»
Un movement que, luènh d’aspirar a l’omogeneitat sociala, « li agrada de veire de caps que salhisson », confirmís Patrice Baccou, director d’Aprene, establiment d’ensenhament superior que forma los futurs regents de Calandreta que i seguisson doas annadas de formacion iniciala. Aprene, qu’es pas abilitat a desliruar de masters, nosa de partenariats amb d’universitats çò que permet d’engatjar una formacion de professor d’escòla. E aquí, coma per las calandretas, « la demanda puja », assegura lo director. Mas las meteissas causas produsisson los meteisses efièches : « per manca de mejans financièrs, nòstra ofèrta demòra establa. Las federacions son dins lo dur e per elas, es un engatjament de mandar qualqu’un en formacion… ».
L’aurelha atentiva de la municipalitat
Aquesta secaressa de mejans esparnha pas cap d’estructura del movement occitanista : «Sèm tanben concernits, s’indigna Jean-François Laffont, de Convergéncia occitana. Entre setembre e genièr, avèm perdut dos salariats sus quatre, dos CAE non renovelats. » Segur, demòran qualques intersitcis : « Lo gabinet del prefècte e lo director general de la DIRECCTE nos an assegurats qu’en 2018, l’Estat seriá mai regardós dins l’atribucion dels pòstes e que i auriá una criterizacion crescuda costat emplegaire, explica Emmanuel Questel. Pòrta subretot sus l’aspècte formacion e nos diguèrem qu’èrem dins los critèris d’atribucion. » Mas d’unes pòstes, coma aquestes ligats al trabalh de recapte son, d’ara enlà, inaccessibles e los contractes ajudats renovelats seràn mens finançats qu’abans. « Per una escòla coma la nòstra, passar d’un finançament de 75 % à 50 %, es una pèrda d’alentorn 20 000 euros per an», regreta Guilhem Latrubesse. La prefectura de Nauta Garona, que li avèm demandadas de precisions chifradas suls renovelaments de pòstes, nos a pas respondut.
Contrapunt a aqueste mornarós contèxt, a Tolosa, las calandretas benefician de l’aurelha atentiva e benvolenta de la municipalitat. La comuna lor met a dispausicion de locals en bon estat, del loguièr pas tròp naut. En 2006, inaugurèron al centre de Tolosa l’Ostal d’Occitània ont Convergéncia e las associacion occitanas, coma la federacion Calandreta, son albergadas. Marcaire simbolic d’aquesta atencion municipala, Jean-Michel Lattes, primièr adjonch de Jean-Luc Moudenc, se vegèt balhada la delegacion de la cultura e de la lenga occitana. « Correspond a una passion personala, ditz l’elegit, estudiant en quatrena annada d’occitan. Mas subretot a la volontat minicipala d’acordar una importància granda a aqueste subjècte. Sus Tolosa, constatam una vertadièra demanda de parents que son pas sonque interessats per la lenga e la cultura occitana mas tanben per la pedagogia mesa en òbra e pel costat participatiu que las estructuras prepausan. Voldriam plan crear una tresena calandreta dins lo nòrd de la ciutat. E lo succès del collègi de Jolimont es tal que caldriá, a mon vejaire, crear un collègi-licèu amb un internat. L’idèa seriá d’aver a Tolosa un percors primari-collègi-licèu. »
Ne sèm luènh. A la calandreta Còsta Pavada, per manca de mejan per dobrir una classa suplementària, un quinzenat d’enfants demòran cada annada a las pòrtas de las escòlas. Jean-François Albert, vici-president de la Confederacion Calandreta parla d’un « centenat de refuses a Montpelhièr per ongan » e d’un vintenat d’enfants que « podrem pas prene l’an que ven a Carcassona » ont dirigís un establiment. Calandreta, una escòla per deman, cantavan los « Fabulous trobadors » en 1995. Vint e dos ans mai tard, al despièch de l’indenegable succès de las « pichòtas lausetas », aquestes lendamans se s’enduresisson al ritme de l’assecament de las ajudas publicas.
*Nòta del reviraire : es pas l'OPLO que finança los projèctes pedagogics. Son plan las Regions. L'OPLO desrepartís la monèda entre las diferentas estructuras occitanas que dintran dins sas atribucions.
Las mamàs dels dròlles de l’escòla Calandreta se trapèron al centre social per un talhièr de creacion de Petaçons en preparacion del carnaval occitan que se debanarà a La Garriga lo 17 de mars.
Lo Petaçon, qu’es aquò ?
Petaçon ven del mot occitan petaç, qu’es un bociton d’estòfa que servís per petaçar un vestit.
Lo Petaçon es doncas aqueste que carga lo vestit petaçat. Es un personatge tradicional de carnaval e de teatre que s’enrasiga dins las valladas e montanhas de l’espaci Occitan.
Uèi, pòrta de bendas de teissut de totas las colors, apondudas las unas a las autras e que balhan al personatge un anar de desprovesit, de paure, e li pòrta un costat salvatge (ma-dordogne-cachee.fr)
L’escòla Calandreta Pic aucèl de Caramaus dobriguèt las pòrtas lo 4 de genièr de 2016.
Dempuèi un pauc mai d’un an, l’escòla es installada al «Puech de la Joie» a Caramaus.
Las calandretas son d’escòlas immersivas en occitan, reconegudas e inspectadas per l’Educacion Nacionala, d’establiments laïcs dobèrts a totes.
Lo metòde utilizat es aqueste de l’immersion lingüistica aboriva, l’ensenhament balhat seguís los programas de l’Educacion Nacionala. La pedagogia es activa per acompanhar l’enfant e l’adolescent cap a l’autonomia, la partatge e la ciutadanetat. S’utilizan divèrses metòdes tal coma lo metòde Freinet, la pedagogia institucionala… (Sorga calandreta-carmaux.jimdo.com).
Es l’associacion culturala, Belugeta, que gerís las activitats culturalas e d’enquadrament de la Calandreta. Es completada per l’associacion Pic Aucèl que gerís l’escòla.
Aqueste 14 de febrièr, las mamàs Emene, Aline, Sandra, Marine confeccionan los vestits multicolòrs amb Chantal e Binti, solidàrias de la Calandreta, e lo cap d’estbliment Simon Brandli, tot aquò enquadrat per Joe, animatritz del talhièr de cordura e expèrta en fial e agulha : «cream aquestes vestits a partir de teissuts de recuperacion. I aurà un quinzenat de vestits».
Lo dissabte 17 de mars a La Garriga, parents, enfants e amics de las cinc escòlas Calandreta de Tarn faràn lo carnaval amb sos Petaçons.
L’escòla occitana de Vilafranca de Lauragués, la Calandreta Lauragués, muda per aver mai d’espaci e poder aculhir mai d’enfants. Amb son installacion sus la plaça dels Cerièrs, l’escoleta associativa serà plan situada.
Genièr de 2016. Los primièrs calandrons de Vilafranca fan sa dintrada dins la novèla escòla occitana, installada dins un modulari, avenguda de Carcassona. Lèu, las demandas d’inscripcions venon consequentas e la Calandreta deu refusar d’aculhir d’enfants.
Sens esperar mai, los benevòls de l’associacion se mobilizan per trapar un local mai bèl amb un espaci exterior. Aprèp mantunas cèrcas infruchosas, l’escòla a fin finala trapat son bonur mercé a un terren mes a disposicion per la comuna.
« La comuna nos presta un terren sus la plaça dels Cerièrs. L’espaci es un pauc mai grand que çò qu’avèm per l’ora. Los modularis son en plaça mas demòra encara fòrça trabalh », explica Priscille Paccoud, presidenta e parenta d’escolan de l’associacion Calandreta Lauragues.
De plaça per un vintenar d’escolans
Dos escolans suplementaris – nivèl TPS (tota pichòta seccion) – poiràn aital investri aquestes locals novèls tre que l’escòla aurà mudat. La presidenta de precisar :
Los efectius èran complets e uèi avèm la possibilitat d’aculhir mai d’escolans.
Aital, a la dintrada de setembre de 2018, la Calandreta poirà reçaupre un vintenat d’escolans dels nivèls TPS a CE1.
Priscille Paccoud voliá tanben joslinhar :
Aguèrem d’afrontar un periòde complicat, amb la supression dels contractes ajudats, las Calandretas en general foguèron mesas en dificultats…
Amb l’arribada dels « servicis civics », l’escòla poguèt completar sa còla – còsta lo regent – amb una volontària qu’emplanarà sa mission de qualques meses. « Sèm fòrça contents, ditz la presidenta, avèm trapada un joventa del canton plan dinamica. »
Lo succès de las accions extra-escolàrias !
Coma tota associacion que se respècta, la Calandreta Lauragués met tot en òbra per trapar de fons suplementaris.
Aquò passa, plan segur, per una mobilizacion importanta dels benevòls qu’organizan d’inquets – como las darrièras borsas als vestits, als joguets e material de puericultura del dimenge 28 de genièr – mas tanben de concèrts e espectacles. Lo darrièr, l’espectacle Mission Nadal foguèt un succès amb pas mens d’un seissantenat de curioses venguts passar un agradiu moment en familha.
De notar enfin qu’es possible de sosténer la Calandreta Lauragués coma fòrça viva sus l’organizacion de manifestacions o pel biais d’un sosten financièr (deductibles a 66 % de las talhas).
Novèl vengut dins lo paisatge cultural de Lèra Nauta, lo festenal Calandreta se debana dempuèi dissabte matin al Puèi de Velai. Met l’occitan a l’onor.
Nascut de la volontat dels assiatius de consacrar tota son energia e tot son temps sus un sol eveniment, lo festenal Calandreta se creèt ongan per metre en davant l’occitan.
Per aquesta primièra edicion, los organizadors aguèron pas d’astre. « Avèm anullat lo concèrt previst lo divendres de ser. Lo grop poguèt pas arribar per causa de nèu », explica Gaëlle Rostaing-Nurit, membre de la comission comunicacion del festenal. Parièr lo dissabte matin amb lo jòc de pista al mitan del mercat Ponot a causa de la manca de mercadièrs.
Una vesita guidada per las carrièras del Puèi
Aquò rai ! Lo quizz previst dissabte a miègjorn recampèt fòrça mond dins lo « P’tit café », plaça del mercat cobèrt abans lo veire amical ofèrt per l’organizacion.
A 2 h del tantòst, Aline Leveque menava un grop d’un ventenat de personas per una vesita guidada e scenarizada del Puèi de Velai, Jols pavats, l’Occitan. Del mercat cobèrt a la plaça Martouret, en passar per las carrièras Pannesac, Raphaël, des Tables e la catedrala del Puèi, los participants descobriguèron l’istòria de la ciutat, los ancians noms de carrièras en occitan… Una vesita guidada ponctuada per d’intermèds musicals, en occitan, de segur.
…
Adaptacion d’un extrach de l’article de l’Eveil de la Haute Loire publicat lo 27/01/18
La manifestacion culturala organizada per l’escòla Calandreta Velava del Puèi, prepausèt una declinason bèla del bilingüisme occitano-francés, pendent de la dimenjada tota.
Lo rendètz-vos prepausat cada annada per l’escòla occitana Calandreta Velava del Puèi, Lo Festenal, deguèt anullar sa primièra serada, divendres 26 de genièr, en seguida de las fòrtas nevadas.
Mas l’energia collectiva e comunicativa dels parents d’escolans que fan viure aquesta associacion permetèt de manténer la seguida de las festivitats.
Lo public, emai pauc nombros per causa de rotas delicatas, foguèt calorós e motivat.
Lo « P’tit café », ponch estrategic de l’eveniment, plaça del mercat cobèrt, aculhiguèt un quizz occitan, en preséncia del Conse del Puèi de Velai, Michel Chapuis. Aqueste poguèt verificar que, se los parents son pas forçadament locutors, los enfants escolarizats a la Calandreta – los calandrons – son eles garants de l’inscripcion d’aquesta lenga dins la cultura contemporanèa. Un moment descalat qu’aqueste quizz, prepausat per un duò de l’umor decapant– Fenja Abraham e Peter Loiseleur – qu’estimulèt los esperits un pauc agrepits per la nèu.
Lo moment tant esperat de la Dictada
Autre moment incontornable d’aqueste Festenal, esperat cada annada de pè fèrm pels occitanistas : la dictada. Organizada en partenariat amb l’Institut d’estudis occitans de Lèra Nauta (IEO 43), que son president Christian Chabanon ne faguèt la lectura, la dictada occitana es un moment de confrontacion a la paradòxa d’aquesta lenga. Se foguèt literària qualques sègles a, se declinèt, pauc a cha pauc, en una molonada de pateses transmeses quasi exclusivament a l’oral dempuèi que le francés la suplantèt.
…
J.J.
Adaptacion d’un extrach de l’article paregut dins ZOOMdici.fr lo 28/01/2018
LO 3 DE FEBRIÈR de 2018 MANIFESTEM A TOLOSA E MONTPELHIÈR PER L’OCCITAN A LA TELEVISION !
VOLÈM L’OCCITAN CADA JORN A LA TELEVISION PUBLICA, A FRANCE 3
VOLÈM UNA VERTADIÈRA TELEVISION DE PAÍS AMB DE REDACCIONS DECENTRALIZADAS
Manifestacion a Tolosa a 14 h 30, Allée Président Franklin Roosevelt (mètro estacion Jean Jaurès / Fnac)
Manifestacion a Montpelhièr a 14 h 30, Plaça de la Comedia
Lo Collectiu Occitan demanda tanben un rescontre amb lo Director regional de Fr3 – Occitanie
La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo monde tal coma es ara, d’aver accès als mèdias de massa e d’en primièr, d’una preséncia « normala » a la television publica.
Es un relai indispensable per tota l’accion educativa e culturala qu’es menada per las associacions.
Per aquò devèm reivindicar mai de plaça per l’occitan a France 3,
manifestar que « Volem nòstre occitan de cada jorn » a la television publica.
Aquesta reivindicacion es fondamentala.
De mai sèm dins lo temps que cal : lo gobèrn es a aprestar una reforma de l’organizacion de la television publica.
Es lo moment que cal per se faire ausir e demandar que lo Quasèrn de Cargas de la television publica siá aplicat d’un biais mai egalitari sul territòri de la Republica, es a dire per l’occitan, al nivèl de çò que se fa per d’autras lengas regionalas.
Coma es temps de reforma del servici public de television e radiò devèm tanben, coma movement occitan, portar nòstre vejaire sus aquesta granda question .
Devèm dire que nos cal a nautres, ciutadans franceses dels territòris, ciutadans de las regions, una vertadièira television de pais.
Una cadena qu’a de redaccions dins las ciutats del territòri, que filma lo país, lo representa dins son quotidian, sa diversitat.
E aquò passa per la preséncia de redaccions e còlas de filmatge en mantuns luòcs.
L’occitan clau per una television melhora, demanda una vertadièira television de país.
LO COLLECTIU OCCITAN es Convergéncia Occitana, IEO, CREO, Confederacion Calandreta, Partit Occitan, EELV Occitania, Pais Nostre, Partit de la Nacion Occitana, Esquèrra Revolucionària Occitana, Bastir, Macarèl, Associacion Zo.
COLLECTIU OCCITAN : OSTAL D’OCCITANIA, Carrièra Malcosinat, TOLOSA. 06 72 55 04 36. // OSTAL D’OCCITANIA, Espaci Jaume 1er d’Aragon, 117 carrièra dels Estats Generals , 34000 MONTPELHIÈR.
PER LA DEFENSA DE LA DIVERSITAT CULTURALA E LINGUÏSTICA en EURÒPA !
Aquí, quicòm de fòrt important per la defensa de la diversitat culturala e lingüistica en Euròpa (e doncas per la defensa de la lenga e de la cultura occitanas !) de difusar tant larg coma possible…
S’agís d’una iniciativa ciutadana europèa, en forma de peticion, per la proteccion de las personas qu’apartenon a de minoritats nacionalas e lingüisticas e pel refortiment de la diversitat culturala e lingüistica dins l’Union.
S’i demanda que l’UE adòpte una tièra de mesuras amb, per exemple, d’accions politicas dins los domènis de las lengas regionalas e minoritàrias, de l’educacion e de la cultura, de la politica regionala, de la participacion, de l’egalitat, del contengut dels mèdias audiovisuals e autres, e tanbel del sosten de las regions (ajuda d’Estat).
Per qu’aquesta proposicion de Lei capita de venir a discussion al Parlament europèu, la procedura requièr l’obtencion del sosten escrich d’al mens un million de ciutadans de l’Union Europèa, mas amb de quòtas per país (ex: 72 000 per Alemanha, 40 500 per Espanha, 55 500 per França, etc…).
Al jorn de uèi, França a obtengut sonque 1 381 signatures sus las 55 500 necessàrias, siá 2.49% SONQUE !
Es important que cadun sostenga aquesta iniciativa, signe la peticion e la faga virar massisament dins sas rets nacionalas e internacionalas !
La Confederacion Calandreta, pel biais de son establiment d’ensenhament superior Aprene, mena una recèrca pedagogica permanenta. Organizèt una jornada pedagogica lo 1èr de decembre a Tolosa.
Las jornadas pedagogicas confederalas fan part dels moments fòrts del movement. Son de luòcs d’escambis e de proposicions qu’alimentan las soscadissas del movement Calandreta.
Aquestas jornadas son dobèrtas a totes los personals en contacte amb los enfants dins las calandretas de tot l’espaci occitan : regents, novelaris, ajudas mairalas, bibliotecaris…
Ongan, la mobilizacion foguèt fòrta que mai de 300 personas i participèron !
Aquesta mobilizacion massissa nos butèt a cambiar lo luòc d’acuèlh en urgéncia 15 jorns abans lo rescontre per poder aculhir tot lo mond e menar de talhièrs de trabalh. Vaquí perqué se debanèt a l’Urban Soccer de Tolosa, espaci normalament dedicat al fotbòl en sala, luòc a priòri pauc adaptat a de talhièrs de trabalh…
Lo programa de la jornada èra ric e alternèt los moments en plenièra, dont un en preséncia dels co-presidents de la Confederacion, e los talhièrs d’escambis e de soscadissas sus de tematicas precisas del Movement Calandreta coma l’IMMERSION, las AVALORACIONS, l’ESTATUT DEL CAP D’ESTABLIMENT, FAMILHAS DE LENGA, lo SEGONDARI…
Los talhièrs, rics en reflexion, escambis faràn l’objècte de restitucions que seràn somesas al Movement Calandreta.
« Vist » a mes en imatges aquesta jornada de recampament que ne podètz trapar las entrevistas e los moments fòrts aquí dejós :
Mercejam fòrt totes los participants, d’unes aguèron quitament d’afrontar la nèu per nos rejónher, que faguèron d’aquesta jornada un grand moment de partatge fasent viure çò que sonam «l’esperit calandreta».
Lo 11 de deceme de 2017, representants de la Federacion regionau Calandreta Novèla Aquitània e de la Federacion departamentau Calandreta 64 que son au tribalh au Conselh de desvolopament per la lenga occitana de la Region Novèla Aquitània « Amassada ».
Un beroi moment qu’estó la signatura de la navèra convencion particulara tau desvelopament e l’estructuracion de l’ensenhament de l’occitan dens l’academia de Bordèu. Dehens qu’ei afirmat la mesa en plaça d’ua convencion especifica tà Calandreta.
Los representants de Calandreta qu’an confirmat qu’em prèst a tribalhar. En davant !
Partenaris presents : Nouvelle Aquitaine, Joan Breç Brana, Lo Congres de la lenga, L’Oplo, Gascon lanas…
Òc-Bi Aquitania, In’oc, ieo Gironde…
Dempuèi lo 16 de decembre, lo camp de Nadal anima la plaça Jean Jaurès, a costat de l’ostal del Paire Nadal animada per l’Uciac.
A l’iniciativa del camp de Nadal, los parents de l’associacion Belugueta sostenon l’escòla Calandreta Pic aucel, que s’installèt, i a gaire, al Puèg de la « Joie », sus las auturas de Caramaus. «Belugueta es una associacion culturala. Tot lo mond s’i pòt marcar», ditz Marine, secretària de l’associacion.
Amb Marine, Florent, Stéphanie, Karine, Nathalie, Solène, Aline, Mélisande, Joris, Emene, Olivier «e d’autres parents qu’òbran dins l’escurina» afrontan lo temps mornarós per animar lo camp e los diferents taulièrs.
Venda de vesc e de grífol, d’objèctes fargats pels enfants e pels parents, coma aquestas polidas manjadoiras de fusta pels aucels, cabana per la lectura e lo conte, jòcs de fusta, la practica pòt tanben presar lo canton restauracion bastit a l’entorn d’un fuòc de lenha amb la sopa del formatge e las saucissas grasilhadas. Lo dissabte, lo camp aculhís un vilatjòt d’artesans, tornièr sus fusta, fargaire de veirals, borralièr, faure, creator de lampas de fusta, e tanben lo CLAE JBC e Yucca edicions.
Quilhat sus son sòc dins l’espèra de son sòcle de pèira, l’arbre dels vòts de Nadal «La ciutadana», òbra omenatge a Jean Jaurès, se cobrís cada jorn de lausas que cadun pòt clavelar sus la rusca en tot fasent un vòt, jos l’uèlh atentiu de Florent : «Un còp cobèrt de lausas, lo faure i metrà a la cima lo veiral « l’astre de nèu », que representa una crotz occitana roja e aur…»
Adaptacion de l’article publicat dins « la depêche » lo 22 de decembre de 2017
Dans le batahòri d’aquete començament d’annada escolara quan nombre de calandreta son miaçadas fàcia a la decision brutau de baishar lo nombre de contractes ajudats, quan ensenhants e pairs tribalhotejan solucions entà mantiéner las escolas obèrtas, qu’ei hè ben de’s diser qu’a petita victòria qu’ei estada obtieguda en Navèra Aquitània.
Entre las excepcions acordadas au nivèu departamentau e l’acòrd dat peu Prefècte region, que son totas las escòlas qui pòden bohar e foncionar l’annada escolara qui vien. Se’s podem har bon sang, qu’ei shens que entà las calandreta de Navèra Aquitània, qu’ei per’mor que çò de possible ací que n’èi aulhors !
Qu’avem batalhat tots amassa, associatius e professionaus, pertocats de près o de luenh, qu’avem tiengut los espacis mediatics e politics, qu’avem interpellat sans cès tots los elejuts. Lo lor sostien qu’ei estat indispensable entà entamiar un tribalh constructiu dab los servicis de l’Estat e arribar ad aqueste acòrd.
La limitacion drastica deu recors aus CAE que questiona lo movement sus çò que vòu entau personau non-ensenhant e mei largament sus la fragilitat de las escòlas. Qu’ei un navèth tribalh collectiu de reflexion qui s’anoncia. Ne poderam pas construíser las responsas qu’amassa.
Peu moment, après las reconduccions de CAE en Bretanha entà Diwan, après los entà Calandreta en Navèra Aquitània, reïvindiquèm dab fòrça las medishas solucions entà totas las Calandreta, entà totas las escòlas immersivas.
Dens l’encastre de la soa recerca permanenta pedagogica lo Confederacion Calandreta qu’organizè lo 1er de deceme un dia de formacion taus regents e professors d’Occitània tota.
Los associatius de las Calandretas deu Lis e de Biost (Calandreta aussalesa) que profieitan d’aqueste dia tà har ligam entre los calandrons de las duas escòlas e los perméter de passar un dia deus bons, dens la lenga, pendent que las regentas èran a l’escòla…
De mei, qu’èra un dia de nèu ! Alavetz que cambièm lo programa. A la debuta qu’avèvam previst de tots partir tau Benon. Finaument, sonque los grans deu Lis qu’anèn tà Biost juntar los amics de l’auta Calandreta de la Vath d’Aussau. Haut ! Raquetas de nèu dab David Bordes e Pierre Vidal après ua « revision » de las consignas dab Salomé, ua grana ! Seguit d’un repeish « de la part invèrsa » en çò de « l’Auberge chez Trey ». Començar per la glaça, acabar peus pesquits ! Lo tot en minjar dens lo veire e béver dens l’assieta !
Après aquò, un temps tranquile a la Calandreta de Biost, e endavant tà passar un moment dab los asos de Pierre. Quin beròi dia, quin beròi dia avem viscut com dit la cançon. Mercés a tots !
Mariska Rebière, 26 ans, originària de Sent Pardol la Ribièra, es l’una de las novèlas ensenhairas de la Calandreta pergosina. Rescontre amb una joventa, afogada de lengas, titulària d’una licéncia d’anglés e que defend sa lenga familiala, l’occitan.
Qual es vòstre percors d’estudis ?
Mariska Rebière Ai passat mon bac a Sent Josef a Perigüers, apres, sei partit aus Etats-Units per passar mon bac anglés dins lo Minnesota, ai fait una licença d’anglés a Bordeu qu’a validat a l’universitat d’Oklahoma. Parle un pauc l’espanhòu, tanben. Ai fait un « Master » Mestiers d’ensanhament a l’universitat de Perigüers a la Granadiera. Apres un an de reflexion en tant que survelhanta au liceu Jay de Beaufort, ai decidat de me lançar coma regenta de calandreta .
E per l’occitan ?
D’en prumier, quo es una lenga qu’ai totjorn auvida parlar a la maison, en particulier chas mos grands parents, mai mos parents. Ma mair, passionada de dança m’a fait aprener las danças tradicionalas. Per aprener a escriure e ensenhar, ai seguit e segue totjorn lors cors de Joan Ganhaire, Marisa Lasjuilliarias e Micheu Chapduelh qu’ai apres a coneitre a l’Escòla Occitana d’Estiu a Vilanòva d’Olt. Dau monde que m’an apres totplen de chausas.
Cossí se debanan las jornadas a la calandreta ?
Plan ben, sem doas regentas, coma Olivia Mullier, la directriça. Sei en charja de la mairala, 19 goiassons de tres a cinc ans. Quo es una « pedagogia institutionala d’inspiracion Freinet ». Començam la jornada emb « Que de nuòu ? », avem « Lo conselh », mai « La monuda ». Los eslevas son en imersion occitana. De segur parlam francés tanben e fasem de l’iniciacion a l’anglés. Vesetz, tot çò qu’ai apres me serv dins mon noveu mestier.
L’ambient es bon ?
L’ambiant de l’escòla es plan bona, familiala. Los parents son plan implicats e balhan la man. Sem asociats a las decisions, nos sentem bien sostenguts. Quo es l’ambiant que cerchava, justament. En mai de quò, quò me permet de parlar e far viure l’occitan e de botar en pratica tot çò qu’ai apres. Rencontram dau monde plan interessats e motivats per la lenga.
Publicat lo 27/11/2017 dins Sud Ouest per Denis Gilabert
La Calandreta de La Vaur, escòla mairala e elementària immersiva en occitan e amb una pedagogia activa, es a l’ora d’ara menaçada en seguida de la supression dels contractes ajudats : «podèm pas pus pro finançar lo personal educatiu. Aquesta situacion concernís nòstra escòla e tanben fòrça Calandretas dins la region», dison los responsables. Per afrontar la situacion, l’associacion compta sus una mobilizacion ciutadana e lança una canhòta en linha. Podètz far un don abans lo 15 de decembre de 2017. Amb lo blocatge dels contractes ajudats, l’escòla pèrd son ASEM que permet de gerir l’acuèlh periescolar e l’acompanhament de las ensenhairas. Cal 8 000 € minimum per signar un contracte en CDD, 12 000 € per l’aver tota l’annada. «Nos pareis umanament impossible de l’aver pas amb nautres ongan». Los dons balhats a una associacion reconeguda d’interès general coma la Calandreta del Pastel balha drech, pels particulars coma per las entrepresas, a una reduccion de las talhas. La Calandreta, es una escòla gratuita e laíca. Lo metòde practicat es aqueste de l’immersion lingüistica precòça.L’ensenhament seguís los programas de l’Educacion Nacionala. La pedagogia i es «activa», inspirada de las tecnicas Freinet per acompanhar l’enfant cap a l’autonomia, lo partatge e la ciutadanetat.
Canhòta en linha : https ://www.leetchi.com/c/solidarite-calandreta-del-pastel
Adaptacion de l’article publicat lo 26/11/2017 La Dépêche du Midi
La devisa de l’Union Europèa es l’unitat dins la diversitat.
(…)
Na Izaskun Bilbao Barandica aviá fach programar lo dijòus 16 de novembre de 2017 al parlament europèu d’Estrasborg, un acamp de l’intergrop europèu »minoritats tradicionalas, comunautats nacionalas e lengas » qu’acampa 70 elegits de diferentas sensibilitats politicas e que venon de l’ensem dels estats membres, per evocar mai especificament lo cas de la Republica francesa dont la situacion constitucionala e legislativa actuala es en decalatge amb la pausicion de l’Union europèa aquí dessús…
Sortís d’aqueste acamp una proposicion de Lei europèa per protegir juridicament las lengas indigènas de França. Per qu’aquesta proposicion de Lei venga en discussion al Parlament europèu, la procedura requièr l’obtencion del sosten escrich (signatura https://ec.europa.eu/citizens-initiative/32/public/#/) d’al mens un million de ciutadans de l’union europèa.
Lo recampament que se debanèt davant la jos-prefectura (N.D.E : lo 20 novembre) èra dels mai pacifics. Los escolans de la Calandreta, los ensenhaires e los responsables d’aquesta escòla associativa immersiva en occitan, en contracte, demandavan en entrevista (acordada) a la jos-prefècta Cécile-Marie Lenglet, per i far part de lor granda preocupacion respècte a l’avenir de lor escòla.
L’anóncia de la fin dels contractes ajudats a tot enfuocat. L’escòla aculhís 98 calandrons de la tota pichòta seccion al CM2, siá quatre classas. Dins la còla, formada de quatre regents (ensenhaires), un ensenhaire de francés et un agent d’entreten en CD, i a tanben 6 ajudas mairalas en contracte ajudat.
L’escòla podrà contunhar al mes de genièr ? Pel moment, los parents, vertadièrament motivats, asseguran la contunhetat del servici, mas pòt pas èsser qu’una solucion provisòria. En mai de l’indispensable apòrt dels contractes ajudats, la sola solucion d’embaucha per manca de mejans, la Calandreta met en davant lor utilitat coma «bons dispositius d’insercion dins l’emplec». Totes los contractes ajudats son seguits sul plan de la formacion contunha e benefician d’una formacion finançada per l’escòla.
D’òbras debuta de 2018 ?
L’associacion «Calandreta del Païs Murethin» nasquèt en 1983 e, aprèp una partença caotica e fòrça mudasons, s’es fin finala installada en 1990, carrièra del Maréchal-Lyautey, a costat del frop escolar Mermoz, dins de modularis. Son accion pedagogica es relaiada per l’Octan, associacion de parents d’escolans, qu’organiza de manifestacions festivas e culturalas per la difusion de la cultura occitana.
En 2017, l’associacion signèt amb de partenaris financièrs e d’autres lo projècte d’una novèla escòla en dur per remplaçar los modularis qu’an mai de 30 ans. La demolicion se faguèt l’estiu passat e las òbras devon començar debuta de 2018. Uèi los enfants son albergats gratuitament dins l’escòla publica Mermoz.
Per salvar l’escòla, faguèron tanben una intervencion prèp de la deputada Elisabeth Toutut-Picard (LREM) que rescontrèt la ministra del Trabalh per ne parlar.
Que podèm esperar per 2018 ? Aquesta question se la pausan los parents d’enfants escolarizats dins las Calandretas ont l’aprendissatge precòç de l’occitan es prepausat mercé al metòde de l’immersion.
D’establiments «en perilh», indica Guilhèm Latrubesse, copresident de la calandreta Costa Pavada. En causa, la reduccion massiva del nombre de contractes ajudats (CUI-CAE), anonciada pel govèrn al mes d’agost. «Aquestes contractes son un dispositiu que nòstras escòlas n’an besonh», precisa Guilhèm Latrubesse. «Nòstres establiments son en contracte d’associacion amb l’Estat. Los ensenhaires son preses en carga per l’Educacion Nacionala, mas los autres pòstes, tipe animator, agent d’entreten o Asem son menaçats». Amb 12 contractes suprimits dempuèi la dintrada en Garona Nauta, son d’ara endavant los parents d’escolans que van fins a pausar de comjats per poder ajudar los emplegats, a la cantine, o lo ser aprèp l’escòla. «Nos cal un parent pel miègjorn entre 11h30 e 13h30, e dos lo ser a partir de 16h30», indica Christine, qu’a un enfant escolarizat a l’escòla Còsta pavada. «Es pas viable a tèrme», estima Pierre, dont la filha ven de dintrar en mairala dins la meteissa escòla. «Avèm ça-que-la pogut recuperar 5 pòstes per aqueste fin d’annada, mas per 2018, un trentenat de pòstes es menaçat. S’aquestes pòstes son suprimits, nòstres establiments seràn dins de dificultats de las gròssas. Demandam simplament qu’aqueste contractes siá renovelats, coma es lo cas en Aquitània, o en Bretanha amb las escòlas Diwan», acaba Guilhèm Latrubesse.
En Garona Nauta, las Calandretas comptan 10 establiments per mai de 400 escolans.
Adaptacion de l’article de A.V. La Dépêche Publicat lo 21/11/2017.
Estiu 2017, lo govern d’Emmanuel MACRON que decideish de suprimir de faiçon hastiala los contractes d’emplecs ajudats CAE-CUI.
Aquera decision que hicer hèra d’escòlas Calandreta en maishant penen. Ua mobilizacion que’s lancè.
L’objectiu a termi brac : tornar gahar los CAE tà gerir l’urgéncia dens las escòlas. Mes l’objectiu lo mei gran, lo mei pelut, qu’ei de ganhar ua politica publica de las mei hòrtas entà Calandreta e la lenga occitana globaument.
Lo divendres 10 de novembre demorarà sens cap de dobte plan de temps dins las memòrias dels mainatges de Calandreta ! Es pas cada jorn qu’una escòla a l’astre d’aculhir un cap Papó que ven percórrer Euròpa per defendre lo dreit dels pòples autoctòns e a l’encòp en veiculant un discors environamental salutari contra la desforestacion e los efèites cataclismics dels cambiaments climatics.
Esperat per de mainatges determinats qu’avián descobèrt amb passion los contorns de Papoasia, sas estonantas fauna e flòra, tant coma sa particularitat lingüistica que fan costejar sus un espaci mai que modèste qualques 800 lengas, Mundiya Kepanga es arribat acompanhat de son amic e complici Marc Dauzier que las competéncias en lenga Huli tant coma en Pindgin foguèron essencialas. La magia tardèt pas d’operar.
Susprés per tant de reconeissença, lo Mundiya Kepanga establiguèt lèu lèu una relacion amb de mainatges dels quals retenguèt subre tot l’astre incredible de poder beneficiar d’un ensenhament de qualitat dins una escòla plan equipada.
Cofat d’una parura ornada de tantas plumas mirgalhadas, balhèt lo sieu messatge simple e sincèr. Ajudat pels imatges del film Frère des arbres, los mai pichons coma los mai bèls aguèron lèu fait de sasir son discors a prepaus d’environament.
Se los Papós patisson directament dels degalhs de la desforestacion, lo vièlh continent Européu es pas a l’abric de pas res e l’environament se deu plan d’èsser la prioritat de las generacions futuras se vòlon tot simplament contunhar d’existir !
Lo moment mai fòrt d’aquela jornada foguèt de segur la plantacion d’un arbre al còr de la nòstra escòla. L’oliu, arbre miègterranenc per excelléncia cargat de simbòls qu’escaparàn a degun, beneficièt d’una atencion particulara de la part de Mundiya Kepanga.
Aquestes gèstes lents, precises, aqueste agach tant coma son aplicacion dins lo trabalh tranformèron una accion tecnica en un brave moment d’emocion e d’espiritualitat.
Plantar un arbre, es totjorn un acte màger mas venguèt del còp un moment marcat per una cèrta magia sortida tot dreit de la granda sèlva de Papoasia.
Le 4 de novembre, en preséncia de nombre de personalitats — Marie Costes, conselhièra regionala, Marcel Calmette e Bernard Barral, conselhièrs departementals, Arnaud Devilliers, conse de Pena d’Agenés -, amics, parents e enfants, l’escòla calandreta «Lo Caminòl» inaugurava la dobertura de sos locals de l’ancian ITEP de Sent Martin de las Calhas mes a dispausicion per la comuna de Pena d’Agenés.
La presidenta Clémence Frégard presenta l’istoric de l’escòla dobèrta en setembre passat. Nasquèt d’una enveja comuna d’un grop de parents : aqueste de veire son enfant evoluar dins una environa al mai pròche de la natura e de la cultura de son canton, que pòsca grandir a son ritme, èsser actor de sos aprendissatges e favorizar la cooperacion.
Es una escòla immersiva en occitan, amb un ensenhament gratuit, una pedagogia institucionala, de la pichòta seccion de mairala al CM2. Es dobèrta de 9 h a 12 h e de 14 h a 17 h. Los escolans trabalhan las matièras dels programas oficials, coma dins las autras escòlas. Fan de grafisme per aprene a escriure pauc a cha pauc, de lectura e parton a la descobèrta del mond, dels arts plastics, de la musica, d’activitats esportivas, eca.
Perqué una escòla en occitan ?
Le projècte Calandreta es de se dobrir a d’autras lengas e culturas, aquestas de la familha romana en particulièr. Son practicadas dins las escòlas Calandreta a al collègi. L’objectiu : installar las condicions d’un bilingüisme vertadièr per la transmission de l’occitan a costat del francés. Lo sola lenga emplegada per l’ensenhaire es l’occitan. Son aprendissatge se fa naturalament que ven aisina d’aquisicion d’un saber.
L’associacion calandreta «Lo Caminòl» es presidida per Clémence Frégard. Emilienne Beaux es vice-presidenta; Yannick Frégard et Louis Fasanino, co-clavaires ; Amandine Bachellery, secretària. Gautier Drouin es cap d’establiment. Virginie Chibau, ensenhaira, Marguerite Charenton, ajuda mairala, Olivia Dezile, cargada del servici civic.
Contact : Calandreta «Lo Caminòl», Saint-Martin-des-Cailles (47140). Mail : envol47@gmail.com
Detz associacions e movements occitans èran acampats ièr matin davant lo Capitòl. Lor reivindicacion èra dobla : balhar mai de plaça a la lenga occitana sus l’antèna regionala de France 3, e tornar sus la fin dels contactes ajudats, que los establiments escolars occitans ne dependon bravament.
Aquesta manifestacion marcava lo lançament de la campanha «Volèm l’occitan cada jorn a la television» («Nous voulons l’occitan tous les jours à la télévision»).
Es doncas subretot France 3 Occitanie, que difusa pas qu’un programa cort en occitan cada dissabte, que cristallizava los malcontentaments demèst lo cinquantenat de personas presentas : «Una lenga viva pòt pas subsistir s’es pas mostrada e ausida», argumenta Joan-Loís Blenet, copresident de la Confederacion Calandreta. E contunha «L’Occitan deu viure amb son temps e la television es una aisina per o legitimar». Per el «Los manifestants i veson tanben un mejan de tornar acostumar los occitans a la musica de la lenga, de la lor tornar aprene».
Felip Bonnet, militant al Partit de la Nacion Occitana, vòl tanben far d’aquesta batèsta aquela de la reconeissença del pòple occitan : «L’occitan es una lenga parlada dempuèi mile ans, explica. En Catalonha, es una lenga oficiala e d’unes noms de carrièra son en occitan.» La fin dels contractes ajudats decidida pel govèrn francés es una autra sorga de colèra : 70 emplegats ne faguèron los fraisses dins las calandretas, aquestes establiments d’ensenhament en occitan. Aprèp una primièra manifestacion organizada fin de setembre contra aquesta supression, una segonda es prevista lo 20 de novembre, davant la prefectura.
França adòpta totjorn pas la Carta de las lengas regionalas, mas sul terren, dins los territòris, se batan, ajudadas per d’Oficis reconeguts e amb lo sosten de la Collectivitats. Lo ponch sus la practica de las lengas basca, occitana, peitavina, sentongesa. L’educacion nacionala e las lengas regionalas. L’importància de l’aprendissatge d’una autra lenga per la mestresa de las lengas.
Reportatges :
una escòla Seaska, ensenhament en immersion
la calandreta lemosina de Lemòtges e sos 42 escolans
le centre de formacion professionala per adultes en occitan d’Ortés


c: text/html

text:
Jutjaments del carnaval de Limós
CIRDÒC-Mediatèca occitana
Cada an, aprèp gaireben tres meses de festivitats cada fin de setmanas, lo carnaval de Limós s'acaba amb coma apogèu la nuèch de la Blanqueta. Aquel dimenge a mièjanuèch carnaval, que demorèt totas aquelas setmanas sus la plaça de la Republica, es jutjat.
Aquel jutjament s'acaba totjorn per la meteissa senténcia : es condemnat a perir per las flambas.
Tèxtes de jutjaments del carnaval de Limós
De las annadas 1970 fins a las annadas 2010 la revista trimestrala La Beluga de Limós publiquèt cada an lo jutjament del carnaval de Limós de l'annada en cors.
Avèm doncas aquí un accès dirècte a un còrpus de tèxtes umoristics, satirics e politics.
En efièch, aqueles jutjaments permeton de reglar en plaça publica totes los problèmas de la societat limosenca de l'annada passada. Qualques còps es complicat de comprene e d'explicar las allusions, los noms de vilatges o de personas, per de que fan referéncia a de luòcs, de personatges o d'eveniments locals. Mas aqueles jutjaments permeton tanben de faire un recapitulatiu dels eveniments internacionals e nacionals màgers de l'annada. Carnaval es invariablament acusat de totes los mals, quin qu'en siá lo nivèl, local, nacional o internacional, jutjat colpable e executat.
Fòra de çò qu'es contat dins aquestes tèxtes e l'importància que representan dins lo debanament del carnaval, l'interès d'aqueste còrpus es tanben dins la lenga emplegada. En efièch, foguèron totes escriches en occitan e tradusits en francés. Ne'n donam pas aquí que lor version occitana. Mas a mesura que las annadas passan es interessant de remarcar que los autors, anonims, mesclèron de mai en mai los francés a l'occitan. Aital dins los tèxtes de las darrièras annadas de publicacion se tròba de mai en mai de francés dins lo tèxte en occitan.
Veire totes los jutjaments del carnaval de Limós disponibles sus Occitanica :

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vilacomdau d'Arròs
Vilacomdau d'Arròs[1] (oficialament en francés Villecomtal-sur-Arros) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gasconha situada sus era rota nacionala 21 entremiei Miranda e Tarba.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fortificat ara Edat Mejana, eth vilatge ei documentat dejà en 1337.
Pendant la Revolucion, era vila prenguec tempsalament eth nòm de Pont-Libre.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Industries[modificar | modificar la font]
Vilacomdau d'Arròs compde damb apuprètz 850 estatjants (estimada der ajuntament en junh de 2006) e possedís un des airaus industriaus e artesanaus mès importants deth Departament de Gers, pr'amor qu'i emmane un grand nombre de luòcs d'emplec. Atau, entre es sues unitats mès respresentatives destaquen :
- 1 unitat de produccion lactica qu'aperten ara multinacionau Danone e ei mès coneishuda damb eth nòm de « Laiterie de Villecomtal » (Leitaria de Villecomtal)
- 1 unitat d'empaquetament de productes lactics « Graham Packaging Villecomtal »,
- 1 unitat de bracatge làser « Actilas-Actijet »,
- 1 unitat de produccion de sètis « Ets Maestri Frères »,
- 1 unitat de transformacion de matèries plastiques « Stradour Industries »,
- 1 unitat de mecanica de precision « Ets Curdi »
Dispause de nombroses autres unitats de produccion artesanau mès pichones, atau coma un ensemble de comèrci e servicis publics e privats.
Era leitaria « Villecontal » siguec creada en 1956 per Léonce Salat e desvolopada per Alain Fremont. Tanben ei proprietat dera multinacionau Danone.
En 2005 compdaue damb :
- 240 trabalhadors permanents
- 125000 tones de productes lactis fresqui
- 850 productors de lèit
- 135 milions de litres de lèit recuelhudi.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Abel Gardey, (1882-1957) neishut en Margoèt e Mèimers eth 21 de noveme de 1882, cònsol de Margoèt e Mèimers (elegit en 1930), ministre francés deu Budget (1933).
- Pierre Potier, chimiste membre dera Académie des sciences, qu'a despient de non auer neishut en Villecomdau, i auie es sues origines familhars e i demoraue plan regularament dempús era sua prumèra mainadesa enquia era sua mòrt en 2006.
Associacions[modificar | modificar la font]
- Foyer Intercomunau deu Vath d'Arròs (FIVA) :
Lo FIVA qu'ei ua associacion creada en 1970. Amasse activitats esportives e culturaus. Es activitats que s'i prepausen son : costura, bibliotèca, codina, dansa contemporanèa, dances gascones, escacs, escorreguda, lengua occitana (activitat nomentada « Patois des Villages »), memòria des vilatges, tenis e tir damb arc [2]


text:
Dissabte 13 de genièr de 2018 : Maison des Associations, 22, rue Deparcieux 75014, París, mètro Denfert o Gaîté.
13h30 : questions d'actualitat ; 14h30 : après-dinnada poètica amb Gui Matieu que presentarà tanben le sieu darrièr libre paregut en çò de l’Aucèu libre.
Per acabar, festejarem les reis amb las còcas tradicionalas dels païses nòstres.
Dissabte 27 de genièr de 2018 : FNAA, sala Maurice Solignac, 44 rue Gabriel Lamé 75012 París, mètro 14, Cour St. Emilion
14h00 : Dictada Occitana en ligason amb las manifestacions que se tendràn dins les Païses occitans e en Catalonha. Es organizada amb le cors d’occitan de l’Aperòc (POS), l’IEO-París, le CREO de la Talvera e le club occitan de Noisy.
Lo tèxt serà un extrach de la revirada Lo mond perdut de Conan Doyle, traduccion de Pèire Beziat.
Dissabte 17 de febrièr de 2018 amb los Miegjornals de Cèus e la velhada d’Auvernha : Cèus (92), sala del premièr, cinèma « Le Trianon », 3bis, rue Marguerite Renaudin, 14h15 : lo majoral Miquèu Benedetto parlarà de la premsa occitana dins las trencadas (1914-1918).
Dissabte 24 de març de 2018 amb los Miegjornals de Cèus e la velhada d’Auvernha : Cèus (92), sala del premièr, cinèma « Le Trianon », 3bis, rue Marguerite Renaudin, 17h : conferéncia musicala de J-B Plantevin suls trobadors.
Dissabte 7 abrial de 2018 amb los Miegjornals de Cèus e la velhada d’Auvernha : : Cèus (92), sala del premièr, cinèma « Le Trianon », 3bis, rue Marguerite Renaudin, 14h15 : conferéncia de Rémi Pech suls orators miegjornals.


text:
Dimars, 31 de julhet de 2018, 03h00 Espòrt
Los Dragons dins lo Super-8
L’entraïnaire catalan Mac Namara aviá causit de faire virar per la darrièra partida de la primièra fasa a Wigan. Los Dragons foguèron menats 8-6 a la pausa, puèi 20-6 mas capitèron de tornar a 20-20 abans de pèrdre dins las darrièras minutas 25-20 amb un tombat e un ensag marcats per l’adversari. Punt negatiu: lo retorn d’Anglatèrra de Gigòt e Broughton nafrats e lo carton roge que poiriá privar Edwards de la mièja finala de la Cup.
Dijòus, lo cap de fila Saint Helens aviá degut esperar la còrna per batre Warrington 14-12. Divendres, Hull KR va ganhar per l’onor cò d’Hull FC 20-16; Salford domina Leeds 38-22. Huddersfield pren la 5a plaça amb una victòria facia a Wakefield: 40-28. Dimenge, la darrièra partida de la primièra fasa vei la victòria de Castleford sus Widnes qu’acaba en darrièra posicion.
Dins lo Super-8, los Dragons reçaupràn Wigan, St Helens e Huddersfield e se desplaçaràn a Warrington, Castleford, Wakefield e Hull FC. Lo calendièr dels rescontres serà conegut aqueste dimècres 1r d’agost.
Plaça a la Cup!
E ara, pels Dragons, plaça a la mièja finala de la Cup aqueste dimenge 5 d’agost a l’estadi Macron de Bolton. Fàcia a eles, la terror de la sason: Saint Helens. Los catalans partisson un pauc a la conquista d’Imalaia, mas sèm segurs que seràn animats de la volontat d’anar a Wembley lo 25 d’agost per la finala.
Sul meteis estadi, seguirà la segonda mièja finala entre Warrington e Leeds.
Tolosa dins los 8 del Mitan
Dissabte, a Blanhac, fàcia a Dewsbury, los tolosans jogavan lor participacion als 8 del Mitan, la pola monta-davala entre Superliga e Championship. Lo primièr mièg temps foguèt complicat pels occitans (14-12 per eles a la pausa), mas dins lo segond temps, alinhèron los punts per ganhar 44-18.
La victòria de Londres dimenge los remanda en 3a posicion: los occitans auràn tres partidas de jogar a domicili (Hull KR, Widnes, Halifax) e 4 a l’exterior (Leeds, Salford, Toronto e Londres). La montada en Superliga es una draia plan complicada!
Carcassona en cèrca de moneda
Lo club istoric de l’AS Carcassona XIII viu d’oras dificilas: l’estructura es estada declarada en liquidacion judiciària a la fin del mes de junh. Un projècte s’es lèu mes en plaça per que la vila contunhe d’èsser una plaça fòrta del movement tretzista a l’entorn de doas estructuras per anar cap a una professionalizacion: una SASP (Societat Anonima Esportiva Professionala) e una associacion. Crida es faita per la crompa d’accions de la SASP e, mai generalament, per de dons a l’associacion per remosar d’aicí la fin d’agost al mens 150 000 èuros per poder anar veire de partenaris e d’institucions amb una brava sòla e téner una plaça bèla dins las competicions tre la tardor. Los tretzistas de Carcassés, d’Aude, d’Occitània, de Catalonha e de pertot son convidats a prene part a aqueste movement per que los Canaris contunhen de volar gaujosament e de se passar la palma de mans en mans.
Alan Roch
Macron espèra les Dragons?
Ell s'interèssa al Trètze?


text:
Escòla occitana d’ivèrn a Burlats (Tarn)
L’Escòla Occitana d’Ivèrn consistís en un estagi de lenga e cultura occitanas de cinc jorns, al mes de febrièr, a Burlats, a 8 km de Castras (Tarn).
Las activitats de la setmana mesclan corses de lenga, expausats, talhièrs, cants, danças, espectacle…
Informacions practicas + bulletin d’inscripcion :
Programa :
Escòla Occitana d’Estiu (EOE-IEO 47)
Section départementale de lInstitut dÉtudes Occitanes
Sabine LELOIR-PAOLETTI, la secretària
16 rue de Pujols
47300 VILLENEUVE-sur-LOT
Tel : 05 53 41 32 43
E-mail : eoe@wanadoo.fr
Site : www.eoe-oc.org


text:
Vapor d'aiga
Segon lo diccionari de fisica de Mathieu (professor a l'Universitat P & M Curie), Kastler (prèmi Nobèl de fisica) e Fleury (director de l'institut d'optic) de 1985, "La vapor es l'estat d'un fluid ocupant tot l'espaci que li es ofèrt, en dejós de la seuna temperatura critica Tc. Al dessús de Tc, la vapor ven un gas[1]." Puèi aquel diccionari distria la vapor saturanta, qu'es en equilibri amb lo liquid de meteissa composicion quimica e la vapor seca qu'es non saturanta.
Segon aquel diccionari, la vapor es doncas pas definida coma un gas, mas coma un fluid que, dins de casses (en dessús de la seuna temperatura critica), es un gas. Aquela definicion indica doncas que la vapor d'aiga es, dins las condicions abitualas, constituida del gas aiga e de la nèbla aiga. Limitar la vapor d'aiga al gas aiga (invisible) es doncas impròpri a l'esgard d'aquela definicion.
La temperatura de la vapor d'aiga pòt doncas èsser:
- inferiora a la temperatura d'ebulicion de l'aiga, es alara constituida, jos pression atmosferica, de gas aiga e d'aiga liquida (nèbla) a l'equilibri; es una vapor qualificada de saturanta pel diccionari ja citat. La diminucion de la pression pòt transformar aquela vapor en gas.
- superiora a la temperatura d’ebulicion de l’aiga liquida (100 °C jos pression atmosferica), es alara contituida, jos pression atmosferica, sonque de gas aiga; es una vapor seca, un gas doncas. Se la pression aumentará, una vapor saturanta poiriá se formar.
- superiora a la temperatura critica, siá 374,1 °C. Aquel estat pòt èsser nomenat vapor supercritica; es un estat gasós. Aquel gas pòt pas venir una vapor saturanta a cap de pression.
La nocion de vapor es pas limiada a la vapor d'aiga, quitament se dins lo vocabulari corrent, vapor es sinonime de vapor d'aiga. Dins las condicions ordinàrias, las expressions vapor de mercuri o vapor de solvant son corrèctes al vèser de la definicion d'en dessús. Al contrari, l'expression vapor d'aire a de sens sonque a bassa temperatura, se l'aire es susceptible de se condensar.
Somari
Proprietats fisicas[modificar | modificar la font]
Las proprietats de la vapor d’aiga faguèron l’objèct de fòrça estudis a causa de l'usatge corrent dins un fum de domènis, subretot dins l’industria, e lo ròtle important qu'a dins diverses fenomèns naturals, coma los escambis termics dins l’atmosfèra terrèstra (vejatz meteorologia).
La pression de vapor saturanta es una foncion de la temperatura que fòrça formulas d'aproximacion foguèron establidas. La mai simple es la formula de Duperray que la precision es de qualques percents entre 95 °C e 230 °C :
que dona pS en atmosfèras per t exprimit en gras Celsius.
Proprietats de la vapor d'aiga e de l’aiga liquida a las condicions de saturacion
Lo punt critic de l’aiga es: 374,1 °C, 220,87 bar.
Calor massica per volum constant, 100 °C, 1 atm : 1410 J/kg.K
Velocitat del son : 401 m/s a 130 °C ; aquela aumenta plan fortament amb la temperatura : es de gaireben 800 m/s a 1 000 °C.
Utilizacion industriala[modificar | modificar la font]
L’industria faguèt fòrça usatges de la vapor d’aiga; subretot coma fluid calorportaire o pel foncionament de maquinas de vapor (coma la turbina de vapor, la locomotiva de vapor). Accessòriament, la seuna detenta es utilizada dins d'ejectors de vapor servent a posar de fluids (per far lo void, per exemple), o dins de sirènas o de fiulets. S'utiliza tanben las proprietats de transferiment de calor pels procediments d'esterilizacion.
La vapor se produch dins de caudièras calfadas per un combustible fossil, a vegadas electricas, o mai generalament per ebulicion de l’aiga mesa al contacte d’una font cauda, coma indirèctament dins los generators de vapor dels reactors nuclears d'aiga pressurizada, o dirèctament dins los reactors nuclears d'aiga bolhenta, o dins lo sota-sòl per expleitar l’energia geotermica o encara dins las centralas solaras de concentracion.
Autras utilizacions[modificar | modificar la font]
Existís fòrça usatges domestics de la vapor d’aiga, coma:
- cosesson dels aliments, amb l'ola de pression ;
- alisatge: fèrre de vapor;
- netejatge: netejador de vapor.
- teleta: lo banh turc o lo sauna.
La vapor es utulizada dins:
- l'òrgue de vapor
- la catapulta d'un portavions
Gas d'efècte de sèrra[modificar | modificar la font]
Presentz en granda quantitat dins l'atmosfèra, la vapor d'aiga es lo principal gas a efècte de sèrra.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Caracteristicas de la vapor d'aiga saturada de 0 a 30 bars e de 30 a 100 bars
- (fr) La vapor d’aiga, site de Météo-France
- (fr) La vapor d’aiga e las nívols
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)J.P. Mathieu, A. Kastler & P. Fleury, Dictionnaire de physique, ed 2a Masson - Eyrolles, París, 1985, 568 p, ISBN 2225804796


text:
Lava
La lava es una ròca en fusion, mai o mens fluida, emesa per un volcan durant una erupcion. La lava es eissida d'un magma, resèrva de ròca en fusion situada dins l’espessor de las sisas rocassudas solidas de la planeta, sovent aquela resèrva es dita cambra magmatica.
Las lavas, quora son emesas, atenhon de temperaturas que segon sa composicion quimica varian de 700 à 1 200 °C. Se van solidificar lèu lèu per refrejament al contacte del sòl, de l’atmosfèra o de l'aiga, formant alavetz de ròcas volcanicas, coma los basalts o las riolitas.


text:
Pèire I de Russia(Redirigit dempuèi Pèire Ièr de Russia)
Pèire I de Russia o Pèire lo Grand (Moscòu, 9 de junh de 1672 - Sant Petersborg, 8 de febrièr de 1725; CJ 30 de mai de 1672 - 28 de genièr de 1725)[1] foguèt lo tsar de l'Empèri Rus (1682-1725). En rus : ПëTp I (Piotr I), ПëTp Beлиkий (Piotr Velikii, es a dire « Pèire lo Grand ») o ПëTp AлekceeBич PoMaHoB (Piotr Alekseievich Romanov).
NòtasModificar
- ↑ Las datas amb l'indicacion CJ son del calendièr julian, utilizadas sonque en Russia. Las autras datas de l'article son del calendièr gregorian.