text:
James Bond
James Bond es un personatge dels romans de Ian Fleming, conegut tanben coma 007, lo sieu matricul. Es un agent secret anglés que trabalha coma espia per tot lo monde. Lo succès del personatge provoquèt d'adaptacions al cinèma e una fòrta preséncia dins la cultura populara, amb produches mercands e parodias.
Ian Fleming escriguèt dotze romans amb James Bond coma protagonista, mai uèit istòrias cortas, que serviguèron d'inspiracion per totes los filmes de la seria, levat Licence to Kill e GoldenEye. Fleming estudièt a Eton e passèt dos ans a l'escòla militara de Sandhurts. Abandonèt los estudis militars en 1927, data quand decidiguèt de començar una carrièra universitària. Trabalhèt coma jornalista per l'agéncia de prensa Reuters e, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, s'enrotlèt dins los Servicis Secret de la Navala. Acabada la guèrra, comprèt sièis ectaras de terren en Jamaica, ont se faguèt bastir un ostal, que nomenèt Goldeneye. Moriguèt en 1964, a 56 ans.
Romans[modificar | modificar la font]
Romans escrichs per Ian Flemming:
- Quantum of solace
- Casino Royale, 1953 (Casino Reial)
- Live and Let Die, 1954 (Viu e daissa morir)
- Moonraker, 1955
- Diamonds Are Forever, 1956 (Los diamants son per totjorn)
- From Russia with Love, 1957 (Dempuèi Russia amb amor)
- Doctor No, 1958
- Goldfinger, 1959
- For Your Eye Only, 1960 (Solament pels teus uèlhs) Recuèlh d'istòrias cortas.
- Thunderball, 1961
- The Spy Who Loved Me, 1962 (L'espia que m'aimèt)
- On Her Majesty's Secret Service, 1963 (Al servici secret de Sa Majestat)
- You Only Live Twice, 1964 (Se viu solament dos còps)
- The Man with the Golden Gun, 1965 (L'òme de la pistòla d'aur) Postum.
- Octopussy and the Living Daylights, 1966 Octopussy i un espant de mort () Recull d'històries curtes pòstum.
Cinèma[modificar | modificar la font]
Las aventuras de James Bond foguèron portadas al cinèma en nombrosas ocasions pendent mai de 40 ans. Son personatge foguèt interpretat per sièis actors diferents a mesura que passa lo temps; Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan e Daniel Craig.
Los filmes foguèron editats per EON:


c: text/html

text:
810
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 810 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Aglabidas[modificar | modificar la font]
En Ifriqiya, tresena revòuta araba dau rèine d'Ibrahim ibn al-Aghlab (800-812). Coma lei movements precedents (→ 802 e 805), foguèt reprimida per leis autoritats.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Inauguracion de tres monuments novèus dins la vila. Lo rèi associat a sa bastida es desconegut mostrant lo declin de la ciutat[1].
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la guèrra civila entre lei dos fius dau califa Harun ar-Rachid après l'apondon per lo califa novèu e governador dei regions occidentalas dau Califat, Al-Amin, de son fiu a l'òrdre de succession, çò que foguèt refusat per Al-Mamun, governador de la mitat orientala. D'efèct, Al-Mamun refusèt de venir a Bagdad faire sa somission oficiala e s'assegurèt en plaça de son autoritat sus l'aristocracia e la populacion de Khorasan, fòrça ostilas au Califat après de decennis d'insureccions, amb una reduccion deis impòsts e divèrsei privilègis. Aquò li permetèt de dispausar de tropas per faciar l'armada abbassida tenguda per son fraire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vida (literatura)
La vida (var. vita) qu'ei un genre literari de l'Edat Mejana occitana. Que son petitas biografias (generaument anonimas) mei o mens fictivas de trobadors o de trobairitz.
Somari
Contèxt de la vida[modificar | modificar la font]
Dins los cançonièrs, las colleccions manuscritas de poesias de trobadors, las òbras d'un autor particular s'acompanhavan sovent d'ua biografia brèva en pròsa. Existís una controvèrsia sus entà quin punt aquestas se fondamentèron a debon sus de fonts independentas; se sap per exemple que mantuna assercion se devon a d'interpretacions heitas a partir de çò que foguèt escriut dins las composicions. Ua part importanta de las vidas que son estadas servadas foguèt compausada en Itàlia, e un brave nombre foguèron escritas per Uc de Sant Circ. De còps que i a, quauques poèmas individuaus son acompanhats de razos, tèxt brèu qu'explica las rasons, las circonstàncias que lo poèma foguèt compausat.
Exemples de vidas[modificar | modificar la font]
Vida de Jaufre Rudèl[modificar | modificar la font]
Qu'ei dilhèu l'exemple mei famós de vida.
Jaufre Rudels de Blaia si fo mout gentils hom, princes de Blaia. Et enamoret se de la comtessa de Tripol, ses vezer, per lo ben qu'el n'auzi dire als pelerins que venguen d'Antiocha. E fez de leis mains vers ab bons sons, ab paubres motz. E per voluntat de leis vezer, el se croset e se mes en mar, e pres lo malautia en la nau, e fo condug a Tripol, en un alberc, per mort. E fo fait saber a la comtessa et ella venc ad el, al son leit, e pres lo antre sos bratz. E saup qu'ela era la comtessa, e mantenent recobret l'auzir e•l flairar, e lauzet Dieu, que l'avia la vida sostenguda tro qu'el l'agues vista ; et enaissi el mori entre sos braz. Et ella lo fez a gran honor sepellir en la maison del Temple ; e pois, en aquel dia, ella se rendet morga, per la dolor qu'ella n'ac de la mort de lui.
Vida de Bernat de Ventadorn[modificar | modificar la font]
Bernat de Ventadorn foguèt del castèl de Ventadorn e òme de paura generacion, filh d’un sirvent del castèl qu’escaudava lo forn e cosiá lo pan e sa maire amassava l’eisserment. Bèl òme èra, e adreit e saupèt plan cantar e trobar e èra cortés e ensenhat. Lo Vescomte, lo seu senhor de Ventadorn, s’estrambordèt de son trobar e li faguèt grand onor. E lo Vescomte aviá molhèr fòrt graciosa e gàia Dòna que se meravilhèt de las cançons d’en Bernat e s’enamorèt d’el e el de la Dòna ; tant e tant qu’el fasiá sas cançons d’ela, de l’amor que n’aviá e non fasiá mai que de la cantar. De temps durèt aquel amor abans que lo Vescomte e l’autra gent i faguèsson moment e quand lo Vescomte se n’avisèt s’estranhèt del trobador e faguèt sarrar e gardar la Dòna. E la Dòna donèt congèt a En Bernat que se’n anèsse fòra d’aquela encontrada.
El se’n anèt cò de la Duquessa de Normandia qu’èra jova e de granda valor e lo reçaupèt fòrt plan. De temps foguèt en sa cort e s’enmorèt d’ela e ela d’el e ne faguèt de bonas cançons. Sus aquelas entremièjas lo rei Enric d’Anglatèrra la prenguèt per molhèr e se la menèt dins son país. En Bernat demorèt deçà triste e dolent e se’n anèt al bon Comte de Tolosa ont demorèt d’aquí que lo Comte moriguèt. A sa mòrt, En Bernat, per aquela dolor, se rendèt a l’òrdre de Dalon e aquí finiguèt.
E lo Comte En Eble de Ventadorn, filh de la Vescomtessa qu’En Bernat aimèt, me contèt a ieu, Uc de Sant Circ, çò que ieu ai fait escriure d’En Bernat.


text:
Vacanças
Las vacanças son los jorns dintre d'un an en que las personas trabalhadoras o estudiantas prenon un repaus total de lor activitat, levat las fèstas nacionalas, coma nadal o jorns representatius de las nacions (coma la celebracion de lor independéncia).
Existisson principalament per prevenir l'estrès o d'autras patologias, segon lo critèri de l'estat o del govèrn local, per acréisser la productivitat dins la rèsta de l'an. I a generalament dos tipes de vacanças, las vacanças d'un trabalhador o estudiant que li corresponen legalament, coma las vacanças nomenadas "an sabatic", qu'una persona s'autogerís per un temps mès esperlongat. Los païses independentament definisson dins lor calendièr un periòde que la majoria de la poblacion considèra coma vacanças, generalament de junh a agost dins los païses de l'emisfèri nòrd, coma genièr e febrièr dins los païses de l'emisfèri sud. A bada que los trabalhadors, segon lo país, an de 7 a 45 jorns de vacanças, los estudiants an un periòde mès esperlongat de temps, en fòrça ocasions, ambdós meses e atanben tres (la mitat dels meses confrontants o lo mes entièr posterior o seguent). Dins cèrts païses, lo patron pòt definir los jorns de vacanças de lors trabalhadors, coma atanben la possibilitat d'acumulacion de jorns s'un an se prenon pas o se prenon parcialament. Normalament, mentre que lo trabalhador se trape en vacanças, aquestes jorns que s'absenta de son trabalh son remunerats e aquesta remuneracion pòt èsser sa paga abituala coma parciala.


text:
Pèire II d'Aragon
Pèire II d'Aragon o Pèire I de Barcelona (1177?-Murèth 1213) foguèt un rei de la Corona d'Aragon. Sos titols exactes son Pèire lo Catolic, I de Catalonha e II d'Aragon e Ribagòrça, Comte de Barcelona, Girona, Osona, Besalun, Cerdanha e Palhars Jussan, Rei d'Aragon e Comte de Ribagòrça (1196-1213) e senhor de Montpelhièr (1204-1213).
Èra lo filh de Anfós II d'Aragon e de Sança de Castilha. Sucediguèt a son paire al tron de la Corona d'Aragon a la mòrt d'aqueste darrièr en 1196. Pel testament d'Anfós II, Pèire eretava de Barcelona, e d'Aragon, mentre mentre que son fraire Anfós II eretava de Provença. En 1204 se faguèt coronar a Roma pel Papa Innocenci III.


text:
Google Science Fair
La Google Science Fair es una competicion scientifica en linha esponsorizada per Google, Lego, lo CERN, e las revistas National Geographic e Scientific American. La primièra edicion se debanèt en 2011. La competicion es dobèrta als escolans de 13 a 18 ans del mond entièr manca los païses sancionats pels Estats Units (coma Cuba, Iran, Corèa del Nòrd o Zimbabwe per exemple). Aqueles devon formular una ipotèsi, realizar una experiéncia e presentar sos resultats. Totes los estudiants devon aver una connexion a Internet e un compte per tal de participar, que los projèctes son mandats mejançant los sits Google en anglés, alemand, italian, espanhòl o francés.
Lo primièr prèmi compren un viatge a las islas Galapagos amb lo National Geographic, una borsa de 50.000$, e un "estagi" dins una de las organizacions esponsorizadoras. Totes los finalistas recebon una borsa de 25.000 e divèrses presents donats pels esponsorizaires. Una de las finalistas mai prometedoiras de l'edicion de 2013 es la canadiana Ann Makosinski.


text:
Juan del Encina
Juan del Encina (Encina de San Silvestre, 1468-1469 - Leon (?), 1529), foguèt un poèta, musician e autor teatral a l'epòca dels Reis Catolics. Umanista grand, la màger part de son òbra lirica, abans 1500, foguèt escricha per èsser cantada. Sa poesia se dividís en profana e sagrada. A de gost popular e imaginacion granda
Foguèt al servici del Duc d'Alba. Visquèt en Itàlia, que i cantèt pel papa Leon X. Tornet en Espanha, que i foguèt ordenat preire a Malaga. En 1519 anèt a Jerusalèm, que i cantèt sa primièra messa dins la montanha de Sinai. Se crei que moriguèt a Leon.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Triunfo de la fama (1492)
- Cancionero (1496)
- Tan buen ganadico (1496)
- Más vale trocar (1496)
- Plácida y Victoriano (1513)
- Églogas


text:
Estirat en sable dera plaja noti era brisa tardoada deth mar, mès heireda que non pas plasentèra, escotant era mort des batassades solitàries ena aurèra ath temps que guardi eth cèu. Un camp de punts jauni escandilhant un hons escur. Non i a bromes ath pè deth cèu. De patac, bèra causa se mò ena imatge diboishant era sua trajectòria en miei dera net. Era linha desapareish e er univèrs se torne a congelar. Sonque quede eth record de lo que ère ua estela fugaç. Creigui.
“Quan guardes per un telescòpi, es asteroides non se diferencien guaire des esteles” declarèc eth astronom dera Universitat d’Arizona Robert Mc Millan, dempús deth recent apropament deth sòn asteroide ath nòste mon. Damb un nòm molt típic, eth 2005 YU55 a passat entre era Tèrra e era Lua a uns 324.000 kilomètres deth nòste planeta. Descubèrt en 2005 peth astronom american, aguest planetoide ei eth que mès se mos a apropat en trenta-e-cinc ans.
“Apocaliptic, menaçador, espaventós” dirà mès d’un periodista… Mès era gran part dera gent no sap ne quan tornarà a passar eth cometa Halley. E per molt er univèrs de dehòra resulte carcanhant o interessant pera sua immensitat inexplorable -a dia d’auè-, dificilment viscam entà vèir a Bruce Willis en ua nau que non sigue de de carton-pèira. Aguestes notícies non dèishen d’èster ua estonanta que desvelhe ath mainatge que portam laguens e sonie damb caushigar bèth planeta desconeishut.
Me remoigui des mèns pensaments. Era net ei cada còp mès heireda e ua broma menace foteme eth moment. Mès tengui era vista tà naut e guardi fixament ath hons deth firmament. Era mia ment se trape navigant perduda en miei deth ocean nere deth univèrs. Eth mèn còs encara ei presoèr dera gravetat terreste. Desiri qu’arribe era ora de desembolhame des chènes.


text:
Lagupia
Lagupia (veire la partida toponimia) [1] es una comuna occitana dau Vasadés istoric [2], situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat e Rostaing, seguits de Negre segon Bénédicte Boyrie-Fénié, interprètan lo nom coma un resultat de Vippia (villa), dau nom latin d'òme Vippius [3].
Las fòrmas ancianas relevadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son : Gupia (de ~) (1087 ?), Gelagupia (par. de ~) (1276), Guppy (La ~) en 1523. Donc, en se basant sus l'atestacion de 1276, que ni Dauzat ni Negre non devèvan conéisher, dens Lagupia, La- es pas un article. I a identitat entre lo nom dau riu, basat sus un tèma idronomic preceltic gela e un aute, tanben idronomic, *gul-, present dens un riu bèlga, la Gulpe (< Gul-apia), e lo dau borg de la comuna. Lagupia (riu) vendré donc de Gelagupia, pui de l'aferèsi de la prumèira sillaba Ge-. Coma se pòt creire, an pas mancat d'interpretar lo nom dau riu coma La Gupia. Lo nom dau borg de la comuna ven dau nom dau riu.
Tot se complica pr'aquò. La prononciacion (dau nom dau riu, dau nom dau vilatge o daus dus ?) es [la'gypjə] (donc Lagúpia) en amont e [lagy'pijə]] en aval [4]. La prumèira accentuacion, de mèi en amont, çò qu'es sovent un critèri de conservatisme, pòt pas estar influenciada per la grafia oficiala, mès la segonda si. Cau donc supausar, damb prudéncia, que l'atestacion de 1276 se legís *Gelagúpia, [evolucion d'una fòrma *Gelagúlapia]. I a enquèra mistèris, çò que fèi que B. Boyrie-Fénié a pas renonciat completament a l'explicacion de Dauzat. B. Boyrie-Fénié causís la grafia Lagupia (la comuna deu estar dens la zòna de la prononciacion [lagy'pijə]], atau coma sa vesina Castèthnau de Gupia).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sèishas; es adara dau canton de Les Côteaux de Guyenne (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 751; 2013 : 770 abitants (89 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012


text:
1964
Aquesta pagina concernís l'an 1964 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
- 9 d'agost - Harold Macmillan demanda l'adesion del Reialme Unit a la Comunautat Economica Europèa.
Bechuanaland[1][modificar | modificar la font]
Formacion d'un govèrn autonòm au sen dau protectorat ambé lo sostèn de Londres.
Africa[modificar | modificar la font]
Malawi[modificar | modificar la font]
Independéncia dau país lo 6 de julhet.
Sodan[modificar | modificar la font]
Dins lei províncias dau sud, l'ostilitat generala a la politica d'islamizacion dau país entraïnèt la formacion d'una guerilha independentista, dicha Anya Nya. Aquò marquèt l'acomençament de la Premiera Guèrra Civila Sodanesa (1964-1972) e destabilizèt tota la societat sodanesa. De manifestacions importantas, menadas per leis estudiants e lei comunistas, se debanèron dins la capitala. En octòbre, leis esmogudas se generalizèron e lei comunistas organizèron ambé succès una tiera de grèvas generalas. Lo generau Abboud, au poder dempuei son còp d'estat de 1958, foguèt rapidament obligat de laissar lo poder a un govèrn civiu gropant lei comunistas e lei partits tradicionaus (15 de novembre).
Tanzania[modificar | modificar la font]
Unificacion dau país lo 26 d'abriu.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera conjectura regardant l'existéncia dei quarks per lei fisicians estatsunidencs Murray Gell-Mann e George Zweig.
Medecina[modificar | modificar la font]
Realizacion de la premiera angioplastia per lo mètge alemand Andreas Gruentzig (1939-1985).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Nicolas Cage, actor american
- 17 de genièr - Michelle Obama, avocata e femna politica americana, femna de Barack Obama
- 27 de genièr - Bridget Fonda, actritz americana
- 15 de febrièr - Chris Farley, actor american de comèdias (m. 1997)
- 18 de febrièr - Matt Dillon, actor american
- 28 de febrièr - Guillaume Lecointre, zoologista e sistematician francés
- 9 de març - Juliette Binoche, actritz francesa
- 18 de març - Rozalla, cantaira de Zambia
- 30 de març - Tracy Chapman, cantaira americana
- 3 d'abril - Bjarne Riis, ciclista danés
- 7 d'abril - Russell Crowe, actor nouzelandés
- 24 d'abril - Cedric the Entertainer, actor american
- 25 d'abril - Hank Azaria, actor american
- 8 de mai - Melissa Gilbert, actritz, escrivana , realizatritz e productritz americana
- 15 de mai - Lars Løkke Rasmussen, primièr ministre de Danemarc
- 18 de mai - Eric Gonzales, escrivan bearnés
- 26 de mai - Lenny Kravitz, musician american
- 10 de junh - Christopher Penn, actor american
- 15 de junh - Courteney Cox, actritz americana
- 16 de julhet - Miguel Indurain, ciclista espanhòl
- 16 de julhet - Nino Burjanadze, presidenta de Georgia
- 9 de julhet - Courtney Love, cantaira e actritz americana
- 14 de julhet - Guga, fotbolaire brasilièr
- 22 de julhet - David Spade, actor e comediant american
- 24 de julhet - Pedro Passos Coelho, primièr ministre de Portugal
- 26 de julhet - Sandra Bullock, actritz american
- 1 d'agost - Kaspar Capparoni, actor italian
- 8 d'agost - Klaus Ebner, escrivan austrian
- 22 d'agost - Mats Wilander, jogaire de tennis suedés
- 2 de setembre - Keanu Reeves, actor american
- 3 de setembre - Abhisit Vejjajiva, primièr ministre de Tailàndia
- 15 de setembre - Robert Fico, primièr ministre d'Eslovàquia
- 16 de setembre - Rossy de Palma, actritz espanhòla
- 26 de setembre - Nicki French, cantaira britanica
- 30 de setembre - Monica Bellucci, actritz italiana
- 9 d'octobre - Guillermo del Toro, realizator mexican
- 22 d'octobre - Zurab Nogaideli, primièr ministre de Georgia
- 25 d'octobre - Kevin Michael Richardson, actor de comèdias american
- 7 de novembre - Laurent Korcia, violonista francés
- 10 de novembre - Magnus Scheving, productor islandés de television
- 11 de novembre - Calista Flockhart, actritz americana
- 12 de novembre - David Ellefson, musician american (Megadeth)
- 16 de novembre - Diana Krall, pianista canadiana de jazz
- 16 de novembre - Luciano Floridi, filosòf italian
- 16 de novembre - Valeria Bruni Tedeschi, actriz e realizatritz italiana e francesa
- 4 de decembre - Marisa Tomei, actritz americana
- 19 de decembre - Arvydas Sabonis, jogaire lituanian de basquetbòl
- Agnès Clerc, escrivana francesa
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Bechara El Khoury, president de Liban (n. 1890)
- 29 de genièr - Adolfo Díaz Recinos, president de Nicaragua (n. 1875)
- 6 de febrièr - Emilio Aguinaldo, president de las Filipinas (n. 1869)
- 5 d'abril - Douglas MacArthur, general american durant la Segonda Guèrrra Mondiala (n. 1880)
- 14 d'abril - Rachel Louise Carson, escrivana americana (n. 1907)
- 19 d'abril - Maurice Maréchal, violoncelista francés (n. 1892)
- 24 d'abril - Gerhard Domagk, bacteriologista alemand, Prèmi Nobel (n. 1895)
- 21 de mai - James Franck, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1882)
- 27 de mai - Jawaharlal Nehru, primièr ministre d'Índia (n. 1889)
- 30 de mai - Leo Szilard, fisician e biològ molecular (n. 1898)
- 3 de junh - Frans Emil Sillanpää, escrivan finés, Prèmi Nobel (n. 1888)
- 12 d'agost - Ian Fleming, escrivan britanic, creator de James Bond (n. 1908)
- 2 de setembre - Francisco Craveiro Lopes, president de Portugal (n. 1894)
- 21 de setembre - Otto Grotewohl, primièr ministre de l'Alemanha Orientala (n. 1894)
- 28 de setembre - Harpo Marx, actor american de comèdias (n. 1888)
- 15 d'octobre - Cole Porter, cantaire american (n. 1891)
- 20 d'octobre - Herbert Hoover, president dels Estats Units (n. 1874)
- 6 de novembre - Hans von Euler-Chelpin, quimista suedés, Prèmi Nobel (n. 1873)
- 26 de novembre - Julio Sosa, cantaire uruguaian de tango (n. 1924)
- 28 de novembre - Hans von Halban, fisician francés d'origina austriana (n. 1908)
- 11 de decembre - Sam Cooke, cantaire american (n. 1931)
- 17 de decembre - Victor Francis Hess, fisician austrian, Prèmi Nobel (n. 1883)
- 31 de decembre - Ólafur Thors, primièr ministre d'Islàndia (n. 1892)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Charles Hard Townes, Nicolay Gennadiyevich Basov, Aleksandr Prokhorov
- Prèmi Nobel de Quimia : Dorothy Crowfoot Hodgkin
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Konrad Bloch, Feodor Lynen
- Prèmi Nobel de Literatura : Jean-Paul Sartre
- Prèmi Nobel de la Patz : Martin Luther King
- ↑ Protectorat britanic establit en 1885. Es a l'origina dau Botswana modèrne.


text:
1879
Aquesta pagina concernís l'an 1879 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Après la demonstracion de fòrça francesa l'annada precedenta (→ 1878), lo Premier Ministre Rainilaiarivony assaièt de negociar la fin dau conflicte ambé França. Mandèt donc de missions diplomaticas a París e a Londres. Pasmens, poguèt pas luchar còntra un acòrd de partiment pus larg dei zònas d'influéncia dins l'Ocean Indian entre lei doas poissanças colonialas (Egipte e Zanzibar ai Britanics, Madagascar ai Francés). Lo Reiaume Merina deguèt donc faciar d'exigéncias francesas importantas menadas per lo partit colonialista (→ 1881-1882).
Mond[modificar | modificar la font]
- Començament de la Guèrra del Pacific, entre Bolívia e Peró contra Chile.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- Lo quimista suedés Lars Fredrick Nilson descobre l'element quimic escandi.
Energia[modificar | modificar la font]
Concepcion dau premier motor d'explosion de dos temps per l'engenhaire Dugald Clerk (1854-1932). Aqueu motor a un rendement inferior au motor de quatre temps mai una poissança pus importanta e, a l'origina, foguèt desvolopat per contornejar lo brevet de proteccion dau motor de quatre temps de 1876.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr - Felipe Segundo Guzmán, president de Bolívia (m. 1932)
- 22 de genièr - Francis Picabia, poèta e pintor francés (m. 1953)
- 8 de març - Otto Hahn, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1968)
- 14 de març - Albert Einstein, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1955)
- 4 d'abril - Aimo Cajander, primièr ministre de Finlàndia (m. 1943)
- 26 d'abril - Owen Willans Richardson, fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1959)
- 9 de julhet - Carlos Chagas, mètge brasilièr (m. 1934)
- 1 d'agost - Augusto Samuel Boyd, president de Panamà (m. 1957)
- 8 d'agost - Emiliano Zapata, revolucionari mexican (m. 1919)
- 6 de setembre - Joseph Wirth, cancelièr d'Alemanha (m. 1956)
- 6 de setembre - Johan Nygaardsvold, primièr ministre de Norvègia (m. 1952)
- 9 d'octobre - Max von Laue, fisician alemand, Prèmi Nobel (m. 1960)
- 29 d'octobre - Franz von Papen, cancelièr d'Alemanha (m. 1960)
- 6 de novembre - Kazimieras Būga, lingüista e filològ lituanian (m. 1924)
- 7 de novembre - Trotski, revolucionari rus (m. 1940)
- 18 de decembre - Paul Klee, pintor soís (m. 1940)
- Pau Loís Granier, poèta lemosin (m. 1954)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 16 de febrièr - Frederick Smith, zoologista britanic (n. 1805)
- 23 de febrièr - Albrecht von Roon, primièr ministre de Prussia (n. 1801)
- 16 d'abril - Bernadeta Sobirós, santa catolica (n. 1844)
- 25 de novembre - Gabriel Ranvier, personalitat de la Comuna de París (1871) (n. 1828)


text:
Draguinhan
Draguinhan (oficialament en francés Draguignan) es una comuna occitana de Provença, administrada per lo departament de Var de la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur
Foguèt la prefectura de Var fins a 1974. La sònan Capitala de l'artilhariá e Pòrta de Verdon. A 37 088 estatjants. Lo gentilici es draguinhanenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Draguinhan es situada a 200 m d'altitud sus la vau de la ribiera de Nartubi. Lo ponch culminant es lo Malmont que culmina a 600 m d'altitud au dessús de la vila e delimita l'Aut Var dau Centre Var.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Draguinhan vendriá dau latin Dragonianum. Mai segon la legenda escricha per Frederic Mistral, vendriá dau latin Draco: lo dragon.
En 1795, Draguinhan devenguèt la prefectura de Var, après la traïson de Tolon sus lei republicans per sa resisténcia federalista.
En 1974, lo govèrn decidiguèt de transferir la prefectura de Var a Tolon. Aiçò provoquèt l'ira de la populacion e una revòlta que foguèt arrestada per l'intervencion dei CRS. Leis Archius e la Cort d'Assisas rèstan a Draguinhan. La vila devèn una sosprefectura. L'Escòla d'Artilhariá s'installa en vila.


text:
1652
Aquesta pagina concernís l'an 1652 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Fonda ambé la continuacion dei combats entre l'armada reiala e lei tropas de Condé sostengudas per leis Espanhòus. Batut a la batalha de Bléneau per Turenne, Condé se dirigiguèt vèrs París onte prenguèt lo poder ambé l'ajuda de Gaston d'Orleans. Pasmens, i establiguèt un regime autoritari que lassèt rapidament leis elèits de la vila. Per reprimir aquela agitacion, Condé ordonèt de cremar la Comuna de la vila e d'executar un trentenau de captaus. De son caire, Turenne capitèt d'isolar la capitala e Condé foguèt pauc a pauc abandonat per sei partisans. Lo 24 de setembre, seis adversaris parisencs foguèron pron fòrts per prendre lo contraròtle deis autoritats comunalas e obligir Condé de quitar París lo 13 d'octòbre.
Lo 21 d'octòbre, lo rèi Loís XIV poguèt intrar dins la capitala. Lo 12 de novembre, lo prince de Condé perdiguèt oficialament sei dignitats e sei govèrns. Participèt a la guèrra francoespanhòla dins lo camp d'Espanha. Foguèt condamnat a mòrt en 1654 mai perdonat a la fin de la guèrra còntra Espanha. Son fraire, lo prince de Conti contunièt lo combat fins a 1653. Gondi foguèt arrestat e estremat fins a son evasion de 1654 e son exil dins leis Estats Pontificaus. Enfin, Gaston d'Orleans foguèt exilat dins lo castèu de Blois fins a sa mòrt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
Fondacion dau comptador dau Cap dins lo sud dau continent african.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Novèla insureccion de ronins dins l'illa de Sado. Coma la premiera (→ 1651), foguèt reprimida d'un biais saunós per la regéncia e lo rèsta dau rèine de Tokugawa Ietsuna (1651-1680) foguèt plus trebolat per lei ronins.


text:
Esséncia (idrocarbur)
Una esséncia (var. essencia, gazolina) es un liquid inflamable, eissit de la destillacion de petròli, utilizat dins lei motors de combustion intèrna. Es una mescla d'idrocarburs liquids generalament formada d'alcans (20-30%), de cicloalcans (aperaquí 5%), d'alcèns (30-45%) e d'idrocarburs aromatics (30-45%). De còps, d'additius i son aponduts per melhorar certanei proprietats.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Esséncia sens plomb.
- Esséncia d'aviacion.
- Esséncia C.
- Esséncia F.
- Esséncia G.
- White Spirit.
- Combustible fossil.


text:
Hardingfele
Lo hardingfele o vriulon norvegian (var. violon norvegian), qu'ei un instrument de musica folclorica de Norvègia tanhent deu vriulon mes dab quauques variacions dens la soa laüteria : la forma de l'instrument, los dessenhs de las soas "f"s que son un chic diferents ; en mei d'aquò lo hardinfele qu'ei mei ricament ondrat e la soa voluta que representa generaument un cap de leon.
Mes la soa grana particularitat qu'ei d'osténder ueit còrdas : las quate còrdas armonicas deu vriulon classic e quate còrdas simpaticas associadas dab eras. Aquesta originalitat que l'apropia de la viòla d'amor qui deu lo timbre particular deu son son a las soas còrdas simpaticas.
Au contra de las còrdas melodicas, las còrdas simpaticas non son pas premudas peus dits e non son pas tanpauc hregadas peu crin de l'arquet : qu'ei la quita vibracion de las purmèras qui las hè vibrar per "simpatia". Que son donc tienudas devath la tòca de l'instrument e que traucan lo pontet entà demorar en devath de las còrdas armonicas.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Charlie Chaplin
Charles Spencer Chaplin, Jr., mai conegut coma Charlie Chaplin (Londres, 16 d'abril de 1889 - Corsier-sur-Vevey, Soïssa, 25 de decembre de 1977) foguèt un actor anglés. Es conegut per los filmes muts) e tanben coma realizador de cinèma. Inventèt un personatge peculiar, Charlòt (nomenat "Carlitos" a Brasil, e "The Tramp", valent a dire "lo vagabond", en anglés) que venguèt lo personatge central de sos films e posteriorament una icòna del cinèma mut. Es considerat coma un dels melhors mims e de las palhassas mai prestigiosas de l'istòria del cinèma.
En 1919, per tal de protegir sos interèsses e d'aver un contraròtle total sus sos films, Chaplin decidiguèt amb qualques collègas actors de fondar la companhiá cinematografica United Artists. A partir de 1940, la popularitat de Chaplin davalèt rapidament. Dins un ambient marcat per la suspicion dels comunistas caracteristic de la Guèrra Freja, las criticas per sos maridatges amb de femnas mai joves, sos problèmas amb los tribunals per de demandas de paternitat, e una enquèsta portada per l'FBI, l'artista se vegèt obligat de s'installar en Soïssa.
Chaplin èra un perfeccionista, escriviá, dirigissiá, produsissiá, fasiá l'actor, editava e fasiá la musica de sos films.
Sa carrièra artistica durèt mai de 75 ans. Sa filha, Geraldine Chaplin, es tanben una actritz.
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància[modificar | modificar la font]
Charles Spencer Chaplin nasquèt a Londres en 1889 dins una familha modèsta d'artistas de music-hall. Sa maire, Hannah Chaplin, filha d'un sabatièr, faguèt sa carrièra artistica sens gaire succès jol nom de Lily Harley. Aviá ja agut un filh de paire desconegut, Sydney John, abans son maridatge amb lo paire del futur actor, Charles Chaplin Sr., un cantaire pro popular. Lo parelh se disseparèt a l'entorn de 1891 aprèp que la maire aguèsse una relacion amb un autre cantaire de music-hall, Leo Dryden. Amb aqueste, en 1892, Hannah aguèt un tresen enfant, Wheeler Dryden, lo segond mièg-fraire de Charlie Chaplin.
L'enfància de Chaplin foguèt fòrça dura e miserabla que se vegèt confrontat d'ora a la pauretat e a de dificultats de tota mena. Viviá amb sa maire e son fraire Sydney a Kennington, un districte paure de Londres. Hannah aviá pas de salari e ganhava de moneda ocasionalament quand s'ocupava d'enfants e en cordurar, e lo paire subveniá pas ges a las despensas de la familha. Aprèp la malautiá de la maire e son admission dins un espital en mai de 1896, los enfants foguèron mandats dins un ostal de trabalh. Tornèron trobar sa maire al cap de 18 meses mas aquesta se vegèt obligada de portar tornarmai los pichòts e l'ostal de trabalh en julh de 1898.
Qualques meses aprèp, en setembre de 1898, Hannah Chaplin acabèt per èsser internada dins l'asil psiquiatric de Cane Hill qu'èra venguda psicotica, probablament per encausa de la sifilis e de la malnutricion. Durant lo temps de l'internament Charlie e son fraire Sydney anèron viure amb lo paire, que gaireben coneissián pas. Aqueste, victima d'alcoolisme, se moriguèt dos ans mai tard, a l'edat de 38 ans, d'una cirròsi del fètge. Ja que Hannah Chaplin èra dintrada dins un periòde de remission recuperèt sos dròlles mas tornèt emmalautir tre mai de 1903. Charlie, qu'aviá en aquel temps 14 ans, deguèt portar sa maire a l'espital e tornarmai foguèt internada a Cane Hill. Visquèt sol durant qualques jorns sens gaire sòus nimai de que manjar fins que son fraire Sydney, que s'èra engatjat dins la Marina, tornèt.
Començament de la carrièra artistica[modificar | modificar la font]
Parallèlament Chaplin aviá començat sa carrièra artistica fòrça jove. Sas primièras aparicions sus la scèna remontan al temps qu'aviá cinc ans qu'aguèt de remplaçar sa maire durant un espectacle que se debanava mal. Mas es subretot quand faguèt sos nòu ans que s'engatgèt a debon sus aquesta via, encoratjat per sa maire. Aital, gràcias als contactes del paire, Chaplin venguèt membre d'una tropa de 8 dròlles, sonada the Eight Lancashire Lads clog-dancing troupe, e comencèt a far de viradas dins mantun music-hall d'Anglatèrra de 1899 a 1900. L'enfant trabalhava dur e los espectacles coneissián cèrt succès, pasmens aquesta mena de divertiment basat subretot sus la dança lo satisfasiá pas gaire e se pensava ja de crear de numèros de comèdia.
Afogat per l'idèa de venir artista abandonèt l'escòla a 13 ans e comencèt alara a trabalhar dins mantun emplec. L'an seguent s'inscriguèt dins una agéncia teatrala del barri de West End. Lo director sentiguèt lo potencial del dròlle e li donèt rapidament son primièr ròtle dins la pèça Jim, a Romance of Cockayn de H. A. Saintsbury. A mai se l'òbra coneguèt pas una capitada comerciala, l'interpretacion comica de Chaplin foguèt lausada dins mantuna revista. Saintsbury li trobèt puèi un ròtle dins la produccion de Sherlock Holmes dirigida per Charles Frohman, qu'i interpretava Billy dins tres viradas que se faguèron per tot lo país. Sa prestacion foguèt tant exaltada pels critics que foguèt lèu demandat a Londres per jogar aquel ròtle al costat de William Gillette, l'interprèt original d'Holmes. Quand aviá 16 ans, Chaplin interpretèt son ròtle al Teatre del Duc de York d'octobre a decembre de 1905. Aprèp una darrièra virada de Sherlock Holmes a la debuta de 1906, quitèt aquela produccion que i aviá participat mai de dos ans e mièg.
Tot bèl just aprèp d'aver laissat enrè aquela entrepresa, trobèt lèu de trabalh dins una autra companhiá e partiguèt far de viradas amb son fraire, que seguissiá tanben una carrièra d'actor, dins una comèdia sonada Repairs. En mai de 1906, Chaplin s'integrèt dins la tropa juvenila, lo Casey's Circus, e i joguèt de pèças popularas burlescas pieces. Capitèt de s'impausar rapidament coma lo protagonista principal de l'espectacle. Quand la formacion acabèt sa virada en julh de 1907, lo jove actor qu'aviá tot escàs 18 ans èra vengut un comedian e comic experimentat. Pr'aquò aguèt de mal per trobar mai de trabalh e son primièr ensag d'una carrièra en solista coneguèt un fracàs seriós.
D'aquela passa, son fraire Sydney èra dintrat tre 1906 dins la prestigiosa companhiá de comedians dirigida per Fred Karno. Dos ans mai tard, a l'entorn de 1908 èra vengut una de las figuras mai famosas demest totes los actors. En febrièr d'aquel meteis an, capitèt de far engatjar Charlie per un periòde d'ensag de doas setmanas. Malgrat la marrida impression que Karno aguèt tre la debuta del jove Chaplin, que pensava qu'èra tròp vergonhós per far de teatre, Charlie faguèt una prestacion remarcada tre sa primièra nuèch al London Coliseum, çò que faguèt que son contracte amb la tropa foguèt signat gaireben sulpic.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles Chaplin: My Autobiography. Simon & Schuster, 1964.
- Charles Chaplin: Die Geschichte meines Lebens. Fischer-Verlag, 1964. (germ.)
- Charlie Chaplin Die Wurzeln meiner Komik in: Jüdische Allgemeine Wochenzeitung, 3 March 1967, gekürzt: wieder ebd. 12.4. 2006, S. 54 (germ.)
- Chaplin: A Life by Stephen Weissman. Arcade Publishing 2008.
- Charles Chaplin: My Life in Pictures. Bodley Head, 1974.
- Alistair Cooke: Six Men. Harmondsworth, 1978.
- S. Frind: Die Sprache als Propagandainstrument des Nationalsozialismus, in: Muttersprache, 76. Jg., 1966, S. 129–135. (germ.)
- Georgia Hale, Charlie Chaplin: Intimate Close-Ups, edited by Heather Kiernan. Lanham: Scarecrow Press, 1995 and 1999. ISBN 978-1-57886-004-3 (1999 edition).
- Victor Klemperer: LTI – Notizbuch eines Philologen. Leipzig: Reclam, 1990. ISBN 978-3-379-00125-0; Frankfurt am Main (19. A.) 2004 (germ.)
- Charlie Chaplin at Keystone and Essanay: Dawn of the Tramp, Ted Okuda & David Maska. iUniverse, New York, 2005.
- Chaplin: His Life and Art, David Robinson. McGraw-Hill, second edition 2001.
- Chaplin: Genius of the Cinema, Jeffrey Vance. Abrams, New York, 2003. ISBN 978-0-8109-4532-6
- Charlie Chaplin: A Photo Diary, Michel Comte & Sam Stourdze. Steidl, first edition, hardcover, 359pp, ISBN 978-3-88243-792-8, 2002.
- Chaplin in Pictures, Sam Stourdze (ed.), texts by Patrice Blouin, Christian Delage and Sam Stourdze, NBC Editions, ISBN 978-2-913986-03-9, 2005.
- Double Exposure: Charlie Chaplin as Author and Celebrity, Jonathan Goldman. M/C Journal 7.5.
- Charlie Chaplin's World of Comedy, Wes D. Gehring, 1980.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 31 de desembre de 2012
Deu mot "rèn" en gascon e en las lengas deus vesins.
Las lengas escandinavas qu’an dus mots tà designar lo rèn. Un qu’ei simple : ren (suedés, danés) o rein (norvegian) o hrein (islandés). L'aute qu’ei un mot compausat, format en ajustar a la seguida deu prumèr mot, lo mot qui vòu díser bèstia, animau. Per exemple en suedés que i son los dus mots sinonims: ren e rendjur; en norvegian que son rein e reindyr.
Perquéreindyr (lit. rèn–animau) e non sonque rein, mei simplament ? Pr’amor a l’origina deu mot ren o rein que i èra lo mothran o hrein qui devèva estar ua sòrta d’adjectiu. L’arraditz indoeuropèa d'aqueth mot (krn, arraditz segondària de kr) qu'ei de bon arreconéisher : que la tornam trobar dens mots nostes com crani e còrn (còrn en lengas germanicas que s'i ditz horn). Lo mot hrein o hran que ‘s referiva a l'òs deu cap, au còrn. Dongas, la significacion prumèra de hreindyr que devèva estar quauquarren com «animal dab còrns, animal cornut ». En latin, qu’avem çò de medish dab lo mot cervus (cèrvi en gascon). Etimologicament, cervus qu'ei, en realitat,un adjectiu qui significa dab còrns, cornut (keru-us). Lo mot ancian Hrein que devèva estar un equivalent semantic deu latin cervus, qu’ei a díser qui’s devó compréner com un adjectiu qui volè díser « cornut » abans d'estar emplegat com substantiu tà designar lo quiti animau, exactament com cervus en latin. En occitan contemporanèu, que i son hèras los exemples d'adjectius pres com a substantius tà designar animaus o plantas. Per exemple, qu'avem flamenc, allusion a la color roja deu plumatge de l'ausèth, o enqüèra becarrut, qu'ei a díser qui a un bèc gròs, un becàs. Qu'ei lo nom lengadocian deu flamenc.
Lo mot norués hreindyr qu’evoluè tà reindyr(norvegian), rensdyr (danés) e rendjur (suedés). A costat deu mot compausat, que trobam tanben com a sinonims los mots simples provienent de hrein : ren (danés e suedés) , rein (norvegian) .
Lo mot norvegian reindyr qu’estó incorporat en anglés (reindeer) ,on i acacè lo mot hran (auta forma de hrein) qui èra lo de l’anglés vielh. L'irlandés, lenga celtica, que s'inventè un mot compausat : réinfhia, qui combina lo mot d'origina escandinava réin (rèn) e lo mot irlandés fia qui vòu díser cèrvi. La i de réin n'a pas valor de vocau aquiu, que serveish sonque tà indicar quin e cau prononciar la consonanta "n" qui segueish, segon ua règla grafica e fonetica pròpia deu gaelic. Lo mot irlandés qu'ei evidentament un calc deu mot anglés reindeer, puishqu' en anglés deer a pres lo sens especializat de cèrvi.
Los dus mots escandinaus, lo de forma simpla (ren) elo compausat, que viatgèn de cap au sud. L’alemand que s’incorporè ren hens lo lexic (das ren) e que s’adaptè com sinonim de ren lo mot compausat rentier (tier que vòu díser animau en alemand). De la medisha manèra, lo neerlandés qu’a ren e rendier (dier: animau en neerlandés). En alemand com en neerlandés, las formas compausadas que son las mei correntas.
Aquestes dus mots non s’arrestèn pas a la frontèra de Germania. Lo mot compausat qu’estó incorporat en francés devath la forma rangier, probablament per l'intermediari deu mot alemand, o mei exactament d'un mot escandinau manlhevat per l'alemand -probablament deu danés- e grafiat a l'alemanda , abans qu' estore adaptat a la mòda de l'alemand modèrn. *Rendjier > rengier o rangier en francés. Durant quauques sègles, lo mot rangier (tanben grafiat rengier, var. ranger) que coneishó un gran succès en francés e shens designar sonque lo noste rèn. La semblança fonetica de rangier dab sanglier que hasó que los dus mots e's podón con·hóner enter si e quitament ibridizà's. Per exemple lo poèta Joachim du Bellay (sègle 16) qu'emplega lo mot ranger per sanglier e que trobam lo mot ibrid ranglier en tèxtes d'autes autors tà designar o lo rèn o lo pòrc-sanglar.
Contràriament au son parion ren, lo mot rangier non s’i escadó pas tà passar las frontèras meridionaus de França. La causa n'ei probable la soa fonetica pro particulara, complicada e plan francesa, e fin finau pro desagradabla. D'aulhors, rangier qu’acabè per càder en desús hens la lenga francesa au profieit deu son sinonim concurrent ren, arribat en francés en viéner de l'alemand, e vadut renne en grafia francesa. Totun, lo mot rangier n’a pas completament despareishut deu lexic francés contemporanèu. Que'u i trobaratz plan present pr'amor lo mot rangier que continua d'estar emplegat tà designar la figura deu rèn en eraudica.
Dongas lo mot escandinauren que contunhé lo son viatge de cap au sud, solet, shens lo son parion rangier, oblidat hens las "pobèlas" de la lenga francesa. L’aragonés qu’a ren e reno, lo catalan qu’a ren, lo castelhan e l’asturleonés qu’an reno, lo galician reno e rena, lo portugués qu’a rena, l’italian qu’a renna, lo romanch qu’a ren etc. Lo portugués e l’espanhòu qu’an tanben lo mot rangífero, adaptacion de rangifer, lo nom pseudo-latin deu rèn. Rangifer, o meslèu rangyfer, qu’ei un neologisme enigmatic, lhèu un crotzament enter lo mot latin ramiferus, lit. qui pòrta ramas, e un aute mot, sia un mot lapon raingo (adaptacion deu mot germanic en sami) sia lo mot francés rangier. Aqueth neologisme rangyfer, o rangifer segon lo naturalista suedés Linnaeus, que remonta au sègle XIII. Qu'estó inventat per (Sent) Albèrt lo Gran, l'avesque de Colònha.
En occitan, que i son dus mots en concurréncia tà designar la nosta bèstia. L’un qu’ei lo quite mot rangièr qui trobam notat hens Mistral : un beròi francisme a maudespieit de la soa cara occitana. L’aute qu’ei lo mot d’origina escandinava rèn, un neologisme en occitan, qui remonta a la debuta deu sègle. L’avantatge deu mot rèn, adoptat peu diccionari de Per Noste (gascon) e peu deCh. Laus (lengadocian), e per d'autes en seguir, qu’ei multiple : que demora hens la continuacion de las solucions de las lengas sòrs deu gascon. En particular, l’aragonés e lo catalan qu'an, tots dus, incorporat lo mot ren. Lo mot rèn qu’ei de fonetica simpla e que’s pòt incorporar en tots los dialèctes e dab tots los sistèmas grafics institucionaus en vigor, shens cambiament.N’ei pas briga lo cas de rangièr, qui no’s prononciarà pas parièrd’un parlar a l’aute pr’amor de la seguida « gi ». Aqueth mot rangièr que presenta ua fonetica mei qu’estranha en gascon. D’aulhors, tà sajar de har lo mot mei engolider peus gascons, la wikipedia occitana que se’n va inventar un variant "gasconoïd" : rangèir. Totun, aqueth barbarisme vertadèr que sona mei que lèd en gascon (« rranyèy » ). Lo mot « rèn » que sona hèra mei simple, hèra mei clar e hèra mei beròi e non pas sonque en gascon, senon en las autas modalitats, que tròbi jo.En tot cas, hens los diccionaris gascons, lo Tot en Gascon inclús, lo mot rangièr o los sons variants pseudo-dialectaus n’i son pas. Que i ei sonque lo mot rèn.
Aquò dit, lo recors a un francismeo a un neologisme tà díser rèn n’èra pas briga inevitable. Los bascos que disen elur-orein (lit.nèu-cèrvi). Lasolucion qu’ei identica en breton : karv-erc’h (lit. cèrvi-nèu). En lenga jerriesa, qui ei normanda, que disen chèr du nord, solucion compartida dab l’ebrèu ‘ayal hatsafon(lit. cèrvi deu nòrd). En chèc, que disen indiferentament sob polární e sob arktický (cèrvi polar, cèrvi artic), etc…Cèrvi neviscós, cèrvi nordenc, cèrvi polar, cèrvi artic, non hasè pas besonh un pialat d’imaginacion tà trobar solucions alternativas.
Totun, jo que pensi non hè pas besonh abandonar lo mot rèn au profieit d’unha auta expression quina que sia. Los autes n'an pas tanpòc besonh d’abandonar lo mot rangièr se’us agrada. De tot biaish, quan parlen provençau, n’emplegan pas, e n'an pas a emplegar, mots nostes com gahús, sarri o panquesa. Nosaus tanpòc n’avem pas a emplegar mots estranhs com chin, gau o rangièr tà díser can, poth, hasan o rèn. Lo gascon qu’ei en contacte dab l’aragonés, lo catalan, l’espanhòu e lo lengadocian qui, tots,an lo mot rèn, ren o reno. Lo maine gascon n’ei pas ni ua isla ni un finistèrre lingüistic. Qu’ei un pont de cap a las lengas d'Espanha. N’ac cau pas jamei desbrombar. Qu'ei tanben pr'amor d' aquò lo mot rèn que ns'està plan miélher que non pas lo mot rangièr qui'ns sembla viéner d'unha auta galaxia.
En tot cas, que'vs desiri a tots un bon an nau 2013!!!!


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 27 de març de 2015
Oralitat de Gasconha: un exemple de seguir.
Un bon exemple de çò qui’m sembla utile de har, quitament indispensable, qu’ei lo tribalh de collectatge qu'ei a har Eth Ostau Comengés, solet o en collaboracion dab Nosaus de Bigòrra (IEO 65), peus parçans gascons pirenencs. L’airau cobrit que concerneish susquetot lo gascon sudorientau dab quauques excursions peu maine deu centrau.
Dongas que s’espandeish grossomodo de Tarba a Aulús. Aqueth tribalh no’s limita pas au collectage
perse, que i hèn tanben un esfòrç de difusion, sia per youtube, sia en commercializar DVDs tematics qui arrecomandi de tornar
véder e escotar, enqüèra e tostemps.Los
locutors que non s’i exprimeishen pas sonque en gascon, los devís que i pòden estar
sostitolats s'ac desiratz. La lenga deus sostítolhs que’n pòt estar o lo gascon o lo francés, que n'avetz la causida. La grafia deus sostítolhs gascons qu’ei hòrt respectuosa deu parlar. Non
s’ageish pas d’arrevirar lo devís en "parlar academic", senon de
transcríver fidèument lo devís en grafia occitana. Atau que i legeram interessent , que non interessant, ueitar e
non güeitar, etc, causida non solament respectuosa mès autanplan respectabla,
ce’m sembla. E que i poderatz audir mots qui non trobaratz pas en diccionari de Palay. Que cau plan arreconéisher lo gascon sudorientau que i ei mau arrepresentat, en aqueth diccionari. Per exemple, en saborant lo DVD dedicat a la fabricacion deu hormatge, qu'èi podut apréner quin èra obtiengut lo maton, mot qui n'èi pas trobat en nat dicionari gascon dab aquesta significacion hormatgèra qui non sabèvi pas sonque en catalan (mató).
Lo prètzhèit d'aquestes collectatges qu’ei doble. Lo prumèr qu'ei har devisar los locutors
naturaus en la lor lenga mairau, lo gascon. Atau, la paraula publica en gascon qu'ei tornada en çò deus locutors naturaus. E lo dusau qu'ei istoric e etnografic. Que son testimòniatges sus tecnicas, costumas, la toponomia e d'autas brembanças d'un món qui ei a desparéisher quan n'ei pas dejà extint. La valor educativa deu tribalh deth Ostau Comengés qu'ei incommensurabla. Que poderatz avisar-vse'n en tot visitar lo lor navèth site "Oralitat de Gasconha" on i presentan los DVDs, CDs e libes qui podetz crompar on-line. Non poish pas sonque arrecomendà'vse d'ac har, non seratz pas decebuts. Que i poderatz escotar un hòrt beròi gascon qui'vse cambiarà drin deu lengatge deus neolocutors, pas tostemps tant atractiu. Tornar escotar los ancians a parlar que pòt estar lo parat tà sajar d'alindar lo son gascon.
Crompar on-line en çò deus de l'Ostau que's pòt e que cau!
Que caleré har collectatges deus semblants per tots los autes parçans de la nosta beròia Gasconha, que son testimoniatges qui interessaran las generacions actuaus e vienentas. Qu'ac caleré har plan lèu, abans qu'estosse tròp tard.


text:
1939
Aquesta pagina concernís l'an 1939 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 11 de setembre - Normandia: desembarcan las primièras tropas britanicas (Segonda Guèrra Mondiala).
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 16 de febrièr - S'enebís per decrèt l'usatge public de la lenga catalana.
- 19 de febrièr - País Valencian: l'aviacion franquista ne bombarda la zòna litorala.
- 2 de març - Vatican (Roma): lo conclau proclama papa Eugenio Pacelli, qu'adòpta lo nom de Piu XII.
- 15 de març - Checoslovaquia: l'armada alemanda ocupa lo país. Après l'ocupacion de Praga, los alemands ne fan lo protectorat alemand de Boèmia e Moràvia.
- 28 de març - Madrid (Espanha): la capitala de l'estat es ocupada per l'armada franquista, a la fin de la Guèrra Civila Espanhòla.
- 30 de març - Valéncia: los franquistas ocupan la vila.
- 1 d'abril - Espanha: la Guèrra Civila Espanhòla s'acaba amb la victòria del partit franquista.
- 6 d'abril: Benito Mussolini ocupa Albania.
- 28 d'abril: Adolf Hitler denóncia lo pacte de non agression de 1934 amb Polonha.
- 1 de setembre - Euròpa: comença la Segonda Guèrra Mondiala. Alemanha ocupa Polonha.
- 10 de setembre - Segonda Guèrra Mondiala: Canadà declara la guèrra a Alemanha.
- 17 de setembre: Polonha: las tropas sovieticas ocupan Polonha e prenon la zòna orientala (adjudicada a Stalin dins lo pacte del 23 d'agost).
- 27 de setembre: Polonha: rendicion de la vila de Varsòvia, assetjada e bombardada per las tropas nazis.
- 8 d'octobre - Segonda Guèrra Mondiala: Alemanha annèxa l'oèst de Polonha.
- 30 de novembre - Finlàndia: las tropas sovietica ocupan lo país.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, de negociacions diplomaticas foguèron menadas amb Alemanha e ambé França e lo Reiaume Unit regardant lei possibilitats d'aliança dins l'enquastre d'un conflicte europèu generalizat. Lo 23 d'aost, un acòrd foguèt finalament conclut amb Alemanha car Stalin voliá pas intrar en guèrra còntra Hitler sensa lo sostèn de París e de Londres. Òr, l'atitud esitanta dei Francés e dei Britanics e l'ostilitat dei Polonés èran de fònts d'inquietud importantas per lei Sovietics dins lo cas d'una guèrra. De mai, aquel acòrd permetiá a l'URSS de reconquistar unei territòris perduts per Russia après sa desfacha de 1918.
Ansin, lo 17 de setembre, lei Sovietics ataquèron Polonha qu'èra ja a faciar l'invasion alemanda acomençada lo 1èr de setembre. La campanha foguèt aisada car lei principaleis armadas polonesas èran estadas ja anientadas ò enceucladas per la Wehrmacht. S'acabèt lo 6 d'octòbre e lo territòri polonés foguèt partejat entre Alemands e Sovietics.
Puei, a la fin de l'annada, l'URSS mandèt un ultimatum au govèrn finlandés demandant la cession d'unei territòris frontaliers de la region de Leningrad e la locacion de la basa navala de Hanko. En cambi, prepausèt de laissar dos territòris de Carèlia a Finlàndia. Pasmens, lei Finlandés refusèron l'installacion dei Sovietics a Hanko. Lo 30 de novembre, l'Armada Roja ataquèt alora lo país sensa preparacion militara vertadiera. Se turtèt rapidament a una resisténcia opiniastra de l'armada finlandesa qu'aprofichèt son mestritge dei combats ivernencs per causar de pèrdas considerablas dins lei rengs sovietics.
En Asia, una guèrra frontaliera non declarada opausèt l'URSS ai Japonés dins la region de Khalkhin Gol en causa de revendicacions japonesas sus la region. Dau 16 de mai au 19 de setembre, de combats acarnats mobilizèron de desenaus de milièrs d'òmes, de centenaus de carris e de pèças d'artilhariá dins lei dos camps. Aprofichant una logistica superiora, lei Sovietics dirigits per lo generau Gueorgui Júkov ganhèron finalament la batalha e causèron de pèrdas fòrça importantas a l'armada japonesa. D'amplor limitats a respèct dei grandeis operacions de la Segonda Guèrra Mondiala, aquelei combats aguèron un efèct important sus lo debanament de la guèrra car la remembrança de sa desfacha empachèt lei Japonés d'atacar tornarmai l'URSS.
America[modificar | modificar la font]
Salvador[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Mond[modificar | modificar la font]
- 9 de genièr - Libia: Itàlia annèxa lo país.
- 1 de julhet: Nòva ofensiva japonesa en China.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre de la Segonda Guèrra Mondiala e de la recèrca d'armaments novèus, de progrès importants foguèron realizats dins lo corrent de l'annada :
- desvolopament dau concèpte de caçaire de carris dins leis armadas participant ja ais operacions, especialament l'armada polonesa que deguèt faciar un nombre important de blindats en setembre.
- assai dau premier prototip d'elicoptèr militar per l'engenhaire estatsunidenc d'origina russa Igor Sikorsky (1889-1972) (14 de setembre). Après divèrseis estudis suplementaris, foguèt a l'origina dau premier elicoptèr adoptat per una fòrça armada en 1945.
Informatica[modificar | modificar la font]
Concepcion dau premier calculator binari per lo matematician estatsunidenc George Stibitz (1904-1995). L'engenh foguèt melhorat dins lo corrent de l'annada per lei laboratòris Bell.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Sal Mineo, actor american (m. 1976)
- 22 de genièr - Alfredo Palacio, president d'Eqüator
- 2 de febrièr - Dale Thomas Mortensen, economista american, Prèmi Nobel
- 28 de febrièr - Daniel C. Tsui, fisician chinés, Prèmi Nobel
- 13 de març - Neil Sedaka, cantaire american
- 14 de març - Pilar Bardem, actritz espanhòla
- 20 de març - Brian Mulroney, primièr ministre de Canadà
- 31 de març - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (m. 1993)
- 2 d'abril - Marvin Gaye, cantaire american (m. 1984)
- 7 d'abril - Francis Ford Coppola, realizator american
- 13 d'abril - Seamus Heaney, escrivan irlandés, Prèmi Nobel
- 16 d'abril - Dusty Springfield, cantaira anglesa (m. 1999)
- 20 d'abril - Gro Harlem Brundtland, primièra ministra de Norvègia
- 23 d'abril - Lee Majors, actor american
- 2 de mai - Ernesto Castano, fotbolaire italian
- 7 de mai - Sidney Altman, quimista canadian, Prèmi Nobel
- 7 de mai - Ruud Lubbers, primièr ministre dels Païses Basses
- 18 de mai - Peter Andreas Grünberg, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 5 de junh - Charles Joseph Clark, primièr ministre de Canadà
- 11 de junh - Jackie Stewart, pilòt de Formula 1 escocés
- 22 de junh - Ada Yonath, quimista israelian, Prèmi Nobel
- 15 de julhet - Aníbal Cavaco Silva, president e primièr ministre de Portugal
- 26 de julhet - John Winston Howard, primièr ministre d'Austràlia
- 9 d'agost - Romano Prodi, primièr ministre d'Itàlia
- 12 d'agost - George Hamilton, actor american
- 19 d'agost - Ginger Baker, baterista del grop de rock Cream
- 21 d'agost - Festus Gontebanye Mogae, president de Botswana
- 5 de setembre - Clay Regazzoni, pilòt de Formula 1 soís (m. 2006)
- 8 de setembre - Susumu Tonegawa, biològ japonés, Prèmi Nobel
- 13 de setembre - Guntis Ulmanis, president de Letònia
- 18 de setembre - Jorge Sampaio, president de Portugal
- 30 de setembre - Jean-Marie Lehn, quimista francés, Prèmi Nobel
- 7 d'octobre - Harold Walter Kroto, quimista anglés, Prèmi Nobel
- 11 d'octobre - Maria Esther Bueno, jogaira de tennis brasilièra
- 12 d'octobre - Franjo Gregurić, primièr ministre de Croàcia
- 14 d'octobre - Ralph Lauren, dessenhaire de mòda american
- 22 d'octobre - Joaquim Chissano, president de Moçambic
- 30 d'octobre - Leland H. Hartwell, scientific american, Prèmi Nobel
- 19 de novembre - Emil Constantinescu, president de Romania
- 26 de novembre - Tina Turner, cantaira americana
- 26 de novembre - Abdullah Ahmad Badawi, primièr ministre de Malàisia
- 27 de novembre - Laurent-Désiré Kabila, president de la Republica Democratica de Còngo (m. 2001)
- 17 de decembre - Eddie Kendricks, cantaire american (The Temptations)
- 18 de decembre - Harold E. Varmus, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - William Butler Yeats, escrivan irlandés, Prèmi Nobel (n. 1865)
- 10 de febrièr - Papa Piu XI (n. 1857)
- 2 de març - Howard Carter, arqueològ britanic (n. 1874)
- 7 d'abril - Joseph Aloysius Lyons, primièr ministre d'Austràlia (n. 1879)
- 26 d'abril - Emili Barta, escrivan e òme de teatre occitan (n. 1874)
- 12 d'agost - Eulalio Gutiérrez Ortiz, president de Mexic (n. 1881)
- 15 de setembre - Jens Bratlie, primièr ministre de Norvègia (n. 1856)
- 23 de setembre - Sigmund Freud, psiquiatra alemand (n. 1856)
- 23 de setembre - Francisco León de la Barra, president de Mexic (n. 1863)
- 29 de novembre - Philipp Scheidemann, cancelièr d'Alemanha (n. 1865)
- 11 de decembre - Prospèr Estieu, escrivan, jornalista e poèta occitan (n. 1860)
- 23 de decembre - Anthony Fokker, constructor neerlandés d'avions (n. 1890)


text:
Ronssoy
Ronssoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard situat a 22 km al sud de Cambrai e a 17 km al nòrd-es de Péronne, facilament accessible pel autoroute A26.
Village picard situé à 22 km au sud de Cambrai et à 17 km au nord-est de Péronne, aisément accessible par l'autoroute A26.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble, situat sus la linha de tèsta pendent la Primièra Guèrra mondiala, i auriá #èsser lo darrièr del departament a èsser "liberat[1]".
Le village, situé sur la ligne de front pendant la Première Guerre mondiale, aurait été le dernier du département à être "libéré[2]".


text:
un apres-miegjorn qu'avia ren-t-a far de speciau, sei 'nat me permenar dins l'universitat Cheikh Anta Diop, un grand campus que 'massa totas las facultats de Dakar... E que compren tanben la bela biblioteca universitaria. Quela biblioteca es la mai importanta dau Senegal. Lo bastit es plan brave, mas los libres que i'a dedins, qu'es 'n'autr'afar! La manca de sous se fai veire crudelament...
Visatz per exemple lo fons de literatura francesa...
Bon, i'a dau fons mai braves que los autres, coma per exemple queu-qui de religion, um veu que i'aguet de generos donators (segurament un pais coma l'Arabia Saodita o l'Egipta)
En me permenar dins lo pitit fons "lengas", reflexe, ai cerchat un libre sus l'occitan, sens li creire p'una segonda... A l'Universitat Cheikh Anta Diop, Dakar, ente i'a benleu-ben 5 libres sus l'italian e l'espanhou, figuratz-vos que fuguei plan suspres de trobar un libre que tratava d'occitan! Oc-es! N'i'avia un!!! Malurosament, qu'era queu-qui... Ai començat de rire, mas rire a me ne'n far petar los budeus... tots los estudiants presents me visavan coma 'na bestia estranha... Li cresia pas, la situacion era surealista...


text:
A la fin deu més de junh d'aquesta annada, dab la mia polideta, em anat deu costat deu Cantal. Em arribat per la Coresa. Era, n'i avèva pas jamei botat lo pè, e jo, la sola causa que conèishevi d'aqueth parçan d'Occitània, èra lo panorama qu'am despuish Bort-les-Orgues :
Avem (mau) dromit dens la veitura, en haut de las Òrgas, donc avem podut profèitar de l'auba. Après avem hèit lo torn deu platèu (chic o mic 5 km)
Espiatz un chic la Dordonha s'es pitchona aquí :
Vaquí la famosa bòrna qu'avèvi pas vòugut passar l'an passat dab lo Danís, quan hasèvan lo nòste viatge initiatic dens lo Lemosin :
Coma èri un vertadèir inocent e que coneishevi pas briga lo parçan e que nos agrada lo rondalei, avèvi crompat sus Internet una mena de guida que se sona "Les sentiers d'Émilie dans le Cantal". Mercés ad aqueth, avem descubert quauques beths lòcs, çaquelà, avisatz-ve : tròbi pas mei la citacion, mes avem legit que los parcors perpausats son accessibles a tot lo monde, en familha, dab còishes e grans... Soi pas un gran esportiu,vertat, e la Polideta tanpauc, mes me serèi mau imaginat dab la mia gran dens uns endrets !
Lo purmèir qu'avem causit èra benlèu lo mei aisit (6km). Es un sendarèu a l'entorn de la torbèra deu Jolan. Se pòt trobar a costat de Segur-lès-Villas, entre Riom-ès-Montagne e Murat. Lo siti es classat Natura 2000, pr'amor de la soa bio-diversitat. Es un sendarèu d'interpretacion, coma se ditz dens lo mitan deu torisme, çò que vòu díder que de quan en quan, lo camin es ponctuat de panèus on son explicats l'ecosistemi, la preséncia umana dens la torbèra, etc... Un paisatge magnific, en mei d'aquò lo temps èra pas tròp polit, se podèva véder d'eslambrecs a quauques quilometres, ambient subernaturau, lutz interessanta. (Avem après au retorn, dens un reportatge sus France 5 qu'aqueth canton deu Cantal es lo mei periclat de França...)
Cansats, lo ser, avem trobat un campatge a Riom-ès-Montagne. A la debuta lo plan estó de campar a la sauvatge, mes dens un país shens aubres, es pas aisit de s'esconer, e com èram dens lo PNR deus Volcans d'Auvernha, es prohibit, e se pòt trobar de garda (enfin, tot es cas, dens lo de las Lanas de Gasconha, sabi que son seriós).
L'endoman, lo temps èra maishant, donc avem cruisat dab la veitura, e èm anat deu costat deu puèg Mary. Avem trobat, en haut deu còth de Serre, una taula de colleccion :
Avèvam previst de har rondalei sus lo pas de Rolland. Malurosament, la caguèra n'èra pas deu mon vejaire, e èi pas podut har mei de dus quilometres... Aquò estó una excusa de las bonas entà crompar una botelha d'Auvergnat Cola !
La glèisa de Riom-ès-Montagne :
Fin finau, per dintrar en Gironda, avem près cap au sud, dinc a Carlat.
(Sul ròc de Carlat pichona
Ai fach una mestressa…
Fach una mestressa…
Sul ròc de Carlat !)
Cau saber que sus lo ròc èra bastit un castèth mes coma èra tròp "eficaç", estó destrusit a l'epòca d'Enric IV, e las quitas pèiras estòn esbarrejadas. Com tot ròc, lo ròc de Carlat es la proprietat deus ... Grimaldi !
Per acabar, em passat a Conques dens l'Avairon. Pensi que coneishetz aqueth timpan :
Èi quitament trobat una polida estudianta basco-girondina que s'arrefresquiva dens lo claustre de l'abadiau...
A Concas, avem vugut vesitar lo tresaur, es a díder véder la relica de Senta Fé, mes la dintrada estó paganta. Non pas que sii mei cusson qu'un Avaironés, mes èra pagant per los quites peregrins, eths que normaument pagan dab los lors pès. Esmaliciat qu'èri, qu'em partits de cap a Rodés, on avem minjat dab lo Danís e la còla de l'Estivada, dromit au campatge de Layoule, e qu'em dinrat l'endoman en Sud Gironda per Caurs.


text:
Lo Rove
Lo Rove (Le Rove en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Seis estajants son anomenats rovenencs.
Lo Rove es conoissut per sei cabras dei banas torcejadas, unencas au monde e per son brocin, especialitat facha ambé lo lach d'aqueleis animaus e que ramenta la ricotta siciliana.
Una dei cançons de Victor Gelu s'anomena lei nòvis rovenencs, que lei gents dau Rove representavan segon l'autor lei pastres de l'arcadia de la mitologia marselhesa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna se situa dins lo departament dei Bocas de Ròse a aperaquí 8 km a l'oèst de l'Estaca a Marselha per lo tunèu dau Resquiadon e 5 km a l'èst d'En Suá la Redona.


text:
Sant Pau de Tricastin
Sant Pau de Tricastin (Saint-Paul-Trois-Châteaux en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Sant Torquat, avesque de Sant Pau de Tricastin au sègle IV


text:
Erupcion hawaiana
Leis erupcions hawaianas son un tipe d'erupcion volcanica. Son caracterizadas per de lavas fòrça fluidas, basalticas amb una concentracion de silici febla. Aquò permet l'escolament de la lava sus lei flancs dau volcan sus de distàncias lòngas que pòdon agantar de desenaus de quilomètres. Lo desagatge dau magma es aisat e son emission se forma siá sota la forma d'una fònt de lava d'unei centenaus de mètres d'autor amb un debit regular siá sota la forma d'un lac de lava situat dins lo cratèr. Una activitat hawaiana regulara entraïna generalament la formacion d'un volcan bloquier. Certanei volcans coma Mauna Loa, Kilauea o Nyiragongo an un regim eruptiu quasi unicament hawaian.
Aqueleis erupcions son generalament gaire perilhosas mai pòdon causar de destruccions importantas en causa dei coladas de lava que son capablas de destrurre la màger part deis infrastructuras umanas. L'Indici d'Explositat Volcanica d'una erupcion hawaiana se situa generalament entre 0 e 1.


text:
Alaric II
Alaric II (484 - Vouillé 507) foguèt lo ueitau rei dels visigòts, filh d'Euric. Son reialme, que sa capitala èra Tolosa, compreniá la mitat meridionala de Gàllia (la màger part de l'actual terrritòri d'Occitània) e gaireben tota la Peninsula Iberica (Ispània). Alaric foguèt vençut e tuat a la batalha de Vouillé per Clodovèu, rei dels francs. Alara los Visigòts d'Aquitània passèron en Ispània e sonque conservèron la Gàllia Narbonesa sul versant nòrd-est dels Pirenèus (nomenada Septimània). Jos son règne foguèt facha una copia de las leis romanas, coneguda coma Breviari d'Alaric, aplicabla sonque als ispanoromans (506). Lo meteis an 506 va permetre als avesques catolics de Gàllia de s'amassar en un Concili en (Agde).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Edward Gibbon, History of the Decline and Fall of the Roman Empire


text:
Cobde
L'articulacion deu cobde (var. coide) es format per 3 diferentas articulacions dens la medisha capsula articulara
Somari
òs[modificar | modificar la font]
En haut, trobam l'umèrus qu'es l'òs deu braç e baish, lo radius e l'ulna qui son los de l'avant-braç
articulacion[modificar | modificar la font]
Que son unidas dens ua sola capsula articulara per deus ligaments collateraus suus costats e dus qui tenguen l'ulna dab lo radius, un petit es lo ligament carrat endevath deu cap deu radius entà'u bòrd inferior de l'incisura radiau de l'ulna, l'aute es lo ligament anular radiau, inseris de cada costat de l'incisura radiau de l'ulna e qu'entorn lo cap deu radius com un anèth
articulacion umero-radiau[modificar | modificar la font]
articulacion umero-ulnara[modificar | modificar la font]
articulacion radio-ulnara proximala[modificar | modificar la font]
tishuts[modificar | modificar la font]
muscles[modificar | modificar la font]
los flexors
l'extensor
plan superficiau[modificar | modificar la font]
aqueth plan en superficia deus muscles presenta, la transformacion de las veas, mediau, mediana e laterau de l'avant-braç en veas basilica e cefalica. Trobam tanben deus nèrvis superfiiaus sensitius com los nèrvis cutanèus median e laterau de l'avant-braç.
plan honsut[modificar | modificar la font]
l'arrega mediau deu bicèps: nèrvi median e artèra braquiau
l'arrega laterau deu bicèps: nèrvi radiau qui divisa's en un nèrvi superficiau sensitiue en un nèrvi honsut
region de l'olecrani[modificar | modificar la font]
Qu'es endarrèr deu cobde on trobam lo tendon deu tricèps braquiau. En mediau se troba la lòtja posteriora deu braç on passa lo nèrvi ulnar.


text:
Edifici deu Ministèri de la Santat
L'Edifici deu Ministèri de la Santat a Buenos Aires qu'ei ua tor d'estil Art Deco apitada sus l'avienguda 9 de Julio. Aquesta avienguda que ho bastida en bèth avalir tots los bastiment qui's trobavam suu son percors. Lo Ministeri de la Santat qu'ei los sol bastiment sauvat de la dimolicion e qui demòre enqüèra uei lo dia en bèth tavar lo briu de la circulacion su l'avienguda 9 de Julio. Per aquesta rason, enqüèra dinc a las annadas 1990 que's perpausè la soa demolicion o (d'un biais chic realiste) lo son desplament en lo bèth har eslissar.
A l'origina qu'acessè lo Ministèri de las Òbras Publicas e, ara, los Ministèri de la Santat e Ministèri deu Desvolopament Sociau.
Lo bastiment, arreconegut dens un estat avançat de deterioracion. Per'mor de la soa valor istorica e politica (qu'ei lo lòc on Eva Perón renonciè a la candidatura a la vicepresidéncia).
Qu'ei tanben desempuish aqueth bastiment que's trasmetó la purmèra emission de television en 1951 dab ua antena apitada au son som.
La presidenta Cristina Fernández de Kirchner qu'a decretada en 2010 la soa restauracion en i bèth hornir un pertrèit d'Evita hargat en hèr.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 13 de novembre de 2011
Lo banjo de retorn en Africa dab Béla Fleck
Que'n tirè un excellent documentari, don e'vs prepausi lo "trailer" e dus extrèits, d'espiar meslèu de matin se voletz aprofieitar d'ua fluiditat mes bona.
2 comentaris:
- Carles Casanovas ha dit...
-
No hi entenc ni un borrall de música, no puc opinar, però veig que ets un crack en aquets temes.
- 14 de novembre de 2011 a les 16:10
- manjacostel ha dit...
-
extra la musica , quand se vei çò que fan ambe de trasses d'intruments, los africans , e lo banjò s'accorda perfeitament...
L'american es de primièra borra
- 14 de novembre de 2011 a les 22:08


text:
Canton de Valés
Lo Canton de Valés (en alemand Wallis, en francés Valais en romanch Vallais, en arpitan Valês e en italian Vallese) es un dels 26 cantons de Soïssa situat al sud-oèst del país, frontalièr amb França e Itàlia. Se tracta d'un canton sobeiran dins la Confederacion Elvetica dempuèi 1815 que ten coma capitala la ciutat de Sion. Las autras vilas importantas son Martigny, Monthey, Sierre (Siders en alemand), Visp (Viège en francés) e Brig-Glis (Brigue en francés). Dins lo canton coexistisson doas comunitats lingüisticas, una de parla francesa e l'autra de parla alemanda.


text:
Schirrhoffen
Schirrhoffen en alemannisch (Schirrhoffen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Schirrhoffen A mencionat per las primièras fes de manièra clara l'an 1347 jol nom de Schürhof. Aiçò èra una proprietat féodale #que fasiá de partits bens #que jouissaient los Dotzler, n'es-a dire los conflam del palai imperial de Haguenau. Aquela proprietat compreniá un castèl, una granja, un étang, dels jardins, dels prés e una pichona capèla #que lo patron n'èra sant Jacques. Lo orthographe actual de Schirrhoffen datariá del temps de la Revolucion francesa. Lo nom « Schirrhoffen » a una dobla raïtz : Schüre o Schir e Hof. Schüre O Schir, n'alemand Scheune, significa mesa, hangar a emmagazinar lo foin. Hof Designa l'ancian castèl dels mèstres del Schirrhof. Schirrhoffen Significa doncas « las granjas situadas près de de lo castèl ».
Schirrhoffen est mentionné pour la première fois de manière claire en 1347 sous le nom de Schürhof. C'était une propriété féodale qui faisait partie des biens dont jouissaient les Dotzler, c'est-à-dire les bouffons du palais impérial de Haguenau. Cette propriété comprenait un château, une ferme, un étang, des jardins, des prés et une petite chapelle dont le patron était saint Jacques. L'orthographe actuelle de Schirrhoffen daterait du temps de la Révolution française. Le nom « Schirrhoffen » a une double racine : Schüre ou Schir et Hof. Schüre ou Schir, en allemand Scheune, signifie remise, hangar à stocker le foin. Hof désigne l'ancien château des maîtres du Schirrhof. Schirrhoffen signifie donc « les granges situées près du château ».


text:
Ròcafòrt (vilatge)
Ròcafòrt[1][2] (Roquefort-sur-Soulzon en francés) es un vilatge d'Occitània, en Roergue (Guiana). Es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. Lo vilatge es conegut per lo formatge del meteis nom, lo ròcafòrt, e per las cavas ont s'afina.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Cuy (Yonne)
Cuy es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ciutat l'an 833 : "Cersiacus".
Donat per Clotaire II al monastèri #que vendiá de fondar près de de Sens (Yonne) en l'onor de santa Colombe. Lo castèl de Noslon #èsser la residéncia seigneuriale de las archevêques.
Cité en 833 : "Cersiacus".
Donné par Clotaire II au monastère qu'il venait de fonder près de Sens (Yonne) en l'honneur de sainte Colombe. Le château de Noslon fut la résidence seigneuriale des archevêques.


text:
Tretze Colonias
Las Tretze Colonias èran partida de l'America britanica, un nom utilizat per la Grand Bretanha, fins al Tractat de París de 1783 que reconeguèt l'independéncia dels Estats Units d'America. Las tretze colonias britanicas de l'America del Nòrd se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775. Un govèrn provisòri se formèt, que proclamèt lor independéncia, qu'ara se celebra coma lo jorn de l'independéncia, lo 4 de julhet de 1776, e atal caduna d'aquelas colonias venguen un dels tretze Estats originals dels Estats Units d'America. Las colonias foguèron fondadas entre 1607 (la Colonia de Virginia) e 1773 (la Província de Georgia), alara que la Grand Bretanha teniá e conservava las autras colonias en America del Nòrd e Cariba.
Los documents contemporanèus sovent listan las tretze colonias revolucionàrias de l'America del Nòrd britanica, en òrdre geografic, del nòrd a sud:
- Nòva Anglatèrra
- la Província de Nòu Hampshire, que venguèt l'estat de Nòu Hampshire
- la Província de la Baia de Massachusetts, que vengèt los estats de Massachusetts e Maine
- la Colonia de Rhode Island e las Plantacions de Providence, que venguèt l'estat de Rhode Island
- la Colonia de Connecticut, que venguèt l'estat de Connecticut
- Las Colonias Mejanas
- la Província de Nòva York, que venguèt los estats de Nova Yòrk e Vermont (l'Estat actual de Vermont foguèt disputat entre las colonias de Nòva York e Nòu Hampshire. Del 1777 al 1791, existiguèt la Republica de Vermont independenta de facto)
- la Província de Nòva Jersey, que venguèt l'estat de Nòva Jersey
- la Província de Pennsylvania, que venguèt l'estat de Pensilvània
- la Colonia de Delaware (abans de 1776 èran "Los Comtats Baisses al Delaware"), que venguèt l'estat de Delaware
- las Colonias Miègjornalas (segon de documents, Virgínia e Maryland pòdon èsser gropadas amb las Colonias de Chesapeake)
- la Província de Maryland, que venguèt l'estat de Maryland
- la Colonia e Dominion de Virgínia, que venguèt los estats de Virgínia, Kentucky e Virgínia Occidentala
- la Província de Carolina del Nòrd, que venguèt l'estat de Carolina del Nòrd
- la Província de Carolina del Sud, que venguèt l'estat de Carolina del Sud
- la Província de Georgia, després l'estat de Georgia


text:
Bucefal
Bucefal (en grèc ancian, Boukέφaλoς, de Boύς, "buòu" e keφaλή, "cap", es a dire "cap de buòu") es lo nom del caval d'Alexandre lo Grand, qu'aquel amava fòrça. Foguèt balhat a Alexandre quand èra fòrça jove e totjorn l'acompanhava. Lo caval moriguèt de vielhesa o d'una ferida recebuda a la batalha de l'Idaspes en 326. En sa memòria Alexandre fondèt una ciutat: Bucefalia.
Segon la tradicion araba Bucefal èra eissit de la saga de las ègas de Diomedas. Segon Plutarc (Vida d'Alexandre, VI), un mercant tessalian l'ofriguèt a Filip II de Macedònia, mas lo caval èra tan esquiu que Filip refusèt de lo comprar. Quand ordenèt que se tornen lo caval, Alexandre, filh de Filip, mostrèt son desir, e son paire acabèt la compra, amb condicion qu'Alexandre domine la bèstia e, se auriá pas capitat, que el meteis pague la compra –-per una considerable soma de 13 talents, o 78 000 dracmas. Alexandre remarquèt que lo caval aviá paur de la seuna ombra e capitèt de lo dominar lo fasent virar fàcia al solelh. Aprèp, Bucefal foguèt dispausat a èsser montat per Alexandre. Plutarc conta aquela anecdòta dins un sens profetic. En efècte, vesent lo succès de son filh, Filip auriá dich:
- « Lo meu Filh, cèrca-te un reialme a ta mesura. Macedònia es pas pro granda per te. »
Dempuèi alara, Alexandre e Bucefal formèron una equipa. Quand venguèt rei, es sus Bucefal qu'Alexandre dirigissiá la cavalariá macedoniana, dins totas las batalhas de Grècia a Índia.
Tanben segon Plutarc, Bucefal moriguèt de sas feridas recebudas a la batalha de l'Idaspes en 326 AbC. Encara que un autor antic afirma que Bucefal se moriguèt de vielhesa a l'edat de 30 ans. Alexandre lo faguèt venir dieu, i fondèt sus sa tomba la ciutat de Bucefalia (que seriá l'actuala Jhelum, en Paquistan). Se pòt veire sus de monedas dels successors d'Alexandre lo dieu Bucefal coma un caval amb de banas (las banas èran simbol de divinitat dins l'Orient Mejan Antic).


text:
Rock independent
Lo rock independent (indie rock o indie en anglés) es una classificacion musicala qu'apareissèt a la fin deis ans 1970 au Reiaume Unit coma resultat dau trevirament ocasionat per l'aparicion dau movement punk. Lo tèrme si difusèt rapidament dins lo monde entier per designar lo rock distribuit independentament dei majors dau disque e que rèsta opausat ai corrents dominants dau rock.
Doncas la classificacion es pas purament musicala mai designa a l'origina de disques (e pas de gropes) publicats per de labèls "pichons". Fòrça gropes si qualifiquèron coma aquò (etimologicament a tòrt) de "rock independent" mentre que publican seis albums a dei majors. Pasmens per extension, la categoria "independent" s'utiliza mai encuei per qualificar un corrent relativament estendut, una estetica de la musica rock, que segon l'estatut contractuau dei gropes. Una constanta dei gropes de rock independent es la fidelitat a regard dei valors de l'underground, de la còntracultura e la recèrca d'un rock autentic, alunchat de l'estandard comerciau.
Leis expressions "rock independent" e "rock alternatiu" si diguèron indiferentament fins au començament deis ans 1990, moment que lo sens dau segond s'alarguèt considerablament per finir per englobar una part importanta de la produccion musicala rock, lo premier conservant son sens originau, mai restrenh mai que si duèrbe pauc a cha pauc a de movement mai experimentaus e, d'un biais contradictòri, de mens en mens rock. Coma aquò a l'ora d'ara, se d'un caire es costumier de considerar lo rock independent coma un sota-genre dau rock alternatiu, d'autre caire, ambé l'aparicion de movements aparentats coma lo post-rock per exemple, es egalament de mai en mai frequent de lo representar coma un movement que passa l'unica esfèra musicala dau rock per anar vèrs l'hip-hop, la musica electronica, o l'hardcore per exemple ; si parlarà coma aquò totjorn que mai de musicas independentas.


text:
Le Vieil-Évreux
Le Vieil-Évreux en normand (Le Vieil-Évreux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 23 de setembre 1870, lo pilòta pujada Neptune se vòla de la met Sant Pierre a París, alavetz assiégé pels Prussiens, e acaba la siá carrièra en lo parc del castèl de Cracouville après aver-i recorregut 104 quilomètres[1].
Le 23 septembre 1870, le ballon monté Neptune s'envole de la place Saint Pierre à Paris, alors assiégé par les Prussiens, et termine sa course dans le parc du château de Cracouville après avoir parcouru 104 kilomètres[2].


text:
Hortalessa deu Portalet
La hortalessa deu Portalet qu'ei un monument Bearnés situat dens la Vath d'Aspa. Que ho bastida enter 1848 e 1870 entà contrarotlar los moviments de la rota deu còth deu Sompòrt qui mia entà Espanha. Dinc a 1925 que ho ocupat peu 18au Regiment d'Infanteria de Pau. Arron que vadó proprietat d'ua colonia de vacanças dinc a 1939. Durant la Segonda Guèrra Mondiau que ho ocupat peus alemands e que serví de preson enter 1941 e 1943. Après de la guèrra lo Marescau Philippe Pétain qu'i ho presoèr en 1945. Aquesta annada lo Ministèri de la Guèrra que'u deishè e que ho crompat per un particular en 1966. Pendent annadas que comencè a càder. La Comunautat de Comunas de la Vath d'Aspa que'u crompè en 1999 per començar a restauracion. França que'u classè au títou de monument istoric lo 30 de noveme de 2005.


text:
Reaccion en cadena per la polimerasa
La Reaccion en Cadena per la Polimerasa (o PCR de la sigla en anglés de Polymerase Chain Reaction) es una tecnica de biologia moleculara qu'a per objectiu d'obténer un grand nombre de còpias d'un fragment d'ADN particular, a partir d'una quantitat minimala. A l'ora d'ara, los equipaments son pron eficaces per ne produire un fum a partir d'una sola còpia. Lo procès foguèt descrich en 1965 per Kary Mullis.
Utilitat[modificar | modificar la font]
Aquela tecnica servís a amplificar l'ADN. Las tecnicas d'identificacion e de manipulacion de l'ADN an besonh d'una granda quantitat de material. Après l'amplificacion per PCR, es fòrça mai simple d'identificar amb una nauta probabilitat de virus e de bacterias responsables de malautias, d'identificar de personas (de cadavres, criminals...) o far de recèrcas scientificas sus l'ADN.
Mecanisme d'accion[modificar | modificar la font]
Aquela tecnica se fonda sus la proprietat naturala de l'ADN polimerasa de replicar de segments d'ADN, e usa de cicles de nauta e bassa temperatura per desnaturar las cadenas doblas d'ADN formadas entre cada fasa de replicacion e, aprèp, daissar que tornen se jónher a las polimerasas per lo biais d'una davalada de temperatura perque tòrnen las duplicacions. Las etapas principalas de la PCR son:
- 1) Desnaturacion de la dobla eliç d'ADN, ont se separan las doas cadenas que forman l'ADN.
- 2) Ibridacion de las mòrsas que son de sequencias cortas d'ADN que son complementàrias amb l'ADN maire d'amplificar.
- 3) Elongacion, ont la polimerasa sintetiza la cadena d'ADN complementària a l'ADN maire.


text:
Caussòus
Caussòus[1] (oficialament en francés Caussols) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Caussòus es una comuna dau Grassés situada a 23km de la Mediterranèa a vòl d'aussèl (40 km per la rota). Lo sieu nom ven dau latin "calx - cauces", la cauç, que ne ven tanben lo mot "causse".
Lo centre dau vilatge se tròba a 1130 metres d'altitud. Se situa subre lo plan carstic cavat de nombroses avencs e tutas (lo plan de Caussòus). Aqueu plan es susplombat au sud per la còla dei Maçons (1417 metres) e l'Aut Montet (1335 metres). Au nòrd se situa lo causse de Calern (1458 metres au Senhau de Calern) ont se tròba l'observatòri de Calern e a l'oèst lo valon de Nans ont se situa lo ponch pus bas de la comuna (895 metres).
Lo plan de Caussòus es constituit per una plana de ròcs au sud (los Claps) e una plana de pradas e de culturas au centre, traversada per una ret de rius que se getan dins l'embut de Caussòus. Las aigas desaparegudas dins leis avencs o "embuts" reapareisson per lei gòrjas dau Lop o lei fònts e concas que pòdon arribar a 450 metres de prefondor.
Caussòus es environat per las municipalitats de Gordon, lo Bar de Lop, Sant Valier, Andon (masatge de Canaus) e Cipieras.
Lo clima es contrastat : l'estiu es en caud e sec, l'ivèrn freg, sec mas regularament ennevat;, la prima umida e l'auton umid mercé a qualques jorns de precipitacions mediterranèas fòrça intensas que balhan un cumul annadièr de 1200|mm de precipitacions.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr poblament de Caussòus datariá de la preïstòria. Se compta una desena d'encenchas de pèira seca que la tradicion locala considèra coma d'oppidums e fa remontar a l'edat dau Bronze : lei còlas dei Maçons, dei Gleiretas, dei Ruscas, de Vila-Vielha, de l'Adrech, de Bastiard, de Trobada, de Pèira-auta. Malurosament, aqueus vestigis son malaisits de datar precisament. Se tròban de traças d'ocupacion d'epòca romana dins d'unei d'aquelas encenchas, coma lo camp dei Ruscas, au còl de l' Adrech. Leis acampatges a l'entorn e dins lo vilatge medievau de Vila Vielha an donat de ceramicas remontant a l'edat dau Bronze e a l'epòca romana en mai d'aquelas de l'Edat Mejana e de l'epòca modèrna[2].
Lei primièrs escrits en mencionant Caussòus remontan au sègle XII, epòca que lo vilatge dependiá dei Comtes de Provença. Lo vilatge foguèt restacat a la comuna de Cipieras a partir dau sègle XIV, tornèt puèi independent en 1790.
Lo vilatge es sempre demorat reagropat a l'entorn de la glèisa fins en 1640, epòca que foguèt incendiat. L'abitat s'es de contunh esparpalhat sul plan en pichonas espleitacions agricòlas. Aqueu abitat escampilhat es encara present uèi; lei sols regropaments d'abitacions se situan dins lo pichon centre dau vilatge a l'entorn de la glèisa, l'escòla, la comuna e l'auberja e lo masatge dei Claps a l'Oèst dau vilatge.
L'agricultura e l'elevatge, largament presents fins en 1950 an fòrtament mermat dempuèi, e demòra pas mai que qualques tropèus d'ovins e de caprins, que limitan la recolonizacion dau plan per lei pins.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ Enceintes e d'abitats perchés dels Alpes -Maritims / jos la dire. De Michiel Gazenbeek. - Antibes : APDCA, 2004. - 149 pàg.


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de La Ferté-Alais, Job Canton de La Ferté-Alais
Les offres d'emploi populaires en Canton de La Ferté-Alais
agent Canton de La Ferté-Alais
assistante Canton de La Ferté-Alais
comptable Canton de La Ferté-Alais
infirmier Canton de La Ferté-Alais
technicien Canton de La Ferté-Alais
administratif Canton de La Ferté-Alais
agent administratif Canton de La Ferté-Alais
aide domicile Canton de La Ferté-Alais
aide medico psychologique Canton de La Ferté-Alais
aide menagere Canton de La Ferté-Alais
aide soignante Canton de La Ferté-Alais
animateur Canton de La Ferté-Alais
assistant commercial Canton de La Ferté-Alais
auxiliaire Canton de La Ferté-Alais
auxiliaire vie Canton de La Ferté-Alais
baby sitter Canton de La Ferté-Alais
babysitting Canton de La Ferté-Alais
batiment Canton de La Ferté-Alais
bilingue Canton de La Ferté-Alais
boulanger Canton de La Ferté-Alais
boulangerie Canton de La Ferté-Alais
bureau Canton de La Ferté-Alais
calcul Canton de La Ferté-Alais
centre Canton de La Ferté-Alais
chargé Canton de La Ferté-Alais
chauffage Canton de La Ferté-Alais
chercher Canton de La Ferté-Alais
coiffeur Canton de La Ferté-Alais
concepteur Canton de La Ferté-Alais
conseil Canton de La Ferté-Alais
consultant Canton de La Ferté-Alais
coordinateur Canton de La Ferté-Alais
coordonnateur Canton de La Ferté-Alais
debutant Canton de La Ferté-Alais
délégué Canton de La Ferté-Alais
directeur Canton de La Ferté-Alais
domicile Canton de La Ferté-Alais
educateur Canton de La Ferté-Alais
électricien Canton de La Ferté-Alais
enfants Canton de La Ferté-Alais
étudiant Canton de La Ferté-Alais
fiscaliste Canton de La Ferté-Alais
formateur Canton de La Ferté-Alais
garde Canton de La Ferté-Alais
garde d'enfant Canton de La Ferté-Alais
gardien Canton de La Ferté-Alais
gardiennage Canton de La Ferté-Alais
général Canton de La Ferté-Alais
gestion Canton de La Ferté-Alais
immobilier Canton de La Ferté-Alais
ingénieur Canton de La Ferté-Alais
jardinier Canton de La Ferté-Alais
laboratoire Canton de La Ferté-Alais
maintenance Canton de La Ferté-Alais
maison Canton de La Ferté-Alais
maternelle Canton de La Ferté-Alais
médecin Canton de La Ferté-Alais
ménage Canton de La Ferté-Alais
menagere Canton de La Ferté-Alais
menuisier Canton de La Ferté-Alais
métreur Canton de La Ferté-Alais
nounou Canton de La Ferté-Alais
nourrice Canton de La Ferté-Alais
partiel Canton de La Ferté-Alais
patisserie Canton de La Ferté-Alais
paysagiste Canton de La Ferté-Alais
poseur Canton de La Ferté-Alais
professeur Canton de La Ferté-Alais
public Canton de La Ferté-Alais
recherche Canton de La Ferté-Alais
recrute Canton de La Ferté-Alais
responsable Canton de La Ferté-Alais
ressources humaines Canton de La Ferté-Alais
saint Canton de La Ferté-Alais
santé Canton de La Ferté-Alais
service Canton de La Ferté-Alais
simulation Canton de La Ferté-Alais
social Canton de La Ferté-Alais
soignants Canton de La Ferté-Alais
stage Canton de La Ferté-Alais
technico Canton de La Ferté-Alais
telephonie Canton de La Ferté-Alais
temps Canton de La Ferté-Alais
temps partiel Canton de La Ferté-Alais
territorial Canton de La Ferté-Alais
travaux Canton de La Ferté-Alais
vendeur Canton de La Ferté-Alais
vendeuse boulangerie Canton de La Ferté-Alais
vente Canton de La Ferté-Alais
Recherche d'emploi par ville Canton de La Ferté-Alais
emploi D'Huison-Longueville, 33480
emploi Boutigny-sur-Essonne, 91820
emploi Guigneville-sur-Essonne, 50200
emploi Vayres-sur-Essonne, 91820


text:
Ohlungen
Ohlungen en alemannisch (Ohlungen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ohlungen Es un vilatge del nòrd del Alsace, a 7 km al sud-oèst de Haguenau, niché en un vallon a Unitat|170|m {{}} d'altitud, environat de tucs, lo tot sus una superficie de 839 ectaras. A un pauc mai de 2 quilomètres a l'oèst se situa Keffendorf, un masatge caseriu en fasent part del vilatge del punt d'enguarda administratiu.
Ohlungen est un village du nord de l'Alsace, à 7 km au sud-ouest de Haguenau, niché dans un vallon à 170 m d'altitude, entouré de collines, le tout sur une superficie de 839 hectares. À un peu plus de 2 kilomètres à l'ouest se situe Keffendorf, un hameau faisant partie du village du point de vue administratif.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ohlungen Fasiá partida al Mièja Edat del Grand-Bailliage de Alsace[1].
Ohlungen faisait partie au Moyen Âge du Grand-Bailliage d'Alsace[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
títolmancant, paramètre
periodic,
revistao
jornalmancant, paramètre
annadao
datamancant{{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Wunsch, «  {{{title}}} », , p. 64-78
- ↑ Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
títolmancant, paramètre
periodic,
revistao
jornalmancant, paramètre
annadao
datamancant{{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Wunsch, «  {{{title}}} »,


text:
Remigny (Aisne)
Remigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del ancià Vermandois, situat en una plana anautita e ondulée, a las immeditaeses d'una cauçada gauloise, en connectant Laon a Péronne.
Village de l'ancien Vermandois, situé dans une plaine élevée et ondulée, aux abords d'une chaussée gauloise, reliant Laon à Péronne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancians noms :
- 956 : Reminiacus
- 1145 : Ruminiacus
Dépendait antany del intendance de Soissons, del bailliage de Chauny, eleccion e diocèse de Soissons.
Anciens noms :
- 956 : Reminiacus
- 1145 : Ruminiacus
Dépendait autrefois de l'intendance de Soissons, du bailliage de Chauny, élection et diocèse de Soissons.


text:
Bolonha de Mar
Bolonha de Mar (en francés Boulogne-sur-Mer, en neerlandés Bonen, en latin Gesoriacum) es una comuna francesa de la província de Picardia, dins la region naturala de Bolonhés, administrada pel departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Guenèl, tradicion bolonhesa, parièra de la d'Halloween.


text:
Sequéncia principala
La sequéncia principala es un tèrme que designa un periòde de l'existéncia d'una estèla que se situa entre la fin de sei fasas de formacion e lo començament de son mecanismes de disparicion. Per exemple, es lo cas dau Soleu.
Aqueu periòde representa la màger part de la vida d'una estèla. Es caracterizat per una produccion d'èli a partir d'idrogèn per de reaccions de fusion nuclearas au sen dei jaç interiors. Coma lei jaç exteriors son pas tocats per aqueu fenomèn, sa temperatura demora limitada e lo diamètre de l'estèla demora donc relativament feble a respèct dei gigantas ò supergigantas caracteristicas dei darriereis etapas de la vida d'una estèla. La durada passada dins la sequéncia principala varia principalament en foncion de la quantitat iniciala d'idrogèn e de la velocitat de reaccions de fusion dau nuclèu. Es fòrça importanta per leis estèlas de luminositat febla coma lei nanetas rojas e feble per leis estèlas blavas de luminositat auta.
La fin de la fasa de la sequéncia principala a luòc après l'agotament dei quantitats d'idrogèn situadas dins lo còr de l'estèla. Aquò entraïna sa dilatacion e son aumentacion de temperatura per entraïnar la fusion deis atòms d'idrogèn dei jaç pus exteriors. L'estèla se transforma alora en giganta ò en supergiganta e quita la sequéncia principala.


text:
Bacourt
Bacourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Viviers e banc d'una distincion amb castèl en avent apertengut a la familha Bacourt XIIIen ; destruit al començament XIXen.
- Village de la seigneurie de Viviers et siège d'une seigneurie avec château ayant appartenu à la famille Bacourt XIIIen ; détruit au début XIXen.


text:
653
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 653 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi religiosa liada au monotelisme (→ 638 e 649). L'emperaire Constant II (641-668) refusèt d'acceptar la condamnacion dau monotelisme per lo concili de Latran de 649 e ordonèt una tiera d'arrestacions còntra de figuras religiosas favorablas a l'ortodoxia coma lo papa Martin Ièr — rapidament exilat — ò lo teologian Maime lo Confessaire — condamnat e exilat en 658 (→ 662).


text:
Romba catalana
La romba catalana (en catalan rumba) es un estil musical originari de la comunitat gitana de Barcelona, amb d'influéncias d'estils divèrses provenents mai que mai d'America latina e particularament Cuba.
Pendent las annadas cinquanta e seissanta del sègle XX, l'arribada de musicians latinoamericans qu'arriban a Barcelona amb d'orquèstras, e tanben los viatges nombroses d'unes gitans de Barcelona en Colómbia e Veneçuela per vendre de vestits fan que la musica salsa qu'es a créisser a Nòva York penetre las comunitats gitanas de Barcelona amb una brava poténcia, e fòrça d'aqueles tèmas passan dins lo repertòri dels gitans barceloneses. Es aital que se forma pendent aquelas annadas la basa de çò que vendrà lèu la Romba Catalana.
Demest los represants mai coneguts d'aquesta musica cal citar Peret e el Gato Pérez.
Grops e musicians de romba catalana[modificar | modificar la font]
- Ai, ai, ai
- Gato Pérez
- Peret
- Sinay
- Son como son