text:
Vernet (Comenge)
Vernet[1][2] ( Le Vernet en francés) es una comuna gascoa de Gasconha (parçan de Comenge), situada dins lo departament francés de la Nauta Garona e de la region francesa Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada dins l'airal urban de Tolosa sus la Rota nacionala 20 a 10 km a l'Èst de Murèth.
Accès pel tren Gara de Venèrca-Vernet
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Comuna fasent partida de la setena circonscripcion de la Nauta Garona
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personnalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Marcel Doret, pilòt d'ensag de la marca Dewoitine, e grand resistant creèt un grop de caça en 1944 a Tolosa.
Notes et références[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


c: text/html

text:
Lo web independent, son milierats de sitis que ofrisson qualques milions de paginas prestidas de passion, d’opinion, d’informacion, confeccionadas per d’utilisaires conscients del seu ròtle de ciutadans. Lo web independent, es un ligam novèl entre los individús, una banca de saber gratuita, ofrida, dobèrta, sens pretensions.
Fàcia als sitis comercials dels messatges publicitaris agressius, destinats a fichar e enfocar als utilisaires, lo web independent propausa una vision respectuosa dels individús e de las suas libertats, incita a la reflexion e al dialòg. Mentres que los sitis d’entrepresas se convertisson en revistas d’informacion e de divertiment, mentres que los mastodontes de l’informacion-espectacle, de las telecomunicacions, de l’informatica e del armament invasisson lo malhum, lo web independent propausa una vision liura del monde, permet d’esquivar la censura economica de l’informacion, la sua confusion amb la publicitat e lo publi-reportatge, la sua reduccion a un espectacle encalucador e manipulator.
Pasmens, lo web independent e contributiu es ara amenaçat; per la fugida en abans de la tecnologia que fa cada jorn mai complèxa e mai cara la creacion d’un siti; per la poténcia publicitària espotissenta del web mercantil; e dins pas gaire pels accesses disimetrics, los Network Computers, los malhums privats, lo broadcasting, que lo seu objetiu es de redusir al ciutadan a l’unic ròtle de consumidor. La premsa especialisada, tant avida de las publicitats d’anonciaires que recupèran en benefici pròpi la riquesa espantaira del web contributiu, e fascinada per las potencialitats tecnicas e comercialas d’Internet, dedica sonque qualques linhas estequidas als sitis independents, occulta la dimension culturala del malhum, despacha rapidament la mòrt de sitis precursors del web artesanal, e al contrari comenta sens moderacion lo siti nòu de qualque entrepresa comerciala. La creacion d’un siti personal es presentada als utilisaires d’Internet coma una motivacion plan marginala fàcia a las possibilitats d’utilisacion en linha de la sua carta de credit.
Convidam alavetz als utilisaires a prene consciéncia dels seus ròtles primordials sus Internet: quand installan lo seu siti, mandan de comentaris, de criticas e de paraula d’encoratjament als webmasters, quand s’ajudan mutualament dins los nhosgrops e per corrièr electronic, propausan una informacion liura e gratuita que d’autres voldrián vendre e controllar. La pedagogia, l’informacion, la cultura e lo debat son lo patrimòni dels utilisaires, dels webmasters independents e de las iniciativas universitàrias e associativas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sant Flor
Sant Flor (oficialament en francés Saint-Flour) z-es 'na comuna d'Auvèrnhe administrada pel departament del Chantal de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups (z-es una sos prefectura).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se devesís entre vila nauta e vila bassa. Sant Flor z-es situada a 900 m de nautor sobre una planesa de basalt volcanic. Z'es traversada pel riu d'[Ander qui dona son nom a la Val d'Ander.
Sant Flor z-es situada sobre l'anciana rota RN9 e a rasa de l'autorota A75 que religa Besièrs e París
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo primièr nom de Sant Flor es Indiciacum [1].
Lo nom de Sant Flor ven de Florus, « apòstol » de l'Auvèrnhe [2], primièr avesque de Lodeva, mòrt martirizat vèrs 389.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : Partit d'azur e d'aur semenat de lises l'un l'autre, ambé la bordura engrelada de gules.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 6626 abitants (244 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Catedrala de Sant Pèire : bastida ('na primièira vegada en 1095, puèi tornada bastir en 1398 après la chasuda de la primièira) ambé de pèiras basalticas.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Bernart Amorós, clèrgue, escrivan e compilator, autor d'un cançonièr al sègle XIV.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ P.Y. Lambert, Nouveaux textes gaulois - Persée www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1998_num_142_3_15899, «La séquence IDICILIN paraît être une indication patronymique. L'existence d'un toponyme Indiciacus, (Ho. II, 40)6, ancien nom de Saint-Flour (Cantal), ...»
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 598


text:
Hénouville
Hénouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a mencionat jos la forma latinisée Hainovilla cap a 1060. S'agís d'un nom en -vila, domeni rural, pòble, ne ancià francés, precedit d'un nom de persona coma la majoritat de las toponymes dins -vila. D'après François de Beaurepaire[1], s'agís del nom de persona germanique Haginulfus > Hainulfus, basat en lo tèma Ajan.
Le lieu est mentionné sous la forme latinisée Hainovilla vers 1060. Il s'agit d'un nom en -ville, domaine rural, village, en ancien français, précédé d'un nom de personne comme la plupart des toponymes en -ville. D'après François de Beaurepaire[2], il s'agit du nom de personne germanique Haginulfus > Hainulfus, basé sur le thème Hagin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ de Beaurepaire, (ISBN 2708400401) Modèl:OCLC


text:
Federico Fellini
Federico Fellini (nascut a Rimini - Emilia Romanha - en 1920 e defuntat a Roma en 1993) foguèt un cineasta (realizator e scenarista) italian.
Dins l'espaci de gaireben 40 ans e un vintenat (24...) de filmes, d'a Lo sheiq blanc en 1952 fins a La Votz de la luna en 1990, se creèt un mond rèirepersonal mitat sòmi e mitat realitat (e recipròcament...) que ne faguèt lo representant màger e pus universalament conegut e reconegut amai representatiu de la cinematografia italiana.
Somari
- 1 La Vida
- 2 L'Òbra
- 3 Los Caps d'òbra
- 3.1 Lo Sheiq blanc 1952
- 3.2 Los Vitelloni 1953
- 3.3 La Strada 1954
- 3.4 Las Nuèches de Cabiria 1957
- 3.5 La dolce vita 1960
- 3.6 Fellini Satyricon 1969
- 3.7 Los clowns 1970
- 3.8 Fellini Roma 1972
- 3.9 Amarcord 1973
- 3.10 E la nau se'n va 1983
- 3.11 Ginger e Fred 1987
- 3.12 Entrevista 1987
- 3.13 La Votz de la luna 1990
- 4 Citacions
- 5 Distincions
- 6 Prèmis e guerdons
- 7 Filmografia
- 8 Documents audiovisuals
- 9 Bibliografia
- 10 Vejatz tanben
- 11 Ligams extèrnes
- 12 Ligams videografics
- 13 Nòtas e referéncias
La Vida[modificar | modificar la font]
Joventut e formacion[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Rimini dins una familha de la pichòta borgesia provinciala que la siá maire n' Ida Barbiani, romana d'a l'Esquilin, teniá l'ostal e lo siu paire n'Urbano fasiá de representant de produches alimentaris per una botica d'a Gambettola, vilòta situada a unes 20 km de Rimini.
Lo jove Federico ne serà mercat per la vida per tres causas màgers: lo pes de la Glèisa Catolica, lo fascisme ambient d'aquela pontannada mas tanben la siá facultat pro personala per se n'enfugir demercé lo sòmi e lo dessenh (caricaturas dels sius professors e camaradas de classa...).
Çò ne mòstra e tre d'ora la siá atraccion de cap a l'imaginacion... coma la bastison als quatre cantons de sa cambra d'una istòrias dessenhadas inspiradas pel Little Nemo d'en Windsor McKay... que lai ja se mesclavan imaginari de l'istòria contada e realisme somiarèl del siu luòc concret de vida (Rimini en aquesta escasença...), melhoras emparas possiblas contra la mediocritat de la societat que lai viviá.
E es aquela atraccion de cap a çò imaginari que lo farà d'en primièr dessenhaire de tria (serà davant cineasta lo siu primièr mestièr vertadièr) de fumetti (id est bendas dessenhadas) o vinhetas (umoristicas per la màger part) qu'Itàlia n'es e n'èra una productritz de tria.
De jornals locals coma La Domenica del Corriere o lo setmanièr politicosatiric Il 420 ne publicaràn d'unas de las siás entre 1938 e 1939.
Lo despart per Roma[modificar | modificar la font]
Montèt a Roma amb la mamà (qu'ela aviá ambedós sos parents dins la capitala...), son fraire Riccardo amai sa sorretona Maddalena, que lai se va inscriure a la Facultat de Drech. Puslèu qu'avocat (ne passèt pas jamai un examen) es jornalista que pensava far. Tre 1939 comença de collaborar al Marc'Aurelio, principala revista satirica italiana (dins los limits de çò satiric de l'Itàlia mussoliniana) ont pro lèu lai entamenarà las siás Storielle di Federico.Ja vengut famós en pel mondet roman, ne participarà aviat a d'unes filmes que ne crearà los gags o n'escriurà de dialògs pel comic Aldo Fabrizzi e los sius espectacles d'empont.
en Fellini e la ràdio[modificar | modificar la font]
Comença en 1941 de trabalhar per l' Ente Italiano Audizioni Radiofoniche / EIAR que li alandarà las pòrtas encara barradas del mond de l'espectacle roman.Lai presentèt entre 1942 e 1943 una seria de radioscènas, n'èssent la mai famosa las 24 emissions titoladas Cico e Pallina. Lai rescontrarà na Giulietta Masina que fasiá ela de Pallina e li ne farà descubrir, amai d'amor (se maridèron tre 1943 e demorèron amassa fins a la mòrt d'en Federico, malgrat pericles e estrabuncs, coma dins totes los parelhs del mond...), los camins de Cinecittà e del mitan un chic barrat del cinèma italian.
Scenarista de cinèma...[modificar | modificar la font]
Aprèp d'unes scenaris escriches per n' Aldo Fabbrizzi (Avanti c'è posto...) e d'unes autres realizators, lo rescontre mai important foguèt lo d'en Roberto Rossellini que collaborèt lo jove Fellini al scenari de Roma città aperta e Paisà, que per aiceste filme quitament ne foguèt el l'assistent del realizator.
Una realizacion partejada[modificar | modificar la font]
En 1950 e doncas als sius 30 ans, corealizarà amb n' Alberto Lattuada lo filme Luci del Varietà qu'ambedós cineastas capitèron de trabalhar en osmòsi, segon molts testimònis del rodatge, coma pas gaire sovent se n'escai dins lo 7en art.
Lo Sheiq blanc[modificar | modificar la font]
Comença alavetz amb Lo sceicco bianco los sius vertadièrs debuts dins la realizacion amb d'unes tèmas que ja lo's teniá endintre la siá clòsca amai los sius apetisses d'artista, çò es a saber la dualitat espectacle e realitat, vida vera e vida somiada e ca etc. Los sius filmes, a partir d'alara, son coma lo polsar de la siá vida d'òme e d'artista, que per el nada diferéncia fasiá ni faguèt.
L'Òbra[modificar | modificar la font]
Un total de 24 filmes se ne compausa l'òbra siá ( en comptar quitament los tres filmes corts que faguèt per d'unes filmes collectius...) e demest eles un bon quinzenat de caps d'òbra, n'èssent los autres e tot parièr tras qu'importants pel coneissement e l'estudi de l'univèrs tan personal e particular amai unic fellinian.
Los Caps d'òbra[modificar | modificar la font]
Lo Sheiq blanc 1952[modificar | modificar la font]
- veire l'article Lo Sheiq blanc
Los Vitelloni 1953[modificar | modificar la font]
- veire l'article Los Vitelloni
La Strada 1954[modificar | modificar la font]
- veire l'article La Strada
Las Nuèches de Cabiria 1957[modificar | modificar la font]
- veire l'article Las Nuèches de Cabiria
La dolce vita 1960[modificar | modificar la font]
- veire l'article La dolce vita
Fellini Satyricon 1969[modificar | modificar la font]
- veire l'article Fellini Satyricon
Los clowns 1970[modificar | modificar la font]
- veire l'article Los Clowns
Fellini Roma 1972[modificar | modificar la font]
- veire l'article Fellini Roma
Amarcord 1973[modificar | modificar la font]
- veire l'article Amarcord
E la nau se'n va 1983[modificar | modificar la font]
- veire l'article E la nau se'n va
Ginger e Fred 1987[modificar | modificar la font]
- veire l'article Ginger e Fred
Entrevista 1987[modificar | modificar la font]
- veire l'article Entrevista
La Votz de la luna 1990[modificar | modificar la font]
- veire l'article La Votz de la luna
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- Tot art es autobiografic; la pèrla es l'autobiografia de l'arma.
- Cada lenga se vei lo mond d'una manièra diferenta.
- I a pas cap fin ni cap debuta.I a sonque la passion infinida del viure.
- Son aquestas limbas, aquela frontièra entre lo mond de çò tangible e çò intangible, que ne son de verai lo mond de l'artista.
- Lo cinèma t'a aquò salutari: quitament se lo desir primenc se n'esfumèt, la realizacion çò ne cabís de tantes problèmas concrèts que tte ne fas en davant per far çò que cal sens pas cap te ne mainar, que non t'o recòrdas cap.Lo filme lo te ròdas sens saber exactament de qué se tracha.
- Lo cinèma es lo biais mai dirècte per entrar en competicion amb Dieu.
- La vida es una combinason de magia amb espaguetis.
- Aquela istòria de confusion mentala es tipica dels reaccionaris, que trapan necessari d'aver d'idèas claras sus tot, d'o s'interpretar tot d'un biais racional, sens que li ne fague cap de besonh dobtar de pas res.
- L'artista, coma totòm, li ne fa de besonh s'enfaciar amb decision los sius dobtes, n'acceptar la siá guèrra. O se pòt pas cap trapar que ne foguèsse tot balançat.Es aquò que li ne balha dignitat a la mission de l'artista e de l'òme.
- L'artista es sempre un provincial.Ne viu el entre un mond tangible e un intangible: aquelas son las frontièras de la siá província.
- Ne soi ges d'acòrdi amb la libertat totala per l'artista.Daissat a se meteis, e liure per far quina causa li n'agrade, l'artista n'acaba per far pas res. Se i a quicòm perilhós per un artista, es precisament aquela question de la libertat totala, a l'espèra de l'inspiracion e de çò de mai.
- Lo cinèma es una vièlha petan, coma lo circ o la varietat, que ne sap ela cossí balhar moltas formas de plaser.
- Vau pas res demostrar, qu'es mostrar que vau.
- La television es lo miralh ont se rebat la desbarruta de tot lo nòstre sistèma cultural.
- Se ne volèm comprene quicom, nos cal dedicar al silenci.
- L'unica objectivitat que coneissi es la subjectivitat.
- Existisssètz sonque dins ailò que fasètz.
- Çò interessant non es cap çò que disèm mas lo biais que o disèm.
- Es mai aisit d'èsser fisèl a un restaurant que non pas a una femna.
- Non me digatz pas çò que fau.Ieu o vòli cap saber.
- Lo miu trabalh es sonque la miá relacion amb çò tot.
- Parlar de sòmis es coma parlar de filmes, d'un còp que lo cinèma s'utiliza lo lengatge dels sòmis: d'annadas pòdon passar en una segonda e ne podètz anar d'un luòc a un autre. Es un lengatge fach d'imatges.E dins lo cinèma vertadièr, cada objècte e cada lutz o cada lum se significan quicòm, coma en pantais.
- Dins la mitologia del cinèma, n'es l'Oscar lo prèmi suprèm.
- Ne soi autobiografic quitament quand parli d'una sòla.
Distincions[modificar | modificar la font]
... Grande Ufficiale dell'Ordine al merito della Repubblica Italiana (18 d'agost de 1964... )
... Cavaliere di gran croce dell'Ordine al merito della Repubblica Italiana (27 d'abril de 1987 )
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
- 1953: Leon d'argent de la Mòstra de Venècia per Los Vitelloni
- 1954: Riban d'argent [1] de la melhora realizacion per Los Vitelloni
- 1954: Leon d'argent de la Mòstra de Venècia per La strada
- 1955: Riban d'argent de la melhora realizacion per La strada
- 1956: Bodil [2] del melhor filme europèu per La strada
- 1956: NYFCC Award [3] del melhor filme estrangièr per La strada
- 1957: Oscar del melhor filme de lenga estrangièra per La strada
- 1957: David di Donatello d'aur [4] de la melhora realizacion per Las Nuèches de Cabiria
- 1957: Mencion especiala - Prèmi de l'OCIC al Festenal de Canas per Las Nuèches de Cabiria
- 1958: Riban d'argent de la melhora realizacion per Las Nuèches de Cabiria
- 1958: Screen Directors Guild Award [5] del melhor filme de lenga estrangièra per La strada
- 1958: Blue Ribbon Shou del melhor filme de lenga estrangièra per La strada
- 1958: Oscar del melhor filme de lenga estrangièra per Las Nuèches de Cabiria
- 1960: Palma d'aur del Festenal de Canas per La dolce vita
- 1960: David di Donatello d'aur de la melhora realizacion per La dolce vita
- 1961: Riban d'argent del melhor sicut original per La dolce vita
- 1961: NYFCC Award del melhor filme estrangièr per La dolce vita
- 1963: NYFCC Award del melhor filme estrangièr per Uèch e mièg
- 1963: Grand Prèmi del Festenal de Moscòu per Uèch e mièg
- 1964: Riban d'argent del melhor filme per Uèch e mièg
- 1964: Riban d'argent del melhor sicut original per Uèch e mièg
- 1964: Riban d'argent del melhor scenari per Uèch e mièg
- 1964: Bodil del melhor filme europèu per Uèch e mièg
- 1964: Oscar del melhor filme de lenga estrangièra per Uèch e mièg
- 1965: NYFCC Award del melhor filme estrangièr per Julieta dels esperits
- 1970: Riban d'argent de la melhora fotografia per Fellini Satyricon
- 1970: Riban d'argent dels melhors costums per Fellini Satyricon
- 1970: Riban d'argent dels melhors decòrs per Fellini Satyricon
- 1970: Riban d'argent del melhor scenari per Fellini Satyricon
- 1972: Grand Prèmi de la Comission Superiora tecnica al Festenal de Canas per Fellini Roma
- 1974: Riban d'argent del melhor filme italian per Amarcord
- 1974: Riban d'argent del melhor sicut original per Amarcord
- 1974: David di Donatello d'aur del melhor filme per Amarcord
- 1974: David di Donatello d'aur de la melhora realizacion per Amarcord
- 1974: NYFCC Award del melhor filme per Amarcord
- 1975: Prèmi Kinema Jumpo del melhor filme estrangièr per Amarcord
- 1975: Bodil del melhor filme europèu per Amarcord
- 1975: Oscar del melhor filme de lenga estrangièra per Amarcord
- 1978: BAFTA Film Award [6] de la melhora direccion artistica per Lo Casanova de Fellini
- 1980: Riban d'argent de larealizacion del melhor filme italian per La Ciutat de las femnas
- 1984: Riban d'argent de la realizacion del melhor filme italian per E la nau se'n va...
- 1984: David di Donatello d'aur del melhor filme per E la nau se'n va...
- 1984: David di Donatello d'aur pel mellhor scenari per E la nau se'n va...
- 1984: David di Donatello Luchino Visconti per la carrièra
- 1985: Leon d'aur de la Mòstra de Venècia per la carrièra
- 1986: David di Donatello especial René Clair per Ginger e Fred
- 1986: Medalha d'aur de la vila de Roma pel 30en aniversari dels David di Donatello
- 1986: Prèmi especial del jubilèu d'aur als Directors Guild of America Awards
- 1987: Prèmi del 40en aniversari del Festenal de Canas per Entrevista
- 1987: Grand Prèmi del Festenal internacional del filme de Moscòu per Entrevista
- 1989: Prèmi del cinèma europèu per la carrièra
- 1993: Oscar d'onor per la carrièra
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1950: Luci del varietà Lums de las varietats (corealizat amb n'Alberto Lattuada)
- 1952: Lo sciecco bianco Lo Sheiq blanc
- 1953: Episòdi Agenzia matrimoniale Agéncia matrimoniala dins L'amore in città L'amor a la vila
- 1953: I vitelloni Los Vitelloni (o: Los Vedelòts)
- 1954: La strada La Strada
- 1955: Il bidone Il bidone
- 1957: Le notti di Cabiria Las nuèches de Cabiria
- 1960: La dolce vita La dolce vita
- 1962: Episòdi Le tentazioni del dottor Antonio Las temptacions del dottor Antonio dins Boccacio '70 Boccaci 1970
- 1963: Otto e mezzo Uèch e mièg
- 1965: Giulietta degli spiriti Julieta dels esperits
- 1968: Episòdi Toby Dammitt Toby Dammit dins Tre passi nel delirio Tres passes en pel deliri
- 1969: Fellini Satyricon
- 1969 Block-notes di un regista Blòc-nòtas d'un cineasta (television)
- 1970: I clowns Los Clowns (television)
- 1972: Roma Roma
- 1973: Amarcord
- 1976: Il Casanova di Federico Fellini Lo Casanova de Federico Fellini
- 1979: Prova d'orchestra Ensages d'orquèstra
- 1980: La città delle donne La ciutat de las femnas
- 1983: E la nave va E la nau se'n va
- 1985: Ginger e Fred Ginger e Fred
- 1987: Intervista Entrevista
- 1990: La voce della luna La Votz de la luna
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
- Gideon Bachmann: Ciao Federico!... reportatge sul rodatge de Fellini Satyricon amb entreten de l'autor amb Federico Fellini... Fime presentat al Festenal de Canas 2003 dins l'encastre d'un Hommage à Fellini... - 1 DVD amb bonus: Fellinikon, le Monde de Fellini e de retalhs... (durada totala: 120 ')
- Damian Pettigrew: Fellini, je suis un grand menteur... Produsit per n'Olivier Gal e Arte France... filme documentari amb las darrièras entrevistas de 1992 a Roma de l'autor d' Amarcord... Presentat al Festenal internacional d'Edimborg en 2002 e nominat pel Prèmi Arte del melhor documentari als European Film Awards/Prix du cinéma européen... Lo filme se gasanhèt lo Prèmi Rockie al Festenal internacional de Banff e lo Coup de coeur al Festenal Internacional Vue sur les Docs de Marselha... - 2 DVD amb los suplements: Autour de Fellini... (durada totala: 200')
Bibliografia[modificar | modificar la font]
òbras d'en Federico Fellini[modificar | modificar la font]
en italian[modificar | modificar la font]
- Federico Fellini: Fare un film... Einaudi
- Federico Fellini & Damian Pettigrew: Fellini: Sono un gran bugiardo.L'ultima confessione del Maestro... Elleu multimedia Roma 2003
- Federico Fellini: La mia Rimini - Rimini, mes racines - Rimini, my home town... Guaraldi 2007
en anglés[modificar | modificar la font]
- Federico Fellini: Fellini: Costumes and Fashion, catalòg de la mòstra al musèu Stedelijk d'Amsterdam del 1èr de julhet al 19 de setembre de 1994 sota la direccion de n' Ida Panicelli... Edizioni Charta Milan 1994
- Federico Fellini & Damian Pettigrew... I'm a Born Liar: A Fellini Lexicon... Harry N. Abrams Inc. Nòva York 2003
en francés[modificar | modificar la font]
- Federico Fellini, André Bazin et al.: La Strada.Un film de Federico Fellini... Éditions du Seuil París 1955
- Federico Fellini & Tonino Guerra: Amarcord ( Je me souviens) Gallimard idem 1974
- Federico Fellini: Les propos de Fellini... éd.Buchet/Chastel id 1980
- Federico Fellini & Bernardino Zapponi: La Cité des femmes éd. Albatros id 1980
- Federico Fellini & Giovanni Grazzini: Fellini par Fellini... Calmann-Lévy id 1984
- Federico Fellini: Intervista... éd. Flammarion id 1987
- Federico Fellini & Milo Manara: Voyage à Tulum... Castermann id 1990
- Federico Fellini: Giulietta... éd. de Faillois id 1990
- Federico Fellini & Damian Pettigrew: Fellini, je suis un grand menteur... L'Arche id 1994
- Federico Fellini: Faire un film... éd. du Seuil id 1996
- Federico Fellini & Milo Manara: Le Voyage de G. Mastorna... Casterman id 1996
- Federico Fellini & Georges Simenon: Carissimo Simenon, Mon cher Fellini... éd. de l'Étoile/Cahiers du Cinéma id 1998
- Federico Fellini: Le Livre de mes rêves... éd. Flammarion id 2007
òbras a l'entorn de l'artista e de l'òbra[modificar | modificar la font]
en italian[modificar | modificar la font]
- Sonia Schoonejans: Fellini... Lato Side Roma 1980
- Pier Marco De Santi: I disegni di Fellini... Editori Laterza idem 1993
- Mario Verdone: Federico Fellini...Il Castoro Cinema n.165... Editrice Il Castoro 1994
- Tullio Kesich: Su la Dolce vita con Federico Fellini... Marsilio Venezia 1996
- Angelo Arpa: L'Arpa di Fellini... Edizioni dell'Oleandro Roma 2001
- Simona Casavecchia: Io sonno la mia invenzione.L'Europa, Fellini e il cinema italiano nelli scriti di Angelo Arpa... Edizioni Studio 12 idem 2003
- Tullio Kesich: Federico Fellini, la vita e i film... Feltrinelli Milan 2007
- Giovanni Solari: L'Italia di Fellini... Edizioni Sabinae 2008
- Antonio Tripodi & Marco Dalla Gassa: Approdo a Tulum: le Neverland a fumetti di Fellini e Manara...LT 12 Venezia 2010
en anglés[modificar | modificar la font]
- Peter Bondanella: The Cinema of Federico Fellini... Princeton University Press Princeton 1992
- Vincenzo Mollica: Fellini... catalòg de la mòstra al musèu Guggenheim del 31 d'octobre de 2003 al 14 de genièr de 2004... éd. SkiraGenèva 2003
en francés[modificar | modificar la font]
- Geneviève Agel & Dominique Delouche: Les Chemins de Fellini seguit per Journal d'un bidoniste... (éd. du Cerf coll. 7e ART París [[1956
- Gilbert Salachas: Federico Fellini... éd. Jacques Glénat Grenòble 1977
- Liliana Betti: Fellini: un portrait éd. Albin Michel París 1980
- Gilles Ciment: Federico Fellini... Dossier Positif-Rivages éd. Rivages idem 1988
- Jean Collet: La création selon Fellini... éd. José Corti id 1990
- José Luis De Villalonga: Fellini... éd. Michel Lafon / Ramsay cinéma id 1993
- Bertrand Levergeois: Fellini éd. de l'Arsenal Coll. Curriculum id 1994
- Bertrand Levergeois: Fellini.La Dolce Vita du Maestro... éd. de l'Arsenal id 1994
- Lietta YTornabuoni: Federico Fellini... Rizzoli Nòva York 1995
- Costanto Costantini: Conversations avec Federico Fellini... éd. Denoël París 1995
- Jean-Max Mejean: Fellini, un rêve, une vie... Le Cerf coll. 7e Art id 1997
- Christian-Marc Bosséno: Et vogue le navire... estudi critic Nathan id 1998
- Vincenzo Mollica: Fellini mon ami... éd. du Rocher id 2002
- Bernardino Zapponi: Mon Felini... éd. de Falois id 2003
- Tullio Kezich]: Fellini... Gallimard id 2007
- Dominique Delouche: Mes felliniennes années éd. P.A.S. id 2007
- Benito Merlino: Fellini... Gallimard coll. "Folio Biographies" id 2007
- Sam Stourdzé: Fellini: la grande parade... éd. Anabet id 2009
- Jean Gili: Federico Fellini, le magicien du réel... Découvertes Gallimard id 2009
- Collectiu coordenat per Jean Gili: Federico Fellini - Collection Positif... éd.Scope / La Collection Positif id 2Z009
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)(en) Federico Fellini sus l'Internet Movie Database
- (en) Sit pedagogic subre en Federico Fellini
- (fr) Sit soís... Fondation Fellini - Sion
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ idem Nastro d'argento... decernit dempuèi 1954 pel Sindacato Nazionale Giornalisti Cinema Italiani...
- ↑ Prèmi decernit per la critica cinematografica danesa dempuèi 1948...
- ↑ o New York Film Critics Circle Award... prèmi decernit per la premsa cinematografica de la Nòva York dempuèi 1935...
- ↑ Decernits per l' Accademia del Cinema Italiano o mai exactament l' Ente David di Donatello...
- ↑ ... decernit per la Directors Guild of America...
- ↑ decernit per la British Academy of Film and Television Arts...


text:
Província de Nòva Jersey
La Província de Nòva Jersey èra partida de las Colonias Miègjornalas, la província foguèt d'en primièr colonizada pels europèus dins l'encastre de las Províncias Unidas, mas tombèt jos dominacion anglesa aprèp la reddicion de Fòrt Amsterdam en 1664 e venguèt colonia de proprietari britanic. Las Províncias Unidas tornèron prene lo contraròtle de 1673-1674 e compausèron doas divisions politicas, East Jersey e West Jersey, fins a que sián units coma une colonia reiala britanica en 1702. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Nòva Jersey dels Estats Units d'America.


text:
1850
Aquesta pagina concernís l'an 1850 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Remplaçament dau negus Sahle Dengel per Yohannes III.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En decembre, començament de la Revòuta Taiping ambé lo chaple d'un grop d'un cinquantenau de soudats imperiaus.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de març - Tomáš Masaryk, president de Checoslovaquia (n. 1948)
- 8 de mai - Almeida Júnior, pintre brasilièr (m. 1899)
- 6 de junh - Karl Ferdinand Braun, fisician alemand, Prèmi Nobel (m. 1918)
- 5 d'agost - Guy de Maupassant, escrivan francés (m.1893)
- 25 d'agost - Charles Robert Richet, mètge francés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1935)
- 26 de setembre - Arsèni Vermenosa, poèta occitan e francés (m. 1910)
- 13 de novembre – Robert Louis Stevenson, escrivan escocés (m. 1894)
- 22 de decembre - Victoriano Huerta, militar, president de Mexic (n. 1916)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 13 de març - Joan Martin Pueyrredon, militar e òme politic argentin (n. 1776)
- 10 de mai - Joseph Louis Gay-Lussac, fisician e quimista francés (n. 1778)
- 2 de julhet - Robert Peel, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1788)
- 9 de julhet - Jean Pierre Boyer, president d'Haití (n. 1776)
- 9 de julhet - Zachary Taylor, president dels Estats Units (n. 1784)
- 17 d'agost - General José de San Martín, libertator d'Argentina, Peró e Veneçuèla (n. 1778)
- 18 d'agost - Honoré de Balzac, autor francés (n.1799)
- 23 de setembre - José Gervasio Artigas, lider de l'independéncia d'Uruguai (n.1764)


text:
Macelhs
Macelhs [1] (oficialament en francés Massels) es una comuna occitana d'Agenés, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís doás fòrmas escritas, dont una anciana : Marseil (parrochia de ~), en 1271, Masseils, al sègle XVIII (mapa de Cassini). L'autora interprèta lo nom coma Marcellios (fundos), « propietat de Marcellius », ambe assimilacion de -r- dins lo grope -rs-, fenomèn acostumat en occitan. La prononciacion es [ma'sels] al sud de la comuna, e [ma'sel] al nòrd. La grafia es logicament Macelhs [2]. La proximitat de Maçolés, comuna limitròfa, interpretada coma « propietat de Martiolus », poiriá suggerir un ligam e daissar entrepensat.
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia Sent Pèir de Macelhs èra l'annèxa de la de Frespuèg segon Durengues, que compta 90 comuniants en 1789, çò que sembla bas per la populacion recensada en 1800. Durengues explica tanben que lo priorat de Macelhs es unit a l'abadiá de Moissac [3].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pena d'Agenés; es ara del canton de Le pays de Serres (en francés), donc Lo País de Sèrras.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1793, la comuna èra Frespech et Massels, donc Frespuèg e Macelhs
- 2013 : 109 abitants (18 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 168-169
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/314/mode/2up


text:
Canau Erie
Lo canau Erie (var. canal Erie), es un canau situada dins l'estat de Nòva York ais Estats Units d'America. Permet d'assegurar una liason fluviala entre l'Ocean Atlantic e lei Grands Lacs. Sa construccion acomencèt en 1817 e s'acabèt lo 26 d'octòbre de 1825. Favorizèt la colonizacion de l'estat de Nòva York gràcias au desvolopament dei vilas de Buffalo, Rochester, Syracuse, Rome, Utica e Schenectady. Aguèt tanben un ròtle primordiau dins l'expansion dau pòrt de Nòva York au detriment de Boston, de Baltimore e de Filadèlfia. Foguèt completat e pauc a pauc remplaçat per lo canau New York Barge en 1918.


text:
Peiriac de Menerbés
Peiriac de Menerbés ( Peyriac-Minervois en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Menerbés situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Peiriac de Menerbés es un vilatge situat entre la Montanha Negra e l'Alaric sus la D11 a 26 km al nòrd-èst de Carcassona, a una quarantena de quilomètre de Narbona, es al centre del grand vinhal del menerbés.
Lo riu que la travèrsa es l'Argent Doble, Peiriac es sus la riba esquèrra. Son clima es tipicament mediterranèu, ensolelhat amb de vent. .


text:
Bodega
La Bodega o Craba es una sansonha tradicionala occitana fargada amb una pèl de cabra entièra que fa resèrva d'aire. Lo jogaire o bodegaire bufa dins lo bufet per conflar la bodega e l'aire va s'escapar per lo graile que ten una anca dobla, e per la bonda, tudèl long amb una anca simpla e que se pausa sus l'espatla del bodegaire.
Aquel instrument es tradicional en Lengadòc: dins la Montanha Negra, dins los monts de La Cauna e del Somalh. Aviá gaireben desaparegut al començament del sègle XX , mas dempuèi qualques annadas viu una respelida ambe lo revelh de las musicas tradicionalas popularas e d'unes gropes coma Montanha Negra o La Talvera.
Cada mes de julhet, a Masamet dins Tarn se debana un festenal avodat a aquel instrument.


text:
[Domergue Sumien ] En Prouvènço, ai totjorn ausit parlat de loto.... jamai de quina ò de rifla.
Etimologicament vendria de l'italian "lotto" mai mi pensi ieu qu'es autamben un diminitiu de "loterie".
En tot lo cas e logicament, si deuria pas escriure lotò en occitan, bòrd que conoissam la tonica.
Dirai "quina", se lo mòt existe en lengadòc e se pausa pas problèma per lo marketing.
[/Domergue sumien]
NB : Disi aquò mai nos a pas empacha d'animar l'a quauquei temps Lo Grand Lotò de l'Ostau (dau Pais Marselhés, of course), que ne'n fasiau l'animacion.
Tè, parlant d'aquò, se vòs d'escais per dire lei chifras, n'ai un molon.


text:
Balaiçagas
Balaiçagas, foneticament [balɛj'ʃaƔǝ][1] (oficialament en francés Baleyssagues) es una comuna occitana deu Vasadés istoric[2], situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region de Novèla Aquitània. S'entend tanben [balɛj'saƔǝ], emb un chotament leugèir.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Sola atestacion anciana : Balaisagues (1260).
Dauzat e Rostaing supausan *Ballaciaca (villa), d'un nom d'òme latin *Ballacius, derivat de Ballius, e sufixe -acum [3] [fòrma femenina deu sufixe, evidentament]. Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aima mèi Balacius + -acas (terras). Jacques Astor, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, opina per un nom d'òme latin *Ballatius o Ballacius, derivats de Ballius. Pierre-Henri Billy, citat enquèra per B. Boyrie-Fénié s'aparta de la posicion deus collègas en prepausant lo gallés *balladio-, «ginèsta», emb -acas.
Bénédicte Boyrie-Fénié discutís las proposicions de Negre e la de Billy. Per Balaciacas, lo grope [kj] (graficament -ci-) dona a son idèia [s] sense conservacion de [j], çò que faré *Balaçagas e non pas Balaiçagas. Per la proposicion de Billy, *ballaydagas (anteposicion de iòd) seré passat a *ballayzagues, donc emb una sonora e non pas la sorda, eventualament chotada, de la fòrma orala. De mèi, probable que lo sufixe seré estat diferent emb una planta. En conclusion, Bénédicte Boyrie-Fénié se pronóncia pas per un etime precís, mès constata que lo nom correspond a un domeni de l'Antiquitat o de la Nauta Edat Mejana. Cita tanben dus luecs de la comuna, Lavagnac e Bagnac (en francés) que corresponden a d'autres sites antics [4] (se son pas de simples patronimes de propietaris). Apondrem qu'au limit de Gasconha, un nom que comença per Ball-, coma quauques uns de citats, pòt eventualament evolucionar en *Bar-, sense certitud.
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre 1841 e 1852, Balaiçagas annexet Senta Colomba de Duràs; la comuna portava lo nom de Balaiçagas [5].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton de Les Coteaux de Guyenne (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
- per los recensaments de 1841, 1846, 1851 : Balaiçagas annèxa Senta Coloma de Duràs de 1841 a 1852.
- 2013 : 178 abitants (22 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Lot et Garonne, ed. CAIRN e Institut occitan, Pau, 2012
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Lot et Garonne, ed. CAIRN e Institut occitan, Pau, 2012
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=2493


text:
Cort de Justícia Europèa
La Cort de Justícia de las Comunautats Europèas (CJCE) es una de las cinc institucions de l'Union Europèa, amb la Comission Europèa, lo Conselh de l'Union Europèa, lo Parlament Europèu e la Cort dels Comptes Europèa.
Jos lo nom de Cort de Justícia de las Comunautats Europèas, aquela institucion recampa tres jurisdiccions :
- la Cort de Justícia
- lo Tribunal de Primièra Instància de las Comunautats Europèas
- lo Tribunal de la Foncion Publica de l'Union Europèa.
Lo seu sèti es a Luxemborg.
Lo seu ròtle es de resòlvre totes los contencioses juridics entre las Institucions, los Estats membres e los ciutadans, en vertut de las règlas contengudas dins los Tractats de l'Union Europèa. Aqueste ròtle la destria de totes las jurisdiccions internacionalas per çò qu'aquesta jurisdiccion es obligatòria e las seunas decisions s'impausan dins tota l'Union Europèa.
Las competéncias de la CJCE seguisson en general las evolucions dels Tractats e l'aumentacion de las competéncias de l'Union Europèa.
Somari
- 1 Istoric
- 2 Competéncia
- 3 La mesa en òbra e los efièchs de la jurisprudéncia de la Cort de Justícia
- 4 Sèti
Istoric[modificar | modificar la font]
La CJCE es instituida pel Tractat de París creant la CECA en 1952. Es conservada dins lo Tractat de Roma en creant la CEE e la CEEA (Euratom). La CJCE aviá a l'origina un ròtle marginal. Los Estats membres l'avián creada per se protegir de las usurpacions eventualas de la Nauta Autoritat qu'èra una institucion supranacionala (vejatz CECA). Los Estats Membres prevesián tanben qu'aquela reglèsse los conflictes que podrián arribar entre eles. Mai que mai, los jutges nacionals podián demandar a la Cort una interpretacion dins los afars ont la seuna decision fasiá intervenir lo drech comunautari (recors prejudicial). Lo recors prejudicial èra inicialament un mecanisme marginal. Mas jogarà un ròtle fòrça important dins lo desvolopament de la CJCE a comptar de las annadas 60.
Al començament de las annadas 60, la CJCE pren, en efièch, dos arrèsts audaciós que cambiaràn prigondament la seuna posicion : amb l'arrèst van Gend en Loos (lo 5 de febrièr de 1963) la Cort afirma que lo drech comunautari concernís totes los individús (e non solament los Estats): pòdon far valer sos dreches devant los tribunals nacionals (aplicabilitat dirècta) ; amb l'arrèst Costa contra ENEL (lo 15 de julhet de 1964), afirma la primautat del drech comunautari suls dreches dels Estats membres.
Per aqueles dos arrèsts, la CJCE se donava la posicion d'una Cort suprèma federala, çò qu'èra pas estat previst pels Estats membres quand signèron los Tractats (formalament internacionals) de la CECA e de la CEE.
Los Estats (sustot França, Alemanha o Itàlia) protestèron contra aqueles arrèsts, considerats coma un abús d'autoritat. Per aqueles Estats, l'arrèst de la Cort resultava d'una interpretacion deformada dels Tractats e anava contra las intencions dels Estats al moment de la signatura dels Tractats. La Cort refutèt aqueles arguments en presentant l'arrèst Van Gend en Loos coma conforme als objectius contenguts dins los Tractats : «L'objectiu del Tractat CEE es d'instaurar un mercat comun que son foncionament pertòca dirèctament los justiciables de la Comunautat. Aital que, lo Tractat «constituís un acòrdi que crea mai que d'obligacions mutualas entre los Estats contractants» : «constituís un òrdre juridic novel(...) Que los subjèctes son pas solament los Estats membres mas tanben los seus èssers». Es la posicion de la Cort que fins finala ganharà. Se los Estats aguèsson volgut redefinir los poders de la CJCE, aurián degut cambiar lo contengut dels Tractats, çò qu'auriá exigit una unanimitat de mal aténher.
Dempuèi lo començament de las annadas 90, la CJCE es marcada per divèrsas tendéncias :
- Las Institucions Europèas fan apèl de mai en mai a la Cort per resòlvre los seus conflictes ; es sustot lo cas de la Comission Europèa contra lo Conselh dels Ministres (o Conselh de l'Union Europèa) o del Parlament Europèu contra la Comission e lo Conselh dels Ministres.
- Los Estats son mai que mai atentius a son activitat : lo govèrn francés fa per exemple d'« observacions » mai e mai frequentas a la Cort de Justícia, per temptar de desviar sas decisions.
Dempuèi que lo Tractat de Lisbona es en vigor (après la signatura de Václav Klaus, cap de l'Estat de la Chequia), lo nòu nom de l'institucion es Cort de Justícia de l'Union Europèa.
Competéncia[modificar | modificar la font]
Las competéncias de la Cort de Justícia de las Comunautats Europèas son partejadas entre las tres jurisdiccions (Cort de Justícia, Tribunal de Primièra Instància e Tribunal de la Foncion Publica).
Cort de Justícia[modificar | modificar la font]
Se compara la Cort de Justícia de las Comunautats Europèas amb una Cort Suprèma, sul modèl de la Cort Suprèma dels Estats Units d'America. La Cort de Justícia es ben una jurisdiccion de tipe federal, per çò que lo drech comunautari es superior als drechs dels Estats membres. Pasmens, la seuna jurisdiccion es pus limitada : s’exercís solament dins lo domeni comunautari (lo primièr pilar dels tres pilars de l'Union Europèa) e dempuèi lo Tractat d'Amsterdam dins los domenis que van a èsser comunautaris. Exclutz la politica de defensa e de securitat comuna.
Se despartís tanben de la Cort Suprèma dels Estats Units pel fach que la nominacion dels jutges se fa sens audicion per lo Parlament (coma los jutges de la Cort Suprèma devant lo Congrès dels Estats Units). Los jutges de la Cort de Justícia son pas que simplament nomenats.
La Cort de Justícia jutja principalament de l'interpretacion del drech comunautari, del non respècte per los Estats membres del drech comunautari e dels recors contra las decisions del Tribunal de Primièra Instància, en particular per las vias de drech seguentas :
- La question prejudiciala per la quala las jurisdiccions nacionalas dels Estats membres, o demandan l'interpretacion d'un tèxte comunautari, o demandan a la Cort s'un tèxte comunautari es valid. Aquò significa que los particulars que voldrián obtenir una decision de la Cort de Justícia o pòdon far solament indirèctament en passant en primièr devant un jutge nacional que, constatant un ponch de drech exigent clarificacion, adreçarà a la Cort de Justícia une question prejudiciala. A l’origina dotat d’un foncion purament tecnica, lo recors prejudicial es doncas devengut dempuèi las annadas 60 un biais per far constatar los mancaments dels Estats al drech comunautari (inicialament èra una prerogativa dels Estats membres e de la Comission Europèa).
- Lo recors en mancament amb lo qual la Comission Europèa o un dels Estats membres vòl far constatar qu'un d'eles a pas respectat sos obligacions resultant del drech comunautari.
- Lo recors en cassacion amb lo qual las partidas en una decision del Tribunal de primièra instancia contèstan la seuna decision.
Tribunal de Primièra Instancia[modificar | modificar la font]
Jutja, principalament, de la contestacion dels actes de las institucions comunautaris per las personas fisicas ou moralas, per las vias de drech seguentas :
- Lo recors en anullacion qu'una institucion, un Estat membre o un ciutadan (inclús las entrepresas) vòl far anullar un acte d'una institucion o un organ de l'Union Europèa.
- Lo recors en caréncia qu'una institucion, un Estat membre o un ciutadan (inclús las entrepresas) vòl far constatar qu'una institucion o un organ de l'Union Europèa a pas adoptat un acte obligatòri.
- Le recors en responsabilita (accion en responsabilitat) qu'una institucion, un Estat membre o un ciutadan (inclús las enpresas) vòl far remborsar lo prejudici subit per l'acte d'une institucion o d'un organ de l'Union Europèa.
Dempuèi lo Tractat de Niça, lo Tribunal de primièra instancia recep tanben los recors introduits pels Estats contra los actes de la Comission Europèa.
Tribunal de la Foncion Publica[modificar | modificar la font]
Jutja exclusivament del contenciós entre las institucions o organs comunautaris e los seus foncionaris.
Presidéncia[modificar | modificar la font]
President de la Cort de Justícia[modificar | modificar la font]
Los jutges de la Cort designan entre eles lo president de la Cort per un periòde renovelable de tres ans. Lo president dirigís las òbras de la jurisdiccion e mai los servicis de la Cort e presidís las principalas formacions de jutjament. Assigna los afars dins una cambra en vista de las mesuras d'instruccion eventualas e nomina un jutge raportaire.
Fixa las datas e oras de las sesilhas de la granda cambra e de l’assemblada plenièra de la Cort, compausada de 13 jutges. La Cort s'amassa tanben per cambra de tres o cinc jutges. De mai, le president estatuís el meteis, per via de referit, sus las demandas de subre-sèis a l’execucion e d’autras mesuras provisòrias.
La Cort deu s'amassar d'un biais plenièr dins los cas prevists per los Tractats. En mai, la Cort pòt tanben s'amassar aital quand la question que tracta es d'importància.
Tribunal de primièra instancia e Tribunal de la foncion publica de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Avocats generals[modificar | modificar la font]
Grefièr[modificar | modificar la font]
Autres[modificar | modificar la font]
La mesa en òbra e los efièchs de la jurisprudéncia de la Cort de Justícia[modificar | modificar la font]
Lo ròtle de la Cort de Justícia dins la creacion d'un mercat unic europèu[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Autres arrèsts[modificar | modificar la font]
Sèti[modificar | modificar la font]
Totes los organs judicaris de l'Union sont basats a Luxemborg, separadas de las institucions politicas basadas a Brussèlas e Estrasborg.


text:
Que soi Julie, de Gasconha. Qu'èi 17 d'ans e qu'apreni gascon (l'ua de las lengas occitanas) au licèu dempuish 3 ans. Pr'aquo que se pot que hèi quauquas pècas. Ne soi pas enquëra bilenga
Qu'aima Historia e las langas. L'aute annada, qu'anarèi a Quimper per estudiar l'Historia de l'Arte l'Arqueologia entà har reconstitucions historicas de vilatges et batalhas celtàs, germans e vikings. Que voli apréner d'autes langas regionaus o estragèras com lo breton, lo corse o lo basque, lo gaelique, l'allemand....
Qu'apreni ja lo portugais, l'anglais e l'espagnol.
Que viéni sus aqueste forum per parlar (escrivér) mei e descobrir la cultura occitana.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Saint-Wendel (046)
Liste des communes
Saint-Wendel
Ville de Saint-Wendel, localité de l'Allemagne de 26 000 habitants.
La mairie de Saint-Wendel a une adresse e-mail et un site Internet.
Tholey
Ville de Tholey, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Tholey a une adresse e-mail et un site Internet.
Marpingen
Ville de Marpingen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Marpingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Nohfelden
Ville de Nohfelden, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Nohfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Nonnweiler
Ville de Nonnweiler, localité de l'Allemagne de 8 900 habitants.
La mairie de Nonnweiler a une adresse e-mail et un site Internet.
Freisen
Ville de Freisen, localité de l'Allemagne de 8 300 habitants.
La mairie de Freisen a une adresse e-mail et un site Internet.
Namborn
Ville de Namborn, localité de l'Allemagne de 7 200 habitants.
La mairie de Namborn a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberthal
Ville d'Oberthal, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie d'Oberthal a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Ad-Dahna
Ad-Dahna ei un desèrt d'Arabia Saudita. Ei un corredèr de terra arenenca que forma coma una mena d'olha e connecta eth desèrt d'an-Nafud en eth nòrd damb Rub' al-Khali en eth sud.
Era sua longada ei de més de 1000 Km e ei plaçat ath cant des Montanhes de Twaik en er èst. Totun a pas de més de 80 Km d'amplada. Ei considerat tamben coma era part geografica que dessepara era provincia d'Al-Ahsa dera de Najd.
Eth desèrt d'Ahsa ei tamben ua linha que connecta es grans desèrts d'Arabia Saudita.
Eth desèrt ei ua seria de sèt desèrts successius desseparats er un der aute per planèrs (1). Es carreteres passen a trauers d'Al-dahna e amassen Kowait damb Al-Zifi e Riyadh e tamben amassen Riyahd damb Hasa.
Eth desèrt d' Al-Dahna ei format per dunes de sorra plan nautes que se bolegeuen orizontaument e son aperades veins. Quauqu'unes d'eres son de color vermelh pr'amor que contenen plan d'oxids de hérre.
Baumes[modificar | modificar la font]
Dejós des durs desèrts d'Arabia Saudita i a crambes hosques e complesses plees d'estructures cristallines damb estalactites e estalagmites.
Era hanga que forma eth terra deth planèr de Summan ei ua area karstica plaçada en er èst deth desèrt d'ad-Dahna conten plan de baumes, conegudes locauments coma Dahls.
Quauqu'ns an de dintrades que daurissen d'autes baumes e beri uees porten enquia corredèrs qu'an diuersi quilometri de longada. Es bedoins locaus coneishen aguestes baumes de tostemps e beri ues an sigut utilizades coma honts d'aiga.
An siggut estudiades sistematicaments en er an 1981 e dempús explorades e descrites peth Saudi Geological Survey.
Referencies[modificar | modificar la font]
1.- ^ a b "Al-Dahnā". Encyclopaedia Britannica. Retrieved 5 February 2013.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Aguest article incorpora un texte dera publiacion de domini public: Wood, James, ed. (1907). "article name needed". The Nuttall Encyclopædia. London and New York: Frederick Warne.


text:
Paulhac (Gironda)
Paulhac[1] (oficialament en francés Pauillac) qu'ei ua comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'atestacion pus anciana data del sègle IV : Pauliacus; es d'Ausòni (Decimus Magnus Ausonius)[2].
Lo nom de Paulhac derivarè deu nom latin Paulius, Paullius, emb lo sufixe d'origina celtica -acos, latinizat en -acum[3]. Bénédicte Boyrie-Fénié consèrva l'explicacion, mès òpta per Paulius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire étymologique des Communes, Gironde, Institut Occitan, Cairn, 2008
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
1537
Aquesta pagina concernís l'an 1537 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de Nova scientia dau matematician italian Niccolo Fontana Tartaglia (1499-1557). Aquò èra lo premier manuau de balistica, sciéncia venguda importanta en causa de l'aumentacion de portada deis armas de sètge entraïnada per lo desvolopament de l'artilhariá pirotecnica. Son obratge conoguèt un succès important e plusors edicions ulterioras.


text:
Nouvelles de ce groupe
Liens sponsorisés
Evénements
Liens sponsorisés
Nombre d'itinéraires publics: 18
Liens sponsorisés
Les itinéraires les plus populaires (au maximum 10)
Genlis,Labergement Foigney,Chambeire,Tellecey,Cirey,Etevaux,Drambon,Triey,Pontailler sur Saône,Cléry,Chassey,Mutigney,Pesmes,Malans,Thervay,Saligney,Rte Forestière de la Serre,Moissey,Peintre,Auxonne,Tillenay,Pont,Tréclun,Tart l'abbaye,Tart le bas,Varanges,Genlis. Plus d'info
Genlis,Varanges,Rouvres,Breteniere,Saulon la Chapelle,Fenay,Chevigny,Domois,Perrigny lès Dij . Marsannay la Côte,Corcelles lès Monts, Dijon(port du canal),piste cyclabe,longvic,ouges,breteniere,Rouvres,Varanges,Genlis. Plus d'info
Genlis.Varanges.Rouvres-en-Plaine.Bretenière.Saulon la chapelle.Saulon la rue.Gevrey-Chambertin.Chamboeuf.Curley.Chambolle-Musigny.Gilly-lès-Cîteaux.Epernay-sous-Gevrey.Tarsul.Longecourt-en-Plaine.Varanges.Genlis. Plus d'info
Genlis,Varanges,Tart le bas,Tart l'abbaye,Trouhans,Lès Maillys,St Seine en Bâche,Champvans,Sampans,Jouhe,Archelange,Châtenois,Armange,Moissey,Montmirey la Ville,Pointre,Soissons sur Nacey,Vielverge,Pontailler,Triey Dir Drambon,EtevauxTellecey,Chambeire,Genlis. Plus d'info
Genlis,Varanges,Rouvres,Bretenière,Ouges,Domois,Perrigny,Marsannay la Côte,Velars sur Ouche,Pont de Pany,Gissey,La Bussière,Pont d'ouche,Becoup,Fussey,Villers la Faye,Comblanchien,Premeaux-Prissey,Quincey,Agencourt,St Nicolas lès Cîteaux,Tarsul,Longecourt en Plaine,Varanges,Genlis. Plus d'info
Genlis.Varanges.Rouvres en Plaine.Bretenière.Saulon la Chapelle.Saulon la rue.Gevrey-Chambertin.Chamboeuf.Curley.L'etang-vergy.Villars-Fontaine.Chaux.Comblanchien.Quincey.Agencourt.StNicolas lès Cîteaux.Aubigny-en-Plaine.Bessey-lès-Cîteaux.Aiserey.Echigey.Marliens.Varanges.Genlis. Plus d'info
Genlis,Varanges,Rouvres,Breteniere,Saulon la Chapelle,Fenay,Chevigny,Domois,Perrigny,Marsannay la Cöte,Corcelles lès Monts,Velars sur Ouche,La Verrerie, à G sur Pasques,Pasques,Prenois,Etaules,Messigny & Vantoux,Asnières lès dijon,Bellefond,Ruffey lès Echirey,Varois & Chaignot,Arc sur Tille,Remilly,Cessey,Genlis. Plus d'info
Genlis,Varanges,Tart le Bas,Tart l'abbaye,Trouhans,Les MaillysSt Seine en Bâche,Champvans,Sampans,Biarne,Chevigny,Peintre,Flammerans,Soissons sur Nacey,Lamarche sur Saône,Magny-Montarlot,Longchamp,Labergement,Genlis. Plus d'info
Genlis,Labergement,Chambeire,Tellecey,Cirey,Etevaux,Drambon,Triey,Pontailler sur Saône,Vielverge,Soissons sur Nacey,Pointre,Montmirey la Ville,Montmirey le Château,Brans,Offlanges,Col de Moissey,Moissey,Peintre,Auxonne,Tillenay,Pont ,Treclun,Tart l'abbaye,Tart le Bas,Varanges,Genlis. Plus d'info
Genlis.Izier.Bressey.Couternon.Varois & Chaignot.Ruffey.Bellefond.Asnières.Messigny & Vantoux.Val Suzon.Bordes-Pillot.Fromenteau.Panges.Baulme la Roche.Mâlain.Ancey.Fleurey sur Ouche.Velars sur Ouche.La Cude.Corcelles lès Monts.Marsannay la Côte.Perrigny lès Dijon.Domois.Ouges.Bretennière.Rouvres.Varanges.Genlis. Plus d'info


text:
Ligam ionic
Lo ligam ionic es un dels tres tipes de ligam quimic abitual. Correspond a l'union d'ions de signe opausat per atraccion electrostatica e es totjorn format d'un metal (cation) e un non metal (anion). Quand dins lo ligam ionic apareis aquela fòrça electrostatica las substàncias que i intervenon forman pas de moleculas mas constituisson de malhums cristallins ionics formats d'un grand nombre d'anions e de cations. Lo ligam ionic se forma solament quand la diferéncia d'electronegativitat entre los elements que lo compausan es anautita, doncas se se ligan d'elements de caractèr metallic amb electronegativitats semblablas se produsís un ligam metallic e los elements non metallics se jonhon amb ligams covalents. Las proprietats de las substàncias ionicas son las seguentas:
- An de ponches de fusion e d'ebullicion elevada
- Son durs e fragils
- Condusisson pas lo corrent electric dins l'estat solid, mas quand se fondon o se dissòlvon.
- Son solubles dins l'aiga.


text:
Cronologia del cinèma
Aquò es una cronologia del cinèma, es a dire dels eveniments del 7en art.
2000 - 1990 - 1980 - 1970 - 1960 - 1950 - 1940 - 1930 - 1920 - 1910 - 1900 - 1890 - Abans 1895
Ans 2000[modificar | modificar la font]
- 2006 al cinèma – Lo 1er de febrièr de, les Bronzés 3 - Amis pour la vie sortís 29 ans aprèp lo primièr
- 2005 al cinèma – La saga Star Wars s'acaba amb son 6en episòdi, 28 ans aprèp lo primièr.
- 2004 al cinèma – Fahrenheit 9/11 de Michael Moore es un documentari polemic que merita la Palma d'aur e es un succès del box-office. Succès suspresa dels Choristes en França.
- 2003 al cinèma – Le Seigneur des Anneaux : le Retour del Roi de Peter Jackson barra la trilogia de Tolkien.
- 2002 al cinèma – Alain Chabat e son Astérix et Obélix 2 : Mission Cléopâtre es rei del box-office francés
- 2001 al cinèma – Harry Potter a l’école des sorciers « emmasca » lo box-office mondial, succedissent en França al Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
- 2000 al cinèma – Taxi 2 de Gérard Krawczyk despassa las 10 000 000 entradas en França
Ans 1990[modificar | modificar la font]
- 1999 al cinèma – Lo volet de Star Wars : La menace fantôme bat lo recòrd que deteniá Jurassic Park de Steven Spielberg
- 1998 al cinèma – Titanic pulveriza lo recòrd en França de totes los temps, despassant las 20 000 000 entradas
- 1997 al cinèma - Titanic bat totes los recòrds de succès de l'istòria del cinèma.
- 1996 al cinèma - x
- 1995 al cinèma - Casper es lo primièr filme que l'eròi es en imatges de sintèsi, e Toy Story lo primièr long metratge realizat entièrament en imatges de sintèsi.
- 1994 al cinèma – Pulp Fiction obten la Palma d'aur al Festenal de Canas 1994.
- 1993 al cinèma - Les Nuits fauves trionfan als césars qualques jorns aprèp la mòrt de lor realizator Cyril Collard.
- 1992 al cinèma – x
- 1991 al cinèma – x
- 1990 al cinèma - x
Ans 1980[modificar | modificar la font]
- 1989 al cinèma – "do the right thing" de spike lee joint
- 1988 al cinèma – Nombrosas censuras e atemptats a travèrs lo mond contre la Dernière Tentation del Christ de Martin Scorsese. Qui veut la peau de Roger Rabbit ? repossa mai luènh la coabitacion a l'ecran d'actors reals e de personatges de dessenhs animats. En França, le Grand Bleu es un fenomèn de generacion.
- 1987 al cinèma - x
- 1986 al cinèma - x
- 1985 al cinèma - Succès popular de Trois Hommes e un couffin.
- 1984 al cinèma – Cinc filmes d'Alfred Hitchcock ressortisson en salas aprèp 30 ans d'indisponibilitat perque lo realizator (decedit en 1980) n'aviá recomprat los dreches e los aviá legats en eretatge a sa filha. S'agís de la Corde (1948), Fenêtre sur cour (1954), Mais qui a tué Harry ? (1955), l'Homme qui en savait trop (1956) e Sueurs froides (1958).
- 1983 al cinèma - x
- 1982 al cinèma – x
- 1981 al cinèma – x
- 1980 al cinèma - x
Ans 1970[modificar | modificar la font]
- 1979 al cinèma – Ridley Scott amòda la tetralogia d'Alien amb Alien - Le huitième passager
- 1978 al cinèma – x
- 1977 al cinèma – La Guerre des étoiles es lo filme de l'annada.
- 1976 al cinèma - Le Vieux Fusil obten lo primièr César del cinèma francés.
- 1975 al cinèma – Les Dents de la mer de Steven Spielberg es un succès mondial.
- 1974 al cinèma – En novèl periòde de crisi, renovèl del cinèma-catastròfa amb la Tour infernale
- 1973 al cinèma - Mean Streets de Martin Scorsese
- 1972 al cinèma – Le Parrain de Francis F. Coppola
- 1971 al cinèma – Luchino Visconti recep a Canas lo prèmi especial del 25en aniversari per Mort a Venise e l'ensemble de son òbra.
- 1970 al cinèma - Woodstock va devenir l'emblèma cinematografic de la contestacion de la joventut.
Ans 1960[modificar | modificar la font]
- 1969 al cinèma – Easy Rider filme culte de Dennis Hopper
- 1968 al cinèma – Lo festenal de Canas es interromput pels eveniments de mai de 1968. 2001, l'odyssée de l'espace transfòrma lo cinèma de sciéncia-ficcion.
- 1967 al cinèma - La Chinoise de Jean-Luc Godard anóncia las contestacions socialas de venir.
- 1966 al cinèma - La Grande Vadrouille s'installa en cap del box-office francés per mantun decenni.
- 1965 al cinèma - La Mélodie du bonheur es lo filme de l'annada, acumulant de vendas remirablas al fial de las annadas.
- 1964 al cinèma – x
- 1963 al cinèma - x
- 1962 al cinèma – Mòrt de Marilyn Monroe. Huit e demi de Federico Fellini.
- 1961 al cinèma – x
- 1960 al cinèma - Psychose d'Alfred Hitchcock.
Ans 1950[modificar | modificar la font]
- 1959 al cinèma – Les Quatre Cents Coups de François Truffaut consacran l'èrm novèl.
- 1958 al cinèma – x
- 1957 al cinèma - x
- 1956 al cinèma - Brigitte Bardot explosa dins Et Dieu... créa la femme
- 1955 al cinèma - x
- 1954 al cinèma – Les Sept Samouraïs d'Akira Kurosawa impausan lo cinèma japonés al grand public mondial.
- 1953 al cinèma - Començaments del Cinemascòpi
- 1952 al cinèma – Los Jeux interdits fan plorar França e las guitarras. Apogèu del Maccartisme als Estats Units que tòca durament Hollywood.
- 1951 al cinèma – Los Franceses tomban amoroses de Caroline chérie.
- 1950 al cinèma - x
Ans 1940[modificar | modificar la font]
- 1949 al cinèma – Lo disc de la musica del Troisième Homme se vend a la criada suls baloards.
- 1948 al cinèma – x
- 1947 al cinèma - Lee Strasberg crea l'Actors Studio a Nòva York.
- 1946 al cinèma - Primièr Festenal de Canas.
- 1945 al cinèma - La fin de la guèrra permet la sortida dels Enfants du paradis de Marcel Carné. Rome, ville ouverte, un dels primièrs filmes neorealistas.
- 1944 al cinèma – Assurance sur la mort e Laura, dos grands classics del filme negre
- 1943 al cinèma - Le Corbeau d'Henri-Georges Clouzot
- 1942 al cinèma – To Be or Not to Be d'Ernst Lubitsch. Casablanca de Michael Curtiz, grand classic, melhor filme e melhora mesa en scèna als Oscars.
- 1941 al cinèma – Citizen Kane d'Orson Welles
- 1940 al cinèma - Le Dictateur de Charlie Chaplin es una òbra que tòca al gèni.
Ans 1930[modificar | modificar la font]
- 1939 al cinèma – Autant en emporte lo vent de Victor Fleming es lo filme de l'annada (lo filme sortirà pas en França qu'en mai de 1950). La Règle du jeu de Jean Renoir
- 1938 al cinèma – Alexandre Nevski de Sergei Eisenstein
- 1937 al cinèma - Blanche-Neige et les sept nains de Walt Disney es lo primièr filme en color per procedit industrial (Technicolor), e lo primièr dessenh animat de long metratge. La Grande Illusion de Jean Renoir
- 1936 al cinèma - Les Temps modernes de Charlie Chaplin
- 1935 al cinèma - Primièr filme tornat en Technicolor
- 1934 al cinèma – Capra trionfa amb New York-Miami. Primièra comèdia musicala entièrament construcha altorn del cople mitic Ginger Rogers e Fred Astaire, La Joyeuse Divorcée.
- 1933 al cinèma – King-Kong tomba del som de l'Empire State Building
- 1932 al cinèma – Los filmes de gangsters se multiplican; un dels melhors: Scarface d'Howard Hawks
- 1931 al cinèma – La crisi economica atisa un cinèma d'espant amb Frankenstein. Marius inaugura la trilogie marseillaise de Marcèu Panhol.
- 1930 al cinèma - Lo « code Hays » definirà d'ara enlà, al cinèma, los limits de la decéncia e del bon gost. Josef von Sternberg creèt Marlène Dietrich dins L'Ange bleu. « Garbo parle ! » dins Anna Christie.
Ans 1920[modificar | modificar la font]
- 1929 al cinèma – Amb lo parlant, un genre cinematografic novèl es nascut, lo filme musical
- 1928 al cinèma – Primièra ceremonia de remesa dels Oscars. La Passion de Jeanne d'Arc de Carl Theodor Dreyer.
- 1927 al cinèma - Le Chanteur de Jazz es considerat coma lo primièr filme parlant. Abel Gance presenta son Napoléon.
- 1926 al cinèma - Fritz Lang torna Metropolis, Buster Keaton presenta son Le Mécano de la « General ».
- 1925 al cinèma - Le Cuirassé Potemkine de Sergueï Eisenstein.
- 1924 al cinèma – L'Inhumaine de Marcel L'Herbier recampa totas las disciplinas artisticas d'abans-garda.
- 1923 al cinèma - x
- 1922 al cinèma – Robert Flaherty realiza Nanouk l'Esquimau, lo primièr documentari.
- 1921 al cinèma – Le Kid de Charles Chaplin
- 1920 al cinèma - A Travers L'orage (Way down east) de David W Griffith
Ans 1910[modificar | modificar la font]
- 1919 al cinèma – Le Cabinet du docteur Caligari de Robert Wiene afirma l'expressionisme alemand.
- 1918 al cinèma – x
- 1917 al cinèma - x
- 1916 al cinèma - Intolérance de D.W. Griffith
- 1915 al cinèma - x
- 1914 al cinèma – Cabiria de Giovanni Pastrone es la primièra superproduccion europèa.
- 1913 al cinèma – Naissença d'Hollywood ont Cecil B. de Mille ven tornar una de sas superproduccions.
- 1912 al cinèma – Fondacion de la Keystone que Mack Sennett n'assegura la direccion artistica
- 1911 al cinèma – x
- 1910 al cinèma - x
Ans 1900[modificar | modificar la font]
- 1909 al cinèma – Primièr filme de Mary Pickford Son premier biscuit de David Wark Griffith, batejat « la petite fiancée de l'Amérique ».
- 1908 al cinèma – x
- 1907 al cinèma - x
- 1906 al cinèma - x
- 1905 al cinèma - x
- 1904 al cinèma – x
- 1903 al cinèma – Le Vol du rapide d'Edwin S. Porter
- 1902 al cinèma – Le Voyage dans la lune de Georges Méliès
- 1901 al cinèma – x
- 1900 al cinèma - x
Ans 1890[modificar | modificar la font]
- 1899 al cinèma
- 1898 al cinèma – x
- 1897 al cinèma - x
- 1896 al cinèma - L'illusionista Georges Méliès utiliza sos primièrs trucatges en tornant Escamotage d'une dame chez Robert Houdin. Aparicion dels primièrs estudios, coma los de Charles Pathé e Léon Gaumont.
- 1895 al cinèma - 28 de decembre : Primièra projeccion publica e (paganta) a París pels fraires Lumière, tres meses aprèp la del 28 de setembre de 1895 a La Ciotat dins lo mai vièlh cinèma del mond L'Eden.


text:
Communes du canton
Les Ableuvenettes, Ahéville, Ainvelle, Ameuvelle, Attigny, Bainville-aux-Saules, Bazegney, Begnécourt, Belmont-lès-Darney, Belrupt, Bleurville, Blevaincourt, Bocquegney, Bonvillet, Bouzemont, Châtillon-sur-Saône, Circourt, Claudon, Damas-et-Bettegney, Damblain, Darney, Dombasle-devant-Darney, Dommartin-aux-Bois, Dommartin-lès-Vallois, Dompaire, Escles, Esley, Fignévelle, Fouchécourt, Frain, Frénois, Gelvécourt-et-Adompt, Gignéville, Girancourt, Godoncourt, Gorhey, Grignoncourt, Hagécourt, Harol, Hennecourt, Hennezel, Isches, Jésonville, Lamarche, Légéville-et-Bonfays, Lerrain, Lironcourt, Madonne-et-Lamerey, Marey, Maroncourt, Martigny-les-Bains, Martinvelle, Mont-lès-Lamarche, Monthureux-sur-Saône, Morizécourt, Nonville, Pierrefitte, Pont-lès-Bonfays, Provenchères-lès-Darney, Racécourt, Regnévelle, Relanges, Robécourt, Rocourt, Romain-aux-Bois, Rozières-sur-Mouzon, Saint-Baslemont, Saint-Julien, Sans-Vallois, Senaide, Senonges, Serécourt, Serocourt, Les Thons, Tignécourt, Tollaincourt, Les Vallois, Vaubexy, Velotte-et-Tatignécourt, Ville-sur-Illon, Villotte, Viviers-le-Gras.


text:
Se se pot escriure a mantunas mans, t'en prepausi 2
Episòdi 3 : Per la sortida del disc "I Virasolelh" de Lou Dalfin, ai volgut i'anar en camin de ferre, soi arrivat a l'estacion ai demandat a la fremna una bilheta per "Cunéo' (nom del cap-luòc de provincia en italian) la fremna trapet pas, avem cercat cercat e al cap del moment me far "Ah je l'ai trouvé mais vous vous êtes trompés, la ville ne s'appelle pas Cuneo, mais Coni (nom en occitan)
Episòdi 4 : Eri a un concert d'Acid Mother Temple (Còla de Heavy Metal Japonesa qu'an descuberts discs de Rosina de Peira e que pausan los instruments en plan mitan del concert ta cantar a cappela "La Novia", Rosina venguet cantar amb els (era a Mix Art Myris" e quora Rosina tornet davalar, una filha d'un 20nat d'annadas la ven veire e i dit "Madame, vous aussi vous parlez japonais ?"


text:
1655
Aquesta pagina concernís l'an 1655 del calendièr gregorian.
Somari
Esdeveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Per melhorar lei finanças de l'Estat, creacion d'impòsts novèus per lo cardenau Mazarin (creacion de 46 cargas de secretaris dau rèi, de taxas sus lei batejaments e leis enterraments e de drechs sus lei pergamins e lei papiers timbrats). En fàcia de l'oposicion dau Parlament, un premier liech de justicía se debanèt lo 20 de març. Pasmens, lei parlamentaris assaièron de discutir leis edictes enregistrats per lo rèi entraïnant una reaccion energica de Loís XIV. Lo 13 d'abriu, arribèt dins lo Parlament e enebiguèt ai parlamentaris de debatre dei decisions reialas sensa son autorizacion.
Regardant leis afaires estrangiers, l'armada reiala capitèt de conquistar Landrecies. En novembre, una tiera de tractats foguèron signats amb Anglatèrra regardant lo comèrci e una accion comuna còntra leis Espanhòus.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta per Christian Huygens dau satellit naturau principau de Saturne. Foguèt dich Titan.


text:
Elagàbal
Elagàbal (vèrs 203, Emesa - 11 de març de 222, Roma) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 218 a sa mòrt. Succediguèt ai coemperaires Macrin e Diadumenian e foguèt remplaçat per Sever Alexandre.
Encara enfant, venguèt emperaire gràcias a un complòt militar dirigit per la familha de l'emperaire Caracalla. Elagàbal foguèt donc un emperaire feble que sa politica èra menada per sa grand e sa maire. La populacion romana foguèt tanben acipada per sei mors e per l'importància donada au culte dau dieu solar Elagàbal. Finalament, après tres annadas de rèine, perdèt la fisança de l'armada e foguèt assassinat durant una revòuta d'abitants de Roma sostenguts per la garda dau palais imperiau. Foguèt condamnat au damnatio memoriae.


text:
88
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 88 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Zhangdi (75-88) lo 9 d'abriu que foguèt remplaçat per son fiu Hedi (88-106). En causa de sa jovença, l'emperaire novèu aguèt inicialament ges de poder vertadier e la direccion de l'Empèri foguèt assegurada per sa maire e seis oncles Dou Xian, Dou Du, Dou Jing e Dou Gui. En fòra de Dou Gui, la màger part dei mèstres novèus de China èran coromputs e autoritaris, çò qu'agravèt lo declin de la dinastia Han perceptible dempuei un desenau d'annadas. En mai d'aquò, se devesiguèron après l'assassinat de la marquesa Liu Chang, qu'èra teoricament protegida per la maire de Hedi, a l'iniciativa de Dou Xian. Menaçat d'un procès, lo prince murtrier capitèt de lo defugir en prepausant de menar personalament una campanha militara còntra lei nomadas xiongnus dau Nòrd per obtenir son perdon.


text:
Coucy-le-Château-Auffrique
Coucy-le-Château-Auffrique es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo bourg de Coucy-lo-Castèl-Auffrique a situat a l'Oèst de Laon e a pauc près a ieu-camin entre Chauny (al Nòrd) e Soissons (al Sud).
L'abitat a repartit sus 2 nivèls : la vila bassa (ont convergisson las vias de comunicacion) e l'anciana vila fortificada (inserida en las siás remparts, sul costat del castèl fòrt, lududes-quitament mai n'abans sul promontori en dominant los vallées del Oise e del Ailette).
Le bourg de Coucy-le-Château-Auffrique est situé à l'Ouest de Laon et à peu près à mi-chemin entre Chauny (au Nòrd) et Soissons (au Sud).
L'habitat est réparti sur 2 niveaux : la ville basse (où convergent les voies de communication) et l'ancienne cité fortifiée (insérée dans ses remparts, sur le côté du château fort, lui-même plus en avant sur le promontoire dominant les vallées de l'Oise et de l'Ailette).


text:
Monneren
Monneren es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de las Tres-Évêchés.
- Santa-Marguerite, annèxa de Monneren, i aguèt bastit l'an 1612-1624 sus òrdre del pòrti de Lorraine.
- Fòrça ancian luòc sus la via romaine de Mètz a Trèves.
- Enclave lorraine Ligada a la distincion de Sierck.
- #Venir francés l'an 1661.
- Dépendait de l'ancienne province des Trois-Évêchés.
- Sainte-Marguerite, annexe de Monneren, fut bâti en 1612-1624 sur ordre du duc de Lorraine.
- Très ancien site sur la voie romaine de Metz à Trèves.
- Enclave lorraine rattachée à la seigneurie de Sierck.
- Devint français en 1661.


text:
Estèr
En quimia, los estèrs son de compausats organics qu'un grop organic (simbolizat per R' dins aqueste article) i remplaça un atòm d'idrogèn (o mai d'un) dins un acid oxigenat. Un acid oxigenat es un acid qu'a de moleculas possedissent un grop idroxil (–OH) que l'idrogèn (H) se i pòt dissociar coma un ion proton (H+). Los estèrs pus comuns son los estèrs carboxilats, ont l'acid es un acid carboxilic. Per exemple, se l'acid es l'acid acetic, l'estèr es apelat acetat. Los estèrs pòdon tanben èsser formats d'acids inorganics; per exemple, lo dimetil sulfat, es un estèr, de còps tanben dich « acid sulfuric, dimetil ester ». En bioquimia es lo produch de la reaccion entre los acids grasses e los alcòls. Dins la formacion d'estèrs, cada radical -OH (grop idroxil) del radical de l'alcòl se substituís per la cadena -COO de l'acid gras. L'H del grop carboxil se combina amb l'OH substituit en formant d'aiga. En quimia organica e bioquimica, los estèrs son un grop foncional compausat d'un radical organic jonch al residú de quin acid que siá oxigenat, organic o inorganic. Los estèrs mai comunament trobats dins la natura son los grasses, que son estèrs de glicerina e d'acids grasses (acid oleïc, acid estearic, etc.). Principalament resultan de la condensacion d'un acid carboxilic e un alcòl. Lo procès s'apèla esterificacion:


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 4 de març de 2014
Mots gascons: arna, arla, arlòt; mots catalans: arna, arlot, al·lot. O quin passar de l'arla tau gojat.
A cada còp que ns'encontram un mot d'etimologia desconeishuda, que'nse cau pausar la question se l'origina deu mot no'n poderé pas estar gascona. Lo mot arlòt qu'existeish plan en gascon, la significacion que n'ei òmi de mala vita, cocarro, gusmand, garlamand, escrocaire (Palay). Aqueste mot qu'a l'ahur d'un derivat afixat. En gascon (e pas sonque en gascon), que i trobam lo candidat com a supòrt de l'afix: lo mot arla qui serveish tà designar aqueth insècte qui's minja los teishuts. Per extension, aqueth mot arla que pòt designar d'autes insèctes guastadors e quitament la tinha. L'etimologia deu gasconisme arla qu'ei, segon jo, sharnèga, en combinar lo mot (h)ar qui significa vèrmi en basco e lo mot romanic lana (en gascon: lan). La locucion *'arlana, lit. vèrmi (de) lan, que seré a l'origina deus mot arla (arron la pèrta de la n intervocalica latina, caracteristica deu gascon) e deu son variant arna (qui a conservat la n latina). Aqueth variant dab n que s'arretròba autanplan en catalan com en occitan non-gascon, que n'ei l'unica forma deu mot en aqueras lengas (atestat en catalan peu sègle 14 ençà, probablament un occitanisme), dab la medisha significacion qu'en gascon.
En gascon, deu mot arla que deriva lo vèrbe arlar o meilèu arlà's qui significa estar desguastat (per las arlas). Tostemps en gascon, lo mot arlan(t) que significa pilhard, raubaire (Palay). Arlan(t) dab aquera significacion de pilhard que deriva d'arlar (e arlar d'arla) com lo mot poblan(t) e deriva de poblar (e poblar de pòble).
D'arlan(t)- arlan(d) que vien lo vèrbe gascon arlandejar qui significa pilhar, rapilhar (Palay) com ac hèn las arlas peus teishuts.
D'arla que vien lo mot arlòt: òmi aule, òmi de mala vita, cocarro, escrocaire. Com arna, arlot n'ei pas atestat en catalan sonqu'a partir deu sègle 14 segon lo GDLC. Lo mot catalan arlot qu'a o qu'avè la medisha significacion d'òmi aule, òmi de mala vita, eretada deu gascon. En particular, un arlot que's ditz en catalan d'un òmi qui viu au despens d'ua prostituta o sia, en gascon, un macarèu. Puish en catalan lo mot que's va préner la significacion mei aunèsta e simpla de gojat (o sia sinonime de noi en catalan), en pérde'n atau tota connotacion despreciativa qu'avè lo mot a l' origina. Lo noste mot qu'a aquesta significacion de gojat especificament en balear. La pronóncia balear(a) deu mot qu'ei exactament la medisha qu'en gascon landés, qu'ei a díser /allòt/, uei lo dia lo mot balear qu'ei grafiat al·lot en catalan contemporanèu.
Tà resumir, lo mot arlòt qu'ei un gasconisme clar, derivat afixat deu mot arla. Aqueth gasconisme qu'ei estat adoptat en mantas lengas europèas com l'occitan non-gascon, lo catalan, lo francés, l'espanhòu, l'italian e l'anglés.
L'etimologia deu mot arlòt, identica a la deu mot gascon arla e deu mot au còp occitan e catalan arna, qu'èra demorada shens explic dinc a la parucion d'aqueste messatge. Per qué? Simplament pr'amor de la pòca consideracion e pòca coneishença a la lenga gascona de part deus romanistas, occitanistas inclús, enlugranats que demoran peus estudis de la "lenga deus trobadors" e de l'occitan dit "referenciau". Lo mot arla qu'ei de formacion tipicament gascona e qu'ei sonque deu lexic gascon. De segur, aquerò n'a pas empachat lo mot arlòt de viatjar e d'estar adoptat per totas aqueras lengas europèas de gran prestigi.
.
2 comentaris:
-
-
Encouère un article hère interessent.
You que-m regali en lége aquét blog!
- 31 de març de 2014 a les 11:07
-
-
Un arlòt en parlar de Brageirac es "un grappillon" deishat en brenhar e que pòt estar granhat mei tard.
- 3 de febrer de 2015 a les 19:45


text:
Lista de las reinas de França
Aquò es una lista de las reinas de França. Per lors esposes, consultatz la lista dels monarcas de França.
Cal remarcar d'en primièr que lo títol de "reina de França" es pas qu'un títol onorific. D'un punt de vista estrictament juridic, e aquò, en aplicacion de la lei salica, aquelas femnas portavan lo títol d'"esposa de rei dels Francs", "esposa de rei de França" o "esposa de rei dels Franceses". Doncas, avián pas cap de vocacion a regnar, levat dins lo cas particular de la regença (qu'èra pas l'expression d'un poder que lor seriá estat pròpri, perque podián pas governar pas qu'en luòc e plaça del rei, temporàriament).
Somari
- 1 Merovingians
- 2 Carolingians
- 3 Capecians dirèctes (branca ainada)
- 4 Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)
- 5 Capecians, branca eissida des ducs de Borbon
- 6 Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans
- 7 Lo cas de Madame de Maintenon
- 8 Vejatz tanben
Merovingians[modificar | modificar la font]
- Basina de Turíngia, esposa de Basin, rei de Turíngia, puèi de Childeric Ièr, rei dels Francs e maire de Clovis Ièr.
- Clotilda, (465 - 545), segonda esposa de Clovis Ièr. Filha de Chilperic, rei dels Burgondas.
- Ultrogòta, (497 - ?), esposa de Childebèrt Ièr.
- Gondiòca, (env.495-532) esposa de Clodomir Ièr puèi de Clotari Ièr.
- Chunsèna, esposa de Clotari Ièr.
- Ingonda, (env. 499-546) esposa de Clotari Ièr.
- Arnegonda (515-573) esposa de Clotari Ièr.
- Radegonda (519 - 587) esposa de Clotari Ièr.
- Deoteria, primièra esposa de Teodebèrt Ièr. Princessa nòbla galloromana d'Auvèrnhe.
- Bertruda (o Bertrada o Beretruda), (582-620), segonda esposa de Clotari II, rei de Neustria, maire supausada de Dagobèrt Ièr.
- Gomatruda (o Gomotruda), (env. 598-630)) primièra esposa de Dagobèrt Ièr. Repudiada en 629.
- Nantilda (o Nantechilda), (610 - 642), segonda esposa de Dagobèrt Ièr, maire de Clovis II.
- Ragnetruda (o Raintruda), tresena esposa de Dagobèrt Ièr.
- Santa Batilda, (vèrs 626-680), esposa de Clovis II, maire de Clotari III, de Childeric II e de Tièri III.
- Bilichilda, († 675), esposa de Childeric II.
- Clotilda dicha Doda, (env. 650 – 699), esposa de Tièri III, maire de Clovis III e Childebèrt III.
Carolingians[modificar | modificar la font]
- Bertrada de Laon (o Berta dicha del grand pè), (719 – 783), tresena esposa de Pepin lo Brèu, maire de Carlesmanhe e de Carloman Ièr. Filha de Caribèrt II, comte de Laon.
- Imiltruda, primièra esposa de Carlesmanhe.
- Desirada de Lombardia (cf. Lombards), segonda esposa de Carlesmanhe (770), repudiada en 771. Es nomenada Desirada pels istorians, mas son nom vertadièr nos es demorat desconegut fins a uèi. Filha de Daidièr de Lombardia, rei dels Lombards.
- Ildegarda, (758 – 783), tresena esposa de Carlesmanhe (772), maire de Loís Ièr. Filha de Geròld Ièr de Vintzgau e Emma d'Alemània.
- Fastrada, († 794), quatrena esposa de Carlesmanhe. Filha de Raol III de Franconia e d'Aèda de Bavièra.
- Luitgarda d'Alemània, cinquena esposa de Carlesmanhe. Filha de Luitfrid II de Sundgau e d'Iltruda de Wormsgaü.
- Madelgarda, seisena esposa de Carlesmanhe.
- Gerswinda de Saxònia, setena esposa de Carlesmanhe. Filha del duc de Saxònia Widukind.
- Adelinda, novena esposa de Carlesmanhe.
- Ermengarda d'Hesbaye (o Ermingarda, Irmangarda), († 818), primièra esposa de l'emperaire Loís Ièr. Filha del Robercian Ingramm, comte d'Hesbaye.
- Judit de Bavièra, (800 – 845), segonda esposa de Loís Ièr, maire de Carles lo Calv. Filha de Welf Ièr, senhor de Bavièra.
- Ermentruda d'Orleans, († 869), esposa de Carles II lo Calv, maire de Loís II lo Bègue. Filha d'Eudes d'Orleans comte d'Orleans.
- Richilda de Provença (o Richeut), (? - 910), segonda esposa de Carles II lo Calv. Filha de Bivin de Gorsa, comte d'Ardena, es la sòr del rei Boson de Provença.
- Ansgarda d'Hiémois (o de Borgonha) (826-880/882) esposada (secretament) en 862 pel prince Loís, repudiada en 876/877, es la maire de Loís III e de Carloman II.
- Adelaïda (o Aèlis) (853-901), segonda esposa de Loís II Le Bègue, maire de Carles III lo Simple. Filha d'Aldalhard, comte del palais e comte de París.
- Ricarda de Soab, († 894), esposa de Carles III lo Gròs. Filha d'Erchanger, comte del palais. Sa biografia (en alemand)
- Frederuna (o Frerona), († 917), primièra esposa de Carles III lo Simple (907). Filha de Tièri II de Rhingelheim e de Rhingildim de Frisa.
- Edwige de Wessex (o Odvige), (896 - 951), segonda esposa de Carles III lo Simple, maire de Loís IV d'Otramar. Filha d'Edoard d'Anglatèrra.
- Beatritz de Vermandés, esposa de Robèrt Ièr. Filha d'Erbèrt Ièr, comte de Vermandés.
- Emma de França, († 935), esposa de Raol Ièr. Filha de Robèrt Ièr e de Beatritz de Vermandés.
- Gerberga de Saxònia o de Germania, (913-984), esposa de Loís IV d'Otramar, maire de Lotari. Filha d'Enric l'Auselaire, rei de Germania.
- Emma d'Itàlia, († 989), esposa de Lotari. Filha de Lotari II, rei d'Itàlia.
Capecians dirèctes (branca ainada)[modificar | modificar la font]
- Adelaïda d'Aquitània (o Adèla) (945-1004), esposa d'Uc Capèt, maire de Robèrt II lo Piós. Filha de Guilhèm III, duc d'Aquitània.
- Rozala de Provença (o Susana) (o d'Ivrèa) († 1003), veusa d'Arnòld II, comte de Flandra († 988). Primièra esposa de Robèrt II. Filha de Berenguièr II, rei d'Itàlia.
- Berta de Borgonha (964-1024), veusa d'Eudes. Segonda esposa de Robèrt II lo Piós. Filha de Conrad lo Pacific, rei de Borgonha e de Matilda, filha de Loís IV d'Otramar. Jamai coronada
- Constança d'Arle († 1032), tresena esposa de Robèrt II, maire d'Enric Ièr e de Robèrt Ièr, duc de Borgonha. Filha de Guilhèm Ièr de Provença, comte d'Arle e d'Adelaïda d'Anjau.
- Matilda de Frisa († 1044), primièra esposa d'Enric Ièr. Filha de Liudolf, margrava de Frisa.
- Ana de Kiev (o de Russia) (1024-†1089), segonda esposa del rei Enric Ièr, maire de Felip Ièr. Filha de Iaroslav Ièr, grand prince de Kiev.
- Berta d'Olanda (v. 1058-1093), primièra esposa de Felip Ièr, maire de Loís VI lo Gròs. Filha de Florenç Ièr, comte d'Olanda e de Gertruda de Saxònia.
- Bertrada de Montfòrt (vèrs 1070-1117), segonda esposa de Felip Ièr que l'aviá enlevada alara qu'èra ja maridada a Folc IV, comte d'Anjau,
- ? Luciana de Rocafòrt (vèrs 1088-aprèp 1137), primièra esposa o simplament nòvia de Loís VI lo Gròs. jamai coronada
- Adèla de Savòia (o Alix, o Adelaïda) (vèrs 1092-1154), esposa de Loís VI lo Gròs, maire de Loís VII lo Jove. Filha d'Umbèrt II, comte de Savòia e de Gisèla de Borgonha, sòr del papa Calixta II. Veusa de Loís VI, esposèt lo conetable Matieu Ièr de Montmorency.
- Alienòr d'Aquitània (1122–1204), Filha de Guilhèm X, duc d'Aquitània, esposèt Loís VII. Son maridatge amb Loís VII foguèt anullat en 1152; esposèt Enric II Plantagenèst e venguèt reina d'Anglatèrra de 1154 a 1189. Amb Enric II, aguèt per filh Ricard Còr de Leon e Joan sens Tèrra.
- Constança de Castelha, (v. 1138-1160), segonda esposa de Loís VII. Filha d'Anfós VII, rei de Castelha.
- Adèla de Champanha (o Alix) (v. 1140† 1206), tresena esposa de Loís VII, maire de Felip August. Filha de Tibaut II, comte de Champanha.
- Isabèl d'Enaut (1170–1190), primièra esposa de Felip August, maire de Loís VIII lo Leon. Filha de Baudoïn V, comte d'Enaut e de Flandra
- Ingeburga de Danemarc (o Isambor o Ingeborg) (1174–1236), segonda esposa de Felip August, foguèt repudiada l'endeman de son maridatge puèi reabilitada en 1212. Filha de Waldemar Ièr, rei de Danemarc.
- Agnès de Merania (v. 1180-1201), tresena esposa de Felip August, foguèt repudiada en 1200, aprèp que lo papa Innocenci III aguèsse obligat lo rei a tornar prene sa segonda esposa Ingeburga de Danemarc. Filha de Bertòld, duc de Merania.
- Blanca de Castelha (1188–1252), esposa de Loís VIII lo Leon, maire de Loís IX. Filha d'Anfós VIII, rei de Castelha, e d'Alienòr d'Anglatèrra. Regenta del reialme de 1226 a 1234.
- Margarida de Provença (1221-1295), esposa del rei Loís IX dit Saint Loís, maire de Felip III. Filha de Raimon-Berenguièr V, comte de Provença, e de Beatritz de Savòia (†1266).
- Isabèl d'Aragon (1243–1271), esposa de Felip III, l'Ardit, maire de naissença a Felip lo Bèl. Filha de Jacme Ièr, rei d'Aragon.
- Maria de Brabant (v. 1254–1321), segonda esposa de Felip lo Hardi. Filha d'Enric III, duc de Brabant.
- Joana Ièra de Navarra (1270–1304), esposa de Felip lo Bèl, maire de Loís X le Hutin, de Felip V lo Long, de Carles IV lo Bèl e d'Isabèl de França, reina d'Anglatèrra. Filha d'Enric Ièr, rei de Navarra e comte de Champanha.
- Margarida de Borgonha (1290–1315), primièra esposa de Loís X l'Utin, maire de Joana de Navarra, reina de Navarra de 1328 a 1349. Filha de Robèrt II, duc de Borgonha e d'Agnès de França.
- Clamença d'Ongria (1293-1328), segonda esposa de Loís X l'Utin, maire de Joan Ièr lo Postum. Filha de Carles Ièr, rei d'Ongria.
- Joana de Borgonha (v. 1291-1330), esposa de Felip V lo Long. Filha e eretièra d'Oton IV, comte de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés dicha Matilda.
- Blanca de Borgonha (v. 1294-1326), primièra esposa de Carles IV lo Bèl. Filha del comte palatin Oton IV de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés. Es donc la sòr de Joana de Borgonha (v. 1291-1330).
- Maria de Luxemborg (1305-1324), segonda esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de l'emperaire Enric VII.
- Joana d'Évreux (1310–1371), tresena esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de Loís de França, comte d'Évreux.
Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)[modificar | modificar la font]
- Joana de Borgonha, (v. 1293 - 1348), esposa de Felip VI, dichFelip de Valés. Filha del duc de Borgonha Robèrt II.
- Blanca de Navarra, (1330 - 1398), segonda esposa de Felip VI. Filha de Joana II de Navarra e de Felip III de Navarra.
- Joana d'Auvèrnhe, (1326 - 1361), segonda esposa de Joan II de França dich Joan lo Bon. Filha de Guilhèm XII, comte de Bolonha e d'Auvèrnhe.
- Joana de Borbon, (1337 – 1378), esposa de Carles V, dichCarles lo Savi. Maire de Carles VI, es la primièra reina coronada. Filha de Pèire Ièr, duc de Borbon e d'Isabèl de Valés.
- Isabèl de Bavièra, (1371 – 1435), esposa de Carles VI dich Carles lo Ben Aimat e Carles lo Fòl, maire de Carles VII. Filha d'Estève III (1337 - † 26 de setembre de 1413), duc de Bavièra.
- Maria d'Anjau, (1404 – 1463), esposa de Carles VII, dich Carles lo Victoriós, maire de Loís XI. Filha de Loís II, duc d'Anjau e rei de Nàpols.
- Carlòta de Savòia, (1445 – 1483), segonda esposa de Loís XI, maire de Carles VIII. Filha de Loís Ièr, duc de Savòia.
- Ana de Bretanha (1477-1514), esposa de Carles VIII. Filha de Francés II, duc de Bretanha e de Margarida de Fois. Maridada en primièras nòças, en 1490, amb Maximilian Ièr, arquiduc d'Àustria, futur emperaire - Maridatge per procuracion non consumat e anullat en 1491. Maridada en segondas nòças, en 1491, amb Carles VIII. Maridada en tresenas nòças, en 1499, amb Loís XII.
- Joana de França (1464 – 1505), primièra esposa de Loís XII de França. Filha de Loís XI e de Carlòta de Savòia. Esposada en 1476 contra la volontat del promés (èra laja e contrafacha), son maridatge foguèt pretendudament pas jamai consumit, puèi anullat pauc aprèp l'accession al tròn de son marit. Foguèt titrée duchesse usufruitière de Berry, se retira a Borges, fondant l'ordre de l'Annonciade, e fut canonisée en 1905 coma santa Joana de França o santa Joana de Valés.
- Maria d'Anglatèrra, (1497 – 1534), tresena esposa de Loís XII. Filha d'Enric VII, rei d'Anglatèrra. Maridada en segondas nòças, en 1515, amb Carles Brandon, duc de Suffolk.
- Clàudia de França, (1499 – 1524), primièra esposa de Francés Ièr, maire d'Enric II. Filha de Loís XII e d'Ana de Bretanha.
- Alienòr d'Àustria, (1498 – 1558), segonda esposa de Francés Ièr. Filha de Felip lo Bèl, rei de Castelha e de Joana la Fòla, reina de Castelha e d'Aragon, sòr de Carles Quint. Maridada en primièras nòças, en 1518, amb Manuèl Ièr, rei de Portugal.
- Catarina de Medici, (1519 – 1589), esposa d'Enric II, maire de Francés II, de Carles IX, d'Enric III e de Margarida de França. Filha de Laurenç II de Medici, duc d'Urbin e de Magdalena de la Torre d'Auvèrnhe. Regenta del reialme de 1560 a 1564.
- Maria Stuart, (1542 – 1587), esposa de Francés II. Filha de Jacme V, rei d'Escòcia e de Maria de Guisa. Veusa en 1560, se remidèt amb Lord Darnley, puèi amb lo Comte de Bothwell. Reina d'Escòcia de 1542 a 1567.
- Elisabeta d'Àustria, (1554 – 1592), esposa de Carles IX. Filha de l'emperaire Maximilian II, rei de Germania, de Boèmia e d'Ongria, arquiduc sobeiran d'Àustria.
- Loïsa de Lorena, (1553 – 1601), esposa de Enric III de França. Filha de Nicolau de Lorena, comte de Vaudémont e duc de Mercœur e de Margarida d'Egmont.
Capecians, branca eissida des ducs de Borbon[modificar | modificar la font]
- Margarida de França, la reina Margòt, (1553 – 1615), primièra esposa d'Enric IV. Filha d'Enric II e de Catarina de Medici. Son maridatge foguèt anullat en 1599.
- Maria de Medici, (1573 – 1642), segonda esposa de Enric IV, maire de Loís XIII lo Just. Filha de Francés Ièr, grand duc de Toscana. Regenta de 1610 a 1614.
- Ana d'Àustria, (1601 – 1666), esposa de Loís XIII, maire de Loís XIV. Filha de Felip III, rei de las Espanhas e de las Índias e de Margarida d'Àustria (1584-1611). Regenta de 1643 a 1651.
- Maria Terèsa d'Àustria, infanta d'Espanha, (1638 – 1683), esposa de Loís XIV. Filha de Felip IV, rei de las Espanhas e de las Índias e d'Elisabeta de França.
- Maria Leszczyńska (1703 – 1768), esposa de Loís XV. Filha de Stanislas Ièr, rei de Polonha puèi duc de Lorena e de Catarina Opalińska.
- Maria Antonieta d'Àustria, (1755 – 1793), esposa de Loís XVI. Filha de Francés Ièr, emperaire elegit dels Romans e de la reina Maria Terèsa d'Ongria e de Boèmia, arquiduquessa sobeirana d'Àustria.
- Maria Josepina de Savòia (1753-1810), esposa de Loís XVIII. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de Sardenha (1756-1805), esposa de Carles X. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de França (1778-1851),esposa de Loís XIX França filha de Loís XVI de França) e de Maria Antonieta d'Àustria.
Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans[modificar | modificar la font]
- Amàlia de Borbon (1782 – 1866), esposa de Loís Felip Ièr. Filha del rei Ferdinand Ièr de las Doas Sicílias. 2nda Reina dels Franceses.
Lo cas de Madame de Maintenon[modificar | modificar la font]
Lo cas de Madame de Maintenon (1635-1719), nascuda Françoise d'Aubigné, es ambigú. Vengut veus de la reina Maria Terèsa d'Àustria, Loís XIV l'esposèt secretament, sens dobte a la davalada de 1683 e foguèt pendent 32 ans al costat del rei. Aviá pas la naissença d'una reina, quitament pas se son grand paire Teodòr Agrippa d'Aubigné èra un amic de joinessa del rei Enric IV, grand paire de Loís XIV.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paule Lejeune, Les reines de France, ed. Vernal e P. Lebaud, París, 1989, ISBN 2-86594-042-X
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- França - Formas de govèrn successivas dempuèi l'Edat Mejana Nauta
- Reialme franc | Rei dels Francs
- Reialme de França | Rei de França - Reinas de França
- Republicas francesas : I II III IV V | Presidents de la Republica
- Istòria de França | Cronologia - Istoric dels govèrns
- Prince consòrt
- Lista de las mestressas dels reis de França


text:
1813
Aquesta pagina concernís l'an 1813 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 16-18 d'octòbre : batalha de Leipzig e victòria deis Aliats còntra lei Francés que se replegan en fòra d'Alemanha.
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de Golestan e fin de la Guèrra Russopèrsa de 1804-1813. Aqueu tractat marquèt una desfacha pèrsa ambé la pèrda de la màger part dei territòris contestats dins la region de Caucàs.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra de conquista de Canadà amb uneis ofensivas estatsunidencas còntra lei defensas britanicas. Après de mes de combats malaisats, leis Estatsunidencs capitèron de reconquistar Detroit en setembre. Puei, lo 5 d'octòbre, ganhèron una batalha importanta sus lo riu Thames qu'entraïnèt la mòrt dau cap indian Tecumseh. Aquò permetèt d'organizar una invasion d'amplor de Canadà, en causa d'una logistica e d'una coordenacion marridas, leis ofensivas mau capitèron en causa de la resisténcia acarnada dei tiralhaires francofòns e catolic a la batalha de Châteauguay (25 d'octòbre). Puei, una retirada malaisada en causa dei condicions climaticas e de còntra-ofensivas britanicas novèlas entraïnèron de pèrdas importantas au sen de l'armada estatsunidenca.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de Golestan e fin de la Guèrra Russopèrsa de 1804-1813. Aqueu tractat marquèt una desfacha pèrsa ambé la pèrda de la màger part dei territòris contestats dins la region de Caucàs.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Agostino Depretis, primièr ministre d'Itàlia (m. 1887)
- 19 de març - David Livingstone, explorator e missionàri escocés (m. 1873)
- 5 de mai - Søren Kierkegaard, filosòf danés (m. 1855)
- 22 de mai - Richard Wagner, compositor alemand (m. 1883)
- 10 d'octobre - Giuseppe Verdi, cantaire italian d'opèra (m. 1901)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 24 de setembre - André Grétry, compositor d'opèra bèlga (n. 1741)


text: Qual es que coneis pas encara Bernat Combi, lo chaman lemosindian e sa votz embelinanta, una de las mai impressionantas de la musica occitana actuala ? Caliá a aquel improvisator e a travèrs de musicaires que cranhèsson pas tròp, per l'acompanhar dins son blues rocassós, son gospel pagan, sas salmodias profanas, per lo seguir dins sos sòmis poetics e sos poemas onirics. Aquò serà doncas, pel Triò Erms, Philippe Sourrouille, acordeonista atipic, barrutlaire musical, e Jacky Patpatian, guitarista intemporal e singular, fin e flotejant. Concèrt iniciatic o rite electric ? Es malaisat d'o dire, tant la trànsia, l'improvisacion e la libertat regisson la formacion. D'una musica contemplativa qu'evòca los grands espacis americans, al cant tradicional enrasigat dins lo país lemosin, en passant per de melodias suaudament zen, lo Triò Erms planèja sul monde e l'ensarra. Una ilustracion perfiècha de la poesia de Marcela Delpastre, que vesiá dins sa tèrra lemosina la tèrra sancèra...