text:
Revolucion Culturala
La Revolucion Culturala foguèt un periòde de l'istòria de China que se debanèt oficialament de 1966 a 1976. Pasmens, sei consequéncias politicas ultimas se debanèron au començament deis annadas 1980. Foguèt la contuniacion de temptativas precedentas de la part de Mao Zedong de reconquistar lo poder a partir de la fin deis annadas 1950 còntra lei faccions jutjadas tròp prochas dau « revisionisme sovietic »[1]. Sa buta majora foguèt lo Partit Comunista e sa burocràcia qu'èran, segon Mao, leis otís principaus dei revisionistas e un perilh per una Revolucion Chinesa vujada de son sens en causa de son institucionalizacion. La purga dau Partit entraïnèt donc l'eliminacion d'un nombre gròs de quadres e la destruccion de la màger part de seis organs de poder de 1966 a 1967.
De 1967 a 1969, la màger part dau país passèt sota lo contraròtle de partisans de la Revolucion Cultura magerament recrutats dins lo sistèma escolar (movement dei Gardes Roges) e dins la classa obriera. Pasmens, Mao foguèt pas capable de crear d'institucions popularas e democraticas per permetre ai massas de contraròtlar lo sistèma productiu en plaça de l'anciana burocràcia. De mai, lo contraròtle dau govèrn centrau de Mao sus lei revolucionaris foguèt pas complèt entraïnant divèrsei desòrdres. En 1968, la revirada de la Revolucion Cultura èra donc consumada e un intens esfòrç de propaganda permetèt pauc a pauc au govèrn de reprendre lo contraròtle de la situacion. Dins aquò, dins certanei regions, lei revolucionaris refusèron de se sometre a aquela decision entraïnant de combats ambé l'armada.
En 1969, lo IXen Congrès dau Partit enregistrèt la revirada de la Revolucion e lo reculament dei faccions d'extrema esquèrra au sen dei comunistas chinés. Fins a la mòrt de Mao en 1976, aquela revirada va causar de crisis prefondas dau regime e de la societat chinés. Au nivèu politic, lo periòde foguèt caracterizat per lo declin dau maoïsme. Ansin, entre 1976 e 1978, lei caps pus radicaus dau Partit Comunista foguèron rapidament eliminats au profiech dei partisans d'una liberalizacion economica.
Somari
- 1 Lo contèxte chinés e lei causas de la Revolucion Culturala
- 1.1 La creacion d'un regime novèu e son institucionalizacion
- 1.2 Lo Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica
- 1.3 Lo redreiçament economic e l'oposicion entre lo Partit Comunista e Mao
- 2 Leis atacas còntra l'òrdre de la societat chinesa
- 3 La presa dau poder per lei revolucionaris
- 4 Lo restabliment de l'òrdre
- 5 La fin dau maoïsme
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
Lo contèxte chinés e lei causas de la Revolucion Culturala[modificar | modificar la font]
La creacion d'un regime novèu e son institucionalizacion[modificar | modificar la font]
La presa dau poder per lei comunistas chinés foguèt la conclusion d'una lònga guèrra civila que s'acabèt en 1949 e qu'entraïnèt de destruccions economicas fòrça importantas. Ansin, maugrat sa victòria, la posicion dau Partit Comunista Chinés (PCC) èra encara precària quand la formacion d'un estat chinés novèu acomencèt. Leis institucions d'aquel estat foguèron donc bastidas segon de principis d'unitat, de renfòrçament e d'institucionalizacion generalament inspirats per lo modèl sovietic.
La premiera etapa foguèt l'adopcion d'institucions politicas e la definicion dau ròtle dau Partit Comunista. De 1949 a 1954, leis institucions foguèron provisòrias. Aquò permetèt divèrseis assais e lo desvolopament d'un poder solid que son organizacion foguèt finalament fixada per la Constitucion de 1954. Se creèt un ret de ministèris poderós e fòrça ierarquizats per assegurar lo contraròtle dau govèrn au nivèu locau. Totjorn per assegurar aqueu contraròtle, l'armada chinesa, qu'èra sota lo comandament dei caps comunistas chinés, foguèt tanben cargada de crear e de sostenir divèrseis administracions regionalas. Ansin, s'aqueu sistèma permetèt de consolidar lo poder dei venceires de 1949, entraïnèt la marginalizacion progressiva de certaneis escalons locaus dau Partit qu'èran en concurréncia ambé l'administracion.
D'efèct, dins aqueu sistèma, lo ròtle dau PCC èra de definir leis orientacions de la revolucion, de donar l'impulsion ai ministèris e de contraròtlar l'aplicacion de sei directivas. Per aquò, en fòra de la sieuna administracion, tèn divèrsei prolongaments dins lo societat chinesa gràcias a d'organizacions de massa coma lei sindicats obriers, l'Associacion dei Fremas o la Liga de la Jovença. Segon la Constitucion, tèn donc un ròtle centrau dins leis institucions mai dèu pas se substituir ais institucions dau govèrn ni venir una buròcracia. Òr, la marginalizacion deis escalons locaus dau Partit, especialament dins leis afaires economics e militars, va rapidament menaçar aquel equilibri. Va tanben alunchar de la basa pauc a pauc lei caps dau Partit qu'èran pròches deis institucions dau govèrn.
Una particularitat dau PCC foguèt tanben son besonh d'unitat per renfòrçar sa posicion. Aqueu principi èra fondamentau au sen deis organs superiors. Maugrat divèrseis oposicions intèrnas importantas, especialament a prepaus de l'organizacion economica, lei desacòrds s'acabavan fòrça rarament per d'oposicions dubèrtas. Aquelei que respectavan pas aquela regla èran excluchs dau Partit e eliminats de la vida politica dau país. Per exemple, foguèt lo cas en 1954 dins lo corrent de l'afaire Gao Rao. La consequéncia d'aqueu sistèma de consensus foguèt l'aparicion de faccions que sei contorns èran foscs e podián entraïnar de cambiaments d'alianças frequents entre caps dau Partit segon lei tematicas politicas o lei circonstàncias. Òr, après lei reviradas economicas de Mao a la fin deis annadas 1950, aquò va favorizar la politica dei partisans de la liberalizacion dau regime — pròches dei ministèris, dei planificators e de l'administracion — e aumentar la tendància « burocratica » dau Partit.
Enfin, la darriera caracteristica dei premiereis annadas dau regime comunista chinés foguèt l'adopcion dau sistèma sovietic de collectivizacion. Au contrari de l'URSS, se debanèt sensa dificultat importanta. Un sistèma d'indemnitats basat sus lo capitau[2] investit permetiá tanben de redurre l'oposicion de la borgesiá e lei païsans rics. L'objectiu èra de gardar lo contraròtle sus la borgesiá qu'èra gaire nombrosa mai ben educada e formada. Conjugat ambé l'estabilizacion politica e lo retorn de la patz, aquò permetèt de redreiçar l'economia chinesa e de legitimar lo govèrn novèu. Permetèt tanben, gràcias au sostèn dau blòt sovietic, de rompre l'isolament dau país causat per sa participacion a la Guèrra de Corèa.
Lo Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica[modificar | modificar la font]
Leis annadas 1958-1960, caracterizadas per la politica economica dau Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica, an una importància gròssa dins l'istòria de la Republica Populara. Lo Grand Bomb foguèt la premiera temptativa de Mao de luchar còntra la buròcracia dau Partit e sei tendàncias economicas liberalas. Va s'acabar per un desastre economic. Lo segond foguèt la consequéncia d'una tièra de conflictes diplomatics e ideologics entre China e l'URSS. La rompedura entre lei dos país foguèt un procès lòng e progressiu qu'acomencèt a partir de 1956-1957 e que venguèt visible a partir de 1959.
La revirada dau Grand Bomb en Avans e l'isolament de Mao[modificar | modificar la font]
Lo but dau Grand Bomb èra de mobilizar la populacion per aumentar lei produccions o realizar de trabalhs publics fòrça importants. Leis objectius fixats èran ambiciós coma l'aumentacion de la produccion de cerealas de mens de 200 milions de tonas a mai de 400 milions. Per aquò, de mejans excepcionaus foguèron organizats per assegurar la mobilizacion de la populacion. Una politica de descentralizacion permetèt tanben de donar un poder fòrça important ais escalons locaus dau Partit vengut responsable dau debanament corrèct dau projècte de Mao. Permetiá tanben de liberar lo Partit de sa buròcracia. Pasmens, s'aquela politica obtenguèt quauquei resultats en 1958, escagassèt rapidament la populacion e tirèt fòrça sus l'indústria e l'agricultura. Tre la fin de l'annada, lo desastre èra quasi totau e l'economia s'afondrèt en 1959-1960 entraïnant una famina giganta de 1958 a 1962[3]. Dins l'indústria, la produccion aumentèt mai la qualitat demeniguèt. Per exemple, una partida de la produccion d'acièr, especialament aquela producha per d'installacions pichonas bastidas per lei païsans, èra pas utilisabla.
En fàcia d'aquela crisi, Mao foguèt pauc a pauc isolat a partir de la prima de 1959 e sa politica criticada per la drecha dau Partit. Aquela darriera prepausèt d'abandonar la mobilizacion de la populacion, leis objectius non realistas e de tornar venir au modèl dau pichon tenement familiau per l'agricultura segon un esquèma similar a la NEP sovietica deis annadas 1920. Afeblit, Mao deguèt acceptar aquelei posicions e foguèt remplaçat coma cap de l'estat chinés per Liu Shaoqi en abriu de 1959.
La crisi sinosovietica e la rompedura de l'aliança entre lei dos país[modificar | modificar la font]
Dins leis annadas 1950, l'aliança sovietica èra una necessitat per Pequin qu'èran isolats au nivèu internacionau en causa de la participacion chinesa còntra l'ONU e leis Estats Units durant la guèrra de Corèa (1950-1953). Lo tractat signat ambé Moscó permetiá a China d'obtenir d'ajudas militaras, tecnicas o economicas e lo sostèn de l'URSS dins leis institucions internacionaus. Leis annadas 1953-1956 veguèron l'apogèu d'aquela relacion. Pasmens, en causa de son istòria e de sa poissança, la posicion de China dins lo blòt socialista èra ambigua : tròp poderosa per constituir un satellit suplementari de l'Union Sovietica mai tròp febla per obtenir una direccion partejada d'aqueu blòt.
La destanilizacion foguèt lo premier ponch de tension. Lei caps dau PCC i veguèron una critica dau culte de la personalitat de Mao e lo principi d'unitat dau Partit entraïnèt una condamnacion de la politica sovietica. La coexistència pacifica èra tanben refusada per Pequin car China desirava conquistar Taiwan protegida per la flòta estatsunidenca. Òr, sensa sostèn sovietic, una invasion de l'illa aviá gaire de possibilitats de s'acabar per una victòria. Puei, en 1959, de tensions intèrnas au PCC apareguèron entre partisans, ben implantats dins l'armada[4], e advèrsaris de l'aliança sovietica. En 1959 e 1960, divèrsei conferéncias entre partits comunistas mostrèron l'isolament chinés au sen dau blòt sovietic e Moscó ordonèt lo retirament sospressa de sei tecnicians de China. Es possible que l'objectiu vertadier d'aquela decision sigue d'obligir lo govèrn chinés d'adoptar una actitud pus concilianta. Pasmens, dins lei fachs, la rompedura venguèt definitiva e divèrsei combats frontaliers se debanèron dins leis annadas 1960.
Per China, lei consequéncias d'aquela rompedura foguèron un isolament diplomatic quasi totau e lo començament d'una reflexion, menada per Mao, sus la formacion dei quadres dau Partit e lo desvolopament d'estrategias novèlas.
Lo redreiçament economic e l'oposicion entre lo Partit Comunista e Mao[modificar | modificar la font]
La politica dau Grand Bomb s'acabèt en 1960 per un desastre economic e uman e l'adopcion d'una politica pragmatica e pus liberala sota la direccion d'ancians aliats de Mao, coma Liu Shaoqi o Deng Xiaoping, o de membres de la drecha dau PCC coma Zhou Enlai o Chen Yun. Lo sistèma adoptat per aqueu grop s'inspirèt de la NEP sovietica e capitèt de redreiçar pauc a pauc l'economia de 1961 a 1963. Mao demorèt lo cap dau PCC e son culte de la personalitat demeniguèt gaire. Dins lei fachs, lei caps vertadiers dau país faguèron pas cas de son opinion ni de son oposicion. De mai, segon lo principi d'unitat de la direccion dau Partit, aquelei dissensions demorèron limitadas a seis institucions superioras.
Aquela oposicion regardava magerament lo contraròtle dau Partit sus lei massas popularas, la supression o lo mantenement de la ierarquia, lo ròtle dei trabalhs manuaus e intellectuau e la formacion de la generacion seguenta de revolucionaris chinés. La liberalizacion parciala de l'economia restaurèt tanben una partida de la pichona borgesiá e aumentèt lei criticas d'una partida de l'esquèrra dau Partit còntra lei tendàncias « borgesas » de la direccion. De 1962 a 1965, Mao assaièt de desvolopar un « Movement d'Educacion Socialista » per restaurar l'afogament revolucionari de la populacion e « rectificar » lo Partit. L'objectiu èra de renfòrçar lo contraròtle dei quadres per lei massas e lo contraròtle dei quadres sus l'economia locala. Ansin, divèrsei purgas regionalas se debanèron en 1963-1964. Puei, assaièt de l'estendre a totei lei domenis politics, economics, sociaus e ideologics. Lei tematicas desvolopadas foguèron identicas a aquelei de la Revolucion Culturala e se prepausèron de luchar còntra la tendància « capitalista » de certanei caps dau Partit. De mai, assaièt de trobar de sostèns dins lei domenis culturaus e educatius.
Pasmens, l'oposicion dei caps dau Partit ai comandas dau país e lei limits impausats per lo mantenement de son unitat de façada entraïnèron la revirada d'aqueu movement. Ansin, leis organs de propaganda dau PCC mostrèron una ardor fòrça limitada per participar ai purgas. Lo mitan culturau adoptèt tanben una actitud de resisténcia passiva ais iniciativas de Mao. Enfin, maugrat quauquei purgas regionalas, lei criticas au nivèu nacionau prenguèron subretot un aspèct tecnic. Gaire de ceremònias de denonciacion publica de fautas se debanèron marcant la revirada nacionala de Mao. Son unic sostèn foguèt l'armada qu'èra magerament sota lo contraròtle de sei partisans. En 1965, la revirada dau Movement d'Educacion Socialista èra donc visibla e aquela politica s'arrestèt. Sa consequéncia principala per leis institucions superioras dau Partit èra lo renfòrçament de l'isolament de Mao. Ansin, per contuniar sa politica, aqueu darrier deguèt adoptar de mesuras pus ofensivas, gràcias au sostèn de l'armada, que van entraïnar la Revolucion Culturala a partir de 1966.
Leis atacas còntra l'òrdre de la societat chinesa[modificar | modificar la font]
La preparacion de la Revolucion dins lei mitans culturaus[modificar | modificar la font]
La Revolucion Culturala acomencèt d'un biais discrèt dins lei mitans culturaus e intellectuaus chinés en setembre de 1965 quand Mao Zedong demandèt la purificacion de certanei domenis de la literatura. En particular, critiquèt la pèça La Destitucion de Hai Rui de Wu Han qu'èra una critica de la destitucion dau manescau Peng Dehuai per lei maoïstas[5]. Pasmens, sa buta vertadiera èra Peng Zhen lo protector de Wu Han. Aqueu periòde s'acabèt per una revirada parciala de Mao a la prima de 1966 que va l'obligir d'adoptar una estrategia novèla e d'amplificar lo movement.
D'efèct, sa temptativa de purga se turtèt a la politica dei liberaus au poder dempuei la revirada dau Grand Bomb. Incapables de s'opausar dirèctament a Mao, capitèron de l'enquadrar e de la limitar. Wu Han realizèt son autocritica — moderada — e Peng Zhen capitèt de far adoptar un tèxte, dich « lei Tèsis de Febrier ». Aquelei tèsis limitavan la Revolucion Culturala ai mitans intellectuaus e modificavan son aplicacion segon una politica inspirada per leis advèrsaris de Mao.
Aquela estrategia enraièt la Revolucion Culturala fins au mes de mai de 1966. Per la contornejar, Mao obtenguèt lo 16 de mai lo vòte per lo Comitat Centrau dau Partit d'un document annulant lei Tèsis de Febrier, ordonant la destitucion de Peng Zhen e fondant un grop dich Grop de la Revolucion Culturau sota lo contraròtle dei maoïstas. Fòrça violent, lo tèxte denoncièt lei « revisionistas infiltrats » dins lo PCC, lo govèrn o l'armada e va entraïnar lo començament dau movement popular dins leis universitats e leis escòlas.
La Revolucion dins leis universitats e leis escòlas[modificar | modificar la font]
La circulara maoïsta dau 16 de mai de 1966 produguèt sei premiers efècts entre leis estudiants de Pequin. Maugrat una novèla temptativa infructuosa dei liberaus per limitar seis efècts, entraïnèt rapidament un movement violent còntra lei possessors de l'autoritat que va donar naissença au movement dei gardas roges e s'estendre au rèsta dau país.
Lo 25 de mai, una jova professora de filosofia de la capitala afichèt una critica dau president de l'Universitat de Pequin. Èra accusat de favorisar l'elèit, de se fisar de la sciéncia estrangiera e donar una importància tròp granda ai resultats escolars. Mao aprovèt oficialament lo contengut d'aquela denonciacion favorizant la mobilizacion deis estudiants en favor de la Revolucion Culturala. Sostengut per la premsa oficiala, leis estudiants ataquèron lei representants de l'autoritat (professor, administrators e membres dau Partit) dins leis universitats e leis escòlas.
Lo govèrn assaièt de limitar leis efècts d'aqueu movement. L'estrategia adoptada èra similara a aquela de Peng Zhen au començament de l'annada : utilizar lei mejans tradicionaus dei revolucionaris chinés per limitar l'amplor de la politica maoïsta. Ansin, de « grops de trabalh » foguèron mandats dins leis universitats per enquadrar la purga. Pasmens, lo ròtle vertadier d'aqueleis unitats èra de la limitar e de la desviar vèrs de butas segondàrias. Foguèron donc rapidament combatuts per lo Grop de la Revolucion Culturala e deguèron se retirar lo 24 de julhet. Certanei caps d'aquelei grops foguèron arrestats e, fin finala, l'intervencion dei grops de trabalh s'acabèt per una aumentacion dau caòs dins la capitala e per la revirada dei liberaus per arrestar lo movement. Au contrari, la Revolucion Culturala va d'ara endavant s'estendre au país e amirar dirèctament leis advèrsaris politics de Mao gràcias au movement dei gardas roges e ai solevaments obriers.
Lo movement dei gardas roges[modificar | modificar la font]
Lo premier grop de gardas roges se formèt tre lo 29 de mai. Foguèron mandats per Mao e sei partisans per luchar còntra lo Partit e sa burocràcia. Per lei sostenir, Mao realizèt un important trabalh de propaganda e demandèt a l'armada chinesa d'ajudar lei grops de gardas roges de s'organizar. Lo movement se desvolopèt dins lo corrent de l'estiu de 1966 e va rapidament s'estendre dins lei províncias entraïnant un caòs immens e la presa dau poder per lei revolucionaris dins certaneis endrechs.
Lo movement venguèt important a partir d'aost de 1966. Compausats d'un gròs nombre de grops autonòms e sovent rivaus, lei gardas roges organizèron divèrsei recampaments sus la plaça Tian'anmen fins a novembre. Lei critèris de recrutament èran variables segon lei grops. Inicialament, èran solament compausats de partisans de la politica de Mao cargats de luchar còntra lo Partit e leis autoritats « revisionistas » dins tot lo país. Gràcias au sostèn o a la neutralitat de l'armada — contraròtlada per lei maoïstas — capitèron rapidament d'ocupar lo país e d'atacar lei quadres regionaus dau PCC o leis autoritats localas. Pasmens, la rivalitat entre lei grops diferents entraïnèt tanben d'afrontaments entre gardas roges. De mai, aqueu caòs aumentèt quand lei subrevivents de la ierarquia dau Partit decidiguèron d'organizar lei sieus movements de gardas roges per se protegir.
Ansin, a partir de la fin de 1966, una partida importanta de la ierarquia dau Partit o deis autoritats localas èran destruchas mai lo movement aviá perdut son unitat politica. De mai, lo caòs aviá acomençat de desorganizar la produccion e certaneis endrechs èran menaçats per la guèrra civila en causa dei tensions entre gardas roges rivaus. Pus important, lo Partit — fòrça afeblit — assaièt de reprendre lo contraròtle de la situacion gràcias a la lucha còntra la caòs. En fàcia d'aquelei limits, Mao Zedong decidiguèt donc d'encoratjar la participacion de la classa obriera e dei fòrças armadas a la Revolucion Culturala.
La presa dau poder per lei revolucionaris[modificar | modificar la font]
Se lo movement dei gardas roges èra estat una menaça importanta per leis advèrsaris de Mao, la classa obriera e l'armada chinesas èran de fòrças autrament poderosas. Ansin, lei solevaments obriers entraïnèron l'afondrament deis autoritats localas dins certanei regions, especialament a Shangai. A Pequin, Mao èra pron renfòrçat per atacar dirèctament seis advèrsaris e leis institucions dau Partit dispareguèron fins au periòde de redreiçament de l'autoritat en 1967. Pasmens, la presa dau poder per lei revolucionaris partisans de Mao mau capitèt de limitar lo caòs e de crear d'institucions novèlas. En particular, l'armada, cargada de sostenir lo movement revolucionari, s'enfonsèt dins lo ret de rivalitats localas e son unitat foguèt pauc a pauc menaçada per de divisions intèrnas que van menar vèrs la fin de la Revolucion Culturala.
La Comuna de Shangai e lei limits dau movement obrier[modificar | modificar la font]
La participacion de la classa obriera chinesa donèt un vam novèu a la Revolucion Culturala e entraïnèt l'afondrament totau deis institucions dins certaneis endrechs. Lo vuege foguèt alora comolat per lei revolucionaris. L'exemple principau d'aqueu tipe de situacion foguèt la vila de Shangai onte una Comuna foguèt proclamada en genier de 1967 segon lo modèl de la Comuna de París. Pasmens, se Mao acceptèt de sostenir aquela evolucion, la fondacion de comunas èra opausada a sei concepcions dau poder basadas sus lei massas, lo Partit e l'armada. Ansin, a partir dau començament de 1967, Mao espereu acomencèt d'assaiar de frenar l'onda revolucionària menada per leis obriers.
Lo movement revolucionari de Shangai se formèt durant la segonda mitat de 1966. Rapidament, la vila foguèt devesida entre divèrsei faccions de gardas roges enemigas. Dins un sistèma d'alianças efemeras, una partida dei gardas se reclamavan de la pensada mentre que l'autra èra decidida de protegir lo consòl. Per prendre l'avantatge, lei dos camps assaièron de trobar d'aliats dins leis usinas localas aumentant lo caòs locau. Pasmens, aqueleis alianças novèlas entraïnèron pas de cambiament decisiu dins l'equilibri entre lei doas fòrças. Ansin, lo consòl assaièt de comprar de partisans suplementaris gràcias a una politica d'aumentacion generalizada dei salaris.
Lei consequéncias foguèron desastrosas per lei finanças e l'economia locala e dins lo corrent de la fin de decembre, l'administracion municipala s'afondrèt e dispareguèt sensa combat. Après una tièra de grèvas e de menaças sus l'avitalhament de la ciutat, lei rebèls decidiguèron de'n prendre oficialament la direccion e de formar un govèrn inspirat per la Comuna de París lo 6 de genier de 1967. Aqueu govèrn locau èra dirigit per Zhang Chunqiao que formèt una aliança ambé la garnison militara de Shangai per restablir l'òrdre e eliminar certanei faccions entre lei pus radicalas. Shangai èra pas la premiera vila d'adoptar lo modèl de la Comuna en causa de la mesfisança dei revolucionaris regard dei quadres dau Partit o dei tecnicians.
Dins aquò, se Mao decidiguèt d'utilizar l'exemple de la Comuna de París per sa propangada, èra opausat a l'adopcion vertadiera d'un modèl fòrça alunchat de sa vision de l'organizacion de la societat. De mai, au començament de 1967, l'afondrament deis autoritats localas a entraïnat un caòs generau dins tot lo país. Ansin, Mao deguèt acceptar de frenar l'envam de sei partisans. Per aquò, ordonèt l'intervencion de l'armada per restaurar l'òrdre.
L'intervencion dei fòrças armadas chinesas[modificar | modificar la font]
L'intervencion de l'armada chinesa dins la Revolucion Culturala foguèt oficialament ordonada lo 28 de genier de 1967. Inicialament, regardèt solament lei fòrças regionalas. Lei tropas plaçadas sota comandament nacionau foguèron mobilizats per la seguida quand lei dificultats venguèron tròp importantas per leis unitats regionalas. Lei soudats chinés avián dos objectius de cumplir. Lo premier èra de protegir leis infrastructuras e lei mejans de produccion pus importants. Lo segond èra d'ajudar lei « bòns » revolucionaris d'eliminar lei revolucionaris « marrits » per restaurar un poder locau sota la forma de Comitats Revolucionaris.
La premiera mission — ròtle tradicionau de l'armada chinesa — necessitèt un nombre important de soudats mai se debanèt sensa dificultat vertadiera. En revènge, la segonda foguèt fòrça problematica car lei caps militars èran pas necessàriament formats per destriar lei revolucionaris « bòns » e « marrits ». Pasmens, leis oficièrs èran pus pròches de la ierarquia anciana dau Partit. D'efèct, avans lo començament de la Revolucion, lei comandaments civius e militaras èran generalament estrechament mesclats. Ansin, dins lei conflictes locaus, l'armada favorizèt generalament lei movements de proteccion formats per lei quadres dau PCC. De combats aguèron donc luòc entre certaneis unitats militaras e de faccions radicalas.
En fàcia d'aquela revirada, Mao deguèt se resòuvre d'ordonar l'intervencion dei fòrças nacionalas. Per limitar lo risc d'entenduda entre lei caps militars e lei rèstas de la burocràcia dau PCC, ordonèt tanben de desplaçar lei còrs d'armadas dins de regions alunchadas de sei centres de garnison. Pasmens, lo poder dei militars foguèt tanben limitat e la designacion dei butas de l'armada foguèt d'ara endavant realizada per lo govèrn centrau. Sus lo terren, aqueu reculament de Mao entraïnèt una multiplicacion deis afrontaments entre soudats e revolucionaris.
Lei problemas de l'intervencion de l'armada[modificar | modificar la font]
En fòra dei questions militaras (combats còntra lei faccions pus radicalas... etc.), l'armada chinesa deguèt rapidament faciar lo problema pus grèu de sei divisions intèrnas. D'efèct, l'unitat dei fòrças armadas èra assegurada tant que demoravan en fòra dei conflictes. La participacion ais eveniments locaus entraïnèt l'emergéncia de divisions que va causar la fin de la Revolucion Culturala e la restauracion de l'òrdre.
L'incident decisiu se debanèt en julhèt a Wuhan, vila devesida entre una faccion revolucionària e una faccion conservadora dirigida per de quadres dau Partit ambé lo sostèn dei fòrças militaras regionalas. Ansin, quand lo 14 de julhèt de 1967, lo govèrn ordonèt l'eliminacion dei conservadors, la garnison locala refusèt aquela decision. Lo risc de guèrra civila foguèt solament limitat per una ofensiva rapida dei fòrças nacionalas. Fins au mes d'aost, aquò entraïnèt una tièra de purgas dins l'armada a l'iniciativa dei radicaus que poguèron s'equipar gràcias ais armas capturats. Pasmens, l'alèrta èra tròp grèva per pas empachar un redreiçament dei faccions pus conservadoras dau Partit. En fàcia de l'extension dei combats dins lo corrent dau mes d'aost entre soudats e radicaus, Mao foguèt finalament obligit d'acceptar la restauracion de l'òrdre per l'armada.
Lo restabliment de l'òrdre[modificar | modificar la font]
Lo restabliment de l'òrdre se debanèt de 1967 a 1969. Sa premiera etapa foguèt la denonciacion oficiala dei tendàncias d'extrema esquèrra de la Revolucion Cultura. Aquò foguèt lo començament de la repression dei gardas roges per l'armada que va s'acabar solament en 1969 après de combats durs. Enfin, lo IXen Congrès dau Partit en 1969 foguèt l'occasion d'abandonar oficialament la Revolucion.
La denonciacion de l'extrema esquèrra[modificar | modificar la font]
La denonciacion de l'extrema esquèrra foguèt la premiera etapa de la restauracion de l'òrdre e de la repression de la Revolucion Cultura. Mao deguèt l'acceptar après l'afaire de Wuhan. Permetèt a la drecha dau Partit de tornar prendre la paraula e d'eliminar certanei caps radicaus dau Partit coma Wang Li. Pasmens, l'objectiu vertadier d'aquela denonciacion èra de legitimar lo ròtle e la posicion de l'armada per l'utilizar dins la repression armada dau movement.
Se debanèt lo 5 de setembre de 1967. L'armada chinesa recebiguèt tornarmai lo drech, suprimit après lo començament de l'intervencion deis unitats nacionalas, de se protegir còntra leis atacas e deguèt arrestar de sostenir lei faccions rivalas de gardas roges. Per assegurar l'execucion corrècta d'aquel òrdre, lei còrs d'armadas foguèron tornarmai desplaçats dins lo país per rompre lei solidaritats localas formadas dempuei febrier de 1967. Enfin, sota lo contraròtle dei militars, foguèt renfòrçada la creacion dei Comitats Revolucionaris per restaurar una forma d'autoritat locala. L'armada i tenguèt la màger part dei pòstes (53%). Lo rèsta foguèt partejat entre quadres dau Partit (25%) e rebèls (21%).
La somission dei gardas roges[modificar | modificar la font]
La creacion dei Comitats Revolucionaris s'accelerèt a partir de la fin de 1967. Pasmens, dins certanei regions, especialament dins lo sud de China, un nombre important de gardas roges refusèron d'acceptar la fin de la Revolucion Cultura e de remetre lo poder ai militars. Dins aqueu cas, la somission dei gardas roges necessitèt l'utilizacion de la fòrça e divèrsei batalhas acarnadas se debanèron en 1968.
La somission dei gardas roges a l'òrdre èra una dimension majora de la restauracion de l'òrdre. Per aquò, lo govèrn ordonèt ai gardas de quitar lei vilas e de se dispersar dins lei campanhas chinesas. Pasmens, a partir de març, la resisténcia s'organizèt e de combats seriós comencèron en junh de 1968. Per exemple, dins la província de Guangxi, l'armada deguèt demandar un sostèn d'artilhariá e d'aviacion per rompre lei defensas dei gardas roges rebèls. A la fin de la batalha, lei presoniers foguèron executats e lo cap d'aquela repression foguèt publicament felicitat per Mao en julhet. A la fin de l'estiu, lei centres principaus de la resisténcia èran destruchs e vint milions de joves èran estats desportats vèrs la campanha. Lei darriers combats se debanèron en 1969. Pasmens, tre l'ivèrn de 1968-1969, lei fòrças de la Revolucion Culturala èran definitivament anientadas e lo Partit poguèt se reünir per adoptar son abandon.
Lo IXen Congrès dau Partit Comunista e lo bilan de la Revolucion Cultura[modificar | modificar la font]
Lo IXen Congrès dau Partit Comunista Chinés se debanèt dau 1èr au 24 d'abriu de 1969 a Pequin. Sota lo contraròtle e la susvelhança de l'armada, lo Partit adoptèt d'estructuras novèlas e l'abandon de fach de la Revolucion Culturala. Pasmens, en fòra dei consequéncias umanas e economicas grèvas causadas per lo caòs e lei combats, leis objectius de Mao èran pas agantats.
D'efèct, après la destruccion dei gardas roges, lo Partit èra sota la direccion d'una coalicion, desirosa de restablir l'òrdre e de gardar lo poder, qu'èra formada de grops fòrça diferents (militars, maoïstas, liberaus...). Per faire de plaça a totei lei plaças, lo nombre de pòstes dins la ierarquia foguèt aumentat. Pasmens, lei militars, que representavan 75% dei delegats, ocupèron la màger part deis institucions dau Partit.
Per lei maoïstas, lo bilan immediat de la Revolucion èra pas tròp negatiu. D'efèct, se la drecha dau Partit existiá encara, èra fòrça afeblida e aviá perdut lo poder. De mai, lei partisans de Mao èran pron poderós au sen de l'armada per gardar una influéncia sus lo sistèma de decision dau Partit. Pasmens, l'aparelh dau Partit — e lei condicions de creacion d'una novèla burocràcia — èra restaurat. Autre problema, leis annadas seguentas mostrèron l'isolament progressiu dei maoïstas qu'èran opausats ai liberaus de la drecha dau PCC e menaçats au nivèu ideologic per lei faccions radicalas de son esquèrra. Enfin, après lei reviradas successius dau Grand Bomb e de la Revolucion, la màger part de la populacion chinesa (païsans, obriers, quadres, joves... etc.) èra venguda mesfisanta a respèct dei maoïstas. En 1978, perdèron definitivament lo poder solament dos ans après la disparicion de Mao.
La fin dau maoïsme[modificar | modificar la font]
Après l'abandon de la Revolucion Culturala, leis annadas 1969-1978 veguèron la contuniacion de la lucha entre lei maoïstas e la drecha dau Partit. Pasmens, après lei reviradas deis annadas 1950 e 1960 e la malautiá de Mao, l'influéncia de sei partisans demeniguèt pauc a pauc. Una tièra de crisis marquèt un periòde de trebols dins leis institucions superioras dau Partit caracterizat per d'oscillacions entre l'esquèrra e la drecha dau PCC. Aquela crisi de la direccion dau país se debanèt en parallèl d'una crisi de la societat chinesa que sei classas principalas (obriers, joves, intellectuaus...) èran fòrça afeblidas. Ansin, la màger part deis abitants sostenguèron lei faccions liberalas que capitèron finalament de prendre lo poder après una lònga lucha de succession marcant la fin dau maoïsme.
Lo reculament de l'influéncia dei radicaus[modificar | modificar la font]
Après lo IXen Congrès dau Partit, la direccion èra devesida entre maoïstas eissits dau Conselh de la Revolucion Culturala, que representavan un tèrç dei membres, e una coalicion gropant d'ancians quadres e de caps militars. Pasmens, l'equilibri entre lei dos camps èra precari car una consequéncia importanta dei combats de 1966-1969 foguèt lo remplaçament de la fidelitat ideologica per la fidelitat personala au sen dau Partit. Òr, aquelei solidaritats èran pas necessiàrament en favor dei maoïstas. Enfin, la malautiá lònga de Mao a partir de 1969 va entraïnar una multiplicacion deis intrigas entre maoïstas e va tanben permetre ai coalizats d'eliminar certaneis advèrsaris.
Ansin, tre 1970, una premiera crisi intèrna entraïnèt l'eliminacion d'un cap radicau, Cheng Boda, e d'un cap de la coalicion, Lin Biao, qu'èra tanben l'eiretier designat de Mao. Lei condicions d'aquelei purgas, especialament leis intencions de Mao, son mau conegudas. Pasmens, lei consequéncias foguèron diferentas per lei dos camps car Cheng Boda èra una personalitat importanta dau camp maoïsta. En revènge, la posicion de Lin Biao èra contestada, compres dins lo sieu camp. Ansin, sa disparicion permetèt de contentar divèrseis ambicions.
A partir deis annadas 1970, lei campanhas de restauracion de l'aparelh regionau dau Partit s'acabèron tanben per de resultats negatius per lei maoïstas. D'efèct, maugrat una campanha de purgas menada entre 1972 e 1973, l'armada gardèt sei posicions dominanta dins leis institucions nacionalas e predominantas dins lei províncias.
Enfin, dins lo domeni economic, l'influéncia dei maoïstas demeniguèt rapidament en fàcia dei liberaus. D'efèct, la politica de represa adoptada au començament deis annadas 1970 entraïnèt la disparicion de divèrseis estructuras creadas per la Revolucion Cultura. Sostenguts per leis organs de propaganda dau Partit e lo contraròtle de seis organizacions de massa, lei maoïstas assaièron de s'opausar ai reformas mai poguèron solament lei frenar. En 1973, lo Xen Congrès marquèt la division prefonda entre lei doas tendàncias economicas e un renfòrçament de la drecha gràcias a la reintegracion d'un vintenau de quadres ancians dins leis institucions de direccion. A partir d'aquela data, lo poder dei maoïstas foguèt donc fòrça menaçat e divèrseis oscillacions politicas van entraïnar de cambiaments rapids de 1973 a 1978.
La crisi dau regime[modificar | modificar la font]
La crisi dau regime se debanèt de 1973 fins a la mòrt de Mao en setembre de 1976. Se podriá tanben estendre fins a 1978 e l'eliminacion finala dei maoïstas. Foguèt caracterizat per leis esfòrçs dei radicaus, fòrça devesits entre elei, de gardar lo poder gràcias a la proteccion de la vièlha icòna en agonia. Pasmens, se turtèron a l'oposicion dei liberaus e a la volontat de cambiaments de la populacion. Tres etapas principalas jalonan aqueu periòde.
La premiera foguèt la campanha de critica de Confucius organizada per lei maoïstas còntra la politica de Zhou Enlai en 1973-1974. D'efèct, aqueu darrier, Premier Ministre e cap major dau Partit, aviá pres la direccion de l'economia dau país e adoptèt una politica inspirada per la NEP sovietica. Au nivèu internacionau, èra tanben favorable, au contrari dei maoïstas, a la destenduda entre l'URSS e leis Estats Units. Pasmens, vèrs la fin de 1973, Zhou Enlai e sei conselhiers capitèron de prendre lo contraròtle d'aquela campanha e de la desviar vèrs Lin Biao, ja condamnat durant lo periòde precedent. Puei, a partir de la prima de 1974, poguèt l'utilizar per servir seis objectius de modernizacion e de desvolopament economic.
La segonda etapa foguèt l'adopcion e lo començament de la campanha de Modernizacion de 1975. Son contraròtle foguèt fisat a Deng Xioping qu'èra un fidèu dau Premier Ministre. Deng capitèt de rompre la resisténcia dei maoïstas dins leis instàncias dau Partit. Pasmens, aquelei darriers mobilizèron la jovença deis universitats de la capitala a la prima de 1975. La mòrt de Zhou Enlai en genier de 1976 privèt Deng Xioping de sa proteccion politica e va entraïnar son rebutament.
Lo periòde entre genier e de setembre de 1976 marquèt la fin de la crisi dau regime entraïnant per l'agonia de Mao. Tre la mòrt de Zhou Enlai, leis equilibris entre lei faccions dau Partit venguèron fòrça precaris. La disparicion dau cap de la drecha dau Partit permetèt ai radicaus de l'entorn de Mao de reconquistar una partida dei sieunas posicions. Ansin, au començament de 1976, lei faccions trobèron un acòrd per nomar Hua Guofeng a la direccion dau govèrn. Aqueu darrier èra un maoïsta moderat gaire conegut que semblava pas menaçar leis interés dei caps principaus dau PCC. Rapidament, deguèt faciar de movements de populacion favorables ai partisans de Zhou Enlai e la mesfisança dei militars ostils ai maoïstas. Deguèt tanben tenir còmpte de l'influéncia dei radicaus gropats a l'entorn de la frema de Mao.
La crisi de la societat chinesa[modificar | modificar la font]
Lei treviraments dau Grand Bomb e de la Revolucion Culturala aguèron de consequéncias negativas per la populacion e per la societat chinesas. En fòra dau nombre de victimas fòrça important, lei dificultats economicas e la repression entraïnèron la disparicion de la fervor ideologica deis annadas 1950 au profiech d'un retorn dei faccions localas e deis interés materialistas. Certanei classas, coma la jovença, leis intellectuaus o lei quadres locaus dau Partit, foguèron severament leis efècts dei desportacions dins lei campanhas e leis atacas còntra l'autoritat.
La premiera consequéncia foguèt lo retorn d'una criminalitat importanta en causa de l'afebliment dei poders locaus. D'efèct, se l'armada èra cargada de la restauracion de l'òrdre, teniá pas pron d'efectius per remplaçar la polícia. De mai, lei quadres dau Partit, que tenián un ròtle important avans la Revolucion, avián perdut la màger part de sei poders. Aquela situacion malaisada èra pus grèva dins lei zonas ruralas que dins lei vilas. Per faciar aqueu problema de seguritat, la populacion se gropèt segon un sistèma de faccions de proteccion.
La segonda consequéncia foguèt la desintegracion de la societat entre sei classas diferentas (obriers, quadres, jovença, intellectuaus...). De mai, de divisions apareguèron entre lei grops superiors e inferiors d'aquelei classas. Per exemple, lei revendicacions deis obriers dei companhiás d'Estat èran fòrça diferentas d'aquelei deis obriers mens qualificats. Ansin, lei premiers èran generalament pròches dei liberaus e lei segonds dei radicaus. Sensa lo contraròtle dau Partit, lei revendicacions obrieras esclatèron liurament entraïnant de trebols importants dins certanei vilas e l'intervencion de l'armada. Per la jovença, la situacion èra pus encara pus malaisada car lo sistèma educatiu èra totalament desorganizat e un gròs nombre de joves demorèron desportats a la campanha durant d'annadas. Enfin, lei purgas avián totalament romput leis intellectuaus e la produccion culturala deis annadas 1970 demorèt fòrça limitada.
L'eliminacion dei radicaus[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de Mao Zedong lo 9 de setembre de 1976, leis annadas 1976-1978 veguèron la fin de la lucha d'influéncia entre maoïstas e liberaus per la direccion dau govèrn. Se debanèt en doas etapas principalas que foguèron l'eliminacion de l'extrema esquèrra dau Partit per Hua Guofeng puei l'eliminacion d'aqueu darrier per lei liberaus.
La premiera partida de la transicion se debanèt entre la mòrt de Mao e lo 7 d'octòbre de 1976. Durant aqueu periòde, dos grops diferents assaièron de prendre lo poder. Lo premier èra menat per de Hua Guofeng que teniá lo sostèn dei militars e dei liberaus. Lo segond èra dirigit per la « Banda dei Quatre » qu'èra compausada dei caps pus radicaus dau Partit. Sensa la proteccion de Mao, foguèron arrestats lo 6 d'octòbre. L'endemans, una reünion dau Burèu Politic elegiguèt Hua Guofeng coma cap dau Comitat Centrau e de la Comission deis Afaires Militars.
Pasmens, s'après aqueu succès, Hua Guofeng èra teoricament vengut lo mèstre dau país, capitèt pas de trobar un compromes ambé lei liberaus. De mai, eiretier de la Revolucion Culturala, Hua Guofeng e seis aliats poguèron pas criticar totalament lei reviradas de la politica de Mao. De mai, per conclure leis alianças necessàrias a la presa dau poder, deguèron acceptar la reintegracion de Deng Xiaoping. De 1977 a 1978, lei liberaus poguèron donc criticar lei limits de la modernizacion acomençada per Hua Guofeng e obtenir pauc a pauc lo sostèn de l'armada e de la populacion. Ansin, dau 18 au 22 de decembre de 1978, lo XIen Congrès dau Partit Comunista Chinés s'acabèt per la desfacha politica de Hua Guofeng e la presa de poder de Deng Xiaoping. Fins a 1981-1982, lei posicions dei maoïstas foguèron pauc a pauc eliminadas au sen dau Partit marcant lo començament de la desmaoïzacion.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Durant la Guèrra Freja, la nocion de « revisionisme comunista » regarda lei govèrns comunistas sospichats de s'alunchar dei tèsis marxistas leninistas. Se desvolopèt a partir dau rapòrt « secrèt » de Nikita Khrushchov sus lo stalinisme en febrier de 1956.
- ↑ Se l'estimacion d'aqueu capitau èra generalament fòrça sota-estimada, certaneis indemnitats representavan de gròssas somas que lo pagament foguèt assegurat fins a la Revolucion Cultura.
- ↑ Lo nombre de victimas es estimat a quinze milions per lo govèrn chinés. D'autreis estimacions pòdon agantar mai de quarante milions. Dins certanei regions, de dificultats d'avitalhament aguèron luòc fins a 1968.
- ↑ Plaçada sota lo contraròtle dau Partit, l'armada èra un enjòc estrategic dau poder en China. A la fin deis annadas 1950, èra en cors de professionalizacion e de modernizacion gràcias a l'ajuda sovietica. Pasmens, Mao èra gaire favorable a aquela politica car preferiá una armada semiprofessionalizada mai fòrça politizada amb un budget reduch.
- ↑ Peng Dehuai èra un partisan de la modernizacion e de la professionalizacion dei fòrças armadas. De mai, aviá criticat la politica maoïsta dau Grand Bomb.


c: text/html

text:
Meteorizacion
La meteorizacion es l'ensemble dei procès de transformacion dei ròcas compactas en fragments de talha variabla, que pòdon èsser carrejats per leis agents geologics extèrnes. I a tres formas principalas de meteorizacion: fisica o mecanica, quimica e biologica.
La meteorizacion fisica[modificar | modificar la font]
La meteorizacion fisica se produtz quand lei ròcas se rompon en fragments, sensa s'alterar quimicament. Es causada, subretot, per lei cambiaments de temperatura.
- La gelivacion es l'accion dau gèu e de la fusion de l'aiga: es una dei causas principalas que fa que se rompan e se desagrègan lei ròcas. L'aiga s'introdutz dins lei fissuras o fendas pichonas dei ròcas; quand se gèla, aumenta de volum e fa coma un conhet qu'alarga lei fendas. S'aquest procès se repetís sovent e lòngtemps, la ròca finís que se romp.
- Efèctes de la dilatacion e de la contraccion: lei ròcas tanben se pòdon rompre quand se produtz de variacions importantas de temperatura entre lo jorn e la nuech, coma se passa dins lei zonas d'auta montanha e dins lei desèrts. Lei ròcas se dilatan pendent lo jorn, quand se rescaufan, e se contractan pendent la nuech quand se refrejan. Se se repetís fòrça còps aquest procès, finisson que se rompon.
La meteorizacion quimica[modificar | modificar la font]
La meteorizacion quimica produtz d'alteracions dins la composicion quimica dei mineraus que compausan lei ròcas. L'agent principau d'aquest tipe de meteorizacion es l'aiga. Entre lei procès de meteorizacion quimica ressòrton l'oxidacion e la carbonatacion.
La meteorizacion biologica[modificar | modificar la font]
Leis èssers vius tanben provòcan la meteorizacion, durbent de fendas e alterant lei ròcas. Citem l'accion mecanica dei rasics dei plantas e deis animaus foseires (coma lei darbons e leis invertebrats nombrós que vivon dins lo sòu), e l'accion quimica d'organismes coma lei bactèris, lei bolets o lei liquèns, que produson de substàncias acidas qu'atacan lei ròcas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Deci
Deci (vèrs 201, Budalia - junh de 251) foguèt un emperaire roman que reinèt de 249 a junh de 251. Son fiu Herenni Etrusc foguèt associat a son rèine coma coemperaire durant l'annada 251. Succediguèt ai coemperares Felip l'Arabi e Felip II e foguèt remplaçat per son fiu Hostilian e lo generau Trebonian Gal.
Venguèt emperaire après una revòuta victoriosa còntra Felip l'Arabi vengut impopular en causa d'aumentacions tròp importantas deis impòsts. Assaièt de restaurar l'autoritat imperiala e d'estabilizar l'Empèri gràcias a una politica basada sus lei principis dei sègles I e II. Pasmens, foguèt rapidament tuat ambé son fiu Herenni Etrusc durant una campanha còntra lei Gòts.


text:
Lo 1èr jòc de sèt familhas en gascon « 7 camins » qu’ei en venta dens totas las escòlas Calandreta deu Bearn e tanben dens librarias, espacis culturaus… (véder lista deus punts de venta mei baish).
Qu’ei s’ageish d’un caishon dab un jòc de 7 familhas a l’entorn deus personatges de la mitologia pirenenca, un liberet explicatiu en occitan (fichas deus personatges) e un CD dab ressorças pedagogicas (fichas deus personatges en PDF, imatges, contes oraus e escriuts, bibliografia…). Familhas deus « èstes estranhs », de las « hadas », deus « gigants », de las « bèstias » etc…tot un monde mitic a descobrir !
Lista deus punts de venta :
Dens cada escòla Calandreta deu Bearn… Mes tanben a l’Ostau bearnés, suus sites de Vistedit e Macarel, a la botiga Bozo-Bozo e las librarias Tonnet e Marrimpouey a Pau. Enfin, qu’ei disponible aus espacis culturaus Leclerc de Pau, Ortès, Auloron e Tarba.
Ligam de la presentacion video
Per mai d’entresenhas de contactar la Federacion Departamentala de las Calandretas dels Pirenèus-Atlantics
Las manifestacions de 2005,2007,2009 e 2012 son estadas l’iniciativa màgera per faire avançar l’occitan per las 20 darnièiras annadas, la mai positiva dempuèi la creacion de Calandreta que marquèt un temps novèl de l’accion per l’occitan.Tre la debuta Calandreta respondèt de òc a la proposicion de l’IEO e de son president Dàvid Grosclaude, e avèm de longa pres una part bèla dins lo finançament, l’organizacion e la mobilizacion.
La progression constanta del pòble acampat, dels 10 000 inesperats de la primièira a Carcassona als quasi 30 000 de la de Tolosa, a marcat l’occitan coma un fach social vertadièr.
La capitada, l’estrambòrd de nòstras manfestacions joiosas, los amics das autras lengas ne fasián lingueta e aquò lor donèt idèia de faire coma nosautres lo metèis jorn.
Atal nasquèt de la dinamica occitana la primièira jornada de las lengas regionalas del 31 de març de 2012.
Mas lo fial de las nòstras manifestacions s’es ara un pauc trencat.Es plan daumatge e pensam que nos i cau tornar e per aquò veire las criticas que son estadas fachas contra las manifestacions e tanben çò que nos an portat.
Lo repròchi global qu’es fach a las manifestacions es que servisson a res puòi qu’avem pas ganhat amb las que faguèrem, que son de processions ritualas que prenon temps e còstan a organisar.
Avèm un vejaire completament diferent. Las manifestacions nos an permés d’avançar e de “ganhar” tant per la vida del movement d’òc coma per l’en defòra, la societat.
Las manifestacions an fach avançar lo moviment occitan
D’en primièr avèm ganhat per nosautres que sèm estats a cada còp suspreses e contents de veire una mobilisacion mai granda, e de cambiar d’escala.
Lo primièr benefici de las manifestacions es plan pel movement occitan que i a pres mai de vam de la dinamica que s’i fasiá, de se veire ganhar tant de monde per venir dire son sosten a la lenga, plan mai de monde que los malhums de militants qu’avèm e conoissèm.
De mai avèm ganhat bravament d’imatge : la pròva èra facha que l’occitan podiá faire de mobilisacions massissas, au mens considerablas. La manifestacion de 2007, 20 000 a Besièrs, confirmava en mai grand que la capitada de Carcassona èra pas un accident mas una debuta de quicòm que pujava.
Cambièt, aquel jorn d’aquí, lo vejaire dels parlamentaris occitans : i a un abans e un après.
Pujada confirmada en 2009 e 2012 : i a plan un resson popular mai important per sosténer l’occitan que l’idèia que se ne fasián los elegits. Dau còp avèm ganhat politicament.
Abans, fins a 2007, pels debats parlamentaris sus la constitucion (gaireben un per an), i aviá vertadièirament gaire de deputats occitans per intervenir.
Au contrari, au debat de 2008, son estats nombroses, tant de la majoritat (UMP) coma de l’oposicion, talament que ganhèron, contra lo President de la republica qu’o voliá pas, de marcar las lengas regionalas dins la constitucion.
N’i a que fan las pòtas. Es verai qu’aquò dona pas de dreches novèls, mas foguèt lo primièr vòte positiu per la lengas regionalas cap a la Constitucion.
En mai d’aquò, èsser reconegut coma patrimòni dins la constitucion nos fa un apuèg fòrt per obténer un encastre legislatiu reglementar que finirem obligatariament de ganhar per’amor qu’es definit coma patrimòni constitucional. Aquel marcatge constitucional bota lo legislatiu “dins la seringa”. Mas per ganhar serà coma per la picura : cal butar la seringa.
Politica encara : cal saber que l’anonçi de las manifestacions del 31 de mars de 2012 e particularament la de Tolosa es estat determinant per far espelir la proposicion dau candidat Hollande. Basta pas es segur, i sem pas encara es verai.
Mas es l’apièja per la lucha parlamentària que se fariá d’un biais fòrça mai dificile sens l’idèia, dins la majoritat al poder, que cal faire quicòm per téner los engatjaments de la campanha cap a las lengas regionalas.
Las manifestacions an permés d’avançar tanben pr’amor an cambiat lo vejaire dins las regions e per las collectivitats e pas sonque aquí ont e se passèron.
D’aquò Calandreta ne podèm testimoniar. Amb los 62 establissaments qu’avèm, devèm èsser l’organizacion qu’a lo mai de partenariats amb de collectivitats dins lo camp d’òc.
E sentissèm plan lo cambiament d’agach clarament degut a las manifestacions.
De segur que demòra fòrça a faire, e pas sonque de manifestacions, per capitar.
De manifestacions d’afirmacion positiva e joiosa
L’autre repròchi es que las manifestacions son de passejadas ritualas, tròp bravetas, pas pro politicas e qu’es per aquò que “ganham pas”.
E aquí vesèm que i a de concepcions diferentas sus la natura d’aquestas manifestacions.
Per nosautres pensam pas que siá la protèsta lo motor màger de la mobilizacion que grandís.
Son mai que mai d’afirmacions positivas d’estacament, d’apartenença, de sosten. Es un movement d’afirmacion positiva.
Avèm fach sens n’èsser claraments concients quicòm qu’es completament dins l’esperit del temps, quicòm qu’es de la metèissa mena que la Gay Pride, a la difèrencia qu’avèm pas trapat un nom originau que sèm encara tancats dins un esquèma de pensada tròp “politician”.
Nòstras manifestacions son d’en primièr de mòstras joiosas de sosten a la lenga e a la cultura occitana, d’una fiertat de n’èsser o de sosten a quicòm qu’es discalificat, mespresat per la societat. ( Cau rementar que las lengas regionalas son en França dins un regime d’interdiccion d’usatge dins mantunes domenis) A nòstras manifestacions venon monde que parlan la lenga e plan d’autres que la sabon pas mas que la vòlon vèire viure, que la sostenon.
Es aquò que fai lo monde a las manifestacions, es l’idèia de la fèsta de la lenga e de sa cultura. Es per una idèia que, de segur, toca au politic, mas qu’es d’en primièr de manifestar un estacament joiós e festiu.
L’autre vejaire met en davant la protèsta politica, fai de la revindicacion lo principi màger de la mobilizacion. La manifestacion utila, es la que ganha lo tròç, las nòstras son tròp bravetas,cal èsser mai ernhoses, mai que mai recampats sus un discors politic e revindicatiu plan mai agressiu.
Pensam qu’es un vejaire mai messianic o revolucionari qu’adaptat a nòstra realitat a çò que fasèm. Es dins la Bíblia que de virar alentorn de la muralhas las fa tombar. O dinpendent las crisis revolucionàrias de còps que i a. Mas sèm pas dins aquel cas.
D’en primièr que la protèsta es, en general, reactiva a una mesura novèla alara que nosautres es una situacion seculara que volèm cambiar. E que lo denominator comun dels organizaires se faguèt per sustot pas botar las manifestacions dins l’actualitat concreta de la situacion occitana mas dins unas demandas genrericas identicas de la primièira a la darnièira.
Aquesta tendéncia nos a copat lo fial de las manifestacions per de que s’alassa de vèire pas de resultats espectaculars rapidament.
Non, çò primièr es d’aver de monde, d’enfants, de jòia. Acampats per una fèsta que se ditz clarament facha per faire avançar lo politic.
E avèm mesurada l’eficacitat d’aquò ja un pauc au nivèl occitan, mas d’un biais talament mai fòrt amb la resulta politica de las gay pride.
La regularitat es la condicion de la progression
Aquò fai lum cap a un repròchi recurrent : las manifestacions venon un rite, una procession regulara.
Mas justament, tot çò qu’es populari coma acampada es “ritualisat” mot pejoratiu per discalificar un element fondamental, la regularitat. Vesèm que la pensada magica,religiosa coma o dison plan los tèrmes emplegats, es pas tant dins l’idèia de se recampar regularament que d’esperar la convulsion revòutanta que renversarà tot.
Evidentament que cal una regularitat, previsibilitat, nautres disèm òc a la fèsta prevista, preparada, anonciada.
Nos empacha pas de participar a de manifestacions mai localas, mai cibladas que son plan sovent torpilhadas pels que dison aprèp que cal pas de grandas manifestacions mas de pichonas que seriòn mai fòrtas.
La natura de nòstra batèsta comanda de s’organisar per durar dins l’accion e, per aquò far, lo plaser, la jòia, ajudan mai que lo tristum e l’amarum.
Devèm durar per ganhar çò que volèm qu’es pas una mesura particulara mas un prigond cambiament.
Aquí encara nos cal rampelar que las Marchas de la Fiertat se fan cad’an dempuèi 1983 que lor “ritualisacion” festaira las faguèt grandir e bolegar la societat amb la resulta que vesèm. Voldriam nosautres ganhar quicòm qu’es autant nevrotic dins la societat francesa amb qualquas accions ?
Tornar prene la dinamica
Ara se sèm trencats de la dinamica que caliá anonciar tre la de Tolosa que n’i auriá una autra.Èra nòstre vejaire, sèm pas estats seguits. I nos cal tornar lèu se volèm pas pèrdre completament la dinamica.
Avèm pas los mejans de faire una manifestacion cada annada,mas es tanben un avantage qu’aquò permet de faire d’autras accions pendent las annadas sens grand recampament.
En mai d’aquò la bienala nos daissa mai d’aise per causir las datas que pòdon un pauc bolegar tre que çò que fonciona e qu’es annadier se dèu far e se fa a datas fixadas (Herri Uratx, gay pride, teleton, interceltic, estivada...)
Per la granda idèia occitana nos cal de grandas manifestacions Del pichon, del magronel, minoritari, isolat, ne manjam cada jorn. Ailàs lo tristum de la marginalitat, de l’isolament acompanha de longa l’accion occitana. Es aquò qu’es a descorar los ensenhaires del segondari, a donar lo fasti als joves.
Lo meriti immens de la manifestacions es de cargar de jòia l’accion, de faire vesidor l’ample del movement que se viu feble.E es verai que nòstras manifestacions an donat vam e nhac a las associacions que se baton e vivon au quotidian un isolament pesuc, que patisson de se sentir tant minoritaris dins lor quite pais.
Causa importantissima, aquesta jornada de glòria de la lenga es indispensabla pels joves que la nos demandan ara que i a grand dobte per saber se se farà.
Calandreta trabalha amb de joves, ten d’associatius-parents puslèu joves.E per cargar los joves cal plan mostrar lo grand e lo bèl dins l’occitan, qu’es quicòm qu’a de nhac e qu’es pas per morir.
Lo costat festiu es esperat coma lo concèrt dau ser particularament pels joves.
Vesèm que las manifestacions son bonas per mobilisar los parents. Son tanben gaireben un complement pedagogic de l’accion dels regents qu’ensenhan una lenga que sa particularitat es que podèm gaire faire de viatges d’immersion sociala.
Cada dos ans la Fèsta de l’Unitat de la Lenga
Autre apòrt important : son Fèstas de l’Unitat de la Lenga, realitat qu’es pas tant evidenta qu’aquò, qu’es una batesta qu’es pas encara ganhada d’a fons dins la societat e lo mitan politic. Per aquò tamben la granda manifestacion unitària de la lenga es indispensabla.
La question del luòc
I a la question de París : pausa mantunas dificultats
— La primièira es que serà pas la jornada de fèsta de nòstra cultura que n’a tant besonh. Fatalament lo francés dominarà. E avèm absoludament de besonh d’aquela jornada de glòria de la lenga.
— De mai per ara, de París, las autras lengas ne vòlon pas, en tot cas pas a la plaça d’una granda manifestacion dins lor país. — S’i pòt faire quicòm amb las autras lengas dins l’annada sens manifestiva.
— I a lo còst e lo temps. Calandreta volèm que vengan los parents e los enfants. Per aquò cau que l’anar-tornar se pòsca faire en una sola jornada e d’un biais pas tròp eroïc que los eròis son pas de molonadas.
Es per aquò que pensam que las manifestacions se devon faire entre Besièrs (que sembla fòra jòc per una brava passa ara) e Carcassona. Tolosa e Montpelhièr son possiblas mas nos semblan ja tròp decentradas per un fum de monde d’Occitània . Cal rementar que se lo camin es tròp long cal pagar dos menaires e qu’aquò quasi dobla la factura. Amai cal poder faire l’anar-e-tornar dins la jornada amb de dròlles.
Mas del luòc ne fasèm pas un casus belli coma o avèm plan mostrat en 2012.
La falsa question de la moneda
Enfin demest los arguments per pas faire la manifestacion i a la question de la moneda.
Primièira remarca, aviam pas, dins los budgets de nòstras associacions organizairas, los mejans per aquò faire e o faguèrem pasmens.
Es verai que la situacion es pus rufa a l’ora d’ara mas nosautres, se pensam que quicòm es estrategic, es pas la manca d’argent que nos va arrestar. Amb aqueste rasonament auriam jamai dobèrtas d’escòlas e encara mens de collègis, qu’avèm pas l’argent per aquò faire. Se lo ganham, se lo trapam.
Es un argument d’aitant mai curiós que son los que participan mens a l’organizacion e au finançament que l’utilizan !
Calandreta vòl manifèstar, vòl la Fèsta de l’unitat de la lenga e far ausir en 2015 un ÒC gigant, nhacós e joiós per d’unas carrièiras d’Occitània !
Joan-Loís Blenet
Traparètz aquí lo redut compte de l’acamp que se debanèt a Carcassona sus l’interregionalitat
Traparètz aquí la informacion rapòrt a las inscripcions.
Deman 22 de març de 2014 se tendrà a Tolosa lo Conselh Confederal.
A l’òrdre del jorn :
Inter-regionalitat : resson de l’acamp del 8 de mars
Congrès calandreta : mobilizacion
Pòstes
Manif del 15 de mars a Pau e problèmas locals
Question del segondari e necessitat de se mobilizar
Presentacion Quasèrns de Mas Roquèta
Revista del Cèrcle de Belles Arts de Lleida
Forra Borra : yourte. Deliberacion conselh regional aquitània
Associacion prefigurativa Lanjac
Modificacion dels estatuts per far una plaça a las associacions prefigurativas
Resson Anem Òc
RITMES ESCOLARS
Los ligams :
Las fòtos :
Ongan lo collègi Leon Còrdas cambièt de locals.
Aqueste DIVENDRES14 DE FEBRIÈR 2014 LO COLLÈGI LEON CÒRDAS INAUGURA SOS NOVÈLS LOCALS TRE 15h.
Collègi Calandreta Leon Còrdas 657 rue de la Croix Verte Parc Euromédecine 34000 Montpellier
E un article d’un jornal basc :
La Confederacion occitana de las escòlas laïcas Calandretas
Ostal d’Occitània . Espaci Jaume 1èr d’Aragon . 117 carrièra dels Estats Generals . 34000 MONTPELHIÈR . tel : 04 67 06 81 10
coordinatritz(at)calandreta.org - de remplaçar/remplacer (at) per/par @
La Confederacion occitana de las escòlas laïcas Calandretas es afiliada a
l’ISLRF, l’Institut Supérieur des Langues de la République Française
Mencions legalas


text:
Osteoglossiformes
Los peisses osteoglossifòrmes (latin « lengas ossosas ») fòrman un òrdre als caractèrs relativament primitius demèst los actinopterigians.
Lor tube digestiu passa a esquèrra de l'esofag e de l'estomac (per totes los autres peisses passa a drecha).
Una espècia, l'arapaima (Arapaima gigas) es lo mai grand peis d'aiga doça conegut, amb d'especimens coneguts de 4,5 m de long.
La laquaiche (familha dels Hiodontidae) se classifica sovent aicí, mas se pòt tanben plaçar dins un òrdre separat, los Hiodontiformes.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- sosòrdre Notopteroidei
- superfamilha Hiodontoidea
- familha Hiodontidae
- superfamilha Notopteroidea
- familha Notopteridae
- superfamilha Hiodontoidea
- sosòrdre Osteoglossoidei
- familha Osteoglossidae
- familha Pantodontidae
- superfamilha Mormyroidea
- familha Gymnarchidae
- familha Mormyridae
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Osteoglossiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia ITIS : TSN 161886 Osteoglossiformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Osteoglossiformes (en)
- Referéncia NCBI : Osteoglossiformes (en)


text:
Dièsi
Ua (o un) dièsi, dens lo solfegi qu'ei un signe d'alteracion qui, hicat davant ua nòta deu pentagrama, e lhèva aquesta d'un miei ton.
Ua o mantuas dièsis que pòden estar estar marcadas a la clau e atau aplicà's suber tota la particion. Dens aqueste cas un becaire hicat sus la particion davant ua nòta qu'anulla temporaument sus era l'alteracion de la dièsi. Se la dièsi b'ei marcada dens ua mesura, que s'aplica sus totas las nòtas de medish nom dinc au cap de la mesura au mens qu'un becar e vienga restituir la valor iniciau de la nòta.
A la clau, las dièsis que's botan dens l'òrdi seguent : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si ; aquò e significa que si la clau be conta pas sonque ua dièsi, qu'ei lo fa ; se son duas, alavetz que son fa e do ; se son tres, fa, do e sol eca. Lo nombre de dièsis que determina la tonalitat d'ua particion : sia sus ua gama majora, sia dens la soa relativa menora.
Ua dobla dièsi qu'existeish tanben e que hè alavetz pujar la nòta d'un ton sancèr.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Per las tonalitats majoras e menoras determinadas peu nombre de dièsis espiar :


text:
Biologia cellulara
La biologia cellulara, tanben coneguda coma citologia, es una disciplina de la biologia qu'estúdia las cellulas e lors organitas, los procediments vitals que s'i debanan e mai los mecanismes permetent lor subrevida (reproduccion, metabolisme, omeostasia, neguentropia, comunicacion) sens doblidar la caracteristica principala de la cellula viventa, de saber, la mòrt, que benlèu es programada geneticament (apoptòsi) o pòt èsser lo resultat d'una agression (necròsi).
Quant a l'istologia, es l'estudi de las cellulas a un nivèl superior, es a dire de lors agençaments en teissuts e de lors interaccions (joncions cellularas simplas, etc.).


text:
Oppenans
Oppenans es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble, #que fasiá partida de la tèrra de Montjustin-e-Velotte, dépendait al Mièja Edat de las Comtes de Bourgogne.
Lo marques de Chappuis, president a morter al Parlament de Besançon n'a #èsser lo darrièr senhor, per lo sieu matrimòni amb la filha de Claude François de Cordemoy, senhor de Oricourt.
Le village, qui faisait partie de la terre de Montjustin-et-Velotte, dépendait au Moyen Âge des Comtes de Bourgogne.
Le marquis de Chappuis, président à mortier au Parlement de Besançon en a été le dernier seigneur, par son mariage avec la fille de Claude François de Cordemoy, seigneur d'Oricourt.


text:
Lockheed U-2
Lo Lockheed U-2, escaissat "Dragon Lady", es un avion monomotor de reconeissença en nauta altitud utilizat per l'United States Air Force (USAF) e aperabans mes en servici per la Central Intelligence Agency (CIA). Pòt fornir d'entresenhas jorn e nuèit, en altitud fòrça nauta (21.000 m), e per totes los temps.[1] Foguèt tanben utilizat per la recerca electronica, la calibracion de satellits e dins de tòcas de comunicacion.
Lo U-2 es estat mai que mai emplegat durant mantun eveniment de la Guèrra Freja, que subrevolèt de longa l'Union Sovietica, China, lo Vietnam del Nòrd, e Cuba. En 1960, lo pilòt de la CIA Gary Powers foguèt abatut del temps que pilotava un U2 al dessús del territòri sovietic. En 1962, un U-2 pilotat pel Major Rudolf Anderson, Jr. foguèt abatut en dessús de Cuba per un missil sòl-aire pendent la crisi dels missils cubans.
Lo U-2 que demorèt en servici a la fin de la Guèrra Freja, foguèt utilizat mai de 50 ans. Participèt a de conflictes coma l'Afganistan e l'Iraq, e a d'operacions multinationalas de l'OTAN. Lo trabalh de l'U-2 es uèi de mai en mai executat per d'autres mejans coma, los satellits de susvelhança, los dròns de reconeissença coma lo Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk, e d'avions convencionals.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Drew, Christopher. "U-2 Spy Plane Evades the Day of Retirement." The New York Times, 21 March 2010. Retrieved: 23 March 2010.


text:
Guadalope
Guadalope (s'escriu tanben Güadalope) (en creòl guadalopenc Gwadlup, en francés la Guadeloupe) es una illa deis Antilhas, en America, enrodada d'illons vesins (Marie-Galante, La Désirade, Les Saintes). Forma un departament (nº 971) e una region administrativa de l'estat francés.
En 2007 separèron d'aqueu departament l'arrondiment de las illas del Nòrd, que venguèron doas collectivitats territorialas: Sant Martin e Sant Bartomieu.
Lo capluòc es Basse-Terre.
Lo gentilici es guadalopenc -a.


text:
Sobre héroes y tumbas
Sobre héroes y tumbas (en occitan "Suber eròis e tombèus") qu'ei un roman de l'escrivan argentin Ernesto Sabato e publicat a Buenos Aires en 1961 en çò d'Editorial Sudamericana.
Que's tracta d'un roman urban qui pintra cèrtes aspèctes estetics de la complexitat istorica e culturau de Buenos Aire.
Lo punt de partir qu'ei lo personatge de Martín Castillo, un gojat de 19 ans qui entra dens la vita e qui hè la coneishença d'Alejandra Vidal Olmos (e tanben deu son pair Fernando), ua gojata, darrèra d'ua familha oligarquica e anciana. Los sovièrs de l'istòria de la soa familha que hèn remontar au temps de la debuta de las guèrras civilas argentinas enter Unitaris e Federaus e mei que mei au fusilhament deu generau Manuel Dorrego e a la huèita deus partisans deu generau Juan Lavalle (considerat com responsable deu fusilhament de Dorrego) dab lo son cadavre en decomposicion.
Dehens la narracion deu roman apareish lo "Rapòrt suus cècs" (Informe obre ciegos) escrivut per Fernando e qui constitueish un tròç de paranòia suber lo hèit que los cècs e formarén ua societat parallèla plea d'òdi contra la societat.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Sabato, Ernesto. Sobre héroes y tumbas. Buenos Aires : Editorial Sudamericana, 1965.


text:
Union per un Movement Popular
L'Union per un Movement Popular (en francés Union pour un Mouvement Populaire) o UMP es un partit politic francés de dreita, apelat a sa creacion Union per la Majoritat Presidenciala (en francés Union pour la majorité présidentielle). Aquel partit a regropat divèrs partits de drecha, l'RPR, Democracia Liberala e una majoritat dels membres de l'UDF.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'Union per la Majoritat Presidenciala es estada fondada per las eleccions legislativas de 2002 per sostenir l'accion del president Jacques Chirac qu'aviá estat novelament tornat elegir. A coma origina l'Union en movement, un movement politica que son objectiu èra d'amassar dins un partit unic totes los corrents de la dreita e del centre. Aquesta idèa venguèt popular al moment de l'eleccion presidenciala de 2002, que l'esquèrra i foguèt absenta del segond torn per amor de sa division.
Qualque temps aprèp sa fondacion, lo partit es estada tornat nomenar Union per un Movement Popular.


text:
Music for the Royal Fireworks
Music for the Royal Fireworks qu'ei ua òbra deu compositor alemand establit en Anglatèrra Georg Friedrich Händel. Que ho compausada entà acompanhar los huecs artificiaus comandats peu rei George II d'Anglatèrra enta celebrar la fin de la Guèrra de Succession d'Àustria e la signatura deu Tractat d'Ais d'Alemanha en 1748.
Qu'ei escrit per un ensemble de còrdas e de vents.
Que compta dab lo movement seguents :
- Aubertura: Adagio, Allegro, Lentement, Allegro
- Borrèia
- La Patz: Largo alla siciliana
- La Regaudença: Allegro
- Menuets I and II


text:
Catedrala de Sant Estève de Limòtges
La Catedrala de Sant Estève (tanben s'escriu Sant Esteve en lemosin) es la principala glèisa de Limòtges e lo sèti de son evescat. Se tròba al còr del quartièr vièlh de la Ciutat. Es la bastissa pus remarcabla de Limòtges e la sola de Lemosin que siá estada construcha en estil gotic omogenèu.
Somari
Construccion[modificar | modificar la font]
Sa construccion, començada en 1273, acabèt en 1888 amb lo restacament del cloquièr d'origina romanica a la nau. La construccion comencèt pel còr caracteristic del gotic radiant del sègle XIII que foguèt restacat a la nau romanica. Las òbras s'interrompèron un primièr còp en 1327 per la manca d'argent. En 1378, s'elevèron la capèla de Sant Marçal e una part del transèpte nòrd, e se refortiguèt lo cloquièr romanic per una maçonariá considerabla; qualques ans pus tard, foguèt lo torn del transèpte sud. Entre 1458 e 1499, après la Guèrra de Cent Ans, foguèron bastidas las doas primièras travadas de la nau. Entre 1516 e 1541, Joan de Lanjac faguèt bastir lo transèpte e lo portal de Sant Joan, òbra mèstra lemosina del gotic flamejant. Mas la construccion se repausèt amb la mòrt de l'evesque e las tres travadas de la nau que religan la glèisa al cloquièr de la catedrala romanica foguèron elavadas a la fin del sègle XIX.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
La catedrala embarra doas òbras de la Renaissença d'una granda qualitat: un balet comandat per l'evesque Joan de Lanjac, e la tomba d'aquel evesque ont son escultadas de scènas de l'Apocalipsi inspiradas d'Albrecht Dürer.
Los murs de la cripta romana, barrada al public, possedisson de bèlas frescas que representan lo Crist en glòria.
Qualques unas de las pinturas medievalas son encara visiblas dins d'unas capèlas radiantas (en representant sensiblament d'àngels musicians) mas la quasi totalitat presentan de frescas del sègle XIX.
Los òrgues[modificar | modificar la font]
La Catedrala de Limòtges possedís dos òrgues: l'òrgue grand Gonzalez foguèt inaugurat en 1963[1] e l'òrgue de còr data de 1850.
La sason musicala estivala[modificar | modificar la font]
Cada estiu, s'i organizan de concerts d'òrgue per metre en relèu l'òrgue grand.
Galariá[modificar | modificar la font]
Extrachs de la visita virtuala de la Catedrala dins lo site Limoges 360°[2] :
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Limòtges, Catedrala de Sant Estève (Grand òrgue)
- ↑ Limòtes 360º: visita virtuala de Limòtges - Catedrala de Sant Estève - Fotografias panoramicas per Vincent Ogloblinsky


text:
Karl Richard Lepsius
Karl Richard Lepsius (23 de deceme de 1810 – 10 de julhet de 1884) que ho un egiptològ e linguista alemand deu sègle XIX.
Que vadó a Naumburg an der Saale, en Saxònia (uei Alemanha), tresau hilh de Karl Peter Lepsius e de Friedericke Glaser. Qu'estudiè las antiquitats grègas e romanas dens las universitats de Leipzig (1829–1830), Göttingen (1830–1832), e Berlin (1832–1833). Après aver dehenuda la soa tèsi de doctorat, De tabulis Eugubinis en 1833, que viatgè entà París.
Que comencè alavetz a interessà's aus ieroglifs e, que viatgè en Itàlia on rescontrè Ippolito Rosellini. Que tribalhè sus la gramatica ieroglifica de l'egiptològ occitan Joan Francés Champolion en discutir l'idea que'us ieroglifs e notavan las vocalas. En 1847, lo rei de Prússia que'u dè lo parat de gavidar ua expedicion en Egipte e Nubia. Que miè las soas recèrcas a Giza, Abosir, Saqqara, Dashor. En 1843, a El-Fayom, que descrobí lo Laberint d'Egipte decrivut per Erodòt. Arron que viatgè en Nubia on he estudis filologics abans de tornar en Egipte a Karnak e puish en Sinai e a Tanis.
Tornat en Euròpa, enter 1849 e 1858, que publiquè, dab los sons collaborators, Denkmaler aves Aegypten und Aethiopien en 12 volums (cinc de tèxtes e la rèsta d'illustracions).
En 1846 que vadè professor de l'Universitat de Berlin e, en 1865, director deu Departament de las Antiquitats Egipcianas deu Musèu de Berlin.
Que tornè en Egipte en 1866 per i descrobir lo Decret de Canòpus, e ua tresau vegada a l'escadença de l'inauguracion deu Canau de Suèz.
Que's morí a Berlin en 1884.


text:
Atenas 1896 - Atletisme
Garatz aicí, e d'un biais exaustiu, totes los pòdis olimpics d'atletisme d' Atenas 1896.
Somari
- 1 Atenas 1896
- 2 Sénhers
- 3 Medalhièr
- 4 Bibliografia
- 5 Iconografia
- 6 Documents audiovisuals
- 7 Vejatz tanben
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Nòtas e referéncias
Atenas 1896[modificar | modificar la font]
Sénhers[modificar | modificar la font]
12 espròvas masculinas al programa que formaran la primièra basa de l'atletisme olimpic.
100 m[modificar | modificar la font]
- Thomas Burke Estats Units 12"
- Fritz Hoffmann Alemanha 12"2
- Alajos Szokolyi Ongria 12"6
- Francis Lane Estats Units id
400 m[modificar | modificar la font]
- Thomas Burke Estats Units 54"2
- Herbert Jamison Estats Units (s.p)
- Fritz Hoffmann Alemanha (s.p)
800 m[modificar | modificar la font]
- Edwin Flack Austràlia 2'11"
- Nandor Dani Ongria 2'11"8
- Dimitrios Golemis Grècia (s.p)
1500 m[modificar | modificar la font]
- Edwin Flack Austràlia 4'33"2
- Arthur Blake Estats Units 4'34"
- Albin Lermusiaux França 4'36"
Maraton[modificar | modificar la font]
- Spiridon Louis Grècia 2h58'50"
- Charilaos Vasilakos Grècia 3h06'03"
- Gyulya Kellner Ongria 3h06'35"
110 M. Baranhas[modificar | modificar la font]
- Tom Curtis Estats Units 17"6
- Grantley Goulding Reialme Unit 17"7 [2]
Saut de naut[modificar | modificar la font]
- Ellery Clark Estats Units 1m81
- Jim Connolly Estats Units 1m65
- Robert Garrett Estats Units 1m65
Saut amb pèrga[modificar | modificar la font]
- William Hoyt Estats Units 3m30
- Albert Tyler Estats Units 3m25
- Evangelos Damaskos Grècia 2m60
- Ioannis Theodoropoulos Grècia 2m60
Saut de long[modificar | modificar la font]
- Ellery Clark Estats Units 6m35
- Robert Garrett Estats Units 6m18
- Jim Connolly Estats Units 6m11
Triple saut[modificar | modificar la font]
- James Connolly Estats Units 13m71
- Alexandre Tuffère França 12m70
- Johannis Persakis Grècia 12m52
Pes[modificar | modificar la font]
- Robert Garrett Estats Units 11m22
- Miltiades Gouskos Grècia 11m20
- Georgios Papasideris Grècia 10m36
Disc[modificar | modificar la font]
- Robert Garrett Estats Units 29m15
- Panagiotis Paraskevopoulos Grècia 28m95
- Sotirios Versis Grècia 28m78
Medalhièr[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Iconografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
-
- Article seguent: París 1900 - Atletisme
- Cada article (al nombre de 26 sul modèl aiceste e fins a Pequin 2008 - Atletisme...
amai
- Jòcs Olimpics
- Comitat Internacional Olimpic
- Medalhièr general de l'atletisme olimpic
- Estatisticas olimpicas generalas
e ca
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (fr) Sit oficial del CIO


text:
1820
Aquesta pagina concernís l'an 1820 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta d'una relacion entre electricitat e magnetisme per lo sabent danés Christian Orsted (1777-1851) durant una experiéncia d'estudi de la deviacion d'una agulha aimantada per un corrent electric. Aquò marquèt l'aparicion de l'electromagnetisme que foguèt definitivament fondat per James Clerk Maxwell en 1864.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de març – Rei Victor Emmanuel II d'Itàlia (m. 1878)
- 6 d'abril - Nadar, jornalista, illustrador, caricaturista e fotograf francés (m. 1910)
- 24 de junh - Joaquim Manuel de Macedo, escrivan brasilièr (m. 1882)
- 28 de novembre - Friedrich Engels, filosòf alemand (m. 1895)
- Jules-Nicolas-André Babick, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1902)
- Alexandre Langlada, escrivan de Montpelhièr (m. 1900)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 25 de genièr - Joseph Franz Weigl, violoncelista austriac (n. 1740)


text:
Fosforilacion
En bioquimia, la fosforilacion es l'addicion d'un grop fosfat (PO43-) a una proteïna o quina autra molecula que siá, en general pichona. Son ròtle predominant en bioquimia la convertís en un important objècte de recerca (la basa de donadas de Medline presenta a l'entorn de 100 000 articles sul tèma), sustot en la fosforilacion de las proteïnas. Es un dels principals mecanismes de regulacion de las proteïnas.
Fosforilacion de las proteïnas[modificar | modificar la font]
Las proteïnas podon esser fosforiladas sus tres aminoacids: serinas, treoninas e tirosinas. Dins las procariotas, las istidinas, argininas e lisinas podon tanben esser fosforiladas. La familha d'enzims, sonada quinasas es responsible de la fosforilacion de aquestes aminoacids. La fosforilacion de las proteïnas es una reaccion reversibla e las fosfatasas catalizan la defosforilacion.
Fotofosforilacion[modificar | modificar la font]
La fotofosforilacion es lo procès de formacion de l'ATP pendent de la fotosintèsi. Se coneis tanben coma fosforilacion fotosintetica. L'energia luminosa excita e desplaça d'electrons de la clorofilla e d'autras pigments presentas en las plantas. L'energia associada amb los electrons excitats s'emmagazina al ATP en un procès que produsís d'ATP a partir d'ADP e fosfat inorganic.
Fosforilacion oxidativa[modificar | modificar la font]
La fosforilacion oxidativa es lo procès que permet la sintèsi d'ATP coplada al gradient electroquimic generat pendent la transferéncia electronica que te luòc al cors de la cadena respiratòria. Aquel procès metabolic permet aprofechar l'energia liberada pendent lo retorn dels protons en favor de gradient per la sintèsi d'adenosina trifosfat (ATP) a partir d'AMP per accion de l'enzim ATPasa (o ATP sintasa).


text:
Scandentia
Los scandentians son de pichons mamifèrs placentaris amb un mòde de vida arboricòla. Possedisson una longa coa en general espessa. Presentan de caractèrs qu'an desconcertat longtemps los zoològs que d'unes los rapròchan dels insectivòrs e d'autres dels primats. Es lo rapròchament amb aquestes darrièrs que fa actualament consensus.
Los scandentians partejan lor existéncia entre los arbres e lo sòl dins los bòsques pluvials e zònas de barta en Asia del Sud-Èst. Son d'animals diürnes e omnivòrs. An pas de poce opausable. Una de lors particularitats es lo desvolopament de las incisivas que son caninifòrmas alara que lors caninas son puslèu reduchas e revèrtan las premolaras.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Aqueste òrdre compren pas qu'una familha, los Tupaiidae comprenent doas sosfamilhas:
-
- sosfamilha Ptilocercinae
- Ptilocercus
- Ptilocercus lowii — ptilocèrc de Low
- Ptilocercus
- sosfamilha Tupaiinae
- Anathana
- Dendrogale
- Dendrogale melanura — topaï del Sud
- Dendrogale murina
- Tupaia
- Tupaia belangeri — topaï de Belanger
- Tupaia chrysogaster
- Tupaia dorsalis
- Tupaia glis — topaï comun
- Tupaia gracilis
- Tupaia javanica
- Tupaia longipes
- Tupaia minor
- Tupaia montana
- Tupaia nicobarica
- Tupaia palawanensis
- Tupaia picta
- Tupaia splendidula
- Tupaia tana — tana
- Urogale
- Urogale everetti — topaï de las Filipinas
- sosfamilha Ptilocercinae
Proteccion[modificar | modificar la font]
Totas las espècias de scandentians son inscrichas a l'annèxe II de la Cites.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 552291 òrdre Scandentia Wagner, 1855 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 573204 familha Tupaiidae Gray, 1825 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Scandentia (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Tupaiidae (en)


text:
1219
Aquesta pagina concernís l'an 1219 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Començament de l'invasion dau Sultanat de Khwarezm après la rompedura de 1218.
Sultanat de Khwarezm[modificar | modificar la font]
Ataca dau sultanat per lei Mongòls de Gengis Khan. Tròp dispersada per aprofichar sa superioritat numerica, lei fòrças de Ala ad-Din Muhammad poguèron pas organizar una repòsta importanta e divèrsei garnisons foguèron blocadas.


text:
Lo blòg deu Joan
Lo plaser infinit de perpensar e d'escríver en lenga gascona.
diumenge, 19 octubre de 2014
Lengadòc shens Gasconha ni Rosselhon.
Los nòrdcatalans qu'an protestat dab rasons de las bonas.
E los gascons?
S'avetz entenut occitanistas a protestar en contra de la division deus país gascons e particularament la d'Armanhac per la frontèra qui assepara Aquitània de Mieidia-Pirenèus?
S'avetz entenut occitanistas a protestar en contra de l'abséncia de tota referéncia au fèit gascon en aqueth projècte de region navèra dita "Lengadòc"?
Protestar que cau, e dab votz ben hauta e ben clara. Non cau pas deishar que's compleishi un genocidi dejà plan entamiat e dont ua basa mei clara qu'ei la non-reconeishença e lo non-respècte deu fèit diferenciau. Gascons, no'ns càrim pas se volem continuar d'existir!
dilluns, 22 setembre de 2014
Mondiau de pelòta (Mexic): Medalha d'òr tà Olivier Laberdesque e Bruno Driolet.
dissabte, 20 setembre de 2014
Independéncia o non.
La victòria deu "non" n'implica pas qu'arren va a cambiar entà Escòcia. Mei autonomia, en particular lo contròle de la fiscalitat, qu'ei çò de promés peu govèrn britanic. Aquera promessa que pesè shens nat dobte en favor de la victòria deu non a maudespieit de las opinions ironicas deus cronicaires independentistas (en particular catalans) quan Cameron e viengó en Escòcia tà presentar las navèras mesuras e intentar atau de sauvar l'union in extremis.
De fèit, la victòria deu non au referendum qu'ei mei que mei ua victòria deu pòble escocés e qu'aunora la democràcia britanica.
Jo que pensi la victòria deu non que seré tanben lo cas dab lo referendum catalan d'autodeterminacion, e's pogossi passar en condicions democraticas normaus. Jo ne crei pas las opinions qui consideran la victòria deu sí /sí per cèrta. Lo govèrn espanhòu qu'a tòrt de non pas facilitar la consulta, pr'amor aquò non pòt sonque alimentar la causida independentista e la fractura dab Espanha que serà de facto irreversibla. La solucion causida peu president Artur Mas qu'ei la bona, ça'm par : ua consulta non referendària, la mencion non referendària qu'ei tà perméter que's posqui passar en un marc legau espanhòu. Aquera consulta que permeteré aus catalans de s'exprimir sus quin futur e vòlen tà Catalonha. Se lo non a l'independéncia ac empòrta, tant de bon entaus unionistas qui poderàn atau clavar lo debat. E se l'òc qu'ac empòrta, que serà temps de'n discutir e de'n tirar las conseqüéncias politicas. Tàd arribar ad un resultat digne, que cau ua campanha obèrta dab arguments contradictòris suus pros e contras de l'ahar. Que cau de debats publics enter unionistas e independentistas tà que la gent e's pogossin hargar las lors opinons. Ja seré òra, ja!
dissabte, 6 setembre de 2014
E de sostien
Ja sabetz que los gascons gasconofònes, tant los occitanistas com los de l'I.B.G, qu'avem decidit a l'unanimitat de seguir la causida de Per Noste en adoptar l'e de sostien en un gran nombre de cas plan precís. Los arguments que son estats expausats clarament en las pajas d'introduccion deu diccionari Francés-Gascon en dus volumes de Per Noste. Qu'aqueths arguments e sian bons o non, aquerò n'impòrta pas briga per jo. D'aulhors, aqueths arguments de l'equipa de Per Noste non son pas estats discutits ni quitament evocats per Domergue Sumien en nat deus tres articles (!) qu'aqueth autor consacrè tà promàver l'abandon de l'e de sostien en lo Jornalet (!!) . A l'evidéncia lo lingüista professionau no'us a pas lejuts o arretienguts. Dongas, los arguments non son pas en causa. En efèit, çò qui ei important aciu n'ei pas tant la qualitat deus arguments que l'unanimitat de la causida.
L'e de sostien qu'ei vaduda normau en gascon normat, per decision bearnesa e gascona. L'unanimitat qu'ei un fèit remarcable pr'amor plan tròp rar en çò deus gasconofònes. Alavetz, non hèn pas besonh mei arrasons de las bonas tà conservar l'e de sostien en gascon normat. Qu'ei inutile e contraproductiu d'introdusir un motiu de division de mei en voler impausar a tot hòrt l'aute modèle. Ja sabetz las institucions occitanas que's son divididas sus aqueth subjècte, dab, d'un costat, lo Conseh de la Lenga Occitana qui s'ei manifestat en contra de l'emplec de l'e de sostien e, de l'aute costat, l'Acadèmia Occitana qui dehen l'auta opcion. Aqueth debat estranh n'a pas a estar importat en maine gascon, puish que l'e de sostien que i hè unanimitat, lhevat lo cas de la lenga aranesa qui's pòt explicar per ua nòrma especifica desconnectada de la nòrma gascona generau.
divendres, 5 setembre de 2014
Comunicat de la còlha de Ràdio-País: Ràdio-País vampirizada
Los tres mes escolats despuish l'AG estatutària deu 24 de mai de 2014 que son estat ua espròva usanta.
Aquesta rentrada 2014 qu'ei la de la mesa per tèrra de Ràdio País : utís trentenari per l'occitan.
Çò qui ei a aparir qu'ei incompreneder e paradoxau. Qu'ei causa sabuda que los chepics financèrs de Ràdio País e son circonstanciaus e transitòris. Moneda que deu arribar au quatau trimèstre (mei de 100000€ de las Regions e de l'Estat). Qu'i serà pro entà esponjar los deutes e pagar los professionaus : los qui demoran.
Mes briga n'ei pas çò qu'entenen los navèths administrators. Aprofieitant la situacion financèra transitòriament chepicosa a la ràdio que destruseishen sistematicament la fòrça de tribalh : dab violéncia verbau lamentabla e intolerabla de gavidaires. Ua persona tractada de "goja", ua auta dont la quita existéncia ei denegada "estossi estat ton pair, t'avori pas deishat víver", e tanben a l'endret de d'aubuns ua non comunicacion totau : violéncia ultima... Dab lo non respècte d'ua decision deu CA deu 3 de julh pertocant lo pòste d'un jornalista qui seré au finau suprimit començar de seteme quan sembla que'n medish temps e seré procedit a un recrutament. Dab la vita insostenibla qui ei hèita aus salariats dont lo tribalh ei vueitat de sens e de las responsabilitats.
Los programas de rentrada que resultan d'ua vision calamitosa de çò que cau har e quin ac cau har : destruccion sistematica de tota mutualizacion, preconizacions ubuescas en mestior de jornalisme e d'organizacion de tribalh. E l'escota de la ràdio per internet ne's pòt pas mei har peu site de Ràdio País www.radio-pais.com qui ei estat suprimit e dab eth lo renviat sus l'escota deu dirècte sus internet dont lo flus ei - peu moment - tostemps efectiu sus http://www.efluw.net/radiopais/ plan finòts los qui ac trobaràn.
Que passam çò qu'evoquèm dens ua prumèra arremoluda d'aqueth manifèste (detalhs mei ací). Au cap de tres mes d'essai de collaboracion au Conselh d'Administracion que calèva tirar conclusions. De cara a ua situacion blocada e en l'abséncia d'un projècte d'endom qui a deu mau a passar lo desapitar de çò de hèit, l'ensemble deus administrators de l'associacion de sostien a Ràdio País en Bearn dont lo president federau, que demissionèn de la Federacion. L'associacion de sostien a Ràdio País en Bearn que s'ei retirada temporàriament de la Federacion VAP Ràdio País entà har vàler la soa analisi deus mejans umans, financèrs e organizacionaus de l'utís Ràdio País e entau son programa. Salariats e productors benevòles de Ràdio País que vòlen apitar un navèth projècte qui entenen valorizar dens la Federacion Vivre au Pays Ràdio País o estosse destrusit l'utís ua navèra estructura.
Mercés de v'associar en nombre a la demarcha, sostien a radiopaisoriginau@gmail.com
Nom :..........................Petit nom :........................... adreça :............................................................... CP :................ Vila :................................................ Que m'associi au Manifèste per que visca Ràdio País o ua ràdio en occitan en Gasconha. En comptar dab vos e en ve hant aunor François Lassabe, Joan Francés Tisnèr, Domenja Lekuona, signataris deu Manifèste.
dimarts, 3 juny de 2014
Navèra mapa de las regions: decepcion
Com d’auts, qu’avi saunejat a l’oportunitat auherida per aquera revision administrativa, de reunir tots los país gascons laguens ua soleta entitat administrativa en bèth fusionar Aquitània e Mieijorn-Pirenèus. Que signèi la peticion en aqueth sens. Lo projècte presidenciau qu’ei diferent. Que lo Baish e lo Haut Lengadòcs e’s tròben reunits dab la fusion de Mieijorn-Pirenèus dab Lengadòc Rosselhon, aquò que’m sembla plan. Los gascons n’an pas avut aquera sòrta. La partida gascona de Mieijorn-Pirenèus que’s trobarà diluida laguens un gran ensemble occitan majoritàriament lengadocian. E, çò de sordeish, ua frontèra administrativa que continuaré de dividir Armanhac en dus tròç, de separar la Gasconha landesa de la Gasconha interiora e Bigòrra de Bearn. Lo maine lingüistic gascon que demoraré dividit. Que haré dòu, que tròbi jo.
Non sèi pas se i a enqüèra quauques possibilitats d'obtiéner la fusion d' Aquitània dab la region Mieijorn-Pirenèus(la de uei o, miélher, la deu futur, mei grana). Se non, que poderam sajar de nse consolar en imaginar la cultura gascona que poderà continuar d’arrecéber subvencions de duas regions en lòc de juste ua. Pòca consolacion, la vertat.
dimecres, 28 maig de 2014
Resultat
Los partits anti-UE qu'an aprofieitat de la multiplication de las listas qui afavoriza la dispersion deus vòts. De tot biaish, entà governar, au candidat deu partit relativament majoritari, lo PPE, que'u harà besonh ua aliança, quitament dab los socialistas. La necessitat d'alianças qu'ei ua conseqüéncia normau deu sistèma proporcionau de votacion. La prumèra pròva de democràcia, que l'auram - o non- dab la nominacion deu cap de govèrn europèu. Que seré un maishant signe se la causida democratica deus votaires europèus n'estosse pas arrespectada.
dijous, 22 maig de 2014
Question de perspectiva e de prioritat.
« …E tròbi que degalhas ton talent e ta fòrça de trabalh. M'agrada ton blòg, m'agrada lo trabalh que fas dins lo terren de l'etimologia. Mas en luòga de questionar los catalans, los referencialistas... podriás trabalhar per la reconeissença de la lenga occitana en Occitània. »
Lo mot "degalhar", no'u coneishèvi pas, que m’a calut cercà’u en horucar per las pajas deus mens diccionaris. E que l’èi trobat en diccionaris d'occitan non-gascon. N’ei pas briga un mot deu lexic gascon, aqueth (que me’ n dobtavi). N’ei pas ua critica, e ! Pas sonque ua observacion.
Tribalhar per la reconeishença de la lenga occitana en Occitània, qu'ac harèi de bon grat un còp qu’ajam obtienuda la reconeishença de la lenga gascona en Gasconha, en Catalonha e pertot aulhors en aqueth planeta. Question de perspectiva e de prioritat.
dimecres, 21 maig de 2014
Tornat
dimecres, 23 abril de 2014
L'independéncia de Catalonha.
Com a europèu, prumèr. Se Catalonha s’independentiza, que caleré que pogosse demorar membre normau de l'Union Europèa, çò qui non sembla pas estar possible segon las autoritats de Brussèlas. La perspectiva d’ua enclava non-UE sus la rota de Salses tà Guardamar, dab lo retorn d’ua frontèra fisica au Pertús e l'aparicion d' ua dusau mei au sud, provocant retencions shens fin com las que conegom enqüèra pòc temps a, que seré shens nat dobte la marca d’un retrocès qui complicaré la vita deus ciutadans d’aquera euroregion, e pas sonque deus pròpis catalans. Qu’ei pecat los catalans qu'ajan trigat tant de sègles tà questionar la lor ispanitat. Uei lo dia, qu’ei un pòc tard, ara qu’Espanha hè partida de l’UE. Ac agossen hèit abans d'entrar en l'Union, lo problèma no’s pausaré pas.
Com a gasconofòne preocupat per l'aviéner deu gascon, que’m pensi l’status-quo actuau qu’ei la mei bona escadença entau futur deu gascon en la Val d’Aran. En cas d’independéncia de Catalonha, qu’ei pòc probable los Aranés, qui non son pas briga catalans e n'an pas nat problèma dab la lor identitat espanhòla, que volhan arrejónher la republica catalana. Totun, demorar en Espanha shens l’empara catalana qu'arrisca hòrt d’accelerar l’extincion de l’aranés com a lenga vernaculara. E en cas de restacament d'Aran a la navèra republica, n’ei pas tanpòc segur qu’un Estat catalan independent, liberat de las suas confrontacions reivendicativas dab l'Estat espanhòu, e seré mei tendre envèrs l'excepcion aranesa que n'ac son los Estats francés, italian e espanhòu envèrs las lors pròpias minoritats occitanas respectivas. No's cau pas desbrombar lo mau comun que vien deu denominator comun: l'Estat.


text:
La Grava (Daufinat)
La Grava[1] (La Grave en francés) es una comuna occitana situaa en Daufinat, dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Grèu a situat a Unitat|1500|m}} d'altitud sul marge drech de l'anautita vallée de la Romanche, al limit dels departaments del Isère e dels Anautitas-Alpes. Se tròba Modèl:A unitat del caulet del Lautaret e a unitat|35|quilomètres {{}} de Briançon. Lo vilatge a dominat al sud pel imponent massís de la Meije (#que fa partida del Parc Nacional dels Ecrins), segonda reünion del massís dels Ecrins (3 982 m).
La municipalitat a constituit del pòble de la Grèu e de cinc caserius : los Fréaux, lo Chazelet, las Terrassas, Ventelon, las Hières e Valfroide.
Una part de la municipalitat de la Grèu a situat en lo parc nacional dels Écrins.
La Grava Grave est située à 1 500 m d'altitude sur la rive droite de la haute vallée de la Romanche, à la limite des départements de l'Isère et des Hautes-Alpes. Elle se trouve à 10 kilomètres du col du Lautaret et à 35 kilomètres de Briançon. Le village est dominé au sud par l'imposant massif de la Meije (qui fait partie du Parc National des Ecrins), second sommet du massif des Ecrins (3 982 m).
La commune est constituée du village de la Grave et de cinq hameaux : les Fréaux, le Chazelet, les Terrasses, Ventelon, les Hières et Valfroide.
Une partie de la commune de la Grave est située dans le parc national des Écrins.
Lo vilatge es situat dins l'auta val de Romancha, al limit dels departaments d'Isèra e de Savòia. Se trapa a 10 km dau pas dau Lautaret e a 35 km de Briançon, en fàcia de l'Agulha de la Meija.
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa romane de la Grèu remonta a la XIen e començament XIIen sègle. Se tròba al dedins una piéta contemporanèa del bastiment de la glèisa, un decidís de la vèrge de la XVIIen, e un quadre ingenu de la XVIIIen sègle. A costat de la glèisa se tròba la capèla de las pénitents, de la XVIIen sègle, #que possedís de divèrsas pèças d'art religiós. Sul territòri de la municipalitat, als Hières, se tròba una autra glèisa romane de la XIIen sègle.
Al començament de la Revolucion francesa, lo nòu découpage de la França en departaments (1790) integrava initialement la municipalitat al departament del Isère, situat sus la meteissa conca idrografica e economica (a l'oèst del Caulet del Lautaret). Mas la municipalitat desirava èsser integrada al departament de las Anautitas-Alpes, de manièra versemblant en l'esperança de beneficiar del regim fiscal preferent de la Republica de las Escartons. Quand l'Assemblada nacionala abolit aquel privilègi fiscal, èra tròp tard per reivindicar una integracion al departament del Isère...
La glèisa romane de La Grava Grave remonte au XIen et début XIIen siècle. À l'intérieur on trouve une piéta contemporaine de la construction de l'église, un statue de la vierge du XVIIen, et un tableau naïf du XVIIIen siècle. À côté de l'église se trouve la chapelle des pénitents, du XVIIen siècle, qui possède plusieurs pièces d'art religieux. Sur le territoire de la commune, aux Hières, se trouve une autre église romane du XIIen siècle.
Au début de la Révolution française, le nouveau découpage de la France en départements (1790) intégrait initialement la commune au département de l'Isère, situé sur le même bassin hydrographique et économique (à l'ouest du Col du Lautaret). Mais la commune souhaitait être intégrée au département des Hautes-Alpes, vraisemblablement dans l'espoir de bénéficier du régime fiscal préférentiel de la République des Escartons. Lorsque l'Assemblée nationale abolit ce privilège fiscal, il était trop tard pour revendiquer une intégration au département de l'Isère...
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Front (anatomia)
Dins anatomia animala, lo front es una partida del cap que se situa entre los uèlhs e lo començament de la vòlta del crani. La definicion del front se pòt utilizar per totes lo mamifèrs, e mai per qualques autres vertebrats. Lo front pren la forma ososa del crani e es recobèrt de pèl e, per qualques animals, de pel.
Front uman[modificar | modificar la font]
Lo front uman cobèrt de pèl e, jos la partida inferiora, i a doass franges de pel nomenadas cilhas. Es irrigat per d'artèrias supraorbitala e supratocleara; e lo seu sang ven de las venas supraorbitala e frontal.
I a un gran nombre de muscules dins lo front uman que permeton mòure la pèl, permetent atal l'expression corporala e faciala.