text:
Espècia (biologia)
L'espècia es l’unitat (o taxon) de basa de la sistematica.
Somari
Presentacion formala[modificar | modificar la font]
Dins la classificacion scientifica, una espècia es designada per un binòmi latin, compausat d’un nom generic (que pren una majuscula iniciala) seguit d’un epitèt especific. Per exemple, los èssers umans apartenon al genre Homo e a l’espècia Homo sapiens. Lo nom de l’espècia es l’ensemble del binòmi e pas solament l’epitèt especific. Formalizada per Linne al cors del sègle XVIII, la classificacion binomiala, e tanben d’autres aspèctes formals de la nomenclatura biologica, constituís lo « sistèma linnean ». Lo nom scientific de l’espècia s’escriu normalament en italicas. Quand òm se referís a una espècia non determinada, es d’usatge d’utilizar l’abreviacion sp. al singular (o spp. al plural) a la plaça de la segonda partida del nom scientific.
Problematica de la nocion d’espècia[modificar | modificar la font]
Al sègle XVIII, las espècias èran consideradas coma lo resultat de la creacion divina e, a aqueste títol, èran consideradas coma de realitats objectivas e immutablas.
Dempuèi l’aveniment de la teoria de l’evolucion, la nocion d’espècia biologica a conegut fòrça evolucions, mas cap consensús es pas jamai pogut èstre obtengut sus sa definicion.
La definicion mai comunament citada es deguda a Ernst Mair. Segon aquesta definicion, qu’es la del concèpte d’espècia biologica (o espècia isolada), las espècias son de « gropes de populacions naturalas, efectivament o potencialament interfeconds, que son geneticament isoladas d’autres gropes similars ». Maitas autras definicions an tanben cors (veire çai-dejos definicions de l’espècia), l’espècia es alara definida coma una populacion que sos membres se pòdon crosar sens dificultats dins de condicions naturalas.
Una autra definicion repausa sus la nocion de semblança (o al contrari de gra de diferéncia), concèpte encara fòrça utilizat en paleontologia, quand i a pas d’alternativa. Certans autors utilizan quitament aquestes dos principis per definir las espècias.
L’estudi de l’ADN permet al temps que sèm de recercar de semblanças non visiblas dirèctament sul plan fisic (fenotipe). Mas lo critèri quantitatiu (nombre de gèns identics) tapa lo critèri qualitatiu, per definicion non mesurable. Atal, la classificacion de las Orquidacèas de tipe Ofris fa ressortir un grand nombre d’espècias, visiblament diferentas (doncas del punt de vista fenotipe) mentre que lors genotipes se son revelats fòrça vesins.
L’espècia biologica es uèi lo mai sovent definida coma una comunautat reproductiva (interfeconditat) de populacions. S'aquesta definicion se prèsta pro plan al rènhe animal, es mens evidenta dins lo rènhe vegetal, ont se produson frequentament d’ ibridacions. S’associa sovent lo doble critèri de reünion per interfeconditat e separacion per non-interfeconditat, per assegurar la perpetuacion de l’espècia.
Una question merita d’èstre pausada : la nocion d’espècia constituís una simpla comoditat de trabalh o possedís una realitat independenta de nòstre sistèma de classificacion ? Possedís una veritabla significacion dins l’absolut ? Las responsas a aquestas consideracions son del domeni de l’epistemologia e de la semantica operacionala tant coma de la biologia.
Lo problèma se complica del fach de las questions d’interfeconditat presenta o absenta, e pas totjorn tant trencada coma dins los manuals : de populacions A1 e A2 pòdon èstre interfecondas, coma A2 e A3, etc. ; e se pòt aver a un moment de populacions A1 e An que o son pas (aqueste cas de variacion clinala o species ring es raportat per Konrad Lorenz pels gavians. La nocion d’espècia se dissòlv alara dins una mena de fosc.
L’interfeconditat permet doncas pas de dire que s’agís de la meteissa espècia, mentre que la non-interfeconditat sufís per dire que s’agís d’espècias diferentas. Aquesta non-interfeconditat se deu recercar tanben e sustot dins los descendents : Cavals e Ases son interfeconds mas lors ibrids (mula e mul, Bardòt) o son rarament. Las doas populacions fòrman doncas d’espècias diferentas.
Tanben, certanas raças de cans (Canis familiaris) s’ibridan sens problèma — e an una descendéncia feconda — amb de lops comuns (Canis lupus), mentre que lor ibridacion amb d’autras raças de lor pròpria espècia Canis familiaris rèsta plan problematica - dins lo cas per exemple d’una femèla Chihuahua e d’un mascle Sant-Bernat !
Aquò s’explica per dos faches : lo can domestic es fòrça polimòrf e es una seleccion artificiala a partir dels lops - i a ara de pròvas geneticas. Deuriá doncas èstre nomenat Canis lupus familiaris, valent a dire una sosespècia del Lop doncas perfièchament interfeconda amb el...
Evolucion de la nocion d’espècia al cors del temps[modificar | modificar la font]
Concèpte empiric, la nocion d’espècia a evoluit amb lo temps e son istòria es estada marcada per la pensada de grands naturalistas coma Linne, Buffon e Darwin.
- Dins un primièr temps, s’es considerat las espècias coma d’entitats fixas definidas per de critèris morfologics. Aquesta concepcion tipologica trobèt son apogèu amb los trabalhs de Linne e l’establiment de colleccions d’individús « tipicas » de l’espècia.
- Segon Cuvier, « una espècia se pòt definir coma la colleccion de totes los còrses organizats nascuts los uns dels autres o de parents comuns e de los que los semblan aitant que se semblan entre eles ».
- Aquesta concepcion a evoluit cap a una espècia « taxinomic » per laquala l’analisi matematica d’un grand nombre de critèris sufiriá a establir un lindal a partir del qual se poiriá dire que dos individús apartenon a d’espècias diferentas. L’espècia seriá alara mai un concèpte comòde qu’una entitat biologica reala.
- Las insufiséncias d’aqueste metòde an menat a un autre apròchi qu’es la nocion d’espècia biologica fondada essencialament suls critèris d’interfeconditat e d’isolament (Ernst Mair, 1942), amb alà encara qualques dificultats per diferenciar per exemple d’espècias que son naturalament pas en contacte etc.
- Aquò a menat a emendar aquesta definicion de l’espècia en i inclusent una compausanta ecologica. A partir de 1963, Ernst Mair definís atal l’espècia coma una « comunautat reproductiva de populacions, reproductivament isolada d’autras comunautats e qu’ocupa una nicha particulara dins la natura ». Aquesta definicion operacionala de l’espècia es çaquelà pas exempta de problèmas (per exemple, la reconeissença dels ròdols).
- Una granda partida d’aquestes problèmas se pòt evitar se se considèra l’istòria dels èssers vivents. L’evolucion es un procèssus istòric e las espècias son lo resultat de l’esclatament d’espècias que las an precedidas (especiacion). Totes los critèris precedents se devon d’èstre correlats amb las relacions genealogicas.
-
- « Una espècia es doncas un linhatge simple qu’a sas pròprias tendéncias evolutivas e son pròpri destin istoric. (d’aprèp Delforge P, Guida de las Orquidacèas d’Euròpa... » Delachaux e Niestle 1994. La nocion de « destin » a pas cap de fondament scientific: “son istoric pròpri” non solament convendriá plan melhor mas de mai, es çò que cèrcan de descobrir fòrça scientifics! La nocion de “linhatge simple” se deu tanben nuançar car, coma o avèm vist, una certana interfeconditat demòra possibla entre certanas espècias pròchas : ne pòt resultar de descendents feconds de las caracteristicas pus adaptadas a lor mitan que formaràn benlèu amb lo temps una espècia a part entièra.
Sosespècia[modificar | modificar la font]
Dins lo quadre d’una espècia donada, una sosespècia consistís en un grop d’individús que se tròba isolat (principalament per de rasons geograficas) e que evoluís en defòra del corrent genetic de l’espècia de referéncia.
Al cap d’un certan temps aqueste grop d’individús pren de caracteristicas especificas que lo diferencian de l’espècia de referéncia. Aquestes caractèrs pòdon èstre novèls (aparicion aprèp una mutacion per exemple) o èstre la fixacion d’una caracteristica variabla per l’espècia de referéncia.
De sosespècias an normalament la possibilitat de se reproduire entre elas, car lors diferéncias son pas (encara) marcadas.
Se pòt d’un cèrt biais considerar qu’una sosespècia es lo preludi a la creacion d’espècias diferentas.
Dins la notacion de la sistematica, se balha a l’espècia de referéncia (la qu’es estada descricha en primièr) lo meteis nom que l’espècia. Atal la sosespècia de referéncia de Tarentola mauritanica sera Tarentola mauritanica mauritanica.
Las autras sosespècias auràn un nom terminal diferent (per exemple Tarentola mauritanica fascicularis).
Òm se pòt interrogar sus la validitat de la definicion d’una sosespècia sabent que la definicion del tèrme espècia demòra fluctuanta e controversiada. N'es atal de totes los limits de la definicion d’una espècia que s’aplican tanben a la d’una sosespècia.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
- Crimes contra l’espècia umana
- Espècia domesticada — Espècia extirpada — Espècia vulnerabla — Espècia menaçada — Espècia en perilh d’escantiment — Espècia dispareguda
- Espècia umana o Homo sapiens
- Raça o raça umana
- Especiacion
- Teoria de l’evolucion


c: text/html

text:
NON REGIONALISTA, donc d'esperit dubèrt. Democracia, perqué es aital que podèm participar, sense demandar un qualificatiu positiu a la democracia.
Occitània, perqué es lo meu país e que cal debutar a trabalhar aquí abans de pensar als autres pòbles, e jà aqueste trabalh es una solidaritat ambe los autres pòbles. Bilhet INDEPENDENT e escrit dempuèi Occitània.
Ambe un Donald Trump, Geert Wilders,Viktor Orban,UKIP, Recep Tayyip Erdoğan, o los amics del grope polonés Młodzież Wszechpolska, la familha MariaNO Rajoy-PSOE en Espanha, la familha Le Pen o un François Fillon es lo retorn de l'ancian regime, generalizat, a dolçina. E lo dangièr d'aqueles pantaisses de regime d'assassinats legals, la legalitat contra los pòbles èra l'ancian regime ; un Hitler es arribat ambe l'installacion al poder per l'oligarquia militarista del regime de l'impèri prussian (contra l'autonomia de las Principautats, Fichte es de legir), e lo refús de la votacion d'un parlament qu'èra supausar representar lo pòble, supausat car encara un còp una oligarquia e l partidocracia frenan los cambiaments politics desirats pels pòbles.
Donc la cançon a Recep Tayyip Erdoğan es de remembrar (gaitar aiçò anirai mai luènh que la metafòria d'«ivresse du pouvoir»), car ara devendrà un imne contra aquelas castas que desíran tant lo retorn a l'ancian regime ... perqué lo sinonim politic de violéncia d'Estat seriá tanben la resulta naturala de l'ancian regime, d'un òme fòrt per far cambiar enfin lo sistèma en plaça, car lo sufrangi universal ne seriá incapable.
O fau tornar escriure, en francés o en occitan, mercés Hélène
Cusa
Patetic :
Dire
qu'i a mantunes Franceses, aparentament cerebrats, que se díson
republicans, democratas e umanistas (aquí laissatz-me plorar de rire
o a l'invèrs) per celebrar lo grand cap d'Estat que seriá Putin.
Ai
viscut en Rússia, mas cresi que quitament se aquò èra estat lo
cas, auriá pas piscut passar a costat del balanç del tsar .
Agost
200, en vacanças, cultivent la seuna imatge e sos muscles, laissa
morir los marins de Korsk, sans aver assajar de lor portar secors,
mentir ambe granda vergonha a las familhas e al país sancièr.
Ostobre
2002, lo teatre de Dobròvska a Moscòu es près en otatge per una
cinquantena de terroristas tchechèns. Basta dels assages d'Anna
Politkovslkaïa e d'autres, Putin ordenarà l'assaut.
Balan_a :
los terroristas son neutralizats, mas al-mens 129 espectadors son
mòrts, matats pel gaz emplegat per la fòrça d'intervencion.
Setembre
2004, presa d'ostatges a Beslan pels separatistas tchechèns.
Dins
las circontàncias del jorn non clarificats, mas que lo pichon
disctator aurián pas las mans pron claras, s'enseguís una
intervencion bruta, caotica, desordenada de las fòrças especialas.
Balança :
344 civils matats, que fau listar 186 dròlles.
7
orctobre 2006, assassinat d'Anna politkovskaïa … oposenta a Putin.
23
novembre 2006, assassinat al polonium d'Alexender Litvinenko...
oposent a Putin.
27
febrièr 2015, assassinat per balas al pès del Krelin de Bòris
Nemtsov … oposent a Putin.
La
lista es longa, ai pas mençonat que los mai coneguts, mas oblidi pas
las mòrts tragicas de Natalia Estemirova, militanta de la defensa
dels dreits de l'Òme, Sergeï Magnikski, avocat, e Bòris
Berezovski, ex-amic de Putin, totes tres devenguts grands oposents.
Una
pensada particulara per saludar l'omofobia, los dreits de l'Òma
maltractats, los camps que s'i tortura, la corrupcion certificada...
aquel que es anuèch una de las mai granda fortunas planetària auriá
poscut s'enriquir ambe la pension d'un ex-lòctenent del KGB ? …
La tutelarizacion de totas las ràdios, cadena de television e
jornals papièrs e Internet per aquel pichon òme del Kremlin.
Conselhi
a totes aqueles « bons Franceses» admirators de Wladimir 1er, de
legir Svetlana Alexievitch, darrièr prèmi Nobel de literatura ;
èla, sap plan que es aquel òme qu'admiratz e benlèu mai.
E
coma sète, l'ai jà escrit, mantunes republicans, perseguissètz de
glorificar un òme que finança lo FN, mas nos venètz pas dire aprèp
que sabètz far la diferéncia entre las valors de la democracia e
aquela que participa al fascisme.
P.Péronne
Nos podrèm clarament questionar sus l'avenidor politic del continent europèu. Nos podrèm questionar sus -justament l'eficacetat del djiadisme- que nos pòrta mai aviat al temps passat, e i anèm mai aviat que previst fins ara, fins a 2012 !
Anuèch se pausa clarament la question : de quina manièra podèm informar la populacion que vòta pus, e ambe fòrças rasons, mas qu'ajuda una minoritat d'extremistas a préner lo poder per nos portar a l'ancian regime ! E l'ancian regime èra pas una passejada umanista, per la melhora sentat dels pòbles.
Avèm pas comprès lo problèma sirian, e cap regime democratic o faguèt seriosament, mas un Bachar el-Assad seriá l'avenidor ?
Sembla qu'en luòc de remembrar l'abans 1914, sèm a fabricar una novèla basa per tornar far la guèrra de 14/18.
E tornarai conselhar l'istòria de la fin de l'impèri otoman, 2 programas d'ARTE TV. Un programa judiciós que cap television parisenca a programat, o assajat de produsir.... estonent non ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Caujac
Caujac[1],[2],[3] ( Caujac en francés) es una comuna gascoa de Gasconha, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins la val d'Arièja a 23 km al sud-èst de Murèth. La vila de Caujac s'espandis sus 1082 ectaras,e a una altitud de 232 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Descripcion arquitecturala[modificar | modificar la font]
La glèisa romano-gotica, son portal possedìs un decòr romanic, lo cabeç es pentagonal,las capèlas goticas son en "cuol de lampa"
Epòca e estil[modificar | modificar la font]
Gotic Roman
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Contra la fam e la paubretat, defendam l’agricultura familhala.
Lo Collectiu Alimenterra dau Lemosin* organiza un merchat solidari e alimentari lo dissabde 14 d’octòbre de 9 oras dau matin a 6 oras de l’enser, plaça de la Mòta a Limòtges.
L’i trobaran de las mòstras per mielhs compréner los enjuòcs alimentaris mondiaus, daus bancs associatius, daus paneus sus la cooperacion decentralizada entre la Region Lemosin e la Província de l’Obritengà au Burkina Faso. L’i se vendra daus produchs eissuts de l’agricultura paisana, biologica e dau comerci equitable.
De las conferéncias publicas sus lo tema « Contra la fam e la paubretat, defendam l’agricultura familhala » son prevudas :
A Tula en Corresa lo dimars 10 d’octòbre a 8 oras demiá de l’enser a la sala Latreille.
A Aün en Cruesa lo dimecres 11 d’octòbre a 8 oras de l’enser a l’auditorium dau liceu agricòla.
A Limòtges en Vinhana Nauta lo dissabde 14 d’octòbre a 3 oras de l’après-miegjorn jos lo chapiteu dau merchat solidari e alimentari, plaça de la Mòta. Kiende Kassoum (agricultor) e Robert Nassa (president de la Chambra d’agricultura de la region dau Plateu Centrau) tesmonharan sus la situacion au Burkina Faso, e de las accions fachas dins l’encastre dau partenariat Lemosin - Obritengà seràn presentadas.
Fam e maunutricion son las prumieras causas de mortalitat dins lo monde, e tocan d’en prumier la campanha, ente los paisans an penas per aver pro sòus per se nurrir. Coma compréner ’queu paradòxe ? Coma securizar l’accès per tots a ’na nuridura sanciera e sufisenta ? ’Queu merchat solidari s’incriu dins la campanha « Alimenterra » que a per tòcas d’informar, de sensibilizar e de promòure de las solucions durablas a ’quelas questions. ’Na peticion serà perpausada per defendre los productors de lach mai los agricultors familhaus africans, que patissen de las exportacions europencas a pretz bas.
Per ne’n saubre mai :
Maison daus Drechs de l’Òme Tel 05 55 35 81 24 - Site : mdh.limoges.free.fr
*Collectiu Alimenterra en Lemosin : Acuelh Paisan - Los Amics de la Garena - Los Amics de la Terra - ARDEAR - Artisans dau Monde - Associacion Clorofila - Attac - CCFD - Centre Natura La Loira - Ciutadans dau Monde 19 - Confederacion Paisana - Cooperativa Participativa de Limòtges - Forum Sociau Lemosin - FSU - Gablim - Los Amics de Jayyous - Lemosin Palestina - MDH - Mashikuna - Movement de la Patz 19 - Pòple e Cultura - los actors dau partenariat entre la region Lemosin et la província de l’Obritengà.


text:
4 avril 2014
La tòca d’aquela causida es de rompre amb lo colonialisme espanhòl e l’impoténcia occitana
Dins la seguida de sa demanda d’intrada dins la francofonia, la Generalitat de Catalonha anoncièt la mesa en plaça, se per cas ganhariá la votacion per l’independéncia, d’una refòrma pregonda de son sistèma ortografic per posquer donar de pròvas de fidelitat futura a sa vesina francesa.
(suite…)
2 avril 2014
Lo concèrt de Lluis Llach improvizat ièr de ser sus la plaça de La Concòrda reüniguèt dezenas de milierats de personas. L’artiste catalan a acceptat de sortir especialament de sa retreta per venir sosténer son amic de totjorn.
« Es un grand jorn pel pòble catalan, declarèt lo cantaire, que pel primièr còp dempuèi 1714 un representent nòstre accedis a la fonccion de primièr ministre. » Pertot dins Catalonha, de manifestacions espontanèas de sosten a Manuel Valls se son debanadas, al crits de « Matinyó Independència ! ». Per milièrs, de Catalans avián fait lo viatge cap a Paris per assistir a aquel concèrt excepcional.
(suite…)


text:
Pes :
7a12 kg
Talha :
de 60 a 80 cm de naut
Abitatge
: forèstes d'eucaliptuses dins l'èst d'Austràlia
Viu
fins a l'entorn de 20 ans.
Noiridura
: fuèlhas d'eucaliptús (fins a 1kg per jorn)
Signe
particular : lo coala beu pas jamai d'aiga, la noiridura li apòrta
l'aiga que li fa besonh.
Reproduccion
: los coalas son de mamifèrs, an un pichon cada 12 a 18 meses. Los
marsupials son de mamifèrs.
Los
coalas son en via de desaparicion.
Los
coalas : una espècia en dangièr.
Los
coalas son de la familha dels marsupials d'Austràlia ; vivon dins la
selva ont se noirisson amb las fuèlhas e la rusca de qualques
arbres. De quora en quora manjan de frutas. Mas çò que lor agrada
mai son las fuèlhas l'eucaliptús.
Son pas nombroses los animals que las pòdon
manjar. Eles pòdon.
Los
coalas dormisson 20 oras per jorn e lo temps que lor demòra
lo passan a manjar. Bevon pas brica. An l'aiga que lor cal amb las
fuèlhas d'eucaliptús.
Perqué
desapareisson?
Aqueles
animals an pas gaire predators, mas son sovent malauts. Al sègle 19,
los caçavan per lor forradura e an desaparegut de matunes cantons
d'Austràlia. Los declarèron espècia protegida en 1937.
Ara,
l'escalfament climatic amenaça los coalas. Son
pas acostumats a las temperaturas tròp
nautas. Aquò
los desidrata e los fa estressar. La calor asseca tanben las fuèlhas
d'eucaliptús
que son lor principala sorsa d'aiga. Quand fa mai de 37 grases, pòt
arribar de los veire tombar dels arbres. En mai l'escaloriment
climatic poiriá demesir las zònas
de forèst ont demòran
los coalas. Serián obligats de migrar cap a de zònas urbanizadas
ont las veituras e los gosses serián un dangièr mai per eles.
Populacion
en baissa
Dins
d'unas regions d'Austràlia, los scientifics pensan que la populacion
de coalas a baissat de quicòm coma 80% aquestas 15 darrièras
annadas. Ne demorariá pas que de 50.000 a 100.000. A l'ora
d'ara, d'unes Australians se
baton per los far reconéisser coma espècia en via de desaparicion
que lo coala e lo cangoró son los simbòls del país d'Austràlia.
Quand
pesa lo coala? Pesa de 7 a 12 kg
Quina
talha fa lo coala? De 60 a 80 cm de naut
Qué
manja? Manja de fuèlhas d'eucaliptús.
Anna
Guiroy e Cathline Toulis.


text:
Titòl : Pour la langue d'oc à l'école
Autor : Yan LESPOUX
Editor : Presses Universitaires de la Méditerranée
Data d’edicion : 2017
Genre : essai
Lenga : francés
Tà'n saber mei
L'istòria de l'occitan a l'escòla dens las annadas 30, dab la pujada de las reivindicacions tà la lenga e lo son ensenhament, reivindicacions qui coneishen ua navèra aviada en 1940, puish las victòrias de las annadas qui segueishen dens un encastre de pelejas enter occitanisme e Felibritge, de debats intèrnes sus la pedagogia e de discussions a l'entorn de la lei Deixonne.


text:
Reaument, eth president Zapatero a agut ua legislatura plan dificila. En un extrem, a agut era pression des nacionalismes periferics, sustot eth catalan, damb era ajuda bric menspredabla d’un excompanh de partit, eth president Pasqual Maragall, de bracet damb era pinça ideologica dejà asfixianta en Catalonha que formen CiU e ERC. Cau avertir un còp mès qu’aguesti guanhen dia a dia eth combat des idèes gràcies en bona part ath còp de man des mejans publics de comunicacion (TV3 e Catalunya Ràdio), enquiath punt que çò que non sòne a independentisme en univèrs mediatic catalan semble frut d’un pensament fèble e feniant.
En aute extrem, era brutalitat deth PP, qu’a exercit era oposicion mès incivica, irresponsable e desproporcionada que se pogue rebrembar. Melhor dit, era dreta espanhòla non a exercit era oposicion, senon qu’a lançat ua ofensiva desestabilizadora pr’amor que jamès a acceptat era pèrta deth podèr per mejans electoraus, e encara mens en moments d’egemonia politica clara. Era defenestracion d’Alberto Ruiz-Gallardón certifique era deriva extremista que desmentís eth camin tara moderacion per motius electoraus. Eth PP represente aué ua dreta guerrilhèra, respectuosa en generau damb es principis centraus deth parlamentarisme, mès democraticament inescrupulosa e fòrça mau educada. Mentre non s’omològue damb eth centredreta europèu, eth PP non pòt auer cap responsabilitat ena governacion d’Espanha.


text:
Psicologia
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Psicologia.
La psicologia es la sciéncia qu'estúdia lo psiquisme de l'òme, coma unitat distinta, e sas interaccions amb las nombrosas foncions innadas, sensitivas, afectivas o intellectualas e l'estudi del comportament uman en general. Dividit en brancas d’estudi nombrosas, sas disciplinas abòrdan lo domeni tant teoric coma practic, amb d'aplicacions terapeuticas, socialas, e de còps politicas o teologicas. La psicologia a per objectiu l'investigacion del psiquisme coma basa d'una estructura subjectiva e d'un foncionament specific (procès e mecanism) articulat a la percepcion e representacion del mond exterior.
Definicion[modificar | modificar la font]
Etimologicament, la psicologia es l'estudi (logos) de l'eime o psique (psukhê). En son sens grèc, aquest estudi pòrta sus las foncions vegetativas (psicofisiologia), sensitivas (percepcions, motivacion, motricitat) intellectivas (psicologia cognitiva), (cf. Aristòtel, Peri Psukhè). Mas la psicologia es pas sonque un estudi de las foncions de l'esperit mas tanben una vista casuistica de la subjectivitat, una investigacion d'una vertat propria de l'individualitat e de la personalitat d'un subjècte. L'esperit es pas sonque un luòc de combinason o de ligason, nos definit coma d'èssers pensants capables de se pensar els meteisses facia al mond, e aquò dins un rapòrt material o mercé a l'abstraccion .
L'objet d'étude de la psychologie est un débat non clos depuis des siècles. En effet, selon les auteurs, la psychologie s'est trouvée centrée sur des objets très différents, sans qu'il soit encore possible aujourd'hui de décider quelle est la théorie unitaire qui serait largement acceptée.
Ainsi les approches sur cette question extrêmement complexe se partagent-elles traditionnellement entre celles qui considèrent que l'objet de la psychologie est le comportement et sa genèse, les processus de la pensée, les émotions et le caractère ou encore la personnalité et les relations humaines, etc.
Les différentes branches de la psychologie se distinguent soit par la méthode utilisée (clinique ou expérimentale), soit par l'activité humaine considérée (travail, mémoire, perception, apprentissage, soin, comportement en groupe, etc.), soit par grand domaine d'investigation (psychologie cognitive, psychopathologie, psychologie sociale, psychologie de l'enfant et du développement, psychophysiologie, psychologie animale).


text:
20/04/2014
La revue Lo Bornat n°1 2014 vient de paraître
En voici le sommaire transmis par Valéry Bigault, dau Bornat Dau Perigòrd
- Le mot du nouveau président du Bornat, Olivier Boudy
- Assemblée Générale du Bornat 2014 et nouveau bureau
- Portrait de Frédéric Mistral
- La Coumunion di Sant (Frédéric Mistral)
- Littérature orale occitan en Charente par JL Queriaud
- Poesies (Robert Lesvignes et Jean Rigouste)
- Recette du ragout de veau aux asperges
- Lo Sannhaporc par Noel Rebeyrol
- Ressons e concors literari dau Bornat per 2014
- Remesa de la Brancha de Jarric a Andriu Phelip
- Vie des groupes du Bornat.
Lo Bornat dau Perigòrd
Dempuèi mai de cent ans, la vita occitana en Perigòrd.
Revue de Lo Bornat dau Perigòrd
éditée avec le concours du Conseil Général de la Dordogne
Association d’Education Populaire agréée par le Ministère de l’Education Nationale
Siège social 13 rue Kléber - 24000 Périgueux
Tél. 05 53 07 12 12 - bornat.ovh.org
Gérant de la publication : Bernard Sendres
La Jarthe - 24520 Saint-Germain-et-Mons
Commission paritaire des publications n° 0318G87771
Les correspondances doivent être adressées :
Pour la rédaction : Majoral Valéry Bigault
33, avenue du Pont de Juillet - 24500 Eymet
Tél. 05 53 63 41 29 - revue.lobornat@laposte.net
Pour l’administration et les adhésions : Lo Bornat
13, rue Kléber - 24000 Périgueux
Tél. 05 53 07 12 12 - lobornat@orange.fr
Tous droits réservés © per “lo Bornat”
http://bornat.ovh.org/
Bulletin d’abonnement à la revue Lo Bornat et/ou adhésion au Bornat dau Perigòrd
Nom : ...................................................................................................................................................
Prénom : ..............................................................................................................................................
Adresse : ...............................................................................................................................................
Code postal : ............................. Ville : ...............................................................................................
..............................................................................................................................................................
Adhésion seule au Bornat dau Perigòrd : 5 euros
Abonnement seul à la revue Lo Bornat : 15 euros
Adhésion + abonnnement : 20 euros
A adresser à Lo Bornat dau Perigòrd, 13, rue Kléber, 24000 Périgueux - revue.lobornat@laposte.net
Règlement à l’ordre du Bornat dau Perigòrd
L’abonnement à la Revue Lo Bornat, renouvelable par tacite reconduction part
obligatoirement du premier janvier de chaque année et doit être payé avant fi n février.
10:39 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
19/04/2014
Concertò per pissarata episòdi 8, per Joan Ganhaire
Onte lo comissari Caüsac daus Ombradors e son equipa trapats de fodinar dins la carriera daus Cubertafont au mitant de la pissaratas chaban per rencontrar una nauta siloeta negra emb sos dos chens pas tròp amistos...
°°
Fauguet gratissar un moment per pesser respondre a Gaëtan. Quo era presque tots daus Cubertafont, los que eran quí dedins. Troberem un Francès, mòrt en 34, segurament lo pair de quela frairina, grand-pair de Marius, e una Joana, mòrta en 56, segurament sa femna. Una tomba nos laisset embarrassats. L’era pròpa, sens liedre ni ren. Son locatari, un nommat Téofile Maseu, que l’ocupava pertant dempuei 1867 era estat visiblament prejat de laissar la plaça a quauqu’un mai, que sas òssas trainavan per costat, en-d-un triste pilòt. Un òrdre de Caüsac nos faguet espiar de prep e paupinhar lo debas de la peira tombala. Aviá rason coma d’avesat. Quauquas entalhas, un pauc de podra blancha de peira esbrijonada, fasián coneitre que, i ‘viá pas gaire, la lorda peira era estada bolegada, d’evidença per chamjament de locatari. Faudra tornar veire quí dedins. Mas bien segur, mossur lo comte, vam venir emb daus utils levar quela peira per i trobar Diu sap quala orror, marcatz bien que si quo es quela faròia de Marius, nòstra mission sera chabada e porrem nos en tornar chas nos en laissar que la plaça sauvestrosa au monde que i resten benleu, que avem enquera vut degun. Laissèrem lo cementeri, prenguèrem a man mança un sendareu que semblava tornar montar a la cima de la carriera e nos pesser tornar a la veitura. Lo solelh, aurà, era presque coijat, e nòstras ombras s’eilonjavan dau temps qu’un semblant de nuech començava d’emplir la carriera, e que quauques freulaments nos venián careçar lo chais e los piaus. Z’aimava pas, lo Gaëtan, mas sas bravas vinzeladas que siulavan de pertot portaván gaire de pertas demest las pissaratas que nos environavan coma si avián jamai vut d’èssers umans. Una butet la curiosetat jurcinc’a se venir entraupar dins la tinhassa eiriçada de nòstre mossur que cuget se’n esplamir e deguet sa vita sauva a l’intervencion eroïca de Franciscò que la rachet en mesme temps qu’una bona ponhada de piaus a la clòsca dau comte daus Obradors. Nos nos esperavam a nos far bladar de prumiera per lo tòrt fait a son integritat fisica. Silenci. Reddor. Aviá degut zo sentir avant nautres. “Qui setz vos ?” La nauta siloeta negra se destachava a contre-lutz e los dos beus labrits que s’esbagaunhavan a sos pès la fasián enquera mai esmanceiritz. La question de Gaëtan demoret sens responsa. Quo i es, ‘la vai nos fotre los chens aprep, e nautres avem pas de saumas per lor fotre una petnada sauvadoira . Mas non. D’un geste apasimant, los faguet coijar e se taser. Una votz grava trauquet la sorniera, aurà tombada sus lo causse. “Cherchatz Marius…” Quo era pas una question. “Laissatz lo tranquille. Vòu pas tornar. Vòu pas vos veire. Tornatz vos en d’ente venetz ‘vancès de tombar jos la malediccion de la Talhada. Quo es una plaça maudicha, maujauventa per los estrangiers…” Una larja volada recrochetanta de pissaratas venguet joslinhar sas paraulas e Gaëtan deguet rentrar la testa dins las espatlas.Quò l’empaischet pas de respondre a la sorna figura. “Volem lo veire, Marius, li parlar, auvir de sa gòrja que ne vòu pas venir coma nautres, ente es ? Es viu ?“ La responsa venguet redde.“ Es viu, en bona santat, velham sus eu, podetz me creire !” Los dos chens li coperen la paraula. Raunaments, piaus eiriçats, babinhas retroçadas, quo era pas per nautres queste còp. En quauque luòc, sus lo causse, una peira aviá rudelat e elas doas bestias desliuradas bomberen totas dents defòra butidas per la man tenduda e lo crit sauvatge d’encoratjament de lor patrona. La tòca de quela chaça unlanta fariá mielhs de fugir que de se far massar per quelas doas cent liuras de violença e de gavaunhas eisserpelhantas. Lo quite Franciscò, que es pertant pas talament sensible poguet pas se tener de lançar un crid d’alarma plan inutile. Daus japaments de dolor nos vengueren còp sec e los dos chens tarderen pas a tornar, boiticants, aurelha bassa, coa entre las pautas. Fugueren remerciats d’una pita careça sur lo morre e d’un gratadís entre las aurelhas. Quò fai gaire quante un ven de massar una brava plumada, mas fagueren mina de se’n contentar. Dau prifond de la nuech venguet un long rachanament de victòria. La femna negra i respondet per una cordelada d’insultas que nos assabentet sus sa capacitat de replica. Lo filh de vessa de puridura de merda pudenta de carna de cuòu purit, me sovene pas de tot, se contentet d’una novela rachanada, mas una peira tirada de man de mestre manquet la femna d’un piau. Quo era fòu çò que s’ aimavan dins queu país. La tranquillitat semblava tornada. Gaëtan, que las pissaratas avián laissat, se plantet de tota sa nautor, lonja siloeta negra contre lonja siloeta negra. Sab pas si quo es quò, mas la femna semblet s’apasimar.( de segre)
Joan Ganhaire
03/04/2014
Concertò per pissarata episòdi 7, per Joan Ganhaire
Seguida de las aventuras dau commissari Gaëtan Caüsac daus Ombradors e de son equipa que descubren las maisons estranhas de la carriera de la Talhada. Abandonadas? Benleu, benleu pas ...
°°
Io me demande, daus uns còps, si queu tipe i veu pas mielhs que nautres. Sus lo còp de sieis oras, que lo solelh es enquera naut d’una bona ‘gulhada, coma disiá ma paubra mair, aviá colat de veitura e marchava d’un bon pas davant nautres, permenant vagament sa cana blancha que li sierv mai a flacar quauqua brodicha au chamin o a esmanciar los que li fan despiech, a saber generalament Franciscò e io, qu’a li far eschivar las entraupas que podrián lo far se planchonar o massar quauque conh de mur per lo morre. D’un còp se calet e faguet signe a Franciscò de plantar.
I eram. Aviam mancat de tombar drech dessus e quante dise dessus, quo es dedins que deuriá dire. Gaëtan s’era ‘restat a tres metres de la riba d’un bauc de quinze metres de naut copat dins la ròcha tendra dau causse. E au fons, se vesiá una diesena d’estranjas basticòlas talhadas dins lo calcari, las unas cubertas de teules, las autras a la cima simplament talhadas un pauc en devers dins la peira. Chascuna aviá una chamineia, que per l’ora, paguna fumada ne’n surtiá. Las ombras començavan de s’eslonjar a La Talhada la bien nommada. Vesetz quauqu’un ? Non, pas mai au bassolh estrech de las maisonetas que dins los charreirons, se vesiá degun. Pas un quite chen. Ente eran lo monde que restavan quí ? Deuriá aver per lo mens doas femnas, benleu tres, e nòstre famós Marius que eram venguts querre per lo compte de Mestre Pradier.
“Avetz fait tròp de bruch emb vòstra cacunha purrida !” A ! La meschanta fe ! I eratz pas benleu, coma nautres, e si sentetz talament bien las chausas, auriatz pogut las sentir un pauc mai dabora, non ? que non pas mancar nos fotre en debas dins la carriera. Per lo còp, lo monde z’aurián saubut que nos eram ‘ribats, e aurián ‘gut pus nonmas a far tres cròs de mai dins lor chavadís o nos laissar a l’apetit de la sauvatgina e de quauques miaunards famgalits. Segur que ne’n aviam fait dau bruch ! Dins queu país planher e silenciós, quò deviá far brave temps que lo roflament d’un motor aviá fait quilhar l’aurelha aus chenards mai a la gent. E queu bruch de civilisacion podiá nonmas velher dire dangier per queu pitit grope copat dau monde dempuei tant de temps. Marcatz bien que lo nommat Marius, benleu un pauc mens alobatit que las autras, s’auriá pogut manifestar… A mens que siá retengut preisonier, o que siá tornat partit per lo nòrd, o que siá… Aurem benleu pas de tant bonas novelas que quò a menar a mestre Pradier.
Franciscò que aviá bien mestier de far jugar sas chambas era partit en escleraire en segre la cima de la carriera e tornet en dire que aviá trobat un genre d’eschalier talhat dins la peira que semblava permetre de devalar au vilatge. Una granda discutida se’n seguet. Coma d’avesat, Franciscò era preste a colar nestiar lo doar d’abòrd mai si sa chara MAS 36 era pus nonmas un sovenir de sas annadas de legion estrangiera. Io, la prudença facha òme, me vesiá pus leu esperar quí e survelhar l’endret et l’eventuau retorn daus abitants. Per un còp, lo grand chefe donet rason a l’autre tuaire e cinc minutas pus tard colavan a coa de lop los meschants degrats talhats dins la paret. Franciscò en testa, Gaëtan lo tenant sarrat per la cencha, e io dernier survelhant l’atelatge.
Riberem au fons sens eslampiada e Caüsac tornet prener sa libertat a belas esflacassadas de sa cana blancha. Las maisons que d’en naut semblavan maitot pitas, z’eran pas talament. L’una aviá quitament un estage qu’un podiá atener per quauques degrats talhats dins la peira. Doas o tres eran bastidas de quartiers subrebeus, mas la majer part eran d’una sola peça, monoliticas, coma se plaguet a dire mossur Gaëtan Caüsac daus Ombradors que aima a remembrar au pitit pòble que a fait daus estudis. Pas una quita fenestra, pas un quite calustron. Mas de las pòrtas espessas, farradas qu’un podiá vanament tustar dau punh mai dau pè.“ I som ? I a degun ?” Pas de responsa. Pas una bestia, pas un gatge a trainar. Quauquas erbas fòlas, quauques arbrissots ranquenits que ‘vián trobat un pauc de terra dins quauqua fendassa donaván enquera mai una impression d’abandon. Lo sole signe de vita, lo troberem a l’autra riba dau vilatge : una font pissava gaire mas menava un pauc de freschor en gotissar dins un conchon talhat dins la peira coma tot çò que se podiá veire dins quel estrange país. Talhat tanben dins la peira lo pitit cementeri que troberem a man mança en surtir de la carriera per lo nòrd. Una quinzena de tombas chavadas dins lo rochier e surmontadas de peiras tombalas mossudas d’un sol bocin e de simplas crotz que quauqu’unas avián espanlat dins l’ortruja e la palena. (De segre)
Joan Ganhaire
31/03/2014
Ephéméride d'avril par Michel Chadeuil
Avril c’est abril, abrial ou brial dans le sud. A Périgueux et au nord, c’est abriu o abriau. Il fallait bien vous le dire d’abord, à cause de la rime.A l’équinoxe de printemps, commence lo temps cocudaud, la saison du coucou. Elle se poursuit jusqu’à la mi-avril ou un peu plus. On l’oublie ensuite un peu jusqu’à son départ avant les moissons. Tout ce qui naît dans cette période est « cocudaud » Être « cocudaud » n’est pas un trop bon présage, mais c’est néanmoins préférable – comme nous le verrons le mois prochain – à une naissance en mai. Mais ce coucou, s’agit-il de l’oiseau ou de la fleur ? Les deux bien sûr, mais à observer les proverbes, on voit bien que c’est de l’oiseau qu’il est surtout question. Son premier chant, chaque année, est le signe de l’éternel retour, signe que le cycle des saisons suit bien son cours habituel. Qu’en sera-t-il quand, comme d’autres migrateurs, il sera devenu sédentaire ?
Même si saint Macaire et saint Hugues que l’on fête en ce jour ont eu quelques succès locaux au hit parade des bons saints, aucun proverbe ne leur est – à notre connaissance – dédié. Ils n’ont retenu que le quantième.
Le 1er avril
Au prumier d’abriu Lo cocut tòrna, mòrt o viu. Au premier avril, le coucou revient, mort ou vif.
Entre març e abriu, Lo cocut chanta si es viu. Entre mars et avril, le coucou chante s’il est vivant.
Prumier d’abriu, lo pinson Deu beure sus lo boisson.Premier avril, le pinson doit boire sur le buisson. Comprenez que les prunelliers (los boissons negres, les buissons noirs) sont fleuris et qu’il convient d’avoir de la pluie.
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 6 de abriu
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission du diumenc 06 de abriua 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd sera
Eric Astié, professor d’occitan, cronicaire, animator e ecrivaire a perpaus de son nouveu libre « Astrologia Negra » a las edicions « Edite-Moi! ».
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:48 Publié dans Actualitats, actualité, Literatura en òc, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Lachuscla
Euphorbia
Euphorbia
L., 1753
Las lachusclas o los eufòrbis (var. eufòrbias; leiterèrs )(Euphorbia L.) son de plantas dicotyledones del genre Euphorbia e de la familha de las Euforbiacèas. Possedisson d'inflorescéncias particularas nomenadas ciatas, particularitat que las lachusclas partejan sonque amb de genres vesins. Coma totas las Euphorbiaceae, son de plantas toxicas, que possedisson un latèx a vegada fòrça irritant. S'agís d'un genre fòrça polimòrf, possedissent d'espècias de tijas nudas e mai o mens primas e de fuèlhas normalament desvolopadas e de desvolopament rapid (sosgenre Esula e Chamaesyce); d'autras son, a l'opausat, succulentas, similara als cactus, amb de fuèlhas sovent fòrça redusidas e possedissent d'espinas poderoses o non (sosgenre Athymalus (ex Rhizanthium) e sosgenre Euphorbia). Son erbacèas o lignosas segon las espècias.
Per las espècias del sosgenre Esula (Euphorbia amygdaloides, E. lathyris, E. peplus...) de las regions temperadas, l'aspècte de las plantas florissent se modifica fòrça amb los jorns passats: las fuèlhas an tendéncia a desapareisser a mesura que l'ombela se desvelopa, la tija rogís, alara que lo fruch, capsula globulosa de tres lòtges, emergís plan rapidament de l'inflorescéncia.
Selon Plini lo vielh, lo mot euphorbia vendriá d’euphorbium, lo nom donat pel rei e erudit Juba II de Mauretània, en l'onor de son mètge grèc Euphorbus, a la medecina facha a partir del latèx de l'espècia ara nomenada Euphorbia resinifera.
Somari
Descripcion e caracteristicas[modificar | modificar la font]
Existís unas 2 000 espècias d'eufòrbias, qu'unas son tropicalas e plan diferentas de las eufòrbias europèas per lor aspècte general; unas an quitament la forma de cactus. Lor principal punt comun es la produccion de latèx, liquid blanc que pareis al talh e qu'es fòrça toxic en rason de la preséncia de derivats d'estèrs de diterpèn (estèr de forbòl e de deoxiforbòl) avent d'activitats modulatriças de la proteïna kinasa C (PKC). Provòca d'irritacions de la pèl e es fòrça dangierós en cas de contacte mb los uèlhs. La toxicitat existís tanben per las granas, utilizadas autrecòps coma purgatiu.
Se reconeis sovent las eufòrbias a lors inflorescéncias verd jaunenca, o ciatas, dispausadas en ombelales, possedissent ni sepals ni petals. Cada inflorescéncia conten una flor feme de tres estils enrodadas de flors masclas d'una antèra, l'ensems dins una copa formada per doas bractèas portant quatre o cinq glandulas sovent banadas. La color de las glandulas, amb aquesta de las bractèas, dona la color du pseudanta, que se nomena de biais eronèu la « flor ». Lo fruch, pedicellat, es una capsula mai sovent redonda, lisa o granulosa.
Principalas espècias[modificar | modificar la font]
Flora temperada[modificar | modificar la font]
- Euphorbia acanthothamnos
- Euphorbia amygdaloides. Fòrça comuna pels bòscs, ten de fuèlhas verdas lanceoladas e una tija non ramificada, tintada de roge coma fòrça autras eufòrbias.
- Euphorbia angulata
- Euphorbia aphylla
- Euphorbia chamaesyce
- Euphorbia characias — Gròs eufòrbi mediterranèu de tija lignosa e ramificada, amb fuèlhas plan alongadas, persistantas.
- Euphorbia cyparissias- retombet
- Euphorbia dulcis
- Euphorbia duvalii
- Euphorbia dendroides
- Euphorbia esula
- Euphorbia exigua
- Euphorbia flavicoma
- Euphorbia grandicornis
- Euphorbia helioscopia
- Euphorbia hyberna
- Euphorbia lathyris. S'utilizava autrecòps las granas d'aquesta granda eufòrbia coma purgatiu. Uèi, s'agrada a las far butat dins los jardins qu'es coneguda per alunhar las talpas.
- Euphorbia maculata
- Euphorbia melitensis
- Euphorbia myrsinites. Espandida dins tot lo bacin mediterranèu, fins en Iran. Lo latèx es dangierós e pòt fortament irritar la pèl.
- Euphorbia nicaeensis — eufòrbia de Niça.
- Euphorbia palustris
- Euphorbia paralias
- Euphorbia peplis
- Euphorbia peplus
- Euphorbia platyphyllos
- Euphorbia portlandica
- Euphorbia prostrata
- Euphorbia rigida
- Euphorbia segetalis - lachuscla dels blats
- Euphorbia seguieriana
- Euphorbia serpens
- Euphorbia serrata
- Euphorbia spinosa
- Euphorbia stricta
- Euphorbia verrucosa
Flora tropicala[modificar | modificar la font]
- Euphorbia obesa
- Euphorbia pulcherrima
- Euphorbia resinifera
- Euphorbia stenoclada
- Euphorbia tirucalli
- Euphorbia unispina
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Catalogue of Life : Euphorbia (en) (consulté le )Modèl:CatalogueofLife genre
- Referéncia Flora of China : Euphorbia (en) (consulté le ) Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Euphorbia (en)
- Referéncia Madagascar Catalogue : Euphorbia (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Euphorbia (en)
- Referéncia Flora of Pakistan : Euphorbia (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Euphorbia (en)
- Referéncia FloraBase (Australie-Occidentale) : classification Euphorbia (+ photos + distribution + description) (en) (consulté le )Euphorbia dins Florabase (Austràlia Oèst) (en)
- Referéncia ITIS : Euphorbia L. (fr) (+ version anglaise (en)) (consulté le )Referéncia ITIS : Euphorbia L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Kew Garden World Checklist : Euphorbia L. (1753) (en) (consulté le )Modèl:Kew liste
- Referéncia Tela Botanica (France métro) : Euphorbia (fr) (consulté le )Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Euphorbia (fr)
- Referéncia BioLib : Euphorbia L. (en)Referéncia BioLib : Euphorbia L. (en)
- Référence The Plant List : Euphorbia (en) (consulté le )Modèl:ThePlantList taxon
- Referéncia Tropicos : Euphorbia L. (en) (+ liste sous-taxons) (consulté le )Referéncia Tropicos : Euphorbia L. (en) (+ lista sostaxons)
- Referéncia uBio : Euphorbia spp. (en)
- Referéncia UICN : taxon Euphorbia (en) (consulté le )Referéncia UICN : taxon Euphorbia (en)
- Referéncia World Register of Marine Species : taxon Euphorbia L. (en) (+ liste espèces) (consulté le )Referéncia World Register of Marine Species : taxon Euphorbia L. (en) (+ lista espècias )


text:
Mapσύaς2 ou Marsyas2 : la voie ou la voix de la résistance, ... Resistaren, sian encaro aqui !!!
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
mercredi 4 juin 2014
FRANCÉS FAVIÉ : Lou Moulinas - 1903
Lou Moulinas
Subre la routo d'Avignoun à Nimes, en setèmbre, la vendèmi facho, li fueio de vigno, de verdo qu'èron, se tenchuron d'un jaune d'ambre, d'un rouge de rouvi, e l’iue dóu vouiajour ravi s'estasio davans aquelo coulouracioun que ié soun mescla lou verd founsa di fueio d'èuse e lou verd dous e palinèu di fueio d'amelié nousa e cabussa pèr lis aurige dóu vènt-terrau. E, de touto part, à travès li verduro diverso, lou soubeiran soulèu, auturous, majestous, laisso fusa si rai divin acoulouris enca mai li fueio de touto meno que curbiguèron de frescour, e pèr li miés amadura, li fru avans la recordo. Mai vèngue l'autoun umide e li vènt mau-fasènt: éli, d'un boufe, en revoulun, fan vóuta dins l'aire li fueio de vigno daurado, li brùni fueio dis èuse e li pàli fueio dis amelié. E tóuti, pèr éu dispersado et pèr éu acampado, i caire di clapié, mesclado, en moulounet, pourrisson aqui e se tremudon en terrau pèr apadouï la recordo à veni.
A-n-aquelo epoco preciso, la routo d'Avignoun à Nimes, lou dimenche subre-tout, es cuberto de bràvi gènt que van en roumavage à Nosto-Damo-la-Bruno de Roco-fort. Li bon roumièu! S'en van en cantant. Au su de la mountagno de BelloVisto s'arrèston e tiron lou flasque.
— Se bevian un gàrri, que?
— Té tu, té iéu, à bouco dequé vos, pièi, la peitrino caudo, mai que countènt, urous de viéure, davalon vers Cacho-Pesou. Ié fan pas mau li cambo, vai, e d'aqui soun lèu au Four-de-Caus; dóu Four-de-Caus à la Begudo, e, dins un vira d'iue, à la Fabrico. Alor fan mai pauseto, pièi reparton mai, adré sus Roco-Fort. Li vaqui rendu. Mai tóuti, quàsi tóuti, à mé camin de la Fabrico à Roco-Fort, an passa sèns lou vèire, à man senéco davans lou Moulinas. Es aqui, pamens, dins aquéu rode à peno escarta de
la routo, es aqui que se passo moun raconte.
Vers lou mitan dóu siècle vuechen, lou païs n'èro pas tau que lou vesen à l’ouro d'uei. De Roco-Fort à Pijaut, l'estang de Privadéri, blu coume lou cèu que se ié miraio dedins, estendié, peresous, di ribo de Pijaut, en passant pèr lou Mountagnet, i ribo de Sazo e de Roco-Fort, l'inmoubile mantèu de soun aigo à peno frounsido pèr lou vènt- terrau. Li fielouso e lis erbo marino lou curbien d'eici, d'eila; mai dins un grand relarg nus et prefound, à mié jasènt dins si barqueto, li pescaire inchaiènt, lou matin, avans l'aubo levado, e lou sèr, à soulèu fali, venien faire sa prouvesioun de pèis aboundous e goustous.
Soul, subre uno auturo, l'estang i pèd, lou Moulinas d'alor, noun desmantibula, la téulisso pounchudo, si gràndis alo au vènt, èro l'endré lou plus gai de touto l'encountrado. Lou móunié jouve e bèu, lis espalo carrado, la peitrino boumbudo, èro l'idolo dóu femelan d'aperaqui que venié au moulin mai pèr lou vèire que pèr faire mòurre soun blad. Urous móunié! De tant bèlli chatouno! Un ome n'es qu'un ome, pamens, e, tant bèn planta que siegue, se falié que countentèsse tóuti li femo que l'amon, lou cire en cremant di dous bout, éu, sarié lèu rendu. L'avié bèn coumprés, lou capoun! Entre tóuti n'avié destingui uno, uno soulo. Èro uno perlo raro, un jouièu d'amour sènso pres, coume n'en proudus la naturo dins si bon moumen, dins li niue de calamo e d'alegranço, quand li bras nousa au còu, li labro sus li labro, lis amourous coumplisson lou pres-fa de l'amour. O, l'avié chausido dins lou vòu e, tóuti dous, sèns paraulo vano, s'èron coumprès, et la divo pastourello, flour dóu ampèstre, anavo bèn lèu se durbi i poutoun de l'ama!
E vaqui que lou jour nouviau, avans la ceremòni, dóu coustat d'Aramoun, un revoulun de póusso s'aubourè. De clam sóuvage esclantiguèron d'eila. Un escabot passè en courrènt. Lou pastre, fòu, se derrabavo li pèu. Li chin avien fugi. Ourrour de la counquisto! Fàci au Moulinas, subran se desvelè, dins la liunchour, uno cavaucado d'Aràbi, bandiero au vènt. Li fèr Sarrasin, lou iatagan au poung, dins forço mens de tèms que n'en fau pèr lou dire, fuguèron aqui. Èron li mèstre, que? N'èro pas li gènt
de la noço que poudien se defèndre. Coume aurien fa moun Diéu?... Lis ome presounié plouravon de coulèro dóu tèms que l’enemi, d'un tour de man, lis estacavo au malu di cavalo. Li femo, éli, disien rèn, e quand sachèron que noun sarien brutalisado, d'un iue quasimen dous arregardèron lis Aràbi. Tout counquistaire es amourous. E li dóu Moulinas, desmama despièi long-tèms di caresso di mouquèro,
bevien dis iue li galànti chatouno.
Lou capitàni diguè:
— Mis enfant, acò se capito bèn. Zóu bandissès eilalin lis ome presounié; nàutri restan eici. Anan faire lou brande emé li bèlli chato. I'a flahuto e mandorro. Musico, mis ami, e vague de dansa!
Pièi diguè mai ansin à la novio crentouso:
— Tu, mignoto, vène-t'en emé iéu. Te caressarai tant qu'à la fin m'amaras. Te vióulentarai pas, noun, vendras souleto dins mi bras e saras moun bèu nis d'amour. E se noun pos m'ama, se de iéu siés cregnènto, me lou diras, ma caio, francamen, e sarai toun esclau quand meme, toun fraire se lou vos.
E lis iue dins sis iue, d'un regard enfiouca fissavo la pichoto qu'avançavo sus éu, incounsciènto de ço que fasié, seducho, talamen que si labro se mesclèron dins uno caudo poutounado baiado sèns regrèt dóu passat, sens soucit de l'aveni. Lou brande anè bon trin e la niue fuguè caudo.
L'endeman, plus res. La troupelado avié landa. Li chato d'un coustat, li Sarrasin de l'autre. Dise li chato, mai i'avié tambèn de femo maridado pèr quau, lou crese dóu mens, l'escaufèstre noun fuguè sènso plesi. Lou Moulinas restè soulet; lis alo dóu moulin sèmpre viravon e lou vènt, coume un gème, en li travessant, clamavo li senglut dóu paure presounié. Doulènt móunié d'amour! toun moulin sèmpre vai sènso blad pèr lou mòurre e toun cor sènso amour pèr èstre counsoula!
A quauque tèms d'aqui, lou grand Carle-Martèu, en travessant lou païs di Peitavin, toumbè sus li Sarrasin e, proumt coume un uiau, n'en faguè'n chaple espetaclous; e di man di catiéu li cadèno toumbèron. Aquéli bràvis enfant, enfin deliéura s'entournèron pèr orto à la recerco de si mas. Es ansin que lou bèu móunié, amaluga, li pèu blanqui, arribè au Moulinas.
Èro en ivèr, en plen mes de desèmbre, la niue toumbavo e, clarinello eila, dins lou founs, dóu coustat d'Avignoun, subre lis Aupiho vióuleto e sereno, la luno gisclavo. Sa palo clarta, dins aquéu païsage aro desoula, s'espandissié lumenouso e douço, e li mount e lis aubre, cubert de sa lusour, coume de fantaumo, prejitavon au sòu, en oumbro fantastico, l’oumbrino di grand ro e di roure gigant. Alor, davans lou Moulinas, lou martir se boutè d'à geinoun, e, clinant la cabesso, de si labro febrouso,
pèr tres fes, beisè la terro de si paire. Pièi, éu, s'aubourè mai e rintrè dins l’oustau. N'en faguè lou tour en plourant e, d'uno man assegurado, contro la paret dóu moulin anè despendoula sa destrau. Sis iue plourèron plus quand, subre lou saumié que pourtavo lis alo dóu moulin, subitamen, li cop plóuguèron. Tabassé, tabassé talamen que l’acié s'embrequè et lou saumié tambèn, car, subran, dins la niue, emé lou brut d'un tron, lis alo n s'esclapant venguèron jaire au sòu. Alor faguè coume éli e, vincu, s'estalouirè de tout soun long e dourmiguè.
L'endeman, de bon matin, vujè dins la pastiero la farino de tóuti li saco que li gàrri n'avien pas rousiga. N'en faguè 'n blot de pasto e, de si man, coume un escultour, lou moudelè. Quand l'ome vòu, pamens! Au naturau, bèn planta, la mino fièro, d'aquelo pasto sènso vido, éu, paure pacan d'engèni, aguè lou retra dóu chèfe di Sarrasin, nus coume un diéu pagan e bèu coume éu. L'avié vist qu'uno fes, de liuen, ai! las! quand poutounè sa tant amado. Uno fes, èro trop!
L'estatuo finido, sourtiguè de l’oustau e pestelè sa porto. Anè dins Roco-Fort, e soun ur, o soun malur, ié faguè rescountra soun anciano mestresso. A la font emplissié sa dourgo en parlant, calinello, emé de bèu jouvènt que la bevien dis iue. Éu s'avancè risènt et se faguè counèisse, — avié bèn tant chanja, pecaire! Elo, noun s'esmouguè, e pleno de gràci, lou preguè subre-tout de ié baia la man. E davalèron ansin lou camin peirous que di clastro de Sant-Bardous vai en bas dóu vilage. La seduguè segur pèr si
bèlli paraulo, amor que, en lou quitant, ié proumeteguè d'ana lou vèire sèns fauto, à la primo aubo dóu jour à veni.
Au matin dins lis avaus, li lapin se penchinavon. Dre subre soun quiéu se fretavon lou mourre, pièi coume de braguetin, dins l’óudourouso ferigoulo, en fasènt claca sis pato de darrié boumbissien gracious. E lis alauseto, i proumié rai de l'astro d'or, landavon vers lou cèu mounte, counfoundudo dins lou blu de l'espàci, en cantant sa cansoun gramaciavon Diéu. Es à-n-aquelo ouro que la bello pichoto arribè. Soun galant l'atendié e, plen de prevenènço, la reçaupè sus lou pas de la porto en ié eisant li man, pièi la faguè intra. Elo, pamens, souspresso de èire au sòu, jasènto, lis alo dóu moulin, ié faguè coume acò:
— Es-ti lou vènt o li malan qu'an destrui toun moulin e coume vai que viro plus?
Avans de ié respondre, l'ome butè la porto e lèu la pestelè. Alor, d'uno voues tristo:
— Lou moulin viro plus, moun cor bat plus nimai, e vos saupre perqué? Té, regardo!
Anè dins un caire; tirè un bourras de telo e, subran, is iue d'aquelo femo, l'Aràbi se moustrè. Coumprenguè! subitò. Palo coume uno morto, au sòu s'agrouvassè, li labro frejo, sèns couneissènço. Éu, la desvestiguè. Dins si bras nervïous, coume un enfant, la pourtè touto nuso. Cors contro cors, labro contro labro, dis espalo i pèd, d'uno man vigourouso, au retra dóu barbare, em'un feisset de canebe fin, la liguè sèns pieta. Aquéu crime coumpli regardè plus vers elo. Durbiguè mai la porto e sourtiguè en la barrant sus éu. Uno fes deforo, amoulounè touto la rabasto dis alo dóu moulin e, batènt lou briquet, enflamè l'amadou subre lis erbo seco. L'encèndi fuguè bèu. Li flamo majestouso mountavon dins lou cèu en jitant de bouquet de belugo. L'amo de la tant amado em' éli mountè, mountè vers Diéu sèmpre misericourdious pèr li pecat d'amour.
Sus lou sèr, dins l'estang lou móunié s'enneguè.
Lou dramo èro fini. (1)
(1) Ah! van clama li coumpan, dins tóuti li pèço d'aquéu brave Favié lou denousadou es lou meme. Lou fiò! sèmpre lou fiò! Se repetis pièi un trop, e s'aganto un trasport au cervèu sara pas la fauto de soun imaginacioun.
— Avès resoun, mi bons ami e gai counfraire, ai lou fiò dins lou cor e lou mète
pertout. Acò chanjo un pau d'aquéli que, dins tout ço que fan, mèton rèn que lou gèu.
Publicat per Marsyas II en Avignoun à 06:04
Lous temes dinc aquèu articlè : Avignoun, conte, écologie, Languedoc, Nîmes, prose, Provence, société, tradition orale, XXème
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Cisjordania
Cisjordania es lo territòri de l'Orient Mejan localizat sus la riba occidentala de Jordan, delimitat a l'èst per Jordan e la Mar Mòrta, e a l'oèst per la linha verda, la linha del cessament al fuòc que separa lo territòri de l'Estat d'Israèl. Lo territòri de Cisjordania es administrat per Israèl, mas governat coma una nacion autonòma per l'Autoritat Palestiniana..
Denominacions[modificar | modificar la font]
Etimologicament, Cisjordania designa la region d'« aqueste costat (cis-), de fach, l'occidental, de Jordan » (en oposicion a Transjordania, que significa « l'autre costat, l'oriental, de Jordan »). En anglés s'utiliza lo tèrme de West Bank, « la Riba de l'Oèst ». En Israèl, lo govèrn e la majoritat dels israelians an adoptat la denominacion יהודה ושומרון Yehudà ve Shomrón (Juda e Samària), en referéncia als territòris biblics dels dos reialmes eissits de l'esquisma entre Judèa (amb per capitala Jerusalèm) e Israèl (amb per capitala Samària). Una minorita dels israelians (mas la majoritat dels mejans de comunicacion) utilizan en ebrieu הגדה המערבית, haGadà haMa'aravit, o haGadà, o, la Riba Occidentala (de Jordan). En arabi, la segonda lenga oficiala de l'Estat d'Israèl, s'utiliza sovent فلسطين, = Filastina, o Palestina, malgrat que designa tanben tot lo territòri entre Jordan e la mar Mediterranèa.
Israèl e Cisjordania[modificar | modificar la font]
En acòrdi amb la decision de las Nacions Unidas del 29 de novembre de 1947, se ratifiquèt la particion de Palestina en dos Estats independents, un Estat josieu e un Estat arabi; l'arabi deuriá èsser localizat a la region de Cisjordania. Pasmens, los païses arabis rebutèron lo plan de particion, e declarèron la guèrra a l'Estat israelian. L'armistici de 1949 metèt fin a la guèrra, e l'airal de Cisjordania dintrèt de facto dins l'Estat de Jordania. En 1950, Jordania temptèt d'annexar de jure Cisjordania, çò que seriá pas reconegut per cap de país. Aprèp la Guèrra dels Sièis Jorns de 1967, Israèl prenguèt aquel territòri. A l'ora d'ara l'administra jos un regim militar. Jordania renoncièt al territòri cisjordanian oficialament en 1988.
Durant los 19 ans del govèrn jordanian, èra pas autorizat pels josieus de visitar los luòcs biblics, alara qu'èran considerats coma la breçòla de l'istòria josieva.
Lo fach qu'aquel territòri siá considerat pels josieus coma l'antica Patria del Pòble d'Israèl incita que, aprèp la Guèrra dels Sièis Jorns, fòrça israelians volguèron tornar bastir las ciutats biblicas de Bet-El, Shilon, Betleèm, Ebron, etc., e atal, amb lo consentiment tacit del govèrn, i construiguèron nòus pòblaments amb de noms biblics originals.
Los israelians considèran aquel territòri coma territòri "disputat", perque existissiá pas coma entitat nacionala independenta abans la Guèrra dels Sièis Jorns, mas coma un territòri que Jordania aviá annexat unilateralament en 1949 mas, los palestinians lo considèran coma territòri "ocupat", adjectiu que tanben es utilizat per las Nacions Unidas. Se faguèt un desmantelament parcial de qualques pòblacion israelianas en 2006 seguent los plans de patz internacionals. La construccion d'un mur qu'isòla de pòblacions (que Israèl justifica per motius de securitat contra los atemptats terroristas) rendèt encara piègers las relacions mutualas.
Vilas e govèrn[modificar | modificar la font]
La principala vila palestiniana de Cisjordania es Jerusalèm Èst, es lo centre cultural, religiós e toristic de Cisjordania. Las autras vilas importantas son Betelèm, Ebron, Jerico, Ramla, Nablos, Tul Karem, Yenin e Kalkila.
En mai de las vilas palestinianas, existisson en Cisjordania mai de 200 pòblaments israelians; quatre d'aqueles foguèron desmantelats seguent lo plan de retirada unilateral israelian. La populacion del territòri es de 2,1 milions d'abitants, que 235 000 a Jerusalèm Èst, 140 000 a Hebron e 116 000 a Nablos. Dins los pòblaments israelians vivon 400 000 abitants, benlèu la mitat a Jerusalèm Èst, seccion annexada per Israèl en 1981.
Emai lo territòri siá administrat per Israèl, a un còs de govèrn pròpri, l'Autoritat Palestiniana de Cisjordania e de la Listra de Gaza, que contraròtla 40% del territòri. La majoritat de la populacion es aràbia;


text:
A partir d’[SPIP 1.6], l’espaci privat d’SPIP es accessible dins de lengas divèrsas, amb la bòna volontat de cada redactor.
Siam luenh d’aver experimentat totei lei possibilitats e totei lei desirs liats au multilingüisme. Aquí tenètz pasmens quauqueis elements que vos permetràn d’adobar lo foncionament de vòstre sit segon vòstrei desirs e projèctes.
La lenga majorala dau sit
Se règla dins la configuracion, e determina de caracteristicas divèrsas de vòstre sit. En concret, serà la lenga de totei lei formularis que se prepausaràn a l’espaci public de vòstre sit (recerca, escriure a l’autor d’un article, s’inscriure, forums, taulier de connexion vèrs l’espaci privat, etc.), e tanben s’utilizarà dins totei leis e-mails enviats per SPIP.
Aquesta «lenga majorala» definís atanben lei nòrmas tipograficas que s’aplicaràn ai tèxts. Per exemple, en francés e en esperanto SPIP ajusta d’espacis inseparables davant lei dos ponchs, etc.
Serà, tanben, la lenga amb la quala s’aculhirà lei redactors nòus, tre qu’intraràn per lo primier còp dins l’espaci privat: aquestei podràn sempre chausir una autra lenga, s’o desiran, gràcias au menut previst per aquò faire.
Fin finala, per lo vietnamian (una lenga que compren de mots fòrça corts e ont l’accentuacion jòga un ròtle tras qu’important), una nòrma de transcripcion especiala letra per letra s’aplica au moment d’indexar leis articles dins lo motor de recerca.
Lo multilingüisme
S P I P  1 . 7 introdutz un melhorament fòrça demandat: es possible de realizar, d’un biais naturau, de sits en lengas divèrsas. Per i arribar, SPIP vos dona tota una batariá d’aisinas. Mai que mai, dins l’espaci privat, podretz cambiar individualament la lenga deis articles e dei seccions dau sit, e gerir lei reviradas deis articles. Dins l’espaci public sofisticacions divèrsas, tendon a minimizar leis esfòrç necessaris per realizar un sit multilingüe.
Modificar la lengua d’un element especific (article o seccion) a lei meteis efiechs que de modificar la lenga dau sit (coma ja avèm explicat çai sus), mai aquesteis efiechs se limitan a l’element modificat: se se tracta d’una seccion, la modificacion s’aplica a totei leis elements contenguts dins aquela seccion (e tanben a sei sosseccions, etc.); se se tracta d’un article, es ren qu’aqueu d’aquí que se modifica per la lenga.
D’aqueu biais, una seccion en arab mostrarà sei tèxts de drecha a senèstra, un article en francés eiretarà dei règlas tipograficas dau francés, e ansin successivament. Vos avisaretz qu’SPIP a ges de problèma per afichar de lengas divèrsas subre una meteissa pagina. Per exemple, un somari podrà mostrar d’articles en alemand e en esperanto e lei datas s’aficharàn dins lei lengas corresponentas.
Revirar e adaptar SPIP
S P I P  1 . 7 es disponible en arab (ar), catalan (ca), creòl de la Reünion (cpf), danés (da), alemand (de), anglés (en), bulgar (bg), esperanto (eo), espanhòu (es), persan (fa), francés (fr), galèc (gl), italian (it), neerlandés (nl), occitan en sèt dialèctes (oc_ [1]), polonés (pl), portugués (pt) e vietnamian (vi).
Aquesta lista es pas exaustiva e d’autrei reviradas son a se preparar; s’apondràn ai versions venentas d’SPIP. Se desiratz de participar ai reviradas en cors, ajudar a revirar o relegir la documentacion, etc., sigatz benvenguts a la lista de discussion spip-trad@rezo.net; dispausam d’aisinas que permeton de realizar rapidament (e eventualament amb mai d’una persona a l’encòp) lei fichiers de revirada –l’operacion completa pòt caupre entre lei 3 jorns e una setmana de trabalh, en foncion de vòstra coneissença d’SPIP.
Nos fan mestier, atanben, de personas que vòugan ben revirar d’articles de la documentacion actuala; esitetz pas de vesitar l’espaci dei reviraires e de prepausar vòstra contribucion.
A lèu!


text:
* Paroplapi Per la frinèsta Maremma
25 de juny 2012
En ondas en poesia dab Silvan Chabaud dab extrèits "Lei illas infinidas"
En Ondas de Domenja Lekuona seria navèra dimèrcs 27 a 9h lo ser, divés 29 de junh a 8h lo ser e dimenge 1èr de julh a 11h.
• Observatoire du nucléaire revista de premsa, los grans títols http://www.observatoire-du-nucleaire.org + Bure M. Gueritte, J.-M. Matagne en grèva de la hami contra las armas nuclearas en ligam dab lo pavat dens la marlèra de M.Rocard.
• Cyberaccion a l'ambassador deu Japon a París 12 & 13 de mai a Ginèbra Forum scientific e ciutadan sus la radioproteccion : de Chernobil a Fukushima org. collectiu independent WHO http://www.cyberacteurs.org/cyberactions/fukushima-evacuez-enfants-480.html
• Qu'avèva lo Japon informacions sus la propagacion de la radioactivitat arron Fukushima qui n'a pas comunicadas http://www.actualites-news-environnement.com/28572-radioactivité-japon-fukushima.html
• Enercoop : bona santat financèra
• Silvan Chabaud Leis illas infinidas version bilingüa en çò de Jorn 86p., 2012, 12 €. Lo Chab de Mauresca Fracàs Dub (ragga occitan d'on ei lo compositor e lo cantaire) qu'escriu de gojat enlà poesias e cantas. Estudiant apuish en literatura occitana à l'universitat Paul Valéry de Montpelhièr qu'aprèsta ua tèsi suu poèta provençau Loís Belaud de la Belaudièra (XVIe sègle, com ei tanben especialista un aute poèta : Joan Ives Roièr. Silvan Chabaud que hesó paréisher ua edicion critica de las òbras de Belaud en 2011 a la Premsas Universitàrias de la Mediterranea 576p.). Leis illas infinidas, prumèr recuelh de poesia de Silvan Chabaud que's publica a las edicions Jorn
• Somari Reclams n° 820-821 julh-deceme de 2011 77p. 14 €
• Letras d'òc nautat Las eglògas d'un aute poèta deu sègle XVIau en reedicion a Letras d'Oc per Joan Penent
Las musicas d'En ondas
* Paroplapi Per la frinèsta Maremma
* Paroplapi Per la frinèsta Maremma
* Elena Ledda Amargura Carinnus
* Mauresca Fracàs Dub Contèsta Bornha
* Carlòtti Canta Paire tot poderós
* Ilixo Salamandre Owatatsumi s'irradie (V. Laborde Sonsaina, C. Laborde Arpa)
* Ilixo Salamandre Lo desligaire (V. Laborde Sonsaina, C. Laborde Arpa)
Sonaus : de Joan Francés Tisnèr Crane airways (inedit en abans prumèra de la sortida deu disc Transpòrts Tisnèr S.A.) dab lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 25.6.12
Libellats : 820-821, airways, carlòtti, Chabaud, Colette Milhé, crane, cyberacteurs, Dumeaux, Enercoop, Fukushima-Daiichi, ilixo, Joan, Letras d'Òc, nucléaire, Observatoire, penent, Reclams, roier, Silvan, tisner
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Conselh Pontifical per la Justícia e la Patz
Lo Conselh Pontifici per la Justícia e la Patz (latin: Pontificium consilium de iustitia te pace) es un dicasteri de la Cúria pontifícia, consacrat als estudis e a l'accion orientada a la promocion internacionala de la justícia, la patz e los dreches umans dempuèi la perspectiva de la Glèisa Catolica. Per aquela fin coopera amb divèrses instituts religioses e de grops de defensa; aital coma amb organizacions internacionalas, d'estudi e ecumèniques.
Entre los sieus trabalhs de referéncia es lo Compendi de la Doctrina Sociala de la Glèisa.
Es a l'ora d'ara presidida pel cardenal Peter Kodwo Appiah Turkson, lo secretari es l'avesque Mario Toso e lo sots-secretari es Flaminia Giovanelli, la dona laica de mai naut reng que trabalha a la Cúria Romana.


text:
La peissonariá parisenca son subçonadas de recèl de mèrças. Dins una capitala de mai en mai tentaculària, qué podrà far lo sistèma centralista per reglar los disfoncionament ontologic al centralisme ? A París tanben se necessita una politica adaptada al terrenh urban de la megapòla centralista, e pas simplament per crear un linha de tren al entorn ! O per enganar las region forçada d’èstre de l’Estat centralista francés.
La megapòla jacobina es de mai en mai incontralabla, quí pagarà encara ?
La megapòla minja de mai en mai de terrenh agricòl a l’entorn, coma totas ciutat (per exemple Tolosa), mas lo sistèma foncionarà aital dinca quand ? Elonhar las resorgas alimentàrias del sistèma de decision o/e de produccion fabrica contrabanda de tot tipe, peissonièr o banquièr.
Uèi se páusan lo problèma logistic de la megapòla, e doman quí pagarà ? Alara, nos fan saber ambe la premsa çò que nos espèra. Lor avèm pagar una partida del RER e ara nos vòlon far pagar las novèlas logistica, logistica que seràn sonque petaç que caldrà tornar pensar dins dètz annadas…
Lo projecte del grand París manopoliza la premsa regionalista parisenca, e nos debuta una presentacion de las facturs que nos pòrta lo bipartisme actual :
Aquela mapa representa miliards d’€ dins un budgecte d’Estat, e pensatz que passaràn darrièr los investiments en regions ? Òc, me fasètz rire ; las LGV es per París, non pas per las regions; las autorotas son faitas en estelas destinacion París… Se parla rarament al nivèl de la premsa dicha nacionala dels problèmas logistics de Lille, Estrasborg/Straßburg, Lyon, Marselha, e Tolosa/Bordèu (ont es un projecte grand-sud de la logistica ? e soi preste d’acceptar aquelas merdicas semanticas geograficas !). L’Estat e la premsa se trufa de las regions ; la sola politica d’Estat, de l’Estat jacobin, es tirar la cobèrt cap a se, unicament, e la partidocracia fonciona d’aquelas manièras, a despièich de las magolhas economicas ontologicas al sistèma parisenc de gestion.
Aquesta setmana es Air France que festeja sa logistica de Tolosa a París, 30 navetas per jorn per portar los quadres tolzans informar París, París que de l’informacion l’emplega per nos melhor enganar. Es de se demandar se las populacions, los pòbles de fRANÇA, son pas unas populacions de pecs, especialament dins las populaicons dels quadres que fan los dorsiers de tipe ‘Grand París’, un ‘groß París’ qu’es jamai vestit de violéncia, mas qu’es una violéncia contra totes los espaci ambe indentitats fòrta en fRANÇA, sense cap d’excepcion.
Soi segur que las regions, notadament las occitanas, pòdon sobreviure en Euròpa sense las «idèas» parisencas, segur. Soi segur que s’avèm constitucion, preambul democratic, las regions podràn mostrar un camin tipic per las dignitats dels pòbles en fRANÇA e per l’Euròpa.
fRANÇA es lo deute (lo peisson del recèl), a l’oposat las regions son las idèas, las solucions (pas simplament un avenidor pantaissat, mas son realitats sociala e economicas de cada jorn), solucions que son sistematicament iggnoradas per París, Occitània tanben es la solucion per la populacions nòstras, perqué podèm sobreviure sense París (vos o pòdi assegurar). E alara se podrà sonque comparar ambe lo dessenh recentament aparegut dins lo net :


text:
897
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 897 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Aprofichant lei dificultats intèrnas d'Egipte, lo califa Al-Mutadid impausèt ais emirs egipcians un acòrd novèu per reconeisser l'autoritat dei Tulunides sus lo país. Aquò li permetèt d'aumentar lo tribut anuau deis Egipcians e de repredre lo contraròtle de la vila d'Homs en Siria. En Pèrsia, lo territòri de la dinastia semi-autonòma dei Dulafides, reconegut coma partida de la zòna d'influéncia iraniana abbassida definida en 893, foguèt conquistat. Pasmens, la vila de Rayy foguèt cedida ai Saffaridas car èra tròp malaisada de protegir còntra leis ambicions deis Alavides installats dins lo sud de la Mar Caspiana.


text:
Eth cabau deth Garona a artenhut un valor de 84 m3/s ath sòn pas peth Baish Aran (Bossòst).
Proteccion Civil dera Generalitat demane extremar es precaucions en entorn der arriu Garona e limitar es activitats en arriu e entorns.
Barranc de Vedreda (Val de Toran). Foto: Agents de Medi Ambient d’Aran
Proteccion Civiu dera Generalitat de Catalonha a activat era Prealèrta deth Plan Especiau d’Emergéncies INUNCAT per aument de cabau der arriu Garona. Segontes a informat Endesa Generación, eth cabau der arriu Garona a aumentat 84 m3/segons, en tot superar eth nivèu d’avís ar entorn der arriu.
Eth cabau der arriu Garona s’a incrementat pes ploges des darrères ores e peth desgèu dera nhèu acumulada enes còtes mès nautes, fòrça superior as valors abituaus d’aguesta sason der an.
Ena rèsta des arrius dera Val d’Aran eth cabau ei elevat en general sustot ena Val de Toran e Varradòs.
Proteccion Civiu dera Generalitat recomane extremar es precaucions ar entorn des arrius, sustot en arriu Garona.
Barranc de Vedreda (Val de Toran). Foto: Agents de Medi Ambient d’Aran
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, eth conselhèr de Territòri d’Aran, Jose A. Boya e eth conselhèr d’Agricultura, Ramaderia e Medi Ambient d’Aran, Jose E. Arró amassa damb es Agents de Medi Ambient d’Aran s’an desplaçat enquiàs punts des arrius dera Val d’Aran a on eth cabau ei mès naut.
Carlos Barrera, sindic d’Aran a explicat: “En aguesti moments cau estar atents, non i a motius tà preocupar-se, mès demanam ara gent evitar es activitats ath torn des arrius. Per prevision, es Agents de Medi Ambient d’Aran se trapen enes punts mès conflictius der arriu Garona e d’auti arrius coma eth barranc de Vedreda, ena Val de Toran “.
Vielha, 8 de mai de 2018
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan
Hònt: Proteccion Civiu


text:
Lo libre deis
edicions Ramsay èra pausat sus la chaminèia de Grau. "Le tene de ma cambra
d'enfant, me diguèt, ma maire voliá l'escampar ambé mei posters de Mickael
Jackson, de Madonna, de Barbara Streisand".
Ai de chança
d’aguer un collèga coma lo Grau. Perque lo Grau es coma Calon. Es afogat de
Truffaut. E que ieu, sensa me n'avisar, siáu estat abalit per Truffaut en Vidèo
2000 puei au Cinèma de Minuit de FR3, e enfin en VHS.
Promier,
Truffaut li siáu anat pichòt perque dins sei films i aviá Dorothée (dins L’Amour en fuite). E que Dorothée
trevava mei nuechs e mei dimecres d’après miegjorn. Te trufes pas. Tot fa
cultura e avèm l'erotisme que podèm, banasta...
Educacion per
l'imatge. Crese que regardave L’enfant
Sauvage a la television publica deis annadas 80 (quora fasiá cultura) dins
de colors verdas e jaunas d’Antena 2.
E m’ère identificat an aqueste Victòr.Victòr
lo sauvatge. Coma èu : ère l'incomprés. L’incomprés dei cors de
recreacions qu’ambé sei blocatges provinciaus imatginave coma una sèuva.
Finala, m’auriá agradat de m’escapar dins la forèst coma aqueu pichòt que sabiá
la lenga dei valats, dei flors e deis aucèus. Subretot per escapar au mèstre a
l’accent ponchut jogat tras que mau per lo realizator. E l’enveja de viure nus, de me faire possar lo
pèu me prusiá fòrça en beure mon Poulain.
Jovent,
aprenguère l’amor romantic amb Isabelle Adjani e ma man drecha (mens pesuga qu’una
telecomanda d’epòca). Aprenguère l’art dau rastèu dins l’Histoire d’Adèle H. E es an aqueste moment que m’avisère
que l’Amor èra impossible. Ò qu’èra un problèma d’èstre fiu de… per s’amorosir.
Mai ère pas lo fiu de… Victor Hugo. Just fiu de … pròf. Sabe pas de qu’es lo
mai grèu… M’identificave : L’istòria de
Tam T… E Sandrine Savitry sortiguèt ambé Tristan Chouflu, de la cinquenca
cinc.
Per clavar
sus l’enfáncia, i aguèt aquela operacion greva dins l’espitau dei bònei sòrres
(mai perqué ma maire laicarda, m’aviá-ti mandat aicí ?) Lo film dau
dimenge de ser, dins l’odor de la compota de pomas e de mon darnier supòt,
fuguèt : Vivement Dimanche. Fuguère
pivelat per lei cambas de Fanny Ardant dins un negre e blanc tras qu’estetisant,
lo biais leugier qu’aviá de contar un crimi m’aviá pivelat.
E enfin,
estudiant en Letras Modèrnas e Occitan, puei per preparar lo concors de la
FEMIS, per perdre de temps que l’aviáu pas au programa, legiguère la
correspondéncia tota de Truffaut au Livre de Poche (ara agotada), pegat au
cagador, pivelat per la larguesa dau personatge e son mestier d’escritura. Èra
una excusa per m’evitar de revisar mentre que ma mia de l’epòca recitava tot
Rabelas e la Biblia de còr per l’espròva de literatura. « Antoine Doinel…
Antoine Doinel… Antoine Doinel », tòrna dire lo personatge principau dins
una lònga tirada. Quant de còps me trobère davant mon mirau en dire, coma
l’eròï, avans que de trobar l’assegurança que me mancava sus lo camin que
me menava a la fac : « Mat Tam… Mat Tam… Mat Tam… » Sensa Truffaut,
sensa ma lectura apregondida, benlèu que sariáu escenarista ò pròf d’occitan.
Ara fau « agent de viatge ».
Ma VHS
preferida èra aquela de la seria Antoine
Doinel. Lo Cinèma de Minuit intelligent aviá començat
per la difusion d'Antoine et Colette
ambé Rosy Varte dins lo ròtle de la maire.
Un film cortet e autobiografic
de François Truffaut. Ambé son doble de Cinèma, lo grand Jean Pierre Léaud
(alòr jovenet). Trobave que jogava « jazz ». Sempre en contra-temps.
Ambé un don d’improvisacion desvariat. Lo Miles Davis de la comedia, qué !
Son francés ponchut (inconegut au mieu, que semblava an aqueste dau mèstre de
Victòr) èra musicau, exotic. M’espantava. M’agradava. M’agradan totei lei
Doinel, perque vesèm evoluir lo personatge. E comprenguère mai tard qu’èra èu
l’enfant bèu de Les 400 coups (non,
es pas un film ambé Clara Morgane, te mesclas).
Ara, siáu
preissat me fau partir. La vila d'Agradà es en festa. Lo soleu me sòna.
Contunharai mon tèxt mai tard.
De
seguir…
Se siam
trobats ambé mei gents dins la vila d’Agradà. Elei que creson que patisse de la
solesa, decidiguère de lei menar dins ma bauma secreta. Au restaurant l’Ola, ma
cantina, mon nis, mon batèu mieu, mon « companhs d’abòrd ».
Sabe pas s’avètz ja menat vòstrei gents dins d’endrechs que vos son pròpres,
d’estanquets, onte fasètz vòstra vida intima e … Enfin brèu… Dempuei nòu
ans que ne’n parle pas, decidiguère de dubrir plan planet lei cortinas sus mon
quotidian de pirate. Promier episòdi. Un quotidian de festa au restaurant
l’Ola onte perde meis oras a charrar,
a beure, a oblidar l’òbra de mai en mai complicada de l’Agéncia de Viatge. Coma
de costuma lo cosinier, mon collèga, mon amic, aviá de tascas de sang sus lo
faudau, lo cantaire de flamenco bramava en luòc de cantar, la carriera (que
sembla a ren) èra ben ronhosa coma fau. Lo mond me sonavan per mon pichon nom
(tot lo restaurant). Tam ! Tam ! Tam ! Un poton Tam ! Coma
anam ? Sòrtes aqueste ser ? Aquò rassegurèt ma vièlha maire que
siguèsse conegut e pas solet. Au mens dins aqueste luòc. E avèm manjat coma de
reis una ensalada amb un uòu mimòsa e de la carn de buòu biò de la manada
sabe-pas-que e sei fregidas ostau, una mossa de caramèu, de fromatge blanc ambé
de marrons. Mamà èra urosa (doas miejas-botilhas de vin, mai l’avèm ajudada) de
conèisser lo jornalista, sa femna, lo grafista e lo restaurator. Pasmens
Lo Grau èra absent. Èra a recaptar. A pausar son Ramsay Poche sus la caminèia.
L’idèa de
crompar dins aquesta vila se preciza. Luenh de la negror de la Vila-de-Tam ais
idèas fascistas. Dins lo soleu de la festa de la vila d’Agradà, mei gents
comprenguèron lo bonur d’èstre environat de collègas, de fraires causits per lo
còr. Lo vin de taula fuguèt fòrt e nos trabalhèt lo ventre quora lei laissère
au parcament.
Lo Grau me sòna.
Sus lo camin, m’entòrne a ma critica personala e intima sus Antoine Doinel. Es
lo percors d’un òme de l’enfáncia fins a son divòrci. Leis imatges e lei
remembres de pelicula me tòrnan forra-borra a cada pas que fau. Davant
lo restaurant asiatic pense a l’episòdi que Doinel s’amorosís d’una
polida japonèsa. Puei vese una camioneta
de liurason de la pòsta. Ma tèsta vira : omenatges a JacquesTati dins
aquest immòble parisenc onte lei floristas colorizan lei flors. Lo rire,
l’autoderision, aquesta semblança de libertat m’agradan dins un art mestrejat
de cineasta-romancier, l’esperit surfant sus l’èr freg de la feria de setembre.
Es an aqueste moment que campaneje en cò de mon collèga. Escota lo radier disc
dei Inrocks. Fa lo programator
culturau. Ai fòrça enveja de charrar cinèma. Mai que mai de Truffaut. Estudiant
Lo Grau aviá contactat la familha de l’autor, sa femna, per realizar un omenatges
ai Mistons ambé Bernadette Laffont. A
l’epòca totei lei liceans obravan ambé l’òme-camèra Jean Malige, un de
Montpelhier qu’aviá filmat lo promier filmet de Truffaut e lo chin de Royal Canin, sariá estat interessant de
l’entrevistar per lo documentari. Enveja de charrar d’aquò… Mai perqué Lo Grau aviá
agut l’acòrd e perqué lo viratge aviá cabussat ? Cinèma. Cinèma. Enveja de
charrar de cinèma. E benlèu de partejar un DVD de Truffaut sus lo radassier.
Meis uelhs corron lèu sus la videoteca. E qué vese pas sus sa chaminèia (i a ges
d’asard) ? Un libre polit mai polit que non sai ! Negre (granda
qualitat de presentacion, lo negre es de bòn gost per parlar cinèma), lei
paginas jaunidas presas per leis odors de tenchas e de poussa, categoria tres,
leis Edicions Ramsay ! Una belòia!
Leis
edicions Ramsay es un periòd estudiant. Aviáu, me sembla ( me desencusaràs son
pas que de remembres imprecis) obrat sus « lo film negre per Gatlif ».
Leis edicions Ramsay es evidentament lo libre deis entrevistas Hitchcock – Truffaut. Una
referéncia !
Ramsay Poche Cinèma. Leis estudis cinematografics èran
ponchuts. M’avián ajudat per estudiar Florian Vernet dins una mestria dedicada
ai romans policiers.
Un estudi comparat ambé l’autor geniau dei policiers e l’univers
dau genre. Leis edicions Ramsay fasián de la cultura populara, e doncas dau
cinèma, dau film policier, dau film negre, un art seriós, menimós, que
s’adreiçavan a una joinessa de gaucha qu’aviá set de cultura. Ara la joinessa
es de drecha e a set de blu marina. Caricature. Perdon.
Bonur
dau libre cinematografic deis edicions Ramsay. Lei cofrets DVD existissián pas,
nimai lei filmes a gratís dau telecargament illegau ! E doncas un libre
que recampava, per l’escrich, la trama romanesca fasiá mirelha ! Perque la projeccion dei films
de Truffaut se ne’n trobava rara, me pivelava de descrubrir una pieda escricha.
Dubrisse
lo tresaur dau filmibritge. Coma Truffaut es un escrivan socitós, cada
escenàrio es acompanhat de sa promiera esquissa e de sei nòtas. Es explicatiu,
pedagogic. Un libre que fau tornar editar ! Quau saup çò que son leis Edicions
Ramsay devengudas ? Se Ramsay Poche Cinèma existís sempre ? Qué fa
l’IEO per ne’n crompar lei drechs ?
Crese qu’avèm
charrat una ora ò doas sus lo libre, sus Truffaut. Avèm agachat lo mèstre dins
un film de Spielberg.
Lo soleu se fasiá feble dins lei cortinas rojas de l'apartament agradenc. Alòr siam sortits. La feria d’Agradà
comença aquí. Mai es un film de mai.
François Ozon a son univer pròpre. Luenh dau carcan
cormerciau dei cadenas de la TNT francesa que tuga son cinèma a pichòt fuòc
dins son quite país, lo cineasta coma un
François Truffaut (sa referéncia) contunha de seguir sa dralha. Ansin Jeune et Jolie presentat sus la Croseta
au mes de mai reverta per lo nòstre plaser lei tèmas e luòcs e personatges
preferits de l’autor : la plaja, la mar, la desirança, lei femnas, l’abséncia, lo fosc sexuau,
lei trevas. Mai çò que pertoca dins aquò es l’art dau retrach. La camèra vira,
revira a l’entorn de la polida Isabelle, 17 ans. Retrach monstruós," trabalhat" (au
sens medecinau) d’una jovença desvariada per lei cambiaments de son còs e de
son còr sec. Coma
dins una granda òbra, lo racònte es pas çò important e es pas nimai sa
resolucion que nos agrada (se i a resolucion, crese pas que lo realizaire a la pretencion de nos porgir una respònsa). Nani. Çò que nos pertoca es coma
François Ozon, amb estile, capita d’impausar son arma dins cada plan, dins un buf
sensible (signa la realizacion e l’escenàrio). Pensam a un personatge centrau. Aqueu
pichòt fraire, testimòni de l’istòria de sa granda sòrre, es benlèu èu, es benlèu
nos. Siam benlèu Ela, aquela jovença perduda dins lei messòrgas deis adults. E
finala, coma patissèm totei de «bovarisme », « joines e polits » es –ti pas un
pauqueton nosautres ? Un film coma un mirau.
L’utilizacion dei cançons de Françoise Hardy sotalinha l’art
dau retrach adolescent.Lo radier tròç
sus dei paraulas justas de Michel Berger (C’est
moi) porgís de precisions sus la dolor que malauteja au dedins. Coma de la
literatura fina fina.
Film en francés.
Jeune et Jolie es a l'ora d'ara dins lei salas. De mancar pas.


text:
18/11/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 19 de novembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera Joël Vallas que presenta una emission occitana sur Radio PAC en Corresa.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
Les commentaires sont fermés.


text:
Aprèp l'afar del referèndum cridat
per un premièr ministre conservator anglés, podèm melhor mesurar
de quina manièra lo conservatisme europèu, modèl Margaret
Thatcher, Angletèrra dels liberals economics, de l'Angletèrra de
l'AELE, manipula la pensada europèa e orienta la pensada dins la via
del liberalisme total. Amai, refusa totas leis europèas, e pas sonque sul tèma de las fiscalitats... Lo conservatisme europèu destrusirà l'Union Europèa en far foncionar la concurréncia entre los Estats (las leis de cada Estat), per aver un sistèma economic modèl chinés a la finala.
L'Estat organizat, centralista o
cooperatiu, es lo dangièr, lo fau destrusir ; aurà assajat
totes las vias.
Es vertat qu'a còps, ai criticat
l'Estat (francés e espanhòl), mas soi dins lo camp de los que lo supòrtan non pas per las
organizacions ontologicas que tot Estat installa, mas pel personal
politic al cap (e son caporalisme contra los pòbles), personal que
pensa dempuèi Napoleone Buonaparte coma un cap que pensa per totes ;
aquela situacion politica agrada als liberals coma a tot sistèma
dictatorial.
Napoleone Buonaparte li agradèt pas la
republica d'en Paoli, s'en aguèt de l'Isla de Corsega independenta,
dincal moment que l'Estat francés la crompèt a comerçants, Genovèsses, qu'an
plan vist l'afar gròs que portava ; la question del pòble de
Corsega los interessava coma lo pirata anglés que atacava los batèus
d'esclaus espanhòls als Caraïbs, es una chifra d'afar potencial.
Pels truands modèrnes, son en politica
los conservators europèus, els fan creire que l'Union Europèa son
los pòbles que decidíscan e quora los pòbles decidíscan que vòlon
pas d'aquela Union Europèa; los conservators europèus nos fabrícan un
novèl tractat sense consultacion aquel còp. Coma sembla de lo
referèndum del Brexit lor agrada pas, faràn pas foncionar lo
tractat qu'an çaquelà establit... els los conservators. L'article
50 serà pas jamai sortit, vos o disi … e quitament enganat pels pro-Brexits,
lo pòble anglés qu'a votat serà enganat encara mai.
Mas quina son las rasons de la sortida –
lo dit Brexit - mai que tot la vision qu'a la populacion de la
migracion qu'arriba e que los servicis dits publics son pas al nivèl
que fau per recebre servici de qualitat per totes los subjectes de la vièlha reina Elisabeth II; mas la fauta es
l'abséncia clara e volontària conservatora de non pas aver de
politica, car «lo mercat resòlv tot, melhor que lo politic de
Westminster» (donc lo conservatisme liberal es la cadièra politica e la paga
sense pensar a una politica, es Nigel Farage al Parlament Europèu, o fau tot daissar la sector privat).
Conclusion los migrants son devenguts un problèma en Angletèrra !
Puèi avèm los Irlandeses de Belfast
que els vòlon pas veire tornar la frontièra dedins Irlanda
(L'Iscla), o los Escoceses que se son faits enganats pel poder anglés, labour e
conservator, lo darrièr còp del referèndum d'independéncia, totes
se trapan a vóler non pas daissar l'Union Europèa.
Per Escòcia que lo sistèma social es
diferent, e jamai reformat modèl conservator londonian, lo problèma
ara serà un novèl referèndum autrejat pel poder central
conservator actual, e o donarà pas perqué sap qu'o perdrà ;
lo sistèma politic conservator estima plan lo pòble de moment que
pensa plan coma cal, coma el plan segur (es aital pel conservatisme francés tanben). De mai, al nivèl europèu,
vesèm un autre conservatisme e antidemocrata putejar (enfin...per los que vòlon pas veire), e malgrat
totes las plegas-esquinas recenta (ièr a Brussels), plegas-esquinas qu'an recebut la primièr ministra
d'Escòcia, un autre conservatisme vengut dels fons del
pòst-franquisme -aquel meteis qu'a costejat lo comerçi version
nòrd-americana d'aprèp guèrra de 1945-, aquel conservatisme qu'a
jamai condamnat lo franquisme ; aquel MariaNO Rajoy que el
tanben li agrada sempre de dire NO per tot referèndum, antidemocrata
declarat e jamai criticat per un sistèma politic europèu, sistèma
encara que fonciona coma l'acarament de diplomacia, mas pas coma
d'Estats federats...
Aquel conservatisme federatiu dels Estats pòst-imperialistas (Angela Merkel compresa) aurà
favorizat l'integrisme politic de l'extrèma-dreita dels Estats
europèus, la partida nègra de l'Euròpa ; aquela que nos a
calgut l'America (USA e Canadà) per nos en sortir … o fau pas oblidar ; los
Nazi son estats sortits gràcia a l'ajuda dels Estats-Units-d'America
del nòrd e del Canadà, e contrariament a çò d'explicat costat comunista pas
brica pel sovietisme qu'èra tanben en dangièr fàcia al nazisme.
Vos daissarai lo partenari teatral de
la darrièra minuta del sègle, los jihadistas que los conservators
europèus, e imperialistas europèus, li donan tanben d'arguments per
batalhar pertot e quitament de Tolosa a Bizança. E Erdogan li vendrà armes tanben per combatre los Curdes, fau pas oblidar qu'Erdogan es tanben
un conservator sul modèl occidental vestit de musulman, coma lo conservatisme europèu es vestit de cristianisme en Bavièra.
Avèm donc un sistèma conservator
europèu que nos jòga dempuèi mai de trenta annadas una granda e
òrra peça de teatre, que la fin es pas encara aquí … mas que
mata los espèrs de patz portats per l'Union Europèa. Aquela peça de teatre es organizada mediaticament per assegurar que los pòbles fosquèssen enganats encara e encara per aquela plutocracia europèa e conservatriça ; perqué es lo modèl -encara- d'una esquèrra europèa ? Per assegurar d'arribar al poder ambe un pòble manipulat pels mèdias als òrdres de 9 familhas ultra-liberalas en fRança (per exemple).
L'autre costat de la mar granda un
Donald nos ajuda a pensar que sèm pas sortit de l'alberga
conservatrista e de las estupiditats collectivas e liberalas.
Atencion Meschanlong es pas sense que la solucion d'un caporalisme d'esquèrra. E encara mens la politica de la familha de la dreita de color marina.


text:
Vielha, 7 de hereuèr de 2018.- Eth Centre de Tecnificacion d’Espòrts d’Iuèrn dera Val d’Aran (CETEI) desvolòpe damb succès era activitat esportiua ua sason mès.
Gràcies ath supòrt deth Conselh Generau d’Aran e dera Deputacion de Lhèida amassa damb Baqueira Beret e eth CSD (Consejo Superior de Deportes), es programes formatius d’esportistes de Pre-Tecnificacion ena Val d’Aran compden actuauments damb es següentes disciplines des espòrts de nhèu:
- Esquí aupin : 21 esportistes.
- Snowboard: 5 esportistes.
- Freeride: 5 esportistes.
- Freestyle: disciplina emergent, damb 3 esportistes en programa.
Damb un programa esportiu prepausat pes clubs aranesi, eth Centre de Tecnificacion dera Val d’Aran apòste, an darrèr an, per aguesta formacion ena cèrca de naui talents entàs espòrts de nhèu deth nòste país.
Eth Centre de Tecnificacion Esportiu d’Espòrts d’Iuèrn dera Val d’Aran, restacat ara Reiau Federacion Espanhòla d’Espòrts d’Iuèrn (RFEDI) e ara Federacion Catalana d’Espòrts d’Iuèrn (FCEH), a per objectiu ajudar ara progression de joenes promeses e velhar pera sua formacion integrau. Es esportistes seleccionadi arreceben formacion tecnica/esportiua e academica, ath delà d’un seguiment medicau/psicologic entà garantir un estat de salut adaptat entara practica esportiua e ua gessuda professionau de futur.
Eth vicesindic d’Aran e conselhèr d’espòrts, Luís Carlos Medina, a manifestat que “eth supòrt dera Deputacion de Lhèida, amassa damb eth dera rèsta d’institucions, arrespon as esfòrci que hè eth Conselh Generau d’Aran pes programes de Tecnificacion e Pre-Tecnificacion deth CETEI Val d’Aran, e represente un impuls entà que es joeni esportistes poguen alimentar es prumères equipes des diferentes modalitats esportiues e arribar a hèr concurrencia, coma en d’auti viatges, en uns Jòcs Olimpics e Paralimpics d’iuèrn”.


text:
Ièr dissabte ai aprofièitat de las pòrtas dubèrtas per anar en Juranson, l'operacion es classica e exagonala : de ferme en ferme.
Mas ieu soi estat en Bòrda en Bòrda, e per garantir l'identitat occitana de la visita, soi estat en aquel polit BEARN ! Aquel Bearn que sap que son Bearnés e ligats a l'ensemble cultural, economic e social d'Occitània, a l'Oèst d'Occitània, prèp dels Pirinèus, al nòrd-oèst, al costat d'Iparralde e al Sud de Gasconha. E donc, soi pas estat decebut (es qu'o podiái èstre, non) ; amb un amic avèm entrevistat en occitan (seràn publicada aquí lèu) e sense ges problèmas lingüistics, mantunes viticultors que se díson terroiriste... mas qu'an vin de Juranson que son grandament d'una linha istorica respectada e aiçò dempuèi sègle e sègles !
Concretament quora escrivi aquel bilhet, avètz un vrespada que damora per anar cercar aquela experiéncia d'Occitania en Bearn, direccion La Capèla de Rossa en Juranson.
Lo Juranson es modernitat e l'istòria del Bearn al meteis temps, es un pòble de 70 viticultors, la familha e la seuna environa, es la patz agresta, es la vida que respecta l'avenidor, es per tot dire la biologia, la vida, l'èime occitan per esséncia (es pas question de beure lo Juranson coma per las hèstas de Dacs o de Lo Mont, o d'Ortès), lo vin de Juranson es esséncia del vin occitan. Mas aiçò o cal ameritar, e donc cal aver viticultors que o posquèssen transmetre en vos far tastar lo país de Juranson en Bearn.
Geograficament es Juranson tanben, als tres punts d'orientacion pels Occitans, es la Gran Grana a l'Oèst (lo vent e las aigas q'emplenan los gruns), la vila de Pau e Gasconha al nòrd (la vida istorica del vin) e los Pirinèus (son al pè dels monts internacionals dels Pirinèus que lo «vent balaguèr» lor dónan aquela especificitat occitana). Lo vin de Juranson es la vida e l'istòria de 70 familhas (70 independents), que fan viure lo vin e la lenga occitana de Bearn, sense relambi e malgrat los maissants temps que nos fan viure los poders nordics.
E quand tastat tot aquò un francés explicarà terroir, vertat qu'es tanben una cultura ges mecanizada, car suls costalars de Juranson, la pendolha es granda e lo vin capborrut, i damora coma un Rei, çò que fabricarà un «Rei de vin», un temps refusat per la corona francesa, es ara vendut coma occitan dins lo monde sancièr, sense cap excepcion, sense cap moderacion, lo Juranson aquela a ambiciós, e francament -tastat- o amerita.
L'aficatge francés dins lo ment anglés, baila aquò :
Bon, mas Juranson es pas brica aquel fantasme de modèl toristic, es la vida occitana en real, de vertat, e cada botelha de Juranson serètz lo Rei qu'Occitània a agut quora Joana de Labrit regnava, una femna que los poders franceses an sempre renegat. Es d'aquel biais que Juranson es lo vin del poder occitan abandonat en Bearn un 22 de setembre de 1792, abandonat per mantunes borgeses de la vila del nòrd, Pau (dedins lo Parlament de Navarra), al cap del Costalars de Juranson dins la plana del Gava.
Atencion, quitament una pichona botelheta de Juranson es pas pichoneta, es un vin bèl quitament en pichona botelha.
Es un tresaur per Occitània per n'aver la color, mas tanben lo clar gost quora se passeja de Bòrda en Bòrda. E lo PERHUM d'ABÒR vos semblarà talament bon a la prima, al primtemps nivolós de l'Oèst d'Occitània, en Bearn !
Enfin, aquela botelha d'amor occitan, vos la caldrà ameritar, los costalars i podrètz pas anar qu'a pè, o en veïcul a motor, la bicicleta pels entrainats, en motor per fotografe, mas sempre preveire de tastar lo tresaur dins la dimension del tresaur, a docina, reialament tal un Rei de Navarra e Bearn.
E vos podrètz lèu sentir independent d'aquel monde e bravament emplenats e emplenadas d'Occitanitat, de la realitat reiala de Bearn. Mas res non val qu'unas visitas regularas dels 70 viticultors independents, non res non val aquò, per saber melhor çò que vòl donar lo Bearn al monde. Lo bilhet es de dimenge maitin, avètz la vrespada per los anar visitar, mas son dubèrts, al còr dubèrt per los que parlan Bearnés o qu'estíman defendre la diversitat lingüistica mondiala.