text:
Ouhans
Ouhans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A Ouhans se tròba la font de la Loga (ne fa una résurgence del Doubs). Cela a #èsser descobèrt per edart en 1901 quand, @frapper per la foudre, las fabricas Pernod de Pontarlier #èsser incendiades e lor calguèsse buidar las siás cuves de alcool en lo Doubs. Qualques jorns mai tard, se se percepcion que los peisses de la font de la Loga nadavan en la absinthe.
À Ouhans se trouve la source de la Loue (en fait une résurgence du Doubs). Cela a été découvert par hasard en 1901 quand, frappées par la foudre, les usines Pernod de Pontarlier furent incendiées et durent vider leurs cuves d'alcool dans le Doubs. Quelques jours plus tard, on s'aperçu que les poissons de la source de la Loue nageaient dans l'absinthe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ouhans Es lo berceau de la familha Perrenot de Granvelle. Del ferrièr Nicolas De Ouhans son issus :
- Nicolas Sègle I, Senhor de Granvelle, Ministre d'estat de Charles Quint (Ornans 1486 - Augsborg 1550)
- Antoine, Cardinala, Garda dels Sagèths de Charles Quint e Philippe II (Besançon 1517 - Madrid 1586)
Ouhans est le berceau de la famille Perrenot de Granvelle. Du forgeron Nicolas D'Ouhans sont issus :
- Nicolas Sègle I, Seigneur de Granvelle, Ministre d'état de Charles Quint (Ornans 1486 - Augsburg 1550)
- Antoine, Cardinal, Garde des Sceaux de Charles Quint et Philippe II (Besançon 1517 - Madrid 1586)


c: text/html

text:
Fus orari
Un fus orari es una zona de la superfícia terrèstra ont l'ora adoptada es identica en tot punt. Generalament, un fus orari seguís mai o mens l'ora mejana del meridian central.
Aqueste sistèma foguèt prepausat en 1876, ambe lo meridian de Greenwich per origina dels tempses, la linha de cambiament de data al meridian 180° (èst e oèst), e en devesissent lo glòbe en 24 fuses oraris de meteissa talha.
Los oraris legals son basats sul Temps Universal Coordenat (UTC), que li es ajustat o sostrach un cèrt nombre d'oras. Çaquelà correspondon uèi forçadament als fuses oraris originals, en rason d'un cèrt nombre d'adaptacions :
- Un país possedís generalament una sola ora legala quitament s'es a caval sus mantun fus (es lo cas de la China e d'Índia) ;
- Cèrts grands païses (Estats Units, Russia, Canadà, Austràlia, Brasil, etc.) son devesits arbitràriament en mantuna zona per defugir una tròp granda diferéncia entre l'ora legala e l'ora solara. Es tanben lo cas de cèrtas dependéncias alunhadas (per exemple: los DOM-TOM franceses, los Açòres portugueses, etc.) ;
- Un país pòt adoptar una ora autra que la que li seriá destinada a priori. Es lo cas de l'Espanha continentala (fòra las Canàrias que se situan un fus orari pus lèu) o de la metropòli francesa que son a l'ora de l'Euròpa Centrala (ora de Berlin dempuèi 1940) ;
- Cèrts païses an causit una ora correspondent pas a un fus original (Afganistan a UTC+4:30 o Iran a UTC+3:30) ;
- Una partida del mond coneis una ora d'estiu e una ora d'ivèrn, creadas per realizar d'economias d'energia (e de còps criticadas).
En consequéncia, l'ensemble dels païses del glòbe utiliza a l'ora d'ara 41 fuses oraris (en comptant UTC+8:45 qu'es pas un fus oficial), dont 36 tota l'annada (mas pas forçadament pels meteisses païses), dos solament a l'ora d'ivèrn boreala (UTC-3:30 e UTC+3:30), un unicament a l'ora d'ivèrn australa (UTC+12:45), un exclusivament a l'ora d'estiu boreala (UTC-2:30), un darrièr unicament a l'ora d'estiu australa (UTC+13:45).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- ISO 8601 : estandard internacional per la representacion de las datas, oras e fuses oraris
- Ora d'estiu
- Ora Internet : sistèma lançat pel Grop Swatch en 1998, supausat d'abolir las constrenchas ligadas als fuses oraris
- Linha de cambiament de data
- Temps Universal Coordenat

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fromentau
Fromentau (Fromental en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Fromentaus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
- L'Abadiá de Fromentau: es un monument istoric dau segle XII. Es de construccion romana. Sa granda valor istorica ne fai un site de primier òrdre per l'istòria de las religions. Aparten auei a daus proprietaris privats e es pas duberta a las visitas.


text:
Mesvres
Mesvres es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los avesques de Autun recebon de Charles lo Chauve lo banc d'un prieuré sièis a Mesvres. Aquel prieuré i aguèt cedit l'an 994 al abbaye de Clunhic. Pierre de Beaufort, prieur de Mesvres en 1357, #èsser lo darrièr pape francés (Grégoire XI) a Avignon. Lo Abbaye Sant-Ostal de Sant-Jean-çò de-Grand de Autun, possedissiá las tèrras de Runchy[1]
Les évêques d'Autun reçoivent de Charles le Chauve le siège d'un prieuré sis à Mesvres. Ce prieuré fut cédé en 994 à l'abbaye de Cluny. Pierre de Beaufort, prieur de Mesvres en 1357, fut le dernier pape français (Grégoire XI) à Avignon. L'Abbaye Sainte-Marie de Saint-Jean-le-Grand d'Autun, possédait les terres de Runchy[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nathalie Verpeaux:" Sant-Andoche e de Sants-Texans-lo-Grand de Autun a la Mièja Edat ", pàg.214.
- ↑ Nathalie Verpeaux:" Saint-Andoche et Saint-Jean-le-Grand d'Autun au Moyen Âge ", p.214.


text:
Boney M
Boney M. es un grop vocal alemand d'anglofons de las Caribas de disco-pop, creat e dirigit pel productor alemand Frank Farian e que foguèt actiu de 1976 a 1985. Los quatre membres a l'origina del grop son Bobby Farrell (defundut lo 30 decembre de 2010 a Sant Petersborg en Russia), Liz Mitchell, Maizie Williams, e Marcia Barrett. Reggie Tsiboe cantèt amb eles de 1982 a 1985, sa foto pasmens pareis pas sul site oficial.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En decembre de 1974, lo cantaire e compositor alemand Frank Farian (de nom vertadièr Franz Reuther), que travalhava pel labèl alemand Hansa Records, enregistrèt en estudio Baby Do You Wanna Bump?, que faguèt a l'encòp la votz grava e las voces de tèsta. Mes sul marcat per Farian que prenguèt lo pseudonim de Boney M., lo titre coneis un grand vam als Païses Basses e en Belgica.
Formava un grop avidament per ne far la promocion dins las discotècas e a la television. Engatgèt de coristas antilhadas: Maizie Williams, originària de l'illa de Montserrat, Sheyla Bonnick, cantaire jamaïcana, e un dansaire del nom de « Mike » (als primièrs temps).
En 1975, Sheila Bonnick foguèt remplaçada per Claudja Barry (qu'aviá succedit a Donna Summer dins la comèdia musicala Hair) e Mike per Bobby Farrell, dansaire exotic originari de l'illa d'Aruba. La caira jamaïcaina Marcia Barrett integrèt a son torn lo grop. En 1976, Liz Mitchell, ancian membre dels Humphries Singers, remplacèt Claudja Barry, demissionària, lassada de far pas que de la sincronizacion labiala.
La grop es ara constituit de Liz Mitchell, Maizie Williams, Marcia Barrett, e de Bobby Farrell.
S'oficialament Bobby Farrell es lo dansaire e cantaire del grop, la vòtz rocasuda es aquela de Frank Farian d'esperel, modificada per l'electronica e enregistrada sus banda magnetica. Quitament, Maizie Williams jamai cantèt de tota la seuna carrièra dins lo grop. Gaireben totas las cansons son cantadas per Liz Mitchell e Frank Farian, Marcia Barrett fasián los còrs, e qualques cansons en solo (coma Belfast).
L'imatge de Boney M., tres filhas prosternadas als pés d'un mèstre vodó pareissent un proxenet, sens dobte contribuiguèt al succès del grop, mas es subretot la qualitat de las melodiás e de las instrumentacions, fòçra obratjada, qu'explican lo trionf fenomenal qu'emportèt lo grp en Euròpa amb de titres Daddy Cool (1976), Sunny (1977) o Ma Baker (1977) coma la lors version del classic del reggae dels Melodians, Rivers of Babylon (1978), tresena melhora venta de discs 45 torns de tota l'istòria dels classaments britanics.
Aprèp Rasputin (1978) e una reprisa du Painter Man de The Creation (1979), lo grop coneguèt los seus darrièrs vams disco amb Hooray! Hooray! It's a Holi-Holiday! (1979), Gotta go Home (1979) e El Lute (1979).
L'an 1980 es pro calma amb la sortida de quatre cançons: Bahama Mama, My friend Jack, Children of paradise e Felicidad.
Seguèt una virada en Africa e l'enregistrament de l'album Boonoonoonoos que pareguèt a l'automne de 1981.
En 1982, Bobby Farrell quitèt lo grop e foguèt remplaçat per Reggie Tsiboe, fins al son retorn dins lo grop en 1984.
Las sortidas comercialas venguèron mais rares e l'album Ten thousand lightyears sortiguèt qu'en 1984. Lo grop encontra mens lo vam que coneguèt dins los ans disco.
En 1985, Boney M. sortiguèt son darrièr album Eye dance que foguèt escac comercial e aprèp un espectacle celebrant lo lors 10 ans de carrièra e la sortida d'una recopilacion, los membres del grop se separèron en 1986.
En 1989, alara que Liz, Marcia, Maizie e Bobby son totes espandits epl monde, lo grop original se tornèt formar e trionfèt encara en Euròpa amb un « Megamix » seguit del « Summer Megamix »: s'agís d'un recopilacion de totes los vams dins una novèla version. La mòda dels « Megamix » foguèt alara lançada e fòrça artistas s'i ensagèron. Foguèt lo darrièr còp que los quatre membres oficials de Boney M. foguèron sua scèna ensemble.
De 2006 a 2010, cada membre original del grop se produguèt amb sa pròpria formacion jos nom de « Boney M. »
Bobby Farrell moriguèt d'una malautiá cardiaca[1] lo 30 de decembre de 2010 a l'adat de 61 ans dons una ostelariá de Sant Petersborg (meteis jorn e luòc que Raspotin, eponim de lor vam mai grand)[2] alara que lo grop èra en virada en Russia.
Discografiá[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M a succombé à une maladie cardiaque, selon les enquêteurs », tempsreel.nouvelobs.com, le 5 janvier 2011.
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M est mort », 7sur7.be, lo 30 de decembre de 2010.


text:
Canal (via navegabla)
Un canal (var. canau) es un riu artificial navegable o pas. Los canals son generalament d'aiga doça, mas lo Canal de Corint o lo Canal de Suèz, que passsan pas lo nivèl de la mar, son salats.
Pòt èsser una estructura totalament artificiala, o un flume o un riu canalizat tot o en partida del sieu cors. L'òme modifica las caracteristicas geometricas e idraulicas d'un fluvi, per de curatges, de cavaments, de correccions e/o d'alargaments. Las canalizacions dels principals rius (Ren, Ròse) foguèron acompanhadas per lo claufiment de las vòutas o "cabeluts" per canalizar l'aiga dins un riu principal constrench. S'es agit de lo far mai drech per facilitar la navegacion al prejudici de la natura e riquesa ecologica e foncionala de las zònas umidas presentas anteriorament.
Dempuèi l'Antiquitat, puèi a l'Edat Mejana, las ribas se son bastidas per evitar las inondacions dins lo cas d'aigats, per fin de facilitar la traccion (alage) e l'arrambatge, per lo bastiment d'embarcadors, cais e camins d'alage, puèi per la creacion d'enclusas, ascensors e quitament de vaissèls, ponts canals o passatges de tunèls qu'an facilitat la circulacion e, fin finala, per las "estacions d'aiga", ponches de virament de vaissèls e pòrts fluvials.
Amb l'invencion del motor, e per luchar contra la desgradacion de las ribas per las ondadas causadas per la velocitat de las gabarras e dels batèls de motor, fòrça canals an uèi de ribas de beton o de "palplacas"" d'acièr.


text:
Borg
Un borg es una aglomeracion rurala inferiora a la vila onte a luòc d'ordinari lo mercat dei vilatges situats dins seis environs. En generau, se parla de borg per designar una ciutat de dimension intermediària entre lo vilatge e la vila, sens borgada o banlèga. Dins maites païses, istoricament o uèi encara, aquò correspond a un estatut legal (per exemple, en Republica Chèca).
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo latin burgus « fòrt », versemblablament d'origina germanica, intrèt en Gàllia sota l'Empèri, onte daissèt pas que quauquei traças toponimicas dins lo Miegjorn (la preséncia de toponims occitans dau tipe Burc (/ü/) indican una /u/ longa). Lo tèrme saxon intrèt vèrs lo sègle V en Bolonhés e la region de Bayeux, puei tornarmai au sègle X per lei colons anglosaxons en Normandia, au sens de « fortificacion » e de « vilatge ». Passèt en francés ancian gràcias ai dialèctes picards e normands. La forma "borg" (d'onte lo provençau "borgada") se tròba abondosament en toponimia occitana atanben.


text:
Alberto Ginastera
Alberto Ginastera (Buenos Aires, lo 11 d'abriu de 1916 – Genèva, lo 25 de junh de 1983). que ho un compositor argentin de musica academica, considerat com un deus màgers compositors latinoamericans deu sègle XX.
Après aver arrecevuda la soa educacion musicau en Argentina, qu'estudiè aus Estats Units dab lo compositor Aaron Copland dens las annadas 40. Tornat en Argentina, que fondè la Liga Argentina de Compositores e la Facultat de Musica de l'Universitat Catolica Argentina qui ne ho lo son purmèr decan. En 1968 que tornè aus Estats Units abans de s'installar en 1970 en Euròpa.


text:
Occitània
Occitània es lo país del sud-oèst d'Euròpa que correspond al domeni lingüistic contemporanèu de la lenga occitana. Segon d'unes Occitània forma una nacion[1] (e los occitans son un pòble), segon d'autres es solament un espaci lingüistic e cultural.
La mapa d'Occitània se religa dirèctament amb la definicion de la lenga e de la cultura occitanas.
Segond los dialèctes, Occitània se pòt prononciar [utsiˈtanjɔ, utsiˈtanja, uksiˈtanjɔ, usi'tanjɔ, ukʃiˈtanjɔ, uksiˈtanja, owsi'tani].
Somari
Nom
- Article principal: Nom d'Occitània
Occitània ven del latin medieval Occitania. La primièra part del mot, Occ-, ven de l'occitan òc e de l'expression lenga d'òc, en italian lingua d'oc, un nom que Dante donèt a l'occitan segon lo sieu biais de dire de "òc" (per oposicion a la lenga de si qu'es l'italian e a la lenga d'oïl qu'es lo francés). La terminason -itània es probable una imitacion del vièlh nom [Aqu]itània. La primièra atestacion de l'emplec d’Occitanie (en francés) data de 1644[2][3]. La primièra atestacion de l'emplec d’Occitania (en italian) data de 1658[4].
Geografia
- Article principal : Geografia d'Occitània
Occitània es un espaci situat entre mar Grana (l'ocean Atlantic tanben apelat peugue en gascon) e mar Nòstra (la mar Mediterranèa), dels Aups e del Massís Central als Pirenèus, en Euròpa Occidentala.
Son clima es temperat.
Sa populacion es de 16,4 milions d'abitants :
Sa superfícia es d'aproximativament 190 000 o 200 000 km2.
Lo gentilici es occitan -a.
La capitala d'Occitània es pas definida clarament (vejatz Geografia d'Occitània#Capitala).
Lengas
- Articles principals : Lenga occitana, Lengas d'Occitània.
La lenga que definís Occitània es l'occitan, qu'es en situacion minorizada tant en França (la reconeissença de las lengas regionalas dins la Constitucion après la refòrma de 2008 càmbia pas res concrètament), qu'en Itàlia e dins la Val d'Aran, ont a pasmens l'estatut de lenga cooficiala (dempuèi 2006 aquela cooficialitat es valedoira dins tota la Generalitat de Catalonha).
A despart de las lengas dels estats e de las regions (espanhòl e catalan, francés, italian e piemontés), se parla tanben un fum de lengas d'immigracion economica o toristica. Ges d'entre elas a pas cap d'estatut oficial ça que la.
Istòria
- Article principal : Istòria d'Occitània
Occitània, amor de la siá posicion geografica, s'es totjorn trobat a un caireforc estrategic entre tota mena de corrents (essencialament grècs e latins, orientals, nordics e evidentament mediterranèus). Eiretava de la cultura latina e d'una part d'elements cèltas, arribèt a se convertir en un dels centres neuralgics de la cultura romanica a comptar del sègle IX. Foguèt l'occitan una de las lengas mai primairencas a substituir lo latin en fòrça actes, documents, pèças literàrias e òbras scientificas. Aital las primièras gramaticas anterioras a la de Nebrija son occitanas (coma per exemple las Leys d'Amors del sègle XIV).
Los sègles XI, XII e XIII foguèron l'epòca de màger esplendor de la cultura e la politica occitana. Lo modèl d'occitan escrit, mercé a la siá cultura refinada e brilhanta, se situèt coma una sòrta de lenga veïculara en Euròpa tota, culturalament amb los trobadors e tanben politica a travèrs l'elaboracion dels Furs dels territòris aragoneses e navarreses, sens desbrembar evidentament l'influéncia qu'exerciguèt sus l'escrit de las tèrras de lenga catalana fins a Ausiàs March.
Foguèron aqueles sègles l'epòca d'aur de la literatura occitana, amb la naissença de la literatura trobadoresca e la siá estenduda per la màger part de l'Euròpa Occidentala. Politicament per l'independéncia en fach e la prosperitat de fòrça dels territòris occitans (vejatz Comtat de Tolosa, Comtat de Fois, Vescomtat de Carcassona, Ducat d'Aquitània e Comtat de Provença). Ça que la, aquela epòca daurada s'anava interrompre rapidament e doncas l'unitat dels territòris occitans foguèt de fach una unitat culturala e lingüistica mas pas politica.
L'invasion francesa
Amb la desencusa de lucha contra l'eretgia catara, lo rei de França Felip II, aligat al papa Innocenci III, encetèt la Crosada dels Albigeses, contra los senhors occitans. L'armada francesa, menada per Simon IV de Montfòrt, ataquèt e saquegèt las principalas vilas d'Occitània, en ocupant aital las tèrras del comte de Tolosa Raimon VI de Tolosa. Lo comte recebèt l'ajuda de Pèire II d'Aragon, per lutar contra las tropas francesas. La Batalha de Murèth (13 de setembre de 1213) signifiquèt la fin de l'edat d'aur de la cultura occitana amb la mòrt del rei catalan d'un latz e subretot la desfacha de las tropas occitano-catalano-aragonesas, amb la fin de l'expansion catalana e aragonesa. Lo Lengadòc passava aital a venir una dependéncia de la corona francesa. Entre la mitat del sègle XIII e lo començament del sègle XVII gaireben totes los territòris occitans foguèron incorporats a la corona francesa.
Arts
- Per mai de detalhs, vejatz : Lista de las arts en Occitània.
Personatges occitans
- Per mai de detalhs, vejatz : Lista de personatges occitans.
Economia
Movements politics occitanistas
- Per mai de detalhs, vejatz occitanisme politic.
Vejatz tanben
Ligams intèrnes
- Lenga occitana
- Movement occitanista
- Geografia d'Occitània
- Istòria d'Occitània
- Mèdias en occitan
- Lista de las arts en Occitània
Ligams extèrnes
- Las Paginas Occitanas, l'art del bon trobarAnnuari Internet dels actors de la cultura
- Associacion Occitana de Fotbòl
- IEO LengadòcSeccion Regionala de Lengadòc-Rosselhon de l'Institut d'Estudis Occitans
- Conselh Generau d'Aran
- L'ensenhament de l'occitan e del basc en Aquitània
- Lo Cap'òc : Unitat d'animacion pedagogica en occitan, basada a Pau
- Comitat d'Afrairament Occitano-Catalan
- Sit aranés independent
- (en) (fr) (oc) Danças e músicas tradicionali dau País Niçard e dau Miegjorn
- Grop de fotografia per l'afrairament occitanocatalan
- (oc) ARRI!, Collectiu Lemosin (Lexics, cartas)
- (ca) La inspiració occitana (Simone Weil, 1942)
Referéncias
- ↑ Per exemple los estatuts de 1911 del Felibritge dison, a l'article 2 : Lou Felibrige es establi pèr garda longo-mai à la nacioun óucitano, sa lengo, sis us, soun gàubi e tout ço que coutituïs soun èime naciounau. Sa dóutrino es caupudo dins lis obro de Frederi Mistral e de si disciple. Citacion sul blòg Prouvencou
- ↑ "Arade, genti-homme de ceste Prouince Occitanie...", in Les récits historiques ou histoires divertissantes, entremeslées de plusieurs agreables rencontres & belles reparties. Par Iean-Pierre Camus, Evesque de Belley. A Paris, chez Gervais Clousier, au Palais, sur les degrez de la Saincte Chapelle. MDCXLIV en linha
- ↑ Jean Pierre Camus, Les récits historiques ou histoires divertissantes entremeslées de plusieurs agréables rencontres & belles réparties, Edicions Talvera, 2010, ISBN 979-1-09-069605-1
- ↑ "Tralascio qui Simone Monfortio, capo della crociata, chi mediante l'autorità del Legato Apostolico, restò vincitore d'Alby in Occitania...", in Bizzarie politiche. Over, raccolta, delle più notabili prattiche di Stato, nella Christianità. de Laurens Banck, Giovanni d'Archerio, alla Franechera, 1658 en linha


text:
Signes del zodiac
Lo Zodiac es lo nom del trajècte del Solelh (e tanben de las planetas) dins los cèls. Es tradicionalament devesit en dotze constellacions correspondent a dotze signes.
Lo nom de «Zodiac» vendriá del mot grèc zoon, « animal », que totas las constellacions del Zodiac (levada la Balança) figuran de creaturas viventas.
Las constellacions del Zodiac e l'astrologia[modificar | modificar la font]
Los signes del Zodiac s'utilizan dins l'astrologia coma marcas espaciotemporalas que permeton d'establir las correspondéncias sus las qualas repausa aquesta practica. Utiliza per aquò la posicion de divèrses objèctes dins lo Zodiac. Entre autres: las planetas, lo Solelh, Jupitèr, e sul plan local : l'orizontal (l'ascendent es lo punt del Zodiac talhat per l'orizont) e lo meridian (lo mièg del cèl correspondent al punt del Zodiac talhat pel zenit).
Las constellacions del Zodiac[modificar | modificar la font]
Vaquí un tablèu dels signes del Zodiac amb las datas a las qualas se tròba lo solelh. L'escart entre los signes e las constellacions es de nòstres jorns (2001) de l'òrdre de 30° environ segon la mesura de l'Ayanamsa pels astrològs indós.


text:
Segonda Guèrra de Liban
La Segonda Guèrra de Liban se debanèt dau 12 de julhèt au 14 d'aost de 2006. Opausèt Israèl au movement de guerilha libanés Hezbollah. Foguèt entraïnada per la captura de soudats israelians durant una escaramocha frontaliera entre Liban e Israèl per de combatents dau Hezbollah dins un sector ocupat per Israèl mai revendicats per leis estats arabis. Israèl mandèt una ofensiva importanta dins lo sud de Liban còntra lei posicions dau Hezbollah. Pasmens, mau capitèt de liberar sei presoniers ni d'infligir de pèrdas significativas a la guerilha. En revènge, lo ret d'infrastructuras libanés foguèt fòrça tocat per lei bombardaments de l'aviacion. Après un mes de combat, la resolucion 1701 de l'ONU impausèt un alta-au-fuòc e la retirada d'Israèl dei zonas ocupadas de Liban.


text:
Behemoth
Behemoth es un grope de black e de death metal polonés format en 1991. Lo grope es considerat coma l'un dei fondadors dau genre black metal. Despuei l'album Demigod, Behemoth jòga mai una musica de genre death metal amb un aspècte ben pus dirècte e complèxe, e abandona un pauc l'aspècte sorn caracteristic dau black metal. La màger part deis albums de Behemoth son orientats sus de tèmas satanics e tanben de referéncias a d'autors coma Aleister Crowley, John Milton, William Blake e Howard Phillips Lovecraft.


text:
Universitat del Bio-Bio
L'Universitat del Bio-Bio es una universitat chilena publica creada en 1947, tanben coneguda coma UBB.
S'estructura en 3 campus: Concepción, Los Ángeles e Chillán, ont s'impartisson distintes de titolacions.
Campus[modificar | modificar la font]
- Concepción
- La Castilla
- Fernando May
Facultats[modificar | modificar la font]
L'universitat es dividida en 6 facultats:
- Engenhaire
- Sciéncias Experimentalas
- Arquitectura
- Sciéncias de Santat e Aliments
- Educacion e Umanitats
- Sciéncias d'Entrepresa


text:
Bardòs
Bardòs[1] (Bardoze en basco, Bardos en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània. Que participè au Biltzar de Labord de 1763 a 1789, mes demorant restacada judiciàriament a la Senescaucia de Càmer.
Lo gentilici qu'ei bardoztar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Guishe au nòrd, Urt e Hasparn a l'oèst, La Bastida de Clarença e Oreguer en Baisha Navarra au sud e Bidaishe en Baisha Navarra a l'èst.
Qu'ei traversada peus arrius de Bidosa e de Harana, afluents d'Ador.
Istòria[modificar | modificar la font]
Durant l'Edat Mejana Bardòs qu'estó ua baronia deu Ducat de Gramont e en 1763 qu'estó restacat administrativament a Labord mes demorant restacada judiciàriament a la Senescaucia de Càmer, es a dire a Bidaishe.
La basa economica qu'ei l'agricultura. Qu'èra coneishut dinc au sègle XIXau per las pèiras (estèlas) funeràrias qui s'i hasèvan.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Castèth Salha (sègle XVIIau).
- Ostaus tradicionaus deus sègles XVIau, XVIIau e XVIIIau.
- Comuna vielha (sègle XVIIIau) utilizada dinc a 1982.
- Palais Miremont (sègle XVau), dempuish que's pòt véder las Lanas de Gasconha e los Pirenèus.
- Un molin deu sègle XVau.
- Glèisa de l'Assompcion: tornada bastir au sègle XIX, que guarda un lindau deu sègle XIIIau ; que's tròba sobiron, a 128 m d'altitud.


text:
619
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 619 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Yuknoom Ti' Chan signalat coma rèi de la ciutat aquela annada.


text:
Gouenoù
Gouenoù en breton ( Gouesnou en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gouesnou es una vila de Brèst Metròpoli Océane (Comunitat Urbana de Brèst) amb las municipalitats de Bohars, Guilers, Guipavas, Lo Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané e Brèst. Gouesnou Aderís tanben al transcors del País de Brèst e a situat al nòrd de Brèst. La vila a traversat per un fleuve litoral : la Penfeld #que se tira de contunh en la rade de Brèst, via la arsenal de Brèst. La vila acuèlh en la siá part sud una part de la zòna industriala e comerciala màger de la region brestoise[1].
L'altitud del finage communal vària de 103 mètres a 58 mètres, lo bourg, situat sus una éminence, en se trobant cap a 80 mètres d'altitud.
La municipalitat aprofècha d'un climat océanique, temps fresc en ivèrn e doç en #èsser.
Gouesnou est une ville de Brest Métropole Océane (Communauté Urbaine de Brest) avec les communes de Bohars, Guilers, Guipavas, Le Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané et Brest. Gouesnou adhère aussi à la démarche du Pays de Brest et est située au nord de Brest. La ville est traversée par un fleuve côtier : la Penfeld qui se jette ensuite dans la rade de Brest, via l'arsenal de Brest. La ville accueille dans sa partie sud une partie de la zone industrielle et commerciale majeure de la région brestoise[2].
L'altitude du finage communal varie de 103 mètres à 58 mètres, le bourg, situé sur une éminence, se trouvant vers 80 mètres d'altitude.
La commune profite d'un climat océanique, temps frais en hiver et doux en été.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La màger part de la ZIC es a Brèst e una autra part es sus la municipalitat de Guipavas.
- ↑ La majeure partie de la ZIC est à Brest et une autre partie est sur la commune de Guipavas.


text:
Aromas
Nom desconegut en arpitan (Aromas en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aromas E los sieus caserius (Ceffia, Marsonnas, L'Espital, Marcia e Burignat) se'n tròban sul scenari dels Erythrones en lo sud del #Jurar a aperaquí 5 a unitat|10|km {{}} del limit amb lo departament del Ain.
Aromas et ses hameaux (Ceffia, Marsonnas, L'Hôpital, Marcia et Burignat) se trouvent sur le plateau des Erythrones dans le sud du Jura à environ 5 à 10 km de la limite avec le département de l'Ain.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat absorbeix tres de las siás vesinas :
- en 1823, Burigna e L'Espital ;
- en 1972, Ceffia[1].
La commune absorbe trois de ses voisines :
- en 1823, Burigna et L’Hôpital ;
- en 1972, Ceffia[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Cassini.


text:
Reforma
La Reforma, tanben dicha Reforma Protestanta, es un scisme de la religion crestiana qu'acomencèt vèrs la fin deis annadas 1510 e s'espandiguèt rapidàment dins lo rèsta d'Euròpa, especialament dins lo nòrd dau continent. Foguèt causada per l'angoissa de la populacion per lo sauvament de son arma, lei turpiduds e lo declin d'un clergat prefondament afeblit per lei crisis dei sègles XIV e XV e lo desvolopament d'unei movements de reformas de la Glèisa. Entraïnèt vèrs la mitat dau sègle XVI un redreiçament de la papautat e una reforma de la religion catolica, conegut sota lo nom de Còntra-Reforma, que s'opausèt a l'expansion dau protestantisme. Establiguèt un equilibri religiós novèu, e fòrça precari, sus lo continent europèu.
Somari
- 1 Crisi de la Glèisa Romana
- 2 Lei Reformas protestantas
- 2.1 La Reforma luteriana
- 2.2 La Reforma de Zwingli
- 2.3 La Reforma anglicana
- 2.4 Lo calvinisme
- 3 La Còntra-Reforma
- 4 L'equilibri novèu dei religions europèas a la fin dau sègle XVI
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Crisi de la Glèisa Romana[modificar | modificar la font]
La Reforma es apareguda coma una respònsa a la crisi prefonda de la Glèisa e de sa comunautat de fidèus pendent lei sègles XIV-XV. Fòrça prefonda, aquela crisi regardava lei mors dau clergat, l'afebliment de l'autoritat papala e leis angoissas novèlas de la populacion en fàcia de la paur de l'Infèrn eternau après la mòrt. D'efèct, la dimension dau sauvament de l'arma dei fidèus aviá pres un aspèct novèu après leis eveniments tragics dei sègles XIV e XV (guèrras, epidemias...). Aquò va entraïnar l'aparicion de proposicions variadas per reformar la Glèisa e unei concilis foguèron reünits. Pasmens, van subretot mostrar lo blocatge deis institucions catolicas e ges de decisions sufisentas i foguèron adoptadas. Ansin, a partir de la mitat dau sègle XV, lei teologians partisans d'una reforma de la Glèisa se radicalizèron, formant un mitan favorable per l'emergéncia de dogmas novèus e opausats ais institucions romanas.
Lei factors de crisis e l'afebliment de la papautat[modificar | modificar la font]
Leis angoissas novèlas de la populacion[modificar | modificar la font]
Lei sègles XIV e XV foguèron caracterizats per lo debanament de crisis grèvas coma d'epidemias majoras (pèsta...) o de guèrras lòngas e acarnadas coma la Guèrra de Cent Ans (1337-1453). Lo nombre de mòrts e lei destruccions i foguèron fòrça importants ambé, per exemple, la disparicion d'un tèrç de la populacion europèa durant lei cinc annadas de l'epidemia de pèsta de 1347-1352. Aquò marquèt prefondament leis esperits dei subrevivents e va entraïnar l'aparicion d'angoissas novèlas pertocant lo sauvament de l'arma eternala dei fidèus. Lei tematicas artisticas de l'epòca mòstran aquela evolucion ambé la multiplicacion dei representacions de danças macabras o de libres millenaristas.
Òr, la Glèisa de Roma va mau s'ocupar d'aquelei questions. D'efèct, la paur de l'Infèrn e de la punicion après la mòrt causèt lo desvolopament d'una tièra de cultes eissits de la tradicion catolica mai generalament pas reconegut per la Bíblia coma lo culte de Maria, dei sants, dei relíquias o la crompa d'indulgéncias. L'objectiu èra de ganhar son intrada au Paradís durant sa vida terrèstra quand lo fidèu deguèsse passar per lo Purgatòri. Ajudat per la corrupcion dau clergat, aquò va pauc a pauc entraïnar una desacralizacion dau dògma catolic e encoratjar una generacion d'intellectuaus nascuts pendent lo desvolopament de l'Umanisme d'estudiar lo tèxte biblic per trobar de solucions novèlas.
Lo sègle XV veguèt donc la publicacion de trabalhs religiós prepausant de reformar l'organizacion intèrna de la Glèisa o formulant de visions novèlas dau crestianisme. Certanei foguèron condamnadas coma d'eresias e reprimidas (John Wyclif...) mai la Glèisa foguèt pas capabla d'arrestar aqueu movement de reflexion. De mai, certanei sobeirans èran tanben partisans d'una reforma per demenir fòrtament lo poder dau papa. Dins lo corrent dau sègle XV, l'expression de l'idèa d'una reforma mai o mens prefonda dau Catolicisme va donc venir relativament frequenta. Ansin, au sègle seguent, leis òbras de Luter o de Calvin èran ja inscrichas dins un corrent ancian e un public favorable existissiá dempuei lòngtemps.
La corrupcion dau clergat[modificar | modificar la font]
La corrupcion dau clergat se desvolopèt a partir de la mitat dau sègle XIV quand la màger part de sei membres foguèron tuats per l'epidemia de Pèsta Negra. La Glèisa aguèt de difficultats per trobar e formar de remplaçants competents e lo nivèu generau dau bas clergat demeniguèt fòrtament. Pauc a pauc, es l'ensemble de la ierarquía catolica que foguèt tocada e divèrsei comportaments contraris au dògma catolic apareguèron e venguèron fòrça frequents au sègle XV. Enfin, lo darrier ponch de corrupcion dau clergat foguèt la transformacion dau poder dau papa que s'ocupèt principalament d'afaires politics regardant l'agrandiment de sei territòris e abandonèt parcialament son autoritat morala de cap de la Crestianitat.
D'efèct, a partir dau sègle XV, la corrupcion dau clergat venguèt un element major de la Glèisa. Au nivèu dau bas clergat, un nombre fòrça important de prèires vivián en concubinatge e dins certanei vilatges, la carga de prèire venguèt ereditària. Lo nivèu de formacion d'aqueu clergat èra fòrça feble e de supersticions paganas ancianas eissidas dei pòbles germanics « barbars » foguèron restauradas[1]. De fenomèns èran tanben frequents dins la ierarquia auta de la Glèisa fins au papa pendent lei pontificats d'Innocent III (1484-1492) e d'Alexandre VI Borgia (1492-1503). De mai, lei papas d'aqueu periòde venguèron de poissanças temporalas fòrtament implicadas dins leis afaires politics e militars d'Itàlia. Aquò entraïnèt la desafeccion dau clergat per lei fidèus e renforçèt lei criticas formuladas per lei teologians e leis intellectuaus qu'estudièron lei tèxtes biblics que sa difusion aviá aumentat dempuei l'aparicion de l'estampariá.
L'afebliment de la papautat[modificar | modificar la font]
L'afebliment de la papautat venguèt una realitat a partir dei sègles XIV-XV en causa de la corrupcion que se desvolopèt dins la Glèisa. Seis aspècts principaus regardèron la vida personala dau papa, sovent paire d'un o d'uneis enfants, e seis preocupacions politicas principalament centradas sus l'agrandiment deis Estats pontificaus. Per exemple, lo papa Innocent VIII utilizèt sei poders religiós per afeblir seis adversaris coma lo reiaume de Nàpols que son sobeiran foguèt excomunicat en 1489. Aquò entraïnèt l'afebliment de la dimension morala e universala de la politica papala e lei reiaumes pus poderós de l'epòca, especialament França, aprofichèron la situacion per prendre o renforçar lo contraròtle dei clergats nacionaus. Ansin, la papautat foguèt pas capabla d'arrestar lo desvolopament deis eresias qu'apareguèron au sègle XV en Euròpa Centrala. Per exemple, aquela de Jan Hus s'acabèt après un conflicte lòng e acarnat (Crosadas ussitas de 1420 a 1433) permetent ai Chècs de gardar de practicas religiosas diferentas dau catolicisme mostrant que, d'ara endavant, lo poder papau podiá èstre escomés victoriosament.
Lei dificultats d'una reforma intèrna de la Glèisa[modificar | modificar la font]
Durant lei sègles XIV e XV, una partida dau clergat e dei teologians europèus èra conscienta de la necessitat de reformar la Glèisa per resòuvre sa crisi intèrna. Pasmens, e mai se quauqueis etapas foguèron realizadas avans la Reforma, l'afebliment de la papautat empachèt d'evolucions importantas fins au concili de Trent. Ansin, au sègle XV, lo Concili de Constança (1414-1418) permetèt de reglar la question dau Grand Esquisma e desvolopèt l'idèa de la somission dau papa ai decisions dau concili reputat directament inspirat per Dieu. Aquò se turtèt a l'oposicion papala e lo concili seguent foguèt blocat per de debats sensa resultat. Au començament dau sègle XVI, leis institucions de la Glèisa èran donc en crisi e dins una situacion de paralisi que van favorizar l'emergéncia e l'expansion de visions novèlas e alternativas dau Crestianisme.
Lei Reformas protestantas[modificar | modificar la font]
Lei Reformas protestantas, car i aguèt unei movements còntra lo catolicisme roman, se debanèron a partir dau sègle XVI dempuei la Saxònia alemanda. Lo premier foguèt aqueu de Martin Luter que se desvolopèt lentament pendent leis annadas 1510 fins a sa rompedura ambé la papautat en 1517. Protegit per lo senhor de Saxònia, poguèt precisar seis idèas e establir una glèisa protestanta ben enracinada en Alemanha a sa mòrt en 1546 gràcias au sostèn de princes locaus.
Dins lo corrent dau desvolopament dau protestantisme luterian, dos movements conoguèron una creissença importanta. D'efèct, tre 1518, un teologian de Zuric, Ulrich Zwingli (1484-1531), prediquèt una concepcion novèla de l'Eucaristia e obtenguèt de partisans. Aquò entraïnèt una guèrra civila entre cantons catolics e protestants que s'acabèt per lo mantenement definitiu dau protestantisme dins tres cantons. Dins lo meme temps, lo rèi d'Anglatèrra decidiguèt de prendre lo contraròtle de la Glèisa anglesa. Inicialament, l'objectiu èra principalament de venir independent dau papa mai sota lei rèines de sei successors, aquela politica prenguèt un torn pus reformator e s'inspirèt deis idèas novèlas de Calvin.
Aqueu darrier venguèt lo centre dau segond vam de la Reforma en Euròpa dins leis annadas 1530. Son òbra principala, l'Institucion de la Religion crestiana, foguèt publicada en 1536. Calvin i desvolopava lei concepcions d'un sauvament basat sus la predestinacion e d'una glèisa destacada dei poders politics. Gràcias a de predicators ben formats, lo calvinisme conoguèt un succès rapide en França e ai País Bas. Inspirèt tanben fòrtament lo movement de reforma anglés e la Glèisa d'Escòcia.
La Reforma luteriana[modificar | modificar la font]
La crisi luteriana[modificar | modificar la font]
La crisi luteriana foguèt la consequéncia dei trabalhs acomençats pendent leis annadas 1510 per Martin Luther. Va marcar lo començament oficiau de la Reforma. Son autor es un teologian alemand intrat dins l'òrdre deis Augustins en 1505 ont aquistèt rapidàment una reputacion solida per seis estudis biblics. En 1513, venguèt professor de l'Universitat de Wittenberg. Protegit per Frederic III de Saxònia, va criticar la politica papala de la venda d'indulgéncias. Ulteriorament, la rompedura entre Luter e la Glèisa catolica se debanèt pauc a pauc entre 1517 e 1521. Lo 31 d'octòbre de 1517, publiquèt sei 95 Tèsis que conoguèron un succès important en Alemanha e seis òbras seguentas i obtenguèron tanben un ressòn favorable. Après un assai de conciliacion, lo papa prononcièt donc son excomunicacion en 1521 mai poguèt pas arrestar Luter e sei partisans refugiats en Saxònia.
L'expansion dau luteranisme en Alemanha e dins lei país vesins[modificar | modificar la font]
La crisi luteriana trobèt una situacion sociala e religiosa fòrça favorabla dins l'Alemanha dau començament dau sègle XVI. E mai se Luter condamnèt lei revòutas socialas dirigidas per lei faccions pus radicalas dau Protestantisme, seis idèas foguèron aprofichadas per la societat per resòuvre la crisi religiosa de la Glèisa Romana au sègle XV. En particular, permetèt ais autoritats alemandas e dau nòrd d'Euròpa de formar de glèisas independentas de Roma e sota lor contraròtle. Ansin, a la mòrt de son fondator en 1546, lo luterianisme èra fòrça present dins lo nòrd d'Alemanha, au Danemarc, en Suècia e dins lo rèsta d'Escandinàvia.
La Reforma de Zwingli[modificar | modificar la font]
Lo movement de Zwingli acomencèt en 1518 quand aqueu teologian soís desvolopèt de teorias novèlas sus l'Eucaristia e sus la forma de la glèisa. Excommunicat en 1526, assaièt d'estendre son movement au rèsta de la Confederacion elvetica puei en direccion d'Alemanha e de França. Aquò entraïnèt una guèrra civila entre lei cantons soís onte Zwingli foguèt tuat en 1531. Seis idèas principalas foguèron la concepcion d'una glèisa totalament integrada dins la populacion e la vision de l'Eucaristia coma una commemoracion sensa preséncia divina.
La Reforma anglicana[modificar | modificar la font]
La rompedura entre lo rèi d'Anglatèrra e lo papa[modificar | modificar la font]
L'origina dau movement anglican foguèt inicialament principalament politica e non religiosa. Èra una decision dau rèi d'Anglatèrra Enric VIII de prendre lo contraròtle de la glèisa de son reiaume per obtenir un divòrci ambé sa frema refusat per lo papa. De mai, aquò permetiá tanben de prendre possession d'una partida dei ressorsas financieras que la Glèisa teniá sus l'illa. La rompedura oficiala aguèt luòc en 1534 per l'adopcion de l'Acte de Supremacia que proclamèt la separacion de la Glèisa anglesa de Roma. Lo rèi ne'n venguèt lo cap mai la forma teologica demorèt relativament similara au dògma fins ai rèines de sei successors.
L'evolucion de l'anglicanisme vèrs lo protestantisme[modificar | modificar la font]
Après la mòrt d'Enric VIII, l'evolucion de l'anglicanisme vèrs lo protestantisme foguèt realizada durant lei rèines de sei tres eiretiers de 1547 a 1603 :
- Edoard VI (1547-1553) donèt una premiera orientacion vèrs lo protestantisme ambé la publicacion de sei dos Prayer Books en 1549 e 1552. D'efèct, se lo premier foguèt encara pròche de la liturgia catolica, lo segond foguèt fòrtament inspirat per lei tèsis de Calvin e lei sacraments elvetics.
- Maria Tudor (1553-1558) assaièt de restaurar la religion catolica mai se turtèt a la resisténcia dei protestants, especialament dins lo sud dau país onte la repression foguèt relativament saunosa.
- Elisabeta Ia (1558-1603) restabliguèt la politica de son paire e d'Edoard VI e acabèt l'evolucion vèrs lo protestantisme. En 1563, leis evesques anglés adoptèron lei 39 articles, fòrtament influenciats per lo calvinisme, entraïnant l'adopcion dau dògma anglican. Dins aquò, lei tensions religiosas demorèron importantas en causa de l'existéncia de minoritats catolicas o protestantas dissidentas dins lo reiaume.
Lo calvinisme[modificar | modificar la font]
Lo calvinisme foguèt lo darrier grand movement protestant qu'apareguèt durant lo periòde de la Reforma. Sa creacion foguèt l'òbra dau francés Joan Calvin que s'installèt a Genèva en 1541. I desvolopèt una teologia basada sus la predestinacion e una glèisa independenta dau poder politic. Aquela glèisa èra fondada sus d'assembladas frequentas au nivèu locau e de sinòdes per de nivèus pus importants. Son movement obtenguèt un succès rapide e se desvolopèt en França, ai País Bas e en Escòcia. En 1559, foguèt organizat lo premier Sinòde nacionau dei Glèisas reformadas de França. Ai País Bas, aquela religion se desvolopèt aisament en causa de la lucha per l'independéncia còntra Espanha.
La Còntra-Reforma[modificar | modificar la font]
Generalament presentada coma una reaccion au desvolopament dau protestantisme, la Còntra-Reforma foguèt tanben lo compliment deis esfòrç de reforma de la Glèisa Romana. Renovacion prefonda de la Glèisa Catolica, permetèt sa renovacion e la restauracion de son poder espirituau que va arrestar l'expansion dau protestantisme e donar naissença au catolicisme modèrne.
Lo Concili de Trent[modificar | modificar la font]
Lo Concili de Trent foguèt lo 19en concili de la Glèisa Catolica. Reünit après d'esitacions per lo papa Paul III en 1545, se debanèt segon tres periòdes :
- de 1545 a 1547, foguèron discutidas e definidas lei basas novèlas de la Glèisa de Roma. La Vulgata foguèt adoptada tornarmai coma traduccion unica dau tèxte biblic, la tradicion obtenguèt l'estatut de fondament de la fe, lo nombre de sacraments foguèt fixat a sèt e lei tèsis de Luther foguèron condamnadas. Enfin, lo concili s'ocupèt de defendre ais evesques de cumular lei beneficis episcopaus e d'assaiar de leis obligar d'abitar dins lor diocèsi.
- de 1551 a 1552, se tractava de l'Eucaristia e d'una condamnacion de totei lei tèsis protestantas.
- de 1562 a 1563, lo papa Piu IV dirigiguèt leis òbras dau concili vèrs la definicion de la messa e la reforma dau clergat.
En 1564, lei conclusions dau concili foguèron publicadas e un esfòrç foguèt entreprés per leis escampar en Euròpa.
Lo redreiçament de la papautat e la difusion de la Còntra-Reforma[modificar | modificar la font]
Quauqueis annadas après lo Concili de Trent, lo papa Pie V foguèt l'artesan d'unei reformas que permetèron de restaurar l'autoritat morala de Roma e lo raionament de la Glèisa catolica sus lo continent europèu. D'en premier, s'ocupèt de metre tèrme ai defauts dau clergat roman puei de modernizar la vila ambé la construccion de carrieras e de fònts novèlas. Puei lo papa Sixte Quint organizèt un sistèma novèu de govèrn ambé la creacion de congregacions que certanei van venir de ministèris especializats dins leis afaires de la Glèisa. Aquelei reformas entraïnèron un cambiament e un renovelament dau clergat. Lei cardinaus venguèron lei pielons de l'administracion pontificala e d'òrdres religiós novèus apareguèron per predicar lei reformas eissidas de Trent coma lei capucins (1525), leis oratorians (1524) o lei jesuitas (1534).
Lo vam dei reformas adoptadas au Concili de Trent permetèt au catolicisme d'arrestar e de replegar la progression dau protestantisme. Quatre país majors (Espanha, Portugal, Polonha e Venècia) d'Euròpa adoptèron lei decrèts de Trent rapidàment. França, que lo rèi èra subretot ocupat per lei guèrras religiosas de la fin dau sègle XVI, leis adoptèt solament en 1615 mai lei practicas religiosas dau clergat francés èran ja fòrtament influenciadas per lei decisions dau concili. Enfin, lo movement de Trent encoratjèt l'aparicion de fogaus locaus d'espiritualitat catolica, especialament en Espanha e en França, que permetèron ai reformas catolicas d'intrar dins lei mitans intellectuaus.
L'equilibri novèu dei religions europèas a la fin dau sègle XVI[modificar | modificar la font]
Après leis expansions dei movements de la Reforma protestanta e de la Còntra-Reforma catolica, un equilibri religiós novèu apareguèt sus lo continent europèu. Lo protestantisme capitèt de s'establir dins lo nòrd dau continent, dins lo nòrd d'Alemanha, en Anglatèrra, en Escòcia e dins certanei zonas pus limitadas coma quauquei cantons soís o de pochas situadas dins lo sud de França. Lo catolicisme se mantenguèt dins lo sud d'Euròpa, especialament en Itàlia e dins la peninsula iberica, dins la màger part de França, dins l'oèst e lo sud d'Alemanha e dins lo centre d'Euròpa. Enfin, lei crestians ortodòxs contunièron de viure dins lei regions occidentalas de Russia o de l'ancian Empèri Bizantin. Pasmens, aqueu equilibri foguèt fòrça fragile e la question religiósa va venir un element major dei relacions diplomatics entre estats europèus e una fònt de tensions intèrna persistenta. Per exemple, foguèt lo cas en França tocada per lei guèrras de religion durant tota la segonda mitat dau sègle XVI e dau Sant Empèri Roman Germanic onte la reparticion dau poder va causar la Guèrra de Trenta Ans de 1618 a 1648.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Pierre Chaunu, Le Temps des réformes : La crise de la chrétienté, l'éclatement (1250-1550), Fayard, 1977.
- (en) William Estep, Renaissance and Reformation, Eerdmans Publishing, 1986.
- (fr) Janine Garrisson, Guerre civile et compromis, 1559-1598.
- (fr) Émile Léonard, Histoire générale du protestantisme, Presse universitaire de France, 1961.
- (fr) Michel Péronnet, Le XVIen siècle, Hachette U, 1981.
- (fr) Jean Séguy, Les Assemblées anabaptistes-mennonites de France, Mouton & Co, 1977
- (fr) Annick Sibué, Luther et la réforme protestante, Eyrolles, 2011
- (en) Leonard Verduin, The Reformers and their stepchildren, Eerdmans Publishing, 1964
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Per exemple, dins lo nòrd d'Alemanha, la populacion aviá pres la costuma de tocar cada aubre au retorn d'una ceremonia de funeralhas per empachar l'arma dau defunt de tornar au vilatge entre lei vivents.


text:
Economia de Grècia
L'economia de Grècia es la 39ena pus granda a nivèl mondial per Produch interior brut nominal (PIB) e la trentena pus granda per paritat de poder adquisitiu, segon estatisticas del Fons Monetari Internacional (FMI) de l'an 2008. Lo país es fòrça dependent de las despensas publicas: 40% del PIB es originari del sector public. La siá renda per capita es la 25ena pus nauta del mond. Grècia es membre del Organizacion per la Cooperacion e Desvolopament Economic (OCDE), de l'Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC), de la Cooperacion Economica de la Mar Negra - CEMN -, de l'Union Europèa e de la Eurozòna.
Crisi economica del 2010[modificar | modificar la font]
Los ans de despensas pas contarotladas, los facilitats per obténer de credits e los fracàses a l'ora d'implementar de reformas financièras daissèron Grècia grèvament expausada a la crisi economica globala, lo que revelèt qualques estatisticas que fins èran estats alavetz dissimuladas e que demostravan que Grècia superava lo deficit economic establit coma limit al Eurozòna[3]. Lo deute del país èra superior a lo sieu PIB e qualques analistas prediguèron qu'arribariá a equivaler a 120% d'aquel en 2010.[3] Lo deficit del país se trobava en 12,7%.[3]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ The World Factbook. Consultat lo 2 de novembre de 2011
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Greece's financial crisis explained CNN, 26 de març de 2010.


text:
Oton (emperaire roman)
Oton (28 d'abriu de 32, Ferentium - 16 d'abriu de 69, Brescello) foguèt lo seten emperaire de l'Empèri Roman e lo segond de l'Annada dei Quatre Emperaires. Succediguèt a Galba e foguèt remplaçat per Vitellius. Fòrça brèu, son rèine se debanèt dau 15 de genier au 16 d'abriu de 69.
Son rèine foguèt marcat per la guèrra civila còntra lo generau Vitellius que refusava de reconóisser lo poder d'Oton. La batalha decisiva se debanèt a Bedriacum lo 14 d'abriu de 69. Oton foguèt desfach e se suicidiguèt dos jorns après sa revirada.


text:
Filozoa
Los Filozoaris fòrman un clad monofiletic que compòrta los animals, los coanomonads e los filasterians, aqueles darrièrs an balhat lor nom al taxon[1]. Fòrman lo grop fraire dels mesomicetozoaris al dintre dels Olozoaris. Compòrtan los animals e totes los organismes unicellulars mai pròchis dels animals que de tot autre organisme pluricellular.
Anatomia[modificar | modificar la font]
Se pensa que l'ancèstra dels opistocontas possedissiá de filaments vermifòrmes, que se semblavan a de tentaculs. Aqueles filaments son estats perduts pels Olomicètes e los mesomicetozoaris. Son estats conservats pels filozoaris, pels quals son simples e pas efilats. Aqueles filaments possedisson amai un nucli format de paquets d'actina. Se transfòrman, pels coanomonads e pels coanocites de las esponjas, en "coleretas" qu'enròdan la flagèla.
Sistematica[modificar | modificar la font]
- clad Filozoa
- classa Filasterea
- òrdre Ministeriida
- familha Capsasporidae
- genre Capsaspora
- familha Minesteriidae
- genre Ministeria
- familha Capsasporidae
- òrdre Ministeriida
- clad Choanobionta
- règne Choanomonada
- familha Codonosigidae
- familha Salpingoecidae
- familha Acanthoecidae
- règne Animalia o Metazoa
- classa Demospongiae (parafiletic)
- classa Hexactinellida
- classa Calcarea
- clad Epitheliozoa
- sosclassa Homoscleromorpha
- embrancament Placozoa
- sosrègne Eumetazoa
- règne Choanomonada
- classa Filasterea
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Eukaryota
- Unikonta
- Opisthokonta
- Mesomycetozoa, lo grop fraire dels filozoaris
- Choanobionta
- Filasterea
- Choanomonada
- Metazoa
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ {{ Script error }} Shalchian-Tabrizi K., Minge M.A., Espelund M., et al., «  Multigene phylogeny of choanozoa and the origin of animals », PLoS ONE, vol. 3, no 5, 2008, p. e2098 [tèxte integral, ligam PMID, ligam DOI]


text:
Verge del Pilar
La Verge del Pilar (en aragonés Virchen d'o Pilar e en castelhan Virgen del Pilar, çò qui vòu díser Verge deu pialar ), considerada com Patrona de l'Ispanitat, qu'ei venerada dens la basilica de Zaragoza a la quau e da lo son non.
Legenda[modificar | modificar la font]
Segon un codèx Moralia in Job deu Papa Gregòri I lo Gran (deu sègle XIII), aquesta verge que seré apareishuda lo 2 de genèr de l'an 39 en carn mortau a l'apòstol Sent Jacme lo Màger, suber lo medish pialar suu quau b'ei enqüera quilhada uei lo dia e domandant qu'un temple e hosse bastit ací entà qu'i hore venerada dinc a la fin deu mòn.
Dats arqueologics[modificar | modificar la font]
Los cavaments que revelan la superposicion istorica d'ua capèra visigotica, d'ua glèisa romanica, d'ua auta gotica e, fin finala, de l'actuau basilica barròca. Lo tresaur d'aquesta darrèra qu'ostenda un olifan, darrèra resta deu gran vescomte bearnés Gaston IV lo Crotzat, conquestaire de Zaragoza e mort en crotzada en Espanha.
Culte[modificar | modificar la font]
Lo 2 de genèr que's celèbra l'aparicion de la Verge mentre qui lo 12 d'octobre qu'ei la hesta deu Pialar e lo 20 de mai qu'ei lo dia deu coronament canonic. Per aquesta rason, lo 2, 12 e 20 de cada mes, la Verge qu'ei presentada shens lo son màntol, en bèth deshair véder atau lo tribal d'orfebreria deu pialar.


text:
Iurii Gagarin
Iurii Alekseievich Gagarin (Юpий AлekceeBич ГarapиH), 9 de març de 1934 - 27 de març de 1968), nascut a Gzhatsk, Russia, foguèt un cosmonauta sovietic. Lo 12 d'abril de 1961, a bòrd de la nau Vostok 1, Gagarin venguèt lo primièr èsser uman a viatjar dins l'espaci.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Iurii Gagarin nasquèt dins la vila de Klushino prèp de Gzhatsk (ara dins l'Oblast de Smolensk, Russia), lo 9 de març de 1934. En 1968 la vila de Gzhatsk se tornèt nomenar en Gagarin en son onor. Sos parents, Aleksei Ivanovich Gagarin e Anna Timofeievna Gagarin, trabalhavan dins una granja collectiva[1]. Dins las activitats de la granja, sos parents èran menestrals; concretament son paire èra fustièr. Sa maire èra una granda lectritz. Iurii èra lo tresen de quatre fraires e sòrres; sa sòrre granda èra encargada de l'elevar mentre sos parents trabalhan. Coma de milions de personas en Union Sovietica, la familha Gagarin migrèt pendent l'ocupacion nazi de la Segonda Guèrra Mondiala. Sos dos fraires grands foguèron enviats en Alemanha coma trabalhadors esclaus en 1943, e tornèron aprèp la guèrra. Mentre que lo jove Iurii s'interessava a l'espaci e las planetas, comencèt de somiar d'un viatge dins l'espaci e de la possibilitat qu'un jorn lo sòmi venga realitat[2]. Iurii foguèt descrich per sos mèstres coma un enfant intelligent de trabalh acarnat, e a vegadas aisable. Son professor de matematicas e sciéncias volèt dins la Fòrça Aeriana Sovietica pendent la Segonda Guèrra Mondiala, çò qu'impressionèt lo jove Gagarin.
Aprèp un aprendissatge en metallurgia, Gagarin foguèt seleccionat per sa formacion tecnica dins una escòla segondària de Saratov. Un còp alà, s'incorporèt al "Aeroclub", aprenguèt a volar dins un avion leugièr, una passion que l'ocupava cada còp mai de temps. Amb mai d'esfòrç que de talent, en 1955 capitèt una escolaritat tecnica, comencèt la practica a l'escòla militara de vòl d'Orenborg. Alà encontrèt Valentina Goriacheva, amb qui se maridèt en 1957, après que ganhèt sas alas de pilòt amb un Mig-15. Aprèp son diplòma, foguèt assignat a Luostari a la basa aeriana de l'Oblast de Murmansk, prèp de la frontièra norvegiana, ont las condicions meteorologicas terriblas fasián los vòls plan arriscats. Gagarin mesurava solament 1,57 m, aquò venguèt un avantatge dins la pichona cabina de la nau Vostok [3]. Venguèt lòctenent de la Fòrça Aeriana Sovietica lo 5 de novembre de 1957 e lo 6 de novembre de 1959, amb lo reng de lòctenent superior [4].
Sa carrièra dins lo programa espacial sovietic[modificar | modificar la font]
Seleccion e entraïnament[modificar | modificar la font]
En 1960, après un procèssus de seleccion, lo programa espacial sovietic causiguèt Gagarin entre 20 autres cosmonautas. Foguèt somés a una seria d'experiéncias e de tèstes per determinar sa resisténcia fisica e psicologica. Gagarin competiguèt en aquela seleccion amb un autre cosmonauta, Gherman Titov. Es possible que la causida definitiva de Gagarin, pasmens que capitèt los examèns amb los nivèls pus nauts, se basèt dins son caractèr modèst e son origina umila, alara que Titov èra eissit d'una familha de classa mejana e aviá un caractèr un pauc fred e reservat.
Lo vòl espacial[modificar | modificar la font]
Lo12 d'abril del 1961, Gagarin venguèt lo primièr èsser uman a viatjar dins l'espaci amb la nau Vostok 1. Sa senha pendent lo vòl foguèt cèdre (en rus: Keдp). Segon los comentaris dels mejans sovietics, pendent l'orbita Gagarin comentèt: « Aquí vesi pas cap Dieu. »
Pendent lo vòl, foguèt elevat al reng de Segon Lòctenent a Major. Las autoritats sovieticas pensavan qu'aviá mai de possibilitats de morir dins la descenduda que de sobreviure.
De retorn sus Tèrra, Gagarin venguèt l'èsser uman mai famós. Nikita Khrushchov considerèt que la proesa de Gagarin èra una pròva que deuriá renfortir l'armada sovietica amb de missils mai qu'amb d'armas convencionalas. Aquela politica, antagonista amb los desirs de l'armada sovietica, contribuiguèt a la casuda de Khruschov.
Activitats posterioras[modificar | modificar la font]
Aprèp son vòl, Gagarin viatgèt a l'entorn del monde per far la promocion de l'"eroïcitat" sovietica. Ensagèt de s'adaptar a la celebritat mas capitèt pas. Sa nòva situacion, amb los problèmas dins son matrimòni faguèt que comencèt de beure. En octobre de 1961 se feriguèt grevament dins una escapada alcolica en Crimèa acompanhat d'una jove infirmièra.
Dempuèi 1962 foguèt deputat al Sovièt Suprèm e pus tard tornèt a la Ciutat de las Estèlas, ont trabalhèt coma dessenhaire de naus espacialas reütilizablas. En 1967 foguèt seleccionat per participar al primièr lançament d'una nau Soiuz.
Mòrt e eretatge[modificar | modificar la font]
Gagarin moriguèt lo 27 de març de 1968 quand lo Mig-15 que pilotava pendent un vòl banal tombèt prèp de Moscòu. I a pas de certituds sus las causas de l'accident, mas en 1986 una enquèsta suggeriguèt que la turbuléncia provocada per un autre avion poiriá aver desestabilizat la nau de Gagarin. Las condicions meteorologicas tanpauc foguèron favorablas.
Alara la propaganda sovietica explicava que Gagarin aviá desviat l'avion per evitar una escòla, e atal salvar de milièrs d'escolans, mas qu'aguèt pas lo temps de saltar de l'aparelh. Aquela istòria es considerada mai coma una legenda que coma una realitat.
Lo 12 d'abril de cada an se fa una celebracion internacionala per remembrar son esplech; es la Nuèch de Iurii.
Poiekhali![modificar | modificar la font]
Poiekhali! (En rus: Пoexaли!; "Anem nos en!")[5] foguèt la frasa que diguèt Gagarin al moment de l'enlairament de sa nau, Vostok 1. Venguèt un dels simbòls de l'èra espaciala (al costat de la famosa frasa de Neil Armstrong "Es un pichon pas per un òme, mas un gran saut per l'umanitat"), e mai comencèt d'èsser part de la cultura populara russa. S'utiliza abans de començar un trabalh o projècte, especialament s'es complicat o arriscat. Tanben ven a s'utiliza coma brinde.
Lista de las decoracions[modificar | modificar la font]
- Eròi de l'Union Sovietica (14 d'abril de 1961)
- Pilòt Cosmonauta de l'Union Sovietica (27 de junh de 1961)
- Òrdre de Lenin (14 d'abril de 1961)
- Medalha pel Desvolopament de las Tèrras Verges
- Medalha pel Servici Impecable (Medalha pels 10 ans del Servici Militar)
- Medalha del 40en Aniversari de las Fòrças Armadas Sovieticas
- Medalha del 20en Aniversari de la Victòria dins la Granda Guèrra Patriotica (9 de mai de 1965)
- Medalha del 50en Aniversari de las Fòrças Armadas Sovieticas (genièr de 1968)
- Estela d'Eròi del Trabalh de Checoslovaquia (29 d'abril de 1961)
- Estela d'Eròi del Trabalh de Bulgaria (24 de mai de 1961)
- Òrdre de la Bandièra de la Republica Popular d'Ongria amb diamants
- Òrdre de Georgy Dimitrov (Bulgaria)
- Crotz de Grunwald de 1a classa (Polonha)
- Òrdre de Karl Marx (Republica Democratica Alemanda)
- Estela d'Eròi del Trabalh (Vietnam) (28 d'abril de 1962)
- Òrdre de Playa Girón (Cuba)
- Grand Òrdre de Nil (Egipte)
- Òrdre de la Republica de Bintang de 2a classa (Indonesia)
- Cavalièr de l'Òrdre de l'Estela d'Africa (Libèria)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ hero2006/gagarin.html temps de trabalh a travèrs d'Euròpa Time.com, Dennis Tito, 13-11-2006
- ↑ Trailblazers de l'Era Espacial, 1961-1965, Universitat de Nebraska Premsa, Lincoln, Francisco Franco & Colin Burgess ISBN 0-8032-1146-5
- ↑ id= "time2006"
- ↑ (ru) [1] Юpий AлekceeBич ГarapиH, 2007.07.11
- ↑ Anunci de Tass l'assoliment d'Gagarin i la frase al final
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Asif A. Siddiqi (NASA), « Challenge To Apollo: The Soviet Union and The Space Race, 1945-1974 », University Press of Florida (2000), ISBN 978-0-8130-2628-2.
- (en) Cole, Michael D, « Vostok 1: First Human in Space », Edicions Enslow Publishers, Springfield (1995), ISBN 0-89490-541-4.
- (en) Jamie Doran e Piers Bizony, « Starman: The Truth Behind the Legend of Yuri Gagarin », Edicions Bloomsbury, Londres (1998), ISBN 0-7475-4267-8.
- (fr) Iorii Gagarine e Vladimir Lebedev, « La psychologie et le cosmos », Edicions MIR, Moscòu (1969).
- (fr) Yves Gauthier, « Gagarine, ou le rêve russe de l'espace, » Edicions Flammarion, París (1998), ISBN 2-08-067415-3.
- (en) Andrew L. Jenks (2012). The Cosmonaut Who couldn't Stop Smiling: The Life and Legend of Yuri Gagarin. Northern Illinois University Press. ISBN 978-0-87580-447-7.


text:
Salmonella
Salmonella es un genre de bactèris qu'aperten a la familha Enterobacteriaceae, format de bacils gram-negatius, anaeròbis facultatius, amb flagèls peritrics e que desvolòpan pas capsula (except l'espècia S. typhi) ni esporas. Son de bactèris mobilas que produsisson sulfur d'idrogèn (H2S). Fermentan glucòsa Per possedir una enzim especializada, mas pas lactòsa, e produsisson pas ureasa.
Es un agent productor de zoonòsi de distribucion universala. Se transmet per contacte dirècte o contaminacion crosada pendent la manipulacion, en lo tractat de neurituds o en lo larèr, tanben per via sexuala.
Qualques salmonellas son comuns en la pèl de tortugas e de fòrça reptils, çò cual pòt èsser importanta quand se manipulan a l'encòp aqueste tipe de mascòtas e neurituds.


text:
Mite d'Èr
Lo Mite d'Èr es un escrich dins La Republica de Platon e resumís la cosmologia grèga dominanta a la seuna epòca, marcada per Pitagòras.
Lo mite[modificar | modificar la font]
Lo mite d'Èr es pas una pura invencion de Platon. Lo filosòf utilisa los principals elements a las tradicions orficas e pitagoricianas; mas, seguent sa costuma, los met es scena d'un biais fòrça liure[1].
Es Socrates que presenta aquel mite, que participa a la cresença dins la reminiscéncia, la transmigracion de las armas. Assistèm pels uèlhs d'Èr a una vision de la postvida, que las armas coneissarán sofrenças o recompensas. Las unas son tanben cabussadas dins los piègers torments per aver pas respectat las règlas de la saviesa alara que las autras son benastrucas per las recompensar de lors comportaments respectuoses.
Las armas convocadas debans los jutges de l'al delà son pas solament aquelas dels umans ; mas tanben de qualques animals. Aquelas darrièras apartenon pas a una categoria diferenta d'arma e son revesit al meteis temps que las autras quand devon se reencarnar.
Resumit[modificar | modificar la font]
Lo mite conta lo viatge dins lo luòc divin que faguèt Èr, mòrt sus un camp de batalha, mes sul lenhièr per i èsser cramat. Èr de Pamfilia es presentat coma un observator de çò qu'arriba a las armas aprèp la vida o ben encara abans la vida. L'autor fa d'Èr lo « messatgièt de l'al delà » (614d), segon la volontat dels jutges de las armas.
Cada arma (levat aquela d'Èr, que sonqu'observerva çò qu'arriba) passa debans un jutge. Aquel, segon la conducha e los actes de l'arma pendent sa vida mortala, envia l'arma dins lo cèl o jos la tèrra, segon que foguèt vertuosa o non. Doas pòrtas permeton a la armas de prene lor camin. Mai luènh, doas mai que tornan las armas del luòc (cièl o sosterren) qu'avián estar enviadas. De retorn a lor punt de depart aprèp una caminada semblabla a un « long viatge » (615a), las amas tornant prenan totas lo meteis camin que venián; aqueles que foguèron jos tèrra avián estat pro punida per poder se presentar al meteis reng que totas las autras.
Aprèp qualques jorns de viatge, las armas se tròban fàcia a la divessa Necessitat. Aquela ten un fus que vira e que, virant, mòu lo cèl. Las tres filhas de la necessitat, Lakhesis, Clotho e Atropos, se ne servissiá per fabricar de « modèls de vida » (617d). Cada arma deuriá causir un modèl de vida, que correspond a la vida que menará un còp que seriá encarnada un novèl còp, dins un nòvèl còrs. L'òrdre de passatge de las diferentas arma es revesit; cada arma, un còp son torn, causís un modèl de vida. Aquò fach, tanben causís un « demòni », biais de gèni o de gardian que l'ajudara a seguir çò que foguèt determinat per ela. Un pòrtaparaula de Lakhesis ditz a las armas abans le tiratge:
-
- « Paraula de la verge Lakhesis, filha de Necessitat. Armas efemèras, vaquí lo començament d'un novèl cicle que per una raça mortala será portaire de mòrt. Es pas un demòni que vos tirará del sòrt, mas es vos que causirètz un demòni. Que lo primièr a èsser revisat causisca lo primièr la vida que seriá ligat per la necessitat. De la vertut, degun es lo mèstre; cadun, segon qu'onorará o la mespresará, ne recebrará une partida mai o mens grande. La responsabilitat aparten a aquel que causís. Lo dieu, el, es pas copable[2]. »
Lo pòrtaparaula escampa los sòrts. Cada arma n'acampa un sens saber de que torna. Un còp que l'acampèt, sap dins quin òrdre deu passar per far la seuna causida. I a fòrça mai modèls de vida que d'armas, de biais que caduna, quin que siá l'òrdre de passatge, aja la possibilitat de causir. Lo messatgièr de Lakhesis apond:
-
- « Quitament per aquel qu'arriba en darrièr, existís una vida satisfasanta puslèu qu'una vida mediòcra, pel mens que ne faga la causida d'un biais plan soscat e que la visca i metent totes los seus esfòrces. Alara, que lo primièr a causir se mòstre pas desinvòlta dins la seuna causida, e que lo darrièr a causir se descoratge pas[3]. »
Lo primièr de passar causís sulcòp la vida d'un tiran. Aprèp aver causit, remarca qu'aquela vida compren un grand nombre de mals e maudit l'astra, los demònis e « tot levat el meteis »[4], en despièch de paraulas qu'acabèt d'ausir. Cadun causís al seu torn. Se vei passar d'entre ela d'armas celèbras. Aquela del poèta Orfèu, plana d'òdi pel sèxe femenin que causèt sa mòrt (dins lo mite d'Orfèu e d'Euridice) causiguèt de se reencarnar en cicne per pas aver a s'unir per engendrar. Al contrari, l'arma d'un cicne decida de menar una existéncia umana. Ajax, amant lo coratge mas volent evitar los dangièrs de l'existéncia umana, causís una vida de leon. Lo rei Agamemnon fa la causida d'una vida d'aigla. Tersit pren la forma d'un monin. Passant lo darrièr, Ulisses examina amb precaucion los modèls de vida que demoravan disponibles e finís per descobrir çò que voliá causir dempuèi lo començament, a saber « la vida d'un òme simple, desvodat a son trabalh »[5].
Aprèp aquò, las armas se veson confiar lo demòni correspondent a la vida causida, que van los ajudar a concretizar lo projècte que causiguèron. Lo lor destin lor es estacada. Se meton enseguida en camin cap a la plana de Lethè (sinonim d'oblit en grèc), per beure l'aiga d'un flum que s'i tròba. aquela aiga lor fa obliar lo sovenir de lor vida passada. Un còp totas las armas colcadas, una « tronissa » s'ausís e caduna es transportada cap al liòc de sa naissença, es a dire dins lo còrs que va s'incarnar.
Èr, qu'observèt tot aquò, beguèt pas las aigas del Lethè e se desrevelhèt el sul seu lenhièr funerari. Aprèp que se levèt e contèt çò que vegèt.
Los tèmas[modificar | modificar la font]
En mai de descriure l'univèrs, lo mite utilisa los tèmas que vendrán importants dins la filosofia platonica, coma l'encarnacion de las armas o lo destin qu'espèra cada persona segons las seunas accions, reütilizats aprèp pel cristianisme.
Tanben introduís lo concèpte de necessitat, que presidís a devenir la vida umana, una concepcion tipicament grèga que se pòt tròbar a las seunas tragedias mai famosas.
References[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)La Républica, traduccion en francés per Georges Leroux, París, 2002. nòta 754
- ↑ 617dee.
- ↑ 619b.
- ↑ 619c.
- ↑ 620d.


text:
Lion
Lion (en francoprovençal Liyon) es una vila de França, a l'èst, e es lo capluòc de la region de Ròse-Alps e del departament de Ròse. Es la tresena vila de França amb 465 300 abitants. L'aglomeracion de Lion, poblada de 1 348 832 abitants, es la segonda de França. Es traversada per Ròse e Sòna.
Sos abitants son apelats amb lo gentilici lionés -esa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc de Lion a #èsser ocupat dempuèi la Préhistoire e la primièra vila data de la Roma anciana. Una cita de l'istorian Fernand Braudel presenta plan la riquesa e la complexitat de l'istòria de Lion :
Le site de Lyon a été occupé dès la Préhistoire et la première ville date de la Rome antique. Une citation de l'historien Fernand Braudel présente bien la richesse et la complexité de l'histoire de Lyon :
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Pages with script errors
- 1000 articles fondamentals
- Comuna francesa
- Ortografia de verificar
- Portal:Arpitània/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Vila francesa de mai de 100 000 abitants
- Prefectura
- Prefectura de region
- Patrimòni Mondial en França
- Vila universitària francesa
- Sèti d'una Cort d'apèl
- Comuna de Ròse


text:
La Sauça
La Sauça[1] (La Saulce en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada entre lo Pic de Crigne e Gap, beneficia d'un relief aupin. Aquela municipalitat als 1100 abitants culmini a 585 mètres d'altitud e es ensoleillée mai de 300 jorns per an.
Située entre le Pic de Crigne et Gap, elle bénéficie d'un relief alpin. Cette commune aux 1100 habitants culmine à 585 mètres d'altitude et est ensoleillée plus de 300 jours par an.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
767
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 767 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Execucion dau patriarcat Constantin II de Constantinòple arrestat en 766 dins l'encastre de la repression dei partisans supausats de l'ermita Estève lo Jove (mòrt en 765).


text:
Bessé-sur-Braye
Bessé-sur-Braye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité a banhat per la Braye, important afluent del Loir.
La localité est baignée par la Braye, important affluent du Loir.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Distincion de parròquias (familhas de Bessé, de contunh de Vendosmoys), ligada a la distincion de Courtanvaux (1586) per Gilles de Souvré, maréchal de França, marques de Courtanvaux.
- Centre industrial dempuèi lo Modèl:XVIIIe s (cotonnades en 1736 e molin a papièr l'an 1824).
- Seigneurie de paroisses (familles de Bessé, puis de Vendosmoys), rattachée à la seigneurie de Courtanvaux (1586) par Gilles de Souvré, maréchal de France, marquis de Courtanvaux.
- Centre industriel dès le Modèl:XVIIIe s (cotonnades en 1736 et moulin à papier en 1824).


text:
-527
Aquesta pagina concernís l'an -527 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Mòrt de Pisistrate. Son rèine favorizèt l'emergéncia d'Atenas coma poissança majora de la Grècia antica dins totei lei domenis (militar, economic, politica, culturau...). Foguèt remplaçat per sei fius Hippias e Hipparc, la màger part dau poder èssent en realitat tenguda per Hippias e Hipparc s'ocupant principalament de la proteccion deis arts.


text:
1940
Aquesta pagina concernís l'an 1940 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 18 de mai - Philippe Pétain es nomenat viceprimièr ministre de França.
- 26 de mai - Evacuacion de Dunquèrca per las tropas britanicas.
- 6 de junh - Primièr bombardament de París per la Luftwaffe.
- 17 de junh - Philippe Pétain es nomenat primièr ministre francés e comença de negociacions amb los alemands.
- 21 de junh - Lo regim de Pétain signa a Compenha la patz amb los alemands.
- 24 de junh - Lo regim de Pétain signa la patz amb Itàlia.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 15 de mai - Segonda Guèrra Mondiala: rendicion de las tropas neerlandesas.
- 17 de mai - Las tropas alemandas ocupan Brussèlas.
- 17 de junh - L'Union Sovietica ocupa los estats baltics d'Estònia e de Letònia.
- 30 de junh - Las tropas alemandas ocupan Guernesey.
- 3 d'agost - Letònia, Estònia e Lituània son incorporadas a l'Union Sovietica.
- 14 de novembre - Bombardament de Coventry, Anglatèrra pels avions alemands.
- 16 de novembre - En responsa al bombardament de Coventry, comença lo bombardament d'Amborg, en Alemanha (lo resultat a la fin de la guèrra foguèt 50 000 mòrts dins aquesta vila).
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, perseguida de la Guèrra d'Ivèrn còntra Finlàndia. Aprofichant la fin de l'ivèrn, lei Sovietics engatjèron de mejans fòrça importants per conquistar lei regions frontalieras de Leningrad qu'èran son objectiu. Pasmens, l'importància dei pèrdas obligiguèt lo govèrn sovietic de negociar la fin de la guèrra sus la basa d'aquelei conquistas. Ansin, lo 13 de març, la guèrra s'acabèt ambé l'annexion d'unei regions au nòrd de Leningrad. Pasmens, la vila èra totjorn situada a una distància febla de la frontiera e lo bilanç uman de la guèrra èra catastrofic per l'Armada Roja ambé mai de 125 000 mòrts e de 260 000 bleçats. L'unica consequéncia positiva per lei fòrças sovieticas foguèt lo començament d'una modernizacion activa deis armaments e de l'entraïnament deis oficièrs per redreiçar sei capacitats militaras afeblidas per lei purgas de 1936-1938.
Puei, dins lo corrent de junh, Stalin decidèt d'aprofichar la desfacha francobritanica e la mobilizacion de l'armada alemanda a l'oèst per ocupar Estònia, Letònia e Lituània. L'operacion se debanèt sensa dificultat vertadiera e leis administracions localas foguèron aisament liquidadas au profiech de govèrns provisòris comunistas que demandèron lèu l'adesion de sei país a l'Union Sovietica dins lo corrent de julhet e d'aost. 170 000 abitants, generalament eissits de l'administracion auta, de l'armada, de la borgesiá ò dau clergat foguèron arrestats, desportats ò dirèctament executats.
Mond[modificar | modificar la font]
- 10 de junh - Canadà declara la guèrra a Itàlia.
- 27 de setembre - Alemanha, Itàlia e Japon signan un pacte tripartit.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta deis elements transuranics per Edwin McMillan (1907-1991).
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau factor rhesus per l'Austrian Karl Landsteiner (1868-1943) e leis Estatsunidencs Alexander Solomon Wiener (1907-1976) e Philip Levine (1900-1987. Aquò permetèt d'explicar certaneis accidents de transfusion sanguina non liada au sistèma ABO e de melhorar la tecnica e la seguritat dei transfusions.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Brian David Josephson, fisician galés, Prèmi Nobel
- 4 de genièr - Gao Xingjian, escrivan chinés, Prèmi Nobel de Literatura
- 8 de genièr - Miguel Ángel Rodríguez, president de Còsta Rica
- 9 de febrièr - John Maxwell Coetzee, escrivan sudafrican, Prèmi Nobel de Literatura
- 16 de genièr - Tabaré Ramón Vázquez Rosas, president d'Uruguai
- 17 de febrièr - Gene Pitney, cantaire american (m. 2006)
- 18 de febrièr - Fabrizio De André, cantaire italian (m. 1999)
- 19 de febrièr - Smokey Robinson, cantaire american
- 23 de febrièr - Peter Fonda, actor american
- 28 de febrièr - Mario Andretti, pilòt american de Formula 1
- 9 de març - Raúl Juliá, actor de Puerto Rico (m. 1994)
- 10 de març - Chuck Norris, actor american
- 12 de març - Al Jarreau, cantaire american
- 16 de març - Bernardo Bertolucci, escrivan e director de cinèma italian
- 30 de març - Astrud Gilberto, cantaira brasilièra
- 1 d'abril - Wangari Maathai, ambientalista de Kenya, Prèmi Nobel de la Patz
- 12 d'abril - Herbie Hancock, musician american
- 16 d'abril - Reina Margarida II de Danemarc
- 18 d'abril - Joseph L. Goldstein, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 25 d'abril - Al Pacino, actor american
- 26 d'abril - Giorgio Moroder, compositor italian
- 8 de mai - Ricky Nelson, cantaire american (m. 1985)
- 24 de mai - Joseph Brodsky, poèta rus, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1996)
- 29 de mai - Farooq Leghari, president de Paquistan
- 7 de junh - Tom Jones, cantaire galés
- 8 de junh - Nancy Sinatra, cantaira americana
- 17 de junh - George Akerlof, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 22 de junh - Abbas Kiarostami, director iranian de cinèma
- 1 de julhet - Mireya Moscoso, presidenta de Panamà
- 6 de julhet - Nursultan Nazarbayev, president de Cazacstan
- 7 de julhet - Ringo Starr, musician britanic (The Beatles)
- 22 de julhet - George Clinton, musician american
- 3 d'agost - Martin Sheen, actor american
- 7 d'agost - Jean-Luc Dehaene, primièr ministre de Belgica
- 3 de setembre - Eduardo Galeano, escrivan e jornalista uruguaian
- 5 de setembre - Raquel Welch, actritz americana
- 13 de setembre - Óscar Arias, president de Còsta Rica, Prèmi Nobel de la Patz
- 9 d'octobre - John Lennon, cantaire e compositor britanic, membre de The Beatles (m. 1980)
- 15 d'octobre - Peter Doherty, immunologista australian, Prèmi Nobel
- 23 d'octobre - Pelé (nascut Edson Arantes do Nascimento), fotbolaire brasilièr
- 27 de novembre - Bruce Lee, actor american (m. 1973)
- 1 de decembre - Richard Pryor, actor american de comèdias (m. 2005)
- 1 de decembre - Elena Mandroux, mètge e femna politica occitana
- 2 de decembre - Raimon, cantaire valencian
- 12 de decembre - Dionne Warwick, cantaira americana
- 21 de decembre - Frank Zappa, compositor e musician american (m. 1993)
- Robert Franklin Gish, escrivan amerindian (cherokee)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 de febrièr - Michael Hainisch, president d'Àustria (n. 1858)
- 16 de març - Selma Lagerlöf, escrivan suedesa, Prèmi Nobel (n. 1858)
- 26 d'abril - Carl Bosch, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1874)
- 20 de mai - Verner von Heidenstam, escrivan suedés, Prèmi Nobel (n. 1859)
- 1 de junh - Alfred Loisy, teologian francés (n. 1857)
- 17 de junh - Arthur Harden, quimista britanic, Prèmi Nobel (m. 1865)
- 29 de junh - Paul Klee, artista soís (m. 1879)
- 21 d'agost - Leon Trotsky, revolucionari rus (m. 1879)
- 30 d'agost - J.J. Thomson, fisician anglés, Prèmi Nobel (n. 1856)
- 5 de setembre - Charles de Broqueville, primièr ministre de Belgica (n. 1860)
- 27 de setembre - Julius Wagner-Jauregg, neuroscientific austriac, Prèmi Nobel (n. 1857])
- 27 de setembre - Walter Benjamin, filosòf marxista alemand (n. 1892)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : non atribuit
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : non atribuit
- Prèmi Nobel de Literatura : non atribuit
- Prèmi Nobel de la Patz : non atribuit


text:
Jean Genet
Jean Genet (París, 9 de decembre de 1910- París, 15 d'abril de 1986), èra un escrivan, dramaturg e poeta francés. Es sebelit en l'ancian cementèri espanhòl de Larache, Marròc, dins una bèla e austera tomba al frent de l'Ocean Atlantic.
Biografia[modificar | modificar la font]
De paire desconegut, sa maire lo daissèt a l'assisténcia publica onte demorèt fins a uèit ans. De uèit a dètz ans visquèt a çò de païsans de Morvan que ne faguèt las primièras victimas dels seus primièrs panatòris. Descobèrt e acusat, a l'edat de dètz ans, Genet venguèt un vertadièr raubaire, passèt la seuna adolescéncia dins de presons per joves e mai tard acabèt per se prostituir. En 1943 foguèt condemnat a preson a perpetuïtat e a partir d'alara comencèt a escriure.
Los seus romans e òbras teatralas son plenas de situacions sexualas tractant de proxenetas, raubaires, omosexuals e mai de marginals socials, evocant la seuna pròpia experiéncia coma presionièr e omosexual. Jean-Paul Sartre, Jean Cocteau e Pablo Picasso trobèron la seuna òbra tan brilhanta que demanèron la gràcia e la condemnacion foguèt fin finala revocada en 1948. De 1954 a 1956 tornèt èsser condemnat a uns meses de preson per atemptat contra la pudor e pornografia. L'engatjament politic de Genet lo conduguèt a soportar lo Black Panther Party e a l'OLP. Dins son òbra postuma Un captiu enamorat, editada per Gallimard en 1986, Genet reculhís de textes elaborats pendent sa demorança en Jordania e Liban al costat dels Fedayin. Quand èra a Beirot, èra un dels primièrs europèus a dintrar dins lo camp de refugiats palestinan de Chatila onte fin alara de falangistas (kataeb) libaneses, amb l'ajuda de l'armada israeliana, venián d'assassinar la majoritat dels abitants sens defensa. Lo resultat d'aquela visita es lo seu texte 4 oras a Chatila publicacion censurada dins la Revue d'Etudes palestiniennes dins lo numèro de genièr de 1983.
En 1984 l'Acadèmia Francesa li autrejèt lo Prèmi Nacional de Literatura. Moriguèt en abril de 1986, gaireben obliat.
òbras[modificar | modificar la font]
De 1940 a 1946, escriguèt las seunas primièras òbras dins las presons de Fresnes, de Tourelles, e de la Santé. Lo seu primièr roman, considerat coma lo seu melhor es La Maire de Dieu de las flors (1944). I descriu un viatge dins lo monde dels sacamands parisencs. Dins Lo miracle de la ròsa (1946), escriu sus la seuna vida en preson, que se torna trobar amb d'ancians amants de las presons per joves.
Romans
- La Maire de Dieu de las flors (1944)
- Lo miracle de la ròsa (1946)
- Pompas funèbras (1947)
- Querèla de Brest (1947)
- Jornal del raubaire (1949)
Teatre
- Las servicialas (1947)
- Estricta vigilància (1949)
- Lo balcon (1956)
- Los negres (1959)
- Los paravents (1961)
Textes
- Un captiu enamorat (1986)
Poesia
- Lo condemnat a mort (1942)
Filmes
- Un cant d'amor(1950)
Subre Jean Genet
- Sant Genet comediant e martir, per Jean-Paul Sartre
- Querèla de Brest la version cinematogràfica del darrièr longmetratge de Rainer Werner Fassbinder
- Lo filme Poison de Todd Haynes (1991) tanben se basa subre l'òbra de Genet
- La cançon Jean Genie de David Bowie


text:
Doncourt-lès-Longuyon
Doncourt-lès-Longuyon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge de l'anciana província del Barrois. Lo vilatge a #èsser destruit al cors de la guèrra 1914-1918 e reconstruit.
Village de l'ancienne province du Barrois. Le village a été détruit au cours de la guerre 1914-1918 et reconstruit.


text:
Cayenne
Cayenne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Source_World_Gazetter.


text:
Lesotho
Lesotho es un estat d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Es enclavat en Sud-Africa.
La capitala es Maseru.
Lo gentilici es basuto.[1]
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Lesotho
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ masculin & femenin...


text:
Categoria:Portal
Article principal: Portal
Aquesta categoria collècta los portals de la Wikipèdia occitanofòna.
Pensatz a referénciar vòstras creacions sus
- Projècte:Portals
- Wikipèdia:Categorias d'esbòsses, pels esbòsses especializats,
- Projècte:Carta grafica, pel tipe de portal
- Projècte:Carta grafica/Modèls de ligam portal, pel ligam vèrs lo portal
- Wikipèdia:Sinoptic per un tablèu general
Veire tanben : Categoria:Projècte Wikipèdia
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
- Portal:Raiç (1 C)
*
- Ligam portal (5 C, 33 P)
- ► Portal:Cultura (8 P)
G
- Portal:Geografia (2 C, 10 P)
S
- Portal:Sciéncia (3 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Portal »
Aquesta categoria conten los 49 articles seguents.