text:
1967
Aquesta pagina concernís l'an 1967 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau premier sosmarin nuclear lançaire d'engenhs britanic.
Mond[modificar | modificar la font]
- 5-10 de junh : Guèrra dels Sièis Jorns, annexion del platèu de Golan per Israèl.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Premiera observacion d'un pulsar per Jocelyn Bell (nascuda en 1943) que permetèt de confirmar l'existéncia d'aquel objècte celèste prevista tre 1932 per la teoria quantica. D'autra part, capitada dau premier tir de la fusada pesuca estatsunidenca Saturn V.
Dins lo Sistèma Solar, doas sondas (Venera 4 mandada per l'URSS e Mariner 5 mandada per la NASA) susvolèron la planeta Vènus per realizar divèrsei mesuras e per i largar una capsula dins lo cas de la mission sovietica que foncionèt fins a una altitud de 24 km. Permetèron de collectar de donadas precisas sus la composicion atmosferica.
En Union Sovietica, capitada dau premier tir d'una fusada Soiuz.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Emily Watson, actritz britanica
- 24 de genièr - John Myung, musician american (Dream Theater)
- 14 de febrièr - Manuela Maleeva, jogaira de tennis bulgara
- 14 de febrièr - Mark Rutte, primièr ministre dels Païses Basses
- 18 de febrièr - Roberto Baggio, fotbolaire italian
- 19 de febrièr - Benicio del Toro, actor puertorican
- 20 de febrièr - Kurt Cobain, cantaire e musician american (Nirvana) (m. 1994)
- 24 de febrièr - Brian P. Schmidt, fisician australian-american, Prèmi Nobel
- 13 de març - Andres Escobar, fotbolaire colombian (m. 1994)
- 14 de març - Felip Poton, sindicalista e politician gascon
- 22 de març - Mario Cipollini, ciclista italian
- 20 d'abril - Mike Portnoy, musician american (Dream Theater)
- 19 de mai - Alexia, cantaira italiana
- 18 de junh - Glen Benton, musician e cantaire american
- 20 de junh - Nicole Kidman, actritz australiana-americana de cinèma
- 21 de junh - Yingluck Shinawatra, primièra ministra de Tailàndia
- 1 de julhet - Pamela Anderson, actritz americana
- 8 de julhet - Klaus Tschütscher, primièr ministre de Liechtenstein
- 12 de julhet - John Petrucci, musician american (Dream Theater)
- 16 de julhet - Will Ferrell, actor american
- 23 de julhet - Philip Seymour Hoffman, actor american (m. 2014)
- 13 d'agost - Amélie Nothomb, escrivana bèlga
- 28 de setembre - Mira Sorvino, actritz americana
- 2 d'octobre - Thomas Muster, jogaire de tennis austrian
- 7 d'octobre - Toni Braxton, cantaira e actritz americana
- 28 d'octobre - Julia Roberts, actritz americana
- 15 de novembre - Pandeli Majko, primièr ministre d'Albania
- 22 de novembre - Boris Becker, jogaire de tennis alemand
- 28 de novembre - Hossein Shahabi, realizator iranian
- 9 de decembre - Joshua Bell, violinista american
- 17 de decembre - Gigi D'Agostino, disc-jòquei italian
- 21 de decembre - Mikheil Saakashvili, president de Georgia
- 23 de decembre - Carla Bruni, cantaira, compositora e modèla italiana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 16 de genièr - Robert Van de Graaff, fisician american (n. 1901)
- 20 de genièr - Pèire Azemà, occitanista (n. 1891)
- 27 de genièr - Roger Chaffee, astronauta american (n. 1935)
- 28 de genièr - Hugh Blair, lingüista american (n. 1909)
- 1 de febrièr - Langston Hughes, Usana poeto e escrivan por teatro (n. 1902)
- 5 de febrièr - Violeta Parra, cantaira, compositora e pintora chilena (n. 1917)
- 13 de febrièr - Abelardo L. Rodríguez, president de Mexic (n. 1889)
- 18 de febrièr - Robert Oppenheimer, fisician atomic american, cap del "projècte Manhattan" (n. 1904)
- 6 de març - Zoltán Kodály, compositor ongrés (n. 1882)
- 27 de març - Jaroslav Heyrovský, quimista chèc, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1890)
- 5 d'abril - Hermann Joseph Muller, genetician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1890)
- 13 d'abril - Luis Somoza Debayle, president de Nicaragua (n. 1922)
- 15 d'abril - Totò, actor italian (n. 1898)
- 19 d'abril – Konrad Adenauer, cancelièr d'Alemanha (n. 1876)
- 15 de mai - Edward Hopper, pintor american (n. 1882)
- 22 de mai - Langston Hughes, poèta e novelista american (n. 1902)
- 7 de junh - Dorothy Parker, contaira, critica, scenarista, umorista e poèta americana (n. 1893)
- 10 de junh - Spencer Tracy, actor american (n. 1900)
- 26 de junh - Françoise Dorléac, actritz francesa (n. 1942)
- 29 de junh - Jayne Mansfield, actritz americana (n. 1933)
- 8 de julhet - Vivien Leigh, actritz britanica (n. 1913)
- 17 de julhet - John Coltrane, musician de jazz american (n. 1926)
- 18 de julhet - Humberto de Alencar Castello Branco, president de Brasil (n. 1900)
- 26 de julhet - Milán Füst, escrivan e poèta ongrés (n. 1888)
- 1 d'agost - Richard Kuhn, bioquimista austrian-american, Prèmi Nobel (n. 1900)
- 15 d'agost - Manuel Prado Ugarteche, president de Peró (n. 1889)
- 15 d'agost - René Magritte, pintor bèlga (n. 1898)
- 18 de setembre - John Douglas Cockcroft, cisician britanic, Prèmi Nobel (n. 1897)
- 18 de setembre - Ahmad bin Yahya, rei d'Iemèn (n. 1891)
- 3 d'octobre - Woody Guthrie, musician, cantaire e compositor american (n. 1912)
- 7 d'octobre - Norman Angell, òme politic britanic, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1872)
- 8 d'octobre - Clement Attlee, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1883)
- 9 d'octobre - Cyril Norman Hinshelwood, quimista britanic, Prèmi Nobel (n. 1897)
- 9 d'octobre - Ernesto Che Guevara, dirigent revolucionari e guerrilhièr (n. 1928)
- 27 de novembre - Léon M'Ba, president e primièr ministre de Gabon (n. 1902)
- 19 de novembre - João Guimarães Rosa, escrivan brasilièr (n. 1908)
- 6 de decembre - Óscar Diego Gestido, president d'Uruguai (n. 1901)
- 10 de decembre - Otis Redding, cantaire american (n. 1941)
- 17 de decembre - Harold Holt, primièr ministre d'Austràlia (n. 1908)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Hans Albrecht Bethe
- Prèmi Nobel de Quimia : Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish, George Porter
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Ragnar Granit, Haldan Keffer Hartline, George Wald
- Prèmi Nobel de Literatura : Miguel Ángel Asturias
- Prèmi Nobel de la Patz : non atribuit


c: text/html

text:
Organizacion Europèa per la Recèrca Nucleara
L’Organizacion Europèa per la Recèrca Nucleara, mai coneguda jos l'acorcha CERN (per Centre Europèu de Recèrca Nucleara, denominacion utilizada fins a l'inauguracion del laboratòri en 1954) es un laboratòri europèu de recèrca en fisica de las particulas creat en 1952. Son sèti es a Meyrin, en Soïssa, mas las installacions son a cavalons sus la frontièra amb França.
Es al CERN que foguèt inventat lo concèpt de World Wide Web.
Dempuèi agost de 2014, lo CERN a son domeni d'Internet, .cern[1].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fouta Djalon
Lo Fouta Djalon, de còups que i a escrich Fouta Djallon especialament per leis anglofòns, es un massís montanhós que si situa en Guinèa, subrenomat « lo castèu d'Africa de l'Oèst » per qué l'i naisson de corrents d'aiga importants de l'Oèst african : Tinkisso (afluent de Nigèr), Senegau, Gàmbia, Koliba. Amb una superficia de 81 952 km2, e una altitud mejana de 1 000 m, lo Fouta Djalon es un ensems de planas e còlas que son ponch mai aut es lo mont Loura (1 515 m). D'efèct, coneis una pluviometria importanta, e lei dos fluvis principaus de la region, Gàmbia e Senegau, l'i an son sorgent. Lei planas consistisson en una formacion espessa de gres que recuèrbe la ròca granitica dau sota-sòu. L'erosion per la plueia e lei fluvis a cavat de gòrgas prefondas e de valadas dins lo gres.


text:
Pinel e Autariba
Pinuèlh-Auta Riba / Pinuèlh-Autariba [1],[2], o puslèu Pinuèlh e Autariba (grafia pus fonologica : Pinuèlh e Auta-riba) es una comuna occitana d'Agenés, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Coma Pinuèlh e Auta-riba èran doás comunas diferentas e son dos vilatges diferents, cal escriure lo nom ambe la conjoncion e. Per lo segond element, la grafia Auta Riba es la de Bénédicte Boyrie-Fénié e la de Autariba foguèt demandada per l'IEO-47. Bénédicte Boyrie-Fénié precisa que per Autariba, cal gardar a l'esperit que l'r unic representa -rr- e que se pronóncia ambe de vibracions multiplas.
Las atestacions ancianas associan dejà las doás comunautats fondatritz de la comuna : Altaripue (rector ~) et de Pinolio et annexa, en latin, en 1302, Alta Ripa et de Pinolio (r. de ~), en latin, en 1520, Alta Ripa et de Pinolio (r. de ~), en latin, en 1593 [3].
- Pinuèlh : Dauzat e Rostaing [4], puèi Ernèst Negre e Jacques Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, interprètan lo nom coma l'associacion del latin pinus, « pin », e del sufixe diminutiu -ellum, ambe de sens coma « ramelet de pin », « pichon pin », « bosquilhon de pins ». Los autors devián pas conéisser las fòrmas ancianas. Per Bénédicte Boyrie-Fénié, la finala -el (en francés) representa lo sufixe gallés -ialo, que significava « clar, esclairada, esclairòl » e per extension « luèc cultivat e poblat ». Pinuèlh es l'equivalent de Pinuelh, banlèga de Senta Fe la Granda, al nòrd de l'Agenés : èra donc una esclairada dins un bòsc de pins, coma la comuna vesina Cassanuèlh dins un bòsc de casses [5].
- Auta-riba es l'equivalent de « riba auta »; lo vilatge es en riba d'Òut.
- Saint-Pierre de Caubel (nom francès; Sent Pèir de Cauvèl en occitan ?) associa lo nom del prumièr dels apòstols (que benlèu la glèisa li es dedicada) a un nom que pòt èsser lo nom del vilatge, o d'un vilatge a costat, probablament en relacion ambe cau, del latin calvus, que representa un luèc desboscat; mas l'interpretacion auriá besonh de fòrmas ancianas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre 1790 e 1794, Auta-riba annèxa Pinuèlh. En 1972, Pinuèlh e Auta-riba annexèt Saint-Pierre-de-Caubel (nom francés) [6].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montclar; es ara del canton de Le Livradais (en francés), donc benlèu Lo Liuradés en occitan.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1972, Pinuèlh e Auta-riba annexèt Saint-Pierre-de-Caubel (nom francés) : 190 abitants en 1968
- anomalia de 1891 : la meteissa annada, la comuna vesina de Montclar passèt de 1528 en 1886 a 331 abitants, per tornar a 1504 abitants en 1896 e Montastruc (Òlt e Garona) passèt de 795 abitants en 1886 a 1467 en 1891, per tornar a 690 en 1896; probable que i a un rapòrt.
- 2013 : 542 abitants (25 ab/km²)
Demografia de Saint-Pierre de Caubel (nom francés)[modificar | modificar la font]
- En 1793, la municipalitat es Monclar et Saint Pierre, donc Montclar e Sent Pèir de Caubel
- la populacion de la dreta del grafic es la de tota la comuna de Pinuèlh e Auta-riba
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ http://www.locongres.org/fr/applications/top-oc/topoc-recherche/
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29242


text:
Bernardswiller
Bernhardsweiler en alemannisch (Bernardswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bernardswiller (en alsacien : Batschwiller) es un vilatge #qu'a situat al pè del mont santa-Odile. Fa partida del costat de Obernai e lo arrondissement de Sélestat-Erstein.
Bernardswiller (en alsacien : Batschwiller) est un village qui est situé au pied du mont sainte-Odile. Il fait partie du canton d'Obernai et l'arrondissement de Sélestat-Erstein.
Istòria[modificar | modificar la font]
Bernardswiller Es un pòble #qu'a #èsser ligat a Obernai Sègle XVIII. Bernardswiller Deu lo sieu nom a personalitat nòbla, Bernhard #que se #installar amb las siás colons sus las tèrras. Lo pòble se constituissi al Sègle XIII a l'entorn d'un fief imperial ont los emperaires germaniques #impausar de desparièrs senhors #que çò de mès de poderós de ne dintratz eles, Conrad Werher de Hattstatt. Los abbayes de Hohenbourg e de Niedermunster son possessionnés en la comuna. Cap a 1349 Bernardswiler a integrat definitivament dins la vila de Obernai e la siá istòria es estretament ligat de contunh amb aquela de Obernai fins a la Revolucion.Una descripcion del mièg de la Modèl:S- soslinha l'existéncia de las rèstas de tres pòrtas d'aquel pòble, desaparegudas al Sègle XX. Sus la pòrta superiora se trobava la écusson de la vila de Obernai #que Bernardswiller n'a longtemps #èsser una dependéncia fins en 1789. Al cors de la guèrra de Trenta Ans Bernardswiller comptava aperaquí 800 armas. En 1622 la localité #conéisser de grands parrabastatges. Cap a 1674, jos Turenne, lo pòble se trucarà Bertschwiller.La municipalitat a conservat lo remembre en los sieus armoiries (agla a un cap) presentes suls potzes e los ostals. La viticulture se desvolòpa dempuèi lo Sègle XIV sus las tèrras de la abbaye de Niedermunster,e demòra encara de los nòstres jorns l'activitat principala dels abitants del luòc amb en particular la produccion del Roge de Ottrott. Los pòrtas cochères arborent egalament los emblèmes de las vignerons e d'unes autres mestièrs testimònis de la vida economica del pòble. La municipalitat aviá per marca un agla.Pas luènh del pòble e al pè del Ungersberg se trobava una barralha telefonada Baumgarten; ocupa la localizacion del monastèri del meteis nom de l'òrdre dels Cîteaux fondat en 1125 per Cunon de Michelbach, avesque de Estrasburg.
Bernardswiller est un village qui a été rattaché à Obernai Sègle XVIII. Bernardswiller doit son nom à personnalité noble, Bernhard qui s'installa avec ses colons sur les terres. Le village se constitue au Sègle XIII autour d'un fief impérial où les empereurs germaniques imposèrent différents seigneurs dont le plus puissant d'entre eux, Conrad Werher de Hattstatt. Les abbayes de Hohenbourg et de Niedermunster sont possessionnés dans la commune. Vers 1349 Bernardswiler est intégré définitivement à la ville d'Obernai et son histoire est étroitement lié ensuite avec celle d'Obernai jusqu'à la Révolution.Une description du milieu du Modèl:S- signale l'existence des restes de trois portes de ce village, disparues au Sègle XX. Sur la porte supérieure se trouvait l'écusson de la ville d'Obernai dont Bernardswiller a longtemps été une dépendance jusqu'en 1789. Au cours de la guerre de Trente Ans Bernardswiller comptait environ 800 âmes. En 1622 la localité connut de grands désordres. Vers 1674, sous Turenne, le village s'appellera Bertschwiller.La commune a conservé le souvenir dans ses armoiries (aigle à une tête) présentes sur les puits et les maisons. La viticulture se développe dès le Sègle XIV sur les terres de l'abbaye de Niedermunster,et reste encore de nos jours l'activité principale des habitants du lieu avec en particulier la production du Rouge d'Ottrott. Les portes cochères arborent également les emblèmes des vignerons et d'autres métiers témoins de la vie économique du village. La commune avait pour marque un aigle.Non loin du village et au pied de l'Ungersberg se trouvait une ferme appelée Baumgarten; elle occupe l'emplacement du monastère du même nom de l'ordre des Cîteaux fondé en 1125 par Cunon de Michelbach, évêque de Strasbourg.


text:
Wikipèdia:Projècte/Interwiki
Hello,
I have studied Occitan and I can read it, but cannot write it well.
I shall be very thankful if you would be able to translate this page into your language and correct my spelling mistakes.
Be bold!
Thanks in advance. --Amir E. Aharoni 11 d'agost 2008 a 13:59 (UTC)
Goal[modificar la font]
Aqueth projècte que debutè sus la Wikipèdia en ebrieu. Que'u podètz léger la soa istòria sancera e lo projècte dinc au son cap aquiu :
Aquesta paja sus la Wikipèdia en occitan qu'ei ua aviada entà fin finau completar aqueth projècte aquiu.
Que podètz trobar aquiu:
- Ua lista on son estruçats tots los artice qui n'an pas cap interwiki ligam de cap a la wikpèdia en anglés.:
- Ua lista de la categorias, pajas d'omonimia e ligams shens cap ligam interwiki.
- Mantuas listas de pajas dab coentas dab los ligams interwik exitint ja :
- Links to one foreign article from several Occitan articles - Aquò que vòu díser sovent que i deu aver erros en qauque lòc. Dilhèu l'article occitan e deuré estar trencat, juntat o tornat adobar. O dilhéu que l'article occitan qu'ei plan atau com ei, mes que son los articles en autas lengas qui deurén estar adobats. O dilhèu los ligams que son simplament faus.*:Links to several foreign articles from one Occitan article
- Links with character encoding problems
- Links with capitalization problems - Per exemple, o ligam de cap a l'article "Can" e deuré estar escrivut "Can" e non pas "can".
Esgranhar aquestas listas en bèth melhorar los ligams interwki qu'ei ua activitat agradiva - e que melhora hèra Wikipedia.
FAQ[modificar la font]
- Per qué aquesté projècte e mentau pas sonque pajas shens nat ligam de ap a la Wikipèdia en anglés ? Qu'ei çò que i a dab l'anglés ? E las autas lengas alavetz ?
- Lo tèxt Perl qui adoba la lista qu'ei limitat dens lo temps. Dens chic de temps otas las lengas que seran tractadas deu medish biais. La lista presenta qu'ei totun utila entà melhora la Wikipèdia en occitan.
- E poderí véder quauques estatisticas, per exemple - quant i a de pajas shens pas nat ligam intewiki ?
- Estatiticas exaustivas que seran publicadas au cas d'uas tempsadas.
- Esititz pas a deishar mei de quetions aquiu.
The code[modificar la font]
The Perl code for the program that searches for pages without interlanguage links is available at SourceForge:
It resides in SVN, under trunk/no-interwiki. There's no convenient installation script, makefile or test suite. It is all in the planning stage. If you want to try it out, check out the SVN tree:
svn co https://perlwikibot.svn.sourceforge.net/svnroot/perlwikibot perlwikibot
And read the perldoc:
cd trunk/no-interwiki
perldoc prepare_noiw_list.pl
Feel free to contact the developer, Amir E. Aharoni, for any assistance.


text:
Edgar de Wahl
Edgar de Wahl, lo creador de la lenga auxiliara internacionala dicha occidental o interlingue, nasquèt a Olviopol, Russia (dicha uèi Pervomaysk, en Ucraïna) l'11 d'agost de 1867 (segon lo calendièr julian). Estudièt a Sant Petersborg, e trabalhèt pendent la màger part de la siá vida professionala dins la vila de Tallinn en Estònia (vila tanben coneguda mangi Reval).
Primièr foguèt un adèpte del volapük de Wahl, ulteriorament foguèt un dels primièrs locutors de l'esperanto, e e mai se aconselhèt a Zamenhof sus qualques ponches de gramatica e vocabulari de la nòva lenga, renoncièt a l'usatge de l'esperanto après qualques annadas e pendent los decennis seguents trabalhèt sus la question de la forma ideala d'una lenga auxiliara internacionala.
En 1922 publiquèt una « clau » a una nòva lenga, Occidental, e publiquèt lo primièr numèro d'un periodic intitulat Kosmoglott (e pus tard cambiat en Cosmoglotta), escrich entierament en aquela lenga. Formulèt la nòrma de Wahl. Las annadas seguentas, de Wahl participèt a la discussion sul desvolopament d'Occidental, mes daissèt que l'idiòma evolucionèsse en seguint las recomandacions de personas que l'utilizavan. Après lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala, en 1939, aguèt solament un contacte intermitent amb lo movement occidentalista, qu'en aquel temps se centrava en Soïssa. Visquèt los sieus darrièrs ans dins un sanatòri en Estònia e moriguèt en 1948.
(Lo nom de la lenga Occidental foguèt cambiat en Interlingue en 1949.).


text:
Goliat
Goliat (en ebrèu: גָּלְיָת) es un personatge biblic, conegut per son afrontament amb lo futur rei d'Israèl, Dàvid. Es descrich coma un gigant de Gat, amb una auçada de sièis coides e un pam (siá gaireben 2,90 m) amb sièis dets a cada man e a cada pè. Goliat es anat desfiar los israelitas e es entrat en combat singular amb Dàvid que foguèt lo sol a gausar luchar contra el. Dàvid botèt un calhau dins sa fonda e tirèt sus Goliat. La pèira se clavelèt al bèl mitan del front del gigant, que tombèt al sòl. Dàvid correguèt cap a Goliat, li prenguèt l'espasa e amb l'arma li talhèt lo cap.
La frasa "Dàvid contra Goliat" exprimís l'idèa d'un combat inegal mas valent.


text:
Marieux
Mariu en picard ( Marieux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Marieux A situat sus l' anciana via romaine de Amians - Arras per Puchevillers, Thièvres e Pas-en-Artés.
Marieux est situé sur l'ancienne voie romaine d'Amiens - Arras par Puchevillers, Thièvres et Pas-en-Artois.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela via condusissiá en Angleterre, d'ont la siá importància. #Èsser doncas protegida per fortalesas e dels camps #mai que mai sarrats a causa del passatge del Authie.
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala, lo castèl de Marieux servís de quartièr general a un còrs britanic #qu'a una part de la tèsta de la Soma.
Lo 25 d'octòbre de 1915, lo rei Georges V i recep a dinnar lo President Poincaré e los principals caps dels #armada franceses e britanics.
Cette voie conduisait en Angleterre, d'où son importance. Elle fut donc protégée par des forteresses et des camps spécialement rapprochés à cause du passage de l'Authie.
Pendant la Première Guerre Mondiale, le château de Marieux sert de quartier général à un corps britannique qui tient une partie du front de la Somme.
Le 25 octobre 1915, le roi Georges V y reçoit à déjeuner le Président Poincaré et les principaux chefs des armées françaises et britanniques.


text:
Aurimont
Aurimont[1][2][3] (Aurimont en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Bastida fondada en 1287 per Eustache de Beaumarchès amb lo pareatge del monastèri de Saramon.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Vescomtat de Lemòtges
Entre Limòtges, Briva e Periguers los vescomtes de Lemòtges, tanben apelats vescomtes de Segur creeren un petit principat que son darrier eretier fuguet Enric IV. Lo vescomtat de Lemòtges, tanben sonat vescomtat de Segur, Segur en essent la residéncia principala daus vescomtes au còr de lor domeni, passet de la familha de Lemòtges-Segur a la de Bretanha, puei aus Bles-Bretanha, aus de Labrit e fin finala aus Borbons.
Lor territòri compreniá los chasteus de Segur, d'Eissiduelh, d'Aissa, d'Auba Ròcha e de Nontronh. S'estendiá sus los actuaus departaments de Nauta Vinhana, Dordonha e Corresa.


text:
Reviers
Reviers es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Reviers Se situa en lo Bessin, país de Normandie. La municipalitat s'es desvolopada al confluisson de la Seulles e de la Moguda.
Reviers se situe dans le Bessin, pays de Normandie. La commune s'est développée au confluent de la Seulles et de la Mue.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al sud de Reviers, los carris canadiens #patir de pèrdas importantas en lo moment de la primièra jornada del débarquement : Juno Beach es lo nom de còdi d'una de las principalas plajas del débarquement aliat en Normandie en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala. La Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., la paissièra de Juno Beach i aguèt assignat a la 3en Division de infanterie canadienne comandada pel màger-general Rodney Keller. Lo sector Mike davant Graye-sus-Mar e Courseulles-sus-Mar deviá èsser controtlat per laModèl:7 e brigada appuyée per laModèl:6 e regiment blindé canadien ([[1st Hussars|Modèl:1st Hussars]]). Malgrat la mar desmontada #qu'enebissiá una ponduda a l'aiga facila dels carris amphibies, qualques carris (DD tanks) del Modèl:1st Hussars #poder èsser meses dins tèrra per laModèl:7 e brigada contràriament a la situacion a Bernières-sus-Mar.
Lo escadron 'B' del Modèl:1st Hussars #ajudar a netejar lo vilatge de Courseulles abans de perforar cap a l'interior de las tèrras. Al sud de Reviers, aquel escadron #trobar un canon de 88 alemand #qu'atenh a tocar sièis carris abans d'èsser meses defòra d'usatge pel tankiste Léo Gariépy. En lo compromís, sèt membres de équipage dels Hussars #pèrdre la vida. A causa de las siás pèrdas, la escadron li calguèt batre en jubilacion e tornar sus la plaja.
A la fin de la jornada seguenta, las fòrças canadiennes, 21 500 òmes (sens comptar las pèrdas), #far la siá jonction amb las fòrças britanicas #qu'avián preses Sword Beach. Las pèrdas canadiennes (mòrts, ferits, desapareguts) #èsser d'aperaquí un milièr.
Au sud de Reviers, les chars canadiens subirent des pertes importantes lors de la première journée du débarquement : Juno Beach est le nom de code d'une des principales plages du débarquement allié en Normandie lors de la Seconde Guerre mondiale. Le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., la prise de Juno Beach fut assignée à la 3en Division d'infanterie canadienne commandée par le major-général Rodney Keller. Le secteur Mike devant Graye-sur-Mer et Courseulles-sur-Mer devait être contrôlé par la 7en brigade appuyée par le 6en régiment blindé canadien ([[1st Hussars|Modèl:1st Hussars]]). Malgré la mer démontée qui interdisait une mise à l'eau aisée des chars amphibies, quelques chars (DD tanks) des Modèl:1st Hussars purent être mis à terre pour la 7en brigade contrairement à la situation à Bernières-sur-Mer.
L'escadron 'B' des Modèl:1st Hussars aida à nettoyer le village de Courseulles avant de percer vers l'intérieur des terres. Au sud de Reviers, cet escadron rencontra un canon de 88 allemand qui réussit à toucher six chars avant d'être mis hors d'usage par le tankiste Léo Gariépy. Dans l'engagement, sept membres d'équipage des Hussars perdirent la vie. À cause de ses pertes, l'escadron dut battre en retraite et retourner sur la plage.
À la fin de la journée suivante, les forces canadiennes, 21 500 hommes (sans compter les pertes), firent leur jonction avec les forces britanniques qui avaient pris Sword Beach. Les pertes canadiennes (morts, blessés, disparus) furent d'environ un millier.


text:
Alfred Sisley
Alfred Sisley (París, 30 d'octobre de 1839 - Moret-sur-Loing, 29 de genièr de 1899) foguèt un pintre francés.
De paires angleses, foguèt enviat en Anglatèrra per aprendre la lenga e far d'estudis de comèrci, contrariant atal sos desirs artistics. Comencèt a pintar en amator e rejonh lo telhar de Charles Gleyre ont coneissiá Renoir e Bazille. La guèrra francoprussiana de 1870 arroïnèt sa familha e obliguèt Sisley a partir de Londres. Decidiguèt alara d'èsser pintre.
En 1874 expausèt dins la primièra exposicion dels impressionistas e perseguèt a lo far en 1876, 1877 e 1882. Sisley venguèt un exemple de pintre païsatgista, çò que lo distinguís de sos collègas impressionistas amb preséncia dins sos quadres dels elements coma l'aiga, la nèu, lo cèl, las tubas, fa qu'es considerat, al costat de Monet, coma un dels impressionistas mai purs.
Entre 1872 e 1880 realizèt lo melhor de sa produccion: païsatges de gran espontaneïtat a l'entorn de París, Marly, Louveciennes, Bougival, Sèvres, Saint-Cloud o Meudon. Moriguèt coma aviá viscut, dins la pauretat, solament en poder vendre sus quadres a prètz derisòri quand èra viu alara qu'èra dins la manca pasmens que pauc aprèp sa mòrt començavan a èsser apreciats per la critica e el public fins a aténher de còstes elevats sul mercat artistic.
Òbra[modificar | modificar la font]
- Pont a Villeneuve-la-Garenne 1872, òli sus tela, 49,5 × 65,4 cm, Metropolitan Museum of Art, Nòva York


text:
Goin
Goin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Enclave E fief de la châtellenie de Amance Lorraine en lo Saulnois.
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
- La distincion levava de la familha de Commercy, pòrti de contunh de Lorraine, Charles III de Lorraine.
- Enclave et fief de la châtellenie d'Amance Lorraine dans le Saulnois.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
- La seigneurie relevait de la famille de Commercy, puis duc de Lorraine, Charles III de Lorraine.


text:
Osteoglossiformes
Los peisses osteoglossifòrmes (latin « lengas ossosas ») fòrman un òrdre als caractèrs relativament primitius demèst los actinopterigians.
Lor tube digestiu passa a esquèrra de l'esofag e de l'estomac (per totes los autres peisses passa a drecha).
Una espècia, l'arapaima (Arapaima gigas) es lo mai grand peis d'aiga doça conegut, amb d'especimens coneguts de 4,5 m de long.
La laquaiche (familha dels Hiodontidae) se classifica sovent aicí, mas se pòt tanben plaçar dins un òrdre separat, los Hiodontiformes.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- sosòrdre Notopteroidei
- superfamilha Hiodontoidea
- familha Hiodontidae
- superfamilha Notopteroidea
- familha Notopteridae
- superfamilha Hiodontoidea
- sosòrdre Osteoglossoidei
- familha Osteoglossidae
- familha Pantodontidae
- superfamilha Mormyroidea
- familha Gymnarchidae
- familha Mormyridae
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Osteoglossiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia ITIS : TSN 161886 Osteoglossiformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Osteoglossiformes (en)
- Referéncia NCBI : Osteoglossiformes (en)


text:
Bug (parçan)
Bug [ˈbytʃ ?, ˈbyk ?][1] o Captalat de Bug es un parçan d'Occitània[2] situat en Gasconha .
La sua vila màger es La Tèsta de Bug (o de Buc), qu'Arcaishon ne n'èra a la debuta qu'un barri, que n'estut destacat per Napoleon III ende'n har una comuna.
Conten las comunas d'Arcaishon, La Tèsta, Gujan e Mestràs, lo Teish, Viganòs, Audenja, Lenton, Endarnòs, Arés, Lèige, Mèrcaprima, lo Barp, Miòs, Salas e Belin e Beliet.
Lo gentilici es bogés -esa[3].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Forma occitana mau atestada, que seré de verificar dab enquistas mei precisas. La pronóncia [ˈbyk] b'ei atestada dens l'Atlas linguistique de Gascogne mes l'informator que la horneish n'a pas un nivèu solid en occitan.
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
- ↑ Forma occitana mau atestada, que seré de verificar dab enquistas mei precisas. L'escòla Calandreta de La Tèsta de Bug se sona la Calandreta Bogesa.


text:
La Chapelle-Montligeon
La Chapelle-Montligeon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Bòsc domaniale de Réno-Valdieu.
- Forêt domaniale de Réno-Valdieu.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo quite nom de la municipalitat, étymologiquement Mos legionum, daissa supausar que los Romains aurián #aver un camp sus la butte.
- Le nom même de la commune, étymologiquement Mons legionum, laisse supposer que les Romains auraient eu un camp sur la butte.


text:
1039
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1039 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
La guèrra larvada entre Enric Ièr e Audoïn II de Bles conoguèt un reviure d'activitat. Lo rèi de França capitèt de reünir una coalicion larga de senhors, especialament aqueu d'Anjau. Lei fòrças d'Audoïn II perdèron Sens onte un fraire rebèl, dich Audoïn, dau rèi foguèt capturat e Torena. Aquelei desfachas de Bles, conjugadas au lassitge dei dos camps, entraïnèron la fin de la guèrra.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Perseguida dau conflicte entraïnat l'annada precedenta còntra lei senhors dei fèus situats au sud dei reiaumes d'Escòcia e de Strathclyde. Après sa revirada de 1038, lo rèi Duncan organizèt una ataca còntra la vila de Durham. Pasmens, deguèt rapidament abandonar lo sètge de la ciutat e se retirar vèrs lo nòrd.


text:
Montlhéry
Montlhéry es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia umana a testificat dempuèi lo Neolític per la descobèrta de pèiras talhadas e educadas e de poteries[1].
La présence humaine est attestée dès le Néolithique par la découverte de pierres taillées et polies et de poteries[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ istòria de la municipalitat sus lo sieu luòc oficial. Consultat lo 22/02/2008.
- ↑ histoire de la commune sur son site officiel. Consulté le 22/02/2008.


text:
Tiston a écrit:
pertant 'qu'es escrich de pertot qu'es nascut en 1947 (e ai mesme trabt, sus lu siti de la biblioteca nacionala francesa, qu'era nascut en 1949!)... voldrias dire que totas las biografias son mensongieras? Coma 'quelas dau Tatou?
Benleu m'engani, çaquela me semblavia quera de l'edat del meu patron(enfin ex) (que va sus sos 62)
Tiston a écrit:
e ne'n bote un de mai: l'atge dau Patric...
Aqui sias tu que cambia de categoria, es forabadit de jogar amb los nascuts abans 1870, me diras me demandi la seuna talha en capèl (amb lo clòsque que ten)
Per tornar a Rosina, de vertat que quora òm escota los discs amb Martina, òm creria a ausir la votz que la mai vielha es Martina
anem anem, i'a res de ganhar manca la gloria...
Tiston a écrit:
ps: eeee Cedric, ses ben daboriu per un chaumaire! fau 'trapar 'n'autre ritme aura! 'qu'es 'chabat de se levar matin...
Aquò sabi pas faire (a mai ai arrestada la maria), teni ja un fum de projectes (dont d'unes vos tendrai al fial seran sus la ret e auran mestier d'ajuda) e a mai me cal preparar se tot va plan l'occitanISME es pas encara desbarassat de ieu (deuriai tornar a la radio faire lo jornaliste en Març se tot va plan, si de non benleu daissara Tolosa per anar en pais Basol braconejar sus las terras de Yellow e mai que mai m'aprochar de la calinhòta...o benlèu enlevarai la calinhòta e partirai mai a l'est, istoria d'escambiar lo "Se Canta" contra lo "Se Chanta")


text:
La Chapelle Montreuil : A visiter absolument ! #1 Parc Futuroscope
Vous ne pouvez pas venir à La Chapelle Montreuil sans passer par Poitiers, à 24,5km du centre de La Chapelle Montreuil, et venir voir le site le plus visité. Plus de 1 730 000 visiteurs y sont aller en 2012 contre 1 850 000 en 2011 ce qui en fait le 2e site en catégorie recreactif le plus visité de France.
Site gallo-romain de Sanxay (, c'est un site touristique inscrit au Patrimoine Mondial de l'UNESCO. Sanxay, 10,4km de La Chapelle Montreuil) A faire durant votre séjour à La Chapelle Montreuil A découvrir Parc du Futuroscope à Jaunay Clan (25,8km du centre de La Chapelle Montreuil). Villes et villages a visiter non loin de La Chapelle Montreuil Classée Ville d'Art et d'histoire Poitiers vous propose un grand nombre d'activités et de visites. (17,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Mérite une balade : La Mothe Saint Héray, classée Petite Citée de Caractère. (25,0km du centre de La Chapelle Montreuil).
A parcourir durant votre voyage à La Chapelle Montreuil Le Jardin De Verrines à Vasles (9,7km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardins De La Sayette à Vasles (10,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Le Courtil Septentrion à Fontaine-le-Comte (11,4km du centre de La Chapelle Montreuil). Parc Du Domaine De Piloué à Chiré-en-Montreuil (11,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin De Jean-Emile à Cissé (14,8km du centre de La Chapelle Montreuil). Au Plaisir De Laurent Et Béat à Maillé (16,0km du centre de La Chapelle Montreuil). Au Plaisir De Nelly Et Pascal à Maillé (16,1km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardins Du Château De La Motte à Chalandray (16,6km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardins Du Prieuré De Laverré à Aslonnes (17,0km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Du Bayou (Ou Ripisylve) à Saint-Benoît (17,3km du centre de La Chapelle Montreuil). Balade Le Long Du Clain à Poitiers (17,9km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin De La Chambre Des Moulins à Poitiers (17,9km du centre de La Chapelle Montreuil). Le Jardin De Puygarreau à Poitiers (17,9km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Des Sens à Coutières (18,2km du centre de La Chapelle Montreuil). Le Petit Jardin Au Pied De La Falaise à Poitiers (18,9km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin De L'Atelier Des Quatre Roues à Poitiers (19,1km du centre de La Chapelle Montreuil). Les Jardins De L'Orangerie à La Mothe-Saint-Héray (25,4km du centre de La Chapelle Montreuil). Les Jardins De La Chartreuse à Jaunay-Clan (26,2km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Des Deux Sages à Lhoumois (26,3km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Du Routoir à Lhoumois (26,3km du centre de La Chapelle Montreuil). Les Jardins Du Gué à Lhoumois (26,3km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardirom à Sèvres-Anxaumont (27,0km du centre de La Chapelle Montreuil). Le Jardin De La Salamandre à Savigny-Lévescault (27,3km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Louis Canis à Pompaire (27,8km du centre de La Chapelle Montreuil). Jardin Du Château De La Guyonnière à Beaulieu-sous-Parthenay (28,0km du centre de La Chapelle Montreuil). Parc De La Belle à Magné (29,1km du centre de La Chapelle Montreuil). Les Pépinières De La Coudrelle à Aubigny (29,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée Rupert de Chièvres à Poitiers (17,8km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée Sainte-Croix à Poitiers (18,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée du baptistère Saint-Jean à Poitiers (18,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Collection d'Histoire Naturelle à Poitiers (18,6km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée de l'hypogée des Dunes à Poitiers (19,2km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée des Tumulus de Bougon à Bougon (22,5km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée du sous-officier à Saint Maixent l'Ecole (28,0km du centre de La Chapelle Montreuil). Musée Rupert de Chièvres - La Chapelle Montreuil Carte touristique, les principaux sites touristiques à La Chapelle Montreuil et dans les environs Cliquer sur l'icone de la carte touristique pour voir le détail, utilisez les boutons de zoom + et - pour étendre ou réduire la vue Il manque un lieu ou un hébergement ? Complétez nos données, ou si il figure dans nos données Ajoutez des images et une description, c'est libre et gratuit et cela aidera les internautes. Logement saisonnier à La Chapelle Montreuil Sinon en Gîte ?
-
Gîte de séjour La Ferme des Hiboux à Benassay, Gîte de Mme Jaoul qui est à 7,3km de La Chapelle Montreuil. - Gîte de La Petite Raudière à Latille, Gîte de M. et Mme Mitteault qui est à 9,8km de La Chapelle Montreuil. - Gite de Fontjoise à Aslonnes, Gîte de M. et Mme Rogeon qui est à 19,8km de La Chapelle Montreuil. - Grand Gîte à Avanton, Gîte de Mme Dabadie qui est à 20,3km de La Chapelle Montreuil. - Gite de Montorchon à PayrÉ, Gîte de Mme Laurence Coqueblin qui est à 23,0km de La Chapelle Montreuil. - Le Gite de Maricé à Amberre, Gîte de M. et Mme Buffeteau qui est à 25,9km de La Chapelle Montreuil. - Gîte rural La Charmette à Beaulieu Sous Parthenay, Gîte de Mme Couturier qui est à 26,9km de La Chapelle Montreuil. - Meublé de tourisme Les Grippeaux à Gourge, Gîte de Mme Véronique Cornuault qui est à 27,4km de La Chapelle Montreuil. - Gîte du Moulin de Chaume à Champagne Saint Hilaire, Gîte de M. Olivier Pin qui est à 27,5km de La Chapelle Montreuil. En chambre d'hôte
-
Chambres d'hôtes Relais Saint Catherine à Latille (9,8km de La Chapelle Montreuil), Chambre d'hôte de Mme Dané. - Chambres d'Hôtes La Ferme de Chez Bertholeau à Vendeuvre Du Poitou (23,5km de La Chapelle Montreuil), Chambre d'hôte de Mme Sylvie Richard. La Chapelle Montreuil, trouver un Office de tourisme
Office de Tourisme de Poitiers à Poitiers (18,3km du centre de La Chapelle Montreuil).


text:
Linha Lhèida - la Pobla de Segur
La linha ferroviària Lhèida - la Pobla de Segur o linha Ca7 jonh aquelas doas municipalitats catalans dempuèi 1951. L'infrastructura es proprietat de FGC (l'operator ferroviari de la Generalitat) dempuèi 2005, malgrat que contunha d'èsser gerida per Renfe dins de las linhas de mejana distància de Catalonha.
70% del volum d'usatgièrs se concentra en lo tram Lhèida-Balaguer, que serà una de las linhas de la futura ret de Rodalies Lhèida contemplada en lo Plan de transpòrt dels viatjaires de Catalonha (PTVC 2008-2012). La rèsta del trajècte, que travèrsa lo prepirineu lheidatan fins arribar a la Pobla de Segur, a un caire mai toristic e s'ofèrta amb la marca Tren dels Lacs.
Cal una ora e cinquanta minutas per percórrer entièrament lo trajècte.
Caracteristicas tecnicas[modificar | modificar la font]
- Longor: 89,35 km de via, sens electrificar.
- Largor de via: iberica (1668 mm).
- Unitats de tren: 3
- Intradas (2007): 480 000 €
- Estacions: 17.
- Tunèls: 41.
- Tunèl pus long: Palau, amb 3499 m jos la sèrra del Mont-roge.
- Ponts: 31.
- Pont mai long: pont sul riu Segre a Balaguer, de 160 m
- Passatges de nivèl: 21.
- Tipe de blocatge: telefonic.


text:
Un legedor irascible que'm demanda perqué emplegui aqueth mot "ongués" entà designar l'occitan non-gascon.
La responsa qu'ei simpla: lo mot que mancava, que l'èi inventat pr'amor que l'avem de besonh.
Que vse'n horni ua illustracion clara dab l'exemple qui segueish, basat sus ua citacion de Domergue Sumien (sonque la frasa A qu'ei deu Domergue, las autas duas que son de jo).
Frasa A : "Forestièra" en occitan significa "foreign" en anglés e "étrangère" en francés.
Frasa B : Totun, "forestièra" en gascon non significa pas foreign en anglés o étrangère en francés.
Frasa C : Doncas, lo gascon n’ei pas occitan.
Si las frasas A e B e son totas duas vertat, alavetz la frasa C qu'ei vertat tanben.
Qu’ei logica pura, aquò. Totun, la veracitat de las frasas A e C non hè pas unanimitat. Sonque los qui consideran lo gascon com a lengua distinta de l'occitan que las tròban exactas. A mens de considerar que Domergue s'aja convertit a l'auta religion, la frasa A non correspón pas a çò qui professa. En realitat, aquera benaleja ven deu hèit que lo Domergue non coneish pas lo mot "ongués" (per "occitan non-gascon") qu'emplegui precisament tà evitar aquera sòrta d'error.
Frasa A: En ongués, "forestièra" significa "foreign" en anglés e "étrangère" en francés.
Frasa B : "Forestièra" en gascon non significa pas "foreign" en anglés ni "étrangère" en francés.
Frasa C: Doncas, lo gascon n'ei pas ongués.
Aquiu, la logica n'ei pas violentada e lo consens que pòt èster totau, tant peus qui consideran lo gascon com occitan com peus autes .
Sus l'etimologia deu mot ongués, que deriva de las prumèras letras deus mots de l'expression "occitan non-gascon": ong, plan simplament. L'expression "occitan non-gascon" qu'ei pesuga e gramaticaument pòc comòda, d'aquiu la creacion de "ongués-onguesa".


text:
Pistacia lentiscus
Lo lentiscle o restincle (Pistacia lentiscus L.), es un arbrilhon butant dins las garrigas e subretot lis maquisses dels climas mediterranèus. Planta de la familha de las anacardiacèas, de fuèlhas persistentas, balha de fruches, d'en primièr roges, puèi negres.
Lo nom pistachièr ven del grèc pistakê. Lo nom lentiscle ven del latin lentus (vescós).
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Morfologia generala e vegetativa[modificar | modificar la font]
Lo lentiscle es en general un arbrilhon podent aténher tres mètres passant pas los sièis. Se distinguís de las doas autras espècias de pistachièrs mediterranèus (subretot del Pistacia terebinthus L., petelin) pels caractèrs seguents:
- las fuèlhas an un nombre par de foliolas se terminan doncas per una par de foliolas, alara que aquels dels autres pistachièrs se terminan per una foliola terminala.
- lo raquís portant las foliolas es alat.
- lo fulhatge es persistent;
- l'inflorescéncia es cilindrica
Las foliolas, pro estrechas e coriaças, son de forma ovala cap a elliptica, acabadas per una pichona punta. Lor nombre varia de dos a dotze. Aquelas foliolas pòrtan sovent una gala .
Morfologia florala[modificar | modificar la font]
Coma los autres pistachièrs, lo lentiscle es dioïc: las flors masclas e femes butan sus d'arbrilhons diferents. Forman de racas de pichonas talhas a l'aissèla de las fuèlhas. Las flors son apetals. Los mascles an cinc pichons sepals qu'emergisson cinc etaminas rogencas repausant sus un disc nectarifèr. Las femes, de tres o quatre sepals, an un ovari amb un estil cort de tres pistils. La florison se fa de març a mai.
Fruch e granas[modificar | modificar la font]
Lo fruch es una pichona drupa comestibla, redonda, d'aperaquí cinc millimètres. D'en primièr roge, ven negre. La grana es identica a pistachas e pòt èsser preparada en la fasent bolhir amb de favas pichonas, de blat e de césers, a la coseson, banhada d'un pauc d'òli d'oliva.
Aquela preparacion de granas de lentiscle es fòrça presada en particular dins l'Èst Argerian.
Airals de reparticion[modificar | modificar la font]
- Son origina se situa dins las regions mediterranèas d'Asia, d'Africa e d'Euròpa.
- Se trapa en Corsega, sus las ribas de Mediterranèa e de Charanta Maritima.
A Ghisonaccia (Corsega), se trapa un individú que son edat es estimada entre 700 e 1000 ans[1].
Malautiás e parasits[modificar | modificar la font]
Es corrent d'observar de galas formadas al despens del limbe foliar del lentiscle. Los parasits qu'induson la produccion d'aquelas galas, e se'n noirrisson apuèi, son l'acarian Eriophyes stefanii e subretot lo pesolh Anopleura lentisci[2].
Utilizacion[modificar | modificar la font]
En medecina tradicionala, s'utiliza la resina del pistachièr lentiscle per sonhar los ulcèras d'estomac. Son eficacitat contra la bacteria Helicobacter pylori foguèt recentament confirmada[3]. Aviá estat vérificada per mai d'un estudis scientifics[4]. Aquel metòde consistís a eliminar la bacteria H. pylori per masticacion de resina del lentiscle, arbre expleitat subretot dons l'illa grèga de Chios.
La saba s'utiliza per realizar una goma d'odor. Dins l'Antiquitat, aquela goma èra una pasta per mastegar.
Aquela goma s'emplega tanben en pastissariá e per la fabricacion de licors coma la mastika e de cosmetics.
La fusta del lentiscle es de color ròsa o òcra, amb de venas jaunas. S'emplega en menusariá e ebenistariá.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lentiscle de Ghisonaccia
- ↑ (fr)P. Dauphin, J.-C. Aniotsbéhère. Les galles de France (2e édition). Mémoires Soc. Linn. Bordèu, tòm 2, 1997
- ↑ VRP
- ↑ *(en)Huwez FU, Thirlwell D, Mastic Gum kills Helicobacter pylori, New England Journal of Medicine, 339:1946, Dec. 24, 1998
*(en) Huwez FU, Al-Habbal MJ. Mastic in treatment of benign gastric ulcers. Gastroenterol Jpn 1986;21:273-274
* (en)Al-Habbal MJ, Al-Habbal Z, Huwez FU. A double-blind controlled clinical trial of mastic and placebo in the treatment of duodenal ulcer. J Clin Exp Pharm Physiol 1984;11:541-4
*(en) Al-Said MS, Ageel AM, Parmar NS, Tariq M. Evaluation of mastic, a crude drug obtained from Pistacia lentiscus for gastric and duodenal anti-ulcer activity + J Ethnopharmacol 1986;15:271-278


text:
ASEAN
L'Associacion de las Nacions del Sud-Èst Asiatic[1] (ASEAN segon la sigla en anglés per Association of Southeast Asian Nations) es una associacion d'Estats del sud-èst d'Asia amb finalitats politicas, economicas e culturalas.
Foguèt fondada lo 8 d'agost de 1967 per Indonesia, Malàisia, las Filipinas, Singapor e Tailàndia sus la basa de la Declaracion de Bangkòk[2]. Aprèp s'i incorporèt coma membres Brunei, Birmania, Cambòtja, Laos e Vietnam, e i a a l'ora d'ara 10 Estats. Los principals objectius de l'ASEAN son d'accelerar la creissença economica, lo progrès social, lo desvolopament cultural entre sos membres, de mantenir la patz e l'estabilitat regionala e de porgir als païses membres un quadre ont pòdon discutir sus lors diferents d'un biais pacific[3].
L'ASEAN establiguèt un forum amb Japon, e a un acòrdi de cooperacion amb l'Union Europèa (UE). Lo sèti permanent de l'ASEAN es a Jakarta. Totes los Estats membres se reünisson cada novembre en un som. Per l'an 2020 se prevei una integracion de tipe economic.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Estats membres[modificar | modificar la font]
Membres fondadors:
Membres qu'aderiguèron pus tard:
- Brunei (1984)
- Vietnam (1995)
- Laos (1997)
- Birmania (1997)
- Cambòtja (1999)
- Papoa-Nòva Guinèa (solament coma observator).
Candidat:
Soms[modificar | modificar la font]
Cimèls de l'ASEAN[modificar | modificar la font]
Lo cimèl formal se reünís pendent tres jorns. Lo contingut abitual es lo seguent:
- Los caps dels Estats membres fan una reünion d'organizacion intèrna.
- Los caps dels Estats membres fan una conferéncia amb los ministres de las Relacions Exterioras del Forum Regional de l'ASEAN.
- Una autra reunion, coneguda com ASEAN mai tres, s'apondon los caps d'Estats dels tres Dialogue Partners (partenaris de dialòg), la Republica Populara de China, Japon e la Corèa del Sud.
Cimèl de l'Asia Orientala[modificar | modificar la font]
Lo Cimèl de l'Asia Orientala (East Asia Summit o EAS) es un fòrum panasiatic que reünís cada an los cap de 16 païses de l'Asia Orientala e la region del sud-èst asiatic, e l'ASEAN essent al cap. Lo som discutís sul comèrci, l'energia o la seguretat e un ròtle important dins la construccion de que serà la Comunautat d'Asia Orientala.
Los participants al som son los 10 membres de l'ASEAN amb China, Japon, Corèa del Sud, Índia, Austràlia e Nòva Zelanda, que ensemble representan gaireben la mitat de la populacion mondial. Rússia demandèt a aderir en 2005 e foguèt invitada per Malàisia al primièr som de l'EAS[4].
Forum Regional[modificar | modificar la font]
Lo Forum Regional de l'ASEAN (ASEAN Regional Forum o ARF) es un forum de dialòg formal, oficial e multilateral de la region Asia-Pacific. Los objectius de l'ARF son l'organizacion del dialòg e las consultacions, e la promocion de la confisança e la diplomacia preventiva dins la region[5].
Lo Forum Regional se reüniguèt pel primièr còp en 1994. Los participants actuals son los seguents: totes los membres de l'ASEAN, Austràlia, Bangladèsh, Canadà, la Republica Populara de China, l'Union Europèa , Índia, Japon, la Corèa del Nòrd, la Corèa del Sud, Mongolia, Nòva Zelanda, Paquistan, Papoa-Nòva Guinèa, Russia, Timòr Èst, Estats Units e Sri Lanka[6].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Overview, ASEAN
- ↑ Bangkok Declaration, site web de l'ASEAN
- ↑ id aseansec
- ↑ [url=http://www.aseansec.org/18104.htm] Chairman's Statement of the First East Asia Summit Kuala Lumpur, pub: ASEAN
- ↑ About Us, ASEAN Regional Forum official website. [consultat el 9 d'octubre del 2010]
- ↑ Official Website of Australian Department of Foreign Affairs and Trade.


text:
Boson
Lei bosons representan una classa de particulas que tènon de proprietats de simetria particularas dins lo corrent d'un cambi de particulas : un sistèma de particulas identicas se comportent coma de bosons es totjorn dins un estat totalament simetric a respèct dau cambi de particulas. Totei lei particulas elementàrias descubèrtas a l'ora d'ara son siá de bosons siá de fermions (que pòdon existir solament dins un estat totalament antisimetric a respèct dau cambi de particulas). Lo teorèm spin-estatistic indica que lei particulas de spin entièr son de bosons e lei particulas de spin mieg-entièr son de fermions.


text:
Ua crotz, ua hòssa entifornada damb flors, un bust de no sai qui -toti me semblen parièrs- e un grup de japonesi damb es sues maishines de fotos mèrca Sony penjant deth còth. Païsatge singular d’un cementèri. Des de hè uns ans se desvolupen nombroses visites en lòcs a on s’escote eth pas dera Mort en cada cornèr. Eth torisme dera mort ei ua auta modalitat que nèish entà satisfar ua demanda. Mès, enquia on a arribat eth limit deth capitalisme?
En Buenos Aires existissen diferents agéncies que aufrissen rutes e guides ath long deth cementèri dera Recoleta. Coma a d’èster trapar-se un grup de toristes damb es sues bermudes beige, camises hawaianes plapades de suor dejós deth braç, lunetes de solei mèrca Raibon e estornejant ua revista de mòbles entà refrescase dera calorassa asfixianta ath temps que un òme damb ua sotana escura e ua dalha conde remoquets sus Eth bon de Joe, eth lhòco de Billy -normaument nòms americans-, eca, a poqui metres d’a on rebrembam ath noste amic o familiar que demore etèrnament deuant dera escenificacion de Malajadilha adés de Nadau de Tim Burton?
Per sort, era majoria dera gent que visite es cementèris pendant aguesti dies, son catèrves que pòrten flors e non pas trastes digitaus. E non seguissen cap guide, perquè, ena sua memòria e eth son còr, an ben present eth lòc a on diguèren adiu ad aqueth pegarràs que tan les hège arrir, tan les fotie e tan trapen de mens.
Dehòra deth mar de hòsses e cavòts, un grup de toristes asiàtics s’apropen a tot piston. Semble coma s’acabessen d’escotar era Guerra des Mons d’Orson Welles e húgessen espampariadi. Mès auè ei eth dia de Toti es Sants, e eth respècte pera tradicion a mès pes qu’er interès des toristes. Per sort, passen de long direccion a un monument que se quilhe mès enlà.


text:
Luganh (Tarn)
Luganh[1][2] (oficialament en francés Lugan) es una comuna occitana de Lengadòc en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna, que tòca la Nauta Garona, es situada dins l'airal urban de Tolosa. Es al sud-èst de Sant Somplesi. Fins a 2015, èra del canton de La Vaur e ara, fa partida del canton novèl de «Les Portes du Tarn» (Las Pòrtas de Tarn), que son burèu centralizator es situat a Sant Somplesi.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, que citan la fòrma de 1272, Luganhio, Luganh ven del nom d'òme latin Luca ambe'l sufixe -anum, o del nom d'òme Lucanus, o del nom d'òme Lucanius[3]. A prepaus de Luganh, ancian nom de La Vaureta, Paul Burgan e André Lafon fan observar que se -n es prononciat, Lucanius, derivat de Lucanus, es l'origina pus probabla. La granda frequéncia regionala de Luganh los fa dobtar pr'aquò de son origina antroponimica[4], es a dire que venga d'un nom d'òme.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 404
- 2013 : 397
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006


text:
Mamot
Lo mamot (del rus ancian MaMMoT, uèi MaMoHT) es caduna de las espècias del genre atudat Mammuthus, encara que lo mamot per excelléncia es lo mamot lanut, M. primigenius, de las caissòlas longas e acorbaissadas, que s'en son trobats d'exemplars sebelits dins lo permafrost de Siberia. Las espècias qu'abitavan pus al nòrd, avián una cubèrta de pel long que los protegissiá dels freds glacials. Vivián dins las regions septentrionalas d'Euròpa, Asia, America del Nòrd e America Centrala. Los còrses de mamots gelats an generalament un gra de conservacion tan bon, que mai d'un can dels cercaires se son noirits de lor carn. S'es prepausat de clonar d'exemplars desgelats per fin de far reviure aquela espècia. Al delà de la carn gelada, en Siberia se trobèron de quantitats grandas d'evòri que foguèt utilizat coma article de comèrci pendent fòrça sègles. Los mamots an per origina l'elefant asiatic après la division dels elefants africans, doncas lo mamot èra mai pròche de l'elefant asiatic qu'aqueste darrièr de l'elefant african. Ja que i a un cas reüssit de crosament de las varietats asiatica e africana, se crei que se los mamots existiguèsson actualament, se podrián crosar amb la varietat asiatica e, per aquò, s'es imaginat de recrear aquela espècia en prenent de semen glaçat de mamot e en l'utilizant per tal d'emprenhar una elefanta. Los crosaments futurs eliminarián los caractèrs pròpris de l'elefant asiatic fins a arribar a un mamot totalament reconstruch. Ça que la, s'es encara pas trapat de semen pro intacte coma per començar l'experiéncia.


text:
Culture occitane : « Paraulas de Novelum » fête son 150e numéro
Gros plan sur la revue 100 % en occitan de l’association Novelum, basée à Marsac (24)
Fondée en 1969, l’association Novelum, section périgourdine de l’Institut d’estudis occitan (IEO), lança en même temps la revue 100 % en occitan « Paraulas de Novelum ». Le responsable actuel de la revue, Jean-Claude Dugros, nous en parle. « Dempuei la debuta, trobam dins quela revista los temas fondators de l’IEO : l’ensanhament de la lenga, la grafia normalisada, l’estudis de textes ancians, la creacion culturala e literaria e la politica per far avançar la causa occitana. L’idèia es de perpausar de textes en occitan de qualitat per participar a la « defensa e illustracion » de la lenga occitana en Perigòrd. Los estudis de toponimia par Joan Ros e Joan Rigosta, la criticas de libres e los textes de Micheu Chapduelh son de rendetzvos reguliers plan legits. En mai de quò, tot un fum de textes actuaus, poesias, contes, estudis venen completar lo contengut de 24 paginas en generau. De temps en temps, suertem un numerò especial tematic sur la toponimia per Joan Ros o los juecs ancians per Micheu Chapduelh, lo numerò d’Ezra Pound sur los trobadors, sur la poesia … Una bona partida daus autors perigòrds coneguts an començat de far pareisser de las creacions originalas dins Paraulas e continuan de zo far : Jaumeta Beauzetie, Benedicta Bonet, Jacme e Frederic Fijac, Joan Ganhaire, Brigita Miramont, Jan Peire Reidi, Esteve Ros, mas tanben Joan- Claudi Puegraveu, Gilbert Borgés… Lo contengut es pas folcloric, passadiste. Virada vers l’avenir, d’aisar legir e de qualitat, la revista se vòl tanben botar a la portada de la gent en perpausar dels textes que se pòden utilizar dins los talhiers de lenga coma « Las cronicas de Vent l’i bufa » de Joan Ganhaire que son dels còps editats en libre. Lo numero especial 150 qu’es per surtir en feurier es un mescladitz de textes ancians qu’avem causit mai de la creacion novela. Las darrièras annadas son tan ricas coma las primièras. La carcassa es solida e avem confiança en l’avenir. »
Revue diffusée par abonnement : 15 euros les quatre numéros ou 25 euros les huit numéros. Chèque à adresser à Novelum, 95, route de Bordeaux, 24 430 Marsac-sur-l’Isle.
Pour en savoir plus, occitan.blogs.sudouest.fr.
A la radio, à l’écran, en conférence…Meitatchen, meitatpòrc. JoanPau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l’emission de diumenc 7 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Laurenç Labadia per parlar de doblatge en occitan dau film « Le hussard sur le toit », fach per daus comedians maitot perigòrds formats per Pixel’òc.
Le film de la félibrée à Piégut. Dimanche 7 février, à partir de 15 heures à la salle du Minage de Piégut-Pluviers, sera présenté le film de JeanClaude Laforge sur la félibrée de 2012. Le public est invité à apporter ses photos. La projection sera suivie à 17 heures d’un bal traditionnel avec le trio Peuch Deltheil’s.
Le TCO invite le directeur de la Calandreta. A l’enchaison de l’amassada generala dau TCO (Talhier Culturau Occitan), lo convidat sera Matèu Pragout, director de la Calandreta Pergosina, per parlar de son escòla e de carnaval que los goiassons de la calandreta son a preparar. Queste dijuòus 4 de feurier a partir de 20 oras 30 au Café òc Les Thétards, 7 rua de la Brida, rasis la tor Mataguerra a Perigüers
Brageirac e sos entorns. Les Uscles. Lieudit disparu de Bergerac (attesté au Moyen Âge) : du verbe occitan usclar qui signifie brûler, passer par la flamme. Le défrichement par le feu était une technique très pratiquée. C’est l’équivalent du lieudit Les Arcies à SainteAlvère, de l’occitan arcin, qui signifie bois brûlé, du verbe arcir, brûler.
Conférence sur la toponymie à La Force. Jean-Claude Dugros donnera dimanche 7 février, à 15 heures à la salle Lestrade, une conférence sur « Les lieuxdits de La Force parlent occitan », organisée par Les Cigales forcelaises.


text:
Eritrocit
Los eritrocits (del grèc erythros, « roge » e kytos, « clòt », traduit per cellula) o ematias o globuls roges son lo tipe pus comun de cellulas sanguinas e lo principal mejan de carreg de l'oxigèn dins los vertebrats, entre los palmons (o las branquias) e los teissuts del còrs.
Fisiologia[modificar | modificar la font]
- Son elaborats dins la mesola ossosa, situada dins la majoritat dels òs (vertèbras, costèlas, esternum, calvaria, extremitats dels òs longs). In utero, l'eritropoesi comença, dins lo sac vitellin, puèi al nivèl del fetge. Al moment de la naissença, se produtz ja al nivèl de la mesola.
- La fabricacion d'ematias per la mesola ossosa es apelada eritropoesi. Tot comença amb de cellulas socas ematopoeticas, dichas totipotentas (pòdon donar naissença a tot tipe de cellula). D'unas van puèi començar de se diferenciar, e van formar los progenitors (BFU-E, CFU-E). Aquestes progenitors van contunhar de se devesir per mitòsi per arribar a l'ematia puèi al reticulocit. Las cellulas se cargan en emoglobina, responsabla de sa color roja. Lo reticulocit va pèrdre son nuclèu, per venir un globul roge madur.
- L'eritropoesi es regulada per de factors de creissença. L'EPO va agir en estimular los progenitors, mai que mai los CFU-E, e d'aquel biais favorizar fins finala la produccion de globuls roges.
- Dins l'òme, la durada de vida dels globuls roges es de 120 jorns e aperaquí 1 % son remplaçats cada jorn[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Harrisson Principes de Médecine Interne ISBN 2-257-17549-2


text: Kurt Donald Cobain (1967-1994) foguèt un musician e cantaire american. Foguèt lo cantaire e lo menaire del grop rock Nirvana, que marquèt prigondament l'istoria del rock durant los ans 1990. Sembla que Kurt Cobain aguèt pas una existéncia fòrça urosa e venguèt lèu dependent de l'eroïna. Se maridèt amb Courtney Love e aguèron una dròlla qu'el veguèt pas créisser fòrça temps. L'encausa oficiala de la mòrt de Kurt Cobain es lo suicidi. Se tirèt una bala de pistolet dins lo cap. Simbòl d'una generacion malgrat el, cercant de fugir lo succès, Kurt Cobain a rejonch lo club de las estelas del rock mòrtas a 27 ans coma Janis Joplin, Jim Morrison e Jimi Hendrix.


text:
Region Nòrd (Brasil)
La Region Nòrd de Brasil (en portugués, Região Norte) es la mai granda region geografica del país, en superfícia totala. Es formada per 7 estats: Acre, Amapá, Amazonas, Pará, Rondônia, Roraima, Tocantins.
La Região Norte (Region Nòrd) es pas una subdivision politica o administrativa del territòri de Brasil; solament es una subdivision amb fins d'estatistica e estudis geografics e economics.
Geografia[modificar | modificar la font]
Amb una superfícia de 3 659 637,9 km², que reven a 42,27% del territòri brasilièr, es la region brasilièra mai granda. En aquela region se localizan los dos estats pus vastes de Brasil, que son Amazonas e Pará, e tanben las tres municipalitats brasilièras pus grandas: Altamira, Barcelos e São Gabriel da Cachoeira. Cadun d'aqueles tres possedís mai de 100 000 km² de superfícia, una estenduda superiora dins aperaquí 105 estats del mond.
Los rius principals de la region son Amazonas, Tocantins, Xingu, Madeira e Negro.
La vegetacion principala de la region es la selva eqüatoriala (tanben coneguda coma « selva amazoniana »).
La region limita al sud amb los estats de Mato Grosso e Goiás, amb Bolívia a l'èst, Maranhão, Piauí e Bahia a l'oèst, e amb Peró, Colómbia, Veneçuèla, Surinam, Guyana e la Guaiana Francesa al nòrd.
La region nòrd es la pus vasta de las regions brasilièras. Es tanben la region mens poblada e qu'a lo mens d'abitants per quilomètre carrat.
Lo relèu de la Region Nòrd es constituit per tres grandas unitats:
- Planas e tèrras bassas amazonicas
- Altiplan de Guaiana
- Altiplan central
Predominan la selva densa e eterogenèa, lo clima caud e umid e los rius vastes que travèrsan de tèrras d'una altitud generalament pauc anautita.
Economia[modificar | modificar la font]
Las principalas activitats economicas de la region son las minas (principalament de fèrre, alumini e manganès), l'industria (principalament a Manaus e en l'estat de Pará), l'extraccion vegetala (fusta, cauchó, castanha d'Amazonia) e la produccion d'energia idroelectrica (al barratge de Tucuruí, en lo riu Tocantins, Pará).
- Extraccion Vegetal
Aquela activitat, que foguèt ja la principala de la Region Nòrd, a perdut importància economica en los darrièrs ans. Actualament la fusta es lo principal produch d'extraccion de la region; la siá produccion se concentra dins los estats de Pará, Amazonas e Rondônia. Lo cauchó representa pas mai la basa economica de la region, coma foguèt en lo sègle XX, malgrat que se produsís encara dins los estats de l'Amazonas, Acre e Rondônia. Coma consequéncia de l'avançada dels airals destinats a l'activitat agropecuaria, s'es vengut una granda reduccion dels airals cobèrts pels arbres del cauchó.
- Extraccion Animal
L'extraccion animal, representada per la caça e pesca, se practica tanben a la region. Amb una fauna extrèmament rica, la region ofrís una granda varietat de peisses - destacan lo tucunaré, lo tambaquí e lo pirarucú. Aital coma tortugas e una granda varietat d'autras espècias. Lo produch d'aquela activitat, generalament, ajuda a completar l'alimentacion dels abitants del Nòrd, compausada per arròs, carabassa, mongetas, milhòc, bananas, etc.
- Extraccion Mineral
L'extraccion mineral se basa en la recèrca e extraccion de mineralas metallicas, coma l'aur a la Sèrra Pelada, diamants, alumini, estanh e fèrre en grand escalièr a la Sèrra dos Carajás. Lo manganès e lo niquèl se tròban a l'oèst de Pará, del temps qu'a la Serra do Navio, dins l'estat d'Amapá, i a de minas de baucita e manganès. S'extrai petròli e gas natural del camp d'Urucum, dins l'estat d'Amazonas, qu'es lo tresen productor de petròli pus grand de Brasil. Al districte de Bom Futuro, a Ariquemes (Rondônia), se tròba la mina de cassiterita a cèl dobèrt mai grand del mond. A Espigão d'Oeste, tanben dins l'estat de Rondônia, i a una mina de diamants proprietat dels indigènas d'etnia Cinta Larga.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Kronach (476)
Liste des communes
Kronach
Ville de Kronach, localité de l'Allemagne de 17 000 habitants.
La mairie de Kronach a une adresse e-mail et un site Internet.
Küps
Ville de Küps, localité de l'Allemagne de 7 900 habitants.
La mairie de Küps a une adresse e-mail et un site Internet.
Stockheim
Ville de Stockheim, localité de l'Allemagne de 5 100 habitants.
La mairie de Stockheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Pressig
Ville de Pressig, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Pressig a une adresse e-mail et un site Internet.
Wilhelmsthal
Ville de Wilhelmsthal, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Wilhelmsthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Marktrodach
Ville de Marktrodach, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Marktrodach a une adresse e-mail et un site Internet.
Steinwiesen
Ville de Steinwiesen, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie de Steinwiesen a une adresse e-mail et un site Internet.
Ludwigsstadt
Ville de Ludwigsstadt, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie de Ludwigsstadt a une adresse e-mail et un site Internet.
Steinbach am Wald
Ville de Steinbach am Wald, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Steinbach am Wald a une adresse e-mail et un site Internet.
Weißenbrunn
Ville de Weißenbrunn, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie de Weißenbrunn a une adresse e-mail et un site Internet.
Mitwitz
Ville de Mitwitz, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Mitwitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Wallenfels
Ville de Wallenfels, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Wallenfels a une adresse e-mail et un site Internet.
Tettau
Ville de Tettau, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Tettau a une adresse e-mail et un site Internet.
Teuschnitz
Ville de Teuschnitz, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Teuschnitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Nordhalben
Village de Nordhalben, localité de l'Allemagne de 1 800 habitants.
La mairie de Nordhalben a une adresse e-mail et un site Internet.
Schneckenlohe
Village de Schneckenlohe, localité de l'Allemagne de 1 100 habitants.
La mairie de Schneckenlohe a une adresse e-mail et un site Internet.
Reichenbach
Village de Reichenbach, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Reichenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Tschirn
Village de Tschirn, localité de l'Allemagne de -1 000 habitants.
La mairie de Tschirn a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Nous reprenons ici, dans ses grandes lignes, la typologie de Bec (1971 ; 1986), dont nous n’ignorons pas qu’elle est sujette à discussion mais qui a pour elle le mérite de la clarté. Conformément aux conclusions de Chambon/Greub 2002, nous nous refusons cependant à ranger le gascon, comme le catalan, sous l’étiquette d’‘occitan’.
Aquesta tèsi que hasó l’objècte d’un comentari de part de D. Sumien (extrèit de la soa rubrica en Jornalet deu 24 d’abriu) :
La tèsi de Gouvert en particular, ven desenant una lectura obligatòria per tot occitanista que pretend far de toponimia (l’excelléncia dau trabalh de Gouvert l’a pas empachat de far d’errors pontualas, per exemple sus la classificacion dau gascon, mai aquò entrepacha pas lo bòn movement globau de sa tèsi).
Lo mot « error » emplegat per D. Sumien a prepaus de la classificacion deu gascon segon X. Gouvert, n’ei pas briga legitime. Tà classificar lo gascon hòra de l'occitan, Gouvert que’s basa sus un estudi lingüistic seriós, publicat en ua revista dab comitat de lectura, mentre que los critèris qui mian Sumien tà classificar lo gascon hens l’occitan non son fondats sus nat estudi scientific quin que sia, a maudespieit de las allegacions deu provençau. Que cau raperar la classificacion occitanista deu gascon que provien d’ua convencion arbitrària, non suportada per nat estudi scientific. Sumien non dispausa de nat argument fondat tà poder afirmar que Gouvert s’ei enganat.
Que podem sonque constatar los critèris qui Gouvert hè servir tà classificar lo gascon que son diferents deus causits per Sumien. Totun, nat estudi scientific non vien a corroborar las conclusions de Sumien qui demoran en maine deu « wishful thinking ». Sumien qu’admet com a vertat vertadèra « resultats » scientifics qui n’existeishen pas. Los estudis correspondents que demoran per har. Dongas, las conclusions de Sumien non son pas scientificament fondadas. Que son arbitràrias e possiblament erronèas com ac suggereishen las conclusions de la famosa publicacion ja citada: J.-P. Chambon e Y. Greub, Note sur l'âge du Proto-Gascon, Revue de Lingüistique Romane, 66(2002), 473-495. En tot cas, qu'ei ua gran error de Sumien de considerar que's pòt parlar d'error a prepaus de la causida classificaira aplicada au gascon per X. Gouvert.
Nota Bene: que vs'enviti a tornar léger los tres pòsts qui tractan de l'argumentacion de Sumien a prepaus de la classificacion deu gascon: partida 1, partida 2 e partida 3.


text:
Phoenicopteriformes
Lòrdre dels fenicopterifòrmes (o Phoenicopteriformes) compreniá pas que la familha dels becaruts : los Fenicopterids.
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Phoenicopteriformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Phoenicopteriformes dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia ITIS : TSN 553433 Phoenicopteriformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 174770 Ciconiiformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Phoenicopteriformes (en)
- Referéncia NCBI : Phoenicopteriformes (en)


text:
Premiera batalha de Kosova
La premiera batalha de Kosova ò batalha dau Camp dei Mèrles se debanèt lo 15 de junh de 1389. Opausèt lei fòrças otomanas a una coalicion d'estats balcanics crestians formada de Serbia, de Bòsnia e d'Albania renfòrçada d'autrei contingents venguts dei Balcans e d'Ongria. S'acabèt per una victòria saunosa otomana mai la mòrt dau sultan empachèt l'esplecha d'aqueu succès car una guèrra de succession acomencèt entre seis enfants. Pasmens, la batalha permetèt de renfòrçar la preséncia otomana dins la region e d'eliminar la menaça deis estats balcanicas car, au contrari deis Otomans, poguèron pas remplaçar rapidament sei pèrdas.


text:
Populisme
Lo populisme ven del concèpte latin de Populus que significa pòble e que s'utiliza ara coma tèrme politic per designar diferents corrents eterogenèus mas que totes se caracterizan per la seuna aversion discursiva o reala dels elèits economics e intellectuals, lo seu reget dels partits tradicionals (institucionals e ideologics), la seuna denonciacion de la corrupcion politica que farián las classas privilegiadas e lo seu apèl de contunh al "pòble" coma font del poder.
L'apareisson del populisme coma fenomèn social es ligada al processus de modernizacion rapid o un cambi revelant una actitud critica davant los diferents graus de desevolupament qu'aqueles processus pòdon generar dins las divèrsas classas o regions d'un país e en consequéncia creant una inegalitat dins de domènis diverses de la societat. Lo tèrme populisme s'utilsa en politica en doas accepcions diferentas, una d'aquelas a un sens positiu, mas aquela que s'utlisa mai a una connotacion pejorativa.
Dins qualques cases s'identifica de biais erronèu lo populisme amb la demagogia: mas aquela darrièra se referís al discors del politic cercant a influenciar las emocions dels electors, lo populisme se referís a las mesuras que pren un politic, cercant l'acceptacion dels electors.


text:
sanmarti a écrit:Per ne tornar al sicut, trovi aquela decision plan malastrosa plan segur, mes i anirai totun, pr'amor que cal pas quitar la luta daissar la plaça vuèja per los de l'union provençala o de l'IBG, entre autres....
Ieu sigui pensar que seria milhor una "jornada d'accion" occitana dins mantunas ciutat lo meteis jorn: Pau, Tolosa, Marsilha e Clarmont per eixemple, ambe las meteissas reivindicacions plan segur. Aquo auria mai de resson dins los medias , que la manif a Marsilha o Caracassona s'en palara pas a Limotges o Bordèu, e recamparia mai de monde qu'una sola manifestacio a de centenats de quilometres de la majoritat dels gents. En esperant une jornada d'accion de tots los pobles minorizats de l'exagon!!
Lo problèma es que vegueriam ja lo resson que donava un passa carriera a Carcassona.
Ai pas d'avejaire clavat sus d'aquela questien mai, pecat, mi sembla que cauvir d'anar un còp mai a Carcassona manifestar èra la pietja solucien que si podiá far.
Après, coma va disiá EUP aperavans, quand parlam, avem parlat.
Pensi pas que l'ague ren mai d'apondre a levat que l'anarem pas, e que siáu tras que deçauput d'aquela decisien.
Deçauput per de qué aquelei passa-carrieras justament èran l'escasença per menar la contrèsta un pauc d'en pertot en Occitània, s'aqueu país existissiá a-de-bòn.
E fau que siegue clar, l'a ren ambé lei lengadocians, ò digam mièlhs lei militants lengadocians, soletament, mi fa pena de veire que la realitat dei problèmas que podem rescontrar en Provença, Bearn ò en d'autrei luecs encara mai abandonats per l'occitanisme siegue laissada de caire per anar devèrs la facilitat.
E siáu segur d'una causa, es que d'una manif de mai a Carcassona, si ne'n parlarà sonque dins lei medias regionaus.
Mai lo bò, costat dei causas es qu'espranharem de sòus per menar d'accien au nòstre, que nos costava de s'anar esparpalhar ailalin.


text:
Verdun (omonimia)
Verdun pòt essèr:
- Toponimia:
- Verdun (Arièja), comuna occitana del departament d'Arièja dins la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
- Verdun (Mòsa), comuna francesa del departament de Mòsa dins la region de Lorena.
- Verdun de Garona, comuna occitana del departament de Tarn e Garona dins la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
- Verdun de Lauragués, comuna occitana del departament d'Aude dins la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
- Verdun (Nòu Barris), quartièr del districte de Nòu Barris, a Barcelona.
- Arrondiment de Verdun
- Istòria:
- Tractat de Verdun, tractat pel qual se realizèt lo repartiment de l'Empèri Carolingian entre los filhs de Loís lo Piós.
- Batalha de Verdun, batalha de la Primièra Guèrra Mondiala.
- Comtat de Verdun, comtat de França qu'existiguèt entre 900 e 1044.


text:
Chavanoz
Chavanoz es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo departament del Isère, al confluisson de la Bourbre e del Rhône e es limitrophe dels departaments del Ain e del Rhône. Es distant d'unitat|30|km {{}} aperaquí de Lion, 100 km de Grenòble e 15 km del aeropòrt Lion-Sant-Exupéry.
La commune est située dans le département de l'Isère, au confluent de la Bourbre et du Rhône et est limitrophe des départements de l'Ain et du Rhône. Elle est distante de 30 km environ de Lyon, 100 km de Grenoble et 15 km de l'aéroport Lyon-Saint-Exupéry.


text:
Escleròsi multipla
L'escleròsi multipla, o escleròsi en placas, es una malautiá cronica autoimmuna del sistèma nerviós central.
Sas manifestacions clinicas son ligadas a una desmielinizacion de las fibras nerviosas del cervèl, de la mesolha espinala e del nèrvi optic.
Las causas ne demòran desconegudas. D'unas teorias evòcan de factors genetics e environamentals coma las infeccions. Sa prevaléncia mòstra d'importantas disparitats geograficas, las estimacions varian segon las zònas entre mens de 20 e 100 per 100 000 abitants. Foguèt descrita pel primièr còp 1868 per Jean-Martin Charcot


text:
Hecq
Hecq es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Hecq Es un masatge caseriu de défrichage en lisière de bòsc de Mormal[1].
Hecq est un hameau de défrichage en lisière de forêt de Mormal[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 LA PROFESSION Al MONT CARMEL Comunitat de Municipalitats del Quercitain Error de citacion : Invalid
tag; name "hecqcarmel" defined multiple times with different content


text:
Minimes (Òrdre religiós)
Los Minimes, que vòl dire « los tot petits », forman un òrdre religiós creat en 1493 per sant Francés de Paula (1416 † 1507), ermita d'esperel e recercant l'escòrgament absolut, una umilitat radicala.
Son tanben nomenats Los Bons Òmes.
Istòria[modificar | modificar la font]
Retirat per una vida d'ermita, sant Francés de Paula (1436 en Calàbria † 1507) atira de disciples que regropa en lor donant en 1493 lo nom mai modèst possible, los Minimes, que la règla es d’una austeritat extrèma.
Los religioses Minimes portavan una tunica de drap negre de largas margas, un cort escapulari amb una capucha redonda. La tunica e l'escapulari son serrats par un cordon de lana negras de cinc noses.
S'espandiguèron dins la Calàbria e dins la Sicília. S'impausavan una vida amb mai de rigor en apondent als tres vòts franciscans de caritat, obesissença e pauretat aquel del june contunh en s'interdisián de manjar tot produch animal, lach e uòus inclusits.
L'Òrdre foguèt aprovat pel papa Sixt IV en 1474, amb totes los « privilègis » dels òrdres mendicants. S'espandiguèron en França e en Espanha.
Al sègle XVII, l'Òrdre comptava 457 convents, dont 156 en France[1]. Dins los ans 1990, èran prèp de 200. En 2006, 178.


text:
Wahlenheim
Wahlenheim en alemannisch (Wahlenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mencion de Wahlenheim se tròba en un document del abbaye Sants-Pierre-e-Paul de Wissembourg datat de 774. S'e soslinha la preséncia d'una villa apertenenta a aquela abbaye del nom de Walchom.
La première mention de Wahlenheim se trouve dans un document de l'abbaye Saints-Pierre-et-Paul de Wissembourg daté de 774. On y signale la présence d'une villa appartenant à cette abbaye du nom de Walchom.


text:
Villes et mairies de la Province de Nùoro (091)
Liste des communes
Nuoro
Ville de Nuoro, localité de l'Italie de 36 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie de Nuoro a un site Internet.
Siniscola
Ville de Siniscola, localité de l'Italie de 11 000 habitants.
La mairie de Siniscola a un site Internet.
Macomer
Ville de Macomer, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
La mairie de Macomer a un site Internet.
Dorgali
Ville de Dorgali, localité de l'Italie de 8 500 habitants.
La mairie de Dorgali a un site Internet.
Oliena
Ville d'Oliena, localité de l'Italie de 7 400 habitants.
La mairie d'Oliena a un site Internet.
Orosei
Ville d'Orosei, localité de l'Italie de 6 900 habitants.
La mairie d'Orosei a un site Internet.
Orgosolo
Ville d'Orgosolo, localité de l'Italie de 4 400 habitants.
La mairie d'Orgosolo a une adresse e-mail et un site Internet.
Fonni
Ville de Fonni, localité de l'Italie de 4 100 habitants.
La mairie de Fonni a un site Internet.
Bitti
Ville de Bitti, localité de l'Italie de 3 000 habitants.
La mairie de Bitti a une adresse e-mail et un site Internet.
Orani
Ville d'Orani, localité de l'Italie de 3 000 habitants.
La mairie d'Orani a une adresse e-mail et un site Internet.
Torpè
Ville de Torpè, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie de Torpè a un site Internet.
Posada
Ville de Posada, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie de Posada a un site Internet.
Bolotana
Ville de Bolotana, localité de l'Italie de 2 800 habitants.
La mairie de Bolotana a un site Internet.
Gavoi
Ville de Gavoi, localité de l'Italie de 2 800 habitants.
La mairie de Gavoi a un site Internet.
Orune
Ville d'Orune, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie d'Orune a une adresse e-mail et un site Internet.
Mamoiada
Ville de Mamoiada, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie de Mamoiada a une adresse e-mail et un site Internet.
Desulo
Ville de Desulo, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie de Desulo a une adresse e-mail et un site Internet.
Galtellì
Ville de Galtellì, localité de l'Italie de 2 400 habitants.
La mairie de Galtellì a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Lista dels presidents de Libèria
Vaquí la lista dels Presidents de la Republica de Libèria, formada per 24 caps d’Estat de l'istòria de Libèria. Al moment de la fondacion de la republica, lo mandat presidencial èra de dos ans, que foguèt estendut a quatre ans lo 7 de mai de 1907[1].
- Daissèron lo carga abans:
- (¹) Assassinat en un còp d'Estat.
- (²) Mòrt per causas naturalas.
- (³) Demissionat.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Liberia: Description, History, Problems, Frederick Starr Chicago, 1913, 256 paginas, anglés.
- ↑ Actualament i a qualque confusion dessús se Smith serviguèt coma President de Libèria après Edward James Roye. Malgrat aiçò, las evidéncias mòstran que Smith foguèt president de facto dempuèi la sortida de Roye fins al torn de Joseph Jenkins Roberts. [1]
- ↑ Malgrat Doe assumiguèt de facto lo poder immediatament après l'execucion de William Richard Tolbert, Jr. o 12 d'abril de 1980, prenguèt pas possession coma president fins al 6 de genièr de 1986.[2]


text:
Tilia
Lo genre Tilia regropa los tilhs, arbres salvages e ornementals que las flors odorantas e las bractèas son utilizadas en infusions amaisantas e calmantas. Los tilhs apartenon a la familha de las Tiliaceae segon la classificacion classica, o aquela de las Malvaceae segon la Classificacion filogenetica.
Somari
- 1 Caracteristicas
- 2 Usatges e proprietats
- 3 Malautiás e parasits
- 4 Nòtas e referénciss
- 5 Vejatz tanben
- 6 Liens externes
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Los tilhs son d'arbres de creissença aviada, podent aténher 35 m de naut, de brancas pro largament espandida. La camba presenta una rusca liça, se fendilhant amb l'edat. Las fuèlhas, caducas, son simplas, altèrnas, mai sovent en forme de còr amb une longa punta a tèrme e de bòrd dentat. Las flors son ermafroditas. An cinc sepals e cinc petals liures de color blanc jaunenca, amb fòrça etaminas. Son amassada en cimas biparas, cada cime avent a la basa una bractèa oblonga e translucida, de color jaunenca. Los fruchs son de pichonas capsulas sèches et globuleuses.
Principales espècias[modificar | modificar la font]
Una longevitat remarcable[modificar | modificar la font]
En Baissa Bavièra, un tilh de grandas fuèlhas domina la plaça del vilatge de Ried. Selon Thomas Parkenham, autor del Torn del monde en 80 Arbres, es un dels mai bels arbres qu'a jamai vist. Pendent mai d'un sègle aquel arbre se nomenèt Wolframslinde, es a dire lo tilh de Wolfram von Eschenbach, trobador autor de la version originala alemanda de Parzival que l'auriá inspirat per escriure los seus poèmas. segon las estimacions dels istorians, l'arbre auriá mil ans. Sembla que seriá un maximum, la fusta del tilh essent tròp tendre per èsser resistant. Pasmens, a una capacitat de reviscol important que li permet de restablir una tèsta arrancada per una tempèsta. La majoritat dels tilhs passant gaire 400 ans, e los tilhs de grandas fuèlhas semblan èsser mai resistants[1],[2].
Usatges e proprietats[modificar | modificar la font]
Caracteristicas comunas de las fustas de tilhs[modificar | modificar la font]
La fusta de tilh[3] es omogenèa, amb de fendilhas pauc marcadas. L'albenca e la fusta al còr son pas distinctes. Es jaunenc a rossenc, blancós o rosenc, a vegadas venat de verd amb de tacas medullaras. A una odor de posca.
La fusta es de pauca densitat per las espècias europèas, e mejana per aquels d'America del Nòrd. Es tendre e aisit de trablhar, de ressar, tornar e escultar. Al secatge, se retracta fortament. Un cóp sec e trabalhat, es plan estable. Aquela fusta es gaire duradissa e pas adaptadas a las utilizacions exterioras, mas es corrèctament duradissa a l'estat sec.
En Euròpa, la fusta de Tilia cordata]] es mai apreciada qu'aquel del tilh de grandas fuèlhas, car lo darrièr es reputat mens tendre e mens resistant, la camba es sovent mai larga mas presentant de formas mens bèlas. Sens estudi scientific, es ara impossible de distingar amb certitud de fusta de Tilia platyphyllos o Tilia cordata.
Apreciada per son omogeneitat e son trabalh aisit, la fusta de Tilia cordata conven gaire quand una forta resistança mecanica es necessari. Las utilizacion son:
- Tradicionalas: escultura, esclops, espleches de cosinar e de dessenh (pincèls plans, gredon), bobinas de fials, plan d'estamparias, alumetas, mòtles de fonderiá, mòbles, joguinas, caissas e aisinas divèrsas, luteria, bornats, protèsis, eca. Dins l'art sacrat ortòxe, lo tilh es la sola fusta autorizada coma supòrt de las icònas.
- Contemporanèas: fusta d'ebenisteriá (partidas escultada), esculturas de tota mena, obrador de tornièr, gredon, placatges, pasta de papièr, pans de fibras e de particulas.
Lo carbon de fusta es avalorat pel dessenh e las proprietats filtrantas, es un combustible mediòcre mas de fòrta calor radianta[4]. Èra tanben utizat per la fabricacion de la pòlvera de fusil[5].
Cordariá[modificar | modificar la font]
S'utiliza la rusca intèrna per fabricar de ficèlas e Còrdas de granda qualitat.
Perfumariá[modificar | modificar la font]
Los coeissaires sabon distingar los parfums de las flors de tilh de diferentas provenenças. La substáncia produsent la sentor, lo farnesol, foguèt descoberta a Züric en 1923 per Leopold Ruzicka, Prèmi Nobèl de quimia en 1939. Dempuèi, lo famesol ocup una granda plaça en perfumariá[6]. Per o extraire, s'utiza de flors secadas amb etèr de petròli. La concrèta obtenguda es verd escur e possedís un odor erbacèu de fen sec. L'absoluda es viscosa e verdenca[7].
Proprietats medicinalas[modificar | modificar la font]
Las flors[modificar | modificar la font]
Las flors[8] del tilh comun tenon de mucilage, d'òlis essencials (38 %, que lo farnesol) de tanins, de glucosids, de gomas, de sucres, de manganès e de vitamina C. En tintura maira een infusion, son recomandadas[9] dins fòrça casses de trobles nervioses (cassièra, ància, neurastenia), de migrans, de gripa, et d’insomnias. Aquelas flors son d'antidepressors, d"euforisants e de sedatius. Serián tanben antispasmodicas, diaforeticas[10] e fasent lo sang mai fluide e favorizant la circulacion[11]. Amb dòsi máger, l'infusion ven excitanta e pòt causar d'insomnias[12]. Mas serán surestimadas[13] las capacitats del tilh per curar de vertadièras nevròsis o l'epilepsia.
La forma mai comun es l'infusion de flors secadas. En 1957, an de fòrta gripa en França, s'infusèt 500 tonas de flors de tilh (20 % de mai que la mejana). Los banhs calmants son tanben recomendats. En Euròpa, la tisana de tilh ne seriá utilizada sonque d'empuèi lo sègle XVI[14].
En Provença, existís una vertadièra produccion industriala de flors de tilh dempuèi dos sègles, la culhida se fa tant suls arbres isolat que dins de plantacion talhadas e empeutada especificament. Las flors son secadas dins des secadors ostalièrs o de forns ont son mesclda de contunh. Quatre quilogramas frèsc donan un quilograma de flors secadas. Existís de cultivars particulars favorisant la resisténcia de las brancas al pés de las escalas. La culhida de Carpentràs, Comtat Venaicin, Auts Aups, Aups d'Auta Provença) es de las mai reputadas. Se cultiva lo tilh comun. Aquela region dona mai de 80 % de la produccion francesa (250 tonas). Realizada per seleccion empirica, la varietat « Benivay » (de Bénivay-Ollon a una bractèa mesurant de 15 a 20 cm. En 1985, prèp del Ventor, i a la Confrairiá dels Cavalièrs del Tilh de las Baroniás organisant la feira del Tilh, al Bois dei Baroniás[15],[16].
L'albenca[modificar | modificar la font]
Ara, l'albenca del Tilia platyphyllos e de Tilia cordata son considerat comme un drenaire general qu'interven especificament sul fètge e la vesicula biliara. Es utilizada en infusion, tintura maire o extrat aquòs. Es un coleretic[17]. Permet d'eliminar melhor las toxinas organicas e acids metabolics perturbators. Son accion epatotonica permet una filtracion melhora de las toxinas presentas dins lo sang e lor eliminacion dins l’intestin par la bila que lo volum e la difusion son aumentadas. Es considerada pel Professor Jean Valnet coma un dissolvent especific de l'acid uric e un diuretic remarcable. Es tanben un antispasmodic que permet de dissipar de migranas. A, encara, una accion suls fenomèns d'ipertension[18]. Los fitoteurapeutas lo donan contra los rumatismas aguts, e la crisis de gota, fa tanben partit de regims amagrissents[19],[20].
Los borrons[modificar | modificar la font]
En gemmoterapia, se recomanda d'utilizar los borrons a pèna sortits a la prima, subretot aqueles de Tilia tomentosa. La dilucion omeopatica del macerat glicerinat de borrons es utilisada per curar la menopausa[21]. Segon P. Andrianne, « lo macerat glicerinat de tilh s'indic dins totes los cas d'insomnia, especialament pels enfants. Remarcaable drenaire del sistèma nerviòs, favoriza lo sòm mas n'aumenta tanben la durada. Sa presa regulara contribuís a destoxificar l'organisme, subretot del colesteròl e de l'acid uric, uricemia »[22]. De biais mai subtil, curriá los problèmas de tiroída, seriá antiinflammatòri e utisat dins de regims amagrissent[23].
Lo Doctor Bach, pels Elixirs florals utilisa lo borron de Tilia tomentosa per curar las « Penas d'Amors que se pensava eternals »[24].
Nectar, melat e pollèn[modificar | modificar la font]
Los tilhs representan per las abelhs un apòrt important en nectar e pollèn en junh e julhet. Lo mel de tilh se culhís subretot en Romania. En França, se pren dins le bassin parisienc, en Jura e en Ocitània dins qualques luòcs dels Pirinèus, dels Alps e Massís Central. La secrecion de nectar es mai importanta per temps pauc umid e pro caud. Intensa e fòrça aviada, la melada s'acada en qualques jorns. De fach, la produccion es capriciosa.
Usatges alimentaris[modificar | modificar la font]
Las flors[modificar | modificar la font]
Lo tilh es conegut per las inflorescèncis parfumadas, que se fa infusions de gost agreable[25]. Etanben se'n pòt apondre a de saladas estivalasr[26].
La saba[modificar | modificar la font]
Amassada a la sortida dels borrons, la saba de tilh se la pòt veure de meteis biais qu'aquel del bèç. Es possible de ne far de siròp (operacion fastidiosa a causa de la flaca quantitat saccaròsi presenta dins la saba).[27].
Las fuèlhas[modificar | modificar la font]
Las fuèlhas jovas dels tilhs originaris d'Euròpa son comestibles crudas. Son un pauc mucilaginosas e na un gost agradable . Acompanhan aisidament una salada. Aquelas fuèlhas contenon de sucres intervertits, pro assimilables, quitament pels diabetics[28].
Las fuèlhas maduras, secadas, polverizada, criveladas, donan una farina verda fòrça nutritiva (rica en proteïnas) que foguèt utilisada pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Un quilograma de fuèlhas fresas dona 300 gramas de farina. Mesclada a d'autras farinas se fa de pan o farinetas[29],[11].
Los fruchs[modificar | modificar la font]
Los fruchs contenon d'òli grasse qu'un mètge n'auriá fach apondent de fuèlhas un produch de gost semblant al chocolat[30] mas lo quimista prussian Andreas Margraff apitèt pas a ne reproduire tenta de reproduire.
Los fruchs torrats, fa un substitus de cafè[31].
Malautiás e parasits[modificar | modificar la font]
Nòtas e referénciss[modificar | modificar la font]
- ↑ name="Rameau"
- ↑ "Pakenham"
- ↑ "Rameau">Flore forestière française Montagne ; J.-C. Rameau, D. Mansion G. Dumé, IDF, 1989
- ↑ "Rameau"
- ↑ "Domont"
- ↑ "Lieutaghi"
- ↑ Les arbres parfumeurs, Jean-Luc Ansel, Éd. Eyrolles, 2003
- ↑ Lieutaghi">Lieutaghi P. Livre des arbres, arbustes et arbrisseaux, Arles, Actes Sud, 2004
- ↑ "Ducerf">Guide ethnobotanique de Phytothérapie, Gérard Ducerf, Éditions Promonature, 2006
- ↑ Les plantes médicinales, Guide vert, Roberto Chiej (ISBN 2-263-00667-2)
- ↑ 11,0 11,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Couplan.
- ↑ name="Couplan"
- ↑ name="Lieutaghi"
- ↑ name="Lieutaghi"
- ↑ "Lieutaghi"
- ↑ "Domont"
- ↑ "Couplan"
- ↑ "Couplan"
- ↑ "Ducerf"
- ↑ "Lieutaghi"
- ↑ "Ducerf"
- ↑ La gemmothérapie, Philippe Andrianne, Editions AMYRIS, 2004
- ↑ "Ducerf"
- ↑ "Ducerf"
- ↑ "Domont"
- ↑ "Couplan"
- ↑ "Couplan">Le régal végétal, Plantes sauvages comestibles, Vol I ; François Couplan, Ed Equilibres, 1989
- ↑ "Couplan"
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Domont.
- ↑ Jean-Baptiste de Monet de Lamarck, Encyclopédie méthodique : Botanique, vol. 7, Paris, Panckoucke, 1792, p. 677
- ↑ name="Couplan"
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Unter den Linden (« jols tilhs »), celèbra avenguda berlinesa


text:
It's a Long Way to Tipperary
It's a Long Way to Tipperary qu'ei ua cançon de Music Hall e ua marcha compausada peu britanic Jack Judge en 1912 ; Tipperary qu'ei ua vila d'Irlanda d'on èran originaris los sons ajòus.
Que ho cantada per las òst irlandesas e britanicas durant la Purmèra Guèrra Mondiau.
Lo son famós arrepic que hè :
- It's a long way to Tipperary,
- It's a long way to go.
- It's a long way to Tipperary
- To the sweetest girl I know!
- Goodbye Piccadilly,
- Farewell Leicester Square!
- It's a long long way to Tipperary,
- But my heart's right there.
(B'ei un camin deus longs entà Tipperary, qu'ei un long camin de har, B'ei un camin deus longs entà Tipperary, entà la gojata mei doça que sàpi, a bèth lèu Piccadilly, adiu Leicester Square, B'ei un camin deus longs entà Tipperary, totun mon còr qu'i s'estar)
En Argentina, la soa musica que ho manlevada peu Club Atlético River Plate entà vàder lo son imne.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Imne de River Plate sus youtube.com : [1]


text:
Grafit
Lo grafit es una forma allotropica de carbòni. Se troba dins l'environament coma minerau natiu dins de ròcas metamorficas ò dins lei meteorits. Pòu tanben èsser produch per de procès industriau. A una color negra amb un esclat submetallic, una duretat febla situada entre 1 e 2 sus l'escala de Mohs e una densitat pron leugiera d'aperaquí 2,1. Es un minerau qu'a d'aplicacions industrialas variadas dins la construccion mecanica (lubrificant, pèça d'estanqueïtat...), la construccion electrica (collector virant...) ò l'industria quimica (especialament en electroquimia).