c: text/html

text:
La première réception anglophone de Mistral, 1859-1878 / James Thomas [conferéncia]
Thomas, James. Conférencier
Centre Interrégional de Développement de l'Occitan. Producteur
Altaïr-prod. Metteur en scène ou réalisateur
Aquesta conferéncia foguèt filmada lo 21 de novembre de 2014 dins l'encastre del collòqui "Lire Mistral en 2014" organizat a Besièrs per las universitats de Bordèu-III, Pau-Pays de l'Adour, Nice-Sophia Antipolis, Montpelhièr-III, Tolosa-II e lo CIRDÒC.
Aquesta communicacion se concentra sus las vint primièras annadas de la recepcion anglofòna de Frederic Mistral (1830-1914), tant als Estats-Units coma en Anglatèrra e en Irlanda. Lo periòde de 1859-1878 vei circular al mens tres traduccions anglesas de Mirèio, mantun article critic dins las prèmsas dels dos costats de l'Atlantic, de traduccions d’extraches de Calendau e lo començament de la granda curiositat per Mistral mostrada per d'escrivans literaris de lenga anglesa (tal coma George Meredith), que culminarà pendent lo modernisma del sègle XX (Richard Aldington, Roy Campbell, Ford Madox Ford). Emai se siá parlat d'una traduccion immediata de Mirèio facha per Suzanne Asselin a Avinhon en 1859, la figura mai importanta del temps es de pas dobtar William Charles Bonaparte-Wyse (1826-1892), lo felen anglo-irlandés de Lucien Bonaparte que ‘descobrís’ Mistral en 1859 e que s’inscriu al Felibritge. En examinant aquesta personnalitat clau per los rapòrts entre l’occitan, lo catalan e l’anglés, òm poirà mièlhs destriar se i aguèt una recepcion anglofòna dirècta de l'òbra de de Mistral en mai dels mejans comuns de la critica parisenca (Revue britannique etc).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
L’associacion Guillaume Mauran que vie de hèr pareisher lo son darrer libe consacrat au Manhoac. Que perpausa los actes deu collòqui qui’s debanè en 2011 a Castethnau.
Plan documentat e beròi illustrat, que’vs perpausa de descobrir en 272 paginas : la glèisa d’Ariès, Nosta Dauna de Castethnau, la vita de la comuna au sègle XVIIau , mercats e heiras deus sègles XIXau et XXau, l’estrabordanta hèita deu molin de vent de Castethnau, l’emigracion manhoaquèsa de cap a l’America deus sègles XVIIIau e XIXau , l’aventura americana de Abadia de Guizeric, los transpòrts publics en lo Manhoac au sègle XXau .
Que vs’en costarà 20 €. De comandar a : Associacion Guillaume Mauran – Archives départementales – rue des Ursulines 65000 TARBES – o a la Maison comuna qui harà passar.


text:
Pfalzweyer
Pfalzweyer en alemannisch (Pfalzweyer en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat en Alsace Bossue al limit amb la Moselle. Es limitrophe de Schœnbourg al nòrd, de Eschbourg al nòrd-es, de Vilsberg al sud, de Berling al sud-oèst, de Hangviller a l'oèst e de Bust al nòrd-oèst.
Le village est situé en Alsace Bossue à la limite avec la Moselle. Il est limitrophe de Schœnbourg au nord, d'Eschbourg au nord-est, de Vilsberg au sud, de Berling au sud-ouest, de Hangviller à l'ouest et de Bust au nord-ouest.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas De Pfalzweyer remontan a 1560. Vilatge totalament destruit Pendent la guèrra dels 30 ans, se cap a 1660 #qu'una primièra familha Soïssa s'e installa. A comptar de 1714, lo vilatge se desvolòpa amb paysans, dels trabalhadors dobles-actiu en en aliant las d'activitats agricòlas e las activitats forestalas, de carrièra de grès, de tuileries e coutelleries. Dos tuileries fonciona fins al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, trabalh de antan apreciat a la vista de tuiles dins tèrra coduda imitat de 1839 e de considerablas guinhauets en en datant de ans 1890. Lo pòble Lo an 2011 compte 320 abitants, tres espleitacions agricòlas, una desena de entrepresas #que genèran una soixantaine de trabalhs.
thumb|Tuile Fabricada a Pfalzweyer e datat de 1839 #que pòrta las inicialas ND de lo sieu créateur probablament thumb|Colleccion De guinhauets crèas per Phillipps Adam als alentours de 1890
Les origines de Pfalzweyer remontent à 1560. Village entièrement détruit pendant la guerre des 30 ans, c'est vers 1660 qu'une première famille Suisse s'y installe. À partir de 1714, le village se développe avec paysans, des travailleurs double-actif alliant les activités agricoles et les activités forestières, de carrière de grès, de tuileries et coutelleries. Deux tuileries fonctionne jusqu'au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, travail d'antan apprécié à la vue de tuiles en terre cuite singé de 1839 et de remarquables couteaux datant des années 1890. Le village en 2011 compte 320 habitants, trois exploitations agricoles, une dizaine d'entreprises qui génèrent une soixantaine d'emplois.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
8 juin 2015
Los contra son a 54 %. Es temps d’inversar la tendéncia.
Amics legeires, avètz pas que dos jorns per respondre al sondatge de Manaset. Las responsas foguèron innombrablas que la question passionèt los legeires. Pel moment, los contra son a 53,97 %. Se los que son per se mobilizan, es encara ora d’o faire saber.
(suite…)
4 juin 2015
Aprèp la anóncias de l’estat, Manaset arrèsta la cauma de la set.
Pron d’èsser assecats ! La derac recad redaccion de nam manatetes manaset ven d’assertar sa caucauma de la set a la segseguida de l’anóòôncia de la creacon creacion de l’ofica de la langa oxitan.
(suite…)
30 mai 2015
Lo conselhièr regional fa la cauma de la fam dempuèi lo 27 de mai. A tot nòstre sosten.
L’equipa de Manaset podiá pas demorar sens res faire. Encara que, dins sas legitimas revendicacions, lo conselhièr aja doblidat lo mesprés que la desinformacion occitana n’es victima, nos metem nosautres tanben dins l’accion.
(suite…)
18 février 2015
Lo darrièr film de diget prod, 50 nuàncias de grèu, es a l’aficha dempuèi dimècres. Promet de batre los succès d’audiéncia.
Aquel film es pas per totes los publics. Es l’istòria d’un lingüiste pervèrs, que vòl convertir sas conquistas femininas a son biais de pensar. La darrièra en data, Anna, n’es amorosa e va temptar de lo tornar dins lo camin drèit. Acceptarà d’anar dins la cambra verda, ont Crestian fòrça sas somesas a aprene las reglas de gramatica, de lexicologia e de fonologia. Unas scenas son de mal susportar. La e de sosten trucarà fortadament las personas sensiblas.
(suite…)
28 janvier 2015
Qu’ei un eveniment istoric. L’InÒc que s’i ei escadut a produsir un tèxte qui a hèit l’unanimitat deus lingüistas.
« Tot qu’ei corrècte », qu’an declarat a l’unanimitat los quinze lingüistas qui an tornat léger lo tèxte. « N’i a pas nada peca ». Tau purmèr còp despuish 1875, un organisme occitan que s’i ei escadut a escríver un tèxte qui a hèit l’unanimitat deus correctors.
(suite…)
23 janvier 2015
Lo Dirçòc de Besièrs prepausa coma cada an la dictada occitana. Mas lo contengut a degut s’adaptar a l’actualitat.
Lo 31 de genièr, la dictada occitana se tendrà dins los locals del Dirçòc a Besièrs. Ongan, lo tèxte previst èra tirat de « Lo quasèrn de Francés Calquièr » de Gui Viala. Solament, jos la pression dels eveniments recents, lo director Caganis Sayet decidiguèt que la dictada se fariá sus « Despenjafiga », adaptacion per Ives Rouquette de la BD de Cabu « Le grand Duduche ».
(suite…)


text:
5 dic. 2009
Nodicias n'occitán
Era Generalitat li autrejarà era sua Medalla d'Òr a títol pòstum
Barcelona, 4 Dic. (Europa Press) - Eth president dera Generalitat, José Montilla, a planhut aué damb "tristesa intensa e prohonda" era mòrt de Jordi Solé Tura, un des pairs dera Constitucion e exministre de Cultura damb eth PSOE, e era setmana que ven prepausarà ath sòn Executiu que li autregen era Medalla d'Òr dera Generalitat a títol pòstum.
Montilla inaugurarà er aeropòrt d'Alguaire (Lleida) eth 17 de gèr
Lleida, 4 Dic. (Europa Press) - Er Aeropòrt de Lleida-Alguaire daurirà eth 17 de gèr, segons a anonciat aué eth conselhèr de Politica Territoriau e Òbres Publiques dera Generalitat, Joaquim Nadal, qu'a auançat que i aurà vòs a París e que, entre es aerolínies qu'operaràn ena naua infraestructura, figure Ryanair.
Er andito, protagonista der iuèrn en Bossòst
Dijaus, 26 de Noveme de 2009
Era anditada e era sua setmana gastronomica arriben ara dusau edicion dempús der èxit arremassat en 2008, en qué s’arribèren a aufrir mès de 1.000 racions d’aguest producte tipic deth pòble de Bossòst, er andito. Enguan, era Associacion de Comerçants e Empresaris de Bossòst (ACEB) a tornat a organizar aguesta novedosa degustacion populara, prevista entath pròplèu dimenge, dia 29 de noveme, atau coma era setmana gastronomica relacionada damb er andito, qu’aurà lòc enquiath dia 8 de deseme. I participen 13 restaurants, a on se poderà degustar er andito, damb eth supòrt der ajuntament de Bossòst, era Generalitat de Catalunya e eth Conselh Generau d’Aran, e era collaboracion des carnisseries Pascalet, Pedarròs e Pitún, era panaderia Fernández – Rella, era Escòla d’Ostalaria de Les, Comercial R. Cònsul e Verd Fruit S.C.P.
Es pompièrs contròtlen un huec en Arròs
A prumèra ora dera tarde d’ager, un huec a comencèc a cremar ath dessús deth pòble d’Arròs (Marcatosa), qu'es pompièrs an acabat controtlant. En escandiment deth huec, i an intervengut ua vintia de pompièrs d’Aran e tres camions, dus coches e un elicoptèr, qu’a trasladat era aigua. Era operacion s’a amiat a tèrme en coordinacion damb es guardes de Miei Ambient deth Conselh Generau d’Aran. Es causes deth huec s’atribusissen ara pèrta de contròtle d’un petit huec de uart, que s’a estienut peth fòrt aire e era vegetacion seca deth terren.
Descurbissen ua scèna pictorica deth sègle XVII ena glèisa de Begós
Dimèrcles, 25 de Noveme de 2009
Eth Conselh amie a tèrme naui trabalhs de restauracions patrimoniaus
Es trabalhs de restauracion e consolidacion des coches pictoriques ena glèisa de Sant Ròc de Begós (Lairissa) an permetut de descurbir ua scèna plan remercabla deth sègle XVII, plaçada ath dessús der arc deth presbitèri. Eth conjunt, que date de 1618, segontes cònste inscrit ena superfícia pictorica, represente era scèna dera crucifixion de Jesucrist, qu’apareish en creu, acompanhat, en andús costats, dera vèrge Maria e er apòstou Joan.
Era pintura, de bona factura, ei d’estil renaishentista auançat, segontes a explicat era tecnica de Patrimòni deth Conselh Generau d’Aran, Elisa Ros. Atau ac permet concludir era sua iconografia classica e estatica. Era intervencion s’a amiat a tèrme damb eth supòrt tecnic deth Centre de Restauracion de Béns Mòbles de Sant Cugat.
Eth descurbiment d’aguesta naua scèna, que se hig ath conjunt trobat aguest ostiu ena glèisa d’Unha, tanben d’estil renaishentista en tot representar as sèt virtuts teologaus, hèr a aumentar eth valor artistic dera glèisa de Begós, d’origina romanica, damb ua part importanta d’estil gotic e un retaule barròc, que hèn deth temple un des mès interessants deth parçan. Era actuacion complemente es trabalhs de resolucion des umitats qu’eth Conselh Generau desvolopèc eth passat mes de mai.
Eth conselhèr generau José Antonio Bruna a destacat era importanta labor qu’amie a tèrme eth Conselh entà “méter en lòc que se merite ath patrimòni artistic dera Val d’Aran, coma un des conjunts culturaus e artistics mès importants deth Pirenèu, tant peth sòn valor arquitectonic coma pictoric, que, ath temps, permeten dar valor ath conjunt deth país coma destinacion toristica culturau de referéncia”, atau coma demòstren es darrères trobalhes enes glèises araneses.
Inauguren era hormatgeria de Bagergue
Dijaus, 06 de Agost de 2009
Hormatges Tarrau a inaugurat, aguesta dimenjada, es naues installacions plaçades en pòble de Bagergue (Pujòlo) que sagen de recuperar er hormatge tradicionau dera Val d’Aran. Er acte d’inauguracion, fòrça multitudinari, a compdat damb era preséncia deth sindic d’Aran, Francés Boya, e eth conselhèr de Miei Ambient e Pagesia deth Conselh Generau, Francés Bruna. Aguesta ei era prumèra hormatgeria que daurís en Aran, en tot contribusir ara metuda en valor des productes tipics deth país e dera gastronomia pròpria aranesa. Eth projècte compde damb eth supòrt deth Conselh Generau d’Aran.
Al Romun:
Inceptan la formagería de Bagerc
Joues. 06 d'Agost de 2009
Formacs Tarrau á inceptat, aquest matín, las sues novas usinas plaçadas al puble de Bagerc (Pujól) que servan recuperar le formach tradicional dál Val d'Aran. L'auct d'incepcion, fuert multitudinár, á comptat baula presença dele síndic d'Aran, Francés Boya, e le conselyer de Muei Ambient e "Pagesía" dele "Conselh Generau", Francés Bruna. Aquesta ést la primiera formagería que s'apre n'Aran, á per tribugir (ara metuda??) n'avalú d'ols products típics dele pais e dál gastronomía propria aranessa. Le project compta baula suportación dele Conselh Generau d'Aran.
Era explosió de Lés cause sies ferits
Lleida, 22 (Europa Press)
Un totau de sies persones an demorat ferides aguest maitin ena explosió qu'a afectat dus ostaus de tres plantes en carrèr Ierla de Lés, segons an informat es Pompièrs dera Generalitat.
Era explosió, dera quau encara no se saben es causes e que s'a produsit enes soterranis des immobles, a passat cap as 8.10 ores, e a afectat era estructura d'aguesti abitatges.
Es ferits son quate adults e dus de mendres, des quaus un contunhe en observació en Espitau de Vielha. Era rèsta a ferides de caractèr lleu, basicament per inhalació de hum, e fins e tot un des adults s'a desplaçat peth sòn compde en centre.
Més d ua vintau de persones, entre integrants des Pompièrs e es Mossos d'Esquadra, trabalhen en lòc dera explosió per extingir eth huec.
A conseqüència der incendi, era N-230 a estat talhada en sòn pas pera poblacion, e eth transit se desvia per interior, segons a informat eth Servici Catalan de Transit.
Omatge a Jaume Ressaire qu'és mancat (n'occitán dáls Vals dele Piemunt; par veir ela semblança que i-há entre'l catalán e l'occitán poso en nergeta elas palauras que son equants uo similars n'amas leungas)
de Ines Cavalcanti
Ai coneissut Jaume Ressaire a Fraisse a la maison de François Fontan ental 1971 e devo ben dir que alora èrem tuchi dui ben joves. Sumiaire e apassionat per lo drech de chasque pòple a aver la sia indipendença e libertat, après Fontan, creo sie la persona que mai de tuchi a dediat sa vita a l'Occitània. "Una vida per l'Occitània" es estat lo Premi que lhi a conferit Ousitanio Vivo ental 1997, el lo meritava verament. Libraire a Banhòus de Cese e après abelhaire a Sant Michèl d'Euzet a marcaa sa presença constanta, pacienta, passionaa e sobretot obtimista sus la possibilitat de revelh di pòples, a portat fins a la fin son còmpit abo coerença e sensa se descoratjar. Dins un monde onte contia masque l'argent e lo succés Jaume Ressaire era una moscha blancha. Decò mon filh Peyre, que trabalha a la Chambra d'òc coma traductor en occitan n'a agut na granda impression e lhi era ben afecionat.
La Chambra d'òc rend omatge a n'aquel òme que a sabut conjugar lo siu sumi per la libertat di pòples a una costanta accion de terren, rend omatge a son obtimisme e a la sia maniera de trabalhar totjorn inclusiva e pronta a eissubliar las coardias umanas. Sa mòrt laissa segurament un grand void per lo trabalh occitanista e dins l'accion dal Partit de la Nacion Occitana. Tuchi se jonhem al dòl d'Evelina, sa frema e companha de militança e di siei amís dal PNO.
(le parentat e le frairejament entramas leungas e plus qu'evident).
1 comentario:
Aó vissitator, cuisque é quand serves le devut respect, le tui comment acuen ést ben resçebut é sedrá pervulgat. Á maor abondament fac primier un revissament. Merce!!


text:
Lo Binhac
Lo Binhac o Aubinhac[1] (oficialament en francés Lévignacq) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'etimologia que n'es "Albinius" (nom de persona) + "-ac" : Aubinhac = lo maine d'Aubin(h).
"Aubinhac", comprés "au Binhac", qu'es vinut "Lo Binhac".
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Sens (Fisiologia)
Al respècte de la fisiologia, los senses son los organs de la percepcion. Los senses e lor foncionament, lor classificacion, e la teoria epistemologica que sosten lor estudi son de subjèctes abordats per diferentas disciplinas, subretot las neurosciéncias, mas tanben la psicologia cognitiva (o sciéncia cognitiva), e totas las filosofias avent trach a la percepcion.
Es mai sovent admes, dempuèi Aristòtel que l'èsser uman possedava cinc senses. En fach, ne possedís al mens set.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Definicion
- 3 Senses e empirisme
- 4 Sens umans e nonumans
- 5 Tipe de sens
- 5.1 La recepcion d'energia electromagnetica
- 5.2 Mecanorecepcion
- 5.3 Quimiorecepcion
- 5.4 Termocepcion
- 5.5 Recepcion polimodala
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
- Los cinc senses, Aristòtel: la vista, l'odorat, lo gost, l'ausida e lo tocar.
- Ayatana e Shadayatana ?
- Los crestians de l'Antiquitat e de l'Edat Mejana, subretot los teologians, s'apièjan suls filosòfs grècs e la tradicion biblica per inventar un biais de veire los cinc senses al respècte del cristianisme[1].
Definicion[modificar | modificar la font]
La definicion mai largament admesa, prepausada istoricament per la fisiologista Bessa Vugo, es aquesta que fa dels senses un sistèma de receptors, o cellulas sensitivas, capable de capter e de traduire de formas d'energia (stimuli) e de las transmetre al sistèma nerviós central jos forma d'influs nerviós. Aquestes influses nervioses, las quita sensacions[2], son alara interpretats per l'encefal, o son equivalent per las espècias que n'an pas, per permetre la percepcion. L'influs nerviós es en seguida codificat jos forma de potencials d'accions e l'informacion transmesa a des regions especializadas del cervèl. Segon lo tipe d'estimulacion, los centres de tractament del cervèl diferisson. Existís en efièch una zona especializada dins lo tractament dels estimuli olfactius, visuals, tactils, etc
Lo nombre de senses de l'uman[modificar | modificar la font]
I a pas acòrdi vertadièr dels neurofisiologistas sul nombre exacte de senses per l'uman e los autres animals. La multiplicitat dels rapòrts entre lo mond sensible e lo mond intelligible daissa preveire de dificultats encontradas dins la recerca d'una definition precisa. Una definicion largament espandida e reductritz sosenten lo mond sensible coma restrench a cinc senses: gost, odorat, ausida, vista e tocar.
Mas es admes que la percepcion sensoriala dels animals es de fach mai vast. Pels mamifèrs, coma l'Òme, se pòt citar lo sens de l'equilibri percebut mejans tres canals semicirculars de l'aurelha intèrne, lo sens de la propriocepcion que nos signala la posicion relativa dels membres de nòtre còrs e que nos permet per exemple (quitament cècs e los uèis clauses) de menar nòtre indèx sus la punta del nas.
Aquestes senses e d'autres dintran pas dins los cinc senses mai sovent conteguts. Las colombas o los dalfins son capables de percebre las linhas de camp magnetic terrèstres o sas variacions.
Una disciplina controversida, la metapsiquica, prepausèt a diferentas epòcas, un sieisen sens que permetriá la comunicacion entre l'èsser vivent e d'autres èssers vivants, sens que siá coneguts los organs de percepcion, las energias mecanismes mediators, o los organs efièchors, a la font d'aquestes fenomèns.
Mas lo tèrme de sens pòt prene dos aspèctes plan diferents seguent que siam en preséncia d'una comunicacion immediata (donc instinctiva) o mediata (donc racionala, scientifica). Malebranche ligava lo mond real a la rason e lo mond sensible a un mond illusòri e enganaire. De fach, los senses son pas sonque de transductors permetent la mesura de paramètres. Tota vision reduccionista assimilant la percepcion a una configuracion cerebrala sembla donc illusòria. Los senses son los instruments de la percepcion, es a dire lo ligam que liga l'organisme al mond exterior e que li permet de reconeisser, mercé a l'interpretacion donada per la pensada et la coneissença, las informacions que, d'entre l'ensemble d'aquestas que li venon, poirián li èsser utils.
Senses e empirisme[modificar | modificar la font]
Amb aquesta definicion pro vasta, mai d'un senses podon èsser identificadas. L'inventari d'aquestes senses pòt alara de desencadenar per la definicion aristoteliciana retenent aquestes cinc sens. Aristòtel, en oposicion amb Platon, descriviá l’aprendissatge de las règlas que governan los rapòrts fisics dels elements entre eles, la construccion de las leis universalas, coma fondada sus nòstres senses. Aquesta escola aristoteliciana serà a l'origina de la doctrina epistemologica de l'empirisme.
Sens umans e nonumans[modificar | modificar la font]
Totes los animals presentan de receptors sensorials lor permetent de percebre lo mond a l'entorn d'eles, inclusissent mai d'uns ja citats, valables per l'Òme. Pasmens los mecanismes e capacitats pòdon variar.
Par exemple, los cans an un sens de l'odorat mai prim qu'aqueste de l'Òme, pasmens que lo mecanisme mes en jòc siá lo meteis. Los mites an de receptors olfactius sus lors antenas, e de receptors per las vibracions sonoras sus lors alas. Los ctenophoras an un receptor de l'equilibri (un estatocita) que fonciona plan difentament dels canals semicirculars mamalians.
Tipe de sens[modificar | modificar la font]
La recepcion d'energia electromagnetica[modificar | modificar la font]
Vista[modificar | modificar la font]
La partida mai importanta de l'uèlh es lo glòbe ocular qu'es lo verai organ de la vista. Lo glòb ocular a la forma d'una esfèra, e es format de tres sisas de teissuts superpausats:
- l'esclerotica;
- la coroïda amb l'iris e la pupilha, que forman ensemble l'uvèa;
- la retina ont se trapan las cellulas nerviosas d'ont part lo nervi optic.
Electropercepcion[modificar | modificar la font]
L'electrocepcion (o electrorecepcion), lo mai significatiu dels senses nonumans, es la capacitat de detectar los camps electrics. Fòrça d'espècias de peissons, làmias, claveladas, pòdon sentir de modificacions del camp electric dins lor proximitat. Unes peissons sentisson passivament de cambiaments dins lo camp electric pròche; d'autres produson lo lor, d'intensitat fèbla, e pòdon sentir la reparticion del potencial sus lor superfícias corporala; d'autres encara utilizan aquestas capacitats de generacion e de sensacion per la comunicacion sociala. Los mecanismes permeton la construccion d'una representacion espaciala a partir d'infimas diferéncias de potencial implican la comparason dels temps de laténcia dels pics venent de caduna de las partidas del còrs.
Lo sol òrdre de mamifèrs conegut per presentar la facultat d'electrocepcion es l'òrdre dels monotrèms, amb l'ornitorinc qu'a lo sens mai desvelopat[3].
Los umans (e benlèu los autres mamifèrs) pòdon detectar los camps electrics indirèctament, pel biais de l'efièch que provòcan suls pels. Per exemple, un objècte electricament cargat donarà una fòrça d'atraccion sus pels, çò pòt èsser sentit pel tocar, e èsser identificat coma venent d'una carga electrica (e non pas de vent o autre causa).
Magnetocepcion[modificar | modificar la font]
La magnetocepcion es la capacitat a detectar de variacions del camp magnetic. Es abitualament observada pels ausèls, e mai es aqueste sens que lor permetriá de s'orientar pendent lors migracions mejans lo camp magnetic terrèstre. La magnetocepcion es tanben observada pels insèctes coma las abelhas e tanben de cetacèus.
Se deu tanben l'inferir per unes mamifèrs coma los bovids: las vacas tendon a orientar l'axe longitudinal de lor còrs segon l'axe del magnetisme terrèstre. Aquesta constatacion estatistica s'encontra per las vacas brostilhant e par las vacas romiant alongadas. Aquesta constatcion se fa tanben pels cervids. Ni lo mecanisme, ni l'utilitat d'aqueste comportament son ara pas coneguts[4].
Mecanorecepcion[modificar | modificar la font]
Tocar[modificar | modificar la font]
Lo tocar dona d'informctions per contacta de la pèl amb la superfícia dels objèctes. La pèl a doas sisas, son espessor es de un a quatre millimètres segon las partidas del còrs. Es fòrça elastica, çò que li permet una cèrta plasticitat. Es per la pèl que venon las sensacions del tocar: tactila (reconeissença de texturas), o quitament emocionnala (sensualitat...). La primièra sisa superficiala de revestiment se nomena « epidèrme ». La segonda sisa es una partida prigonda ont i a los tèrmes nervioses, se nomena « dèrme ».
Lo tocar per l'Òme es lo sens mai fondamental qu'apareis vèrs lo tresen mes de la vida uterina: la pèl tactila es lo primièr nascut dels organs umans e lo mai sensible[5].
Ausida[modificar | modificar la font]
L'ausida o l'audicion es la capacitat de percebre de sons. Resulta de l'espandiment de las ondas longitudinalas dins l'atmosfèra emesas dins une benda de frequéncias anant de 20 a 20 000 hertz per l'Òme (veire fins a 24 000 hertz segon las personas), puèi recebudas e adaptadas per l'organ de l'ausida, l'aurelha. Lo pavalhon de l'aurelha extèrna focaliza e amplifica l'onde que passa dins lo conducte e fa vibrar lo timpan. Puèi es transmes per la cadena d'ossets fins a l'aurelha intèrna. Lo son es transmes al cervèl per las cellulas nerviosas a l'interior de la coclèa e le nervi auditiu. Es enseguida analizat e interpratat.
Ecolocalizacion[modificar | modificar la font]
Plan desvelopada per unas espècias animalas espèces coma los chiroptèrs e los cetacèus, l'ecolocalizacion es la percepcion d'un environament e la localzacion d'obstacles mejans l'ausida, per l'analisi del reson de las ondas sonoras o ultrasonoras emesas pel quita subjècte.
Unes umans cècs utilizan l'ecolocacion per se desplaçar dins lor environament. Emeton de sons, que siá batent amb lor cana, o batent del pè o produsent de clics amb lor boca[6].
Propriocepcion[modificar | modificar la font]
La propriocepcion es la percepcion del còrs. Es una percepcion que las gens an frequentament recors saes saber qu'exista.
Mai aisidament mostrada qu'explicada, la propriocepcion es la percepcion « inconscienta » del luòc ont se tropan las diferentas partidas del còrs, e aquò a cada moment (aquò se mòstra a una persona li demandant de realizar un quin movement que siá, coma aquel de levar la man, alara que sos uèis son clauses; la quita persona aurà, a cada moment de l'instant del movement relizat, la coneissença del luòc ont se trapa la partida del còrs desplaçada, dins l'escasença de sa man; aquesta coneissença es permesa per la propriocepcion, qu'en principi los autres senses pòdon pa èsser ensenhats a respècte d'el). Lo muscle estriat es provesit de dos organs perceptius dedicats a la percepcion del tonús muscular: l’organ tendinós de Golgi e lo fusèl neuromuscular que lo ròtle es d’evaluir la tenson del muscle ont son incluses.
Equilibriocepcion[modificar | modificar la font]
Lo sens de l'equilibri es subretot ligat al sistèma vestibulari da l'aurelha intèrna. Per lo far simple, las cellulas receptrices an de cilhs situats dins un cròs emplit de liquid. Quant bolèga lo liquid jos l'efièch d'un cambiament d'orientacion de la tèsta o jos l'efièièch d'una acceleracion, los cilhs bolegan e las cellulas transmeton un senhal al sistèma nerviós, ensenhant sus las caracteristicas del movement.
Quimiorecepcion[modificar | modificar la font]
Gost[modificar | modificar la font]
La lenga compta 3000 papilhas gustativas formadas de cellulas especializadas dins las sabors de basa: acid o agre, amar, gras(8), salat, sucrat e umami. Autrescòps se pensava que cada sabor dispausava d'una partida de la lenga que li auriá estat reservada, pasmens d'estudis mostrèron lo contrari per aplicacion d'una gota de substéncia salada o sucrada al meteis luòc: lo subjècte capitava a reconeisser la sabor quina que siá la localizacion de la gouta, la "cartografia de las sabors" es donc obsolèta[7]. Las cellulas receptrices captan las estimulacions e transmetpn al cervèl los senhals correspondents. Çò que permet de sentir lo gost.
Olfaccion[modificar | modificar la font]
Lo nes es un organ fòrça sensible qu'es capable de percébre de miliers d'odors. L'olfaccion es lo segond dels senses après lo gost a utilizar una reaccion moleculària donc « quimica ». Segon la teoria fisiologica ara en vigor, de configuracions especificas combinant de centenats de cellulas olfactivas, son destinadas a reagir a un cetenat de particularitat de la molecula odoranta. Quand respiram pel nas, l'aire passa en dirècte dins la garganta e una tota pichona partida arriba a las cellulas olfactivas. Aquestas cellulas van transmetre d'impulsions informativas al nervi olfactiu que manda un senhal electric al cervèl, li permetent de reconeisser l'odor pel sistèma olfactiu. Las neurònas receptriças olfactivas son diferentas de las autras neurònas que morisson e se regenèran a intervals regulars.
Termocepcion[modificar | modificar la font]
La termocepcion es lo sens de percepcion de la calor e de l'abs"ncia de calor (freg) per la pèl. Es lo primièr sens non identificat explicitament per Aristòtel. Mai existís de desacòrdis demoran al subjècte del nombre de senses consacrats a aqueste tipe de percepcion, essent donat lo fach que los termoreceptors cutanèus diferisson sensiblament de termoreceptors omeostatics que permeton un retrocontraròtle de la temperatura intèrne del còrs.
Recepcion polimodala[modificar | modificar la font]
L'exemple màger de recepcion polimodala es la nocicepcion: es la percepcion dels estimuls lesionals o potencialament lesionals. Es associada a la dolor. Se pòt destriar en un a tres senses, aquò dependent del metòde de classificacion. Los tres tipes de nociceptors son:
- los receptors cutanèus al nivèl de la pèl.
- los receptors somatics al nivèl de las articulacions e de òsses.
- los receptors viscerals al nivèl dels organs viscerals.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- ↑ Neil Campbell, Jane Reece, Biologie, Modèl:7e, 2007, (ISBN 978-2-7440-7223-9), p. 1138.
- ↑ (en) [1].
- ↑ Les vaches s’aligneraient-elles sur les champs magnétiques ? par Henri Brugère - SPS n 300, avril 2012 [2].
- ↑ .
- ↑ (en) Thaler L, Arnott SR, Goodale MA, « Neural correlates of natural human echolocation in early and late blind echolocation experts », PLoS One, vol. 6, no 5, , e20162. (PMID 21633496, PMCID PMC3102086, DOI 10.1371/journal.pone.0020162, lire en ligne [html])Modèl:Cite pmid.
- ↑ (en) L.M. Bartoshuk « The biological basis of food perception and acceptance » Food Qual Pref. 1993;4:21-32. Résumé.


text:
Non, anèri pas a una conferéncia de Xavier Lamuela.
Non, anèri pas a un concèrt de bohas en sosten a la calandreta del canton.
Non, me faguèri pas petar los budèls dins un metro clafit de mond per reclamar l'independéncia d'Occitània.
Non, pugèri pas sus un autar per qu'un goró malonèst oferiguèsse mon pichon còs a un Dieu avid de verges innocentas.
Aquò foguèt pièger.
Anèri al Multiplèxe de Montpelhièr.
Pièger: anèri al Multiplèxe de Montpelhièr per veire Au bistro du coin
Trobères que Bienvenue chez les chtis èra missant e fasiá pas rire? E ben lo trobaràs genialissim en comparason amb Au bistro du coin.
Rò la merdassa. Rò la causa que fa pas rire. Rò la causa que i a pas d'istòria e que, a la fin, te dises "aquò's una fin? Òsca, al mens es acabat." La sola qualitat del film es qu'es cortet, perque, de còps que i a, te fan de merdas longassas, aquí, es pas tròp longa. Rai, al cap d'un quart d'ora, n'as ja ton confle...
Mas perqué i anèri?
E ben perque la segonda qualitat del film es qu'es estat doblat en occitan. Es estat doblat en breton, còrse, alsacian e creòl tanben, òsca, e tanben en chti, mas aquò nos en fotèm, èra per profiechar del business de la merdassa precitada.
Alara, lo doblatge en occitan?! E ben es la sola causa bona del film!
Francament, es estrambordant de veire un film en occitan al cinèma : visca la normalitat!!!E òsca als doblaires, òsca als reviraires e mercés al mond que n'an agut l'idèa!
E, fasètz virar l'info : a totes los conasses que vos segatz, per blògs, fòrums o sits de tota mena, sus vòstre gascon, vostre prouvènçau, vouste biarnés voulountari e que disètz que lo lengadocian vòl colonizar, tuar, anequelir, far desaparéisser vòstre parlar de vòstre vilatge / canton / país, anatz veire lo film. Lo lemosin e lo gascon i enfifran pregondament lo lengadocian.
E sabètz qué? Quin coquinàs aqueste lengadocian! Aquò li agrada!
Nòva de darrièra minuta: Me dison dins l'aurelheta que lo gropuscul "Lemosin al poder" faguèt una ataca aeriana partida del platèu de Milobassà a còps de pomas radioactivas per que son dialècte siaguèsse subrerepresentat. Per afinitat subvencionala a la region, ataquèt pas lo gascon e mai li daissèt un pauc de plaça. Lo lengadocian, biaissut e fòrt de sa supremacia costumièra, sauvèt l'onor. Lou prouvençau, paure d'eu, en mai d'èsser tricastinizat, se prenguèt una poma dins l'uèlh.
Uèi una cançon que m'agrada de la cantar fòrt en veitura. Perque soi iperbona per cantar fòrt en iaort italian!
La primièra partida es cantada, la segonda, ausiretz lo piffero, un graile italian.
Es tirada del disc Segni de Stefano Valla e Daniele Scurati, duo piffero-acordeon, publicat en cò de Buda Musique jostitolat "Italie: musiques de l'Apennin, volume 2, piffero & fisarmonica", un disc excellent! Ai pas lo primièr volum e veni de veire que n'i a un tresen.
Aprèp aver bufat pendent doas oras pel Carnaval de Cauç, volguèri anar visitar lo castèl de Cassan qu'es pas gaire luènh de Pesenàs, entre Gabian e Rojan. Lo Castèl de Cassan, i passèri dabans quauques setmanas enrè, m'i poguèri pas arrestar, mas aviái marcat dins mon cap "de visitar" de tant que ne demorèri bocabadada en passant lèu fach en auto. Dissabte, èra l'escasença de la far la visita.
Levat que de novembre a abrial se pòt pas visitar.
Of course.
Pas grèu, emai sens poder dintrar, profechèri del solelh per far quauques fòtos...
Lo Castèl de Cassan es pas sonque una glèisa del sègle dotze e una façada del sègle dètz-e-uèch ; ara i fan una molonada de causas que veiretz sul sit cassan.org: visitas, afars, cultura, vin e sega auditiva del trabalh.
Ben, ai ben enveja de lo visitar lo castèl, l'abadiá, la glèisa e los jardins e tot e tot :)
De còps que i a, quand tòrni del trabalh tard, aluqui pas l'ordenador en me dire "ò, mèrda, l'alucaràs deman". E l'autre ser, anavi anar legir directament sens passar per la casa ordenador ; mas un quiconet me diguèt "ba, aluca". Aviái un e-mail del Corrector que me disiá "Soi al Clapàs, telefona-me". "Ra, la puta!" que me diguèri, que, quauques jorns abans, m'aviá mandat un e-mail sens tièras de sinonims, sens règlas de gramatica d'aplicar, non, non, me disiá que deviá venir pel Clapàs e que se poiriam rescontrar. Non, non, que respondèri — es que soi una timidassa megamodèl. En mai d'aquò, imaginatz-vos: lo tipe que me corregís las fautas e que li disi de longa que m'emmèrda ; a non, non, non, not possible, lo pòdi pas rescontrar. E de qué li diriái, è? Perque charrar per internet, aquò, o sabi faire, e mai tròp, mas aprèp, charrar dins la vida vidanta, e ben es quicòm mai!
Li mandi un SMS genre "fins a quora siás per aquí?". E coma sap pas mandar d'SMS aquel endecat del det gròs, me telefona "Dona-me ton adreiça, arribi".
è? qué? ieu? ara?
Lo menèri a la plaja perque es un endrech agradiu e, subretot, me podiái escapar quand voliái, genre "bon-ben-super-ciao!" que soi una sauvatja megamodel.
Aguèri pas brica enveja de m'escapar, aguèri pas besonh de parlar perque loCorrector faguèt la convèrsa e finala, passèri un moment plan agradiu a l'escotar, a rire e a me trufar d'el perque dins la vida vertadièra, es coma dins la vida virtuala, es pas brica susceptible, lo tipe.
Una suspresa que me botèt de bona umor pendent tres jorns.
Un dissabte de la debuta de març, anèri far un torn a Limós, « capitala de la blanqueta e del Carnaval », per veire son Carnaval, lo mai long del mond.
I aviái rendètz-vos amb LaMissantaBèstia, una indigèna saberuda que me deviá explicar una molonada de causas e me convidar a dinnar a l'ostal de sa grand perque me cultivar, aquò m'agrada mas manjar, aquò m'agrada tanben.
Abans de contunhar, vos expliqui un pauc mai la teoria perque aquò's bravament complicat. Concentratz-vos, o tornarai pas dire.
Lo Carnaval de Limós dura quicòm coma tres meses (de la fin de genièr a la debuta d'abrial). Marcha pas coma los autres, es una causa unica dins la galaxia. Cada dissabte e cada dimenge de la durada de Carnaval, una « banda » sortís (o doas, aquò depend) ; una banda, aquò's una còlha de personas... La banda sortís tres còps dins la jornada e cada sortida es diferenta e tot aquò es acompanhat per de musica jogada per de musicians vertadièrs.
La primièra sortida es lo matin ; son desguisats segon un tèma qu'an causit, fan una mesa en scèna sul tèma causit ; mèfi, es Carnaval, lo tèma serà risolièr, parodic, amb de sèxe e de politicament pas corrècte. Fan sa scèna puèi dançan la Valsa, la Valsa es la primièra dança ; un còp la Valsa facha, fan lo torn de la Plaça. Lo torn de la plaça se fa pas de quin biais que siá : van d'un bar istoric de Limós a un autre cafè istoric de la plaça. En tot, i a cinc bars.
A 12h30, la banda beu (e dinna) dins son bar-ostal (cada banda es restacada a un bar) e lo mond del vilatge e los toristas van dinnar de son costat. Se passa pas res mai fins a 5h.
A 5h, es la segonda sortida. La banda del matin a cambiat de vestits ; la sortida de 5h es la sortida dels peiròts (« pierrots » en francés). Lo ritme es mai lent, mai solèmne e es de veire.
La darrièra sortida se fa de nuòch a 10h, mas vos pòdi pas gaire explicar que i anèri pas.
Vaquí per la teoria.
Ara, la practica:
A 11h, anèri cap a un canton de la plaça ont ausiguèri de bruch.
Se fasiá l'inauguracion d'un bordèl ; aquò èra lo tèma d'una de las bandas que sortissiá aquel jorn (soi pas nècia, i anèri un jorn que i aviá doas bandas, aital, aguèri lo doble d'espectacle!)
e, aprèp la Valsa, comença lo torn de la plaça...
Abans de vos mostrar quauques fòtos... sembla que la dubertura d'un bordèl a Limós es una idèa que ne poiriá far d'uroses... que lo papet sembla plan interessat:
La banda los Bronzinaires aviá doncas causit lo tèma del bordèl... Aquí quauques desguisaments :
çò escrich suls panèus: "Vite l'ouverture ou j'ai mon poireau qui va éclater... d'ailleurs c'est déjà fait", "Los vièlhs de la plaça, regardar sens tocar" e "J'entraine les vieux de Limoux pas pour marquer des buts mais pour aller aux putes".
Escrich sul panèu de Sarkòzi: "Casse toi pauv'con, t'as pas les moyens",
Sarkòzi èra accompanhat de doas putas qu'avián un capèu marcat "las carlitas" :D
Las darrièras doas fòtos, se las ai mesas, es pas perque repàpii, es per vos mostrar la dança: las fecas. Ensagèri de prene en fòto los gèstes de fecas mas ai pas gaire capitat... En gròs, per dançar las fecas, cal chauchilhar d'un pè sus l'autre sus lo ritme de la musica en balancejant los braces.
Demostracion en video:
(aquela musica, la pòdi escotar pendent d'oradas)
La sortida del tantòst, son los Peiròts, e aquò's poliiiiiiiiiit.
Un parelh de videonetas per vos mostrar los Peiròts e las Fecas:
(aquela musica tanben la pòdi escotar pendent d'oradas!)
Ai decidit de vos far escotar "los tròces que sòmii de jogar plan coma cal a l'autbòi".
I soi pas encara, es pas qu'un esper... Serà realitat quand podrai bufar longtemps, que mos dets seràn pas mai de rebels de la vida, qu'aurai encapat la ritmica e quand saurai far sortir de polits sons melodics amb los pòts... Desespèri pas d'i arribar un jorn.
Uèi, pas un tròç en particular mas un principi...
Mon pichon nom a agut de consequéncias : soi fan fan fan de Brassens. O avètz comprés : m'agradariá de jogar Brassens a l'autbòi.
Mas aquò's pas aisit...benlèu que dins una autra vida i arribarai! :)
Felip Carcassès o fa, e ben, aquò me fa plorar de tant qu'es polit... (soi una dròlla sensibla).
Los tres extraches son tirats dels tres volums de Corne d'Auròc ; Felip Carcassès i a fach un trabalh bèl de revirada de cançons de Brassens. La màger part son de reviradas e i a quauques instrumentals a l'autbòi e/o a la bodega. Crompatz-los, o regretaretz pas.
Pasmens, cal tornar a Cesar çò qu'es a Cesar : lo primièr còp qu'ausiguèri l'autbòi jogar Brassens, aquò èra per lo generic de l'emission Pebre d'Alh del Jaumet de Mesa qu'escotavi cada setmana a la ràdio - e mai la registravi per la tornar escotar! - quand èri en Terminala. Son generic - o sachèri mai tard! - èra Je rejoindrai ma belle jogat per Une Anche Passe, aquí l'avètz:
Zo mai, tòrni a Cesar çò sieu : lo Jaumet de Mesa, quand me rescontrèt pel primièr còp, me diguèt "Mélanie? Coma la cançon de Brassens?!?". Dau còp, anèri crompar l'Integrala!
L'occitan servís per lo títol ("lo festenal", "convivéncia") qu'aquò marca plan, mas la comunicacion seriosa, ah ben non ma pauvre lucette!, pas en occitan. L'occitan es genial per demandar de subvencions, jogar de tamborin e cantar en polifonias, mas lo metre a egalitat amb las autras lengas, caldriá pas passar l'òsca, òu!
Ai decidit de vos far escotar "los tròces que sòmii de jogar plan coma cal a l'autbòi".
I soi pas encara, es pas qu'un esper... Serà realitat quand podrai bufar longtemps, que mos dets seràn pas mai de rebels de la vida, qu'aurai encapat la ritmica e quand saurai far sortir de polits sons melodics amb los pòts... Desespèri pas d'i arribar un jorn.
Quand lo mond te veson amb l'autbòi, te demandan de ne jogar. E se'n cagan dels tròces qu'as meses de setmanas a encapar e capitar (e que de tot biais capitas pas del tot...), t'escotan perque son educats e que t'aiman plan,mas, sul pic, te demandan La Carga.
Scèna costumièra de ma paura vida de gafeta:
- Anem, fai La Carga!
- A oè, fai-nos La Carga! - La Carga! La Carga! La Carga! La Carga!
e aquí una pichòta votz respond, tota vergonhosa: - Mas la sabi pas faire...
- Mas siiiiiiiiiiiii - Ben non....
- Mas siiiiiiiiiiiii, quand òm jòga d'autbòi, òm sap jogar La Carga!
- Ben non..., la sabi pas faire encara..
E aquí, te sentisses la mai inutila dau mond e contemplas ton vuèg interior.
Perque sabes de qué pensan lo mond dins son sicap, perque tu pensas parièr: "A qué servís de jogar d'autbòi se pòs pas jogar lo repertòri setòri?"
Mas me cal vos explicar de qu'es La Carga! La Carga es LA musica emblematica de las ajustas. Es la musica qu'es jogada a cada còp que los ajustaires se crosan e "cargan" (quand ensajan de far tombar l'adversari). En gròs, los espectators de las ajustas l'ausisson cinc-cents cinquanta còps dins la tantossada cada dimenjada de l'estiu. A Seta, es un simbòl identitari dels fòrts e un Setòri que se respècta a la Carga coma sonariá de son Ifòn.
E ben ieu, la vòli saber, la Carga! Sus la barca, i montarai pas jamai, aquò me'n cagui, mas vòli poder regalar lo mond e èsser dins totes los Ifòns del mond que coneissi.
Aquò's n'es un de polit d'objectiu dins la vida :D
Coma soi una super VIP de la vida e ben ai en exclusivitat-exclusiva-pas-que-per- ieu un CD amb las primièras cançons de l'espectacle qu'es a se crear sus Joan Bodon que s'apèla "L'Èrba d'Agram" amb Mèstre Alain Charrié e sos Souffleurs de Rêves, amb Mans de Breish, Roland Pecout e Arnaud Cance, lo solet barbut que me fa frenir los tetés quand canta.
La primièra se farà a Balaruc lo 17 d'Abrial (i serai!). E se podètz pas venir a Balaruc, seràn tanben a Estivada.
E coma soi pas puta, soi segura que vosautres tanben ne volètz ausir d'extraches!
E ben aquò se passa en cliquant aquí! E mai soi segura que volètz mon vejaire de melomana talverocentrada: m'agradan fòrça Los Carbonièrs de La Sala new version e Jorn de fièira (tetés que frenisson regde)
Ai decidit de vos far escotar "los tròces que sòmii de jogar plan coma cal a l'autbòi".
I soi pas encara, es pas qu'un esper... Serà realitat quand podrai bufar longtemps, que mos dets seràn pas mai de rebels de la vida, qu'aurai encapat la ritmica e quand saurai far sortir de polits sons melodics amb los pòts... Desespèri pas d'i arribar un jorn.
E ben sòmii qu'un jorn saurai jogar Garrigou Polka e que lo mond dançaràn, portats per lo son de l'autbòi :)
D'origine celtique, le suffixe -acos latinisé en -acum forme de nombreux noms de lieux entre les IIe e IVe siècles. Il revêt, en général, une valeur d'appartenance ; c'est le suffixe employé par excellence qui sert à désigner le "domaine de...". (...)
E ben, me balha pas enveja d'anar far un torn alai:
I passèri per La Cauna mas pas per la rota bèla ni per la mai dirècta.
Aprèp Albi, seguiguèri lo panèu "Ambialet" puèi d'Ambialet, seguiguèri Tarn, i a una rota que s'apèla "valada de Tarn" qu'es bravament polida, pas granda, pro desèrta e me regalèri de la prene. Arribèri a Ròca Cesièra perque i aviá un panèu que disiá "panorama / taula d'orientacion".
Ai la tissa de m'arrestar tre que vesi un panèu "punt de vista - arrestatz-vos per far una fòto", los scientifics dison que foguèri una torista japonesa dins una vida anteriora. Levat que cada còp, los arbres an crescut e vesi pas jamai res, aquò me fruuuuuuuustra.
Mas a Ròca Cesièra, me calguèt montar amont d'una ròca (d'aquí lo nom) que t'i fasiá un ventàs... mas ont aguèri una vista plan polida!
Remarcaretz qu'alai es encara l'ivèrn...
E en bas de la ròca, i aviá un panèu suls aucèls amb d'occitan dedins:
(podètz clicar sus la fòto per poder legir)
Me soveni pas tròp del camin que faguèri mas èra polit!
Passèri per Ambialet, Sant Sarnin, La Cauna, Brassac, La Salvetat, Fraisse, Olargues, Rocabrun puèi Besièrs e l'autorota... Aguèri de solelh, de pluèja, de granissa e mai de nèu!


text:
A chapauc
, mans e braç tiblats
, lo joine barbassut mòstra a cincanta balès, fremas compressas, coma devon se tenir en rega fins qu’au centre, onte s’auçaràn totara, quatre per quatre, leis castellers que montaràn uech nivèus. « Pensi qu’aqueu biais de s’unir entre totei per l’unica tòca d’afavorisar l’auça dau mai pichon es simbolic de nòstra societat catalana, obèrta e generosa »
vòu ajustar Alba.
Aquela joina policiera en pòsta a Barcelona s’entòrna tre que pòu au sieu per participar an’aquelei messas laïcas onte tres a quatre cents personas pòrtan pèira
de còps.
A Tarraco Arena, lo dimenge a miegjorn, alòr que lei castells se succedon a-de-rèng
, aqueu biais d’èstre unitaris passa dau fach culturau a la demonstracien politica : una bandiera giganta se passa de mans en mans entre lo public per afiermar : « Fèm la República catalana », e dessota apareisserà lo president catalan Quim Torra, per un banh de mans sarradas.


text:
Charles Perrault
Charles Perrault (12 de genier de 1628 a París - 16 de mai de 1703 a París), es un escrivan francés, celèbre per sei còntes venguts de la tradicion orala.
Foguèt membre de l'Acadèmia francesa tre 1641, l'aparat dau ministre Jean-Baptiste Colbert e autor dau celèbre libre Contes de ma mère l'Oye (1697), amb relats que vènon vendre dei classics, foguèron versionats per lei fraires Grimm e d'autres. Foguèt lo cap de fila dei partisans dei Modèrnes dins la Garrolha deis Ancians e dei Modèrnes qu'inaugurèt amb la publicacion en 1688 dau Siècle de Louis le Grand.


text:
- Saps Lo Hat YoyOyoy
- Saps Lo Hat Salomé
- Saps Lo Hat Lo Hat
- Saps Lo Hat Guilhem
- Saps Lo Hat Damadariakanà
- Saps Lo Hat Freduski
- Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.
11 de nov. 2014
En Ondas setm. 46 Sandrina Claverie Saps Lo Hat
Us privat a gratis, us public mercés de contactar d'abòrd domenja@gmail.com
En Ondas de Domenja Lekuona setmana 46
Qu'obrim dab un papèr suu tribalh remarcable deu CPLO : congrès permanent per la lenga occitana. Prosaïcament e pragmaticament abracat en Lo Congrès – trobader suu net a http://www.locongres.org - , aqueste utís de prumèra qualitat que propulsa l'occitan au reng de lenga de las navèras tecnologias de l'informacion e de la comunicacion. La paraula occitana que passa de l'atge de l'imprimaria a l'atge de la connectica.
Sandrina Claveria qu'acòrda ua dusau entervista a En Ondas a perpaus de son tribalh dens lo grop Saps qui sorteish en autoproduccion un disc compacte aqueste abòr de 2014.
En Ondas de Domenja Lekuona setmana 46 Sandrina Claverie Saps Lo Hat by Hadiupodcastsdomenjalekuona on Mixcloud
Las musicas d'En Ondas
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 11.11.14
Libellats : Domenja Lekuona, En Ondas, Lo Congrès, Sandrina Claverie, Saps
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
De cantar sus la melodia de Vincent (Starry StarryNight) de Don Mc Lean
O nuèit estelada
Pintrada de blau e gris
Gaita fòra un jorn d'estiu
Amb d'uèlhs que sabon çò que mon arma a d'escur.
Las ombras sul puèg
Dessenhan d'arbres e de flors
Càmbian un ivèrn rigorós
En colors que pren la lutz sus la nèu
Pòdi sentir ara, çò que tant me voliás tant dire,
E quant as patit per gardar lo cap
Tant los voliás liberar
Podián pas ausir, ba sabián pas far
Ara, ausiràn tanplan.
O Nuèit estelada
Flors que brilhan mai que fuòc
Nivolada e violeta nèbla
Rebat de tos uèlhs en tinta de China
Nuança que càmbia
Lo camp de blat al matin es d'ambra
La dolor marcada sus las caras
S'escafa jos ta tendra man Vincent.
Pòdi sentir ara, çò que tant me voliás tant dire,
E quant as patit per gardar lo cap
Tant los voliás liberar
Podián pas ausir, ba sabián pas far
Ara, ausiràn tanplan.
Te podián pas aimar
Pr'aquò sabiás aimar
E quand aguères pus d'espèr
Pus d'estelas, pus de cuèr
te'n anguères morir coma fan los amants,
Mas t'auriái volgut dire, Vincent
'quel mond foguèt pas fait per un meravilhós coma tu.
O nuèit estelada.
Retrait penjat dins l'entrada voida
Simpla cara, paret anonima
Los uèlhs gaitan lo mond sens oblidar
l
Los estrangièrs qu'encontrères
Vestits de pelhas petaçadas
Espina d'aur, ròsa sanglaçada,
De roge embruta la perfècta nèu
Cresi saber ara, çò que tant me voliás tant dire,
E quant as patit per gardar lo cap
Tant los voliás liberar
Podián pas ausir, e t'escotan pas
Jamai t'entendràn pas...


text:
istòria
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin historia, pres del grèc ancian ἱσtopίa historía.
Prononciacion
[isˈtɔɾjo]
Nom comun
istòria femenin
- Matèria qu'estúdia los eveniments del passat.
- Raconte mai o mens real.
- A prepaus, ara que mon istòria comença, vos dirai d'ont me ven aquel nom, que tot cocarro que pareis, lo cambiariái pas contra aquel del gran rei Catòrze. (Joan Baptista Fabre, Istòria de Joan-l’an-pres, adaptacion a la grafia classica per Patric Sauzet, 1988, CRDP Montpelhièr)
Derivats
Variantas dialectalas
- istoèra (2) (gascon)


text:
1627
Aquesta pagina concernís l'an 1627 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Mòrt de Jahangi que foguèt remplaçat per son fiu Shah Jahan.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Ciutat Metropolitana de Turin
La ciutat metropolitana de Turin es una division administrativa de la region italiana de Piemont que remplaça la província de Turin lo primièr de genièr de 2015. Son còde ISTAT es 201, mas las comunas se gardan lo prefixe de l'anciana província 001.
La capitala n'es Turin.
La ciutat metropolitana dirigida per un sindic metropolitan, qu'es lo cònse de la capitala. Lo primièr sindic foguèt Piero Fassino elegit en octobre de 2014. Dempuèi 2016, es Chiara Appendino.
Es devesida en 316 comunas, qu'un plamponh forman la partida mai al Nòrd de las Valadas occitanas. Sa populacion es de 2 270 677 abitants (31/08/2017).


text:
La familha de Maurici Pages, defuntat en julh de 2010, ganhèt son procès en primièra instància per « temps personal desvirat sens compensacion ». Lo tribunal d’instància de Lavaur rendèt aquel jutjament susprenent que podriá far jurisprudéncia, condemnant l’estat a 587,65 € de domatges e interès al profièit de la familha Pages.
Lo rendut del tribunal, s’apiejant sus una recomendacion de la cort europèa, precisa qu’al moment del passatge a l’ora d’estiu, una ora de temps es tirada a cada persona. Coma aquela ora es tornada a la davalada, es sens consequéncia pels ciutadan. Levat se la persona defunta abans lo tornar a l’ora d’ivèrn. Dins aquel cas, l’ora presa deu balhar luòc a compensacion, çò estimèt lo jutge, compensacion que reven legitimament als eiretièrs conformament a l’article 223 445 bis del còdi civil.
« Es una victòria, declara l’avocat de la familha, que los enfants e l’esposa del Sénher Pages, que s’estiman victimas d’aquela injustícia, se baton dempuèi d’annadas per far reconéisser lor drèit . Es inadmissible de panar una ora de temps a qualqu’un sens la li tornar d’un biais o d’un autre. Eperam qu’aqueste jutjament farà jurisprudéncia. »
L’estat a fait apèl de la decision. Dins l’espèra del jutjament definitiu, Manaset, socitosa del drèit de sos legeires, incita las personas mòrtas en estiu a portar lo planh a lor torn.


text:
5 de nov. 2014
En Ondas de Domenja Lekuona setm. 45 Sandrina Claverie 1
Us privat a gratis, us public mercés de contactar d'abòrd domenja@gmail.com
Quate novèlas literàrias (Letras d'Òc e IEO) e ua unica invitada d'En ondas entà dus numèros : Sandrina Claverie, artista e professora de musica.
En aqueste numèro d'En Ondas que l'ei consacrat, qu'evocam lo son tribalh de coordonatora entà Clarina l'escòla de musica de Vath d'Aspa e lo tribalh de professora d'acordeon diatonic a Bedós e La Seuva.
Las musicas que seràn tiradas quasi totas deus discs de Vath d'Aspa, de Bemanya (prumèr disc de joens de Vath d'Aspa) e... de Saps solide deu lor disc que sòrt de paréisher Lo Hat.
Las musicas d'En Ondas
* Tom waits Bad as me Bad as me
* Saps Lo hat 7 minutes
* Vath d'Aspa Montanha sacrata Joenessa
* Bemanya Ronda deu Carcin
* Saps Lo hat Mon mien
* Saps Lo hat La vermoule
* Bemanya CharmantinaSonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.
En Ondas de Domenja Lekuona setmana 45 Sandrina Claverie Escòlas de musica Clarina e de La Seuva by Hadiupodcastsdomenjalekuona on Mixcloud
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Badalhac
Badalhac (oficialament en francés Badailhac) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas de Badalhac son Badailhac, Badailhan, en 1583, Badalhiac, en 1610, Badailhat, Vadailhac, en 1668, Vadalhiac, en 1677, Badaliac, en 1692, Badalhac, en 1693, Badaillac, Bedaillac, en 1784 [1]. Badalhac ven d'un nom gallés d'òme Batalios, amb lo sufixe gallés -āco(n), latinizat en -acum [2],[3]. Badalhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que aviá per mèstre Batalios.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Vic de Cera, i damorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854C8Y3Hr
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 44
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 72, 287 e 327


text:
Wikidata
Wikidata es un sit web que ten per ambicion de conservar totas las informacions dels diferents sites de Wikipèdia.
Las modificacions dens Wikidata son disponibles per totes los sites ligats.
Etapas[modificar | modificar la font]
Infobox generica[modificar | modificar la font]
Que cau botar aquèsta boita d'informacion dens totas las novèlas paginas.
{{Infobox |tematica= |carta= |naissença= |decès= |imatge=  |legenda= }}
Addicion d'informacions sus Wikidata[modificar | modificar la font]
- Dens l'Infobox, que cau clicar sus Donadas
- Botar un títol si exista pas (en rotge lo títol dens la purmèra lenga de creacion de la pagina)
- Ajustar (cliar sus add) una informacion (statement) en escrivant lo nom de la proprietat e la valor.
- exemple:
- Proprietat: luòc de naissença
- Valor: Tolosa
- Validar
Lista de las proprietats: Wikidata:Lista de las proprietats


text:
SCoT Bande Rhénane Nord
Page dédiée au schéma de cohérence territoriale Bande Rhénane Nord présentant la liste des communes dépendant du SCOT.
A l'heure actuelle, le schéma est approuvé depuis la date du 28 novembre 2013.
Liste des communes
Drusenheim
Ville de Drusenheim, commune de France de 5 100 habitants.
La mairie de Drusenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Soufflenheim
Ville de Soufflenheim, commune de France de 5 000 habitants.
La mairie de Soufflenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Herrlisheim
Ville d'Herrlisheim, commune de France de 4 800 habitants.
La mairie d'Herrlisheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Gambsheim
Ville de Gambsheim, commune de France de 4 600 habitants.
La mairie de Gambsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Seltz
Ville de Seltz, commune de France de 3 300 habitants.
La mairie de Seltz a une adresse e-mail et un site Internet.
Kilstett
Ville de Kilstett, commune de France de 2 600 habitants.
La mairie de Kilstett a une adresse e-mail et un site Internet.
Offendorf
Ville d'Offendorf, commune de France de 2 400 habitants.
La mairie d'Offendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Rœschwoog
Ville de Rœschwoog, commune de France de 2 300 habitants.
La mairie de Rœschwoog a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauterbourg
Ville de Lauterbourg, commune de France de 2 300 habitants.
La mairie de Lauterbourg a une adresse e-mail et un site Internet.
Sessenheim
Ville de Sessenheim, commune de France de 2 200 habitants.
La mairie de Sessenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Mothern
Ville de Mothern, commune de France de 2 000 habitants.
La mairie de Mothern a une adresse e-mail et un site Internet.
Beinheim
Village de Beinheim, commune de France de 1 800 habitants.
La mairie de Beinheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Rountzenheim
Village de Rountzenheim, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Rountzenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Dalhunden
Village de Dalhunden, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Dalhunden a une adresse e-mail et un site Internet.
Roppenheim
Village de Roppenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Roppenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederlauterbach
Village de Niederlauterbach, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Niederlauterbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederrœdern
Village de Niederrœdern, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Niederrœdern a une adresse e-mail et un site Internet.
Auenheim
Village d'Auenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie d'Auenheim a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Liban
Liban es un pichon país asiatic entre Siria al nòrd e a l'èst, e Israèl al sud.
La siá capitala es Beirot.
Lo gentilici es libanés - esa.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 L'instauracion de la region autonòma dau Mont Liban
- 2.2 Lo periòde francés
- 2.3 Lo Liban independent
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Liban es un Estat del Pròche Orient a l'oèst d'Asia, situat al bòrd de la Mar Mediterranèa, que banha las siás còstas occidentalas. Al nòrd e a l'èst, Liban confronta las tèrras semideserticas de Siria, e al sud l'estrecha frontièra del país se tròba amb los limits d'Israèl.
Basicament lo relèu libanés, fòrça montanhós, pòt se dividir en quatre grandas unitats estructuralas, que se succedisson d'oèst a èst:
- la primièra, una franja costièra pro estrecha, ont se concentra la populacion;
- la segonda, la Cordilhièra de Liban, amb de montanhas calcàrias d'altituds superioras a 3000 mètres. Lo punt pus naut del país - Qurnat as Sawda', amb 3088 mètres d'altitud - es situat dins aquesta region;
- La tresena es la depression de la Val de Bekaa;
- La quatrena es la Cordilhièra d'Antiliban, que constituís lo limit natural amb Siria.
Istòria[modificar | modificar la font]
Eiretier de Fenicia situat au ponch de convergéncia entre Mesopotamia, Egipte, Anatolia e Grècia, lo Liban actuau foguèt roman e bizantin avans d'èsser conquistat per leis Arabes durant lo sègle VII. Durant lo periòde dei Crosadas, foguèt lo centre dau Comtat de Trípol — unic reiaume crosat d'origina occitana — fins a la presa de contraròtle de la region per lei Mamelocs d'Egipte a la fin dau sègle XIII. Puei, au començament dau sègle XVI, passèt sota l'autoritat deis Otomans.
Durant aquelei periòdes, son relèu montanhós ne faguèt un refugi per divèrsei minoritats. Ansin, tre la fin de l'Edat Mejana, son poblament èra ja vengut un mosaïc fòrça complèx format de glèisas crestianas d'obediéncia catolics, ortodòxs e armènis e de corrents religiós musulmans ortodòxs (sunisme e divèrsei brancas dau chiisme) ò eterodòxs (Druzes).
L'instauracion de la region autonòma dau Mont Liban[modificar | modificar la font]
En 1831, Mehemet Ali (1805-1831) conquistèt Palestina e Siria. En Liban, la preséncia egipciana entraïnèt d'oposicions entre lei diferentei comunautats. En particular, lei sunitas chausiguèron de sostenir leis Otomans entraïnant una repression dura. En parallèl, leis Europèus aprofichèron la situacion per estendre son influéncia dins la region. Ansin, lei Francés venguèron lei protectors dei Glèisas catolicas, lei Rus deis ortodòxs e lei Britanics dei Druzes. Aquela proteccion se manifestèt en 1860 ambé lo desbarcament d'un còrs expedicionari francés après un chaple de maronites. Se retirèt un an pus tard mai obtenguèt la creacion d'una region autonòma dirigida per un governador crestian per assegurar la proteccion dei crestians. Dicha Mont-Liban, aquela region foguèt a l'origina dau Liban actuau.
Lo periòde francés[modificar | modificar la font]
Après la Premiera Guèrra Mondiala, França recebèt un mandat de la SDN sus Siria e la region dau « Grand Liban » (lo Mont-Liban, Beirot, Trípol e divèrsei territòris vesins). En 1922, l'acte de Londres confiermèt aquela cession e mantenguèt la separacion entre Liban e Siria.
L'aumentacion dau territòri libanés entraïnèt una demenicion de la populacion crestiana. Fòrça majoritari en 1914, representavan 55% de la populacion en 1921 e 51% en 1932 a l'eissida dau darrier recensament organizat dins lo país. En 1926, una constitucion organizèt un sistèma confessionau qu'assegurava una representacion equitabla a cada comunautat. Dins lei fachs, lei maronites dominèron la vida politica e leis abitants de Beirot la vida economica. Dins lei regions interioras, aquò suscitèt d'oposicions ambé leis ortodòxs, lei Druzes e lei sunitas (desirós de jónher Siria). En 1936, un tractat francolibanés — jamai ratificat per Liban — reconoguèt lo principi de l'independéncia e donèt d'importants drechs militars e economics a França per una durada de 25 ans.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, lei mandats de Siria e de Liban passèron sota lo contraròtle dau regim de Vichèi en 1940. L'annada seguenta, foguèron ocupats per una fòrça francobritanica. Leis autoritats novèlas prometèron l'independéncia per la fin de la guèrra mai leis elèits locaus la demandèron immediatament. Doas crisis opausèron en 1943 e en 1945 leis independentistas au poder francés. Pasmens, ambé lo sostèn dei Britanics, lei premiers obtenguèron la partença dei Francés en 1946.
Lo Liban independent[modificar | modificar la font]
Lo « Pacte Nacionau »[modificar | modificar la font]
En 1943, dins lo corrent de la lucha còntra França, leis elèits libanés avián conclut un acòrd dich « Pacte Nacionau ». Prevesiá un partiment dei pòstes de l'Estat e dau Parlament entre crestians e musulmans segon un rapòrt de sièis a cinc. Fins a 1958, aqueu sistèma foncionèt ben car l'Estat demorèt feble. D'efèct, d'aqueu temps, Liban èra totalament somés a l'iniciativa privada e l'interès de tenir lo poder èra limitat.
La situacion cambièt en causa dei mutacions de la societat libanesa de la fin deis annadas 1950. Premier, una crisi agricòla que causèt l'exòdi de païsans paures vèrs Beirot. I trobèron ges d'ajuda de part dau govèrn e venguèron rapidament una fònt d'agitacion. Puei, la creissença demografica dei chiitas modifiquèt l'equilibri entre crestians e musulmans qu'èra a la basa dau pacte. En 1958, l'oposicion entre lo president crestian Camille Chamoun, favorable ais Occidentaus, e plusors caps arabes se reclamant dau panarabisme entraïnèt una crisi grèva. D'esmogudas entraïnèron un desbarcament estatsunidenc. Puei, lei Libanés capitèron de trobar un acòrd per restablir l'òrdre.
Lo president Fouad Chehab (1958-1964) capitèt de mantenir l'equilibri entre lei comunautats. Pasmens, après son mandat, lei tensions aumentèron pauc a pauc au sen de la societat libanesa. Kamal Joumblatt, cap dei Druzes, e Pierre Gemayel, un maronite cap dei Falanjas Libanesas, foguèron lei doas figuras principalas d'aqueu periòde.
En 1970-1971, aquela situacion foguèt destabilizada per l'arribada de refugiats palestinians dins lo sud dau país. D'efèct, lei Palestinians utilizèron lo territòri libanés per menar d'incursions còntra Israèl. Òr, aquò entraïnèt de repòstas israelianas qu'agravèron lei tensions entre musulmans, solidaris dei Palestinians, e crestians. Ansin, en abriu de 1975, de combats entre de Palestinians, sostenguts per lo Movement Nacionau Libanés de Joumblatt, e lei Falanjas degenerèron rapidament en una guèrra generala entre comunautats qu'anava causar la mòrt de 150 000 personas.
La guèrra civila[modificar | modificar la font]
Après l'estiu de 1975, lei combats venguèron fòrça violents. Au començament de l'annada seguenta, lo president sirian Hafez el-Assad prepausèt de modificar lo Pacte Nacionau per instaurar l'egalitat entre crestians e musulmans. Pasmens, Kamal Joumblatt refusèt e exigiguèt la fin dau confessionalisme. En mai, la perseguida deis afrontaments entraïnèt l'intervencion de l'armada siriana qu'impausèt en octòbre d'altas-au-fuòc au MNL e ai Palestinians.
Pasmens, lei combats de 1975-1976 avián entraïnat l'afondrament de l'Estat que son autoritat foguèt pas restaurada per l'aplant deis operacions. Au contrari, cada comunautat se retirèt sus sei bastions tradicionaus : maronites a Beirot-Èst e au nòrd dau Mont Liban, musulmans a Beirot-Oèst, Druzes au sud dau Mont Liban e Palestinians dins lo sud dau país. En mai d'aquò, l'armada siriana gardèt de fòrças dins lo plan de Bekaa.
L'invasion israeliana[modificar | modificar la font]
En 1978, Israèl ataquèt lo sud de Liban per i establir una « zòna de seguretat » destinada a protegir sa frontiera septentrionala còntra leis infiltracions palestinianas. Agantèron rapidament lo riu Litani e s'alièron ambé lei milícias catolicas dau melkite Saad Haddad. En 1981, lei crestians de Béchir Gemayel — lo fiu de Pierre — après una desfacha còntra lei Sirians, s'alièron ambé leis Israelians.
Aquò permetèt a l'armada israeliana d'organizar una gròssa ofensiva en 1982. L'armada siriana deguèt se retirar vèrs lo nòrd mai lei Palestinians e lei musulmans resistiguèron au sètge de Beirot-Èst. En aost, una fòrça internacionala francoestatsunidenca desbarquèt per supervisar l'evacuacion dei fòrças palestinianas vèrs d'autrei país arabes. Lo mes seguent, Béchir Gemayel, que veniá d'èsser elegit president, foguèt tuat per un atemptat. En represalhas, lei milícias crestianas aliadas d'Israèl chaplèron, ambé l'acòrd de l'armada israeliana, mai de 3 000 civius palestinians dins lei camps de Sabra e Chatila. Puei, Amin Gemayel — lo fraire de Béchir — signèt en 1984 un acòrd de patz amb Israèl.
Aquel acòrd entraïnèt lo retirament deis Israelians vèrs Saïda. Pasmens, Amin Gemayel mau capitèt d'impausar son autoritat sus lo rèsta de Liban. Au contrari, foguèt obligat de se raprochar de Siria e de remandar lo tractat de 1984. Dins aquò, durament condamnat après lei chaples de 1983, Israèl deguèt contuniar son retirament vèrs lo sud onte gardèt fins a 2000 lo contraròtle d'una « zòna de segueretat ».
La fin de la guèrra civila[modificar | modificar la font]
Lo tresen periòde de la guèrra civila foguèt marcat per lo ròtle creissent dei chiitas. D'efèct, ben implantada dins lo sud dau país, son organizacion principala, Amal, se renforcèt gràcias a sa participacion a la resisténcia còntra Israèl. Revendiquèt una reforma deis institucions e lo mantenement de liames estrechs ambé Siria. Pasmens, tre 1982, deguèt faciar la concurréncia d'un segond movement chiita, dich Hezbollah, qu'èra sostengut per Iran e desirós d'establir una republica islamica.
Après lo retirament israelian dins lo sud, lei faccions libanesas tornèron prendre seis afrontaments (Amal còntra lo Hezbollah, Amal còntra lei Druzes...). Lei maronites foguèron pereu victimes de conflictes intèrnes e en 1987, Siria s'impliquèt tornarmai d'un biais actiu dins lo conflicte. En 1988, lo generau Michel Aoun, nomat Premier Ministre per Amin Gemayel, assaièt d'impausar son primat gràcias a un sostèn iraquian. Pasmens, après de combats saunós a Bagdad, son camp subiguèt una desfacha importanta que permetèt de durbir de negociacions. Ansin, en octòbre de 1989, una conferéncia araba organizada a Taëf prepausèt de modificar lo Pacte Nacionau per establir la paritat entre crestians e musulmans.
Michel Aoun assaièt de s'opausar a l'acòrd de Taëf mai la crisi de Kowait de 1990 lo privèt de l'ajuda de Saddam Hussein. Se refugièt a l'ambaissada de França e l'armada siriana, ambé l'acòrd deis Estats Units d'America, intervenguèt per far respectar lo tèxte. En setembre de 1991, lei Sirians avián restaurats l'Estat e l'armada libanés, çò que permetèt de desarmar lei milícias — franc dau Hezbollah e d'Amal que luchavan còntra l'ocupacion israeliana. Aquela estabilizacion permetèt de començar la reconstruccion e un « tractat de fraternitat » venguèt legitimar la tutèla siriana.
La tutèla siriana e la reconstruccion[modificar | modificar la font]
Perdeires principaus de la guèrra, lei crestians s'opausèron a la politica de reconciliacion siriana. Refusèron donc de participar ai legislativas de 1992 que veguèron la victòria de la coalicion menada per lo sunita Rafic Hariri. De 1992 a 1995, aprofichèt un contèxte economic favorable per començar la reconstruccion. Pasmens, a partir de 1995, la situacion financiera dau país venguèt fòrça marrida ambé d'aumentacions dau deute nacionau, de la pauretat e dau caumatge.
Dins lo sud, la situacion èra agravada per lei combats opausant lei movements de resisténcia chiitas a l'armada israeliana e seis aliats locaus. De mai, en 1993 e en 1996, aqueu conflicte se generalizèt a la totalitat dau territòri libanés ambé de bombardaments israelians còntra lo Hezbollah e lei rets d'infrastructuras. Lei tropas israelianas se retirèron finalament dau Sud-Liban en març de 2000. La zòna abandonada foguèt rapidament conquistada per lo Hezbollah qu'eliminèt l'Armada dau Liban-Sud, aliat principau d'Israèl durant l'ocupacion. Pasmens, aqueu retirament permetèt pas d'establir la patz qu'un sector orientau de la frontiera israelolibanesa fa totjorn l'objècte de desacòrds entre Israèl e lo Hezbollah. Ansin, leis escaramochas demorèron frequentas lòng de la frontiera sud.
D'aqueu temps, Liban conoguèt divèrsei crisis politicas en causa dei luchas d'influéncias que menavan Occidentaus (França e Estats Units principalament) e Sirians per lo contraròtle dau país. Ansin, lo govèrn venguèt pauc a pauc pus autoritari ambé, per exemple, l'arrestacion de 200 opausants crestians en 2001. La guèrra d'Iraq de 2003 agravèt encara lei tensions fins a l'adopcion per lei pro-Sirians d'un emendament modificant la constitucion per permetre au president Émile Lahoud de se tornar presentar.
La « Revolucion dau Cèdre »[modificar | modificar la font]
Lo 14 de febrier de 2005, Rafic Hariri foguèt tuat dins un atemptat, çò qu'entraïnèt de manifestacions còntra Siria sospichada d'aver eliminat son èx-aliat. París e Washington aprofichèron la situacion per obtenir dei Nacions Unidas una resolucion demandant lo retirament (acabat lo 26 d'abriu) dei tropas sirianas estacionadas en Liban. En parallèl, lei diferentei faccions libanesas — franc dau Hezbollah — se devesiguèron entre partisans e adversaris de la preséncia siriana. Après un periòde de transicion, d'eleccions organizadas en junh de 2005 veguèron la victòria dei pro-occidentaus (72 sètis sus 128) que formèron un govèrn dirigit per Fouad Siniora, un pròche de Rafic Hariri. Pasmens, aquò amaisèt pas la situacion e de negociacions començadas en març de 2006 s'acabèron sensa resultat.
La Guèrra de Julhet[modificar | modificar la font]
Lo 12 de julhet de 2006, una escaramocha frontaliera entre lo Hezbollah e Israèl s'acabèt per la captura de dos soudats israelians. Tel Aviv reagiguèt en organizant una ofensiva còntra tot lo sud de Liban per destrurre la milícia chiita. Aquò entraïnèt una guèrra d'un mes (12 de julhet - 14 d'aost de 2006) que s'acabèt per una revirada de l'armada israeliana, incapabla de rompre lei defensas de son adversari. En revènge, coma en 1993 e en 1996, una campanha de bombardaments aerians entraïnèt la destruccion d'un nombre fòrça important d'infrastructuras.
Una resolucion de l'ONU permetèt d'acabar la guèrra mai lei tensions demorèron lòng de la frontiera. Una fòrça internacionala i foguèt desplegada per separar lei dos adversaris. Pasmens, en fòra dei destruccions e dei victimas (1 300 mòrts, principalament de civius), la consequéncia principala dau conflicte foguèt de renfòrçar lo prestigi dau Hezbollah vengut un Estat dins l'Estat. Aquò li permetèt de contestar lo govèrn de Fouad Siniora afeblit per sa posicion neutra durant l'ataca israeliana.
Liban dempuei 2006[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, divèrsei país arabes assaièron de trobar una solucion per amaisar lei tensions entre lo govèrn Siniora e l'oposicion menada per lo Hezbollah. Finalament, de combats opausèron divèrsei faccions en mai de 2008 a Beirot, a Trípol e a Halba. S'acabèron per la victòria dau Hezbollah e de seis aliats. Puei, lo 21 de mai, un compromés foguèt trobat per formar un govèrn d'union nacionala dirigit per Fouad Siniora e cargat d'organizar d'eleccions legislativas en junh de 2009.
Aquel escrutinh veguèt la victòria dei pro-occidentaus gropant sunitas, crestians e Druzes de Walid Joumblatt sus l'oposicion gropant lei chiitas (Hezbollah e Amal), lei crestians partisans de Michel Aoun e lei Druzes menats per Talal Arslan. Saad Hariri venguèt Premier Ministre. Pasmens, en 2011, deguèt demissionar après la demission de plusors ministres ostils ai drechs fòrça importants donats a un tribunau internacionau cargats d'enquistar sus l'assassinat de Rafic Hariri. De negociacions e de cambiaments d'aliança entraïnèron alora la formacion d'un govèrn dirigit per Najib Mikati ambé lo sostèn dei partits chiitas.
Pasmens, a partir de 2012-2013, lei preoccupacions principalas de Liban se dirigiguèron vèrs la guèrra civila en Siria. D'efèct, aperaquí 500 000 Sirians se refugièron en Liban e divèrsei movements islamistas utilizan lo territòri libanés per intrar en Siria. En mai d'aquò, lo Hezbollah participa tanben au conflicte dins lo camp de Bachar el-Assad. Ansin, per defugir una destabilizacion novèla de Liban, un govèrn d'union nacionala foguèt tornarmai format en febrier de 2014.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Guèrra Francoalemanda
La Guèrra Francoalemanda es un conflicte dau sègle XIX que se debanèt dau 19 de julhèt de 1870 au 29 de genier de 1871. Opausèt lo Segond Empèri francés (remplaçat en setembre de 1870 per la Tresena Republica) au Reiaume de Prussia e seis aliats (Bavièra, Wurtemburg, Baden...). Foguèt causat per la declaracion de guèrra francesa en respònsa a la provocacion prussiana dau telegrama d'Ems e per la volontat prussiana d'unificar leis estats alemands. Mau preparada, l'armada francesa imperiala foguèt rapidàment esquichada entraïnant lo rebutament de l'Empèri lo 4 de setembre de 1870 enterin que lei Prussians acomencèron lo sètge de París. La Republica assaièt alora de contuniar lei combats per replegar lei Prussians mai sei contra-ofensivas d'ivèrn s'acabèron per de reviradas successivas. En genier de 1871, la capitala deguèt donc capitular marcant la fin de la guèrra, lo començament d'una crisi politica importanta en França que s'acabará per la guèrra civila de la Comuna de París (18 de març - 29 de mai de 1871) e la proclamacion de l'Empèri alemand. La patz foguèt negociada après la fin de la Comuna : leis Alemands obtenguèron lo pagament d'una indemnitat de guèrra importanta e l'annexion dei territòris d'Alsàcia-Lorena.


text:
1876
Aquesta pagina concernís l'an 1876 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Divèrsei crisis se debanèron au sen de l'Empèri dins lo corrent de l'annada. La premiera foguèt l'insureccion de Bulgaria que se revoutèt en abriu que foguèt reprimida d'un biais saunós en mai. La violéncia de la repression entraïnèt de reaccions fòrça negativas en Euròpa e ais Estats Units. D'aqueu temps, Abdulaziz deguèt faciar una crisi financiera en causa de la manca de mejans per contuniar de pagar leis interès dau dèute dau país. Quasiment plaçat sota la tutèla de l'ambaissador rus, foguèt reversat lo 30 de mai e rapidament executat.
Son successor Murad V demorèt en plaça solament tres mes e foguèt remplaçat per Abdulhamid II après una crisi de foliá. Lo sultan novèu deguèt faciar l'ostilitat de Russia, d'Àustria e de l'Empèri Britanic après lo chaple dei revòutats bulgars. Una conferéncia foguèt organizada a Constantinòble onte lei poissanças europèas exigiguèron l'autonomia dei territòris crestians. Per s'aparar còntra la menaça de desmembrament de l'Empèri, lo sultan novèu preferiguèt adoptar una constitucion e transformar l'Empèri en monarquia constitucionala. Lei Britanics acceptèron aisament aquela chausida mai lei Rus preparèron una guèrra novèla.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Egipte que mandèt de renfòrç importants dins lo nòrd d'Etiopia. Pasmens, en despiech de la superioritat de son armament e de son entraïnament, l'armada egipciana se turtèt a una resisténcia acarnada de part dei fòrças imperialas numericament pus nombrosas (100 000 òmes còntra 20 000) e ben comandadas. Ansin, dau 7 au 9 de març, la batalha de Gura s'acabèt per la quasi destruccion dau còrs egipcian (8 000 mòrts e 6 000 presoniers). Aquò marquèt la fin de la menaça egipciana. Una trèva foguèt signada e de negociacions malaisadas s'acabèron per la signatura d'un tractat de patz en 1884. En mai d'aquò, la temptativa d'invasion egipciana permetèt au negus Yohannes IV d'unificar tot lo país, franc de Choa encara independent.
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Creacion d'un govèrn sus lo modèl europèu per lo Premier Ministre Rainilaiarivony amb uech gabinets especializats dins leis afaires estrangiers, leis afaires interiors, l'educacion, la guèrra, la justícia, lo comèrci e l'industria, lei finanças e la legislacion. De foncionaris, chausits au sen dei populacions dei tèrras autas, foguèron installats dins lei diferentei províncias dau reiaume per melhorar la gestion locala. Enfin, lo sistèma de collècta deis impòsts de la capitala foguèt estendut a tot lo territòri per aumentar lei revenguts de l'Estat.
Lo sistèma judiciari conoguèt tanben una reforma importanta ambé la creacion de tres corts superioras installadas dins la capitala. Son ròtle èra de supervisar lei decisions dei tribunaus locaus.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Còp d'estat de Porfirio Díaz que prenguèt lo poder. Capitèt d'estabilizar la situacion politica mexicana fins a 1911 e l'afondrament de son regime.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau premier naviri frigorific destinat au transpòrt de carn entre Argentina e França. Concebut per l'engenhaire francés Charles Tellier (1828-1913), èra dotat d'un sistèma de refrigeracion utilizant l'èter dimetilic. Aquò permetèt de remplaçar lo procès de saladura per lo transpòrt de denadas periblas sus de distàncias importantas. Pasmens, lo sistèma de refrigeracion èra pas encara satisfasent e lei naviris frigorifics se desvolopèron subretot ambé l'invencion de la refrigeracion au dioxid de carbòni en 1890.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Wilhelm Pieck, president d'Alemanha Orientala (m. 1960)
- 5 de genièr - Konrad Adenauer, cancelièr alemand (m. 1967)
- 23 de genièr - Otto Paul Hermann Diels, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1954)
- 26 de febrièr - Agustín Pedro Justo, president d'argentina (m. 1943)
- 2 de març - Papa Piu XII (m. 1958)
- 4 d'abril - Maurice de Vlaminck, pintor francés (m. 1958)
- 22 d'abril - Robert Bárány, mètge ongrés, Prèmi Nobel fisiologia o medecina (m. 1936)
- 17 de mai - Andreas Michalakopulos, primièr ministre de Grècia (m. 1938)
- 2 de julhet - Wilhelm Cuno, cancelièr alemand (m. 1933)
- 7 d'agost - Mata Hari, dançaira neerlandesa, executada per espionatge (m. 1917)
- 6 de setembre - John James Rickard Macleod, mètge e fisiologista escocés, Prèmi Nobel (m. 1935)
- 18 de setembre - James Scullin, primièr ministre d'Austràlia (m. 1953)
- 23 de novembre - Manuel de Falla, compositor espanhòl (m. 1946)
- 22 de decembre - Filippo Tommaso Marinetti, poèta italian (m. 1944)
- 25 de decembre - Adolf Otto Reinhold Windaus, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1959)
- 25 de decembre - Muhammad Ali Jinnah, fondator del Paquistan (m. 1948)
- 29 de decembre - Pau Casals, violoncelista catalan (m. 1973)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 21 de junh - Antonio López de Santa Anna, dictator de Mexic (n. 1794)
- 1 de julhet - Mikhaïl Bakunin, anarquista rus (n. 1814)
- 5 de setembre - Manuel Blanco Encalada, president de Chile (n. 1790)
- 30 de novembre - Antonio González y González, primièr ministre d'Espanha (n. 1792)


text:
Es dies 20, 21 e 22 d’octobre, Salardú acuelherà era IVau edicion d’Aran Diatònic, ua trobada d’acordeons diatònics, organizada per “Es Gripèts de Naut Aran”.
Classes per nivèus, talhèr de dances tradicionaus, balh e scenari dubèrt eth dissabte pera net e concèrt finau damb toti es participants complèten eth programa.
Entà mès informacion e inscripcions cau picar as telèfons 629.010.135 / 677.203.363 o ath mail arandiatonic@gmail.com
Era inscripcion inclodís es classes, minjars e materiau des tres dies.
Data limit d’inscripcion enquiath 9 d’octubre. Places limitades.
Aguesta trobada à eth suport der Ajuntament de Naut Aran e dera Diputacion de Lheida.


text:
Las hemnas e los òmis qui hèn las vostras cauçaduras..
Tots diferents e tots units per l'amor deu tribalh plan hèit, dab engèni e dab matérias purmèras locaus. Cadun qu'obra tà crear cauçaduras de qualitat, confortablas e duradissas.
HélènePicaira, Chivalièr de "l'ordre du mérite" e formadora.
StéphaniePicaira
RobertMontaire
AntonioCopaire - Montaire
StéphaneDesvolopament comerciau
QuentinPatronaire - Ortopedista
CompagnonsAprenedis
PhilippeDesvolopamant comerciau
Stéphane e Philippe...
Aquestes dus que's son encontrats en un mercat de nueit, a l'entorn d'un taulèr de cauçaduras, lo pumèr que parla d'un talhèr bearnés, sbatèr de montanha. Lo segond qui's peleja contre los produits de maishanta qualitat "hèits aulhors" , qu'escota, e qu'encontra, ad aqueth moment, lo son alter ego.
Qu'ei amassa que van partir a l'aventura, la qui torna hicar ço d'essenciau au còr de cada accion: har perdura un saber-har francés, utilizar mestiors de qualitat, tà produsir cauçaduras a l'encòp beròjas e duradissas. Que's vòlen inscriver dens un anar de consum pensat e responsable.
Aci qu'avetz los dus copairs: lo Stephane, 1,87 m d'eficacitat, de planvolança, de calma quau que sia la situacion e lo Philippe, bonet suu cap, qui s'abronqueish a desvolopar e a promòver lo son Bearn tant amat.
L'amor deu tribalh plan heit que s'exprimeish en aqueste obrador pirenec. Que produseish cauçaduras héitas a la man despuish 192, taus aulhèrs, taus obrèrs o taus rondalejaires exigents. Los clients fidéus que motivan l'eslama d'ua equipa estacada au contentèr de cadun
Le Soulor que mestresa lo "cousu norvégien", tecnica rara, hidança de soliditat e d'estanquïtat, corruda deus coneishedors.


text:
Friedrich Wöhler
Friedrich Wöhler (31 de julhet de 1800 - 23 de setembre de 1882) foguèt un quimista alemand dau sègle XIX. Es famós per sa sintèsi de l'urèa en 1828 que permetèt d'establir un liame entre quimias organica e inorganica.
Fiu d'August Anton Wöhler qu'èra veterinari, agronòm e pedagòg, acomencèt d'estudis de [[medecina], completats, tre l'annada seguenta, per d'estudis de quimia. Vengut mètge en 1823, preferiguèt s'interessar a la quimia e ne'n venguèt professor en 1828. Fins a sa mòrt, ensenhèt a l'Escòla Professionala de Berlin (1825-1831), a l'Escòla Professionala Superiora de Cassel (1831-1836) e a l'Universitat de Göttingen (1836-1882).
Coma la màger part dei quimistas dau sègle XIX, sei trabalhs regardèron d'aspècts fòrça variats de la quimia. Son resultat pus coneguda es sa sintèsi accidentala de l'urèa a partir de compausats inorganics en 1828. Aquò foguèt una revolucion majora car, segon la teoria dau vitalisme, lei quimistas dau periòde pensavan impossibla una tala sintèsi. Ansin, aquela experiéncia marca la fondacion de la quimia organica modèrna.
En fòra d'aquela sintèsi, Friedrich Wöhler capitèt de trobar de procès de reduccion d'isolar l'alumini (1827), lo berilli (1828) e l'itri (1828) e lo silici cristallin (1856). Descurbiguèt tanben lo carbur de calci, l'acetilèn, l'acid oxalic, l'acid benzoïc, l'idroquinon e un biais d'esplechar la niquelina per la produccion de niquèl. Dins leis annadas 1830, participèt ambé Justus Liebig a l'establiment de la teoria dei radicaus que forniguèt la premiera explicacion sistematica de la liason quimica dins lei compausats organics. Enfin, demostrèt l'existéncia de moleculas organicas dins certanei meteorits. Recebèt la medalha Copley de la Royal Society en 1872 per l'ensems de son òbra scientifica.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Paul Naim Berg (n. en 1926) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 1980 per l'estudi de la bioquimia dels acids nucleïcs, e en particular de l'ADN recombinant.
Nasquèt lo 30 de junh de 1926 dins lo quartièr de Brooklyn, de la vila de Nòva York. Estudièt bioquimia a l'Universitat de Pensilvània, ont se licencièt lo 1948, e realizèt posteriorament l'an 1952 lo sieu doctorat a l'Universitat Case Western Reserve de Cleveland. Dempuèi 1959 es professor de bioquimica a l'Universitat de Stanford.


text:
Bodh Gaya
Bodh Gaya ( indi बोधगया, Bōdh Gayā) es una vila d'Índia que compta 38 434 abitants en 2011[1]. La vila a una superficia de 249 km² e es situada dins l'estat de Bihar.
Es plan celèbra en Índia e dins lo mond bodista perque es dins aquesta vila que lo Boda auriá agut l'Illuminacion. Amb Kushinagar, Lumbini, e Sarnath es un dels quatre lòcs de pelegrinatge bodista en relacion amb la vida del Boda.
Lo temple Mahabhodi[modificar | modificar la font]
Dins aquest temple, se tròba l'arbre de Bodhi, una figuièira sacrada. Segon la tradicion, 250 ans après l'illuminacion del Boda, l'emperaire Ashoka venguèt visitar lo site e faguèt bastir lo temple. Foguèt restaurat a la fin del sègle 19 per Sir Alexander Cunningham.
Images[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Recensament de 2011


text:
Haight-Ashbury
Haight-Ashbury es un quartièr de la vila de San Francisco en Califòrnia. Lo nom ven l'interseccion d'Haight Street e Ashbury Street, mas sovent sonat mai simplament The Haight, o, mai recentament, The Upper Haight. Las quita carrièras foguèron nomenadas en onor d'Henry Huntly Haight, governaire de Califòrnia dins los ans 1870, e d'un dels conse de la vila de l'epòca, Mr. Ashbury. Ambedoas personalitats aguèron un ròtle màger dins lo desvelopament del quartièr, e, subretot, dins aquel del Golden Gate Park a sa creacion. Sa populacion de 38 738 abitants es repartida en 72,7 % de Caucasians, 7,3 % de Latinos, 10,8 % d'Afroamericains e 8,5 % d'Asiatics que lo revengut mejan es de 63 983 dolars
Somari
Identitat[modificar | modificar la font]
Lo quartier d'Haight-Ashbury foguèt lo pòl del movement hippie dels ans 1960, que succedèt al vam Beatnik que s'espelissiá dins lo quartièr de North Beach dos a uèit ans abans lo celèbre Summer of Love (Estiu l'Amor) de 1967.
La contracultura hippie es totjorn presenta mejans l'art psiquedelic. I a entre autre un musèu del tatoatge, d'ostals victorians repintadas de colors vivas e mirgalhadas, e tanben amb de grandas frescas muralas. Se pòt passar dabans l'ostal de Janis Joplin al 635 Ashbury Street.
Photografias[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Marie-Dominique Perrin, « San Francisco la rebelle », in Le Figaro du 21/08/2006, [lire en ligne]
- (en) Chronologie de Haight-Ashbury
- (en) Visite en photos de Haight-Ashbury
- (en) Documentaire sur Haight-Ashbury dans les années 1960
- (en) Guide touristique et adresses dans le quartier


text:
Valença
Valença (oficialament en francés Valence) es una vila d'Occitània, en Daufinat. Es lo chapluec dau departament de Droma, dins la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Lo gentilici es valentinés -esa o valentin -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Nòta: lo gentilici en correspondent a Valença es Valentinés, mas lo Valentinés designa tanben una de las ancianas províncias de França en avent per capital Valença e en fasent partida de la província del Daufinat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Laurenç Jobèrt, (1520-1583) mètge del rei Enric III de França.
- Jacme Cujàs, (1552-1590) professor a l'Universitat de Valença.
- Loís Mandrin, (1725-1755) contrabandier
- Emili Augier, (1820-1889) poèta
- Paul Ricœur, (1913-2005) filosòf
- Louis Nicollin, (1943) entrepreneire dirigent del Grop Nicollin, president del Montpelhièr Erau Sport Club.
- Sébastien Chabal, (1977) rugbyman


text:
Accueil / Lleida
(Nord-Ouest de la Catalogne) / Val d’Aran − Marimanha /
(Nord-Ouest de la Catalogne) / Val d’Aran − Marimanha /
Panorama depuis le Tuc de Guilhem
8/49
- Créée le
- Samedi 3 Janvier 2009
- Mots-clés
- 360, Aneto, Arbizon, Besiberri, Cap de Crodos, Creu de Colomers, Gran Tuc de Colomers, Grand Quayrat, Lleida, Maladeta, Mont Ne, Montanha d'Uishera, Montardo, Montlude, Panorama, Pic Blanc de Portillon, Pic de Barlonguere, Pic de Campbieil, Pic de Canejan, Pic de Cecire, Pic de Contesa, Pic de Contraix, Pic de Crabere, Pic de Hourgade, Pic de l'Alba, Pic de l'Entecade, Pic de l'Homme, Pic de la Mine, Pic de Mauberme, Pic de Maupas, Pic de Neouvielle, Pic de Sauvegarde, Pic de Serre Haute, Pic de Tartereau, Pic de Xemeneies, Pic des Crabioules, Pic du Midi de Bigorre, Pic Feixant, Pic Lezat, Pic Long, Pic Perdiguere, Pico de la Mina, Pico Forcanada, Pico Perdiguero, Pirineos, Pirineus, Posets, Pui de la Bonaigua, Punta Alta, Pyrenees, Sommet du Templa, Soum de l'Escalette, Tuc d'Arenho, Tuc de Guilhem, Tuc de la Tallada, Tuc de Molieres, Tuc de Parros, Tuc de Port de Vielha, Tuc de Ratera, Tuc de Salana, Tuc dera Coma d'Auran, Tuc dera Entecada, Tuc des Estanhets, Tuc Gran de Sendrosa, Val d'Aran
- Visites
- 374
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Nòrmas ortogràficas, chausias morfològicas e vocabulari de l’occitan alpin oriental :
La « Comission Internacionala per la Normalizacion Linguística de l’Occitan Alpin » es estaa creaa en 1999 sus propòsta de la Comunitat de Montanha de la Val Maira e dins lo quadre de la mesura 4.2 de la convencion Interreg II Itàlia - França. Aquesta comission era formaa da Giovanna Bianco, Franco Bronzati, Jean-Michel Effantin, Philippe Martel e Rosella Pellerino, abo la collaboracion de Dario Anghilante, e coordinaa da Xavier Lamuela. Son encharja era de propausar una ortografia e una varietat referenciala per l’ensem di parlars occitans alpins presents dins lo territòri de la Region Piemont e d’illustrar sa chausia abo un diccionari de uech mila paraulas.
La conven de mencionar quala es la relacion entre la lenga de las valadas dal Piemont e lhi autri dialèctes occitans. Lhi parlars dal nòrd, de las vals d’Ols, Cluson e Sant Martin, continuon sensa chambiaments importants aquilhi dal caire francés; pus al sud, la se fai gradualament la transicion vèrs lo piemontés, mas las características occitanas son sempre presentas e la referéncia a l’ensem de la lenga possibla.
Una varietat referenciala deu èsser generalament compresa e acceptaa. Un principi útil per l’establir es aquel de cerchar la forma de lenga que, apresa da un estrangier, lhi permeteria de comunicar normalament en donant l’impression de parlar una varietat que seria pas jamai aquela de l’interlocutor mas que poeria èsser aquela d’un luec ben pròche. Dins nòstre cas la fragmentacion dialectala permet pas de far aquò per tot l’ensem de las varietats presentas, mas, en o fasent per las valadas centralas, la s’obten já un modèl de lenga disponible per qualqui usatges generals. D’autre caire, dins la varietat propausaa, tot en cernent las características di parlars centrals, de solucions d’autras oríginas son estaas aculhias quand las semelhavon preferiblas, generalament perque las èron menc tributàrias de las influéncias italiana e piemontesa. En tot cas, en emplegant l’ortografia comuna, chascun pòt escriure dins sa pròpria varietat d’una maniera accessibla per l’ensem de lhi occitanòfons; aquò permet l’usatge de varietats localas dins ben de situacions pròprias de la varietat referenciala simplament en levant qualquas características tròp marcaas. Chal tenir da ment que la pràctica generala de l’occitan admet una lònja sèria de características dialectalas dins l’usatge cultivat; aquesta propòsta de varietat referenciala deu èsser donca presa coma un exemple de forma possibla per l’usatge general e non pas coma una lenga normativa rígida. Solament la pràctica abituala d’aquesta forma de lenga permeterè de fixar çò que chasque varietat locala lhi poerè aportar e çò que convenerè a l’usatge general. En consequéncia, la gramàtica e lo diccionari son presentats coma una caracterizacion de la varietat propausaa, en laissant de plaça, sus ben de ponchs, a de solucions alternativas.
Xavier Lamuela, coordinator de la Comission Internacionala per la Normalizacion Linguística de l’Occitan Alpin


text:
Centro Carlos Santamaria de la UPV/EHU. Donostia-San Sebastián
Notificacion d’acceptacion o de refús de las comunicacions: dinc au 15 de julh
Enviadís deu tèxte complet de las comunicacions: dinc au 25 de seteme
Presentacion
Dens un contèxte mondializat la question de las identitats qu’ei a gessir a contunhar. Las sciéncias sociaus que perpausan un sarròt d’analisis mes ua de las questions centraus qui amerita un estudi especific qu’ei la qui pertòca a l’identitat, la lenga e lo patrimòni educatiu. Vertat, que sembla de bon interrogà’s cap a un patrimòni materiau e immateriau de las comunautats plurilinguas e la lor relacion a la construccion identitària (culturaus, lingüisticas, politicas, etnicas, etc.).
Dab aquera perspectiva, la proposicion d’un congrès internacionau qui hique en valor aqueths elements que’ns pareish importanta, mei que mei si s’analizan dab la perspectiva educativa, puish a que hèra d’aqueths elements an ua correlacion educativa d’interès màger.
Hicar en contacte los universitaris de l’èish Aquitània-Euskadi-Navarra e intensificar las relacions scientificas e ensenhairas qui son a’s téisher.
Analizar lo ròtle de las lengas, concretament, l’euskara e l’occitan, en lo panorama plurilingüistic deu demiei educatiu.
Muishar la valor patrimoniau de la lenga en un contèxte istoric e educatiu.
Analizar l’usatge de las diferentas lengas e la soa relacion dab la construccion de l’identitat.
Analizar lo ròtle de la lenga com mejan d’integracion sociau e escolara en contèxtes educatius multilingües.
L’afranquida deu congrès que vira autorn de quate èishs : Lengas; relacions enter Educacion e lengas ; Patrimòni Educatiu e lengas e construccion d’identitats.
Que s’i poderàn presentar comunicacions qui caben en cadun deus quate èishs. L’organizacion deu congrès que pausa com sòla un par de conferéncias quadre e ua taula redonda.
Aqueth congrès qu’ei organizat per l’Universitat deu País Basco/Euskal Herriko Unibertsitatea (Grop d’Estudis Istorics e Comparats en Educacion Garaian e Donostia Research group on Education And Multilingualism - Dream), l’Escòla Superiora deu Professorat e de l’Educacion d’Aquitània de l’Universitat de Bordèu e lo laboratòri E3D, Cadièra deu Patrimòni Immateriau de Navarra de l’Universitat Publica de Navarra, dab l’empara de l’Eurorregion Aquitània-Euskadi-Navarra
Sociedad Española para el Estudio del Patrimonio Histórico-Educativo