text:
Plan de Beret
Eth Plan de Beret ei un gran plan plaçat a 1860 mètres d'altitud, entèsta dera Noguèra Palharesa, en pòble de Salardú, municipi de Naut Aran, ena Val d'Aran. Era plana a uns 4 km de longor, dempús der uelh dera Garona ara cabana des Gavatxos, e ei corbit de prats naturaus, es mès vasti d'Aran.
Es prats s'elèven en fòrça endrets enquias tucs des montanhes que formen, ar èst, eth massís de Beret. En estiu i van a pasturar uns 40 000 caps de bestial, pròpri e estrangèr, era grana part bovin e cavalin. Tanben i a eth refugi forestau de Peira-ròia, era hònt dera Noguereta, neishença dera Noguèra Palharesa e er uèlh dera Garona, neishença d'ua des branques que formen era Garona.
Esquí[modificar | modificar la font]
Eth Plan de Beret, hè part dera estacion d'esquí aupin Vaquèira-Beret e ath Plan i a un circut d'esquí de hons d'uns 7 km de longor, a on cada an s'i organize ua marcha populara que pòrte eth nòm deth plan. Era marcha ei ua des mès populares d'esquí de hons de Catalonha.


c: text/html

text:
Mesnil-Raoul
Mesnil-Raoul es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia i aguèt donat cap al mièg de la Modèl:S- a la abbaye Sant-Amand per Guillaume de Normandie, neveu de la primièra abbesse d'aquel monastèri.
La paroisse fut donnée vers le milieu du Modèl:S- à l'abbaye Saint-Amand par Guillaume de Normandie, neveu de la première abbesse de ce monastère.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Siure
Lo siure (var. suve) es un material present dins la rusca de qualques arbres, subretot aquela del surrièr. Apara l'arbre dels insectes, del freg e dels mals temps tot li permetent de respirar, per de prims canals. Lo surrièr es un potz de carbona encara mai eficaç que l’arbre es expleitat a produire de siure[1].
Somari
Istòira de l’utilizacion et de la produccion[modificar | modificar la font]
Los primiers surrièrs identificats mòstran que l'espècia existís dempuèi de milions d'ans e dels rèstas de l’antiquitat mòstra que los òmes sabián l’expleitar per d'utilizacions variadas e la fabricacion d’objèctes fòrça diversificats. D’objèctes fabricats de siure e datant de l’an -3000 tornèron èsser trobada en China, en Egipte, a Babilònia e en Pèrsia. En Itàlia, dins de rèstas del sègle IV AbC, se trapèt d'objèctes fabricats de siure coma flotadors, bondas per tancar las barricas, cauçadura de femna e troces de teulat.
A la meteissa epòca, se tròba de traças de surrièrs dins los escriches del filosòf grèc Teofra: en efècte, se maravelha de « la facultat qu'aquel arbre possedís renovelant sa rusca quand aquela li es tirada ».
Al sègle XIX, França, Itàlia e Tunisia desvelopan l’expleitacion de lors selvas de surrièrs e la produccion du siure coma material.
Al sègle XX, l’industria del siure desvolopèt de procediment e de metodologias, l’emplec del siure coma material es totjorn mai innovant e dins los ans 1950 una entreprisa americana concebèt las primièra lauza de siure pel sol.
A la fin del sègle XX e al debut del sègle XXI, dels estudis son menadas per definir las normas internacionalas per l’industria del siure. La principala institucion dins aquel domeni es la Confederacion Europèa del siure que amassa cinc païses productors (Espanha, França, Grand Bretanha, Itàlia, Portugal) mejan las federacions d'aqueles païses.
Tirada de la rusca[modificar | modificar la font]
Lo siure produtz dirèctament per l'arbre pòt pas servir per la fabricacion de tap. Se tira la rusca quand la camba atenh 70 cm de circonferéncia e 1,30 mètre del sol e sus surrièr de 20 a 25 ans.
Una primièra jaça de rusca es tirada d'estructura fòrça irregulara e d’una duretat qu'es dificil de trabalhar. Servís de material d’isolacion o pels sols. Aprèp aver tirat 2 a 3 jaças lo siure pòt servir per la produccion de taps. Lo siure ven alara regular en efècte la produccion dels taps ipausa d’utilizar pas que du siure de fòrça granda qualitat. [2].
La rusca s'expleita sus la camba e los principals rams. La nautor per desruscar depend del diamètre del surrièr: mai es gros, mai se pòt levar lo siure.
Per levar la rusca de destrals especialas son utilizada e devon aver un fial fòrça prim e un margue de biais. I a 3 tipes de destrals[3] :
- la destral catalana, de fial drech, utilizada en França, Espanha e Itàlia
- la destral Portuguesa, de fial redond, utilizada en Portugal
- la destral Extremena, de fial de mièg luna, utilizada en Espanha
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Lo siure es un produch de densitat flaca, antistatica, resista pro al fuòc, bon isolant termic, isolant fonic e vibratòri, e resistent a l'aiga mercé a la suberina que banha las cellulas. Es sople e se descompausa lentament.
Servís tradicionalament a fabricar dels taps de vin. Mai de 80% de la produccion de siure mondiala es utilizada per tampar las botelhas[4]. Le siure es tanben preciós per d'autras utilizacion, subretot en bioconstruccion. Lo PVC utilizat dins los fuselatges dels avions pòt èsser remplaçat pel siure que dispausa de las meteissa proprietats de leugieretat e d'ininflamabilitat [5] . Se transforma en panèls d'isolacion, per cobrir de parets o sols.
Es tanben utilizat dins la fabricacion de qualques instruments de musica de la familha de las fustas, coma la clarineta, lo Clarin, lo Saxofòn, e lo basson.
País productors[modificar | modificar la font]
- Portugal; produtz de siure que concernís dubretot los districtes de Santarém, d’Évora, Setúbal, Portalegre e Beja, lors surrièras donan prèp 90% de la produccion du siure portugués.
- Espanha
- Marròc
- Itàlia
- França
- Argeria
- Tunisia
D’autres païses, coma Russia, ensajèron de plantar de surrièrs mas sans capitar.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)PLANETE LIEGE Portal de la Federacion Francesa dels Sindicats del siure
- (fr)Del surrièr al tap
- (fr)Lo trabalh del siure
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Margarida Pi i Contallé. 2006. Responsabla del laboratòri de (fr)Manuel Serra Hongos y micotoxinas en tapones de corcho. Propuesta de límites micológicos aceptables
- ↑ (fr)Un surrièr expleitat capta dos còps mai de CO2 que qin que siá autre arbre
- ↑ (fr)Cooperacion - Descobrir la tèrra de Vasco de Gama
- ↑ (fr)levar lo siure
- ↑ "elmundovino">(es) Ecologistas y corchos Reuters Sus elmundovino publicat lo 13-8-2007
- ↑ (fr)D'avions... en tas de siure ?


text:
Piotr Kropotkin
Lo prince Piotr Alekseievich Kropotkin (en rus ПëTp AлekcéeBич KpoпóTkиH) (9 de decembre de 1842 - 8 de febrièr de 1921) foguèt un geograf e zoològ, e un pensador politic rus, considerat un dels principals teoricians del movement anarquista, ont defendèt la tèsi del comunisme libertari.
Vida[modificar | modificar la font]
Kropotkin nasquèt a Moscòu lo 21 de decembre de 1842, estudièt a Sant Petersborg e serviguèt dins l'armada russa de 1862 a 1867. Pendent aquel periòde, dirigiguèt doas expedicions successivas en Siberia e en Manchoria, (ont coneguèt de companhs coma Baconin e legiguèt Proudhon) qu'utilizèt sas coneissenças geograficas preciosas, ne fasent una granda contribucion scientifica sul desgèl.
Tornèt a Sant Petersborg en 1867, ont foguèt nomenat oficial de la Societat Geografica Russa. Explorèt los glacièrs de Finlàndia e Suècia al nom d'aquela societat de 1871 a 1873. Mentre que realizava aquelas exploracions, tanben estudièt los escriches dels principis teorics de la politica e comencèt de se mostrar solidari amb las condicions penosas dels païsans e de las païsanas, alara que dintrava en contacte amb lo movement obrièr. Fin finala adoptèt los punts de vista del socialisme revolucionari, començant aquí sos primièrs passes en politica del costat marxista. Mai tard venguèt un dels defensors de la doctrina anarquista.
Un pauc curiós, e que revèla plan son caractèr anarcocomunista, es lo fach que participèt en 1872 a la Primèra Internacionala. Fins alara tot semblariá normal, pasmens en primièr o faguèt coma marxista e pus tard coma seguidor de l'ideològ e companh anarquista Baconin.
Quand tornèt en Russia, aprèp son estapa socialista, contactèt los focus revolucionaris e comencèt de difusar la pensada anarquista, es la rason que lo faguèt arrestar e empresonar en 1874. Capitèt d'escapar dos ans aprèp e jonhèt una societat anarquista internacionala, la "Federacion del Jura". Aprèp, s'installèt en França, ont editèt Le Révolté e participèt a l'Internacionala antiautoritària e a l'Internacionala Socialista. Se distinguiguèt en 1883 a Lion perque apartenguèt a la Primièra Internacional, e foguèt condemnat a cinc ans de preson per sas activitats anarquistas. Foguèt liberat tres ans aprèp mercé a la pression d'intellectuals de l'epòca, e aprèp anèt en Anglatèrra, ont demorèt e trabalhèr pendent trenta ans.
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala foguèt partit de l'imperialisme rus, perque pensava qu'èra necessari de s'opausar a la politica fòrça militarista d'Alemanha per provocar un contrapés geopolitic. A causa d'aquò foguèt criticat pels internacionalistas e per una granda partida del movement anarquista, quitament los seus amics. Aprèp la Revolucion de Febrièr defendèt la jove republica. Aprèp la Revolucion Russa, tornèt al seu país e s'establiguèt prèp de Moscòu, mas alara que prenguèt part a la vida politica sovietica, jamai capitèt dins un ròtle oficial. Moriguèt lo 8 de febrièr de 1921 a Dmítrov, una localitat prèp de Moscòu e ont aviá escrich a Lenin sas celèbras letras.
Pensada[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Fins alara, dins las basas de l'anarquisme èran la collectivizacion dels mejans de produccion, gerits per las societats obrièras. Tanben lo salari se basava segon çò que realizava cadun-a e la disparicion de l'Estat e del govèrn. Aquelas idèas arribèron mercé als apòrts de Proudhon, de Guillaume, de Baconin… Mai l'aparicion de Kropotkin sus la scèna europèa donèt a l'anarquisme la consisténcia ideologica que li mancava.
Lo tèma central dels nombroses trebalhs de Kropotkin èra l'abolicion de tota forma de govèrn en favor d'una societat que se regís exclusivament pel principi de l'Ajuda mutuala (títol d'un dels seus libres) e la cooperacion, sens necessitat d'institucions estatalas. Aquela societat ideala (comunisme anarquista o anarcocomunisme) seriá l'ultime pas d'un processus revolucionari que passariá abans per una fasa de collectivisme. Lo seu anarcocomunisme se basava dins los principis tals que « a cadun segon la seuna necessitat, per cadun segon la seuna capacitat », al contrari de que pensava Baconin. Benlèu son libre mai important per la pensada anarquista seriá La Conquèsta del Pan (1888).
Kropotkin basèt sa pensada a l'entorn de tres axes:
Cossí organizar la produccion e la consumacion dins una societat liura?: Per mejan la collectivizacion dels mejans de produccion e los bens obtenguts, conjuntament a una racionalizacion de l'economia e la creacion de la comuna autosufisenta (la comuna suprimissent las diferéncias camp-vila, crèa una descentralizacion industriala e tanben suprimissent la division del trabalh). E mai, al contrari amb lo capitalisme, lo principi de maximizacion del benefici individual s'aplica pas, malgrat que siá un principi pus juste e egalitari: « a cadun, segon son trabalh ». Tot es suportat per l'ajuda mutuala.
Son ajuda mutuala residís dins una interpretacion mai larga de l'evolucionisme darwinian: Kropotkin demòstra que la cooperacion e l'ajuda recipròca son de practicas comunas e essencialas de la natura umana. Quand se renóncia a la solidaritat per cobesença, tombam dins la ierarquizacion sociala e lo despotisme.
Concepcion morala e etica:
Sonque una morala basada dins la libertat, la solidaritat e la justícia pòt despassar los instints destructius que tanben forman part de la natura umana. En totes cases, la sciéncia deu èsser guidada per de fondaments etics e pas pels principis sobrenaturals. L'estudi de las estructuras socialas, devon produire la coneissença de las necessitats umanas, basa sul desvolopament d'una societat liura.
Lo comunisme libertari de Kropotkin s'afronta mai d'un còp amb las tèsis de Proudhon e Baconin.
Naturalista[modificar | modificar la font]
Del costat naturalista, enóncia l'importància de la cooperacion coma factor clau dins l'evolucion parallel a la competicion. Son trabalh pus celèbre, L'ajuda mutuala: un factor dins l'evolucion, escrich a partir de sas experiéncias pendent las expedicions scientificas alara qu'èra en Sibèria, critica las idèas de Thomas Henry Huxley e Herbert Spencer (paire del Darwinisme social) que basavan la seleccion naturala dins la luta entre individús.
Sas òbras foguèron escrichas en anglés e en francés, e foguèron popularizadas dins una multitud d'autres lengas.
Òbra[modificar | modificar la font]
Libres:
- Memorias d'un rebèl (1885) (O Lo Rebèl)
- Las Presons, (1887)
- La conquèsta del pan (1888)
- Camps, fabricas e atelhièrs (1899)
- Memorias d'un revolucionari (1899)
- L'ajuda mutuala: un factor dins l'evolucion (1902)
- La sciéncia moderna e l'anarquisme
- La literatura russa (1905)
- La terror en Russia (1909)
- La Granda Revolucion (Istòria de la Revolucion Francesa, 1789 - 1793) (1909)
- Etica, origina e evolucion (1924)
- Memorias d'un revolucionari (autobiografia)
- Origina e evolucion de la morala


text:
1835
Aquesta pagina concernís l'an 1835 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Lei fòrças dau Califat de Sokoto ataquèron lo nòrd dau reiaume d'Oyo. Capitèron de conquistar e de pilhar sa capitala.
Oyo[modificar | modificar la font]
Desfacha còntra lei fòrças dau Califat de Sokoto. La capitala foguèt perduda e abandonada per sa dinastia que se retirèt en direccion dau sud.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de març - Giovanni Schiaparelli, astronom italian (m.1910)
- 27 de julhet - Giosuè Carducci, escrivan italian, Prèmi Nobel de Literatura (m.1907)
- 13 d'octobre - Alphonse Milne-Edwards, zoologista francés (m.1900)
- 31 d'octobre - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (m.1917)
- 30 de novembre - Mark Twain, escrivan american (m.1910)
Decèsses[modificar | modificar la font]
[Remplaçatz aquesta mencion pel ligam ambe http seguit d'un espaci e del títol que volètz li balhar]


text:
Pizzicato
Pizzicato qu'ei ua tecnica emplegada dens lo jòc deus instruments de còrdas hregadas e qui consiteish a puntejar las loas còrdas en lòc d'i eslissar l'arquet. Au vriulon, lo pizzicato que's hè en bèth puntejar las còrda dab l'index de la man dreta. Totun, que's pòt tanben har dab los dits de la mans esquerra qui, alavetz e preme e puntejan successivament las còrdas. Aquesta tecnica, desvolopada au sègle XIX (dab Niccolò Paganini mei que mei) qu'ei mauaisida e generaument associada dab ua mena virtositat.
Dens la composicion de musica academica, la Pizzicato Polka de Johann Straus e la simple Symphoni e Benjamin Britten que son lo exemple màger de composicion ostendent aquesta tecnica.
La contrabassa, instrument tanhent de la grana familha deus instruments de còrdas hregadas, que's jòga hèra sovent (e mei que mei au jazz) en pizzicato.


text:
Antoni Tàpies
Antoni Tàpies (Barcelona lo 12 de decembre de 1923 - id., 6 de febrièr de 2012[1]) z-es un pintre catalan delh sègle XX. En 1948 fondèt lo movement Dau al Set, près delhs movements dadaïsta e surrealista. Après 1950, sa renomada venguèt internacionala. De las annadas 1960 enlai, collaborèt amb Enrique Tábara, Antonio Saura, Manolo Millares.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca)Mor l'artista Antoni Tàpies als 88 anys in diari Ara, 6 de febrièr de 2012
Liam extèrne[modificar | modificar la font]
Liam en espanhòl amb de quadres de Tàpies


text:
Oran
Oran (en arabiوهران, Wahrān, «dels dos leons») es una vila del nòrd-oèst d'Argeria, situada sus la broa de Mediterranèa. Amb prèp de 700 000 abitants poiriá venir la segonda vila del país. Es la capitala de la wilaya (província) d'Oran.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se mostrèt un abitat preïstoric dins la zona per las escavacions arqueologicas dels sègles XIX e XX. Que se descobrigèron d'artefactes d'ominids a Tighennif prèp de Mascara remontant a 400 000 ans, e l'ocupacion de las baumas del Quartièr, de Kouchet El Djir, e las carrièras d'Eckmühl, remuntant al paleolitic e neolític. Uns 21 000 ans enrè nasquèt lo grop dels iberomauritans; a prèp de 120 km al sud-oèst d'Oran, dins la region d'Ojda, la bauma de Taforalt conten lo jaç mai important d'aquela epòca. Aquela civilizacion s'espandigava pel Magrèb abans de se mesclar progressivament vèrs la mitat del millenni IX AbC amb las populacions capsianas per formar los aujòls dels berbèrs e toarègs.
Mai tard s'installèron de colonias fenecianas que demòra una immensa necropòli dicha dels andaloses, del perpòde punic entre los sègles VI e I AbC. Los fenicians faguèron un establiment comercial a Madagh a l'oèst d'Oran; los romans devolopèron lo luòc de Portus Magnus a 40 km a l'èst, dins la vila actuala de Bethioua. Benlèu lo pòrt de Marsa al-Kabir (Mers-el-Kébir) èra alara Portus Divini. La region d'Oran èra nomenada Unica Colonia e èra reputada per la doçor de la vida quotidiana e la prosperitat; fòrça estatuas anticas trobadas dins l'Oranés son conservada al musèu d'Ahmed Zabana. Al sègle II la region vegèt una immigraciin josièva dempuèi la Cirenaïca e Egipte, e del rèsta de Magrèb. La preséncia romana conduguèt a l'arribada de cristians al segle IV coma lo mòstran los rèstas qu'uns son conservats al muèeu d'Oran. Aquela emigracion induguèt l'arribada tardièra dels primièrs josièu pendent lo Bas Empèri, d'en primièr dins las vilas de la còsta. A la casuda de l'Empèri la vila se despoblèt a causa de l'ocupacion dels vandals en 445, de la reconquèsta pels Bizantins en 533, de la pèsta del temps de Justinian a partir de 541 e fin finala de la conquèsta arabia en 645.
Oran foguèt fondada pels comerçants arabis venent de Al Andalús al començament del sègle X (903), prèp de la baia de Marsa al-Kabir, benlèu Portus Divini. A l'epòca l'imamat kharigita de Tahert (dinastia rustamida) s'acabava e s'esfonrèt pauc aprèp. E Oran se trobèt al centre del conflicte entre los fatimidas, los nòus senhors, e los omeias de Còrdoa. En 910 e 954 la vila foguèt destruïda e sempre reconstruïda.
En 1081 tombèt dins las mans de Yússuf ibn Taichfin lo cap almoravit; aqueles la tenguèron fins a 1145. Coma la autras vilas costièras patiguèt del cambi del comèrçi e de la rota de l'aur cap a Marraquèsh e de segur de las atacas normandas que qu'ataquèt Bugia la capitala hammadida. En 1145 passèt als almohadas fins a que demòre dins los domènis dels seus vassals los zayyanidas o abdalwaditas de Tlemcen, que jos Yaghmurassan foguèron reconeguts coma senhors del Magrèb central (1235). Oran venguèt lo centre del comèrçi amb Al Andalús mercés al seu pròpi pòrt e aquel de Marsa al-Kabir, fòrça pròcha. Venguèt alara, amb Hunayn, lo principal luòc maritim del Magrèb central unificat pel govèrn de Tlemcen, entre lo Muluya e lo sud de la Cabilia.
Pendent lo sègle X Ibn Hawkal descriguèt un pòrt fòrça actiu qu'exportava de blat. Al sègle XI al-Bakri segnalèt que lo pòrt èra dotat d'una granda rada aparada dels vents. Al-Mukaddasi a la fin del sègle X e al-Idrisi al sègle XII, se mostrèron surpreses pel trafec intens del pòrt. L'almohade Abd al-Mumin constituiguèt una flota a Marsa al-Kabir. Al començament del sègle XV Leon l'African escriguèt que lo pòrt de Mars al-Kabir aviá pas de parelh dins lo mond entièr. La vila, al costat del pòrt, èra descricha coma activa, dispausant de fabricas e basars; al-Idrisi disiá qu'èra rodejada de jardins (òrts) e de molinas. Leon l'African avaluava la populacion en sièis mil fuòcs (30 000 abitants) una partida de josieus arribats subretot aprèp 1391 quand comencèron las persecucions sagnantas dels castelhans; la vila s'espandigava cap als barris a Kaguenta, al delà del riu Ras al-Ayn. Vila aparentament independenta mas jol contraròlte de Tlemcen, ensejava coma las autras de compensar la bassa de l'activitat comerciala.
A la fin del sègle XIII, la vila aculhèt un grand nombre de josieus malhorquins aprèp de la presa de l'illa de Malhòrca pels reis de la Corona d'Aragon, que contribuiguèron a la prosperitat de la vila. A la mitat del sègle XIV (1347) casèt un temps dins las mans dels marinidas. En 1437 venguèt vassala dels hafsidas. Aprèp la dubertura de las rotes comercialas portuguesas de l'Atlantic (que rendèt inutila la traversada del Sahara) e la casuda del reialme de Granada, dins la Peninsula Iberica, Oran comencèt a declinar, venguent un amagat de piratas.
En julhet de 1501 foguèt atacada pels portugueses. En 1505 los castelhans capitanejat per Pere Navarro conqueriguèron Marsa al-Kabir e Oran (17 de mai de 1509). La populacion tombèt a 3 500 abitants la mitat militars; la tancadura de la vila als musulmans mermèt encara la populacion; los josieus foguèron convertits de fòrça o expulsats. Prèp d'Oran los castelhans derrotèron lo pirata otoman Arudj, qu'aviá prés d'Argièr. A Tlemcen los castelhans avián installat un rei vassal en 1509 e en 1517 los otomans encerclèron l'emir e pausèron sul tròn Abu-Hammu III (1517 - 1527). Khayr al-Din Barba-rossa, fraire d'Arudj, capitèt a establir un Estat al Magrèb central expulsant los abdalwaditas en 1550 e pausant sul tròn a al-Hàssan ibn Abi-Muhàmmad (1550-1555) amb que s'acabèt la dinastia. Lo governador espanhòl comte d'Alcaudete, faguèt un pacta amb los marroquins en 1554, e podèron conservar Oran que dominèron pendent dos sègles levat una corta dominacion otomana, venguèt un "praesidio" amb lo fòrt de la Santa Crotz dominant lo pòrt e la vila; aquel fòrt, coma aquel de Sant Andreu, lo Burdj al-Hawdi e las Pòrtas de Canastèl e d'Espanha son encara visibles a l'ora d'ara. L'òrt a l'entorn que foguèt fòrça redusit pendent lo domèni espanhòl foguèt confiat a la tribú aliada dels Banu Amir ("Los Moros de Patz").
En 1707 foguèt atacada pels marroquins de Mulay Ismail e en 1708 pel bei turc Mustafa ben Yusef (Bey Bu Shalagham), que l'ocupèt (2 de genièr de 1708); alara l'activitat portuària reviscolèt, mas quand tornèron los espanhòls lo 1 de julhet de 1732 dins una expedicion capitanejada per José Carrillo de Albornoz comte de Montemar. En 1770 la vila aviá 532 ostals particulièrs e 42 edificis, amb una populacion de 2 317 abitants e 2 821 deportats liures. Entre 1780 e 1783, Carles III prepausèt un escanbi de la vila a Anglatèrra per Gibartar. En 1790 partiguèt un terratrem que la damatjèt seriosament causant tres mil mòrts; la vila èra tròp dangierosa de mantenir e tròp onerosa de reconstruire pel rei Carles IV; pendent un an negocièt amb lo dei d'Argier per la seuna cession; aprèp un nòu sètge e un segon terratrem que desorganizèt las defensas, lo 12 de setembre de 1791 signèt un tractat segon que los espanhòls evacuèron la vila en 1792, ne prenguèt possession lo bei de Mascara Kul-Oghlu Muhammad ibn Othman, dich Muhammad al-Kabir (Muhammad el Gran); alara depassava pas los dotze mil abitants. Muhammad transportèt la capitala del beylik de l'oèst e comencèt la reconstruccion, atreuent los rurals de la zona, josieus e musulmans d'autras vilas. Lo 8 d'octobre de 1792 concediguèt diversas favors al josieus per los atreure. La vila tornèt trobar una certana activitat e una limitacion de piratariá. En 1794 patiguèt d'una epidèmia de pèsta e la vila tornèt a se despoblar.
Lo 4 de genièr de 1831, lo general comte Charles-Marie Denys de Damrémont, cap de l'expedicion francesa, dintrèt a Oran. En 1832 se faguèt qualques combats amb las tropas d'Abd al-Kader fòra de la vila. L'armada francesa damatjèt fòrça la vila, subretot los ostals de fusta destruïdas per obtenir de lenha, mas tanben al patrimòni de tota l'epòca musulmana. Lo 6 de genièr de 1834 lo tractat amb Abd al-Kader establiguèt un cònsol d'aquela dins la vila. Lo 31 de genièr de 1838 foguèt enartada en comuna. Aprèp la rendicion d'Abd al-Kader la vila a declinar, e capitava pas lo nivèl de populacion anteriora fin a 1872. La populacion europèa e josièva venguèt majoritària (e lo demorèt fins a la independéncia)
A partir de 1890, la vila comencèt a créisser de contunh depassant los cent mil abitants amb lo cambi de sègle. D'èrsas succesivas d'emigrants musulmans faguèron pujar la populacion arabi: 25 000 en 1926, 45 000 en 1936 e 85 000 en 1948. Pasmens las populacions musulmana e europèa, vivian segregadas; los quartièrs musulmans èran la Medina Jdida (Madina Djadida o Vila Nòva) e los quartièrs del sud e sud-oèst coma al-Hamri, Medioni, Petit Lac, Planteurs, Victor Hugo, Cité Petit e Eckmuhi.
Lo 8 de novembre de 1942 se debanèt a Argièr, Casablanca e Oran, l'operacion Torcha. Aprèp dos jorns de combats entre las fòrças del Regim de Pétain e los aliats, fòrça superiors, Oran capitulèt (10 de novembre).
L'1 de mai de 1952 i aguèt de trobles; en novembre de 1954 esclatèt la guèrra; Larbi Ben M'Hidi capitèt la wilaya qu'englobava tota l'Orania (en 1957 li succediguèt Boussouf); Ahmed Zabana prenguèt lo comandament a Zahana (Saint Lucien) a 32 km d'Oran. Lo 8 de novembre de 1954 a 40 km se debanèt la batalha de Ghar Boudjelida douar Chorfa a El Gaada , e Zabana foguèt fach presonièr, condemnat a mòrt e executat. Del 9 al 13 la visita de De Gaulle a la vila va provoquèt de manifestacions e trebolum amb de mòrts. Lo « non » al referendum de 1961 provoquèt un estat de sètge e comencèron lo incidents a Oran fomentats pel FLN, amb 25 mòrts. L'OAS èra fòrta dins la vila e atacava los musulmans e franceses en desacòrdi. Foguèt lo darrièr recapte de l'organizacion; en decembre de 1961 l'OAS tuèt lo colonel Rançon, cap del 2n Burèl d'Oran. En 1962 quand los franceses acceptèron per referendum lo principi d'autodeterminacion, los afrontaments entre europèus e musulmans esclatèron a Oran; lo 13 de genièr de 1962 un escabòt de l'OAS executèt tres membres del FLN a la preson d'Oran, e l'endeman 4 fugitius foguèron assassinats. A la prima e l'estiu los europèus e musulmans se liurèron als piègers orrors de la guèrra fin finala l'OAS d'Oran capitulèt.
Al cens de 1954 la populacion èra de 104 000 personas e la josièva e europèa de 171 000. Fins a 1962 demorèt la vila mai europèa d'Argeria.
Lo 5 de julhet de 1962, alara que lo país celebrava l'independéncia se produguèt lo chaple d'Oran; los musulmans se lencèron contra los occidentals e lo general Katz refusèt d'intervenir. Lo luòctenent Rabah Kheliff, musulman de 29 ans, amb 300 soldats, rebutèt un destacament de l'Armada de Liberacion Nacionala e podèt liberar a 400 europèus retinguts coma ostatges; condemnat a mort per lo FLN, fugiguèt en França. Los acòrdis d'Evian prevesián la demorança d'una basa navala a Mers El-Kébir pendent 15 ans (foguèt remandada en 1967).
Ara es un pòrt comercial situat al centre d'una importanta zona industrial. Es sèti universitari. Oran es una de las pòrtes d'Argeria. Es ligada per via maritima e aeriana Alacant.
La vila se degradèt fòrça dempuèi l'independéncia, poluida, plena de marginalitat e brutitges e amb edificis centenaris precolonials desmantenguts que menaçan roïna.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Fonts[modificar | modificar la font]
Una partida de las donada istoricas e demograficas venon de l'Enciclopèdia de l'Islam, article Wahran, XI, p. 54 a 57
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)E. Cruck (1959). Oran et les témoins de son passé, Heintz Frères
- (fr) P. Ruff. La domination espagnole à Oran, 1554-1558, Editions Bouchène
- (fr)Albert Camus. La peste se déroule à Oran
- (fr)Yann Arthus-Bertrand (2005). L'Algérie vue du ciel
- (fr)Pierre Jean-Rémy. Algérie, bords de Seine
- (fr)Norbert Régina La femme immobile
- (ca)Joan-Daniel Bezsonoff. Les lletres d'amor no serveixen de res


text:
Albinisme
L'albinisme (dau latin albus que significa "blanc") es una malautiá genetica pertocant lei mamifèrs, leis aucèus, lei peis, leis amfibians e lei reptils. Se caracteriza per un deficit de produccion de melanina. Entraïna generalament una demenicion de la pigmentacion, mai pòu anar fins a la disparicion complèta de l'iris o dei teguments (pèu, pluma...).
Lei personas afectadas per la malautiá an una vision deficienta e se veson facilament tocadas per de queratòsis e de cancèrs de la pèu se son pas protegidas dau soleu.
Epidemiologia[modificar | modificar la font]
L’albinisme es una afeccion universala que son incidéncia mondiala, totei formas confondudas, es d'aperaquí 1 cas cada 20.000 naissenças (0,005 %)[1]. La forma 2 de l'albinisme oculo-cutanèu es la mai espandida mondialament.
La prevaléncia de l'albinisme es mai importanta dins cèrtei populacions, subretot en Africa e en America dau Sud:
- 3,5 % en co dei kuna, una etnia de Panamà[1],
- 1 / 12.000 als Estats Units per leis afroamericans[2],
- 1 / 1.000 a Nigèr, sus l'Isla d'Aland
La forma 4 es relativament frequenta a Japon
L'albinisme e lei persecucions[modificar | modificar la font]
En Africa mai enlà de l'ostracisme que pòt afectar lei personas albinas, existisson dins quauquei païs, mai que mai dins la part orientala dau continent, de persecucions contra aquestei gents. La cresença que cèrtei parts del còs deis òmes e femnas albins pòdon transmetre de poders magics e èsser utilizats dins de pocions e rituaus magics, o dins d'autreis endrechs portar malastre, a menar a la persecucion e l'assassinat de mantei personas contemporanèament.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 L’albinisme dans la province centrale du Cameroun : du diagnostic au conseil génétique. Kassir et Dogredingao. Médecine d'Afrique Noire : 1998, 45 (7).
- ↑ L’albinisme, étiologie fréquente des nystagmus congénitaux


text:
Luzinay
Luzinay es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Luzinay a installat sus la vallée de la Sévenne. Los plateaux #qu'enquadran aquela al nòrd e al sud apertenon a un vast amassa regional meses en marcha a l'epòca miocène. Los sédiments miocènes an #èsser recoberts pels moraines dels glacièrs quaternaires, e aquelas constituisson una importanta part del sòl communal. A lo sieu torn, las moraines an #èsser velhadas, mai recentament, per depauses eolianes de loess #que crèan un sòl fòrça fèrtil. Coma aqueles depauses son particularament estenduts a Luzinay, donan a la municipalitat de grandas possibilitats agricòlas. La largeur estonanta de la vallée de la Sévenne e lo sieu encaissement an la meteissa origina #qu'a Septème o Estrablin, i a agut creusement per las poderosas aigas de fonte dels glacièrs, déblaiement facilitat per la natura tendra de las moraines e de las sédiments miocènes. Lo jos-sòl de la vallée a engreishat d'aiga #que sòrt en filets, retent las immeditaeses del riu fòrça humides. Aquela topographie explica la reparticion de l'abitat. La plana es vuèja, perque inundable, los òmes se son installats siá suls plateaux, en un abitat fòrça disséminé, siá sustot al pè del scenari septentrional. Son nascuts ailà e se son desvolopats las tres aglomeracions umanas de Illins, Luzinay e de Monds.
La commune de Luzinay est installée sur la vallée de la Sévenne. Les plateaux qui encadrent celle-ci au nord et au sud appartiennent à un vaste ensemble régional mis en place à l'époque miocène. Les sédiments miocènes ont été recouverts par les moraines des glaciers quaternaires, et celles-ci constituent une importante partie du sol communal. A leur tour, les moraines ont été voilées, plus récemment, par des dépôts éoliens de loess qui créent un sol très fertile. Comme ces dépôts sont particulièrement étendus à Luzinay, ils donnent à la commune de grande possibilités agricoles. La largeur étonnante de la vallée de la Sévenne et son encaissement ont la même origine qu'à Septème ou Estrablin, il y a eu creusement par les puissantes eaux de fonte des glaciers, déblaiement facilité par la nature tendre des moraines et des sédiments miocènes. Le sous-sol de la vallée est gorgé d'eau qui ressort en filets, rendant les abords de la rivière très humides. Cette topographie explique la répartition de l'habitat. La plaine est vide, car inondable, les hommes se sont installés soit sur les plateaux, en un habitat très disséminé, soit surtout au pied du plateau septentrional. Là sont nées et se sont développées les trois agglomérations humaines d'Illins, Luzinay et Mons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luzinay A en principi portat lo nom de "Illins, Monds e fin finala Luzinay" coma lo revèla çò de mès d'ancian registre de deliberacions del conselh municipal (an VIII - 1800) e lo cadastre de 1825. Es en 1833 o, al mai tard en 1834, que lo nom de Luzinay, sol, i aguèt adoptat oficialament per designar la comuna. Lo toponyme a tirat del nom d'un grand proprietari gallo-romain, Lucenus, #qu'a donat Luceniacum d'ont derivan tanben plan lo nom de Luzinay que de Luzenac, pichon vilatge del Ariège. Una autra version dona Lusiniacum #que vòl dire rossignol. Los abitants de Luzinay an trucat respectivament Luzinaisards, de contunh Luzinois, e a l'ora d'ara, a nòu Luzinaisards. Luzinay A un passat considerable, mas #cridar ! Força mal conegut, e mai se lo sieu archiu municipal sián abondiu. Lo sieu territòri #aperténer a la Mièja Edat al poderós senhor de Illins #que las rèstas del castèl, acampats a la reünion d'una butte en dominant la vallée de la Sévenne, ne son uèi lo territòri de Villette-de-Viena. Lo castèl i aguèt destruit coma tant d'autras, per òrdre de Richelieu en 1633. En 1740, la distincion de Illins èra a las mans del celèbre financièr Claude Apòstes de la Montanha, de contunh de la familha languedocienne de las Portalès, en la persona de Louis-Hèrcules de Portalès, #que #crompar Serpaize e Illins a las Escomesas en 1750, e los #conservar fins a la revolucion. Un autre castèl existissiá a Luzinay, de mendre importància, aquel de Monds. I i aviá encara lo castèl de Nève, a cèrt dire ostal fòrt solament, bastida al començament de la Modèl:S- per la familha Musino #que li an a el dètz egalament aquel autre ostal fòrta #qu'es la Blanchonnière a Chuzelles. Abans la revolucion, la futura municipalitat de Luzinay i aviá partejat essencialament entre tres parròquias : Luzinay, Illins e de Monds. I aviá doncas tres glèisas, tres presbytères, tres cementèris e tres guariguèsse. Ça que la, la populacion èra flaca : 721 abitants. En lo moment de la réorganisation religiosa de la França en 1802, una sòla succursale i aguèt daissat per l'ensems de Illins, Monds e Luzinay, installada dins lo pòble, es-a dire a Luzinay. La glèisa de Luzinay i aviá sofèrt d'una mantenença insufisenta pendent la revolucion, e en mai, la se jutjava tròp pichona. Es perque, en la siá session del 28 d'Agost 1820, lo conselh municipal #decidir de bastir una nòva glèisa. I aguèt acabat n'en octòbre 1823. Mai près de nosautres, un évènement notable a marcat la vida de Luzinay : en 1926, #caler cedir un triangle de tèrra, lo canton sud-oèst de la municipalitat, siatz una superficie d'aperaquí 300 ectaras amb lo castèl de Nève, a Serpaize #qu'accedissiá a la dignitat communale.
Luzinay a d'abord porté le nom de "Illins, Mons et enfin Luzinay" comme le révèle le plus ancien registre de délibérations du conseil municipal (an VIII - 1800) et le cadastre de 1825. C'est en 1833 ou, au plus tard en 1834, que le nom de Luzinay, seul, fut adopté officiellement pour désigner la commune. Le toponyme est tiré du nom d'un grand propriétaire gallo-romain, Lucenus, qui a donné Luceniacum d'où dérivent aussi bien le nom de Luzinay que de Luzenac, petit village de l'Ariège. Une autre version nous donne Lusiniacum qui veut dire rossignol. Les habitants de Luzinay sont appelés respectivement Luzinaisards, puis Luzinois, et actuellement, à nouveau Luzinaisards. Luzinay a un passé considérable, mais hélas ! fort mal connu, bien que ses archives municipales soient abondantes. Son territoire appartint au Moyen Âge au puissant seigneur d'Illins dont les restes du château, campés au sommet d'une butte dominant la vallée de la Sévenne, sont aujourd'hui le territoire de Villette-de-Vienne. Le château fut détruit comme tant d'autres, par ordre de Richelieu en 1633. En 1740, la seigneurie d'Illins était aux mains du célèbre financier Claude Paris de la Montagne, puis de la famille languedocienne des Portalès, en la personne de Louis-Hercule de Portalès, qui acheta Serpaize et Illins aux Paris en 1750, et les conserva jusqu'à la révolution. Un autre château existait à Luzinay, de moindre importance, celui de Mons. Il y avait encore le château de Nève, à vrai dire maison forte seulement, construite au début du Modèl:S- par la famille Musino à laquelle ont doit également cette autre maison forte qu'est la Blanchonnière à Chuzelles. Avant la révolution, la future commune de Luzinay était partagée essentiellement entre trois paroisses : Luzinay, Illins et Mons. Il y avait donc trois églises, trois presbytères, trois cimetières et trois curés. Or, la population était faible : 721 habitants. Lors de la réorganisation religieuse de la France en 1802, une seule succursale fut laissée pour l'ensemble d'Illins, Mons et Luzinay, installée au village, c'est-à-dire à Luzinay. La glèisa de Luzinay avait souffert d'un entretien insuffisant pendant la révolution, et en plus, on la jugeait trop petite. C'est pourquoi, dans sa séance du 28 Août 1820, le conseil municipal décida de construire une nouvelle église. Elle fut achevée en octobre 1823. Plus près de nous, un évènement notable a marqué la vie de Luzinay : en 1926, il fallut céder un triangle de terre, le coin sud-ouest de la commune, soit une superficie d'environ 300 hectares avec le château de Nève, à Serpaize qui accédait à la dignité communale.


text:
Discussion Utilizaire:82.238.128.148
Cedric31 9 de dec 2007 a 10:23 (UTC)
Sètz sus la pagina de discussion d'un utilizaire anonim qu'a pas encara creat un compte o que n'utiliza pas.
Per aquesta rason, devèm utilizar son adreça IP per l'identificar. Una adreça d'aqueste tipe pòt èsser partejada entre mantun utilizaire. Se sètz un utilizaire anonim e se constatatz que de comentaris que vos concernisson pas vos son estats adreçats, podètz crear un compte o vos connectar per evitar tota confusion venenta amb d’autres contributors anonims.


text:
Filipinas
Las Filipinas , o oficialament Republica de las Filipinas (Filipino: Republika ng Pilipinas), son un estat sobeiran d'Asia del Sud-Èst situat a l'oèst de l'Ocean Pacific. Lo gentilici es filipin -a.
Al nòrd l'Estreit de Luzon las separan de Taiwan. A l'oèst, la Mar de China Meridionala las separan de Vietnam. Al sud oèst, la Mar de Sulu s'estend entre lo país e l'illa de Bornèo, e al sud la Mar de las Celebas las separan de las autras illas d'Indonesia. Son bordadas a l'èst per la Mar de las Filipinas. Sa situacion dins la Cencha de fuòc del Pacific e son clima tropical fan que lo país es expausats als tèrratrèms e a las tempèstas tropicalas mas portèron tanben fòrças ressorsas naturalas e ne fan un dels airals pus rics en biodiversitat al mond. Cobrissent aperaquí tres cent mila quilomètres carrats es lo 73en estat pus estendut al mond[1] e un archipèla de 7,107 illas, las Filipinas se divisan en tres divisions geograficas: Luzon, Visayas, e Mindanao. La capitala es Manila.
Amb una populacion de pus de 97 millions d'abitants en 2013, las Filipinas son lo seten país pus poblat d'Asia e lo dotzen pus poblat al mond. I cal apondre una populacion de 12 million de personas que vivon al delà de las mars.[2] D'etnias e culturas multiplas s'encontran a travèrs de las illas. A l'epòca preïstorica, los negritos foguèron entre los primièrs abitants de l'archipèla. Foguèron seguits d'èrsas successivas de poblants d'origina austranesiana que portèron amb eles d'influéncias vengudas de las societats malaia, Indo, e islamicas. Un negòci e un poblament chinés important introdusiguèron d'influéncias culturalas chinesas que demoran encara uèi.
L'arribada de Ferrand Magellan en 1521 marquèt lo començament d'un periòde d'interèsts e de colonizacion espanhòla. En 1543, l'explorador espanhòl Ruy López de Villalobos nomenèt l'archipèla Las Islas Filipinas en onor de Felip II d'Espanaha. L'Empèri espanhòl comencèt lo poblament amb l'arribada de Miguel López de Legazpi de Nòva Espanha (Mexic actual) en 1565 qu'establiguèt lo primièr poblament espanhòl dins l'archipèla, que demorèt una colonia espanhòla pendent mai de 300 ans.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los primièrs abitants del territòri de las Filipinas arribèron benlèu dins l'illa de Palawan 50 000 ans ab. J.C. Lo primièr grop d'europèus qu'arribèt dins l'archipèla foguèt l'expedicion del portugués Fernão de Magalhães al servici d'Espanha. La colonizacion espanhòla comencèt durant lo govèrn del rei Felip II d'Espanha. Lo conquistador Miguel López de Legazpi arribèt en 1565 a Cebu. La capitala, Manila foguèt fondada en 1571.
Una revolucion que desirava l'independéncia filipina comencèt lo 17 de julhet de 1897 comandada pel general Emilio Aguinaldo, mas en 1898 comencèt una guèrra entre Espanha e los Estats Units d'America. Coma resultat, Filipinas foguèron ocupadas pels Estats Units en 1899, aprèp un cort periòde d'independéncia.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, Japon ocupèt militarament lo territòri filipin, e los japonés foguèron forabandits solament en 1945. Lo 4 de julhet de 1946 las Filipinas se declarèron independentas dels Estats Units, amb Manuel Acuña Roxas per president.
Politica[modificar | modificar la font]
Las Filipinas son una republica presidenciala. Lo president es lo cap d'Estat e tanben lo cap del govèrn. Es elegit per la populacion per un periòde de sièis ans.
Lo Parlament (Kongreso ng̃ Pilipinas) se compausa de doas cambras: lo Senat, amb 24 membres elegits per un periòde de sièis ans, e l'Ostal dels Representants (Kapulungán ng̃ mg̃a Kinatawán ng̃ Pilipinas), compausat de 235 membres elegits per un periòde de tres ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las Filipinas son constituidas d'un archipèla de 7107 illas, amb una supefícia totala d'aperaquí 300 439 km2. Las illas s'estendon del nòrd cap al sud subre 1800km, e d’èst cap a l'oèst sus mai de 1 100 km. Son divisidas en tres grops : Luzon (Regions I à V + NCR & CAR), que s'i tròba la capitala, Manila, las Visayas (VI à VIII), e Mindanao (IX a XIII + ARMM). La màger part de las illas montanhosas son cobèrtas de selvas tropicalas e d’origina volcanica coma l’atestan los tèrratrems freqüents e la vintena de volcans en activitat coma Pinatubo. L'archipèla es tanben somés als tifons del Pacific de l'oèst subretot entre mai e octobre. Lo pòrt de Manila, sus l'illa de Luzon, es la capitala e la segonda pus granda vila del país après Quezon City. Lo trescòl es lo mont Apo subre l'illa de Mindanao, que s'enauça a 2954 mètres.
Subdivisions administrativas[modificar | modificar la font]
Las Filipinas son subdivididas en 81 províncias, organizadas en 17 regions. Vaquí la lista de las regions filipinas.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de las Filipinas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Aproximativament 81% dels filipins son catolics, 9% son seguidors d'altras religions crestianas, e 5% son musulmans.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ General Profile of the Philippines : Geography, Philippine Information Agency.
- ↑ Global Pinoys to rally at Chinese consulates – The Philippine Star » News » Headlines. Philstar.com (2012-04-27). Retrieved on 2012-07-04.


text:
Vetren
Vetren peut désigner :
- en bulgare (le nom étant écrit BeTpeH) :
- Vetren, village bulgare de l'obchtina de Bourgas, situé dans l'oblast de Bourgas ;
- Vetren, village bulgare de l'obchtina de Nevestino, situé dans l'oblast de Kyoustendil ;
- Vetren, village bulgare de l'obchtina de Silistra, situé dans l'oblast de Silistra ;
- Vetren, village bulgare de l'obchtina de Maglij, situé dans l'oblast de Stara Zagora ;
- en macédonien (le nom étant écrit BeTpeH) :
- Vetren, village macédonien de la municipalité de Deltchevo.


text:
Ganesha
Ganecha (sanscrit : गणेश ; tanben conegut com Ganapati -sancrit : गणपति - o Vinaika - sancrit : विनायक) qu'ei un deu màgers dius Indians, venerat universaument peus indó e mei enlà per cèrtes jaisnistas e bodistas (e, mei enlà d'Índia, en Indonesia, Tailàndia e Cambòtja.
Qu'ei mitologicament lo hilh de la divessa Parvati (tanben aperada Kali) e de Shiva. Qu'ei representat dab un còs d'òmi ventrut e un cap d'elefant qui'u manca ua defensa. Que'u representan tanben montat sus un arrat.
Qu'ei lo diu de l'astre, deus començaments e de las letras. Que's cred que pòt escobar los obstacles mes que'n pòt tanben apitar en contra deus qui non l'aunoran pas com cau.
Lo son culte qu'apareish plan constituit e identificat de cap aus sègles IV e V, durant l'Empèri Gupta (l'"Etat d'Aur" de la civilizacion classica índi). La sècta Ganapatya que venera Ganesha com lo diu màger. Lo son temple màger qu'ei lo Shri Moreshwar Mandir (o Temple de Ganesha a Morgaon) dens lo Disctricte de Pune, en Índia.
Legendas[modificar | modificar la font]
De las divèrsas legendas contadas sus aqueth diu que podem mentàver las istòrias seguentas:
- Ganesha que ho creat per la Divessa Parvati quan Shiva èra absent. Parvati que domandè au son hilh de non pas deishar passar degun mentre que's banhava e per'mor d'aquò, Ganesha non deishè pas passar Shiva qui tornava. Esmalit, Shiva, qui non coneishèva pas ad aqueth mainatge, que l'escapcè còp sec en tot mandar lo son cap tan luenh que degun no'u podó pas jamei tornar trobar. Quan Shiva e vedó la tristessa e la colèra de Parvati, qu'aprometè de devarar sus tèrra e de's préner entau mainatge lo cap deu prumèr èste viu qui trobère. Que ho un elefant.
- Lo cap de Ganesha n'a pas qu'ua sola defensa. Que contan qu'ei per'mor que la se copè eth medish entà ne har un calam per escríver lo Mahabharata.
- Ganesha qu'aima hèra minjar e mei que mei las sucrarias. Un còp que s'èra hartat d'ofrendas qui l'avèvan hèitas e que se'n tornava sus l'esquia deu son arrat, ua sèrp qu'esparvolè la montura e lo diu que cadó en tot s'aubrir lo vente en en hasent càder las soa entralhas. Ganesha, que's prenó la sèrp entà se'n har ua cinta e que tornè pujar suu son arrat. Mes la lua que's trufè e, furiós, que's trenquè ua defensa entà la se lançar (auta version de l'origina de la soa defensa copada) en la maudisent. Repentida, la lua que li domandè perdon e, com ua malediccion no's pòt pas avalir mes sonque aleugerir, Ganeisha que la condemnè a créisher e a mermar e que maudigó los son devòts qui l'espièren durant lo Ganesh Chaturthi (los 10 dias de hèsta en aunor de Ganesha).


text:
Franz Kafka
Franz Kafka (Praga, 3 de julhet de 1883 - Klosterneuburg, Àustria, 3 de junh de 1924) foguèt lo principal escrivan austrian/chèc (nascut del temps de l'Empèri d'Àustria-Ongria) del començament del sègle XX. Se considèra qu'es un dels autors qu'aguèt mai d'influéncia sus la literatura occidentala.
Sa lenga mairala èra l'alemand e es en aquesta lenga qu'escriguèt sas òbras. La màger part d'aquestas es inacabada e çò publicat o foguèt aprèp que moriguèsse ja que desirava que sos escriches foguèssen destruches. La produccion publicada del temps de l'autor se limita a de recuèlhs d'istòrias, Betrachtung e Ein Landarzt e a qualques novèlas cortas (coma "Die Verwandlung") sortidas dins de revistas literàrias. Sas òbras pus celèbras coma l'istòria corta Die Verwandlung (es a dire La Metamorfòsi) e son roman inacabat Das Schloß (çò es Lo Castèl) foguèron publicats postumament per son amic Max Brod qu'aviá salvat los escriches que Kafka voliá far desaparéisser.
L'escrivan aguèt una correspondéncia plan intensa en general, mai que mai amb sa familha, sos amics e sa nòvia. Las letras qu'adrecèt a aquesta darrièra, Felice Bauer, foguèron reculhidas e amassadas dins una òbra Briefe an Felice, publicada en 1967.
En 1917 li foguèt diagnosticada una tuberculòsi, son entrepresa lo metèt alara a la retirada, e l'escrivan passèt sos darrièrs ans de vida dins los sanatòris. La malautiá, que atacava sa garganta, lo faguèt morir per manca d'alimentacion en junh de 1924 que podiá pas mai ingerir res.
Demest los autors mai influenciats pels escriches de Kafka, comptam los franceses Albert Camus e Jean-Paul Sartre, l'argentin Jorge Luis Borges e lo colombian Gabriel García Márquez. Se creèt un adjectiu kafkaian qu'es passat dins la lenga populara per designar de circonstàncias comunas mas absurdas e surrealistas del tipe que se sòl trobar dins l'òbra de Kafka.
Per omenatjar aqueste escrivan, un asteroïde de la cencha principala descobèrt en 1983, lo 3412 Kafka, foguèt batejat amb son nom.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Son enfància[modificar | modificar la font]
Franz Kafka nasquèt en 1883 a Praga, ciutat que se trobava alara en territòri austroongrés e que comptava una comunitat germanofòna importanta, dins una familha amonedada de confession jusieva. Èra lo filh ainat d'Hermann Kafka, un comerçant que capitanejava dempuèi 1882 una botiga dins una carrièra centrala de la vila que mai tard cresquèt e que li donèron una granda reputacion de persona respectabla. Sa maire, Julie Löwy veniá d'una familha alemanda culta e rica que son paire, Jakob Löwy, èra un bierraire prospèr de Podbrady. Recebèt son nom Franz en onor a l'emperador Francés Josèp I. Los escriches de Kafka son impregnats prigondament per la figura de son paire, un personatge autoritari, exigent e ruste, de caractèr completament opausat al de sa maire qu'èra timida e cultivada.
Los Kafkas aguèron cinc autres enfants mas los fraires pichons de Franz se moriguèron abans d'aver un an quand aqueste èra pas encara arribat als 7 ans. Sas sòrres èran tres: Gabriele (nascuda en 1889), Valerie (en 1890) e Ottilie (en 1892). La lenga mairala del futur escrivan foguèt l'alemand, lenga de sa maire e a l'encòp idiòma mai prestigiós socialament que lo chèc, que parlava son paire e qu'aprenguèt pr'aquò per tal de poder dominar totas doas lengas. Los enfants foguèron abalits pel personal de l'ostal que los parents que trabalhavan amassa dins la botiga èran sovent absents dins la setmana.
De 1889 a 1893, Franz Kafka estudièt a l'escòla elementara del Mercat de la Carn (Masný trh/Fleischmarkt). Son educacion religiosa s'acabèt a l'edat de 13 ans quand faguèt sa bar mitzvah. Li agradèt pas jamai d'anar a la sinagòga e i anava amb son paire sonque quatre còps per an durant las grandas celebracions.
En 1893 quand acabèt l'escòla elementària, l'adolescent foguèt admés al Collègi d'Estat, l'Altstädter Deutsches Gymnasium, un establiment rigorós orientat cap als estudis classics situat dins lo Palais Kinsky, en còr de ciutat. I estudièt lo chèc durant fòrça temps mas malgrat aquò se considerèt pas jamai d'aise amb la lenga.
Los estudis universitaris[modificar | modificar la font]
Tre qu'acabèt lo segondari en 1901, partiguèt s'inscriure a l'universitat alemanda Carles Ferdinand de Praga, ont comencèt a estudiar la quimia. Pasmens al cap de dos meses cambièt son orientacion per aprendre lo drech, çò que fasiá mai plaser a son paire qu'a Kafka. A l'encòp aquela filièra, mai longa, li balhava mai de temps e l'escasença de s'interessar a d'autras matérias coma la lenga e literatura alemandas e l'istòria de l'art. Ailà venguèt membre d'un club d'estudiants, lo Lese-und Redehalle der Deutschen Studenten, que realizava mantuna activitat coma de lecturas e d'eveniments literaris, demest d'autras causas. Quand acabava la primièra annada d'estudis, lo futur escrivan coneguèt Max Brod, qu'èra tanben estudiant de drech e que deviá venir son amic mai pròche durant tota sa vida. Amassa amb son amic, Kafka completèt e perfeccionèt sa cultura literària. S'avodèt a la lectura de Platon, Gustave Flaubert e Dostoièvski demest mantun autre autor. Lo 18 de julh acabèt l'universitat amb l'obtencion de son diplòma de doctor en drech e aguèt de far puèi una annada obligatòria de servici a gratis dins los tribunals civils e criminals.
La vida professionala[modificar | modificar la font]
L'1 de novembre de 1907, Kafka comencèt a trabalhar per una companhiá d'asseguranças italiana Assicurazioni Generali, e i demorèt gaireben un an. Aquel periòde, coma apareis dins sa correspondéncia, foguèt marcat per l'insatisfaccion constanta que son emplec li preniá gaireben tota la jornada, de 8 oras del matin fins a 18 oras, çò que l'empachava de se concentrar sus l'escritura, sa passion qu'èra a créisser. Finalament demissionèt lo 15 de julh de 1908 e se trobèt, doas setmanas aprèp, una autra ocupacion amb d'oraris mens pesants a l'Institut d'Asseguranças per Accidents dels Trabalhadors del Reialme de Boèmia. Lai èra cargat de far de recèrcas e d'estimar las compensacions que los obrièrs de l'industria devián recebre aprèp un accident del trabalh. E mai se son trabalh se vesiá apreciat per sos superiors e li portèron una promocion dins la companhiá, aqueste mestièr, escaissat per son paire "trabalh per ganhar son pan", li agradava pas ges al jove escrivan.
Cap a la fin de 1911, s'associèt a son conhat, Karl Hermann, lo marit de sa sòrre Elli per montar la primièra fabrica d'amianta de Praga sonada Prager Asbestwerke Hermann & Co. Pasmens l'interès de Kafka per aqueste negòci s'arrestèt lèu quand vegèt que son implicacion li preniá de temps, e qu'aquò aviá de consequéncias negativas sus sa vocacion d'escrivan.
Sa vida sentimentala[modificar | modificar la font]
Fins que se sarrèt pas de la trentena la vida sentimentala del jove Kafka èra pas gaire prigonda que, obsedit per la sexualitat, passava fòrça temps pels bordèls.
Foguèt lo 13 d'agost de 1912 qu'aquò cambièt quand Kafka encontrèt pel primièr còp Felice Bauer, una parenta per aliança de la familha de son amic Brod. Aquela joventa de 25 ans aviá fach una pausa a Praga dins son viatge cap a Budapèst per visitar sa sòrre Else. Felice venguèt lèu una obsession per l'escrivan que comencèt alara una correspondéncia ferventa que foguèt publicada mai tard jol nom de Briefe an Felice (en occitan "Letras a Felice").
Los problèmas de santat[modificar | modificar la font]
Tre 1917 Kafka comencèt a patir de problèmas de santat grèus. Aprèp qu'escupiguèsse regularament de sang li foguèt diagnosticada una tuberculòsi. La malautiá li serviguèt per se distanciar de son amiga Felice. Del temps de sas vacanças e dels comjats excepcionals donats per son patron se n'anava dins de sanatòris per i far de curas de repaus. Per encausa de sa santa freula, en 1922, l'escrivan foguèt mes en preretirada. Sa vida a Berlin, ont s'èra mudat tre 1923, en plen contèxt de crisi que comportèt una penuria de bens de consomacion, a que s'apondèt un ivèrn plan rigorós dins un apartament pas pro caufat agreugèron la santat precària de l'autor. Aital, quand en març de 1924, son amic Brod lo venguèt veire, aguèt de lo portar lèu a Praga. Al mes d'abril del meteis an, foguèt diagnosticada una tuberculòsi del laringe. Kafka foguèt alara mandat al sanatòri de Kierling, a ras de Viena. Mas son estat empejorèt e al cap de qualques meses se moriguèt, lo 3 de junh de 1924, a l'edat de 40 ans a l'encòp de malnutricion e de tuberculòsi.


text:
Lebiasinidae
Los Chalceus o Lebiasinids (Lebiasinidae) fòrman una familha de peisses d'aiga doça qu'aparten a l'òrdre dels Characiformes originari de Còsta Rica, de Panama e d'America del Sud.
Generalament, son de talha pichona e doncas, pòdon èsser mantenguts en aqüari, en particular los populars peisses-gredons e los tètras esposcaires.
Los Lebiasinids son de peisses pichons e cilindrics, que van de 2 cm a 7 cm de longor a l'atge adulte. S'atacan a las larvas d'insèctes, en particular las dels moissals. La familha comprend lo voladoras, trobat dins los lacs de nauta altitud dins las Andas e l'America centrala, mas las autras espècias de peisses abitan las planas de l'Orenòca, los bacins fluvials de l'Amazòna e del Paraguai].
Lista dels genres[modificar | modificar la font]
Aquesta familha comprend environ 64 espècias regropadas en 7 genres.
- Sosfamilha Lebiasininae
- Sosfamilha Pyrrhulininae
- Tribú Pyrrhulinini
- Copeina (2 espècias)
- Copella (9 espècias)
- Pyrrhulina (18 espècias)
- Tribú Nannostomini
- Nannostomus (16 espècias)
- Tribú Pyrrhulinini
- Incertae sedis
- Derhamia (1 espècia)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias taxinomicas[modificar | modificar la font]
- Lebiasinidae dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia Catalogue of Life : Lebiasinidae (en)
- Referéncia FishBase : familha Lebiasinidae (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia ITIS : TSN 163073 Lebiasinidae (en)
- Referéncia World Register of Marine Species : taxon Lebiasinidae (en) (+ lista espècias )
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Lebiasinidae (en)
- Referéncia UICN : taxon Lebiasinidae (en)


text:
-31
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -31 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Batalha d'Actium que veguèt la desfacha de la flòta de Cleopatra e de Marc Antòni en despiech de sa superiotat numerica (500 naviris còntra 400). La fugida de Cleopatra e de Marc Antòni foguèt esplechada per la propaganda d'Octavius per descreditar totalament son rivau que son refús de morir sus lo prat batalhier foguèt jutjat contrari ai valors romanas. La màger part dei legions fidèlas a Marc Antòni cambièron alora de camp e Octavius foguèt rapidament lo cap d'una armada d'au mens 60 legions. Avancèt alora sensa dificultat lòng dau litorau de la Mediterranèa Orientala en direccion d'Egipte que sei tropas terrèstras èran numericament e tacticament inferioras.


text:
Coenzim Q10
Lo Coenzim Q10, coneishut tanben devath lo nom de CoQ10 o Ubiquinona, qu'ei ua substància similara a ua vitamina, qui ei vitala entau foncionament deu còs uman. Qu'estò descobèrt peu professor Fred L. Crane e peus sons collègas de l'Institut Enzimatic de l'Universitat de Wisconsin-Madison.
Somari
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Dens la soa forma pura, lo CoQ10 qu'ei un polvàs cristallin jaune iranja, shens gust ni aulor. Qu'ei parciaument absorbit dab la nòsta neuritud, mes qu'ei tanben produsit dens lo còs eth medish. Lo CoQ10 qu'ei naturalament present dens totas las cellulas umanas e qu'assegura la produccion de l'energia corporala. L'energia balhada per la neuritud qu'ei transformada en energia corporau dens las mitocondrias dab l'ajuda deu CoQ10. Gràcias ad aquera transformacion, l'energia contienguda dens la neuritud que pòt estar utilizada peu còs uman. 95 % deus besonhs corporaus en energia que son transformats dab l'ajuda deu CoQ10. Lo còr, los paumons e lo hetge, qui utilizan hèra energia, que presentan los taus de CoQ10 mei hauts. Lo CoQ10 qu'ei donc indispensable entà l'organisme e non se pòt pas remplaçat per nada auta substància. Lo CoQ10 que difusa liurament dens lo jaç doble lipidic per'mor qu'ei una benzoquinona solubla dens los lipids dab ua longa cadea isoprenoïda.
Per qué ei important lo CoQ10?[modificar | modificar la font]
Arron de la descobèrta deu ròtle significatiu deu CoQ10 dens la produccion de l'energia, lo scientific britanic Peter Mitchell qu'arrecebó lo Prèmi Nobel de Quimia en 1978. Lo CoQ10 qu'intervien en hèt dens la cadea respiratòria, en assegurant la produccion d'energia utilizabla per la cellula devath la forma d'ATP. Qu'ei un intermediari qui a la capacitat de hèr alternar ua forma oxidada dab ua forma redusida, e doncas de transferir electrons d'un complèxe enzimatic a l'aute (de la NADH-desidrogenasa a la citocromoreductasa). D'un aute costat, lo CoQ10, gràcias au son ròtle d'antioxidant, que protegeish las cellulas contra los efèctes destructius deus radicaus libres. Qu'aumenta la capacitat d'exercici fisic e que melhora la santat dens las malautias cardiacas.
Qué provòca ua manca de CoQ10?[modificar | modificar la font]
La reduccion deu taus de CoQ10 qu'ei ligada a l'envielhiment, qui vien tanben causat per l'esfòrç fisic extrèm, lo stress, ua consomacion rica d'alcòl e per malautias. Sensiblament las estatinas, medicament qui redutz lo taus de colesteròl, que frenan la produccion naturau de CoQ10 dens lo còs.
Coma aumentar la quantitat de CoQ10 ?[modificar | modificar la font]
La neuritud que balha en mejana de tres a dètz milligramas/dia de CoQ10. La majoritat deus expèrts que recomandan enter 30 e 200 mg de CoQ10/dia entaus adultes.
La fabricacion deu CoQ10[modificar | modificar la font]
Que s'emplegan tres metòdes diferents entà la fabricacion deu CoQ10: la fermentacion de levadura, la fermentacion bacteriana e la sintèsi quimica.


text:
Alès
Alès[1] es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon. Es la capitala del país cevenòl e compta mai de 40 000 abitants.
Gentilici: alesenc, -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Catedrala de Sant Joan Baptista (sègle XVII)
Ciutadans illustres[modificar | modificar la font]
- Maurici André: un dels màgers trompetistas del sègle XX.
- Pau Fèlix (1803-1879), escrivan occitan.
- Leontina Goirand (1853-1923), escrivana occitana escaissada Felibressa d'Arena.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La forma Alèst es arcaïca.


text:
Utilizaire:Toku
Somari
Estatisticas generalas du projècte[modificar | modificar la font]
Paginas : 139 727
Articles : 87 418
Fichièrs : 1 277
Edicions : 2 082 232
Visualizacions :
Utilizaires : 20 762
Utilizaires actius : 84
Robòts : 73
Sysops : 5
Burocratas : 2
Contactes dirècts[modificar | modificar la font]
Modèles de messatges per lei campanhas[modificar | modificar la font]
Modèle Machu Picchu[modificar | modificar la font]
Adessiatz,
Un vòte es tornarmai en cors per promòuvre l'article Machu Picchu. A l'ora d'ara, manca encara 2 vòtes « per » per capitar aquesta promocion. Ai vist qu'aviatz ja votat « per » durant lo vòte dau 29 d'abril de 2009. Dempuei, l'article a pas veritablament cambiat. Podriatz donc, se vos plai, ajudar aquest assai e donar un còp d'uelh sus lo vòte actuau per eventualament lo sostenir.
Coralament.--Toku (d) 17 decembre de 2010 a 12.48 (UTC)
PS : Ligam vèrs lo vòte Wikipèdia:Proposicion articles de qualitat--Toku (d) 17 decembre de 2010 a 12.55 (UTC)
Modèle Galaxia[modificar | modificar la font]
Adessiatz,
Un vòte es tornarmai en cors per promòuvre l'article « Galaxia ». A l'ora d'ara, manca encara un vòte per obtenir un resultat significatiu ambé mai de 5 participants. Podriatz donc, se vos plai, donar un còp d'uelh sus lo vòte actuau e, eventualament, lo sostenir.
Lo ligam vèrs lo pagina de vòte es aiçi : Wikipèdia:Proposicion articles de qualitat.
Coralament.--Toku (d) 28 decembre de 2010 a 13.00 (UTC)


text:
Molin de vent
Lo molin de vent, o molin d'aura, es un dispositiu que transforma l’energia eoliana (energia cinetica del vent) en movement rotatiu pel mejan d’alas ajustablas. Coma molin, es utilizat pus sovent per mòudre de cerealas, trissar, pilar, polverizar divèrsas substàncias, pressar de drupas o espotir d'olivas per ne tirar d'òli, o per accionar una pompa, par exemple per l’irrigacion o per assecar los poldèrs.
L'expression s'utiliza pels dispositius ancians dels país rics e las installacions de tecnologias ancianas de las regions mens desvolopadas. Venguèron obsolèts dins los païses desvolopats amb la generalizacion de l'electricitat, es lo davancièr de l'eoliana. Lo molin de vent es diferent de l’eoliana perque aquela servís pus sovent a mòure un generator d’electricitat o, pus rarament, per pompar d'aiga, e es equipada de palas e pas d'alas.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
- Lo molin de vent classic se constituís d'una torre subremontada d'un teulat que s'orienta dins lo sens del vent, que supòrta las alas fixada a un ais orizontal ; es lo molin torre.
- A vegadas, es tot lo còrs del molin, construit de fusta, que s'orienta dins lo vent: aquel molin sus pivòt tanben nomenat "candelièr" dins certanas regions de França, aquel pivòt es suspendut per de ligams que l'entornejan, aqueles fixats sus un sòcle de fusta.
- Existís un tresen tipe intermediari sol torneja un còrs mobil suportant las alas e lo sistèma d'engranatge.
Las alas, pus sovent del nombre de quatre, son en general fachas d'una armadura de fusta suportant una vela tenduda. Pòdon èsser simetricas, o asimetricas quand las latas que supòrtan la vela son fixadas del costat esquèrra de l'ais de l'ala. Las formas e los materials utilizats son fòrça variables segon la region.
La transmission del movement a l'ais vertical de las mòlas se fa par un engranatge.
L'orientacion del molin se fa en accionant lo timon, o la coa del molin, amb un cabestran.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Los molins, coma o indica lor nom, serviguèron en primièr per mòudre las cerealas e d'autras granas. Serviguèron tanben per pompar l'aiga, o per assecar les zonas palunosas e los poldèrs, o per l'irrigacion. S'utilizèron per produire d'òli, pel folatge dels teissuts, o per accionar las rèssas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo molin de vent apareguèt en Orient, en Egipte anciana e en Iran (foguèt utilizat en Pèrsia per l'irrigacion dempuèi l'an 600). Los molins iranians èran pas del meteis tipe que los molins europèus. Foguèron bastits d'una eoliana d'ais vertical, –tecnica de rendements melhor que las eolianas d'ais orizontal–, confinhada dedins lo molin[1]. D'orificis dins las parets del molin per que l'aire de s'engorge e mòga l'eoliana.
Senhalat fòrça lèu en Grand Bretanha (Abadiá de Croyland en 870]), lo molin de vent se generalizèt en Euròpa vèrs lo sègle XII, en primièr sus las còstas maritimas dels païses del Nòrd : Grand Bretanha, Païses Basses, puèi dins los païses de la bordadura atlantica : Portugal, França, de la mar del Nòrd e de la mar Baltica : Belgica, Alemanha, Danemarc, e dins las illas, tanben en Mediterranèa. Se tròban sus de tucs, o isolats, o gropats en seria, e mai dins de luòcs alunhats dels cors d'aiga. La primièra atestacion de molin de vent en Occitània (e en França), figura dins una carta de la vila d'Arle, 1170.
Los Païses Basses son probablament lo país que comptèt lo pus grand nombre de molins de vent. Caracteristics del païsatge, se pòdon veire dins la pintura flamenca[2]. Los molins de vent de Kinderdijk son marcats sus la lista del Patrimòni Mondial de l'UNESCO.
L'aila Berton, inventada vèrs 1840, es un sistèma de pòstes mobilas que se pòdon escartar per ofrir una granda presa al vent. Evitan lo molinièr de la grèva tasca de la manòbra quotidiana de las velas. Aquel sistèma s'espand dins las regions pus productrises mas arriba tròp tard per una molinariá ja declinanta.
La generalizacion de l'electricitat dins las campanhas, e l'aparicion de la minotariá industriala, faguèron declinar los molins de vent al sègle XX.
L'aparicion de la ròda eoliana de palas multiplas, inventada als Estats Units d'America, los a renduts obsolèts.
Molins remarcables[modificar | modificar la font]
En Occitània[modificar | modificar la font]
- lo molin de vent de Cucunhan tornèt èsser expleitat en 2006 ;
- lo molin de Fòntvièlha, prèp d'Arle, rendut celèbre per Anfós Daudet (Lettres de mon moulin) ;
- los molins de Sant Joan a la Ciutat (Bocas de Ròse), que pòdon encara foncionar, datan del sègle XV ;
- lo molin de Montfuron, vilatge a l'Èst de Leberon (bastit jos Loís XIV de França), es uèi restaurat e pòt foncionar ;
En França[modificar | modificar la font]
- a Azannes, un molin bastit en 2003 segon las tecnicas del sègle XVII ont même existiguèt en 1757 ;
- a Hondschoote, lo Nord Meulen pòrta sus una fusta la data de 1127 ;
- lo molin de vent de Saint-Pierre-de-la-Fage restaurat en 2006
- lo molin de la Galeta, de Montmartre (París), Monument istoric dempuèi 1939 ;
- lo molin de Valmy (Marna), luòc de la celèbra batalha de Valmy en 1792 ; destruit per la tempèsta de 1999, restaurat ;
En Grècia[modificar | modificar la font]
- l'illa de Miconos es coneguda coma « l'illa dels molins de vent », caracteristics amb lor tech de caume e lors alas triangularas.
Als Païses Basses[modificar | modificar la font]
- lo molin De Gooyer ;
- los molins de Kinderdijk.
En Quebèc (Canadà)[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
L'epopèia de « l'òme de la Mancha », Dòn Quishòt de Cervantes met lo vam suls molins de vent, que lo personatge principal pren per de gigants.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Galariá de fòtos[modificar | modificar la font]
-
Ellezelles, Belgica, lo molin del "Cat sauvage" (1751)
-
Grand-Leez, Belgica, lo molin Defrenne
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Le Casteelmeulen Cassel (Nòrd), França
-
-
-
-
« de Fortuin » (la Fortune), Hattem, Païses Basses
-
« De vlijt » (le zèle), Geffen, Païses Basses
-
Cobstone, Ibstone, Reialme Unit
-
-
-
Kiev (Ucraïna)
-
-
-
-
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Inventari de las tecnologias
- (fr) Jean Bruggeman, Moulins, Col. « patrimoine vivant » de l’Union Rempart.
- (fr) Jean Orsatelli, Les Moulins à vent et à eau, Marseille (Lafitte) 1995, 4en ed., ( éd. 1987)
- Autres
- (fr) Claude Rivals, Le moulin, histoire d’un patrimoine, coffret 4 fascicules (Moulin à eau, Moulin à vent, Moulin nef, Moulin à marée), Fédération française des associations de sauvegarde des moulins, 10 rue de l'Echarpe, 31000 Toulouse [1].
- (fr) Claude Rivals, Moulins à vent et meuniers des pays d'Oc, Toulouse, Loubatières, 1992
- (fr) Revue Moulins de France, revue spécialisée trimestrielle, 32 pages couleurs, [2] FFAM, 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse
- Nòvas
- (fr) Écrits d’André Gaucheron, Ed FFAM, 208 pages, n° spécial 17 de la revue Moulins de France, 2007, FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [3].
- (fr) Art du Meunier, Ed FFAM, n° especial 18 de la revista Moulins de France, 2006, FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [4].
- (fr) Glossaire de molinologie. Roland Flahaut. Ed. FFAM, 135 pages n° spécial 19 de Moulins de France, FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [5]
- (fr) Écrits et archives Claude Rivals, Ed. FFAM, n° especial 20 de Moulins de France, mai 2008, FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [6]
- (fr) Restaurer le moulin, de Jean Bruggeman, Ed. FFAM - ARAM N/PdeC, mai 2008. 128 pages. 345 illustrations (photographies, plans, croquis). FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [7].
- (fr) Moulins à vent à hourdais du nord-est de la Bretagne, de Chris Gibbings et Alain Cussonneau, Ed. FFAM, mai 2009. 65 pages dont 25 pages de glossaire. n° spécial 21 de Moulins de France, illustrations, photos, plans, croquis. FFAM 10 rue de l'Echarpe 31000 Toulouse [8]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Fédération des moulins de France
- (fr) Fédération Française des Associations de sauvegarde des Moulins FFAM, revue Moulins de France
- (fr) Les Moulins de la Corbière
- (fr) L'Association Régionale des Amis des Moulins (ARAM) - Nord Pas de Calais
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquela tecnica tornèt aparéisser amb las eolianas de la societat Gual.
- ↑ Vejatz la pintura Païsatge de molin de vent de Jan Brueghel l'Ancian al musèu del Lovre a París


text:
Ricin
Lo ricin (Ricinus communis L.) [1] es un arbrilhon qu'aperten a la familha de las Euphorbiacèas,[2] que s'utiliza fòça las granas, per produire la celèbra "òli de ricin" e tanben a vegadas s'utilizan las fuèlhas. Lo tèrme latin Ricinus communis significa pat fòça comuna (Ricinus vòl dire pat e communis, fòça comuna), a causa de la seunas que semblan a un pat.
Somari
- 1 Morfologia
- 2 Distribucion
- 3 Ecologia
- 4 Farmacologia
- 5 Istòria
- 6 Produccion
- 7 Galeriá d'imatges
- 8 Referencias
- 9 Bibliografia
- 10 Ligams extèrnes
Morfologia[modificar | modificar la font]
Lo ricin es un arbrilhon sovent cultivat coma anadièr; es monoíc, es a dire, que presenta d'estructuras dels dos sèxes sul mateis individú (mas de flors separadas). Las masculinas se tròban sus la mitat inferiora de la tija, e las femes sus la mitat superiora.[3]
La talha del ricin varia segon lo clima: quand es temperat a una nautor d'entre 2,5 e 3 mètres, alara que se lo clima es tropical o subtropical, pòt aténher 12 mètres. Las geladas li son fatalas.
A una racina principal e de racinas segondàrias pròcha de la superfícia, es a dire, qu'es axonomorfa.
Presenta una tija de dos o tres mètres de naut, ramificada e de color roja e las seunas estipulas son unidas dins una lamina membranosa.
Las fuèlhas son fòrça grandas, d'entre 10 e 35 cm de diamètre, tanben pòdon aténher 60 cm. La forma d'aquelas es esparsa, amb una nervadura palmada, an entre 7 e 11 lobuls e lo bòrd dentat. Son de fuèlhas compausadas, altèrnas, amb una coloracion verd, roge o porpra e fòrça cellulas glandularas a l'epidèrme de revèrs. An un peciòl de color roge e qualques glandulas apicalas.
Las flors son gropadas en inflorescéncias densas, que son paniculs terminals grands amb una longitud d'entre 15 e 50 cm. Aquel arbrilhon a dos tipe de flors: las masculinas, (que naisson a la partida inferiora), fan entre 15 e 30 cm de diamètre, amb un calci de cinc pièça e un pedicèl de fins a 12 mm, los tepals son ovalas e rogencs, alara que los femes son linerlanceolats. L'estamina, qu'a un diamètre entre 1,5 e 3 cm, se tròba en la partida inferiora de la flor, amb un calici format de cinc pèças lanceoladas e fòàa estaminas soldats de color verd jaunenc, amb una forma de colomna, ramificada.
Lo fruch, que sortís de las flors femes e se situa en les partidas mai superioras es gaireben totjorn envoltat per s'abundantas espinas. Aquel tipe de capsula presenta una proeminéncia carnosa de color jaunenca al tèrme superior. Lo fruch a tres cavitats (tricoca), caduna amb una granda grana, de superfícia lisa e brilhanta que conten una toxina nomenada ricina. Es de color rogenc, amb de granas ellipsoïdas de color marron e blanc, e la seuna longor es entre 1 e 2,5 cm. Quand madura, l'elatèri se dubrís e libèra las granas.[4]
Distribucion[modificar | modificar la font]
L'origina del ricin es pas coneguda encara de biais exact, e existisson doas possibilitats: seriá estat originari de l'Índia, o, al contrari, de l'èst del continent african (zònas coma Sodan o Etiopia. Es cultivat dins climas cauds de les zonas subtropicalas pròcha del Mediterranèu, coma en d'Àfrica. Tanben se pòt podem trobar en Àsia e e plan establit per Euròpa. De fach, a una distribucion larga levat dins las zonas frejas o propicias a las geladas.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Es un arbrilhon que requerís un clima caud sens geladas, espandit per totas las regions caudas de la Tèrra. Florís sobretot los meses d'estiu: de julhet fins a octobre e la culhida se fa d'automne.
Farmacologia[modificar | modificar la font]
Dròga[modificar | modificar la font]
La partida utilizada es l'òli eissida de las granas, e en mendra mesura, las fuèlhas.
Composicion quimica[modificar | modificar la font]
-
- Substéncias nitrogenadas:
- Enzim:
- Vitamina E. (o alfatocoferòl)
- Sals minerals
- Proteïnas (20%)
Accions farmacologicas[modificar | modificar la font]
L'acid ricinoleíc irrita la mucosa de l'intestin prim, provocant una estimulacion del peristaltisme, que dóna luòc a una accion laxanta a dòsis pichona e purganta a dòsis mai grans. Aquel acid libèra los seus gliceríds e provòca una lisi dels lipids de la membrana intestinala quand dintran en contacte amb la lipasa pancreetica. Aquel fach a coma resultat una evacuacion abondanta de sèla liquida sense dolors colicas, perque no i a pas d'irritacion grava a la mucosa intestinala.
Dòsi[modificar | modificar la font]
- La dòsi adequada d'òli de ricin varia de 5 ml se volèm una accion purgativa, fins als 120 ml se pretens que permet la jasilha.[5]
- Las fuèlhas, cuèchas dins l'aiga, se beu entre una e tres tassas per jorn, segon l'afeccion que se vòl tractar.
Contraindicacions[modificar | modificar la font]
Se pòt pas utilizar lo tractament d'intoxicacions per de toxics liposolubles, perque l'aumentant los sals biliars facilitariá la seuna absorcion. E mai, lo seu usatge prolongat en cases de constipacion cranica pòt provocar de dolors estomacala e manca d'apetit.[6] Tanben es contraindicat per las femnas emprenhadas que jasilhèron per cesariana de per avant o que patiguèron d'una intervencion quirurgicala al nivèl uterin.[7]
Usatges medicinals[modificar | modificar la font]
L'òli de "Ricinus communis", utilizada coma medicament, es un producte pur e exempt de toxinas. Es un laxatiu important que abans s'utilizava fòrça fins ara, mas dins un menor gra. L'efècte laxatiu es degut a la triricinoleïna de l'òli se dissociant dins l'intestin prim se forma de sals com lo ricinoleat sodic, que per un leugièr efècte irritant incitant de fòiras mortalas. Lo rèsta de l'òli agís coma lubrificant. En cases de constipacion intensa dona de bons resultats, a los efèctes al cap de 6-10 oras e sufisís d'un culhèr mas se pòt pas utilizar dins de tractaments prolongats. L'unic inconvenient es lo gost desagradable.
Autres usatges d'aquel òli son los seguents:
- Emollient: Par ramollir los teissuts, subretot indicat dins lo teissut cutanèu, e la doçor de la pèl e ajuda eliminar las verrugas, subretot quans se combina amb saüc (Salis chilensis) o amb alh (Allium sativum), que melhòra la seuna eficecitat.
- Cosmetic pel pèl, coma l'òli es soluble dins alcòl se fa de preparacions pels pèls sècs, que, un còp aplicadas e que l'alcòl s'evaporèt lo daissa suau e brilhant.
- Estimulant de las contraccions uterinax abans la jasilha.
- Dolors musculars: l'òli de ricin asoplís los muscules, los tonifica e ajuda a combatre la dolor, subretot a l'esquina. La dòsi dins aquel cas serián de doas friccions cada jorn.
- Protectors labials: quand contenon d'òli idrogenat.
- Una gota d'òli de ricin tanben pòt servir per tractar los orjòls.
L'òli de ricin es presenta dins de medicaments actuals.
Usatge etnomedicinal[modificar | modificar la font]
En medicina chinesa s'utiliza el tractament de paralisi faciala, alceras, faringitis e qualques inflamacions ulceroses a la pèl. En medicina indiana s'utiliza per combatre lo mal de las articulacions e las malautiás dispepticas. En un tractament omeopatic dels vòmits e diarrèaa abondantas.
Usatge en alimentacion[modificar | modificar la font]
- Additius
- Edulcorant (dins lo chocolat per exemple)
- Mòtles de plastic
Toxicitat[modificar | modificar la font]
L'ingestion de granas de Ricinus communis provòca una intoxicacion que pòt menar a la mòrt. La dòsi letala per a un mainat es entre tres o quatre granas. La ricina, qu'es la proteïna toxica que se tròba dins las granas, se tròba pas dins l'òli de ricon comercializada. La ricina (proteïna toxica presenta dins la planta, mas pas dins l'òli) foguèt utilizada coma arma biologica.[8]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los egipcians serián estats los descobridors d'aquela planta e los primers utilizaires de l'òli eissida de las seunas granaa, e pendent de temps se nomenèt Palmacristi, per la seuna semblança amb lo pat (en grèc, pat rep lo nom de Croton). Tanben es coneguda amb el nom d'herba de las talpas, perque abans se pensava que la planta que donava las granas èra lo pebrièr fèr o Vitex agnus castus [9]
Produccion[modificar | modificar la font]
La taula mòstra los principals productors de granas de ricin pel mond en 2003:
Galeriá d'imatges[modificar | modificar la font]
Referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca) Institut d'estudis catalans http://dlc.iec.cat/results.asp
- ↑ "grin" (fr)www.ars-grin.gov
- ↑ (ca)Dossièrs de l'Universitat de Barcelona
- ↑ "Descripció Botànica" (ca)Font i Quer, Pius; Bolòs, Oriol de. Iniciació a la botànica. 2a. ed. Fontalba, 1979. ISBN 84-85530-08-X.
- ↑ "DOSI" (en)www.drugs.com
- ↑ "Berdonces" (ca)Berdonces, Josep Lluís. Gran enciclopedia de las plantas medicinales: el dioscórides del tercer milenio. Ed. Tikal. Madrid, 1998. ISBN 843058496X.
- ↑ "DOSI"
- ↑ (en)Soto-Blanco B, Sinhorini IL, Gorniak SL, Schumaher-Henrique B. 2002. Ricinus communis cake poisoning in a dog. Vet Hum Toxicol. Jun 44(3):155-6.
- ↑ "Berdonces" (ca) Berdonces, Josep Lluís. Gran enciclopedia de las plantas medicinales: el dioscórides del tercer milenio. Ed. Tikal. Madrid, 1998. ISBN 843058496
- ↑ FAOSTAT http://faostat.fao.org/site/291/default.aspx/
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (it)Della Beffa, M. El gran libro de las hierbas. Editorial Planeta, S.A., Barcelona, 2003.
- (ca)Pahlow, M. Enciclopedia familiar Everest de las plantas medicinales. Editorial Everest, S.A., León, 2002.
- (ca)Arango Mejía, Mª C. Plantas Medicinales. Botánica de Interés Médico. ISBN 958-33-9235-9
- (ca)Lockie, A. Enciclopedia de la Homeopatía. Editorial Grijalbo, S.A., China, 2000. ISBN 84-253-3542-6
- (es)Villar, D. i Ortiz, J.J, Plantas tóxicas de interés veterinario. Casos clínicos. ISBN 978-84-458-1607-3
- (es)GRACÍA LLAMAS, F. La Gran Enciclopedia de las plantas curativas. Ed. Diana. México, 2005. ISBN 968-13-3907-X


text:
Valencin
Nom desconegut en arpitan (Valencin en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los chevaliers de St Jean de Jerusalem per la siá preséncia a Bellecombe rebaton l'aspècte en dominant de l'istòria del pòble. Se pòt considerer que Valencin èra a l'origina una villa gallo-romaine, (vast domeni (o espleitacion agricòla) #que i aviá dirigit per un mèstre, amb jos la siá autoritat un cèrt nombre de servidors). Cèrts istorians an provats de trobar l'origina del nom de Valencin. La data la mai anciana amassada #que menciona Valencin, es un acte de 954 jos la forma de Valenciano. A la mièja edat la via #que traversava Valencin èra un camin de pelegrinatge de Viena a St Claude. Abans la Revolucion, lo costat existissiá pas pas e lo vilatge sovent citat en los tèxtes de l'epòca coma « la separacion de Valencin », i aviá ligat al mandement de St Georges de Espéranche dempuèi l'arribada dels comtes de Savoie.La plana de Lafayette èra antany « plana de Chanoz », en rason del bòsc del meteis nom. La legenda vòl que lo nom de Lafayette venga pas la paraula Fayard, nom comun #que designa lo hêtre, mas d'un personatge, lo General Ostal, Joseph, Paul, Yves, Roch, Gilbert del Mottier, titré Marques de la Fayette. Lo ancià volontari #que i èra partit combatre als Amériques als costats de Washington en 1776, vendiá de Bourgoin. En 1829 en lo sieu onor i aguèt organizat una taulejada de 1500 personas en plen aire e en remembre, lo auberge #que i aguèt bastit près d'aquel luòc istoric preses lo nom de auberge de la "Fayette".
Les chevaliers de St Jean de Jérusalem par leur présence à Bellecombe reflètent l'aspect dominant de l'histoire du village. On peut considerer que Valencin était à l'origine une villa gallo-romaine, (vaste domaine (ou exploitation agricole) qui était dirigée par un maître, avec sous son autorité un certain nombre de serviteurs). Certains historiens ont essayés de trouver l'origine du nom de Valencin. La date la plus ancienne retrouvée qui mentionne Valencin, est un acte de 954 sous la forme de Valenciano. Au moyen âge la voie qui traversait Valencin était un chemin de pèlerinage de Vienne à St Claude. Avant la Révolution, le canton n'existait pas et le village souvent cité dans les textes de l'époque comme « l'écart de Valencin », était rattaché au mandement de St Georges d'Espéranche depuis l'arrivée des comtes de Savoie.La plaine de Lafayette était autrefois « plaine de Chanoz », en raison de la forêt du même nom. La légende veut que le nom de Lafayette ne vienne pas du mot Fayard, nom commun qui désigne le hêtre, mais d'un personnage, le Général Marie, Joseph, Paul, Yves, Roch, Gilbert du Mottier, titré Marquis de La Fayette. L'ancien volontaire qui était parti combattre aux Amériques aux côtés de Washington en 1776, venait de Bourgoin. En 1829 en son honneur fut organisé un banquet de 1500 personnes en plein air et en souvenir, l'auberge qui fut construite à proximité de ce lieu historique pris le nom d'auberge de la "Fayette".


text:
Rogèr Lapassada
Rogèr Lapassada (Aussavièla, lo 28 de mai de 1912 - 1999) que ho l'un deus escrivans bearnés e l'un deus poètas màgers deu sègle XX dens la lenga de Desporrins.
Biografia[modificar | modificar la font]
Hilh d'un militar qui he carrièra per las colonias que ho eslhevat per la soa ajòla a Aussavièla çò qui'u dè lo parat de popar la lenga occitana au brèç. Qu'estudiè a Pau puish a l'Escòla Normau de Lescar.
Mobilizat durant la guèrra que ho presoèr dens lo Stalag de Sandbostel on s'arretrobè dab presoèrs occitans e mei precisament gascons e bearnés. Aqueras temporas (com tanben lo son temps de mainatge) que son evocats dens lo son libe Sonque un arríder amistós.
Tornat en Bearn que ho professor au licèu d'Ortès dinc a 1967, annada de la soa retirada.
Que fondè l'associacion Per Noste (Per Nouste alavetz) e la soa revista de medish nom, vaduda País Gascons en 1979.


text:
Lengas altaïcas
Las lengas altaïcas son essencialament parladas en Eurasia, de l'Euròpa de l'Èst a l'Asia Orientala, en passant per l'Asia Centrala. L'origina de son nom es la cadena de montanhas de l'Altai, en Asia Centrala.
An doas caracteristicas comunas:
- al nivèl gramatical, son de lengas aglutinantas : las foncions de sintaxi son indicadas individualament per d'afixes que son aglutinats en posicion pòstradicala als morfèmas lexicals.
- al nivèl fonetic, la preséncia de fenomèns d'armonia vocalica : l'esquèma vocalic de las unitats lexicalas simplas pòt pas comportar doas vocalas qu'apartenon a doas classas opausadas (per exemple : vocalas anterioras e vocalas posterioras) .


text:
Categoria:Modèls
Per mai d'entre-senhas, legissètz l'article principal : Wikilibres:Modèls
Tot çò que concernís l'utilizacion dels modèls
Recomandacions[modificar]
- Plaçar un modèl dins aquesta categoria, mas puslèu dins l'una de sas soscategorias.* Per categorizar un modèl sens qu'aquò se repercute sus totas las paginas que l'apèlan, cal plaçar la categoria entre balisas   e
- Per far aparéisser lo modèl a la bona plaça dins lo classament alfabetic, cal inserir
[[Categoria:Modèl|{{PAGENAME}}]].
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
B
- ► Bendèls d'avertiment (2 P)
M
- Modèls de formatatge (1 C, 2 P)
- ► Modèls generics (1 P)
- ► Modèls interwiki (2 P)
- ► Modèls per las categorias (1 P)
Articles dins la categoria « Modèls »
Aquesta categoria conten unicament la pagina seguenta.


text:
Probus
Probus (vèrs lo 19 d'aost de 232, Sirmium - octòbre de 282, Sirmium) foguèt un emperaire roman que reinèt de setembre de 276 a octòbre de 282. Succediguèt a Florian e foguèt remplaçat per Carus.
Foguèt elegit emperaire après la mòrt de Marcus Claudius Tacite per lei legions dei regions orientalas de l'Empèri. Una guèrra civila rapida còntra Florian s'acabèt per l'assassinat de son rivau e li permetèt de venir oficialament emperaire. Sa politica foguèt caracterizada per la contuniacion de l'òbra d'Aurelian. De 276 a 279, luchèt còntra leis invasions francas e alamanas de Gàllia e son succès permetèt d'assegurar la seguritat de la region per quauqueis annadas. Puei, fins a 281, deguèt faciar de revòutas localas de generaus qu'assaièron de venir emperaire. Au nivèu economic, assaièt de redreiçar lei sectors agricòla e comerciaus : autorizèt la cultura de vinha en Gàllia e en Panònia e acomencèt una politica de bastida o de renovacion dei rotas e dei canaus. Per aquò, utilizèt sei soudats durant lei periòdes de patz e venguèt rapidament impopular dins l'armada. En octòbre de 282, la revòuta d'un grop de soudats entraïnèt son assassinat.


text:
Demigny
Demigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Demigny Se situa en lo Nòrd-Es de la Saône-e-Loire, en Bourgogne, pas fòrça luènh de Beaune ont de Chalon-sus-Saône.
Demigny se situe dans le Nord-Est de la Saône-et-Loire, en Bourgogne, pas très loin de Beaune où de Chalon-sur-Saône.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Templiers, a Modèl:La s sègle aviá sus aquela parròquia una capèla. La siá existéncia a verificat per una charte de 1225, #que conten l'acòrdi realizat jos la médiation de l'avesque Guy Eer de Vergy, en relacion amb rendas en grandas #que #donar luòc a un désaccord entre lo Abbesse del Abbaye Sant-Andoche de Autun e los religioses del Òrdre dels Templiers, posseïdors de la capèla sus un territòri nomenat Curma[1]
Les Templiers, au Sègle XIII siècle avait sur cette paroisse une chapelle. Son existence est constatée par une charte de 1225, qui contient l'accord réalisé sous la médiation de l'évêque Guy Ier de Vergy, concernant des rentes en grains qui donnèrent lieu à un désaccord entre l'Abbesse de l'Abbaye Saint-Andoche d'Autun et les religieux de l'Ordre des Templiers, possesseurs de la chapelle sur un territoire nommé Curma[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ César Lavirotte: de Memòrias estatisticas suls establiments dels Templiers e dels Espitalaris de Sant-Jeande Jerusalem en Bourgogne. 1852.
- ↑ César Lavirotte: Mémoires statistiques sur les établissements des Templiers et des Hospitaliers de Saint-Jeande Jérusalem en Bourgogne. 1852.


text:
Una tièra d’albergadors compatibles amb SPIP es ara disponibla sul Spikini de spip-contrib
Esitetz pas de contribuir a completar aquela tièra, qu’es una aisina presada per mantun usancièr novelari.
Questions / responsas
Mon albergador es pas sus la tièra. Cossí fau ?
Se prepausa PHP4 amb MySQL, es plan probable qu’aquò foncione. Cossí que siá, l’operacion completa telecargament + assag d’installacion, e mai pels mens biaissuts, pren pas mai de qualques detzentats de minutas a la gròssa.
Pasmens, se desiratz vertadièrament saupre d’avança s’aquò foncionarà, legissètz las questions que seguisson.
Amb quinas versions de PHP SPIP es compatible ?
La version 1.7.2 es compatibla amb php3 a partir de la version php 3.0.8, tan coma amb totas las versions de php4.
La version 1.8 es compatibla de PHP 4.0.8 a PHP 5.
Amb quinas versions de MySQL SPIP es compatible ?
Cap de pròba foguèt pas facha dins aquel sens, mas normalament totas las versions recentas convenon, a partir de la 3.22.
E amb quines servidors Web, jos quines sistèmas d’expleitacion ?
Un còp de mai, o avèm pas probat. Evidentament, la causida recomandada, qu’es la mai espandida, es Apache jos quin Unix que siá (per exemple Linux, FreeBSD, Solaris, MacOS X...).
Es mai que probable, ça que la, que SPIP marche amb d’autras configuracions. Aital, es regularament probat amb succès jos Windows, amb PHP4 en modul Apache. Mercés de nos senhalar vòstra experiença amb de configuracions logicialas autras que las citadas çai subre.
Ont ne saupre mai sus l’installacion ?
- Lo manual d’installacion ;
- e, i aja un problèma, la FAQ tecnica.


text:
Java
Java (en indonesian, javanés e sondanés Jawa) es una illa d'Indonesia. Amb una populacion de 135 million de personas (levat los 3.6 million de l'illa de Madura qu'es administrada coma una part de las províncias de Java), Java es l'illa pus poblada al mond, e un dels endreches qu'a la densitat de populacion pus imortanta. Java assosta 60 del cent de la populacion indonesiana. La capitala de l'estat, Jakarta es situada a l'oèst de l'illa. Una granda part de l'istòria indonesiana se debanèt a Java. Foguèt lo centre d'un poderós empèri indo-bodist, de sultanats islamics, e lo còr de la colonia de las Índias Orientalas Neerlandesas. Java foguèt tanben lo luòc de la revolucion nacionala indonesiana pendent los ans 1930 e 40. Java domina Indonesia politicament, economicament e culturalament.


text:
Nimes
Nimes (Nîmes en francés, Nemze en occitan ancian; descendent del latin d'origina cèlta Nemausus) es una vila d'Occitània situada gaireben au limit de Lengadòc e Provença, a 35 km de la Mar Mediterranèa. Administrativament es restacada au departament de Gard que n'es sa capitala e a la region de Lengadòc-Rosselhon. Aquesta vila, la mai importanta demograficament dau departament, comptava 142.205 abitants en 2010.
Sa fondacion durant l'Antiquitat e sa situacion sus un ais de circulacion important li permetèron d'aténher una prosperitat considerabla del temps de la dominacion romana, e la ciutat n'a servat una riquesa de monuments inegala en defòra d'aquela ostentada per cèrtas vilas de l'estat italian.
Lo gentilici es nimesenc, -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat de Nimes foguèt creada au sègle VI avans Jèsus Crist ; la vila vèn dau desvolopament d'un oppidum preroman, capitala dei Vòlcas arecomics, un dei grands pòbles de Gàllia.
En 120 avans JC, lei Vòlcas, a la tèsta d'un vast territòri de 24 oppida, acuelhon sens resisténcia lei Romans. La Colonia Nemausa, la vila galloromana es a mand de nàisser. A partir de 118 avans JC, la Via Domícia religant Itàlia a Espanha es bastida e travèrsa la ciutat. Foguèt un periòde de prosperitat sos lei Romans: leis Arenas, l'Ostau carrat, la Torre Manha e lo Temple de Diana foguèron bastits, e mai lo Pònt de Gard a 50 km de Nimes.
Sos l'Edat Mejana, Nimes subiguèt fortament lei guèrras. Foguèt un luòc important dei guèrras de religions entre Protestants (lòngtemps majoritaris dins la vila) e Catolics. Nimes foguèt fòrça influençada per leis idèas revolucionàrias, coneguèt la revolucion industriala au sègle XIX que li permeteguèt de se desvolopar considerablament.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Los cantons[modificar | modificar la font]
Nimes se dividís en sèt cantons.
Sièis d'elei an Nimes coma capluòc e son formats d'una part de la comuna
Las circonscripcions[modificar | modificar la font]
Nimes es dividida en doas circonscriptions legislativas:
- 1a circonscripcion de Gard (que compren los cantons de Nimes 1, 3, 4, 5, 6 e 7), deputat: Yvan Lachaud (Nouveau Centre)
- 2a circonscripcion de Gard (que compren lo canton de Nimes 2), deputat: Étienne Mourrut (UMP)
Patrimòni e monuments[modificar | modificar la font]
- Bastit a la fin dau primièr sègle aprèp J-C, l’anfiteatre de Nimes, l'un dei melhors servats mondialament, mesura 133 mètres de long e 101 mètres de larg. La faciada, auta de 21 mètres, es facha de dos nivèls de 60 arcadas cadun. A l'endedins, aperaquí 25 000 espectadors podián assistir aus combats d'animaus e de gladiadors. Uèi, leis arenas, luòc de prestigi, se transforman regularament en una sala granda d'espectacle ont leis artistas franceses e d'autres païses venon far de representacions. Constituisson a mai lo còr de las fèrias de Nimes, que las corridas i reunisson de milierats d'espectadors. Se pòt considerar coma l'edifici d'aquesta mena melhor conservat del mond. Un programa de sauvagarda e de restauracion dau monument es a se botar en plaça.
- Es un temple roman exastile edificat au debut dau sègle I PER l'emperaire August que lo dediquèt a la glòria de sei dos felens : lei consols e caps militars Lucius Caesar e Caius Julius Caesar. Au fiu daus sègles, lo temple es vengut un ostau consulari, una glèisa puèi un musèu deis arts antics. Es uèi un dei temples romans lei melhors conservats au mond.
- Es un dei vestigis mai importants e vesedors de l'anciana encencha romana de Nimes. La Torre Manha senhoreja lei Jardins de la Fònt sus lo mont Cavalièr. De forma octogonala, aquesta torre que foguèt la mai auta e prestigiosa de l'encencha romana augusteana compreniá tres nivèls ensús d’un sosbassament. Actualament, s'elèva doncas a 32 mètres dau sòu ja que li manca lo darrièr nivèl. Quand lo temps es clar, presenta un ponch de vista ideau que permet de vistalhar lo mont Ventor, leis Aupilhas, Cevenas, lo mont Augal, lo puèg de Sant Lop e la plana de Vistre, e segur la garriga, païsatge abituau de l'environa.
- Aqueste monument, que se pensava popularament qu'èra un temple e que ne sèrva encara lo nom, data dau sègle II aprèp J.C. Se tròba dins la part bassa dei Jardins de la Fònt, pro prèp de la quita font. Èra encara entièr a la mitat dau sègle XVI qu'i encabissiá una capèla. Lei religioses ne foguèron fòrabandits quand se produguèron lei guèrras de religion. Es lo solet monument servat (en part) dins l'ensems del santuari roman dedicat au culte imperiau e ai lésers a l'entorn de la fònt sagrada. Sa foncion originala exacta demòra encara parcialament desconeguda a mai se se pensa actualament qu'èra puslèu un edifici de vocacion culturala, coma per exemple una bibliotèca.
- Aqueste parc public se tròba dins lo centre de la vila . Son estats creats a l'entorn de la font de Nimes originala, la de la divinitat Nemausus.
- Es una construccion romana bastida au sègle I ab. J.-C. En 1840, venguèt monument istoric.
Personalitats de Nimes[modificar | modificar la font]
- Antòni Bigòt (1825-1897), autor prefelibrenc.
- Robèrt Lafont (1923-2009), escrivan, lingüista e teorician occitanista.
- Joan Rebolh (1796-1864), escrivan prefelibrenc.
- Loís Romieu (1829-1894), escrivan prefelibrenc.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Lo siti Official de Nimes (http://www.nimes.fr/)


text:
Aspremont (Aups Maritims)
Aspremont[1] es una comuna d'Occitània situada dins la Comtat de Niça e dins lo departament dei Aups Maritims.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo pichon vilatge d'Aspremont es situat a 554 mètres d'altitud, en dessus de las gòrjas que barran la vau en dessus de de Niça.
Istòria[modificar | modificar la font]
Après l'abandon dau site d'Aspremont lo Vièlh » en l'an 1426, aqueu vilatge ancianament fortificat foguèt bastit en ceucles concentrics au pè dau Mont Cau sobre un tuc dominant una via de passatge entre Var e la vau dau Palhon de Torreta. Lo sòl e l'ensolelhament an favorizat la cultura de la vinha, de l'olivier e d'arbres fruchiers, los figuiers sustot : la produccion d'òli d'oliva e de vin èran famós dins lo Comtat fins a la fin dau sègle XIX.