text:
Basilica de la Daurada
La Glèisa de Nòtra Dòna de la Daurada o la glèisa de Santa Maria la Daurada es una basilica tolosenca, que se situa suls cais de Garona, prèp de la plaça e del pòrt del meteis nom. Tòca l'escòla de las Bèlas Arts. Es una glèisa sens campanal, de faciada classica, que se ne vei melhor l'arquitectura de l'autre costat del flum.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria comencèt al sègle V. Es bastida suls rèstas d'un temple roman dodecagonal, benlèu dedicat a Apollon, e cobèrt d'una copòla. Son los emperaires romans que confisèron aquel temple als crestians.
Lo culta de la Verge comencèt a Efès, en 431. Es benlèu una de las rasons de la construccion de la glèisa de la Daurada, dedicada a la Verge Maria representada jos la forma d'una verge negra. En efècte, coneguda uèi jol nom de « basilica de la Daurada » a causa de sas mosaïcas de fons dorats, la glèisa foguèt d'en primièr nomenada « basilica de Santa Maria de Tolosa ». Son nom ven d'una mosaïca d'aur[1].
Foguèt integrada al sègle IX a un monastèri benedictin. Al sègle XI, la glèisa, encara dodecagonala, foguèt prolongada par une nau romanica. Foguèt ligada a l’abadiá de Moissac en 1077, e s'apondèt de clastras al monastèri. La copòla foguèt destruida en 1703, alara qu'anava de se roïnar. Un dòma foguèt pausat en 1760, damatjant un pauc mai la soliditat de las parets. En 1761, mal mantenguda, tota la glèisa romanica deguèt èsser demolida. Una novèla construccion comencèt en 1764 e arrestat per que bastiguan los cais de la Garona per l'arquitècte Saget que l'entrepresa de la basilica desbordava.
Lo nòu projècte èra ambiciòs. S'agissiá de reproduire la Basilica de Sant Pèire de Roma. Nòu ans mai tard, se modifiquèt los dessenhs, fasent una rotacion e una translacion de l'ensems. Atal, lo còr de la basilica primitiva, qu'èra bastit suls rèstas del temple roman, se situa uèi jos la crosada. Las òbras s'arrestèron a la Revolucion. La glèisa foguèt consacrada coma basilica pel papa Piu IX en 1876, dos ans abans la basilica de Sant Sarnin. Foguèt vertadièrament acabada en 1883.
Uèi, la Daurada abriga los rèstas del poèta Pèire Godolin, que son estatua es al centre del jardin de la plaça Wilson.
Jòcs Florals[modificar | modificar la font]
Cada 3 de mai, al matin, se fa dins la basilica una messa que son aigasenhats los prèmis (flors d'aur e d'argent) de l'Acadèmia dels Jòcs Florals. Son destinats als ganhadors de l'Acadèmia dels Jòcs Florals.
Un còp èra, anavan en procession dempuèi la glèisa per tres capitols-bailes que las anavan quèrre amb tres comissaris de l’Acadèmia, a que aprèp seguèron, e encara aprèp de trompetas e Clarin de la vila. Uèi, una delegacion de manteneires s'encarga de las menar al Capitòli, dins la Sala dels Illustres per la remesa dels prèmis.
Verge negra[modificar | modificar la font]
Una de las particularitats de la basilica es qu'abriga una verge negra. L'estatua presentada uèi es la segonda copia d'una verge bruna, coneguda al sègle X. Lo culte de la Verge Negra es subretot dedicat a las femnas prensas. L'original foguèt panat al sègle XIV e reproduit a l'identic.
La fervor dels fidèls èra tala que las fòrça candèlas transformèron la color de la segonda verge expausada. Atal, dempuèi lo sègle XVI, Nòstra Dòna la Bruna venguèt Nòtra Dòna la Negra. L'estatua seriá, se ditz, fòrça miraculosa. Per exemple auriá salvada lo quartièr Sant Miquèl d'un incendi en 1672.
L'estatua brutlèt a la Revolucion, en 1799, sus la Plaça del Capitòli. En 1807, una novèla estatua foguèt escultada segon los remembres de l'anciana brutlada.
L'estatua actuala mesura prèp de dos mètres de naut. Per remplaçar sas raubas usadas, los parroquians de la basilica faguèron apèl als mai ostals de nauta cordura francesa[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Ofici de Torisme de Tolosa
- ↑ (fr)Directmatin plus del 25 de setembre de 2008
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Jacqueline Caille. Sainte-Marie « La Daurade » à Toulouse - Du sanctuaire paléochrétien au grand prieuré clunisien médiéval. Collection : Archéologie et histoire de l'art, numéro 18. Paris : Les éditions du CTHS, 2007. 353 p. (ISBN 978-2-7355-0536-4)
- Marcel Durliat, Haut-Languedoc roman, pp.139-141 et 175-187, Éditions Zodiaque (collection "la nuit des temps" n°49), La Pierre-Qui-Vire, 1978


c: text/html

text:
Economia de Kenya
Lo desvolopament economic de Kenya es afectat pels nauts indicis de corrupcion e per la dependéncia de produchs primaris amb basses prèses dins lo mercat internacional. Lo produch interior brut de Kenya queiguec continuament d'un maximal de 6,5% a l'an en lo primièr decenni après l'independéncia cap a mens de 4% a l'an en lo decenni seguent, e après 1,5% l'an durant los ans 1990.
En 1997 lo Fons Monetari Internacional suspendèt l'ajuda dins lo país a causa del fracàs del govèrn en redusir la corrupcion. Durant los ans 1999 e 2000 la situacion foguèt agravada per una secada qu'afectèt durament l'agricultura. Coma consequéncia, lo PIB queiguec 0,2% lo 2000[1]. En 2004 la creissença annala tornèt pujar cap a mai de 5% a l'an.
En decembre de 2002 passèron d'eleccions generalas qu'an finalizat als 24 ans de govèrn de Daniel arap Moi. L'oposicion ganhèt las eleccions amb grandas provocacions a afrontar. Après qualque progrès en lo combat a la corrupcion, lo govèrn de Mwai Kibaki foguèt afectat per d'escandals en 2005 e 2006. En 2006 lo FMI endarrierèt l'ajuda a causa de manca d'accions contra la corrupcion[1].
L'agricultura contunha a dominar l'economia del país, malgrat solament 15% de las tèrras del país aver sufisenta fertilitat e pluviositat pel cultiu, e que solament 7 o 8% de las tèrras pòdon èsser consideradas excellentas. En 2006 gaireben 75% de la populacion vivián de l'agricultura, comparabla a 80% en 1980. Gaireben mitat de la produccion agricòla del país es de subsistencia. Los principals cultius son lo tè, legums, milh e cafè.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brossa (Roergue)
Brossa[1] es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat constituissi una fraction meridionala del Massís central.
Lo bourg cap de-luòc de la municipalitat de Brousse-lo-Castèl a situat sus un esperó rocós entre lo riu del Tarn e lo riu del Alrance en lo departament del Aveyron. es situat en los Raspes a 62 quilomètres de Rodez e a 60 quilomètres de Millau
Le territoire de la commune constitue une fraction méridionale du Massif central.
Le bourg chef-lieu de la commune de Brossa est situé sur un éperon rocheux entre la rivière du Tarn et la rivière de l'Alrance dans le département de l'Aveyron. Il est situé dans les Raspes à 62 kilomètres de Rodez et à 60 kilomètres de Millau
Istòria[modificar | modificar la font]
Initialement Viscut per Gaulois, los Ruthènes, lo Rouergue a alavetz per capital Segodonum trucat de lo nòstre jorn Rodez. Après la desbranda de Vercingétorix a Alésia en 52 abans Jésus Crist, comença per las Gaulois un long periòde de domeni romaine. Aquela aucupacion durarà fins al Ven sègle, que # las primièras invasions barbaras, en fugent las Huns, dévastent la Gaule e l'Empèri Romain. Aquel son pendent el fin finala los Wisigoths #que s'installan en lo Sud-oèst de la Gaule. Malgrat aiçò, aqueles barbars respèctan las institucions politicas e religiosas gallo-romaines. De contunh en 507, los Wisigoths an batut pels Francs e boutés defòra de Gaulle fins a Espanha. Comença alavetz un periòde ombrívol pel Rouergue, los abitants en vivent en la paur constante de pillages, se refúgian alavetz al fons dels vallées e i bastisson de fortalesas semblablas a aquela de Brousse. Desgraciadament, Lo Sud-oèst n'a pas pas encara acabat amb lo insécurité e la guèrra. Aquel son d'ara endavant los Sarrasins #que menaçan los sieus territòris. Las nombrosas batalhas contra las envahisseurs, portadas per Charles Martel o encara Pépin Lo Brèu, dévastent lo país #qu'ombrívol en una misèria totala. Aquel es pas #que Charlemagne #que, amb lo supòrt de la Glèisa, reabilita las regions dévastées e met en marcha una administracion civila. Malgrat aiçò, aquela organizacion resistirà pas pas als incessants atacs de pillards, continuament al parteja de l'Empèri Carolingien l'an 843. Es del temps que lo territòri se dividís en fiefs héréditaires. Los dynasties Comtales venon alavetz fòrça influentes e rivalisent meteis amb l'autoritat reiala décadente (Es lo cas dels Arpajons #que #èsser una familha importanta en l'istòria del pòble). En aquel climat de insécurité, las primièras fortalesas féodales an bastit en principi en bòsques de contunh en pèira a partir del Xe sègle. Comença alavetz un periòde féodale que # la insécurité es pendent el alimentée per guèrras privadas dintre nòblas en lo simple objectiu de accroitre lo sieu poder personal. Pichon a pichon, una ierarquia se met en marcha regida per nòrmas de fidélité entre Suzerains e Vassaux. En 1209, lo pape Innocent III lança una crosada contra las Cathares considerats hérétiques. Aquela crosada serà una desencusa pel Rei de França as immiscer en las questions del Miègjorn. Lo Rouergue es a nòu gigotat per una guèrra. En 1214, Simon de Monfort sòrt victorieux d'una batalha contra Béziers e pren Carcassone. S'ataca de contunh al Rouergue e s'apodera de vilas aveyronnaises de Capdenac e Séverac abans de metre en échec lo comte Henri de Rodez #que se somet. Aquela guèrra d'inquisicion s'acaba en 1244 amb la casuda de Montségur, capital Cathare. Es definitivament la fin de la ret clandestina considerada hérétique. Es del temps que comença l'istòria de las Arpajons a Brousse amb Bernard I. Aquel s'installa amb la siá femna dins lo Castell l'an 1204. Es a aquela epòca que lo pichon vilatge ven un ponch important per la siá situacion, n'efièch, ven un ponch obligat de traversada del Tarn per la populacion del Sud-Aveyron. Los senhors en avent la guarda requectan una taxa : la pezade. Se ensuit lo regna de Bernard II #qu'es sustot celèbre per aver-i fondat una capèla en la catedrala de Rodez. De contunh Hugues E e Béranger E dominan lo castèl de Brousse. Mas lo Rouergue dintre en lo periòde la mai ombrívol de la siá istòria : la Guèrra de #Cent ans. Aquel conflicte marca lo déclin de la dynastie dels comtes de Rodez après las siás relacions ambigües cap als Angleses.
Initialement habité par des Gaulois, les Ruthènes, le Rouergue a alors pour capitale Segodonum appelé de nos jour Rodez. Après la défaite de Vercingétorix à Alésia en 52 avant Jésus Christ, commence pour les Gaulois une longue période de domination romaine. Cette occupation durera jusqu'au Ve siècle, durant lequel les premières invasions barbares, fuyant les Huns, dévastent la Gaule et l'Empire Romain. Ce sont finalement les Wisigoths qui s'installent dans le Sud-ouest de la Gaule. Cependant, ces barbares respectent les institutions politiques et religieuses gallo-romaines. Puis en 507, les Wisigoths sont battus par les Francs et boutés hors de Gaulle jusqu'en Espagne. Commence alors une période sombre pour le Rouergue, les habitants vivant dans la peur constante de pillages, se réfugient alors au fond des vallées et y construisent des forteresses semblables à celle de Brousse. Malheureusement, le Sud-ouest n'en a pas encore fini avec l'insécurité et la guerre. Ce sont désormais les Sarrasins qui menacent leurs territoires. Les nombreuses batailles contre les envahisseurs, menées par Charles Martel ou encore Pépin Le Bref, dévastent le pays qui sombre dans une misère totale. Ce n'est que Charlemagne qui, avec l'appui de l'Église, réhabilite les régions dévastées et met en place une administration civile. Cependant, cette organisation ne résistera pas aux incessantes attaques de pillards, suite au partage de l'Empire Carolingien en 843. C'est alors que le territoire se divise en fiefs héréditaires. Les dynasties Comtales deviennent alors très influentes et rivalisent même avec l'autorité royale décadente (C'est le cas des Arpajons qui fut une famille importante dans l'histoire du village). Dans ce climat d'insécurité, les premières forteresses féodales sont construites d'abord en bois puis en pierre à partir du Xe siècle. Commence alors une période féodale durant laquelle l'insécurité est alimentée par des guerres privées entre nobles dans le simple but d'accroitre son pouvoir personnel. Petit à petit, une hiérarchie se met en place régie par des règles de fidélité entre Suzerains et Vassaux. En 1209, le pape Innocent III lance une croisade contre les Cathares considérés hérétiques. Cette croisade sera un prétexte pour le Roi de France à s'immiscer dans les affaires du Midi. Le Rouergue est à nouveau secoué par une guerre. En 1214, Simon de Monfort sort victorieux d'une bataille contre Béziers et prend Carcassone. Il s'attaque ensuite au Rouergue et s'empare des villes aveyronnaises de Capdenac et Séverac avant de mettre en échec le comte Henri de Rodez qui se soumet. Cette guerre d'inquisition se termine en 1244 avec la chute de Montségur, capitale Cathare. C'est définitivement la fin du réseau clandestin considéré hérétique. C'est alors que commence l'histoire des Arpajons à Brousse avec Bernard I. Celui-ci s'installe avec sa femme au Château en 1204. C'est à cette époque que le petit village devient un point important par sa situation, en effet, il devient un point obligé de traversée du Tarn pour la population du Sud-Aveyron. Les seigneurs en ayant la garde perçoivent une taxe : la pezade. S'ensuit le règne de Bernard II qui est surtout célèbre pour avoir fondé une chapelle en la cathédrale de Rodez. Puis Hugues I et Béranger I dominent le château de Brousse. Mais le Rouergue entre dans la période la plus sombre de son histoire : la Guerre de Cent ans. Ce conflit marque le déclin de la dynastie des comtes de Rodez après leurs relations ambigües envers les Anglais.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Rome-de-Tarn, al canton, Christian-Pierre Bedel, 1995


text:
Fòrs de Bearn
Los Fòrs de Bearn qu'ei un ensems de tèxtes juridics escrivuts enter lo sègle XI e lo sègle XII qui edictan las leis, règlas, privilègis e pagaments dens tau o tau parçan de Bearn. Que son escrivuts en occitan de Bearn e que constitueishen atau l'un deus tèxtes mei vielhs emplegant lo bearnés. Au cors de l'istòria de Bearn, qu'impausèn tostemps drets e devers tant au sobeiran com aus sons subjèctes. Qu'an avut atau lo pes d'ua constitucion au dessús deu poder executiu au punt que quan Loís XIII, hòrt deu títol de Rei de Navarra, impausè, en 1620, l'Edicte d'Integracion de Bearn dens lo Reiaume de França, qu'ac podó obtiéner sonque en tot prométer d'arrespectar los Fòrs. Qu'ai atau que Bearn e demorè ua "província reputada estrangèra" e que los bearnés e comencèn d'arrecéber las leis francesas sonque arron la Revolucion.


text:
Pichon murin
Lo Pichon murin es una espècia de murins, de ratapenadas del genre Myotis e de la familha dels Vespertilionidae.
Biologia[modificar | modificar la font]
Es una espècia de ratapenadas presenta en Euròpa mediterranèa e en Orient Mejan. Es activa sonque de nuèch, frequenta de bòsques amb d'espacis degatjats a proximitat de luòcs per s'abritar, grands edificis o caunas. Es activa sonque per temps doç. S'associa sovent al grand murin per formar de colonias gròssas.
De biologia comparabla al grand murin, es coma son nom o indica un pauc mai pichona. En França, se rencontra pas que dins las regions mediterranèas, la val de Ròse e remonta al nòrd fins a la Franca Comtat.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Marc Duquet, Hervé Maurin, Patrick Haffner: Inventaire de la faune de France Nathan , 2005, (ISBN 2092780468)
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Myotis blythii dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia Fauna Europaea : Myotis blythii (en)
- Referéncia ITIS : TSN 632003 Myotis blythii (Tomes, 1857) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Myotis blythii (en)
- Referéncia NCBI : Myotis blythii (en)
- Referéncia IUCN : espècia Myotis blythii (Tomes, 1857) (en)


text:
Tiger I
Tiger I es lo nom d'un tanc pesuc alemand desvolopat en 1942 e que serviguèt pendent la Segonda Guèrra Mondiala. La designacion oficiala alemanda èra Panzerkampfwagen Tiger Ausf. E, sovent abreujat en Tiger. Lo Tiger èra una responsa als blindatges espeses encontrats suls tancs sovietics T-34 e KV-1 pendent los primièrs meses de l'Operacion Barbarossa. La concepcion del Tiger I balhava a la Wehrmacht son primièr tanc amb un canon de 88 mm, qu'aviá ja fach pròva de son eficacitat a l'encòp subre de ciblas aerianas o terrèstras. Pendent lo debanament de la guèrra, lo Tiger I vegèt los combats subre tots los prats batalhièrs alemands. Èra generalament emplegats dins d'unitats de tancs independentas, que se revelèron d'una granda eficacitat.
E mai que lo Tiger I foguèsse crentat de sos adversaris, èra de concepcion tròp complèxa, utilizava de materials cars e de metòdes de produccion laboriós, e èra long de produire. Sonque 1347 foguèron bastits entre agost de 1942 e agost de 1944. Lo Tiger èra enclin a a d'unes tipes d'auvaris de canilhas e imobilizacions. Èra, pasmens, generalament mecanicament fisable mas car de manténer en estat e complicat de carrejar amor de sas ròdas intercaladas. En 1944, la production foguèt abandonada en favor del Tiger II.


text:
Ante
Ante es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
L'accent tonic pòrta sus la primièra sillaba.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ante es regropada ambe Tornon-d'Agen abans 1806 e restablida coma comuna en 1876.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des Communes Lot-et-Garonne, Cairn, 2012.


text:
Hiroshima
Hiroshima (広島市, -shi) es la capitala de la prefectura de Hiroshima, dins la region de Chugoku, Japon.
La vila es localizada en amunt del dèlta del riu Òta (riu que nais dins las montanhas prèp de Chugoku), e amb sos set braces, dividís la vila en sièis illas, fins a la baia d'Hiroshima. La vila es gaireben plana, amb una leugièra elevacion en dessús del nivèl de la mar.
La populacion estimada en 2003 èra d'1.130.000 abitants, per una superfícia de 741,75 km², amb una densitat de mai de 1.500 personas per km².
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat foguèt fondada en 1589, sus la còsta de l'illa de Seto, venguèt puèi un centre urban durant l'Èra Meiji. Adquiriguèt l'estatut de vila l'1 d'abril de 1889.
Hiroshima foguèt la scena del primièr bombardament atomic de l'istòria, lo 6 d'agost de 1945, cap al final de la Segonda Guèrra Mondiala, per l'aviacion dels Estats Units d'America.
Cultura[modificar | modificar la font]
Hiroshima es classificada per l'UNESCO coma Patrimòni Mondial de l'Umanitat:
- Lo Santuari chinto d'Itsukushima.
- Lo Monument a la Patz, que Copòla de Gembaku.


text:
Cheppy
Cheppy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Bòsc de Cheppy,
- vallée e de marges de la Buanthe.
- Bois de Cheppy,
- vallée et rives de la Buanthe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luòc de batalhas de la Primièra Guèrra mondiala. Cementèris alemands e de franceses e monument del Missorí, monument dédié als volontaris americanes del Estat del Missorí.
Site de batailles de la Première Guerre mondiale. Cimetières allemand et français et monument du Missouri, monument dédié aux volontaires américains de l'État du Missouri.


text:
Laguian e Masons
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
Laguian e Masons[1][2][3][4] (Laguian-Mazous en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Mois invalide (en agost)M : estrosseja ferroviaire (parca n° 110). Aquel accident #tocar un tren de pelegrins #que se retien a Pesadas e #far 31 mòrts e un centenat de ferits.
- Mois invalide (de març)M : fusillade #homicida estacion n° 106 de la n 21.
- Mois invalide (août)M : catastrophe ferroviaire (gare n° 110). Cet accident toucha un train de pèlerins qui se rendaient à Lourdes et fit 31 morts et une centaine de blessés.
- Mois invalide (mars)M : fusillade meurtrière gare n° 106 de la n 21.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Laguian e Masons
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Quartièr de les Corts
41° 23′ 3″ N 2° 7′ 58″ E / 41.38417, 2.13278 Lo quartièr de les Corts, a l'ora d'ara part del districte de les Corts de Barcelona, correspond a la zòna mai centrala e anciana de l'anciana municipalitat de les Corts, agregada a Barcelona çò 1897.
Lo quartièr combina d'edificacions de las primièras urbanizacions del sègle XVIII e XIX, amassa amb d'autras de nòu bastiment. Pendent lo decenni dels ans setanta del sègle XIX se dobriguèron las principalas carrièras e la plaça del Carme, situada a l'ais central d'aquela populara barriada. A la fin del sègle s'i installèron divèrsas indústrias, coma la fabrica Castells e la siá colònia obrièra, a l'ora d'ara en procès de remodelament.
Lo sector de Can Novell compren los terrens qu'ocupèt lo camp del FC Barcelona entre los ans 20 e 60 del sègle XX. Als terrens de l'ancian mas de Can Batllori, sus l'avenguda de la Diagonal, se trobèron de rèstas neoliticas e ibericas, e mai una villa e una necropòli romanas.


text:
Narbéfontaine
Narbéfontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
L'istòria de Narbéfontaine a ligat dempuèi totjorn a l'anciana via romaine #que condusissiá de Mètz a Mayence e #que, encara uèi, délimite lo ban communal al Nòrd. Es encara a causa d'aquela via #que i aguèt fondat un espital per viatgèrs probablament près d'una plaça de vigilància, S'es trobat sul ban de Narbéfontaine fòrça poteries e de monedas d'aquel periòde e las traces d'un cementèri mérovingien. Los primièrs senhors coneguts èran los sires de Varsberg mas dempuèi 1222, los chevaliers teutoniques de Mètz (es lo sieu espital #que #donar lo sieu nom a la pòrta dels Alemands de Mètz) #prene possession de la municipalitat e en 1285, se sap #que i dirigissián un espital. Lo vilatge i aurà ligat a partir de 1553 a la commanderie de Beckingen en Sarre e lo #demorar fins a la Revolucion. Sus un plànol de 1754, figura encara aquel espital #que se trobava darrièr de la glèisa actuala. Los chevaliers teutoniques èran, de mai, de proprietaris fonciers de 356 jorns de tèrras (siá près de 80 ectaras) sens comptar los 150 jorns queigudi en déshérence continuament a la guèrra de Trenta Ans e #que tornaràn doncas al senhor[1].
Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
L’histoire de Narbéfontaine est liée depuis toujours à l’ancienne voie romaine qui conduisait de Metz à Mayence et qui, encore aujourd’hui, délimite le ban communal au Nòrd. C’est encore à cause de cette voie que fut fondé un hôpital pour voyageurs probablement à proximité d’un poste de surveillance, On a trouvé sur le ban de Narbéfontaine beaucoup de poteries et de monnaies de cette période et les traces d’un cimetière mérovingien. Les premiers seigneurs connus étaient les sires de Varsberg mais dès 1222, les chevaliers teutoniques de Metz (c’est leur hôpital qui donna son nom à la porte des Allemands de Metz) prirent possession de la commune et en 1285, on sait qu’ils y dirigeaient un hôpital. Le village sera rattaché à partir de 1553 à la commanderie de Beckingen en Sarre et le resta jusqu’à la Révolution. Sur un plan de 1754, figure encore cet hôpital qui se trouvait derrière l’église actuelle. Les chevaliers teutoniques étaient, de plus, propriétaires fonciers de 356 jours de terres (soit près de 80 hectares) sans compter les 150 jours tombés en déshérence suite à la guerre de Trente Ans et qui reviendront donc au seigneur[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ fascicule de la Societat d'Istòria e de Arqueologia dels Païses de la Nied (SHAN)
- ↑ fascicule de La Société d’Histoire et d’Archéologie des Pays de la Nied (SHAN)


text:
Brunei
Brunei es un estat pichon e independent, situat al nòrd de l'illa de Bornèo, enclavat dins lo territòri malai de Sarawak.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria a la formacion dau sultanat[modificar | modificar la font]
Avans l'arribada de l'expedicion Magellan dins la region, l'Istòria de Brunei es fòrça mau coneguda. Es basada sus l'interpretacion de documents chinés tractant dau Sud-Èst Asiatic e de legendas localas. Se supausa generalament l'existéncia au sègle VII d'un estat precursor dau sultanat actuau au nòrd de l'illa de Bornèo. Fasiá probablament partida de la zòna d'influéncia de la talassocracia de Srivijaya. Èra dich Vijayapura ò Po-Ni.
Dins lo corrent dau sègle X, aquel estat intrèt en relacion ambé l'Empèri Song e ne'n venguèt probablament tributari. Au sègle XIV, èra passat sota l'influéncia dau reiaume javanés de Majapahit puei de l'Empèri Ming. La dinastia actuala es atestada dempuei 1368 per de documents chinés. Auriá inicialament adoptat lo modèl politic chinés e estendut son territòri lòng dau litorau septentrionau de Bornèo. L'influéncia chinesa demeniguèt dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XV, benlèu en causa dei dificultats continentalas de la dinastia Ming, e foguèt remplaçada per aquela dau Sultanat de Malacca. Dins lo corrent deis annadas 1520, aquò entraïnèt l'islamizacion deis elèits e Brunei venguèt un sultanat.
L'apogèu dau sultanat[modificar | modificar la font]
Durant lei sègles XV-XVI, lo Sultanat de Brunei conoguèt un periòde de prosperitat e venguèt un actor important dau comèrci dins lo Sud-Èst Asiatic gràcias a sa posicion estrategica entre China e l'Estrech de Malacca. Aquò foguèt favorizat per la conquista de Malacca per lei Portugués en 1511 car mai d'un marchand musulman venguèt s'i installar. Lo sultanat èra alora una talassocracia dirigida per lo sultan que son poder èra limitat per un conseu de princes eissits de la dinastia reinanta. En particular, la chausida dau successor dau sultan èra una competéncia dau conseu.
Lo rèine de Bolkiah (1485-1521) es sovent considerat coma l'apogèu dau sultanat que son influéncia s'estendiguèt sus lo nòrd de Bornèo, l'archipèu de Sulu e dins certanei regions dei Filipinas. En 1521, Antonio Pigafetta, que fasiá partida de l'expedicion de Ferrand Magellan, depintèt Brunei coma una vila portuària rica e poblada per 25 000 familhas. Lo palais dau sultan èra protegit per d'importantei fortificacions e una artilhariá equipada de canons de fèrre. Lo declin de Brunei acomencèt après la mòrt dau sultan Muhammad Hassan (1582-1598) qu'es l'autor d'una tiera de reformas administrativas e judiciàrias que son a l'origina deis institucions actualas dau sultanat.
L'arribada deis Europèus[modificar | modificar la font]
A partir dau sègle XVII, lo Sultanat de Brunei declinèt lentament en causa de l'expansionisme europèu dins la region e de crisis intèrnas. Tre lo sègle XVI, de tensions existián ja ambé Portugau qu'aviá atacat divèrsei sultanats indonesians. Pasmens, aquela ostilitat se limitèt au domeni diplomatic.
En revènge, a la fin dau sègle, l'installacion d'Espanha en Filipinas menacèt dirèctament leis interès de Brunei e de combats aguèron entre lei fòrças dau sultanat e leis Espanhòus. En 1571, Manila foguèt ocupada per Espanha e Brunei reüniguèt de fòrças importantas per reconquistar l'endrech. Pasmens, per de rasons desconegudas, la còntra-ofensiva aguèt jamai luòc e, en 1578, una flòta espanhòla poguèt atacar e conquistar Brunei. Cremèron sa mosqueta mai poguèron pas s'i mantenir car foguèron decimats per lei malautias tropicalas. Aquela guèrra s'acabèt en 1599 e Brunei deguèt renonciar a son influéncia dins lei Filipinas.
Après la mòrt de Muhammad Hassan, lei dificultats aumentèron amb una multiplicacion dei crisis de succession e dei revòutas lòng dau litorau de Bornèo. La creacion de comptadors comerciaus per lei poissanças colonialas modifiquèt lei rets marchands e afebliguèt pauc a pauc l'economia dau sultanat. De mai, en 1658 ò en 1703, Brunei donèt au Sultanat de Sulu l'extrèm nòrd de Bornèo en remerciament de son ajuda militara per reprimir una rebellion.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Lo declin de Brunei agravèt dins lo corrent dau sègle XIX quand un aventurier britanic dich James Brooke foguèt nomat en 1841 governador dau pòrt de Kuching après sa victòria còntra una insureccion locala. D'efèct, i fondèt la dinastia dei Rajàs Blancs e lo Reiaume de Sarawak. En 1846, obtenguèt la plena sobeiranetat de part de Brunei e acomencèt d'estendre son territòri, principalament au detriment de son ancian senhor. Son fiu Charles Brooke contunièt son òbra e, en 1890, Brunei èra reduch au relarg de sa capitala e au nòrd extrèm de l'illa onte lo Sultanat de Sulu aviá jamai establit son autoritat d'un biais permanent.
Dins lo corrent deis annadas 1870, aquela darriera region acomencèt d'interessar Espanha e divèrseis aventuriers. D'efèct, en 1878, lo sultanat de Sulu foguèt desfach per leis Espanhòus qu'annexèron son territòri, compres sei possessions dau nòrd-èst de Bornèo. Dins aquò, un an aperavans, dos aventuriers, lo baron austrian Gustav Overbeck e lo Britanic Alfred Dent, avián obtengut una concession sus la region de part dau sultan de Brunei. Aquò suscitèt un conflicte e Alfred Dent obtenguèt lo sostèn de Londres[1]. En 1885, un tractat entre lo Reiaume Unit e Espanha permetèt de fixar lo limit dei possessions respectivas. Dent fondèt alora la British North Borneo Company (BNBC) per esplechar la region. Puei, per defugir un problema similar ambé lei País Bas, lei Britanics placèron tanben Sarawak e Brunei sota sa proteccion entre 1886 e 1888.
En 1903, de jaciments de petròli foguèron descubèrts sus lo territòri dau sultanat. Son esplecha acomencèt en 1929 e venguèt rapidament una ressorsa fòrça importanta per l'economia locala. Dins lo corrent deis annadas 1970, foguèt completada per l'esplecha de jaciments de gas naturau.
La restauracion de l'independéncia[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dau sègle XX, se desvolopèt pauc a pauc un movement nacionalista e democratic au sen de la societat de Brunei. En 1959, obtenguèt una autonòmia vertadiera de Brunei au sen de l'Empèri Britanic e l'intrada en vigor d'una constitucion. Pasmens, tres ans pus tard, una insureccion independentista aguèt luòc e foguèt reprimida per lei Britanics. La constitucion foguèt abolida.
Dempuei la revirada de l'insureccion de 1962, Brunei es dirigit per lo sultan qu'es dotat de la totalitat dei poders. Retrobèt son independéncia totala mai gardèt sa monarquia absoluda en 1984 mai la constitucion foguèt pas restablida. Pasmens, l'autoritarisme dau regime es temperat per lei liberalitats d'un estat-providéncia dispausant dei revenguts importants de la renda petroliera.
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Enterin, Overbeck aviá abandonat e vendut sei parts a Dent.


text:
-150
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -150 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après d'annadas de relacions pacificas, de tensions grèvas a la tèsta de la Liga Aquèa se transformèron en conflicte entre Esparta e leis Aquèus. Vencuts, leis Espartencs perdiguèron un milièr d'òmes e deguèron liurar d'ostatges.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Ataca novèla dei Numides e mobilizacion novèla d'una armada cartaginesa sensa l'autorizacion romana. Pasmens, aquela fòrça foguèt anientada e lei Romans anavan utilizar aqueu pretèxte per declarar la Tresena Guèrra Punica.
Egipte[modificar | modificar la font]
Assaiant totjorn d'aprofichar lei trèbols intèrnes de l'Empèri Seleucid, lo faraon Ptolemèu VI prepausèt un maridatge entre sa filha e lo rèi seleucid usurpator Alexandre Ièr Balas. Pasmens, aquò mau foncionèt e Ptolemèu VI cambièt d'aliança en 148 av. J.C..


text:
Hecq
Hecq es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Hecq Es un masatge caseriu de défrichage en lisière de bòsc de Mormal[1].
Hecq est un hameau de défrichage en lisière de forêt de Mormal[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 LA PROFESSION Al MONT CARMEL Comunitat de Municipalitats del Quercitain Error de citacion : Invalid
tag; name "hecqcarmel" defined multiple times with different content


text:
Sarrança
Sarrança (Sarrance en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vila bearnesa de la Vath d'Aspa e lòc famós de romiatge vodat a la Verge. Qu'ei tanben lo lòc on e's'escad la narracion de l'Eptameron de Margarida de Navarra puishque los personatges que son embarrats a Sarrança per'mor de la creishuda de las aigas e que's hican, per passar los temps, a contà's las istòrias amassadas dens l'òbra .
La legenda...[modificar | modificar la font]
A l'origina de la veneracion de la Verge de Sarrança que's conta qu'un pastor e miava un buèu a péisher au ras deu gave. L'animau que desapareishèva e que tornavan cada còps mei bèth qu'avans. Lo pastor que's decidè a seguí'u e que'u vedó prosternat au ras d'ua pèira grana. Un pescador tanben que vedó aquò e los dus que s'apropièn e que trobèn dens l'aiga deu gave ua estatua de la Verge. Los hidèus, lo curat de Bedós, l'evesque d'Auloron e los teologians aperats per eth que constatèn lo miracle en bèth véder lo buèu a tornar agenolhà's.
L'evesque que decidí de botar l'estatua dehens la catedrau d'Auloron. L'endedia, totun, n'i èra pas mei. Qu'èra tornada a son lòc purmèr. Alavetz, acceptant lo messatge aparent de la Verge, l'evesque que hasó bastir un orator en aqueth lòc e ua glèisa a Sarrança. Adarron, uns profanators que panèn l'estatua e que la getèn deu pont de Sarrança, mes l'estatua que'us espaventè en tot pujar soleta a contra briu per tornar un còp mei suu son autar.
...e l'istòria[modificar | modificar la font]
A l'entorn de l'an 1340, los prèstes premontrés que s'encarguèn deu culte de la Verge a Sarrança. Sarrança que vadó un centre màger de romiatge. Ua bula deu Papa Eugèni IV que domandè ajudas e aumòinas per bastir un santuari vodat a la Verge en lo lòc de Sarrança. Que vadó abadia.
Los reis de Navarra e d'Aragon e lo senhor de Bearn que s'i amassèn en i deishant ofrandas. Atau, chic a chic, las riquessas que s'apielèn a l'entorn deu santuari.
Lo rei de França Loís XI, que viengó en romiatge en 1465, e que domandè au son escuder, que, davant l'estatua de la Verge, e capviresse l'espada qui tieneva tostemps quilhada en reiau preséncia.
Margalida de Navarra, de segur, que hasó tanben lo romiatge. Hicat devath la proteccion deu son marit, Enric de Labrit, Rei de Navarra (ajòu deu Noste Enric) en 1527 lo santuri qu'èra au som de la soa glòria. Mes los maus temps que s'apropiavan.
Los partisans reformats de Joana de Labrit que destrusín Sarrança en bèth cremar l'abadia e en massacrant los monges. Un monge, Lompageu, totun, que s'emportè l'estatua en Espanha. Quan Enric III de Navarra e IV de França e tornè lo dret de practicar lo catolicisme, Lompageu be tornè a Sarrança dab l'estatua. Los premontrés que tornèn tanben, los romius que hen çò medish e los miracles dan eths. En 1675 la glèisa qu'èra tornada bastir e consacrada. Lo romiatge a Sarrança que vadó tan important com abans pendant los sègles XVIIau e XVIIIau. Los Contes de Gasconha, gessits d'ua tradicion orala anteriora a la devocion de Lorda qui coneishem uèi lo dia, mencionan Sarrança com lo lòc de romiatge per antonomàsia.
La Revolucion que ho lo segond drama de Sarrança. Los monges que huegèn e l'estatua que ho esconuda a Bedós peu curat. La glèisa n'èra pas mei qu'ua roeina. Los prèstes de Bètharram que tribalhèn a tornar quilhar lo santuari. La glèisa restaurada que ho oficialament inaugurada en 1891.
Lo santuari[modificar | modificar la font]
Uèi lo Santuari qu'ei en l'estat qui l'a deishat la darrèra reconstruccion per l'arquitecte M. Mondet a la fin deu sègle XIX. Qu'ei un lòc d'inspiracion barròca (com Bètharram) dab l'originalitat de muishar un campaner octogonau caperat per ua copòla. Suus costats de la glèisa que i a duas caperòtas vodadas a Sant Norbert (fondator deus premontrés) e Sant Martin. Fin finala que cau mentàver lo claustre.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Pelisson, Henri. Nòste Dame de Sarrance. Auloron : Marque, 1898.
Òbra en occitan biarnés vodada a Sarrança purmèr prètz (lo virasolelh vermelh) aus Jòcs Floraus de Tolosa, 1898.
- Poey, l'abbé. Notre-Dame de Sarrance. Sarrança : 1893.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Galeria[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Pauretat
La pauretat (var. lo praubèr, la praubèra, la praubesa) es la manca de bens materials sufisents per menar una vida digna. Dins aquel sens, es lo contrari de riquesa e fa allusion a un estat de caréncia. Es un paramètre sempre comparatiu; en fach, se pòt parlar de pauretat absoluda (manca de noiriduras, d'ostal e d'aiga potabla), pauretat extrèma (definida per la Banca Mondiala coma de revenguts jornalièrs inferiors a un dolar) o pauretat (viure amb mens de 3 dolars al jorn). Aqueles nivèls vàrian en foncion del país (per exemple, en Espanha es paure aquel qu'arriba pas al 50% dels revenguts mejans del reialme). Los païses paures son dichs sosdesvolopats o del Tèrç Mond. Se concentran dins los continents d'Asia e subretot d'Africa, encara que la pauretat es estenduda pel mond, subretot dins las ciutats industrializadas (quatren mond).
Las causas de la pauretat pòdon èsser los desastres naturals, la guèrra, lo despartiment injust de las ressorsas, la manca d'accès a l'educacion, los factors climatics, los govèrns corromputs, la discriminacion per rason de sèxe, la manca dels Dreches de l'Òme, la santat deficienta.
Redusir la pauretat extrèma en combatre aquelas causas es un dels Objectius de Desvolopament del Millenni.


text:
Triatoma infestans
Lo Triatoma infestans (conegut en portugués coma barbeiro, chupança e altres noms; en francés e espanhòl coma vinchuca) es un insècte sud-american que s'alimenta de la sang umana o animala, e es lo vector del protozoari Trypanosoma cruzi, transmetor de la Malautiá de Chagas.
L'insècte abita en regions ruralas, entre plantacions de cana de sucre, entre lenha verda o fusta gardat, o en ostals amb parets de tèrra seca.
Dins la lucha contra l'insècte, cal redusir las abitacions precàrias dins las zonas ruralas, e tanben utilizar d'insecticidas, coma lo DDT.


text:
Gigny-sur-Saône
Gigny-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat sul marge drech de la Saône, entre Chalon-sus-Saône e Tournus. Situat a qualques quilomètres de Sennecey-lo-Grand e a una vintena de quilomètres de Chalon-sus-Saône[1].
La commune est située sur la rive droite de la Saône, entre Chalon-sur-Saône et Tournus. Situé à quelques kilomètres de Sennecey-le-Grand et à une vingtaine de kilomètres de Chalon-sur-Saône[1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al masatge caseriu de la Colomna, i aviá lo un dels mai ancians pòrts romain sus la près de la Saône[1]. Lo Castell del Épervière a #èsser bastit a la XXen sègle[1].
Au hameau de la Colonne, il y avait l'un des plus anciens ports romain sur le bord de la Saône[1]. Le Château de l'Épervière a été construit au XXen siècle[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
JSL.


text:
Goodluck Jonathan
Goodluck Ebele Jonathan, òme politic, nascut en 1957, es lo president actual de Nigèria.
En 1999, es elegit vicegovernador de l'estat de Bayelsa. Ne ven governador en 2005 quand lo governador Diepreye Alamieyeseigha es destituit per corrupcion.
En 2007, es elegit vicepresident de Nigèria amb lo president Umaru Yar'Adua. Aquel malauteja a la fin de 2009, e tre febrièr de 2010 lo parlament de Nigèria transferís lo poder presidencial al vicepresident. Ven pasmens oficialament president al decès d'Umaru Yar'Adua lo 5 de mai de 2010.


text:
Benabarre
Benavarri en occitan e en catalan, Benabarre en castelhan, es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon, a la comarca aragonesa de la Ribagorça.
NB. Cal descastelhanizar lo títol.
Lenga[modificar | modificar la font]
La lenga locala es lo catalan, dialècte catalan nòrd-occidental, sos-dialècte ribagorçan. Fa donc partida de l'occitanoromanic.
La lenga de la Ribagorça meridionala garda mai o mens la prononciacion etimologica de [ɛ] tonica, sense barradura en [e] coma dins la majoritat del catalan (p[ɛ]dra, prim[ɛ]r, ll[ɛ]it, mart[ɛ]ll), encara mai que lo Palhars Sobeiran[1], atal coma en occitan.


text:
Castèls de Las Tors
Los quatre castèls de Las Tors (Aude) fan partida dels vestigis pus importants de l'Edat Mejana de l'Occitània meridionala. Las rèstas qu'ara se pòdon veire (cf. fòto) son las roïnas dels castels que faguèt bastir lo rei de França al sègle XIII, aprèp la destruccion del castrum de Cabaret pendent la Crosada. Son situats al som d'una barra de ròcas, al confluent dels rius de Gresilhon e Orvielh dins las ancolas de la Montanha Negra.
Istòria e arqueologia[modificar | modificar la font]
Los vestigis mai vielhs datan de -1500 ans, i aguèt aprèp una ocupacion romana puèi visigota. A l'edat mejana los castèls son la possession de la familha Cabaret que los sénhers son vassals del vescomte de Carcassona. Los mai coneguts son Pèire Rogièr de Cabaret e son fraire Jordan de Cabaret.
Organizacion dels vestigis[modificar | modificar la font]
Tres dels castèls son quilhats sus la meteissa cresta rocassuda: Cabaret, Torre Regina e Flor d'espina Lo quatren Quertinhós es sus un puèg a despart, los quatre amassa formant una estructura defensiva.


text:
Eròdes Antipas
Eròdes Antipas, (Herodes Antipas Ἡpώδnς Ἀvtίπaς) (Tanben conegut coma Eròdes lo Tetrarca) (Judèa, 20 AbC - Sant Bertran de Comenge, 39). Tetrarca De Galilèa e Perèa (4 aC - 39). Filh de Eròdes lo grand e de la samaritana Maltacèa e fraire de Arquelau de Judèa.
A la mòrt del seu paire foguèt elevat a Roma amb Arquelau e lo seu frairastre Eròdes Filip. August li autregèt la tetrarquia de Galilèa e Perèa segon lo testament pairal (que donava una renda de 200 talents). Arquelau recebèt Judèa.
Antipas s'anèt prene possession dels domenis legats. En camin s'enamorèt de Eròdias, la femna de lo seu frairastre Eròdes Filip, e a al seu retorn divorcièt de sa femna (filha del rei Aretas IV dels nabatèus, reialme arab amb per capital Petra) e s'i maridèt, contra la lei josieva. La princessa repudiada se retirèt a la cort de lo seu paire, que amb per excusa d'un conflicte mejancièr ocupèt lo territòri de Antipas e desrotèt la seuna armada; Aretas s'arestèt sonque per paur de Roma. Antipas se planguèt a l'emperaire Tibèri qu'envièt lo governaire de Siria, Vitelli, per castigar l'agression.
Antipas seguent l'exemple del paire fondèt una vila al broa del lac de Gennesaret, que donèt lo nom de Tiberiàs; tanben bastiguèt de fòrça bèls bastits dins las vilas de Seforis (Sepphoris) e de Betharamphtha (Beth Haram), e fortifiquèt la darrièra la nomenent Julia en onor de la filha d'August e femna de Tibèri. Establiguèt sa capitala a Tiberiàs( la vila donèt lo sieu nom al lac e foguèt pendent longtemps un grand centre cultural josieu)
En 38 a la mòrt de Tibèri e la pujada al tròn de Caligula, sus l'instigacion de sa femna Erodias, anèt a Roma per demandar al nòu emperaire lo títol de rei coma foguèt donat a lo seu nebot Eròdes Agripa I; mas aquel, qu'èra fòrça en amistat amb Calígula, s'i opausèt e mai acusèt lo seu oncle de correspondéncia amb los partes, e alara Caligula li confisquèt los seus domenis que foguèron balhats Agripa, e foguèt enviat en exili a Sant Bertran de Comenge (Lugdunum Convenarum, en 39) ont moriguèt aquel meteis an. Erodias L'acompanhèt dins lo seu exili.
Eròdes Antipas aparéis dins lo novèl Testament coma lo responsable de l'execucion de Joan Batista, a l'instigacion de la seuna esposa Erodias (Marc 6:17-29, Matieu 14:3-12). Dins l'Evangèli segon Luc, Jèsus se presenta davant el e sofrís las seunas trufariás (Luc 23:6-12), dins una scèna que conta pas cap d'autres evangelistas. Joan li auriá fustigat per sa relacion amb Erodias.


text:
Salins-les-Thermes
Salins-les-Thermes en arpitan (Salins-les-Thermes en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Salins-Los-Thermes es un vilatge savoyard a la cœur de la Tarentaise, en se situant près de Moûtiers e de las 3 Vallées. Salins-Los-Thermes se situa a 490m d'altitud, en un pichon vallon #que s'estend sus 2km al Sud / Oèst de Moûtiers. La siá superficie es de 417,5 ectaras. Salins-Los-Thermes se situa a 30 km de Albertville e a 75 km de Chambéry.
Del lièch del riu, fins als sieus coteaux boisés, Salins-los-Thermes es una municipalitat privilegiada, a proximitat immediata de Moûtiers e de Embrides-las-Bains, e de las stations d'esquí de Tarentaise. L'activitat de las thermes anima çò cap de-luòc, al bòrd del Doron, dempuèi 1820, data #que li a bastit a el lo primièr establiment thermal. Lo poder curatif de las siás aigas saladas per las malautiás de la pèl e las rhumatismes a permeses lo desvolopament d'un torisme de salut. Mai de 15 000 toristas freqüenten aital los thermes de començament en març en final octòbre. L'enòrme dèbit de las fonts d'aigas fredas e caudas (5 milions de litres per jorn) ludut val, a just títol, lo nom de "Mar dels Alpes". Suls coteaux ensoleillés de Salins fleurissent de nombrosas residéncias e de las entrepresas de servicis, près d'un luòc boisé fòrça agréable per se balader. Salins, A las pòrtas de la vallée de Belleville e de la vallée de Bozel ont se tròban las grandas stations d'espòrts d'ivèrn, es lo ponch de sortida ideala per de nombrosas activitats.
Salins-les-Thermes est un village savoyard au cœur de la Tarentaise, se situant à proximité de Moûtiers et des 3 Vallées. Salins-les-Thermes se situe à 490m d’altitude, dans un petit vallon qui s’étend sur 2km au Sud / Ouest de Moûtiers. Sa superficie est de 417,5 hectares. Salins-les-Thermes se situe à 30 km d'Albertville et à 75 km de Chambéry.
Du lit de la rivière, jusqu'à ses coteaux boisés, Salins-les-Thermes est une commune privilégiée, à proximité immédiate de Moûtiers et de Brides-les-Bains, et des stations de ski de Tarentaise. L'activité des thermes anime le chef-lieu, au bord du Doron, depuis 1820, date à laquelle est construit le premier établissement thermal. Le pouvoir curatif de ses eaux salées pour les maladies de la peau et les rhumatismes a permis le développement d'un tourisme de santé. Plus de 15 000 touristes fréquentent ainsi les thermes de début mars à fin octobre. L'énorme débit des sources d'eaux froides et chaudes (5 millions de litres par jour) lui vaut, à juste titre, le nom de "Mer des Alpes". Sur les coteaux ensoleillés de Salins fleurissent de nombreuses résidences et des entreprises de services, à proximité d'un site boisé très agréable pour se balader. Salins, aux portes de la vallée de Belleville et de la vallée de Bozel où se trouvent les grandes stations de sports d'hiver, est le point de départ idéal pour de nombreuses activités.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s-, Gonthier de Salins, reconeis aver del comte de Savoie, la siá ostal fòrt de Salins amb : « lo sieu curtil (jardin), sez granjas e insulae (d'islas) »[1].
Au Modèl:S-, Gonthier de Salins, reconnaît tenir du comte de Savoie, sa maison forte de Salins avec : « son curtil (jardin), sez granges et insulae (îles) »[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 75
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 75


text:
Ciutat de las Estelas
55° 52′ 35″ N 38° 6′ 44″ E / 55.87639, 38.11222
La Ciutat de las Estelas (en rus ЗBëздHый Гopoдók, Zviozdnyi Gorodok) es un complèxe ancianament militar, vengut civil aprèp lo 1èr de julhet de 2009, situada al nòrd-èst de Moscòu, dins la vila de Shchiolkovo. Aculhís lo Centre d'Entraïnament de Cosmonautas Iurii Gagarin.
Presentacion[modificar | modificar la font]
Dempuèi los ans 1960, totes los cosmonautas i an preparat lors vòls espacials. A l'epòca sovietica la vila èra secreta, fòrça gardada e isolada del rèsta del Mond. Ara, fòrça cosmonautas russes vivon dins la Ciutat de las Estelas amb lors familhas. Aquela ciutat compòrta totas las installacions necessàrias al foncionament d'una vila.


text:
Qué es lo plan de salut?
Question: Qué es lo plan de salut?
Responsa: Avètz talent? Pas una talent fisica, mas puslèu, s’avètz talent de quicòm mai dins vòstra vida? I a quicòm plan entre vos que jamai sembla pas èsser satisfach? S’es lo cas, Jèsus es lo camin! Jèsus diguèt, “Ieu soi lo pan de vida: lo que ven a ieu aurà pas mai talent e lo que crei en ieu pas jamai aurà set" (Joan 6:35).
Sètz dins la confusion? Vos es de mal trobar un camin o una tòca dins la vida? Vos sembla que qualqu’un a atudat los lums e que podètz pas trobar l’interruptor? Se sentissètz aquò, Jèsus es lo camin! Jèsus proclamèt, "Ieu soi lo lum del mond. Lo que me seguís caminarà pas dins l’escur, mas al contrari tendrà lo lum de la vida" (Joan 8:12).
Vos sentissètz mai privats de la vida? Avètz ensajat tant de pòrtas, e avètz descobèrt que çò que s’i amaga darrièr es vuèg e sens significacion? Esperatz la dintrada cap a una vida plena? Se sentissètz aquò, Jèsus es lo camin! Jèsus declarèt, “Ieu soi la pòrta: los que dintren en ieu se salvaràn, podràn dintrar e sortir liurament e trobaràn de pasturas" (Joan 10:9).
Las gents de longa vos decebon? Vòstras relacions son estadas superficialas e vuèjas de contunh? Vos sembla que totes ensajan de profechar de vos? Se sentissètz aquò, Jèsus es lo camin! Jèsus diguèt, “Ieu soi lo bon pastre. Lo bon pastre dona sa vida per sas fedas... Ieu soi lo bon pastre: coneissi mas fedas, e elas me coneisson ieu" (Joan 10:11, 14).
Vos demandatz çò que se passa aprèp la vida? Sètz lasses de viure vòstra vida per de causas que sonque se poirisson o se rovilhan? Dobtatz de còps de se la vida a un sens? Volètz viure aprèp la mòrt? S’o volètz, Jèsus es lo camin! Jèsus declarèt, "Ieu soi la resurreccion e la vida. Lo que crei en ieu, encara que morisca, viurà; e totes los que vivon e creson en ieu, jamai non moriràn pus" (Joan 11:25-26).
Quin es lo camin? Quina es la vertat? Qué es la vida? Jèsus respondèt, “Ieu soi lo camin, la vertat e la vida. Degun non arriba al Paire se non es per ieu" (Joan 14:6).
La talent que sentissètz es una talent esperitala, e sonque Jèsus la pòt satisfar. Jèsus es lo sol que pòt far desaparéisser l’escurina. Jèsus es la pòrta cap a una vida de satisfaccion. Jèsus es l’amic e lo pastre que cercàvetz. Jèsus es la vida – dins aqueste mond e dins lo seguent. Jèsus es lo camin del salut!
La rason que fa qu’avètz talent, la rason que fa que vos trobatz perduts dins la foscor, la rason que fa que trobatz pas cap de sens dins la vida, es que sètz separats de Dieu. La Bíblia nos explica que totes avèm pecat, e que doncas sèm separats de Dieu (Eclesiastés 7:20; Romans 3:23). Lo vuèg que sentissètz dins lo còr es Dieu que manca dins vòstra vida. Foguèrem creats per aver de relacions amb Dieu. Per encausa de nòstres pecats, sèm separats d’aqueste ligam. Encara pièger, nòstre pecat causarà la separacion de Dieu pendent tota l'eternitat, aquesta vida e la seguenta (Romans 6:23; Joan 3:36).
Cossí se pòt resòlvre aqueste problèma? Jèsus es lo camin! Jèsus carguèt nòstres pecats quitament sus El (2 Corintians 5:21). Jèsus moriguèt a nòstra plaça (Romans 5:8), en recebre la punicion que meritàvem nosautres. Tres jorns mai tard, Jèsus s'auborèt de la mòrt, en demostrar Sa victòria suls pecats e la mòrt (Romans 6:4-5). Perqué o faguèt? Jèsus respondèt a aquela question, "degun ten pas un amor mai grand qu’aquel que dona sa vida pels sieus amics” (Joan 15:13). Jèsus moriguèt per tal que nosautres poguèssem viure. Se metèm nòstra fe en Jèsus, en se fisar sus Sa mòrt coma pagament per nòstres pecats - totes nòstres pecats seràn perdonats e desapareisseràn. Alara nòstra fam esperitala ne serà satisfacha. Los lums s’alucaràn. Aurem accés a una vida de satisfaccion. Coneisserem nòstre melhor amic e bon pastre. Sabrem qu’aurem la vida aprèp la mòrt - una vida de resurreccion dins lo cèl etèrnament amb Jèsus!
"Dieu a aimat tant lo mond qu’a donat son Filh unic pr’amor que se pèrda pas cap de totes los que creson en el, mas qu’al contrari obtengan la vida etèrna" (Joan 3:16).
Avètz pres una decision pel Crist per encausa de çò qu’avètz legit aquí? S’es estat aital, per plaser, clicatz sul boton "Uèi ai acceptat lo Crist" enjós.
Tornar a la pagina de debuta de l’occitan
Qué es lo plan de salut?


text:
138
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 138 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Adrian lo 10 de julhet. Son fiu adoptiu Antonin lo Piós li succediguèt mai foguèt obligat d'acceptar divèrsei condicions coma aquela d'adoptar lo futur emperaire Marc Aurèli. Maugrat sa manca d'experiénça militara, l'emperaire novèu foguèt aisament acceptada per la garda pretoriana e lo rèsta de l'armada. Sa frema Faustina recebèt tanben lo reng imperiau (Augusta) indicant un renfòrçament dau caractèr monarquic de l'Empèri[1].
Lòng dei frontieras, lei Parts e divèrsei pòbles barbars semblèron aver preparat ò començat d'atacas còntra lo territòri roman esperant probablament aprofichar lo cambiament d'emperaire. Pasmens, de reaccions vivas dau poder centrau e dei caps militars locaus permetèron de restablir rapidament l'òrdre roman e la patz. En Dàcia, aquò entraïnèt de trabalhs destinats a renfòrçar lo limes (→ 139 e 143). Au nòrd de la Mar Negra, de tropas foguèron egalament mandadas ajudar lo rèi d'Olbia, qu'èra un protegit de l'Empèri e un ciutadan roman, còntra la menaça dei pòbles nomadas locaus (Escites... etc.).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Geologia[modificar | modificar la font]
Premiera deteccion d'un tèrratrem gràcias a un sismograf per lo sabent e òme d'estat chinés Zhang Heng (→ 132).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de julhet - Adrian emperaire roman.


text:
Chelicerata
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Classificacion Classica[modificar | modificar la font]
- sosembrancament Chelicerata -- Chelicerats
- classa Arachnida -- Aracnides (escorpion, aranhas...)
- classa Merostomata -- (Gigantostracèus fossils, limulas)
- classa Pycnogonida -- aranhas de mar
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Chelicerata (en)
- Referéncia ITIS : TSN 82697 Chelicerata (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Chelicerata (en)
- Referéncia NCBI : Chelicerata (en)


text:
Obelix e companhiá
Obelix e companhiá es la vint-e-tresena benda dessenhada de la seria d'Asterix lo gallés, de René Goscinny (scenari) e Albert Uderzo (dessenh), publicada en 1976 dins lo setmanièr francés "Le Nouvel Observateur" puèi publicada en libre en 1976. Lo títol en francés es : "Obélix et compagnie". La traduccion en occitan es de Cantalausa.
Istòria : Caiús Saugranús, un roman prepausa a Cesar de balhar lo lucritge als gallés : "Es plan simple Cesar : lo lucre, los escuts....Aquò òc, los aflaquirà, aquò los ocuparà, de ventremòis que ne farem". Espèra aital aflaquirà los gallés en crompant de men-hir a Obelix.


text:
Metzervisse
Metzervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Metzervisse Se tròba près de Mètz a aperaquí vint minutas e se situa tanben a l'èst de la França.
Metzervisse se trouve près de Metz à environ vingt minutes et se situe aussi à l'est de la France.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Fief luxembourgeois, Partejat entre quatre senhors : Meilbourg, Distroff, Daundorf, Trèves.
Cedit a la França en 1659.
- Fief luxembourgeois, partagé entre quatre seigneurs : Meilbourg, Distroff, Daundorf, Trèves.
Cédé à la France en 1659.


text:
Anonai
Anonai (Annonay en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al pè dels Monts de Vivarés, Anonai es a 75 km de Lion, 45 km de Valença e 40 km de Sant Estève. Al contacte de regions dels retlèus plan desparièrs, la vila foguèt bastidas en amfiteatre a la broa de dos rius, Cance e Deome.
Anonai es a la crotz de rotas comercialas: de la val de Ròse a Sant Estève e de la region de Lion al sud del Massís Central.


text:
1215
Aquesta pagina concernís l'an 1215 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Afeblit per sei desfachas e de revòutas intèrnas (→ 1214), lo rèi Joan Ièr d'Anglatèrra foguèt obligat d'adoptar la Magna Carta per contentar sei vassaus principaus. Limitèt l'arbitrari reiau e assegurèt lo drech a la libertat individuala ò lo contraròtle de l'impòst per lo Grand Conseu dau Reiaume. Pasmens, lo papa Innocenci III refusèt d'acceptar un tal acòrd, çò qu'encoratjèt Joan d'Anglatèrra a resistir. Alora, lei barons anglés prepausèron tornarmai la corona anglesa au prince Loís (→ 1213).
Dins lo sud dau reiaume, lo concili de Latran donèt la quasi totalitat dei fèus dau còmte Ramon VI de Tolosa a Simon de Montfòrt. Lo venceire s'installèt a Tolosa e aviá juridicament ganhat la guèrra. Pasmens, son autoritat èra totjorn pas reconeguda per la populacion, per lei faidits e — pus important — per lei còmtes de Fois e de Tolosa. Au contrari, Ramon VI de Tolosa e son fiu, lo futur Ramon VII, acomencèron d'organizar la liberacion de sei territòris (→ 1216).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Jin[modificar | modificar la font]
Represa dei combats còntra l'Empèri Mongòl de Genghis Khan — ges de camp aviá respectat l'acòrdi de patz signat l'annada precedenta — amb una ataca fòrça importanta dei cavaliers arquiers nomadas còntra la capitala Pequin. Sota la pression enemiga, la capitala foguèt transferida dins la vila de Kaifeng, qu'èra encara alunchada de la zòna dei combats, e de renfòrç importants (au mens 50 000 òmes) comandats per lei generaus Wugulun Qingshou e Li Ying foguèron dirigits vèrs la vila. Inovacion importanta, l'avitalhament de l'armada faguèt l'objècte de mesuras especialas per s'aparar còntra l'estrategia abituala dei nomadas de l'estèpa de destrurre lei fònts de viure. Pasmens, aquò foguèt pas sufisent e Pequin foguèt finalament conquistada per leis envasseïres lo 31 de mai. Totalament destrucha, la vila majora dau nòrd de China foguèt pas restaurada avans doas generacions.
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Fin de l'acòrdi de patz signat l'annada precedenta ambé l'Empèri Jin — ges de camp l'aviá respectat — e represa dei combats entre Mongòls e Jurchens. Dins lo corrent de la premiera mitat de l'annada, lei combats se centrèron a l'entorn de la granda vila dau nòrd de l'Empèri Jin, Pequin, que tombèt finalament lo 31 de mai en despiech de mai d'una temptativa de còntra-ataca jurchena. La ciutat foguèt pilhada, cremada e totalement destrucha. Puei, lei Mongòls acomencèron la conquista sistematica dei regions de Shanxi, Hebei e de Shangdong. S'i turtèron fins a 1223 a una resisténcia acarnada que foguèt finalament rompuda per lo chaple de la populacion maugrat la resisténcia desesperada deis armadas jurchenas.


text:
Mstislav Rostropovich
Mstislav Leopoldovich Rostropovich (en rus: McTиcлaB ЛeoпoлbдoBич PocTpoпoBич) (Bakó, Azerbaitjan, lo 27 de març de 1927 - Moscòu, lo 27 d'abriu de 2007) que ho un violoncelista sovietic puish rus.
Vadut dens ua familha russa de musicians, qu'aprengó mainatge lo piano e lo violoncèl. A partir de 16 ans, qu'estudiè ambs instruments e tanben la composicion au Conservatòri de Moscòu on e ho eslhève deus compositors Dmitrii Shostakovich e Sergei Prokofev. Que ho nomat professor dens lo Conservatòri de Leningrad e qu'arrecebó lo Prèmi Lenin, la màger distincion en Union Sovietica. Qu'abandonè aqueth país en 1974 e que perdó la nacionalitat.
Que viscó aus Estats Units d'America on ho director de l'Orquèstra Sinfonica Nacionau de Washington DC. En 1989 que manifestè la soa implicacion politica contra l'Union Sovietica en bèth interpretar las suite de Bach a Berlin a l'escadença de la caduda deu Mur.
Lo govèrn de Mikhaïl Gorbachov que'u tornè la nacionalitat sovietica.


text:
1423
Aquesta pagina concernís l'an 1423 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Cession de la vila de Tessalonica — que l'Empèri èra pas capable de defendre còntra lo sètge otoman començat en 1422 — a la Republica de Venècia. L'Empèri perdiguèt ansin sa segonda vila pus importanta e se trobèt reduch au relarg de Constantinòple e au Despotat de Morèa.


text:
1309
Aquesta pagina concernís l'an 1309 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Regardant leis afaires religiós, reglament de la crisi acomençada en 1303 ambé lo retorn d'Atanasi Ièr coma patriarca de Constantinòple. D'efèct, sa politica anti-corupcion causava tornarmai de tensions grèvas entre lo clergat, la populacion e leis autoritats e lo patriarca foguèt obligat d'abdicar per lo segond còp. Foguèt pas remplaçat avans l'annada seguenta (→ 1310).
Asia[modificar | modificar la font]
Majapahit[modificar | modificar la font]
Mòrt de Raden Vijaya, fondator dau reiaume après la crisi de 1292-1293. Foguèt remplaçat per son fiu Jayanegara.


text:
Freddie Mercury
Farrokh Bulsara, mai conegut pel nom artistic de Freddie Mercury, (Stone Town, Zanzibar, 5 de setembre de 1946 - Kensington e Chelsea, Londres, 24 de novembre de 1991) foguèt un musician britanic, cantaire e cap del grop de rock Queen.
Nasquèt lo 5 de setembre de 1946 dins la vila de Stone Town (Zanzibar), amb lo nom de Farrokh Bulsara, filh de Bomi, foncionari de la Cort Suprèma del govèrn britanic, e Jer Bulsara. Los sieus parents èran parses (una comunitat persa, normalament residenta a la Índia, que practica l'anciana religion zoroastriana). Aviá una sòr, Kashmira Bulsara-Cooke. Al cap de pauc temps los sieus parents se transportèron a Bombai. Lo 1954 anèt estudiar al collègi St. Peter a Panchagani, a unes 80 quilomètres de Bombai. Foguèt ailà ont los sieus amics comencèron a li dire Freddie, nom que la familha adoptèt tanben.
Sens dobte, es una de las melhoras voses qu'a donat lo pop-ròck lo sègle XX, dotada d'un extraordinari registre (tres octaves e mièja), e que cantèt amb el una granda varietat d'estils musicales.
Tant la carrièra coma vocalista principala del grop Queen coma en solitari aguèt un grand succès, e arribèt a far los concèrts amb mai public de l'epòca.


text:
Economia d'Indonesia
Indonesia a resistit a la crisi financièra globala de manièra relativament tranquilla, a causa del motor principal de la siá creissença economica èsser la consomacion intèrna. La creissenta inversion realizada tant per investisseires locales quantes per estrangièrs, ajuda tanben a manténer la solida creissença. Malgrat la creissença de l'economia aver queigut dels mai de 6% lo 2007 e 2008 per 4,5% lo 2009, en 2010 tornèt al nivèl de 6%[1].
El país es un dels principals exportadors de petròli, estam e cauchó del mond. La màger part de la siá populacion contunha ligada a la agricultura de subsisténcia, a la pesca e a l'expleitacion forestièra. Los negòcis o las entrepresas industrialas en mans d'indonesians son estats tradicionalament paucs, e la produccion se centrava en articles per l'exportacion. Al començament del decènni de 1960, lo govèrn, per corregir lo balanç d'una economia coloniala, va nacionalizar las entrepresas estrangièras. Amb las politicas d'estabilizacion governamentala e amb grandas somas de sòus procedentes de las ajudas de l'exteriora, l'economia indonesiana, que va gaireben quèir en la falhida abans de 1966, comencèt a mostrar de simptòmas d'una fòrta recuperacion.
Lo 2011 lo govèrn indonesian acara las provocacions de melhorar l'infrastructura del país e al meteis temps recebre las preocupacions de preservacion del mitan ambient, particularament de las sèuvas del país.[1]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 3/11/2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Batalha de Crécy (1346)
La batalha de Crécy se debanèt lo 26 d'aost de 1346 durant la Guèrra de Cent Ans. Opausèt una armada anglesa dirigida per lo rèi Edoard III (1327-1377) a l'ost francés de Felipe VI (1328-1350). S'acabèt per una desfacha saunosa dei fòrças francesas que sei cargas de cavalariá pesuca foguèron rompudas per leis arquiers anglés. Un nombre important, au mens 2 000, de senhors vassaus o aliats de Felipe VI foguèron tuats.
Après aqueu succès, leis Anglés poguèron se dirigir vèrs lo nòrd e acomencèron lo sètge de Calais que capitulèt en 1347.


text:
Arrauta-Sharrita
Arrauta-Sharrita (en basco: Arrueta-Sarrikota, en francés: Arraute-Charritte) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Las comunas tòcatocantas que son Bidaishe e Càmer au nòrd, Vergüei-Vièlanava e Arancon a l'èst, Oreguer a l'oèst e Mansparrauta e Amoròs-Sucòs au sud.
Arrauta e Sharrita que s'unín lo 27 de junh de 1842 entà formar la comuna actuau.
L'agricultura e l'elevatge que son la basa economica de la vila:
La silvicultura (la cultura deus bòscs) e l'elicicultura (los carcòlhs) qu'an tanben d'importància.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
La glèisa de Sant Pèir a Arrauta, deu sègle XIX, on se tròba un retaule deu sègle XVIII e la capèra funerària de Samakoitz.


text:
Joan Dojat
Joan Dojat (en francés Jean Doujat; Tolosa, 1609 - París, 27 d'octobre de 1688) foguèt un avocat, professor de drech canon al Collègi reial de França, doctor-regent a la Facultat de drech de París, istorian e lexicograf occitan. Foguèt l'autor del Diccionari mondin que completava l'òbra de Pèire Godolin e mai tard l' istoriograf del rei francés Loís XIV.
Biografia[modificar | modificar la font]
Joan Dojat nasquèt dins una familha de notables tolosans d'origina nòbla en 1609. Èra lo filh de Bernat Dojat, avocat al Parlament de Tolosa qu'èra estat dos còps Capitol de Tolosa e de Joana Dejoan, la sòrre d'un conselhièr del meteis parlament. Un de sos avantpassats, Loís Dojat, èra estat avocat del Grand Conselh. Joan Dojat faguèt d'estudis d'umanitats e de filosofia que capitèt abans de s'avodar al drech. Venguèt avocat al Parlament de Tolosa en 1637, puèi al parlament de París en 1639. Foguèt membre de l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa, puèi en 1650 succediguèt a Balthazar Baro coma membre de l'Acadèmia francesa. Venguèt professor de drech canonic al Collègi de França en 1651, puèi doctor regent en drech canon e civil a la Facultat de drech en 1655 e istoriograf de França.
Escrivan prolific, Voltaire diguèt d'el: "Fasiá cada an un enfant a sa femna, e un libre"
Òbras[modificar | modificar la font]
- Grammaire espagnole abrégée (1644)
- Moyen aisé d'apprendre les langues mis en pratique sur l'espagnol (1646)
- Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin (1661)
- La Clef du grand pouillé de France (1671)
- Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti (1671)
- Histoire du Droit canonique, avec l'explication des lieux qui ont donné le nom aux Conciles (1675)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Diccionari mondin a la Bibliotèca de Tolosa
- Grammaire espagnole abrégée a Gallica.fr
- Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti a Gallica.fr
- Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin a Gallica.fr
- Sur les sceaux rendus à Monseigneur le Chancelier, stances a Gallica.fr
- Sur les blessures de Monseigneur le Duc d'Anguien a Gallica.fr
- La mémoire d'un grand intellectuel toulousain, article de La Depeche


text:
Kaliningrad
Kaliningrad (Königsberg o Königsbarg fins en 1946) (en rus dempuèi 1946: KaлиHиHrpaд = Kaliningrad, en rus abans 1946: KëHиrcбepr = Kionigsberg, en rus familiar actual: KëHиr = Kionig, en alemand: Königsberg, en bas-alemand: Königsbarg, en lituanian: Karaliaučius, en polonés: Królewiec) es una vila de Russia, situada dins una enclava territoriala, la província de Kaliningrad. Aquela enclava es totalament isolada del territòri rus e se tròba entre Polonha e Lituània, en riba de la mar Baltica (es lo nòrd del territòri ancian de Prússia Orientala qu'existissiá fins en 1945).
Königsberg foguèt fins a 1945 la capitala de la província de Prússia Orientala. Foguèt renomenat Kaliningrad aprèp l'ocupacion sovietica en 1946, del nom del President del Comitat Central del Partit, Mikhaïl Kalinin.
A Königsberg e dins la region a l'entorn, lo poder sovietic deportèt en 1945 la populacion alemanda (de lenga bas-alemanda) e la remplacèt per una populacion majoritariament russa.


text:
10 de març
Lo 10 de març es lo 69en jorn de l'an (70en en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- 241 aC - mar Tirrèna: los romans derrotan la flòta cartaginesa, e s'acaba la Primièra Guèrra Punica.
- 1126: Anfós VII dintra a Leon e se proclama rei de Castelha e Leon.
- 1405: après sa visita a l'antipapa Beneset XIII en Avinhon, Martí l'Uman, Rei d'Aragon, arriba a Barcelona.
- 1496: Cristòl Colomb daissa l'illa de Hispaniola per Espanha, en acabant la segonda visita a las Americas.
- 1526: Carles Ièr d'Espanha se marida a Sevilha amb la siá cosina, l'infanta Isabel de Portugal.
- 1814: Napoleon Bonaparte es derrotat en la Batalha de Laon en França.
- 1814: Ferrand VII tòrna en Espanha e abolís la Constitucion Espanhòla de 1812
- 1848: lo Tractat de Guadalupe-Hidalgo es ratificat pel Senat dels Estats Units, e met fin a la guèrra amb Mexic.
- 1876: Alexander Graham Bell realiza amb succès la siá primièra experiéncia de telefòn.
- 1945: l'aviacion nòrd-americana bombarda Tòquio, en aucint entre 75 000 e 200 000 personas durant la Segonda Guèrra Mondiala.
- 1959 - Tibet: après 10 ans d'ocupacion chinesa comença una revòlta que costarà la vida a centenats de milièrs de ciutadans e que portarà a l'exili lo dalai lama Tenzin Gyatso.
- 1977 - Ithaca, Nòva York, Estats Units: una equipa d'astronòms de l'Universitat de Cornell, dirigits per James L. Elliot, confirman l'existéncia d'anèls a l'entorn del planeta Uranus.
- 1990: en Haití, Prosper Avril es desrocat per un còp d'estat.
- 1991: las tropas nòrd-americanas abandonan lo Golf Persic aprèp la Guèrra del Golf.
- 2001 - Euròpa: Se fonda la Free Software Foundation Europe, una organizacion non governamentala e sens anim de lucre, que trabalha en totes los aspèctes ligats al logicial liure, mai que mai lo projècte GNU, en Euròpa.
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1628 - Marcello Malpighi, mètge italian (m.1694)
- 1845 - Alexandre III, emperaire de Russia (m. 1894)
- 1923 - Val Logsdon Fitch, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 1940 - Chuck Norris, actor american
- 1947 - Kim Campbell, primièra ministra de Canadà
- 1957 - Osama bin Laden, terrorista arabi
- 1958 - Sharon Stone, actritz americana
- 1962 - Morgan Tsvangirai, primièr ministre de Zimbabwe
- 1973 - Eva Herzigová, modèl chèca
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1792 - John Stuart, Comte de Bute, primièr ministre de Grand Bretanha (n. 1713)
- 1872 - Giuseppe Mazzini, òme politic italian, aguèt un ròtle important dins lo processus d'unificacion del país (n.1805)
- 1942 - William Henry Bragg, fisician anglés, Prèmi Nobel de Fisica (n.1862)
- 1966 - Frits Zernike, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica (n.1888)
- 1985 – Konstantin Chernenko, dirigent de l'Union Sovietica (n.1911)
Vejatz tanben:


text:
Urani
L' urani es un element quimic que dins la taula periodica a lo simbòl U e lo nombre atomic 92. Es pesuc, blanc d'argent, toxic, metallic, e radioactiu de forma naturala. Aparten a la seria dels actinids e son isotòp urani-235 s'utiliza coma font d'energia dins los reactors nuclears e las armas nuclearas. L'urani se tròba en pichonas quantitats dins las ròcas, lo sòl, l'aiga, las plantas, e dins los animals (inclús dins los umans).
Es l'element quimic pus pesuc d'origina naturala que se tròba sus la Tèrra. Foguèt descobèrt en 1789 per M. H. Klaporfth que lo nomenèt atal en onor de la planeta Uranus que veniá d'èsser descobèrta en 1781.
L'urani natural a tres tipes d'isotòps: urani 238 (238U), urani 235 (235U) e urani 234 (234U). Per cada grama d'urani natural 99,28 % de la massa es urani 238, 0,71% urani 235 e 0,005% urani 234. La proporcion urani 238/urani 235 es constanta sus tota la Tèrra e sus las autras planetas del Sistèma Solar.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
Coma totes los elements amb un pes atomic superior a aquel del fèrre, l'urani ven de forma naturala pendent las explosions de las supernovas. Lo procèssus fisic determinant dins l'afondrament d'una supernova es la gravitat. Las valors tan elevadas de gravitat que se tròba dins las supernovas genèra las capturas neutronicas que donan luòc als atòms pus pesucs, entre aqueles l'urani e lo protactini.
Usatges[modificar | modificar la font]
Lo principal usatge de l'urani a l'ora d'ara es l'obtencion de combustible pels reactors nuclears que fornisson 17% de l'electricitat obtenguda dins lo monde. Demest los minerals d'urani i a; autunita, carnotita, iantinita, meta-autunita, uranotil...
Datacion per mejan dels periòdes d'urani[modificar | modificar la font]
La datacion per mejan dels periòdes d'urani se basa sus la desintegracion radioactiva dels isotòps de l'urani.[1]
Basas del metòde[modificar | modificar la font]
I a dos isotòps radioactius de l'urani: l'U238 e l'U235 que se desintègran gradualament en elements “filhs”. Dos d'aqueles, lo Th230 (tòri) e lo Pa231 (protactini), tanben se descompausan amb semividas utilas per la datacion. L'aspècte essencial es que los isotòps “pars” de l'urani son solubles dins l'aiga mentre que los filhs o son pas. Son necessaris aperaquí 100 gramas de carbonat de calci per obtenir una bona datacion.
Lo metòde s'utiliza per datar de ròcas amb un naut contengut en carbonat de calci, sovent aquelas que se depausan per l'accion de las aigas superficialas o sosterranhas venent dels luòcs rics en calç o a causa del filtratge dins las caunas amb un naut contengut en calç. Las estalagmitas se forman atal dins aquel tipe d'espelugas. Los objèctes e los òsses normalament demòran incrustats dins de jaces de carbonat de calci o d'autres tipes de sediments entre diferents nivèls dels depauses calcaris.
La dificultat essenciala es de determinar lo bon òrdre del depaus dins una bauma; aquò es una causa ges facila e s'explica atal qu'aquel metòde sovent dona de resultats ambigús. Pasmens, lo metòde se mostrèt fòrça util, coma per exemple a la bauma de Pontnewydd, al nòrd del País de Galas, ont se trobèt un objècte vièlh de 220 000 ans o en Alemanha, dins lo jaç de Bilzingsleben, ont se trobèt un objècte vièlh de 414 000 ans.
Lo metòde a un marge d'error teoric de 12 000 ans per una anóncia de 150 000 e d'aperaquí 25 000 per una de 400 000. En practica l'inexactitud pòt èsser pus granda, per aquò es indispensable d'aplicar d'autres metòdes coma lo de la termoluminància per comparar e verificar los resultats.
Efèctes nocius per la santat[modificar | modificar la font]
L'urani dins totas sas formas (natural, enriquit o empaurit), coma metal pesuc, possedís una certana toxicitat, pòdon dometjar lo sistèma renal.
E mai l'urani es lo paire d'una de las cadenas naturalas, que l'un de sos filhs radioactius, lo radon-222, es considerat cancerigèn el meteis e amb [[sinergia amb lo fum del tabat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Renfrew, C. y Bahn, P. (1993), Arqueología. Teorías, Métodos y Práctica., Madrid: Ediciones Akal. ISBN 978-84-460-0234-5.