text:
Club Atlético River Plate
Lo Club Atlético River Plate (tanben aperat mei simplament River Plate o River) qu'ei ua equipa de fotbòl de Buenos Aires mei que centenària puish que ho fondada lo 25 de mai de 1901 dens lo quartièr de La Boca a Buenos Aires. Après lo son petit estadi que ho desplaçat dens lo quartièr de Palermo abans la bastida deu son Estadi Monumentau dens lo quartièr de Belgrano situat a la termièra deu quartièr de Núñez dab lo quau ei sovent associat.
Qu'ei l'equipa de fotbòl qui's ganhè la mei grana quantitat de campionats d'Argentina durant lo sègle XX au punt d'estar designada "campion deu sègle" (vadut "campion deu milèni dens las bocas deus sons suportaris) peu gran jornau esportiu argentin El Gráfico[1].
La soa rivalitat dab lo Club Atlético Boca Juniors qu'ei lo principau conflicte esportiu deu fotbòl argentin e las partidas que son alavetz designadas com Superclassics ; las rescontras dab los autes 5 Grans deu fotbòl argentin que son consideradas con classics.
River Plate qu'ei lo club qui a ganhat lo màger nombre de campionats de l'AFA (purmèra division de fotbòl en Argentina) : 33. Qu'a ganhadas duas Copas Libertadores (campionat d'America deu sud), ua Copa Intercontinentau.
Somari
- 1 Simbèus e chafres
- 2 Istòria
- 2.1 Fondacion
- 2.2 Tempora amator (1901 - 1930)
- 2.3 Tempora professionau (1931 - 1939)
- 2.4 La Maquina (1941 - 1946) e las annadas 1940
- 2.5 Las annadas 1950 e lo tricampionat
- 2.6 Las 18 annadas de vacas magras
- 2.7 Lo retorn deus campionats a partir de 1975 e l'annada 1983
- 2.8 Las glòrias de las annadas 1984 - 1999
- 2.9 2000 : las annadas infamas
- 3 Evolucion deu malhòt [46]
- 4 Jogadors istorics
- 5 Entrenaires
- 6 Presidents deu club
- 7 Equipament e esponsòrs
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Bibliografia
- 10 Nòtas
Simbèus e chafres[modificar | modificar la font]
Lo nom River Plate que ven d'ua mau traduccion deu castelhan Rio de la Plata (« arriu de l'argent » en occitan) a l'anglés. Rio de la Plata que se tradusiré normalament Silver River en anglés. River Plate que significa en realitat Arriu Sièta.
Lo purmèr simbèu qu'ei de segur la Benda Arroia ; las bendas originaus que hon panadas dens un bròs estancat ua serada de carnavau puish emplegada entà ondrar las camisas blancas deu modèste club [2]
Lo club qu'ei chafrat "Lo Milionari" (El Millonario en castelhan - e los sons suportaris que son donc chafrats los "milionaris" - millonarios en castelhan-) despuish qui despenè granas somas de dinèrs entà har l'aquesida d'un deus son gran jogadors Bernabé Ferreyra. A despart de "milionaris", los suportaris de River Plate que son tanben aperats las "garias" en referéncia a ua partida dab lo Club Atlético Peñarol qui River ganhava 2 - 0 abans de pérder 4 - 2. L'epitèt Garia, a l'origina un escarni, que ho après revindicat com bèstia totemica au punt que's pòt véder suportaires deguisats en garia a l'escadença de quauqua partida (deu medish biais, los suportaires deu rivau Boca que revindican sovent l'epitat insultant de bosteros - literaument "merdós' - com ua marca de popularitat deu club). L'estadi de River qu'ei atau afectuosament aperat lo "Poralhèr" (el Gallinero). L'epitèt de Garia que permet d'emplegar l'imatge de poner un ueu quan e's marca un gòl, l'ueu estant de segur lo balon.
Las colors deu club que son, despuish la soa fondacion blanc dab ua benda arroia (e los club qu'ei donc tanben designat com la "Benda arroia" - Banda roja en castelhan - ) representats sus la banèra e l'escut deu club. La benda arroia qu'ei tanben presenta sus la camiseta deu club a maugrat qui lo jogadors de River Plate be pòrtin tanben ua camiseta arroia e negra quan jogan en çò d'eth dab ua equipa de medishas colors. A còps tanben, lo culb que joga dab ua camiseta vrioleta
Lo son estadi qu'ei l'Estadi Monumentau Antonio Vespucio Liberti (generaument designat com lo Monumentau - en castelha : el Monumental), on e's joguè la finau de la copa deu monde de 1978 e l'estadi lo mei gran d'argentina.
L'imne de River Plate qu'ei titolat River Plate tu grato nombre e que's canta suber la musica de la marcha militara anglosaxona It's a Long Way to Tipperary. Las paraulas que hon compausadas en 1918 per Arturo Antelo.
River Plate, / tu grato nombre / clamaremos con honor, / siempre como un solo hombre / nos tendrás a tu alrededor... / River Plate, / tu grato nombre, / derrotado o vencedor, / mientras viva tu bandera / la izaremos con honor.
Lo famós cantaire Ignacio Copani que compausè ua marcha emplegada peu club e peus sons suportaires titolada E más grande.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fondacion[modificar | modificar la font]
River Plate que ho fondat lo 25 de mai de 1901 dens lo quartièr portuari de La Boca e bèth amassar duas associacion (a l'origina rivaus[3]) : Las Rosales (nom d'un vaishèth sepelit au hons de la mar) e Santa Rosa (deu nom de la santa deu dia de la fondacion deu club)[4]. Lo son purmèr president qu'èra Leopoldo Bard (gessit de Santa Rosa [5] qui èra tanben un jogador deu club.
Lo nom que ho hèra discutit (dab perposicions alternativas com Juventud Boquense e Forward) l'idea de River Plate (traduccion en anglés deu nom de l'Arriu de la Plata) que ho suggerida uas caishas deus pòrt qui ostentavan aquesta marca. La causida finala qu'èra enter River Plate e Forward ; en purmèr que's votè e River Plate que ganhè. Decevuts, los partisans de Forward que decidèn de jogar lo nom dab ua aprtida de fotbòl. que ganhèn mes, totun, los partisans de River Plate (Leopoldo Bard enter eths) qu'argumentèn e qu'impausèn la loa causida[6].
La data oficiau de fondacion (e data aniversari entau club e entaus suportaires) qu'ei lo 25 de mai de 1901. D'autas recèrcas sugereishen l'annada de 1904[7]. A despart de la dificultat de crubar la memòria d'aqueth hèits, que cau brembà's que tot aquò e's passè dens un mitan completament amator e ocasionau on las causas b'èran pas autan formaus com ac vadoren mei tard.
Tempora amator (1901 - 1930)[modificar | modificar la font]
Lo purmèr unifòrme de l'equipa qu'èra simplament blanc. Segon las versions, ua nueit de carnaval, un grop de mainatges qu'aurè panadas benda arroias de seda qui penevan d'un bròs [8]; l'auta version qu'ei qu'un bròs de carnavau ocupat per mantuns membres de River que's seré aperat "Los abitants de l'in.hern" e que seré estat ondrat de bendas arroia, après emplegadas entà ondrar las camisas deu jogadors[9].
River que comencè dab un modèste terrenh de jòc de La Boca dens un lòc aperat Dársena Sur ; que'u se mudè (per'mor d'estar expulsat peu Ministèri de l'Agricultura) dens la vila de Sarandí en 1906 abans de tornar a La Boca en 1907 de l'aute costat de la Dársena Sur au ras de la carboneria Wilson. Sarandí que ho testimòni d'ua anecdòta famosa deu club : que calèva en ehèit poder justificar auprès de l'Argentine Football Associatio d'ua installacion dotada de dochas ; quan aquesta e mandè N Williams entà inspectar l'estadi, que podó en ehèit constatar que l'aiga arrajava quan aubriva lo robinet ; mes en vertat qu'èra per'mor au senhau conviengut, un membre de River esconut be's vueitava un herrat d'aiga [10]!
En 1905 River que comançè en 3au division de la Argentine Footbal Association (qui vadore l'AFA. Que jogava alavetz en tresau liga dens la seccion A (dab Gimnasia y Esgrima La Plata). L'annada seguenta que passè en 2nda on demorè tres annadas. En 1907 River qu'avólo parat d'entrar en prumèra division mes, fin finala, que perdó devant Nacional (equipa deu quartièr de Floresta on jogavan los emplegats de la botiga Gath y Chaves) 1 - 0 [11]. L'annada seguenta, 1908, que pujè fin fianala en purmèra division en se bèth qualificar dab ua victòria (2-1) contra lo Racing Club ; la partida que ho annullada per'mor lo public gaujós qu'avèva invadit lo terrenh de jòc après lo segond gòl ; la partida qu'èra hèra important puish que l'enjòc e l'interèst qu'èran exactament los medish entà Racing ; que ho tornada jogar dab un 7-0 per River qui'u mandè definitivament e dinc au dia de uei en purmèra division ; aquesta data marcanta que ho lo 27 de deceme de 1908[12].
La purmèra annada au som deu fotbòl argentin d'alavetz que ho marcada per un conflicte dab l'equipa màger (hèra mei rica) aperada Alumni e qui avó ua attituda mespresanta en tot jogar dens l'estadòt de River (qu'arrefusèn d'utilizar lo vestiari de l'estadi de River). Alumni, equipa hèra poderosa, que ganhè lo campionat mes River, eth que la vençó en çò son e bèth vàder vicecampion tan per tan pujat en purmèra division. L'equipa alavetz que comptava dab un nom occitan enter los sons jogador : Raúl Capdevielle[13][14].
1909, la purmèra sason de River dab l'elita deu fotbòl argentin que s'acabè atau dab un títol de vicecampion e ua victòria hèra encoratjanta suber l'equipa campiona. L'annada de 1910 que ho malurosament deceventa (River que ho enter los darrèrs deu classament), atau com 1911 (que pujè dinc a la meitat deu classament) e 1912 (aqueth còp darrèr)[15].
En 1913 ua tempesta qu'avalir sancerament lo terrenh de jòc. Que'u caló tornar bastir. Puish la miaça d'expulsion que vadó seriosa. Un grop de membres de River que'u volèn alavetz abambar entà crubar au mens la moneda de l'assegurança. L'ensag non s'i escadó pas totun per'mor deu vent. Fin finala que s'averè que ho ua escadença per'mor la polícia b'èra pas estada pagada e lo terrenh èra pas assegurat [16] !
1914 que ho l'annada deu purmèr Superclassic dab ua victòria de River. Per aquesta tempsada, lo campionat argentin que's jogava dab dus grops d'equipas e ua finala qui oposava lo ganhant de sengles grops. River e Racing, a egaliatat dens lo lor grop qu'avón de se despartajar dab ua partida remportada per Racing qui fin finala e vadore campion[17]. River, eth, que ganhè la Copa Competencia.
La medisha annada River que ho expulsat deu pòrt per decision administrativa e que loguè l'estadi deu Club Atlético Ferrocarril Oeste ; en 1915 qu'inaugurè lo son navèth estadi carrèra Caboto. Segon Bertolotto, aqueth retorn, precedent un futur abandon definitiu de La Boca be seré a l'origina de la rivalitat dab Boca Juniors ; los dus clubs de La Boca que pelejavan entà saber qui celebrarè la soa victòria dens lo quartièr[18].
River que ho 3au en 1915 e 1916, puish 2nd en 1917 e 1918 abans d'estar coroat campion en 1920[19].
Lo defensor Arturo Chiappe qu'avó lo parat de jogar durant l'ascencion en purmèra division en 1908 e tanben durant aqueth purmèra campanha victoriosa de 1920.
River que ho segond en 1921 e 1923 [20].
Suu plan administratiu, lo club qu'obtiengó l'estatut de "personalitat juridica" e, 1922 e, en 1923, l'estadi que's mudè ua abans darrèra vegada e bèth abandonar definitivament La Boca entà bastir un estadi a la crotzada de las aviengudas Tagle e Alvear au nòrt Buenos Aires qui ho inaugurat per ua partida dab lo club uruguaian Peñarol. Lo president, alavetz, qu'èra José Bacigaluppi.
River que ho 5au en 1924, 19au en 1925, 12au en 1926, 11au en 1927, 7au en 1928, 2au en 1929 (en bèth pérder contre lo campion Gimnasia y Esgrima La Plata) e 3au en 1930.
Tempora professionau (1931 - 1939)[modificar | modificar la font]
La tempsada de l'amatorisme que's clavè en Argentida dens un contèxte deus tienuts ; los jogadors "amators" qu'èran remunerats a l'esconuda, 36 clubs que s'afrontavan en purmèra division e lo campionat que s'acabava sovent l'annada seguenta. Au cap d'ua grèva, en 1931 lo jogadors qu'obtiengón l'estatut de professionanaus[21].
Per River aquesta era nava que ho inaugurada dab ua partida contre Atlanta e ua victòria 1-0 dab un gòl de Vicente Locaso[22]. River qu'avèva alavetz començat a tornar crubar la camisa de la Benda Arroia de quan en quan. Malurosament entà River (4au aquesta sason), Boca que'u venço 0-3 e que's ganhè lo campionat[23].
L'entrada dens l'era professionau que ho marcada per las impresionantas (per l'epòca) crompas de Carlos Peucelle en (10 000 pesos en 1931) puish de Bernabé Ferreyra (35 000 pesos en 1932, qui valè au club lo chafre de '"Milionari")[24]. La crompa que ho ua escaduda : River que ganhè lo son purmèr campionat professionau en 1932 (e tanben la Copa Competencia) ; en mei d'aquò Ferreyra qu'èra un fenomèn nacionau qui marquè l'imatge deu club e qui tornè las soas partidas en eveniments. La Benda Arroia que ho definitivament e sistemanticament adoptada a partir de 1932.
River (4au deu campionat) qu'obtiengó ua victòria agradiva contre Boca en 1933 qui'u he péder lo campionat au prohèit de San Lorenzo. La gai que s'estanquè l'annada seguenta qui vedó River tostemps 4au e Boca campion après aver vençuts lo Milionaris. Que ho haut o baish la medisha causa l'annada seguenta dab un River 5au, vençut 0-1 per un Boca enqüèra campion[25].
L'annada de 1936 lo campionat qu'èra estat divisat (per rasons economicas) en duas competicions aperadas respectivament Copa de Honor e Copa Campeonato[26]. San Lorenzo que ganhè la purmèra e River la segonda. Ua partida enter ambs ganhants que devèva causir lo campion, qui ho River. Entà ondrar aquesta gai, Boca que ho vençut 3-2.
L'annada seguenta (1937) que's tornè au format tradicionau de campionat simple ; River que l'emportè tanben. Que ho lo son purmèr títol de bicampion[27].
Lo 25 de mai de 1938 River qu'inaugurè l'Estadi Monumentau, ua vegada mei, dab Peñarol e ua victòria de 3 a 1[28].
En 1938 e 1939 River que ho duas vegadas segond darrèr Independiente[29].
La Maquina (1941 - 1946) e las annadas 1940[modificar | modificar la font]
la decada que comencè mau dab ua purmèra meitat de 1940 catastrofica entà River, partit entà estar darrèr ; un espectaclós viraplèc de victòrias que'u mandè en 3au posicion en bèth anonciar lendemans urós entaus milionaris.
La annadas 1940 que demorèn legendàrias dens l'istòria deu club dab ua ataca aperada la Maquina (el castelhan La Máquina) e compausada : Juan Carlos Muñoz, José Manuel Moreno, Adolfo Pedernera, Ángel Labruna e Félix Loustau - version franchimanda deu patronim occitan Lostau - (a maugrat qui non joguè pas tostemps tots amassas). Dab era, River que ho coroat campion en 1941 e 1942. En1943 que ho segond darrèr Boca per un punt[30]. Que ho la medisha causa en 1944 mes aqueth còp dab 2 punt de diferéncia[31]. A l'origina, la Maquina que comencè a foncionar shens Loustau (qui era en reserva) e, a la soa plaça, Aristóbulo Luis Dambrosi, qui, segon lo son pròpi testimoniatge, e recomandè de deishar jogar Loustau[32], çò qui ho lo cas a partir de 1942.
River que ho campion en 1945 e 3au 1946[33]. 1945 que ho tanben l'annada qui vedó ad arribar dus jogadors deus màgers : lo portèr Amadeo Raúl Carrizo e lo gran jogador d'origina bearnesa Alfredo di Stéfano-Laulhèr, considerat com un deus màgers deu sègle XX. L'equipa de 1945 que ho chafrada Los caballeros de la angustia ("los chivalièrs de l'angoisha").
Lo retorn de Moreno en 1946 (qui s'èran absentat ua estona) en bèth reviscolar la Maquina natra qeu ho l'escadénça d'ua holia dens ua estadi de Ferrocarril Oeste qui ho invadit per'mor d'estar tròp petit entau public qui èra arrecotit !
En 1947 que tornè estar campion dab ua accion destacada deu portèr Amadeo Carrizo e sustot dab la rapiditat de l'atacant Alfredo di Stéfano-Laulhèr. En 1948 que ho segond darrèr Independiente.
En 1949 la Tragedia de Superga que costè la vita aus jogadors de l'equipa de Turin ; los jogadors que portèn alavetz lo malhòt d'aquesta equipa en solidaritat e que vietgèn en Euròpa entà jogar ua partida au prohèit de las veudas e deus orfanins. Que hon arrecebuts peu Papa. Desempuish aquesta hèita lo malhòt de Turin qu'ei utilizat de quan e quan com tresau malhòt. Au medish temps e contra tot espèr l'equipa de reserva demorada en Argentina que vençó Racing[34]. 1949 que marquè l'istòria deu fotbòl argentin dab un conflicte abambat enter l'AFA e lo sindic de jogadors Futbolistas Argentinos Agremiados. Au cap d'ua grèva de las duras, mantuns jogadors que deishèn lo país e aquò que ho lo cas en çò de River (mei que mei dab Moreno e Di Stéfano-Laulhèr)[35]
Las annadas 1950 e lo tricampionat[modificar | modificar la font]
Los Milionaris que comencèn la decada de las annadas 1950 (1951-1952) dab ua virada en Euròpa inclusent Anglatèrra (dab ua victòria suber Manchester), Espanha, Italia, Soïssa, França e Portugal.
1950 que ho l'annada qui l'uruguaian Walter Gómez e he la soa entrada per un prètz hèra eslhevat. L'equipa que demorè totun fin finala en 4au posicion. L'annada seguenta, dab l'arribada de Santiago Vernazza que pujè d'ua grada a la 3au posicion.
En 1952 River que he ua auta virada, aqueth còp per l'America Latina : Eqüator, Colómbia e Veneçuela.
Que vadó campion en 1952 e 1953 dab l'ataca de la "Maquinòta" (la Maquinita en castelhan), aqueste còp compausada de : Santiago Vernazza, Eliseo Prado, Walter Gómez, e tostemps Labruna e Loustau, amassas dab lo portèr Carrizo.
1954 n'autregè pas sonque la 3au posicion a River.
Dab l'arribada d'Enrique Omar Sívori River que ganhè lo son purmèr tricampionat en apielant tres títols succecius durant las annadas 1955 (títol conquestat suber Boca dehens lo son estadi La Bombonera), 1956 e 1957.
La venta de Sívori per 10 000 000 pesos a la Juventus de Milan que permetó de barrar lo "Hèr de Chivau" (la Herradura), nom alavèth dat au Monumentau per'mor de la manca d'ua porcion de las tribunas[36].
A partir de 1958 ua tempora de dobte (començada per ua mauescaduda au cors de la Copa deus Monde de 1958 en Suécia on los jogadors de River èran lo pialar de la Seleccion Nacionau) e de vacas magras que comencè a har patir River per ua pausa longa[37].
Las 18 annadas de vacas magras[modificar | modificar la font]
Enter 1958 e 1975 River non ganhè pas nat campionat e los sons suportaires qu'avón justament de suportar las trufadas deus autes suportaires.
River (atau com lo son rivau) qu'entrè dens l'era deu fotbòl espectacle e que recrutè massivament jogadors extrangèrs. A maugrat d'aquò los campionats passavan shens estar ganhats[38]. En 1962 ua consolacion arribè dab ua victòria d'aunor contre los prestigió club brasilian de Pelé : lo Santos, dens lo Monumentau[39].
En 1968 ua de la tragedias màgers de l'istòria deu fotbòl argentin que truquè River e Boca quan ua tumada deu public aucí 72 personas per asfixia a sortida de l'estadi dab la pòrta 12 accidentaument barrada a la fin d'un Superclassic.
A partir de 1970 lo brasilian Waldir Pereira (chafrat Didí) qu'entrainé River. A maugrat de non pas remportar eth tanpauc nat campionat, que desvolopè suu long tèrme l'interest entau joens, e, enter aquestes, lo futur idòl Norberto Alonso[40]. Didí se'n anè en 1972. La crisi que pejorava.
Lo retorn deus campionats a partir de 1975 e l'annada 1983[modificar | modificar la font]
En 1975 Ángel Labruna que tornè, aqueth còp com entrenador e, amassa dab ua equipa qui comptore grans noms de l'istòria de River (Daniel Passarella, Ubaldo Fillol e Norberto Alonso) que tornè estar campion mantuns còps (ua purmèra vegada a l'escadença deu Torneo Metropolitano, puish, tostemps en 1975, dab lo Torneo Nacional). L'arribada de labruna que s'acompanhè tanben d'un gran recrutament de jogadors[41].
En 1976 River que perdó en finau de la Copa Libertadores au prohèit deu club brasilian Cruzeiros[42]. que ho campion deu Torneo Metropolitano de 1977. Aquesta annada Norbeto Alonso, tornat de França, que he la soa entrada en çò de River.
Durant la Copa deu Monde de fotbòl de 1978 River que contribuí dab Ubaldo Fillol, Leopoldo Luque, Daniel Passarella, Oscar Ortiz e Norberto Alonso. Aquesta annada que ho virada mei que mei de cap a la Copa Libertadores (un objectiu d'aquestas annadas) çò qui aflaquí l'equipa dens los campionats nacionaus[43].
River que ho bicampion en 1979 (que ganhè lo Torneo Nacional e tanben lo Metropolitano)[44]. Dab lo purmèr títol de campion de 1980 River que vadó tricampion per segonda vegada dens la soa istòria[45].
En 1981 Alfredo di Stéfano-Laulhèr que tornè au son torn com entrenador en River e que ho campion e bèth har entrar Mario Alberto Kempes, Julio Olarticoechea e lo Tolo Américo Gallego. Alavetz, que caleva poder har rampèu a Diego Armando Maradona en çò de Boca.
1982 que ho ua annada mauaisida e en 1983 River que cabussè quasi en segonda division, sauvat sonque per cambis de reglamentacion en çò de l'AFA.
Aquesta annada que seré estada la péger dens l'istòria deu club (de hèit qu'ac ho suu moment) se non hosse pas estada tanben l'annada de l'arribada deu Princi : l'uruguaian Enzo Francescoli qui marcore tan positivament l'istòria deu club.
Las glòrias de las annadas 1984 - 1999[modificar | modificar la font]
A partir 1984, lo Bambino Héctor Veira que ho entrenador. La medisha annada lo portèr Nery Pumpido qu'entrè dens l'equipa. Un cambiament de reglamentacion deus campionats nacionaus que he qu'ua competicion e's trobè enter duas annadas (1985/86) dab ua victòria de River.
A despart de Nery Pumpido, lo son remplaçant autan plan en çò de River com dehens la Seleccion Nacionau, Sergio Goycochea que ho jogador determinant durant la Copa deu Monde de fotbòl de Mexic de 1989. Lo milionari Pumpido, Oscar Ruggeri e Héctor Enrique que participèn a la Copa deu Monde ganhada per Argentina au Mexic.
1986 que ho tanben l'annada de la purmèra Copa Libertadores de River e de la Copa Intercontinentau.
River que ganhè 1989/90, Apertura 1991, Apertura 1993, Apertura 1994, Apertura 1996, Clausura 1997, Apertura 1997, Apertura 1999.
A l'escadença deu cambiament de sègle, El Gráfico qu'autregè a River lo títol de "Campion deu sègle" (títol contestat per d'autas equipas, e sustot, plan segur Boca Juniors - qui revindica ua superioritat autoqualificada de "paternitat" suber River - e tanben d'Independiente qui ei chafrat lo "Rei de Copas"). Los suportaris de River qu'extrapolèn en "Capion deu Millenni".
2000 : las annadas infamas[modificar | modificar la font]
A la seguida de las annadas gloriosas precedentas, River que celebrè los sons 100 ans en 2001 dab ua grana marcha trionfau dens Buenos Aires.
River qu'a coneguts hauts e baish au cors de las soas competicions (de tot biais dab un palmarés mendre que la decenia precedenta). Lo punt mei conflictiu totun qu'ei lo balanç deu president José María Aguilar qui - a maugrat d'un heish de ventas de jogadors en partida responsablas de la mermada de qualitat deu jòc de l'equipa milionària - deisha lo club aflaquit peus deutes (qui son totun mendres que los deutes deu rivau Boca).
Evolucion deu malhòt [46][modificar | modificar la font]
Jogadors istorics[modificar | modificar la font]
Entrenaires[modificar | modificar la font]
Presidents deu club[modificar | modificar la font]
Equipament e esponsòrs[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Imnes :
- Imne originau River Plate tu grato nombre sus youtube.com [2]
- Marcha compausada e interpretada peu cantaire Ignacio Copani e regularament emplegada peu club sus youtube.com : [3]
- Web oficial, Sólo Fútbol -español/English-
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Bertolotto, Miguel Ángel. River. Buenos Aires : Océanos Temas, 2000.
- Estévez, Diego Ariel. Lodise, Sergio Alberto. 105, Historia de un siglo rojo y blanco. Buenos Aires : Continente, 2006.
- El Gráfico, Especial N°5. River Plate, historia presente futuro. Buenos Aires : Atlántida, 1963.
- Historia de River. Buenos Aires : R.R Ediciones, 1986.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ El Gráfico, N°4172, dab lo títol de cobèrta : "La estadística consagra a River Campeón del Siglo"
- ↑ Bertolotto (30)
- ↑ Historia de River, paja 2
- ↑ El Gráfico, Especial N° 5, 1963
- ↑ 105, paja 17
- ↑ El Gráfico, Especial N° 5, 1963, paja 4
- ↑ 105, paja 17
- ↑ El Gráfico, Especial N°5, 1963, paja 11.
- ↑ 105, pajas 18/19
- ↑ Historia de River, paje 8
- ↑ 105, paja 22
- ↑ Bertolotto (38)
- ↑ [1] Consultat lo 19/04/10
- ↑ Estévez, Diego Ariel. Lodise, Sergio Alberto. 105, paja 24.
- ↑ 105, pajas 28 a 33
- ↑ Bertolotto, paja 46
- ↑ 105, pajas 36-37.
- ↑ Bertolotto (51)
- ↑ 105, pajas 50 - 51.
- ↑ 105, pajas 54 a 57.
- ↑ Bertolotto, paja 65
- ↑ Bertolotto, paja 65
- ↑ 105, pajas 76-77
- ↑ Bertolotto, paja 67
- ↑ 105, pajas 78 a 81
- ↑ 105, pajas 84-85.
- ↑ Bertolotto, paja 72.
- ↑ Bertolotto, paja 83.
- ↑ 105, pajas 88 a 91.
- ↑ 105, paja 101.
- ↑ 105, paja 103
- ↑ Bertolotto, paja 100.
- ↑ 105, pajas 104 a 107.
- ↑ El Gráfico, Especial N°5, 1963, pajas 112 - 113
- ↑ Bertolotto, paja 112
- ↑ El Gráfico, Especial N°5, 1963, oaja 99.
- ↑ 105, pajas 132-133.
- ↑ Bertolotto, pajas 181-182
- ↑ Bertolotto, paja 182
- ↑ Bertolotto, pajas 188-189
- ↑ 105, paja 187.
- ↑ 105, paja 185.
- ↑ 105, paja 195.
- ↑ 105, pajas 197 a 199
- ↑ 105, paja 203
- ↑ 105, paja 19
Estadi : Lo Monumentau - La Maquina - Superclassic - Jogadors
- Jogadors famós : Carlos Peucelle - Bernabé Ferreyra - Adolfo Pedernera - Félix Loustau - Ángel Labruna - Juan Carlos Muñoz - José Manuel Moreno - Ubaldo Fillol - Norberto Alonso - Sergio Goycochea - Enzo Francescoli


c: text/html

text:
Custines
Custines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba al confluisson de la Meurthe e de la Moselle, trucada « cara de lunfèrn ».
Le village se trouve au confluent de la Meurthe et de la Moselle, appelé « gueule d'enfer ».
Istòria[modificar | modificar la font]
Preséncias gallo-romaine e mérovingienne.
Al confluisson de la Moselle e de la Meurthe , la vila se truca Condé d'après la raïtz celtique « condatum », confluisson, o Condé-sus-Moselle, fins en 1719.
Aperten al comte de Custine, lo governador de Nancy, e lo pòrti de Lorraine [[Léopold Ier de Lorraine|Léopold Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de Lorraine]] la rebateja alavetz de lo sieu nom[1].
A la Revolucion francesa, la vila es reputacion Pòrt-sus-Moselle. Cap a 1800 se tòrna al nom Custines #qu'una s se li es enganchat a el jos la pluma de la oficiar civila.
Présences gallo-romaine et mérovingienne.
Au confluent de la Moselle et de la Meurthe , la ville s’appelle Condé d'après la racine celtique « condatum », confluent, ou Condé-sur-Moselle, jusqu’en 1719.
Elle appartient au comte de Custine, le gouverneur de Nancy, et le duc de Lorraine [[Léopold Ier de Lorraine|Léopold Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de Lorraine]] la rebaptise alors de son nom[2].
À la Révolution française, la ville est renommée Port-sur-Moselle. Vers 1800 on revient au nom Custines auquel un s s'est accroché sous la plume de l'officier civil.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Jacquot, « Custines », La Granda Guèrra en Lorraine.
- ↑ Michel Jacquot, « Custines », La Grande Guerre en Lorraine.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Espírito Santo (Brasil)
Espírito Santo es un estat de la Region Sud-Èst de Brasil. Confronta l'estat de Bahia al nòrd, Minas Gerais a l'oèst, e Rio de Janeiro al sud. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'èst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans l'epòca coloniala, lo parçan èra poblat de Tupis: los Botocudos, a l'interior, los Goitacás, sus la còsta (que resistiguèron a la colonizacion los primièrs) e d'autres.
Lo portugués Vasco Fernandes Coutinho desembarquèt lo 23 de mai de 1535 sus çò qu'es ara la plaja de Vila Velha, ont creèt lo primièr punt de pòblament. Coma èra una setmana après Pentacosta, donèt al parçan lo nom d'Esperit Sant.
Fondèron la vila de l'Esperit Sant (Vila do Espírito Santo, uèi Vila Velha) e comencèron de cultivar lo milh.
Après un periòde d'invasions (de francés, neerlandés, corsaris...) lo parçan foguèt un temps en bèla part abandonat e la capitanariá de l'Esperit Sant foguèt annexada a la de Bahia.
Geografia[modificar | modificar la font]
La superfícia totala de l'estat (45 597 km²) es similara a la d'Estònia. Lo punt culminant de l'estat es lo Pico da Bandeira, amb 2890 m d'altitud.


text:
Jean(Guy Talamoni, président de l'Assemblée de Corse, et Marie-Noëlle Lienemann, sénatrice de Paris (photo XDR)
Curiosa costuma en França que de faire un procès en plaça de debatre. Per de personatges politics es estrani. En aquela matièra podèm donar la palma a la senatritz parisenca PS Marie-Noëlle Lienemann.
Segur, despuei lei declaraciens de Jean-Guy Talamoni per l’obertura de la sessien de l’Assemblada de Corsega, li a agut leis eveniments d’Ajaccio, onte de pompiers siguèron nafrats per de monde encagolats, puei lei passa carriera au perfum xenofòb. Devriá donar un relèu novèu a la garrolha
entre lei dos personatges politics.
Adonc, a pena acabadas leis elecciens regionalas, marcadas per lo bomb
dau FN en França, vaquí que l’anciana ministra dau lotjament de Lionel Jospin vòu de sanciens dau governament per lo novèu president de l’Assemblada Territoriala de Corsega, Jean-Guy Talamoni.
Li repròcha pas ce qu’a dich au moment de son premier discors, bòrd qu’entende pas lo còrse, MN Lienemann. Ce que passa pas per la senatritz, es que la dicha siguèt facha dins aquela lenga.


text:
Hens un document deu Conselh de La Lenga Occitana (p. 43), que i podem léger l'afirmacion susprenenta que la h de "dehens" e vieneré d'ua f latina. L'enganada qu'ei bèra. En realitat, aquesta h n'ei pas etimologica, lo son ròtle qu'ei d'asseparar las sillabas e empachar l'elision cf. la-hens, qu'ei çò equivalent de la g hens los sinonimes de dehens e de la-hens: deguens, laguens (cf. oc e cat. ancian la-entz, id.). Aqueste ròtle de cohòrta de la h qu'ei un trèt gascon largament ignorat, quitament peus lingüistas occitanistas, e qu'ei de dòu har. Qu'èi dejà consacrat un article especificament a la h de cohòrta, que'u podetz consultar en clicant acitau.
Enganadas com aquesta deu CLO non son pas briga navas. Los manuscrits de gascon ancian que'n son plens. Ja sabetz la preséncia de la h aspirada qu' èra estrictament prohibida hens la scripta deu gascon ancian, aquerò
desempuish las originas de la lenga escriuta, . La h aspirada que n'aparescó pas en la scripta gascona abans la fin de l'atge mejan plan passada, e enqüèra jamei en la biarnesa deu maine juridic e notariau dinc a l'extincion finau d'aquesta modalitat au sègle 18. Totas las h
aspiradas de la lenga parlada qu'èran sistematicament remplaçadas per ua f
, quina que n'estosse l'origina.
A còps, la f qu'èra plan illegitima en bèth remplaçar sia ua h germanica sia quitament aquesta h qui'n disi de cohòrta, per exemple fentz
en plaça de "hens". Aquesta transformacion ipercorrectora que ns'ei conservada dinc au dia d'uei dab lo nom e toponime Lafens
, en fèit ua varianta de "Lahens" sinonime de "Laguens".
Lo remplaçament de la h
aspirada per f
qu'èra sistematic en la scripta gascona anciana e que's hasèva shens préner en compde consideracions etimologicas au preable. Las interpretacions que's hasèvan après, a l'etapa de l'adaptacion deu mot en latin medievau. Que n'avem un hèra beròi exemple dab lo toponime bigordan Poiharrèr (Poi harrèr) qui's ditz en francés Pouyferré. La h aspirada deus mots gascons estant censurada en la scripta medievau, harrèr que vadó farrer qui estó (mal)interpretat com a "ferrer", de "fer" (hèr)". Podium Ferrerium (sic) en pseudolatin deu sègle 14, uei Pouyferré. En realitat, lo toponime que significa plan Puei arrèr (cf. l'adreça Poey-arrè hens lo dic. Palay). Las prononciacions locaus deu toponime que soan com Poiharrè e
Poi arrè. Com n'i a pas nada traça de hèr en la geologia d'aqueth puei ni d'enlòc mei en aqueth parçan, l'interpretacion latinizaira deu toponime qu'ei a l'evidéncia fantasiosa, ua maishanta interpretacion basada sus ua ipercorreccion. exactament com en Bascoat "Fuenterrabía" n'ei de Hondarribia.
Hon
dar que significa sable en basco, lo toponime Hondarribia que significa gua de sable, passadera de sable en basco, e non pas... Hont Arràbia! Las fòrmas medievaus deu toponime, Fonte Rapidum en latin deu sègle 13 e Fontarrabia en gascon ancian que son interpretacions fantasiosas de Hondarribia provocadas per l'ipercorreccion h > f e la prononciacion gascona deu toponime. Non cau pas oblidar lo gascon negre qu'èra la lenga deus notables e letrats bascos deu parçan de Sent Sebastian en aquera epòca (R. Cierbide, ved. aquiu
). Uei lo dia, la h aspirada, a l'origina de la confusion, qu'a desapareishut de la fonetica basca au sud deus Pirenèus, mentre los parlars bascos deu nòrd que l'an conservada.
Lafens
, Pouyferré
, Fuenterrabía,
aqueths tres exemples que'm hèn créde'm, quan l'escriba gascon i botava ua f, n'èra pas briga entà prononciar-la com a ua h
aspirada. Au contra, qu'èra tàd evitar d'aver a prononciar aquesta h aspirada. L'aspiracion de la h qu'èra probablament considerada com a trèt vulgar, puishque desconeishut de la lenga latina. La prononciacion f
que soava mei com a çò de qui cau. O sia, d'autes còps, que i avè duas manèiras de prononciar lo gascon: la vulgar - modalitat sonque orau dinc a la fin de l'atge mejan- e la culta, e aquesta darrèra qu'arrefusava la h
aspirada de la "lenga vulgar" e que la corrigiva sistematicament en la remplaçant per ua f
, en realitat de manèira automatica, shens nada consideracion etimologica. D'aulhors, l"escriban de Sent Sebastian Johan de Bassessari (1304) qu' emplegava
indistinctament en un medish tèxte escriut en gascon far
(lo vèrbe gascon) e açer
(sic, lo vèrbe castelhan hacer) e non pas façer (façer qu'èra totun plan la fòrma regularament emplegada en la scripta deu romanç navarrés de l'epòca) , çò qu'amuisha plan la scripta gascona en aquest ahar de f versus h n'arresponèva pas briga a de consideracions etimologicas. Qu'èra simplament la h aspirada qui calè a tot hòrt corregir en f.


text:
Carles Poncy
Carles Poncy - Louis-Charles Poncy de son nom complet en francés - (Tolon, lo 4 d'abril de 1821 - 1891) foguèt un escrivan tolonenc de lenga francesa d'origina paura e muraire de formacion.
Poèta autodidacte, foguèt descubèrt per escasença per lo doctor qui, en suenhant son paire, poguèt legir sei vèrs subre un tròç de papièr e l'ajudèt a lei publicar.
Foguèt chivalier de la Legion d'Onor, Majorau dau Felibritge e Vicepresident de l'Acadèmia de Var, coma o ditz la placa pausada sobre la façada de son ostau nadau a Tolon, dins la carrièra que pòrta son nom.


text:
Teodòsi I
Teodòsi I, en latin Flavius Theodosius Augustus, tanben nomenat Teodòsi lo Grand (del Grèc ancian θeός, teos, « dieu » e δόσ- radical de δόσις, dòsis, « don », mai patronimic -ιoς), nascut en 347 e mòrt lo 17 de genièr de 395, es emperaire roman de 379 a 395, festejat lo 17 de genièr coma sant de las Glèisas crestianas[1],[2]. Es lo filh de Teodòsi l'Ancian.
Es lo darrièr emperaire a regnar sus l'Empèri roman unificat, per un periòde fòrça breu: que dura de sa victòria sus Eugèn lo 6 de setembre de 394 a sa mòrt lo 17 de genièr de 395[3].
Somari
- 1 Jovença
- 2 Emperaire
- 3 Un eritatge dificil
- 4 Notas e referéncias
- 5 Bibliografia
- 6 Vejatz tanben
Jovença[modificar | modificar la font]
Las fonts[modificar | modificar la font]
Las fonts anticas sul regne de Teodòsi son pro nombroses e variadas mas se contradison sovent. Es perque lo personatge a un imatge ambigú. Fins ara los istorians estiman malaisidament aquel emperaire, qualificat de « Grand » mas tanben accusat de fanatisme religiós, d'indecision e de flaquesa. Cal pasmens jutjar aquel regne segon la perspectiva del periòde dramatic que viu l'empèri, invasion dels Gòts, crisi religiosa amb la fin del paganisme, e demorar prudent e mesurada dins la presentacion de son bilanç[4].
Dins las fonts primàrias dispausam d'en primièr del còdi teodosian, recuèlh de leis publicat en 438 jol regne de son falen Teodòsi II. Cal apondre las Constitucions sirmondianas[5]. Unas leis se trapan dins lo còdi Justinian, del sègle VI. Aqueles recuèlhs permeton de conéisser una partida importanta de l’òbra legislativa de Teodòsi, sens pasmens qu'aquela s'i trapa dins son integralitat.
Dispausam tanben de mai d'unes discors prononciats dabans Teodòsi per de retaires pagans, subretot aqueles de Pacatus a Roma e de Temistios a Constantinòble. Aqueles discors contenon cadun un laus de l'emperaire a qui s'adreçan, independentament de las esperanças de lors autors. Al meteis periòde, lo senator de Roma, mas tanben retaire, Simmac es l'autor d'una vasta correspondencia adreçada a un nombre elevat de personalitats pròches de Teodòsi. Fin finala Libanios, sens dobte lo retaire lo mai celèbre de l'epòca, es l'autor de mai d'un discors adreçat directament a Teodòsi e, coma Simmac, d'una importanta correspondencia amb los principals notables del regne[6].
Las figuras religiosas màger de l'epòca son tanben una font d'informacion preciosa subretot lor correspondencia. Coma d'Ambròsi de Milan, qu'a de relacions estreta amb los diverses emperaires d'aquela fin del sègle IV, e qu'es una font importanta sul regne de Teodòsi e tanben sus l'ensems dels eveniments del periòde. Ambròsi en mai es l'autor de l'orason funèbra de Teodòsi. Joan Crisòstom escriguèt las Omelias sus las estatuas[7], allusion a la revòlta de 387 a Antakya e una autra omelia[8] per un aniversari de la mòrt de Teodòsi uns ans mai tard.
Una familha aristocratica d'Ispània[modificar | modificar la font]
Teodòsi I benlèu nasquèt l'11 de genièr de 347 a Cauca (Coca d'ara) una vilòta al Nòrd Oèst de la província romana de Gallaecia, près de l'actuala Segòvia. Son paire, que tanben se nomena Flavi Teodòsi, es un militar victoriós[9] de Valentinian I, e latifundista de la region. Per una rason incertana es executat a Cartage al començament de 376 benlèu sus òrdre de Valens[4]. Los grands pairals, Onori e Termantia, èran ja de crestians nicèus, tot coma son paire e el meteis. Teodòsi tanben aviá un fraire, Onori, qu'adoptèt mai tard la filha Serena e qu'aguèt una granda influéncia amb son mariadatge amb lo magister militum Stilicon.
Lo jove Teodòsi passa son enfença dins son Ispània natala. Se conéis gaireben pas res de son educacion, levat de l'interés qu'aviá per l'estudi de l'istòria. A causa de sa nauta naissença, recep benlèu una bona educacion.
Una carrièra militara[modificar | modificar la font]
A partir de 368, fa partit de l'escòrta de son paire. Comença una carrièra militara e es present amb el a las campanhas en Bretanha en 368/369, a la campanha contra los Alamans en 370 près del Ren (lo paire es a l'epòca magister equitum praesentalis e foguèt donc comandor de la cavaleria de l'armada) e contra los Sarmats en 372/373 près del Danubi.
Benlèu mercé a l'influéncia de son paire, Teodòsi es promougut dux Moesiae primae, e recep lo comandament d'una província militara dins los Balcans. Aquel tipe de nominacion essent a aquel epòca corrent e lo jove Teodòsi semblava èsser totalament a la nautor de la tasca. En 373, son paire fuguèt fin finala enviat en Africa per dominar la rebellion de l'usurpator Firmus, pendent que son filh batava en 374 los Sarmats en Panònia (près de l'actuala Ongria), après qu'aqueles darrièrs derniers passèron lo Danubi. Alara, provèt sa valor militara. L'execucion de son paire, per de rasons confusas, provòca sa disgràcia provisòria entre 375/6 e 378.
Emperaire[modificar | modificar la font]
La mòrt de l'emperaire Valens a la batalha d'Andrinòple (378) obliguèt Gracian a proclamar Teòsi emperaire en 379: recebèt Orient, Macedònia e Dàcia.
Una politica d'estabilizacion dels tèrmes[modificar | modificar la font]
Teodòsi se fixa per objectiu d'estabilizar las frontièras, d'en primièr al Nòrd amb los Gòts puèi a l'Èst amb los Perses.
Fixacion de la frontièra del Danubi[modificar | modificar la font]
En 380, amb Gracian, arrestèt los Gòts en Epir e Dalmàcia. Toedòsi installa una partida dels Ostrogòts en Panònia, e s’installa a Constantinòble.
Teodòsi avent enrotlat dins l’armada romana dels contingents de barbars lor daissant una organizacion autonòma. Aqueles federats preparan l’occupacion de l’Empèri pels barbars.
En 382, installa los Visigòts en Mesia. Aquela decision, considerada pels contemporanèus coma catastrofica, foguèt una de las causas primièra de la fin de l'Empèri Roman d'Occident. de fach, aquela insercion d'un pòble barbar unit e fòrt dins l'empèri, e al meteis temps dins l'armada imperiala, acabèt amb un contròtle vertadièr de l'emperaire sus sas armadas. Mas après lo desastre d'Andrinòple jos l'emperaire Valens es possible que Teodòsi aviá pas gaire de causida.
Tractat de patz amb los Perses[modificar | modificar la font]
Alara que la guèrra amb los Perses sassanids s'èra descadenada jos Valens, Teodòsi compausa amb lo rei Shapur III, qu'envièt una ambassada a Constantinòble en 384 per demandar la patz. Foguèt signada a Ekeleac en 387. Lo tractat portava subretot sus l'astre d'Armenia, que foguèt divisada entre las doas grandas poténcia, la part du leon anant a la Pèrsia,
Una politica interiora fòrta[modificar | modificar la font]
Lo trionf de l'ortodoxia nicèa sus l'eretgia ariana[modificar | modificar la font]
En 380, publiquèt l’edicte (dich edicte de Tessalonica) seguent: « Tòtes los pòbles devon aderir a la fe transmesa als Romans per l’apòstol Pèire, aquela que reconeisson lo pontif Damasi e Pèire, l'evèsque d'Alexandria, es a dire la Santa Trinitat del Paire, del Filh e del Sant Esperit. »
La fe catolica trinitària, tala que foguèt definida pel Concili de Nicèu, trionfava alara sus l’arrianisme, que foguèt condamnat encara un còp pel primièr concili ecumenic de Constantinòble (381).
En abril 390, lo pòble de Tessalonica se rebèla a causa de la perturbacion d'una correguda de carri per una istòria de mors, e de magistrats fuguèron tuats e lor còs traïnat dins la vila. La repression faguèt sèt mila a detz mila mòrts, segon las fonts, fasent que Teodòsi foguèt excommuniat per l’ecèsque Ambròsi de Milan. Las victimas dels chaples fuoguèron subretot de Romans e los chaplaires d’ancians barbars, populacions qu'avián estat recrutadas per l’armada. Pendent de meses, Teodòsi e Ambròsi domerèron dins lors posicions respectivas. Puèi Teodòsi, sentent que la seuna vengava impossibla, acceptèt de venir s’umiliar publicament dabnas Ambròsi la tèsta cobèrta de cendres per obtenir sonretorn dins la Glèisa[10].
Los emperaires Teodòsi, per l’Empèri d'Orient e Gracian, per l’Empèri d'Occident ambedos crestians, fan de la fe catolica l'unica religion oficiala e obligatòri de l'Estat, per l’Edicte del 28 de febrièr de 380, dich l'edicte de Tessalonica. L’emperaire Gracian daissa alra lo títol de pontifex maximus de l'ancian cult roman pagan. Aquel títol foguèt mai tard donat a l’evèsque de Roma, dins un sens sacerdotal novèl, segon la primautat petriniana, es a dire la primautat pontificala. Los temples pagans de l'empèri roman son alara tencats (subretot en Orient, jol vam de Teodòsi), e l'estatua de la divesa Victòria es sortida del Senat roman per òrdre de Gracian, çò que provoquèt l'inutila protestacion d'una aristocracia pagana minoritària mas encara politicament influenta à Roma (p.ex. la supplica del senator pagan Quint Aureli Simmac al subjècte). En Egipte, lo patriarca Teofil d'Alexandria es encargat d’aplicar l’edicte de Teoòsi I qu'enebís als pagans l’accés a lors temples e totas las ceremonias paganas. Los temples son o destruits, o consacrats coma glèisas. Las estatuas de las divinitats paganas son trencadas e lo Serapeum de Memfis es destruit sus òrdre del quita emperaire. Lo temple d'Isis o foguèt mai tard, pendent de soslevaments populars seguissent lo conflicte entre los partisans del patriarca Ciril d'Alexàndria e Orèst l darrièr prefècte pagan de la vila.
Las seguidas de l'Edicte son catastroficas pels tenents dels ancians cultes pagans. Los ròtles son drasticament capvirats: son alara los adeptes de la « religion pagana » e lors òbras que son enebidas e eliminats, aprés aver causat tant de martirs crestians, subretot pendent la darrièra granda persecucion de Dioclecian, al començament del quite sègle IV. Totas las òbras e manifestacions jutjadas paganas son pauc a pauc interditas. En 415, un soslèvament preparat per un cert Pèire lo magistrat, a Alexàndria, que lo patriarca Ciril podèt pas conténir, s'acaba pel linchatge d'Ipàtia, filosofa neoplatoniciena, adèpta de Plotin, acusada o de practicas de magia, o d'empachar la reconciliacion entre lo patriarca Ciril d'Alexàndria e lo prefècte pagan Orèst. Segon Socrat l'Ecolastic, son còs trocejat al suc del Cinaron per i èsser brutlada, alara que los insurjats van cap a la Bibliotèca per l'incendiar. Fin finala, en 392, Teodòsi espotissiá l’usurpacion d’Eugèn.
Una reforma monetària[modificar | modificar la font]
Una relacion ambigüa amb los coemperaires[modificar | modificar la font]
Entre 383 e 388, deguèt enfrentar l’usurpacion de Magne Clemens Maxim, qu'après aver desfach Gracian s’èra emparat de tota la prefectura de las Gàllias e ocupèt Roma e l’Itàlia tota al prejudici de Valentinian II. Teodòsi venquèt Maxim qui fuguèt tuat a Aquilèu, en 388.
De 388 a 391, Toedòsi demorèt en Occident, gaireben totjorn a Milan. En 390, volent acabar amb las mors del mond antica fins alara, e impausar la morala ascetica precicada pels crestians mai radicals, publiquèt una lei castigant de mòrt los omosexals, e reprimèt dins lo sang per las tropas barbaras una insurreccion a Tessalonica.
Entre 392 e 394, reprimèt l’usurpacion d’Eugèn, un foncionari proclamat emperaire après la mòrt de Valentinian II.
En 394, foguèt l’autor del decret interdisent los Jòcs Olimpics acusats de difusar lo paganisme (los jòcs foguèron restablits sonque en 1502 ans mai tard en Grècia).
Un eritatge dificil[modificar | modificar la font]
Teodòsi, que patissiá d'idropisia, moriguèt a Milan, lo 17 de genièr de 395. Alara, l’Empèri tornèt èsser unificat pel primièr còp dempuèi trenta ans, mas pel darrièr còp.
De son primièr maridatge amb Aelia Flacilla, Teodòsi aguèt dos filhs: August Arcadi en 383, e Onòri en 393. Partejèt entre eles l’Empèri: Flavius Honorius (10 ans) recebèt l’Occident e Flavius Arcadius (18 ans) l’Orient, e encarguèt lo Vandal Stilicon de vigilar sus eles.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Vejatz sant Teodòsi I sus Nominis
- ↑ (fr) Vejatz los sants pel 17 de genièr de du calendièr eclesiastic orthodòxe
- ↑ Pierre Maraval, Théodose le Grand, le pouvoir et la foi, 2009, pp. 275-285.
- ↑ 4,0 et 4,1 Pierre Maraval, Théodose le Grand, Fayard, 2009.
- ↑ S'agís d'una compilacion de près d'un vintenat de constitucions imperialas consacradas al drech cultual e mai sovent publicadas en annèxes du libre XVI del Còdi teodosian.
- ↑ Pierre Maraval, Théodose le Grand, le pouvoir et la foi, Fayard, 2009
- ↑ Homiliae de Statuis
- ↑ Homilia VI
- ↑ Sometèt mai d'una revòltas en Bretanha (vèrs 368), puèi venguèt mèstre de la cavalaria en Gàllia (en 369) combèt los Alamans e los Sarmats.
- ↑ cf l'article de Biblia-cerf
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Fonts[modificar | modificar la font]
- M. Poinsignon, État politique et religieux de l'Empire à la mort de Théodose-le-Grand (395), dans les Travaux de l'Académie nationale de Reims, Reims, 1853, vol.18, p.28-57 [1]
Istoriografia[modificar | modificar la font]
Trabalh contemporanèus[modificar | modificar la font]
- Pierre Maraval, Théodose le Grand, le pouvoir et la foi, édition Fayard, 2009.
- Bertrand Lançon, Théodose, Perrin, 393 p., 2015
Articles scientifics[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Antiquitat tardièra


text:
Ajuda:Istoric
L'istoric d'un article de Wikipèdia es una pagina que li es ligada per conservar lo jornal de la màger part de las modificacions que son estadas portadas a aqueste article dempuèi sa creacion.
L'istoric d'una pagina a una importància legala perque dona accès a la data, a la tenor exacta e a l'autor de cada modificacion. L'istoric ten doncas luòc de notícia de copyright per la licéncia de documentacion liura GNU jos la quala las paginas de Wikipèdia son rendudas publicas.
A l'excepcion de las paginas generidas automaticament (qualques paginas especialas e los istorics eles-meteisses), cada pagina de Wikipèdia a sa pròpria pagina d'istoric. L'istoric d'una pagina es consultable en seleccionant lo ligam istoric al naut de la pagina.
Somari
Agençament[modificar | modificar la font]
L'istoric es ordonat de la modificacion mai recenta a la modificacion mai anciana. Cada linha se compausa de 5 partidas :
- un ligam actu que mòstra las diferéncias entre la version seleccionada e la version actuala de l'article ;
- un ligam dif que mòstra las diferéncias amb la version precedenta de la qu'avètz seleccionada ;
- un boton de seleccion, i tornarem mai en detalh ;
- un ligam qu'aficha la data e l'ora (vejatz çaijos) de la version seleccionada e i mena ;
- l'escais de l'autor, o son adreça IP s'èra pas enregistrat.
Comparason de las versions[modificar | modificar la font]
Tanven es possible de veire las diferéncias entre doas versions causidas. Es aicí qu'intervenon los botons. Per comparar doas paginas, seleccionatz-las gràcias a aquestes botons. Un còp la causida facha, clicatz sus Comparar las versions seleccionadas.
Foncion de susvelhança[modificar | modificar la font]
L'istoric es fòrça utilizat per verificar las modificacions portadas a cada pagina, dempuèi sa creacion. La verificacion de l'istoric es particularament utila per detectar e corregir lo vandalisme d'una pagina.
Recuperacion d'una version anciana[modificar | modificar la font]
En efièch, sufís de tornar trobar la version precedissent lo vandalisme (la darrièra version sana), e de l'afichar. Veiretz doncas la pagina abans que aguèsse patit lo vandalisme. Alara, demòra pas mai qu'a clicar sus modificar e la salvagardar. Lo vandalisme es alara anullat.
Anullacion selectiva d'una modificacion particulara[modificar | modificar la font]
Quand se compara doas versions ancianas de la pagina dins l'istoric, un boton desfar apareis al costat del boton modificar. En clicant sus aqueste boton, es possible de levar una de las modificacions de l'article, sens per aquò aver d'escafar totas las modificacions qu'an agut luòc entre temps. Aquesta foncion es particularament utila per escafar una error o un vandalisme passats inapercebuts.
Afichatge de l'ora[modificar | modificar la font]
Per defaut[modificar | modificar la font]
Per defaut, lo logicial gerís pas l'ora d'ivèrn e l'ora d'estiu coma se o poiriá esperar :
- quand la consultacion a luòc en estiu, las oras s'afichan totas a l'ora d'estiu, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data ivernala ;
- quand la consultacion a luòc en ivèrn, las oras s'afichan totas a l'ora d'ivèrn, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data estivala.
Aquò concernís :
- los utilizaires non enregistrats,
- los utilizaires enregistrats mas deconnectats,
- los utilizaires connectas utilizant las preferéncias per defaut.
Personalizacion[modificar | modificar la font]
Es possible, en dobrissent un compte o en se connectant, de causir al mejan del menut « Preferéncias » un fus orari que variarà pas al grat dels cambiaments estiu/ivèrn.
Acorchi[modificar | modificar la font]
Se pòt accedir a l'istoric de cada pagina de Wikipèdia per mejan de la sequéncia de tòcas del clavièr [Alt] [shift] [H] (o alara [Alt] [H] segon lo navegador). Vejatz Ajuda:Acorchi.
Alteracions de l'istoric[modificar | modificar la font]
Los istorics son de còps alterats per d'administrators per los rendre totalament invisibles, dins los cases:
- de violacions de drech d'autor;
- d'injúrias ;
- de difamacions ;


text:
Poker
Lo poker (mot d'origina anglesa) es una familha de jòc de cartas comprenent fòrça formulas e variantas. Se practica a mai d'un jogaire amb un jòc generalament de cinquanta doas cartas e de getons.
La tòca del jòc es d'aver la melhora combinason de cinc cartas, la man, a fin de ganhar l'ensemble de las mesas, lo pòt. Los jogaires subredison en foncion de la fòrça de lor man e de lor espèr de la melhorar, senon abandonan lo torn.
La varianta mai jogada en torneg oficial o dins los jòcs de casinò es ara lo Texas Hold'em. Lo poker es devengut coma los escacs, un espòrt.
Istòria[modificar | modificar la font]
L' origina istorica del poker es pas clara. Le nom del jòc vendriá de l'alemand pochen (en occitan, tustar), jòc de cartas que se practicava al sègle XVII en Alemanha, e sembla d'èsser l'aujòl del poker, tant per sas règlas fòrça pròchas del poker actual coma per sas tacticas del jòc. Un jòc francés, la poque, se practicava ja al temps de Loís XI, mas amb de las règlas pro diferentas. La legenda del jòc restaca son nom anglés al vèrb to poke, butar o empusar.
Lo jòc a vertadierament conegut lo succès als Estats Units pendent lo sègle XIX per devenir ara fòrça popular dins lo monde entièr.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 7 de maig de 2007
Na Segolena, reina de Gasconha
Totis los paisis gascons qu'an elegit Ségolène tà presidenta! Bon, Aran n'a pas votat en aquesta eleccion, ben segur, mès que votarà tà las locaus lèu. E doncas, visca Gasconha e totis los paisis gascons! E granmercés a Ségolène! Lo mendre qui poscam díser ei que los elefants deu PS non l'ajudèn pas guaire durant la campanha...Mès sembla plan que l'istòria dab Ségolène non hè pas que començar, a maugrat deus elefants...Ac jogam?
2 comentaris:
- Méla ha dit...
-
òsca als Gascons...
Per akí, i a sonque Montpelhièr per sauvar l'onor....
- 11 de maig de 2007 a les 6:38
- Tam ha dit...
-
osca lei gascons!
- 11 de gener de 2009 a les 17:38


text:
Clau articulària (art marciau)
Una clau articulària (kansetsu-waza en japonés, joint lock en anglés) es una tecnica de combat, e especialament de grappling, que consista en menar una articulacion d'un adversari au maximum de son amplitud, çò que provòca una dolor e doncas l'abandon de l'adversari. Aquelei tecnicas s'utilizan egalament per lei fòrças de seguretat (polícia...) per mestrejar una persona en redusent lo risque de feridura.
La sollicitacion de l'articulacion si fa en mobilizant un membre, amb un efèct d'aigre. Aquò necessita un plaçament que permete d'agantar lo membre sensa riscar de si far picar.
La manipulacion de l'articulacion adutz una dolor progressiva en foncion de la fòrça aplicada, e s'es mau realizada o facha tròup violentament, pòu adurre de lesions divèrsas sus lei muscles, lei tendons, lei ligaments e adurre un esquince, una luxacion veire una fractura.
Lei claus si pòdon utilizar per sometre l'adversari, mai tanben per projectar l'adversari au sòu. Dins aqueu cas, l'atacant utiliza la dolor provocada per la clau per forçar l'adversari de si metre au sòu.
Lei claus si pòdon classificar en foncion de la partida dau còrs que si visa :
- clau de braç (espatla e coide)
- clau de camba (ginolh)
- clau de cavilha
- clau de ponhet
- clau de det
- clau d'arteu
- clau de còle (vertèbras cervicalas)
E en foncion de la direccion de la fòrça :
- clau en extension (iperextension)
- clau en torsion (per exemple a la cavilha, mai dolorosa)
- clau que consista en un espotiment muscular (boteu o bicèps)


text:
Mencions Legalas
Lo siti es espleitat per :
Institut d’Estudis Occitans - Seccion federala
11, carrièra malcosinat
31000 Tolosa
Tel : 05 34 44 97 11
Cap de publicacion : Marçau d’Oliu
1. Informatica e libertats : En conformitat amb las disposicions de la Lei n°78-17 del 6 de genièr de 1978 relativa a l’informatica, los utilisaires dispausan en seguida de l’Article 34 de la Lei del 6 de genièr de 1978 d’un dreit d’accès a las donnadas que los concernisson, atal coma d’un dreit de modificacion e de suprecion d’aquestas. Per practicar aquel dreit, basta sonque d’adreiçar un corrièr postal o electronic a l’Institut d’Estudis Occitans Nacionau a las coordonadas çai-sus.
2. Responsabilitat editoriala : Institut d’Estudis Occitans Nacionau s’esfòrça de porgir als utilisaires l’informacion la mai sugura e de qualitat que siague. Pasmens, non seriá respondre de l’exactitud nimai de l’exaustivitat de l’informacion difusida sul sieu siti. Institut d’Estudis Occitans Nacionau poriá pas èsser tengut per responsable dels prejudicis directs o indirects qu’informacions difusidas sul siti o la consultacion e l’utilizacion del meteis siti porián far subir a d’utilisaires o tierces. De mai, Institut d’Estudis Occitans Nacionau assegura que los contenguts presents en linha respectan las disposicions protectritz dels dreits d’autor e dreits vesins e qu’es titutlara de l’ensem dels dreits necessaris a l’utilizacion d’aquestes contenguts.
Credits visuals:
Institut d’Estudis Occitans
Mt Trace
Bernard Lescure
Gilles Chiroleu, l’écrivain, FlikR,Creative Commons
coincoyote, FlikR,Creative Commons
Temari 09, FlickR, Creative Commons.
Letter for Santa Claus, Library of Congress, Prints and Photographs Division, Washington, D.C. 20540 USA
Realizacion del siti :
ELEDO
2 place la Mairie
34190 Montoulieu
04 99 64 01 42
contact@eledo.com.
Siti propulsat per SPIP 2.0 Logiciau libre distribuit jos licéncia GPL.
Realizacion grafica :
ADdesign
2, rue Saint Viel
34190 GANGES
04 67 73 38 02


text:
Tèrranòva e Labrador
Tèrranòva e Labrador (var. Tèrranava, Terranuòva, Tèrranuòva, Terranòva) (en anglés: Newfoundland and Labrador, en francés: Terre-Neuve-et-Labrador) es una província de Canadà, la desena que jonhèt la confederacion canadenca. Geograficament, la província es formada de l'illa de Tèrranòva e de la region de Labrador, sus la còsta atlantica de Canadà. En dintrar dins Canadà en 1949, la província entièra èra apelada Tèrranòva, mas dempuèi 1964, lo govèrn de la província se designa per « lo govèrn de Tèrranòva e Labrador ». Lo 6 de decembre de 2001, un esmenda a la Constitucion de Canadà cambièt tanben aital lo nom oficial de la província.[1] Uèi, dins las conversacions, pasmens, los canadencs sonan generalament totjorn la província Tèrranòva e la region continentala Labrador.
Lo nom anglés Newfoundland es la traduccion del latin Terra Nova, e Labrador ven del portugués lavrador, per referéncia a l'explorador portugués de la region, João Fernandes Lavrador.


text:
Solerieu
Solerieu[1] (oficialament en francés Solérieux) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Solerieux comportava antany fòrça mai d'abitants, amb qualques comèrcis, mas la majoritat de las gents en partint al trabalh la setmana, an rapidament déménagé e la populacion a amendrit.
Le village de Solerieux comportait jadis beaucoup plus d'habitants, avec quelques commerces, mais la plupart des gens partant au travail la semaine, ils ont vite déménagé et la population a diminué.


text:
Una còla scientifica internacionala a identificat una mutacion genetica que poiriá èsser la causa de las istòrias sus vampirs pendent epòcas passadas. La rason ne seriá lo nivèl de produccion de hèma en la sang que crèa la malautiá de porfiria e qu’a totes los simptòmas dels ancians vampirs.
En efièch, la porfiria es una malautiá de la sang – n’ a fins a 8 tipes – qu’afècta la produccion moleculara dels cos uman de hèma, un component de l’emoglobina. Un tipe de porfiria, la nomentada protoporfiria eritropoietica es la mai comuna entre los mainatges e provòca que la pèl es plan sensitiva a la lutz. Una exposicion longa al solelh pòt arribar a provocar problèmas fòrça serioses en la pèl e tanben damatges grèus.
“Las personas qu’an protoporfiria entropoietica son anemicas totjorn, d’una manièra cronica. Aquò los fa èsser fòrça blancs de pèl e an una fotosensitivitat fòrça nauta – çò diguèt Barry Paw, cap de l’estudi fach sus aquela malautiá e del Centre de Desòrdres en la Sang e Càncer de Mainatges de Boston -. E aquò pòt arribar a produsir que pòdon pas sortir a la lutz del jorn”.
La solucion, beure de sang
Un jorn amb nívols – dison los scientifics – tanben pòt arribar a produsir grèus damatges en la pèl. De mai, la solucion pendent lo passat poiriá aver estat demorar dins l’ostal pendent lo jorn e recebre transfussions de sang amb pro hèma per cercar de se suenhar e se sentir melhor.
“Pendent lo passat, sortir solament pendent la nuèch e beure de sang d’animal poiriá aver estat una solucion – çò soslinhèt Paw – e aquò solament balhèt encara mai legendas sus los vampirs”.
Tot aquò arriba après la descobèrta scientifica d’una nòva mutacion que provocariá la malautiá de la protoporfiria enritropoietica. Segon los scientifics qu’an fach un nòu estudi publicat fa pauc al jornal Proceedings of the National Academy of Sciences, aquò seriá un fach biologic nòu e origina de las istòrias del passat sus lo vampirisme. La causa ne serià, de segur, çò dison, aquel desòrdre en la sang”.
“Per produsir hèma, lo cos uman a un procés nomentat sintèsi de porfiria. Tot defècte en aquel procés pòt arrestar la produccion de hèma e crear aquela malautiá – çò diguèron los recercaires –“.
Aital, en la malautiá de la protoporfiria eritropoietica la protoporfiria IX demora en las cellulas rojas de la sang e, de còps, al fetge. Quand recep lutz produsís damatge al torn de las cellulas e las personas qu’an aquela malautiá pòdon patir cremadas en la pèl maugrat èsser a travèrs lo veire de las finèstras. Totun, encara i a divèrses tipes de protoporfiria eritropoietica qu’encara an d’èsser explicats scientificament”.
La resulta d’aquel trabalh scientific arriba après trobar la sequéncia genetica de totes los membres d’una familha francesa que patissiá una protoporfiria eritropoietica de tipe desconegut. En tot o estudiar los recercaires trobèron una nòva mutacion al gèn CLPX, causa d’aqueles simptòmas.
“La pèrta o mutacion genetica d’aquel gèn en las personas pòt balhar unas resultas òrres en las personas – çò confirmèron los recercaires – e mai d’un desòrdre cutanèu orrible”.
La Redaccion


text:
Pichona Orsa
La Pichona Orsa o lo Pichon Carri es una constellacion pro pichona e de luminositat flaca, que ten sa celebritat de sa pus brilhanta estela, l'estela polara, que marca le pòl Nòrd celèst.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La constellacion de la Pichona Orsa, encara que siá d'origina antica (la dintrèt dins l'Almagesta de Ptolemèu), tenguèt pas a aquela epòca l'interès que presenta uèi perque mercava pas lo pòl Nòrd celèst. Fasiá versemblablament partida a l'origina d'una constellacion dispareguda dempuèi longtemps nomenada l'Ala del Drac, se ditz que foguèt creada per lo filosòf grèc Talès al sègle VI.
La mitologia grèga raconta que la ninfa Callisto foguèt aimada per Zèus. Quand son esposa gelosa Era descobriguèt lor relacion, Zèus transformèt Callisto e son pichon filh, Arcas, en la Granda e la Pichona Orsa. Era, ofensada, demandèt justícia a l'Ocean, e las orsas foguèron alara condemnadas a virar per totjorn a l'entorn del pòl Nòrd, jamai autorizadas a repausar jos la mar.
Lo mot artic vent del grèc arktos, «ors». Un mite, segon que la constellacion seriá pas una orsa mas un can, fa que l'estela Polara es de còps nomenada Kinosure, « coa del can ».
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
- Localizacion de la Pichona Orsa
La Pichona Orsa se merca generalament per rapòrt a la Granda Orsa. Un metòde fòrça conegut permet de determinar ont es a Ursae Minoris, : en traçant una linha de Merak a Dube (las doas estelas del bòrd exterior de la caçairòla), e en seguent sus cinc còps la distància entre aquelas dos estelas, aprèp que passèt la coa del Drac e i a l'estela Polara, qu'es la sola estela brilhanta d'aquel sector. Arribat sus l'estela Polara per aquel alinhament, la Pichona Orsa es dins l'angle drech vèrs l'esquèrra.
- Forma de la constellacion
La constellacion de la Pichona Orsa es pro paura e pauc luminosa. Se vei inicialament (Mag 2) que sas doas estelas extrèmas, (a Ursae Minoris, l'estela Polara) e Kochab (B UMi). Quand las condicions son un pauc melhoras (Mag 4), se distinguís la cadena ligant las doas : a UMi, δ UMi, e UMi, Z UMi et Kochab (B UMi).
Las estelas qu'entornan Kochab a pus granda distància forman la constellacion del Drac.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
a Ursae Minoris (l'Estelar Polara)[modificar | modificar la font]
Autras estelas[modificar | modificar la font]
Las doas autras estelas notablas de la constellacion, Kochab (B UMi) e Pherkad (Y UMi) se situan respectivament a 130 e 500 annadas lutz. La primièra es de magnitud aparenta 2,07 e brilha coma 190 solelhs (magnitud absoluda : -0,87), la segonda es de magnitud aparenta 3,00 e de magnitud absoluda -2,84 (mila solelhs).
Las sèt estelas principalas de la Pichona Orsa (l'estela Polara, Kochab, Pherkad, Alifa Al Farkadain (Z UMi), Anwar Al Farkadain (n UMi), Yildun (δ UMi) et e UMi) forman un estelum comparable a aquel de la Granda Orsa, en forma de carri o de caçairòla. Contrariament a aquel de la Granda Orsa, es pas fòrça luminós, levat la tramontana.
HD 150706 possedís una planeta d'una massa aproximativament egala a la de Jupitèr, orbitant en mejana a 0,82 ua de distància en 264 jorns.
N.B. : Las valors numericas venon de las donadas mesuradas pel satellit Hipparcos [1]
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
La constellacion de la Pichona Orsa conten mantuna galaxia : NGC 3172, NGC 5034, NGC 5144, NGC 5939, NGC 6071, NGC 6324 et NGC 6331.
La galaxia espirala raiada NGC 6217 (16 h 32 min 29 s d'ascension drecha, 78° 11' 48" de declinason) es pus brilhanta, encara que siá pro pauc luminosa (magnitud 12,10). Apareis a nosautres clinada de tres quarts.


text:
Montmaurin
Montmaurin es ua comuna de Comenge en Gasconha adminustrada peu departament deus Hauts Pirenèus de la region de Hauta Garona .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es tanhenta de Bolonha de Gessa e traucada per las Aiguadas (en francés - dab ua grafia aberranta - La Seiguade).
Istòria e patrimòni[modificar | modificar la font]
Situada au ras de las Gòrjas de Sava, lo lòc de Monmaurin es ric de mantuas estratas istoricas pujant au pregond de la preïstòria ; òm i a trobat mantuas restas dont ua mandibula de l'òme de Montmaurin. Montmaurin es tanben lo lòc on e ho bastida la villa romana de Montmaurin (la màger de las qui hon conservadas) qui las soas restas e hon horucadas en 1946.
Las descobèrtas arqueologicas divèrsas son expausadas dens lo musèu de la vila. La villa, en dehòra de la ciutat se visita tanben. Lo patrimòni preïstoric es totun miaçat per projèctes industriaus d'expletacion minièra.
Heraudica[modificar | modificar la font]
L'escut de Montmaurin que's blasona atau : escuartelat, en purmèr d'aur au tres paus de gules, au dusau e au tresau de sable cargat d'ua crotz Malta d'argent, en quautau d'aur dab duas vacas de gulas coletadas e clarinadas d'azur ; suu tot de sable dab ua colomna d'argent.


text:
Romestanh
Romestanh (oficialament en francés Romestaing) es ua comuna occitana de Vasadés [1], en Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son : Romastaynh, en occitan, en 1289 e 1305, Romestaing (domus de ~) Vazaten di., en 1312. [2] Romestanh vendré d'un nom germanic d'òme Hrom-stang [3], o -stein. Bénédicte Boyrie-Fénié se prononça pas, tot en admetent un nom germanic. Lo nom es benlèu lo deu fondator deu borg, emplegat shens sufixe. [4]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton des Forêts de Gascogne (en francés), donc de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f157.item.zoom p. 143
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 217
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 574
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 217


text:
Wi-Fi
Wi-Fi, acronim de Wireless Fidelity (Fidelitat sens fils), es una marca per un ensems de nòrmas de compatibilitat per l'intercomunicacion entre malhums locals sens fils (WLAN). Se basa sus las nòrmas publicas 802.11a e 802.11b establidas per IEEE, e pas contrarotladas per cap d'empresa.
802.11a es una nòrma per malhum sens fial (WLAN) que fonciona dins la benda de frequéncia de 5 GHz, a una velocitat de donadas maximala de 54 Mbps.
802.11b es una nòrma per WLAN que fonciona dins la benda de frequéncia de 2,4 GHz, amb una largor de benda de 11 Mbps. Es la frequéncia que compren las microondas, lostelefòns mobils de tresena generacion e los periferics Bluetooth
802.11C es una nòrma per WLAN que fonciona dins la benda de frequéncia de 7,3 GHz, a una velocitat de donadas maximala de 72 Mbit/s.
Actualament la nòrma 802.11b ofrís una largor de benda de 11 Mbit/s e opèra dins la benda de 2,4 GHz. Las comunicacions se fan pel biais d'ondas cortas de ràdio, qu'interferisson pas amb ela, e que sa poténcia es fòrça bassa. Lo rai de cobertura d'un senhal sens fials pòt arribar teoricament fins a 300 mètres, mas la disposicion dels equipaments, parets, etc, fa que lo senhal arriba en general als 100 mètres. La tecnologia Wi-Fi es avançada n'es a la version Wi-Fi 5, que va a de velocitats fins a 54 000 kbit/s.
Avantatges[modificar | modificar la font]
- Coma son de malhums sens fils, la comoditat qu'ofrisson es plan superiora als malhums cablats perque qui que siá que a un accès al malhum pòt se connectar dempuèi diferents punts dins d'una zona pro larga d'espaci.
- Un còp configurats, los malhums Wi-Fi permeton l'accès de multiples ordinators sens cap de problèma ni depensas en infrastructura, çò qu'es pas lo cas de la tecnologia per cable.
- La Wi-Fi Alliance assegura que la compatibilitat entre los dispositius de marca Wi-Fi siá totala, e que dins tota partida del monde se pòt utilizar la tecnologia Wi-Fi amb una compatibilitat totala. Es pas lo cas, per exemple, pels telefòns mobils.
Compausants d'un malhum Wi-Fi[modificar | modificar la font]
- Extensor de portada de malhum
- permet d'aumentar la portada d'un punt d'accès.
- Punt d'accès
- connècta un grop de dispositius mobils a un malhum local (LAN) associat. Fonciona coma un concentrador de malhum (hub), perque permet la comunicacion entre diferents dispositius que s'i connèctan.
- Pont de malhum (Network bridge)
- dos ponts de malhum permeton la comunicacion entre dos malhums cablats separats fisicament.
- Adralhador (Router)
- normalament intègra un punt d'accès, un commutador de malhum (switch) e un servicial DHCP, qu'assigna una adreça IP e los servicials de noms DNS necessaris per resòlvre de noms sus Internet. La configuracion de l'adralhador se fa per mejan d'un servicial web incorporat.
- Adaptador de malhum
- permet de connectar un dispositiu a un malhum sens fils. Pòt èsser una partida del quite dispositiu o s'i apond de diferents biais (per la presa PCI d'un ordenador, per un pòrt USB ..). Gaireben totes los ordenadors portables e ultraportables (netbook) son equipats d'un adaptador intèrne.


text:
Robert Louis Stevenson
Robert Louis Balfour Stevenson (Edimborg, 13 de novembre de 1850 – Upolu, Samoa, 3 de decembre de 1894), foguèt un escrivan escocés.
Foguèt l'autor fòrça conegut d'istòrias fantasticas popularas e d'unas de sas òbras son vengudas classicas, coma Treasure Island (L'illa del tresaur) e Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde (L'estranh cas del Dr. Jekyll e Mr. Hyde). Faguèt un viatge a travèrs las Cevenas amb un ase, que ne'n traguèt un raconte famós titolat: Travels with a Donkey in the Cévennes (Viatge amb un ase per las Cevenas).


text:
ESTRUCTURA DETH CONGRÉS
Atès er objectiu de her aflorar eth màxim de coneishement possible ath torn dera pèira seca e d’establir un veritable estat dera qüestion sus era matèria d’estudi en nòste territòri, proposam es següenti hilats temàtics:
Hilat 1: Eth patrimòni arquitectonic que representen es construccions de pèira seca.
Aguest hilat temàtic acuelherà comunicacions sus es construccions pròpiament dites, eth sòn estat de conservacion, es tecniques constructiues, era tipología existent, era sua adaptabilitat territoriau, el materiaus utilizats ena sua construccion, epoques constructiues, eth marc legau que les empare, era pèira seca ena planificacion territoriau, etc.
Hilat 2: Es funcions sociaus, economiques e meiambientaus des construccions de pèira seca.
En aguest hilat pretenem aglutinar es comunicacions que tracten es construccions de pèira seca des dera sua vertent mès funcionau, funcions agrícoles, funcions relacionades damb er aigua, funcions economiques, funcions relacionades damb er àbitat e es ecosistemes, funcions sociaus i familiars, etc.
Hilat 3: Eth futur des construccions de pèira seca: usatges complementaris, procès de patrimonializacion e airines de proteccion.
En eth tercer hilat temàtic deth congrès volem guardar cap eth futur e her reculh de comunicacions que tracten sus projèctes que siguen bones practiques ena posada en valor des construccions de pèira seca, quines metodologies s’an utilizat, quines entitats i an estat implicades, grau d’èxit des projèctes, coma s’an finançat, etc.
PROGRAMA (preliminar):
Diuendres 23
9:00h. Acuelhuda de participants
9:30h. Acte inaugurau
A cargue de ??
10:00h. Ponéncia marc: Ager e aué, pèira seca.
A cargue de Joan Reguant Aleix, consultor en Patrimòni Culturau, president deth Comitè Nacional Andorrà de l’ICOMOS, coordinador, consultor e/o redactor de diuèrses candidatures deth Patrimòni Mondiau e deth Patrimòni Culturau Immateriau, Nacionaus, Internacionaus e Multinacionaus.
Presente?
10:45h. Ponéncia marc: Eth patrimòni dera pèira seca en casa nòsta. Quin papèr a auut?
A cargue d’Ignasi Aldomà Buixadé, geograf e professor deth Departament de Geografia e Sociologia dera Universitat de Lleida.
Presente??
11:15h. Preguntes e dubtes des ponéncies principaus.
Modère?
11:30h. Pòsa cafè.
12:00h. – 13.30h. Comunicacions Èish 1: Eth patrimòni arquitectonic que representen es construccions de pèira seca.
Presente e modère?
13:30h. Debat sus es comunicacions der 1èr èish.
13:45h. Desplaçament entà Torrebesses damb autocar.
14:15h. Dinar comun en Torrebesses (14 euros)
15:45h. Visita entath Centre d’Interpretacion dera Pèira Seca de Torrebesses e es sòns entorns.
A cargue de Jordi Berenguer Bobet, guia deth Centre d’Interpretacion dera Pèira Seca de Torrebesses.
19:00h. Desplaçament entà Lleida damb autocar.
Dissabte 24.
8:45h. Acuelhuda de participants.
9:00h. – 10:30h. Comunicacions Èish 2: Es foncions sociaus, economiques e mieiambientaus des construccions de pèira seca.
Presente e modère?
10:30h. Debat sus es comunicacions deth 2au èish.
11:00h. Pòsa cafè.
11:30h. – 13:00h. Comunicacions Èish 3: Eth futur des construccions de pèira seca: usatges complementaris, procès de patrimonializacion e esturments legaus entara proteccion deth patrimòni.
Presente e modère?
13:00h. Debat sus es comunicacions deth 3au èish.
14:00h. Dinar en comun.
15:30h. – 17:00h. Taula redona: avaloracion e reconeishement deth patrimòni dera pèira seca, campem tath futur!
Presente e modère?
- Adequacion der airau recreatiu de Mas Ventós (Cap de Creus), a cargue de Modest Soy, president dera Associacion Prat Comú.
- Eth projècte dera Fondacion el Solà, a cargue de Neus Borrel, tecnica dera Fondacion el Solà.
- Era pèira seca ena Sèrra de Tramuntana, a cargue de ??? deth Consòrci Serra de Tramuntana.
- Associacion Amics dera Arquitectura Populara.
- Adrinoc.
17:00h. Debat e torn dubèrt de paraules.
17:30h. Lectura de conclusions e proposicions de trebalh.
A cargue de??
17:45h. Acte de clausura.
A cargue de ??


text:
Sant Julian (Erau)
Sant Julian ( Saint-Julien-d'Olargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat en 899, S. Julianus, en latin. Es lo nom de mai d'un sant, Sant Julian l'Espitalièr, Sant Julian de Briude e d'autres sants [1],[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1869, la comuna de Cambon e Salvèrgas se creèt, del territòri de Sant Julian e del de Mònts [3]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Olargues; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras
Demografia[modificar | modificar la font]
- La baissa de populacion entre 1866 e 1872 s'explica per la constitucion de la comuna de Cambon e Salvèrgas
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 607
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/5680/Saint-Julien-l-Hospitalier.html
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=32654


text:
Parlar der Incal aué pòt èster ja un trabalh perdut pr’amor que des dera sua publicacion en 1989 ja s’a dit absoludaments tot ( o gaireben ) sus aguesta benda dessenhada e sòns autors; Alexandre Jodorowsky (Chile, 1919) e Moebius (Jean Giraud, 1938-2012). Totun, avèm pensat qu’ua bona bibliotèca com era deth diu negre non poirie aver aguest vueit. Atau, er Incal de Moebius e Jodorowsky ei un des classics mes grani qu’a eth mon dera benda dessenhada universau. E pr’aquerò, e solament pr’aquerò, ja n’avèm volut hèr era critica.
Er Incal ei un comic estonant qu’a mes de 300 pagines e que siguec creat pendent es annades 1980 per dos gènis dera creacion artistica com Jodorowsky e Moebius. Se era istòria per era madeisha ja ei polida, es illustracions d’un gran dera benda dessenhada com Moebius (que començèc a èster conegut pera benda dessenhada de Blueberry enes anades 1960 e encara d’auti qu’aué formen part dera bibliotèca dera benda dessenhada basica universau que toti es amants deth genre aurien de liéger un còp au mens) dan ad aguesta istòria illustrada ua reputacion mes que meritada.
Pr’açò precisaments, pr’amor qu’er Incal ei fòrça mes qu’ua benda dessenhada. Ei ua istòria illustrada, ei ua novèla o dilhèu tanben un roman illustrat e non solament pera sua grana extension – comencèc a èster creada en 1980 e non siguec finida enquia 1988 -, mès tanben pera qualitat dera istòria madeisha escrita per Jodorowsky e eth mon de Moebius, qu’atrape eth lector en tot l’aver sequestrat enquiara darrèra pagina.
Un mon estonant
Çò que cride mes era atencion der Incal ei era complexitat deth mon creat ath torn de John Difool, un detectiu de dusau classe que demora en ua planeta tan aluenhada que non se pòt descobrir on ei. Ei aguesta complexitat – maugrat es absurdi dera istòria pr’amor qu’ei solament ua benda dessenhada – çò que da mes valor ara istòria que se desvolòpe enes pagines der Incal.
Ena istòria i traparam òmes lop e emperatritz de formes surrealistes, alienigènes absurdi com es berg e eth madeish incal – ua forma viva qu’a ua procedéncia divina. Mès, e açò ac volem soslinhar , maugrat tot aquerò, ei ua istòria que desvolòpe era sciéncia-ficcion enquia arribar a ua des nivèus mes nauts jamès creats en eth genre dera benda dessenhada.
Tot comence quan John Difool es lançat per un pont en ua vila futurista. Serà sauvat in extremis per robòts policièrs e après liberat. Ua nòva mission – que hè arríder pr’amor dera sua simplicitat – menarà Difool a acompanhar ua gojata qu’a de tornar a casa abans des 00.00 ores. Non cau díder qu’era gojata anarà as barris mes degeneradi dera vila entara recèrca de musica, drògues e sèxe e que non finirà eth termini pr’amor de sòns instints mes basics. E didem basics pr’amor que finís per hèr er amor damb un òme lop. Des d’aguest moment era vida vidanta de John Difool non serà mes com avie estat abans. En un tunèl eth detectiu tròbe ua caisha dins eth cos d’un alienigèna que dintrarà dins son cos: er incal.
Pòc après, toti començaràn a cercar er Incal d’ua manèra hòla: sicaris der Amok – era cap dels rebèls dera vila, alienigènes desconegudi – es berg – e mutants que luten entre eri per aver er Incal. Ara serà Deepo, amic de Difool – estranh amic pr’amor qu’ei un audèth – qui aurà dins son cos er incal. Dempús arribarà era policia, era armada privada deth president e fin finau es òmes dera guardia personau der Emperaire dera Galaxia. Toti cerquen ua causa; çò qu’a de dar eth poder mes gran conegut dera epòca e eth domeni de tot er univèrs.
Era prumèra mòrt de Difool
John Difool serà mòrt peth madeish incal entà demostrar eth sòn poder a un Difool que non cre en arren ne arrés. Aguesta, que serà era prumèra mòrt de Difool ena istòria d’aguesta benda dessenhada, hè encara mes cresible era istòria creada e desvolopada peth gran mèstre dera narracion Jodorowsky.
Dempús tot açò, començaràn a aparéisher divèrsi personatges que seràn, mes tard, es que formaran era companhia d’eròis e eroïnes qu’acompanharàn Difool en sòn viatge galactic: eth Metabaron – un personatge tan important ena istòria qu’un aute illustrador, Gimenez, li balhèc ua sèrie pròpria que tanben ei aué coneguda per èster un des classics dera benda dessenhada dera sci-fi, Era Casta des Metabarons -, era reina der Amok, fraia dera reina des arrates- es rebèls que luten entà destruïr er orde establit ena galaxia – e Cap de Can (qu’ei un òme lop). Eri balharàn un sens, ua logica totau ara prumèra des sies istòries der Incal; er Incal Negre.
Er Incal lutz
Era Tecnofraternitat tanben vòl er Incal. Mes John Difool tanben ne poirà escapar. En tot ac hèr trobarà era sua estimada Animah. Aguesta avie estat damb Difool hège annades e maugrat er amor infinit deth detectiu pera reina des arrates, jamès l’a volut de vertat.
Fin finau, començarà era rebellion generau. Eth govèrn der Emperarie ei despotic e non a cap respècte pera vida o es libertats. Toti es ciutadans dera galaxia – en çò qu’ei ua des critiques mes herotges en ua benda dessenhada entath mon apatic on demoram aué – era nòsta societat n’ei un exemple pro clar – solament an eth sens dera vida a travèrs des canals televisius manipuladi des deth govèrn imperiau. Mès i a un aute èster – era Emperoratritz que governe pas atau e qu’ei era esséncia de çò bon ena galaxia.
Un des darrèrs personatges que hè era sua aparicion en er incal ei Solei-Lua, hilh de Difool e Animah e qu’aurà un des ròtles mes grani d’aguesta saga galactica. Dempús era casuda dera vila, deth govèrn, de tota era planeta, era companhia d’amics de Difool e aguest an de hugir. Er Emperaire, hòl de ràbia – a enviat un robòt per los aucir. E semble qu’arren lo pòt arrestar.
Mès er incal balharà encara mes fòrça ara Companhia e aguesti poiràn superar, pòc a pòc, toti es perilhs que tròben. Era complicacion tecnica dera istòria arribarà a un punt naut – regal de Jodorowsky – pr’amor que Solei-Lua se transformarà en una nau espaciau que permeterà ara Companhia arribar enquiara planeta on demoren es darrèrs soldats dera Emperoratritz, ja queiguda.
Es enemics mes grani dera Galaxia, era Tecnofraternitat, a deishat anar milèrs de ueus gigants que destruïssen mons sencers, planetes e tanben esteles. Solament pòt èster vençuda era escuror damb era Gran Sòn e entà’c arténher Difool aurà de copular – e òc avèm dit copular – damb era reina dera raça alienigèna berg – pr’amor que toti es abitants dera galaxia ath còp sónien e atau poiràn véncer era escuror. Dempús arribarà era dusau mòrt de John Difool.
Era cinquau esséncia
Es Tenèbres seran finauments atacades pera Companhia e era armada de Solei-Lua, qu’ara ei eth nòu Emperaire dera Galaxia. E Difool aurà de convéncer 78 milions de hilhs e hilhes sòns e dera reina des berg que cau soniar – aguesta necessitat tan basica e ath còp tan complèxa der èster uman e que mos hè precisaments açò, umans- entara sauvar era Galaxia.
Pendent er atac finau des Tenèbres Difool coneisherà un èster que dilhèu da sens a tota era istòria der incal. Mès era sua personalitat divina non mos permet de’n parlar. Solament cau díder que dempús lo conéisher John Difool tornarà ar inici dera istòria e tornarà a quèir deth pont dera megavila on a demorat tostemps. Ei ua istòria sens fin, com er univèrs.
Era suspresa finau da un sens totau a tota era istòria der Incal e non la volem desvelhar. Solament destacaram aquí qu’un des messatges mes prigonds de Jodorowsky e Moebius en er Incal ei era necessitat qu’avèm toti de soniar. De desvolopar mons irreaus e istòries que dilhèu – o dilhèu òc – non existiràn jamès e que solament ac haràn en es nòsti caps. Aguesta ei era esséncia dera benda dessenhada. Aguesta ei era esséncia dera sciéncia-ficcion.
Aguesta critica vòl èster tanben ua nòva votz ena defensa de genres literaris entà adults qu’enquia aué encara son consideradi menors.Com eth dera benda dessenhada. I a milions de persones que compren bendes dessenhades de sciéncia-ficcion o de fantasia ena planeta tota. Açò non ei cap garantia, ac sabem, mès tanben pensem que son aguestes istòries es que mos permeteràn soniar, hugir dera realitat qu’avèm ath nòste torn e que non estimam.
Son es istòries que mos ajuden a èster en definitiva umans – ua caracteristica des mes tipiques dera nòsta espècia – e que mos ajuden a èster cada dia un pòc melhor. Solament per aquerò istòries de bendes dessenhades com era der Incal ja an un sens per eres madeishes. Qu’ei çò que Jodorowsky e Moebius an cercat pendent mes de ueit annades, pendent tota era sua vida. Dar-li sens ad aguesta vida, ara nòsta pròpria vida, ei ua mission que, com John Difool, solament podem hèr nosati madeishi. E açò ei era istòria der Incal. Açò ei dilhèu era istòria dera nòsta espècia.
Christian Andreu


text:
ÒCtele lança una crida a projèctes de documentaris
Dins l'encastre d'un Contracte d'Objectius e de Mejans (COM) signat amb la Region Novèla-Aquitània pel periòde de 2018 a 2020, ÒCtele s'engatja a sostenir la valorizacion de la produccion audiovisuala en lenga occitana.
ÒCtele lança una crida a projèctes de documentaris als autors, realizators e productors interessats. Auretz fins al 25 de març per prepausar vòstras creacions a la webtele. Un comitat de lectura s'amassarà lo 4 d'abril, per estudiar los dorsièrs mandats pels candidats. Analisarà la qualitat editoriala, lingüistica, artistica e la viabilitat economica dels projèctes, qui plan segur respèctan la linha editoriala d'OCtele. Los filmes seràn en lenga occitana.
Podètz mandar vòstras proposicions sus de tematicas socialas del temps actual, sus la plaça de l'occitan dins la Region Novèla-Aquitània e dins lo mond e tanben de retraches de personalitats occitanofònas màgers. OCtele acceptarà pas los reportatges d'actualitat, los magazins de flus e de telerealitat, los filmes institucionals e los documentaris que son bastits sus de collectatges etnografics pertocant a la lenga occitana, ni los filmes qu'an una vocacion etnografica, patrimoniala o lingüistica.
Inf. : Mandar vòstres dorsièrs amb una nòta d'intencion de realizacion, una nòta del productor, un sinòpsi, un scenari, un prètzfach de tipe CNC, lo plan de finançament previsional qu'indicarà los acòrds ja obtenguts, lo CV de l'autor, lo CV del realizator e las referéncias de la societat de produccion.
De mandar en 2 exemplars sus papièr e un exemplar en numeric a Stéphane Valentin, OC PROD, 77 avienguda dels Lilas — 64000 Pau — Mèl : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. — Site : www.octele.com


text:
L'esperit del poder
mediatico-politico-parisenc.
Per se rire un pauc ambe
qualques mots ...
Son glorioses totjorn los
franceses . Ai escotat las informacions per vos.
-
Frank Konchalewski lo
francés de La Sala, es abans darrièr a la corsa de sac , dels jocs
mondials de las enganas. Saurem pas jamai qual èra lo primièr.
Mas nos en chautam .
-
Alberto Perigolos lo
francés que fabriquèt lo boton d' Hiroshima es mòrt.
-
Un autre francès a
l'onor Ping Pong Djee que trobèt lo mejan de manjar de cogordas
al luòc de patanas per protestar contra la politica al Tibet del
Dalai Lama.
-
Lo papièr cuol de
l'estacion espacial es francés .
-
Lo gòda-michè de
l'acòrdi del grand mercat trans-atlantica es fabricat en fusta de
bananièr copat per un creòl francés del costat de la maire .
-
La cola dels talibans
dels PSG es francesa, levat l'entrenaïre qu'es italian .
Acabat pels cacaracàs....
Las
novèlas del monde segond las cadenas francesas:
-
endacòm mai dins lo
monde , aigat al Bengladesh , terratremol dins Itàlia, epidemia de
H2N2 al Salvador, crims en seria a Los Angeles, protèstas de la
fam dins Russia ...
Per
acabar la nòta regionala en çò nòstre dins la
mena « que sèm plan aicí»
Nica: primièrs botons de
ròsas a cò de l'òrt de sénher Abdelazis Dupont
Albi: Sénher Rodriguez a
trobat una valisa plena de mèrda e de lois d' aur .
Dunkerque , d'angleses
cercan de refugi dins Peirigòrd , mentre que de sirians cercan de
traversar la mar del Nòrd.
M L Pen a dich: la
securitat sociala serà sonque pels francèses , levat que
son pas gaire , levat que ieu ne'n vesi pas gaire dins lo ròdol..
E encara que soi occitan. .... Benlèu que d'aquela passa soi ric de
tota la secu sens o saubre. Ne vòls?
Alara es pas bèla la vida
?
A oblidavi lo repic de la
cançon : « e sens parlar de totas aquelas putas de foncionaris
que nos chucan la sang»...
Visca la republica
universalista dels dreches de l'òme de la femna e de la canhòta».
Visca lo socialisme dels mercats , visca l'umpeisme e los comptes en
Soïssa , e l'udeisme de Viure Clear Stream Clean dins Caïman , que
donan la caganha e van tot far petar. Merces mon dieu.
Ane, per de que renegar de
longa me ditz l'aujòl? que van te far ..... un estada de 100000
plaças, per la còla occitana de
rugbí........ a Sant Denis....Un pauc luènh!! D'acòrdi, mas ambe
lo TGV tot es possible las bordilhas, lo Lido e Dysney Word a
l'encòp dins la jornada .
Cal tornar trobar los
fondamentals Non?
Baste que siaguèssem al
cap d'aquel jacobinisme calug? Mas i sèm!


text:
Unitat d’Aran inste ar Ajuntament de Vielha a priorizar era creacion d’ua estacion en Tuca peth dessús deth projècte urbanistic
Unitat d’Aran inste ar Ajuntament a que complisque damb eth convèni marc en tot preservar era creacion d’ua estacion de montanha peth dessús dera urbanizacion der airau, atau coma li recomane era madeisha Comission d’Urbanisme. UA demane incorporar es directritzes d’Urbanisme damb er objectiu de “garantir qu’es inversions en infraestructures e equipaments se hèsquen damb antelacion ath desvolopament dera urbanizacion a pè de pistes”.
Eth grop d’UA repròve era prepausa der Ajuntament de Vielha e Mijaran peth sòn caractèr mès especulatiu que d’oportunitat sociau e economica entath municipi, pr’amor que considère qu’eth projècte aurie de “delimitar resèrves entà equipaments e infraestructures, plantejar un modèl urban integrat, qu’esvite era desocupacion temporau e favorisque er abitatge protegit, e garantir era mobilitat e era sostenibilitat tant economica coma ambientau”. Requisits toti eri qu’era actuau prepausa deth Govèrn municipau non contemple en tot incomplir damb era concepcion damb era que neishec eth projècte de redubertura.


text:
Adiu brave monde,
M'amagui pas que soi lo Jeff, de Rlo, plan concernit per aquel subjecte.
Soi quand meme espantat de l'estrambord que pot far aquela entrevista, dins un airal ont la mitat d'entre vos non pot pas ausir nostra radio.
Merceji Alh òli, per pausar qualquas nocions justes en terme de contexte d'aqueste emission. Avetz aqui ausit una part unenca de tres de l'entrevista.
cf: siam membre del CNRA que per missiva rampelar a sos si qu'en temps d'eleccion, lei cantonalas ariban, totes los partits devan es present representats, es aquo la democracia, es s'amagar darrier, non pas o alara es que n'i a que pensan que siam des faf, personalament soi ni faf e ni mais un IST de que que siague.
Merceji Mahmut de levar la causa qu'es pas a quauqu'un d'exterior a l'"entrepresa" de decidir de ço que si far o pas > N'ei pas a tu de decidir de ço qui's pòt diser o non
Apondrai que lo fach qu'aqueste entrevista siague estada difusida a co de Novopress es l'equivalent d'un piratage, que ges de d'accòrdi es estat passat amb elis per aquò. Sera levar pron lèu.
ço qu'es malustros es que lei occitan entre elis sabon totjorn metre lo det sus de causas marida e pas jamai sus de causas bonas!! Lo trabalh de Pascal, es ço qu'es, ok es pas un jornaliste, mas conneissi pas un sol jornaliste occitan vertadier a despart dau camelon de La setmana.
Per ço que consernis lo costat de Marsilha : a despart de l'entrevista de novopress avetz pas poscut ausir que que sia de mai, e doncas la vostra réaccion me sembla desmesurada, mas es vostre dreit e l'ausissi ben; espèri la letra; mas coma dis Mahmut, amb cala legitimitat podetz far aquo, RLO es vostra Radio ? non, nosautres assajèm de far una radio per totes. Seria estat amb plaser de bastir d'emissions amb vos, que soi pas lo darrier dels media de venir far rebat de vostras activitats, de ne far la diffusion eco ... e pas jamai una letra de sosten. entre parentesi (devi davalar per la pesentacion del libre de magali, espèri que me daissaretz dintra ...
).
Si que non soi pas aqui per m'enrabiar, mas sonque per assajar de comprener las vostras reaccions.
De tot biais se coneissen totes, alara
Potons


text:
Mangròva
Una mangròva es un tipe d'ecosistèma tropical o subtropical que s'encontran generalament dins de zonas intermediàrias de marèas de còstas protegidas o pauc expausadas: golf, calanca, grau, o estuari d'un fluvi e que recebon regularament un apòrt d'aiga doça.
Aqueste biotòp presenta una granda biodiversitat, en particular per la preséncia d'espècias vegetalas se caracterizant per de raices immergidas e per son adaptacion a las condicions particularas de las mangròvas: una salinitat enauçada, una oxigenacion febla, un sòl instable e una aiga pro cauda.
Entre aqueles arbres fòrça resistents a la sal, avem per exemple las espècias:
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
La mangròva se desvolopa subre lo litoral dins de zònas suavas e paucas prigondas. Ocupa la màger part de las còstas e dèltas de las regions tropicalas en assegurar una proteccion chanuda contra l'erosion e los tsunamis. Cobrís una superfícia d'aperaquí 150 000 km² sus la nòstra planeta[1]. Se situa per las zònas costièras entre las latituds 25° N e 25° S es a dire la zòna intertropicala :
- En Africa :
- En Africa de l'Èst : del sud de Somalia a Moçambic se pòt observar una mangròva densa e nauta d'un quinzenat de mètres.
- Al nòrd, al ras de la mar Roja e de l'ocean Indian, es ja mens densa e fa pas que 5 mètres de naut.
- En Africa de l'Oèst es presenta dins lo golf de Guinèa.
- A Madagascar.
- En Asia son presentas las mangròvas dins las illas pus al sud (illas Yaeyama) de Japon e mai en Asia del Sud-Èst e totas las illas que la separa d'Austràlia.
- Lo pus grand ensemble de mangròva del monde son los Sundarbans dins lo dèlta de Ganges e de Bramapotra.
- En America del Sud, la mangròva es gaireben pertot pel litoral nòrd del continent. Aital que dins lo sud de l'America Centrala dusca a l'Equator. D'unes arbres superan 30 mètres de naut en Guaiana.
- En America del Nòrd, la mangròva buta pel litoral sud de Florida ( Estats Units), en particular dins lo parc nacional de Biscayne[2].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Estimacion de l'an 2000 facha per la FAO « Conversion et conservation des mangroves », FAO
- ↑ (en) « Natural Features & Ecosystems », National Park Service (consultat en 2009)


text:
Chinhac
Chinhac (oficialament en francés: Sainte-Marie-de-Chignac) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Bolasac Eila Manoire, creada l'annada d'avant, emb Astur, Bolasac e Sent Laurenç de Manoire.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Chinhac es atestat en occitan au segle XIII : Sancta Maria de Chinhac. La prononciacion es [ɕi’ɲa]. Maria, latinizacion de l'ebrèu Miriam, es lo nom de la Senta Verge, mair de Jesus dins la religion crestiana, e dins los toponimes Nòstra Dama es l'equivalent de Senta Maria (cf. a costat Nòstra Dama de Sanilhac). Chinhac es lo resultat d'un nom gallo-roman Canius (gallés Cānios), pusleu que Cannius, emb lo sufixe -acum [1],[2],[3], latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Chinhac (o un luòc vesin) èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre Cānios. Lo nom es marcat per una dissimilacion anciana : Cāniacon > *Chaniaco > *Chanhac > Chinhac. La comuna d'a costat s'apela Sent Peir de Chinhac; aquò's impossible d'èsser segur que Chinhac es a l'emplaçament de l'ancian Cāniacon, lo nom occitan, sens referéncia a un agionime (nom de sent o de senta), es solament un indici.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sent Peir de Chinhac; es aura dau canton d'Isle-Manoire (en francés), donc d'Eila Manoire.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 379
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-pierre-de-chignac/SAINTE-MARIE-DE-CHIGNAC.htm
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 101 e 290