text:
Istambol
Istambol (en turc: İstanbul, en grèc: Kwvσtavtιvoύπoλις = Kōnstantinoúpolis, e en turc d'abans 1930 Konstantinopolis, Konstantiniyye) es la vila pus granda de Turquia. Es escambarlada sus l'estrech del Bosfòr, amb una riba europèa e una riba asiatica (Escutari). Sa superfícia totala es de 1538,77 km².
Lo gentilici es istamboliòta.
Abans l'an 330 lo nom de la ciutat èra Bizanci. Entre 330 e 1930 ap. JC se disiá Constantinòble. En 1930, dins lo contèxt general d'una reforma de la lenga e de l'escritura turcas, Atatürk donèt a l'aglomeracion de la vila lo nom popular d'Istambol (en turc İstanbul, que podriá venir del grèc eἰς tὴv πόλιv [is tim ˈbɔlin] “a la vila”).
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- Barcelona (Espanha)
- Berlin (Alemanha)
- Buenos Aires (Argentina)
- Budapèst (Ongria)
- Busan (Corèa del Sud)
- Caracas (Veneçuèla)
- Venèsia (Itàlia)


c: text/html

text:
Pintura
La significacion literala de pintura (var. pintrura) es la practica que consistís a aplicar de colors sus una superfícia (supòrt) coma papièr, tela, canavàs, fusta, veire, laca, betum o autre. Çaquelà, utilizat al sens artistic , lo tèrme de "pintura" significa l'usatge d'aquela activitat combinada al dessenh, composicion e autras consideracions esteticas per fin d'exprimir l'intencion expressiva e conceptuala del practicant.
Vista generala[modificar | modificar la font]
Çò que permet de pénher es la percepcion e representacion de l'intensitat. Cada punt dins l'espaci a una intensitat diferenta, que se pòt representar en pénher en negre e blanc e totas las nuanças de gris entremièg negre e blanc.
En practica, los pintors ne pòdon articular de fòrmas en juxtapausar de superfícias de diferentas intensitats; en usar just la color (de la meteissa intensitat) ne pòt l'òm se representar sonque d'unas formas simbolicas.
Aladoncas la compreneson basica de la pintura es diferenta de significacions ideologicas, coma ne son las figuras simbolicas o las figuras geometricas, mantun punt de vista, d'organizacion (perspectiva) e simbòls.
Per exemple, un pintor se ne percep qu'un mur blanc particular a una intensitat diferenta a cada punt, deguda a de blasiduras e de rebats d'objèctes vesins mas idealament un mur blanc es e demòra encara un mur blanc quitament dintre la foscor. En tecnica de dessenh, la finor del trach o de la linha, dels contorns, es encara ideala, en tot se ne sompartir las linhas idealas d'un objècte sens cap quadre de percepcion diferent d'aquel utilizat pels pintors.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Crasville-la-Mallet
Crasville-la-Mallet es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Crasville-La-Mallet a situat en lo país de Caux.
Lo vilatge a situat a 6 km de Cany-Barville, a 8 km de Sant-Valery-en-Caux, a 11 km de Fontaine-lo-Dun e a 12 km de Doudeville.
Crasville-la-Mallet est située dans le pays de Caux.
Le village est situé à 6 km de Cany-Barville, à 8 km de Saint-Valery-en-Caux, à 11 km de Fontaine-le-Dun et à 12 km de Doudeville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Crasvilla A citat cap a 1060. La glèisa i aguèt donat a la abbaye Sant-Georges-de-Boscherville al Sègle XI per Hugues de Guetteville. Lo suffixe a #èsser manlevat a la familha Mallet (de Graville), grand senhor en Angleterre e en França, proprietari de la tèrra de Crasville al Sègle XIII. Abans la Revolucion, Crasville possedissiá una escòla de joves clèrgues.
Crasvilla est cité vers 1060. La glèisa fut donnée à l’abbaye Saint-Georges-de-Boscherville au Sègle XI par Hugues de Guetteville. Le suffixe a été emprunté à la famille Mallet (de Graville), grand seigneur en Angleterre et en France, propriétaire de la terre de Crasville au Sègle XIII. Avant la Révolution, Crasville possédait une école de jeunes clercs.


text:
Saint Germain en Laye
Saint Germain en Laye (fr. Saint-Germain-en-Laye) es una comuna francesa situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França. Foguèt la residéncia dels reis de França fins a Loís XIV de França que cambiat la residéncia per la vila de Versalhas e lo sieu castèl qu'es lo castèl de Versalhas. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Saint Germain en Laye, situada en lo nòrd-es Yvelines, es, amb mai de 4 800 ectaras, la mai vasta del departament (la tresena d'Isla-de-França après Fontainebleau e París). Ocupa la màger part d'una sivella de la Seine en granda part cobèrta per la bòsc domaniale del meteis nom. Lo luòc istoric de la vila se tròba en la part sud-es d'aquel territòri, sul rebord d'un scenari calcaire en dominant la Seine de 60 mètres aperaquí e d'ont la vista s'estend sus una granda part de l'oèst parisenc.
Las municipalitats limitrophes ne son Maisons Laffitte al nòrd-es, Le Mesnil le Roi a l'èst, Le Pecq al sud-es, Mareil-Marly al sud, Fourqueux al sud-sud-oèst, Chambourcy, al sud-oèst, Poissy a l'oèst e Achères en corona del nòrd-oèst al nòrd-nòrd-es.
Lo territòri communal s'estend sus un scenari limitat de manièra abrupte cap a l'èst, en culminant a 90 mètres a la localizacion del castèl. Lo rebord del scenari, materializat partiellement per la Terrassa, reven al limit intercommunale en separant Sant-Germain del Pecq, situada en contrebas en près de Seine. Lo scenari se bassa progressivament cap a l'oèst a 50 a 60 mètres en limit de Poissy e cap al nòrd fins a aperaquí 25 mètres en la plana agricòla de Achères. Cap al sud, es prigondament entaillé per la vallée del ru de Buzot, manlevada partiellement per la RN 13 e afranquida en viaducte per la linha de granda cenh, e remonta clarament en limit de Mareil-Marly e Fourqueux fins a una altitud de 100 mètres aperaquí al tuc de Hennemont.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 3 de gener de 2012
Lo miracle de la multiplicacion de las nòrmas gasconas
Totun, com e soi enqüèra viu , non poish pas sonque esmiraglà'm en contemplar l'estat de la mia lengua d’adopcion, e, mes particularament, las soas nòrmas. N’i a pas nòrma mei pluricentrica que la deu gascon. Güeratz : que i a la nòrma de Pèire Bèc, la de Narioo-Per Noste, la de Pèir Morà, la de Romieu-Bianchi, la de Bianchi-shens-Romieu, la de Biraben-Salles-Loustau, la d’Eric Chaplain, la d’ Eric Astier, la de Joan Pau Ferré, la de Bernat Manciet, la de Halip Lartiga, la de Sumien-version-2004, la de Sumien-version-2011, la de Jan Lafitta, la de l’Acadèmia Gascona, la de l’Institut Bearnés e Gascon, e que n’oblidi probablament un bèth pialat d’autas… Lo gascon que deu èster l’unica lengua qu’aja mes nòrmas que locutors. Dus gasconofòns, tres o quate nòrmas! Çò de mei pluricentric qu’ aquò no’s pòt pas trobar enlòc!
Quina meravelha de lengua ! Jo que dic: la proliferacion incredibla de nòrmas gasconas que deu èster ua conseqüéncia dirècta de l’aparicion de Nòsta Dauna de Gasconha a Massavièla. Sequenon, quina e'n poderé èster l'arrason?? Totun, avóssem un chic mensh de nòrmas personaus e un chic mes de locutors motivats, non serem pas mes malurós !!!! Tot lo problèma qu'ei los occitans qu'inventan tot plen de nòrmas personaus (totas mes geniaus que non pas las deus collègas, plan segur) mentre que las occitanas non transmeten la lengua.
Be'vs desiri a tots un bon an nau, plan graat e seguit de hèra d'autes!
6 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Dins aquela tièra, quala es la norma aranesa?
- 3 de gener de 2012 a les 16:47
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
賈尼: Ten, as rason! Se m'aviái doblidada la nòrma oficiala :-D
- 3 de gener de 2012 a les 17:44
-
-
Adixatz monde,
Que'vs volí sonque díder ne sui pas l'autor de nada grafia, n'èi pas inventat arré. Qu'utilisi l'ortografia qui lo Jean Lafitte e preconisèva en les anadas 90, davant qui se n'ani dab los biarnistas de l'IBG e qui passi a l'escritura hèita "modèrna".
Lo son purmèr sistèma grafic qu'èra, de dètz parts les nau, emparat sus le grafia hèita "classica" o "occitana", dab quauques adobs com lo (I)X o les dobles consonantas finaus -NN, -RR.
Alavetz, n'i a pas nada "grafia Lartiga", sonque le grafia DiGam utilisada per Halip Lartiga.
Amistats.
H.Lartiga
- 4 de gener de 2012 a les 20:21
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Adixatz Halip,
Coann escrivi "nòrma", non pensi pas particularament a la grafia. Que pensi a un gascon normat. Lo problèma qu'ei los gascons que sonn incapables de s'enténer sus ua (o de) nòrma(s) gascona(s), e acò no concerneix pas sonque la grafia, senó las conjugasons, las fòrmas deus mots e autes punts gramaticaus. Jan Lafitta qu'emplega lo medix gascon, en quina grafia que sia: la classica, la febusiana o la de DiGam. Eric Chaplain qu'utiliza un gascon diferent deu de Jan Lafitta, e vos un tresau enqüèra diferent deus dus autes. Cadun de vos qu'avetz rasons de las bonas tà estimar mei emplegar lo vòste gascon meslèu que no pas lo deu vesin, qu'ac pòdi compréner. Totun, que caleré codificar tot acò de man(i)èra colegiau e acabar per un nombre rasonable de gascons normats qui representaré cada ua de las granas modalitats o territòris gascons, se no un gascon "batu".
Amistats
- 7 de gener de 2012 a les 18:42
-
-
Adixatz Joann,
Que compreni hòrt plan çò qui dísetz e que'vs vau arrespóner.
Qu'atz arreson de destriar lenga e grafia. A jo no'm gèina pas briga lo monde qu'empléguinn la soa grafia, s'ac vòlenn atau. Que m'estimi mei léger un bon gascon en escritura fonetica qui no pas aquera maixanta lenga, los Biarnés que diserenn "nhirgo", qui am mei anar mei costuma de véder e d'entèner de tot bòrd, quitament dab la soa bròia grafia hèita "occitana". Un chic com ua hemna lèda dab bròia pelha.
Los dond sonn a desestimar monde qui utilísann ua "maixanta" grafia mes de qui la lenga es natra e blossa que'm hàrtann hòrt. Pr'amor mau sii la soa "bona" grafia, la lenga qui escrívenn e pàrlann aquera mossuralha e madamuch qu'es hòrt de maixanta qualitat. Un maixant gascon light, conhit de lengadocianismes e de neologismes (dintrar, entre verguetas, lo vam, a la debuta, compreneson etc...) pr'amor n'ann pas lo curiosèr d'anar cercar lo mot o lo biaix gascon de díser. Un ordi de gascon "sky my husband", ond dètz mots francés que sonn arrevirats dab dètz mots supausats gascons. Atau, la lenga de mantuns sitis occitanistas, de la premsa, de la ràdio, qu'es totun pro o hòrt maixanta, e aquò rai se pénsann de que m'en crei. E nat no hè pas arré entà sajar de se l'alindar. No'vs escarraunha pas las aurelhas, a vos? No'vs hè pas cada los uelhs deu cap avant?
Qu'ètz ua excepcion e que'vs feliciti, pr'amor, per estar un neolocutor, qu'ètz tostem a melhorar la vòste coneixença deu nòste gascon. B'es totun ua bròia lenga!!
La causida qui hadoi jo, quauques anadas a, qu'estó la d'utilisar un gascon occidentau normat, lo qui ètz a léger. Qu'es la lenga deu men liberòt e tabé la qui èi amuixat suu siti deu nòste amic T.Merger, dab dus tèxtes: La parabòla deu mainatge acabaire e los Gascons de la diaspòra o la recuperacion de l'identitat.
Qu'am daun d'ua nòrma gascona, qu'ac sèi de plan. Totun, ne soi pas briga assolidat los Gascons n'àginn la capablor ni mei tapauc la volentat.
Qu'atz tabé arreson de díser de qui calerem hargar ua nòrma tà cada grand parçan dialectau, tad ac tot díser un gascon occidentau e un gascon orientau, dab modalitats tau montanhòu. Totun, los parlars termièrs, los de l'arribèra garonesa, que serenn un chic estremats. N'es pas briga aisit.
Jo, qu'èi deixat tot aquò pr'amor que'n soi hart e, tabé com ac sàbetz bilhèu, que'm soi virat cap au basco, qui m'èi aprés entad estar ad ua dab las mias causidas ideologicas.
Amistats
Halip Lartiga
- 7 de gener de 2012 a les 19:52
-
-
Adishatz a tots,
Que compreni las vòstas reaccions :
Prumèr punt: enter los locutors naturaus qui e's disen parlar lo vrai gascon mes que en fèit franchimandejan mentre que d'aubuns especialistes certas qu'emplegan mots autentics que ne son pas sonque hens diccionaris mes finaument briga utilizats hens la vita vitanta deus neolocutors, qui pòt assegurar parlar vertaderament un hòrt bon nivèu de lengas ? tot en saber que totas lengas quan e's'esplandeix, que perd las soas locucions originaus e que's passeja enter mantuns biashs de parlar segon la categoria professionau, l' origina, lo parçan, lo barri deu locutor etc....La lenga, que torni brembar qu'es un utis que botja. Aquò, que'm hè pensar aus catalans com lo Pujol de la Generalitat que's planhè que la lenga s'estaraboniva pr'amor deus locutors navèths qui non la sabevan manejar.Cau saber çò que volem, non !
Guardar-se la enter sapients dab ua coneishença hòrt puntuda o arriscar de li perméter un esplandiment mei important dab ua lenga mensh shucósa.
Après, entà la hartèra : qu'es la vòsta causida d'anar de cap tau basco, se pòt compréner pr'amor deus ligams etnics,de las escadudas linguisticas, identitarias actuaus etc...qu'es de dòu har de deishar terrenh liure taus lengadocians s'ac pensatz. Los bascos que son quasi sauvats eths, un dia pròche que formaràn ua entitat de destin comun ( véder las 7 provencias e lo cas baionés ) e vertat s'èm a la basa deu mesme pòble, adara los gascons dilhèu son autan disparièrs tot au mensh per la lenga que non pas deu lengadocians e trebalh que'n i a.
Doncas, la vòsta amira qu'es d'i créder enqüèra pr'amor que pensi que las causas non son pas perdudas.Cada jorn, que's pòt arremercar punts positius entau gascon.E l'arrenavida que'arribarà meilèu qu'ac pensam tots.
- 9 de gener de 2012 a les 21:42


text:
Gard Aigaliers Aigremont Aigues mortes Aigues vives Aigueze Aimargues Ales Allegre Alzon Anduze Aramon Argilliers Arpaillargues et aureillac Arphy Arre Arrigas Asperes Aubais Aubord Aubussargues Aujac Aujargues Aulas Aumessas Aveze Bagard Bagnols sur ceze Barjac Baron Beaucaire Beauvoisin Bellegarde Belvezet Bernis Besseges Bez et esparon Bezouce Blandas Blauzac Boisset et gaujac Boissieres Bonnevaux Bordezac Boucoiran et nozieres Bouillargues Bouquet Bourdic Bragassargues Branoux les taillades Breau et salagosse Brignon Brouzet les ales Brouzet les quissac Cabrieres Caissargues Calvisson Campestre et luc Camprieu Magicien anaules et argentieres Cannes et clairan Cardet Carnas Carsan Cassagnoles Castelnau valence Castillon du gard Causse begon Magicien Caveirac Cavillargues. Cendras Chambon Chamborigaud Magicien Montpellier Chusclan Clarensac Codognan Codolet Collias Collorgues Colognac Combas Comps. Concoules Congenies Connaux Conqueyrac Corbes Corconne Cornillon Courry Crespian Cros Cruviers lascours Deaux Dions Domazan Domessargues Dourbies Durfort et st martin de sossenac Estezargues Euzet Flaux Foissac Fons Fons sur lussan Fontanes Fontareches Fournes Fourques Foussignargues Franquevaux Fressac Gagnieres Gailhan Gajan Gallargues le montueux Gallician Gard Garons Garrigues ste eulalie Gaujac Generac Generargues Genolhac Goudargues Issirac Jonquieres st vincent Junas L ardoise L esperou L estrechure La bastide d engras La bruguiere La cadiere et cambo La calmette La capelle et masmolene La grand combe La levade La roque sur ceze La rouviere La vernarede Lamelouze Langlade Lanuejols Lasalle Laudun Laval pradel Laval st roman Le cailar Le garn Le grau du roi Le martinet Le pin Le vigan Lecques Ledenon Ledignan Magicien Les angles, Les mages Les plans Les plantiers Les salles du gardon Lezan Liouc Lirac Logrian florian Lussan Malons et elze Mandagout, Manduel Marcoule Marguerittes Mars Martignargues Maruejols les gardon Massanes Massillargues attuech Mauressargues Mejannes le clap Mejannes les ales Meynes Meyrannes Mialet Milhaud Molieres cavaillac Molieres sur ceze Monoblet Mons Montagnac Magicien Montpellier Montaren et st mediers Montcalm Montclus Montdardier Monteils Montfaucon Montfrin Montignargues Montmirat Montpezat Moulezan Moussac Mus Nages et solorgues Navacelles Ners Nimes Nimes Notre dame de la rouviere Orsan Orthoux serignac quilhan Parignargues Peyremale Peyroles Pommiers Pompignan Close up Pont d herault surprise magique Pont d herault Pont de rastel Pont st esprit Ponteils et bresis Port camargue Portes Potelieres Pougnadoresse Poulx Pouzilhac Puechredon Pujaut Quissac Redessan Remoulins Revens Ribaute les tavernes Rivieres Robiac rochessadoule Rochefort du gard Rochegude Rodilhan Rogues Roquedur Roquemaure Rousson Sabran Salazac Salindres Salinelles Sanilhac sagries Sardan Saumane, Sauve Sauveterre Sauzet Savignargues Saze Senechas Sernhac Servas Serviers et labaume Seynes Magicien Nîmes Sommieres Soudorgues Soustelle Souvignargues St alexandre St ambroix St andre d olerargues St andre de majencoules St andre de roquepertuis St andre de valborgne Animation mariage nimes St bauzely St benezet St bonnet de salendrinque St bonnet du gard St bres. St bresson Animation de mariage St cesaire St cesaire de gauzignan St chaptes St christol de rodieres St christol lez ales St clement St come et maruejols St denis St dezery St dionizy St etienne animation de fêtes de l olm St etienne des sorts St felix de pallieres St florent sur auzonnet Magicien St genies de comolas St genies de malgoires St gervais St gervasy St gilles St hilaire d ozilhan St hilaire de brethmas St hippolyte de caton St hippolyte de montaigu St hippolyte du fort St jean de ceyrargues St jean de crieulon St jean de maruejols et avejan St jean de serres St jean de valeriscle St jean du gard St jean du pin St julien de cassagnas St julien de la nef St julien de peyrolas St julien. les rosiers St just et vacquieres St laurent d aigouze St laurent de carnols St laurent des arbres St laurent la vernede St laurent le minier St mamert du gard St marcel de careiret St martial St martin de valgalgues St maurice de cazevieille St maximin St michel d euzet St nazaire St nazaire des gardies St paul la coste St paul les fonts St paulet de caisson St pons la calm St privat de champclos St privat des vieux St quentin la poterie St roman de codieres St sauveur des pourcils St sebastien d aigrefeuille St siffret St theodorit St victor de malcap St victor des oules St victor la coste Ste anastasie Ste cecile d andorge Ste croix de caderle Sumene Sylvereal animation d'anniversaire Tavel Tharaux Theziers Thoiras Tornac Tresques Magicien MontpellierTreves Uchaud Uzes Vabres Vallabregues Vallabrix Vallerargues Valleraugue Valliguieres Vauvert Venejan Verfeuil Vergeze Vers pont du gard Vestric et candiac Vezenobres Vic le fesq Villeneuve les avignon Villevieille Vissec
Althen-des-Paluds Ansouis Apt Aubignan Aurel Auribeau Avignon Le Barroux La Bastide-des-Jourdans La Bastidonne Le Beaucet Beaumes-de-Venise Beaumettes Beaumont-de-Pertuis Beaumont-du-Ventoux Bédarrides Bédoin Blauvac Bollène Bonnieux Brantes Buisson Buoux Cabrières-d'Aigues Cabrières-d'Avignon Cadenet Caderousse Cairanne Camaret-sur-Aigues Caromb Carpentras Caseneuve Castellet Caumont-sur-Durance Cavaillon Châteauneuf-de-Gadagne Châteauneuf-du-Pape Cheval-Blanc Courthézon Crestet Crillon-le-Brave Cucuron Entraigues-sur-la-Sorgue, Entrechaux Faucon Flassan Fontaine-de-Vaucluse Gargas Gignac Gigondas Gordes Goult Grambois Grillon L'Isle-sur-la-Sorgue Jonquerettes Jonquières Joucas Lacoste Lafare Lagarde-d'Apt Lagarde-Paréol Lagnes Lamotte-du-Rhône Lapalud Lauris Lioux Magicien MontepllierLoriol-du-Comtat Lourmarin Malaucène. Malemort-du-Comtat Maubec Mazan Ménerbes Mérindol Méthamis Mirabeau Modène Mondragon Monieux Monteux Morières-lès-Avignon Mormoiron Mornas La Motte-d'Aigues Murs Magicien Oppède Orange Pernes-les-Fontaines Pertuis Peypin-d'Aigues Piolenc Le Pontet Puget Puyméras Puyvert Rasteau Richerenches Roaix Robion La Roque-Alric La Roque-sur-Pernes Roussillon Magicien toulouse.Rustrel Sablet Saignon Saint-Christol Saint-Didier Sainte-Cécile-les-Vignes Saint-Hippolyte-le-Graveyron Saint-Léger-du-Ventoux Saint-Marcellin-lès-Vaison Saint-Martin-de-Castillon Saint-Martin-de-la-Brasque Saint-Pantaléon Saint-Pierre-de-Vassols Saint-Romain-en-Viennois Saint-Roman-de-Malegarde Saint-Saturnin-lès-Apt Saint-Saturnin-lès-Avignon Saint-Trinit Sannes Sarrians Sault Saumane-de-Vaucluse Savoillan Séguret Sérignan-du-Comtat Sivergues Sorgues Suzette Taillades Le Thor La Tour-d'Aigues Travaillan Uchaux Vacqueyras Magicien Vaison-la-Romaine Valréas Vaugines Vedène Velleron Venasque Viens Villars Villedieu Villelaure Villes-sur-Auzon Violès Visan Vitrolles-en-Luberon.


text:
628
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 628 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
La victòria de Niniva en Mesopotamia Auta permetèt d'acabar la guèrra ambé l'Empèri Sassanida ambé lo restabliment de la frontiera de 602.
Wessex[modificar | modificar la font]
Victòria militara de Wessex còntra Mèrcia. Aquò permetèt ai dos camps de negociar un tractat de patz e d'estabilizar sa frontiera comuna.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra l'Empèri Roman d'Orient ambé la desfacha de Niniva. Aquò entraïnèt la fin de la guèrra ambé lo restabliment de la frontiera de 602.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'òbra principala, intitulada Brahmasphutasiddhanta, dau sabent indian Brahmagupta (598-668). I presentèt unei resultats que foguèron d'avançadas importantas regardant la comprenença de la cifra zèro, lei reglas per manipular de nombres negatius e positius, un metòde de calcul dei racinas carradas, un metòde permetent de resòuvre d'eqüacions linearas e quadraticas e dei reglas regardant lei serias. I demostrèt tanben l'Identitat e lo Teorèma de Brahmagupta.


text:
Pótin khoilò!
Pótin khoilò! (en ucraïnian: ПyTiH xyйлo, en rus: ПyTиH xyйлo, valent a dire "Pótin es una colha"; jos forma simplificada: ПTH XЛO) es una cançon ucraïniana, cantada a l'encòp en ucraïnian e en rus.
Cantada originalament dins los estadis aprèp l'invasion d'Ucraïna (sancionada per l'annexion de Crimèa) per l'armada del govèrn rus dirigit per Vladímir Pótin, es venguda rapidament populara dins tot lo país e mai a l'estrangièr.
La cançon es estada interpretada per mantuna formacion musicala ucraïniana coma per exemple Druha Rika e per qualques politicians coma lo deputat radical Olèh Liashkò.


text:
Sètge de Gergòia
Dins la vila galla de Gergòia, qu'es uèi una localitat d'Auvèrnhe (en francés Gergovie, en latin Gergovia), lo sètge de Gergòia se debanèt en 52 avC entre lei fòrças dei tribus cèltas de la revòuta de Vercingetorix e aquelei dau generau roman Juli Cesar. S'acabèt per una victòria cèlta.
Après la victòria romana d'Avaricum (Borges), que confirmèt la validitat de son estrategia, Vercingetorix capitèt de reconstituir sei fòrças gràcias a l'extension de sa revòuta e de renforçar sa posicion coma cap dei tribus revoutadas. L'objectiu de Cesar èra donc de vencre lo cap cèlta sus lo sieu territòri per rompre sa revòuta. Capitèt de blocar Vercingetorix dins l'oppidum fòrça ben protegit de Gergòia. Pasmens, sa temptativa d'assaut foguèt replegada per lei defensors e la region venguèt perilhosa a causa de l'arribada de renfòrç cèltas. Menacèron lei linhas d'avitalhament de Cesar amb d'efectius fòrça superiors ai Romans e lo generau roman preferiguèt se retirar.


text:
Aigalieras
Aigalieras[1] (oficialament en francés Eygalières) es un vilatge de Provença administrat per lo departament dei Bocas de Ròse.
e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Es un dei pus bei vilatges de Provença e mai de França tota, arrapat au pè deis Aupilhas; son autenticitat ne faguèt un ròdol de renom per s'espaçar, e mai d'una personalitat li crompèron una residéncia. Lo país d'Aigalieras es tanben conoissut per la qualitat de son vin e de son òli d'oliva. Lo patron dau vilatge es Sant Laurenç, que lo jorn de sa fèsta (lo 10 d'aost) es l'escasença per lo vilatge de faire mòstra de son estaca ai tradicions provençalas. L'abrivada dei taurs e la pegolada dei "caganís" ne son lei moments clau. Aigalieras es lo vilatge que li naissèt l'escriveire provençau Carles Galtier.
Somari
Luecs de veire[modificar | modificar la font]
- La Capèla de santa Sixta (sègle XII)
- Lo vilatge vièlh
- Lei roïnas dau Castèu ambé son amirador
- La capèla dei Penitents (sègle XVII) ambé son Musèu Arqueologic e Etnografic
- La vista excepcionala sus leis Aupilhas
Personalitats famosas[modificar | modificar la font]
- Mario Prassinos (1916-1985), pintre, creator de decòrs e vèstits per lo teatre.
- Carles Galtier (1913-2004), escriveire occitan.
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Eigaliero en nòrma mistralenca.


text:
Plaça de Catalonha
La plaça de Catalonha (en catalan: plaça de Catalunya), es la mai centrala e granda de las plaças de Barcelona. A una superfícia d'aperaquí 5 ectaras e constituís lo ponch d'union entre lo nuclèu ancian de la vila e l'Eixample. Partisson d'aicí d'importantas vias de la vila coma la Rambla, lo Passeig de Gràcia, la rambla de Catalonha, las rondas de l'Universitat e de Sant Pèire e la carrièra de Pelai, parièra coma l'avenguda del Portal de l'Angel, la granda artèria comerciala de la vila, e anciana pòrta dels barris.


text:
Pont de Rialto
Lo pont de Rialto (en italian ponte di Rialto) a Venècia es un dels tres ponts - amassa amb lo Pont de l'Acadèmia (Ponte dell'Accademia) e lo Pont dels Descauces (Ponte degli Scalzi) - que traversan lo Canal Grande (Grand canal). Un quatren pont, pas luènh de Piazzale Roma, projècte de l'arquitècte valencian Santiago Calatrava, es actualament en construccion. Lo pont de Rialto demòra lo pont mai ancian e sens dobte lo mai famós.
Lo primièr passatge sul Canal Grande foguèt un pont de barcas construït en 1181 per Nicolò Barattieri, que eresse, tra l'altro, a mai las doas colomnas a la Plaça Sant Marc. Foguèt sonat Pont de la Moneda (ponte della Moneta), aparentament per encausa de la Zecca que figurava al costa de la dintrada orientala.
L'importància creissenta del mercat de Rialto sus la riba orientala del canal faguèt aumentar lo trafic sul pont flotaire. A l'entorn de 1250 foguèt remplaçat per un pont de fusta. L'estructura èra constituida de doas rampas inclinadas que se reünissián dins una seccion centrala mobila, que podiá èsser levada per permetre lo passatge de las naus mai nautas. Per encausa de l'associacion estrecha amb lo mercat, lo pont cambièt son nom e venguèt lo Pont de Rialto. Pendent la primièra mitat del sègle XV long dels costats del pont foguèron bastits dos rengs de negòcis. Las talhas que provenián de l'activitat comerciala, e anavan a la tresorariá d'estat, contribuissián a la manutencion del pont.
La manutencion èra essenciala per l'estructura de fusta. En 1310 lo pont foguèt parcialament cremat pendent la revòlta menada per Bajamonte Tiepolo. En 1444 se destrantalhèt jol pes de las gents reünidas per assistir a una desfilada de barcas. Una autra esbudelada se faguèt en 1524.
En 1503 foguèt prepausada per primièr còp la construccion d'un pont de pèira. Pendent los decennis seguents foguèron estudiats de projèctes divèrses. En 1551 las autoritats venecianas demandèron de proposicions per la refeccion del Pont de Rialto. D'arquitèctes famoses coma Jacopo Sansovino, Andrea Palladio e il Vignola, presentèron de projèctes de perspectiva classica, amb divèrsas arcadas, que foguèron pas jutjats adaptat a la situacion.
Lo pont de pèira actual d'arcada unica, dessenhat per Antonio da Ponte, foguèt acabat en 1591. Son estructura es plan semblanta a la del pont de fusta precedent. Doas rampas inclinadas, amb de botigas dels dos costats, pòrtan a una seccion centrala. Lo pont tot es cobèrt d'un portic. Lo projècte foguèt considerat per d'unes tròp audaciós del ponch de vista de l'engenhariá, fins al ponch que segon l'arquitècte Vincenzo Scamozzi lo pont se deviá esbrigalhar. Lo pont malgrat tot resistís encara uèi, e es vengut un dels simbòls arquitectonics de Venécia.


text:
Èrba
En botanica, una èrba es una planta que presenta pas d'organs decididament lenhosas. Los tallas de las èrbas son verdas e morissen generalament a l'acabar la bona estacion, en essent substituits per d'autres nòus se l'èrba es vivaz.
Fòrça èrbas son annalas, en naissent de grana al començament de l'estacion favorabla e en daissant pas a l'acabar aquesta mas de nòvas granas en lo solèr. Existisson tanben d'èrbas vivaces, que dempuèi tallas sosterranhes o plaçats a ras de solèr. Los organs sosterranhes implicats son rizomas (tallas orizontales) e bulbs. Fòrça èrbas biennalas forman una roseta de fuèlhas tustadas al solèr en lo sieu primièr an, que se reprodusisson en el pas, e un talhi naut, l'escapi floral, en lo sieu segond an.
Se sona megaforbias (d'èrbas gigantas) a de plantas qu'en respondent formalament al concèpte anterior, atenhon un pòrte considerable, quitament de divèrses mètres. Aqueste es lo cas, per exemple, de las divèrsas espècias de bananas (genre Musa).
En lo lengatge comun èrba es tanben quina planta que siá que possedís valor culinària o medicinal, amb ignorància de lo sieu caractèr herbacièa o arborèa, quand la part de la planta que s'usa son las fuèlhas o tallos tendres. Pel contrari, las especias son las granas, baias, de pèls, de raïses o d'autras parts de la planta.
"Èrba" o "l'èrba" es tanben un tèrme de l'argot per aperar lo canabàs.


text:
Saint-Christophe (Savòia)
Saint-Christophe en arpitan (Saint-Christophe en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant Christophe la Tuta a compausat de grandas bòscs mas tanben de pâturages. Se distinguís de nombrós caseriux en la comuna.
Saint Christophe la Grotte est composée de grandes forêts mais aussi de pâturages. On distingue de nombreux hameaux dans la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al mièg del sègle XIX, se bastís lo tunèl Napoleon que # passa per el la D1006. Es en 1886 #que se #condicionar pels visitants la via sarde, abandonada dempuèi lo bastiment del tunèl, #que pòrta en las tutas.
Au milieu du sègle XIX, on construit le tunnel Napoléon par lequel passe la D1006. C'est en 1886 que l'on aménagea pour les visiteurs la voie sarde, abandonnée depuis la construction du tunnel, qui mène dans les grottes.


text:
Luscre a Tòquio
Luscre a Tòquio (Tōkyō Boshoku en japonés) es un filme realizat en 1957 per Yasujiro Ozu e considerat coma lo mai sorne e gaireben narusian ( pel siu pessimisme ) o mizoguchian (lo de Carrièra de la Vergonha mai que tot...) de son òbra.Mas tot parièr kurosawian per la vesita dels fonzals de la capitala nipona que fa.
Amb l'estudi per exemple de problèmas tan sendents e universals coma la violéncia masculina dins lo parelh e lo tèma de l'avortament, sicuts sovent amagats amai quitament censurats dins la societat nipona d'aquela epòca (coma tanben o quasi totas las d'endacòm mai!)
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Doas sòrres, n'Akiko la cabdeta (Arima Ineko) e la siá ainada Takako - esposa Numata - (Setsuko Hara) vívon amassa dins l'ostal familial amb lo lor paire en Shukichi Sugiyama (Chishū Ryū).
Takako lai se recaptèt de las violéncias del siu marit.
Malgrat l'amor de sa pichona, tant per balhar coma per recebre, mas n'èra ben tròp patiràs venguda la siá vida al domicili conjugal.
Akiko n'acabèt prenhs contra sa volontat de la siá apariada amb un camarada de classa, lo Kenji (Masami Taura) que se n'aprofiechèt d'ela mas fin finala la s'aimèt pas cap.
Quand decidís el de la daissar, lo se cercarà ela en pels quartièrs mai calents e perilhoses de la capitala nipona. Que n'abortèt tre s'aprene que lo siu drud l'aimava ges.
Serà dins un cafeton, una botiga de nolhas, que lo tornarà trobar mas de tant se carpinhar, tre sortida d'al restaurant ven ela abocada per un tramvia... Suïcidi o accident... n'Ozu o aclara pas cap.
Un ellipsi remirable pr'aquò nos mòstra na Takako revelant a la lor maire lo decès de la joventa.
D'efièch, dins una sala de jòcs (de mahjong per èsser mai precís...) que la siá propietària Kisako se ne ditz (Yamada Izusu) li aviá desvelat lo secrèt de la lor naissença.
De fach, n'èra ela la lor maire que s'enfugiguèt bèl temps aviá d'a l'ostal amb un emplegat del marit lo lor paire.
Akiko, çò que d'ela, li ne demandèt quitament s'èra Shukichi lo lor paire de verai verai.
Ne foguèt just après aquel rescontre amb sa maire que n'Akiko anèt al restaurant de nolhas per rescontrar lo Kenji. Ja enfumatida pel siu rescontre amb Kisako, d'encara mai ne sortirà e l'accident tot o clavarà...
A la fin del filme, na Takako çò ne ditz al siu paire que va tornar a l'ostal del siu marit e de la siá filha, per la pas veire créisser coma d'elas o faguèron amb l'abséncia d'un de sos dos parents. N'es d'acòrdi mas de racacòr en Shukichi per desenant viure solet.
Una situacion encara pro rara dins lo Japon d'aquela epòca que l'amor filial li ne demandava a un dels enfants de s'entrevar dels lors parents vièlhs e pas cap lo's daissar solets.
Analisi[modificar | modificar la font]
Tot lo filme ne serà estat a tengut una sacsejada, un bategar de sentiments umans ( d'un mot, d'una paraula de tria e màger importància quand se parla de l'univèrs ozuian... ) que se concretizan en actes e recipròcament.
Se tracha amb aiceste filme d'una òbra a l'un còp mai e mens ozuianas...
Mai per que sempre bassacada d'una infinida umanitat...
Mens per que ben tròp trista e desesperançada vision de la vida e dels sius torments.
S'estudièt aital e prigondament l' arma incarnada dels sius personatges dins de situacions tragicas, tant del present que son a viure coma d'al passat eissidas... e lo lor futur, lo se podem sonque solfinar, pas gaire assegurat per aquel que solet demòra a l'ostal o la que torna en çò d'un marit violent mas que tot o s'espèra de l'amor de sa neninona...
Ges optimisme se desvela dins aquesta òbra, coma las melhoras d'en Mikio Naruse que pas jamai jutja el degun.
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Setsuko Hara ... Takako Numata
- Arima Ineko ... Akiko Sugiyama
- Yamada Isuzu ... Kisako Soma
- Masami Taura ... Kenji Kimura
- Nobuo Nakamura ... Sakae Aiba
- Chishū Ryū ... Shukichi Sugiyama
- Shin Sinzo ... Yasuo Numata
- Haruko Sugimura ... Shigeko Takeuchi
- Teiji Takahashi ... Noboru Kawaguchi
- Sō Imamura ... Seki Sekiguchi
- Fujiwara Kamatari ... lo vendeire de pastas
Resson critic[modificar | modificar la font]
a Japon[modificar | modificar la font]
internacional[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Yasujiro Ozu & Kogo Noda: Tokyo boshoku - Crépuscule à Tokyo - 1957... script d'origina traduch del japonés per Michel & Estrellita Wasserman, Publications Orientalistes de France, París, decembre de 1986 (en francés)
-
- veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- Portal del cinèma
-
[(Categoria:Filme en blanc e negre]]


text:
Monastèri de Montserrat
Santa Maria de Montserrat es un monastèri benedictin situat sus la montanha de Montserrat, dins lo municipi de Monistrol de Montserrat (Bages), a una nautor de 720 m sul nivèl de la mar. Es un dels simbòls mai importants per Catalonha e es vengut un ponch de pelegrinatge pels cresents e de visita obligada pels toristas.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del monastèri es incèrta. Se sap que, cap a 1011, un monge que veniá del monastèri de Santa Maria de Ripoll arribèt a la montanha per se prendre carga del monastèri de Santa Cecília, çò que fasiá que lo cenòbi passava jols òrdres de l'abat Oliba de Ripoll. Santa Cecília acceptèt pas aquesta situacion novèla e Oliba decidiguèt de fondar lo monastèri de Santa Maria a l'endrech ont èra un ancian ermitatge del meteis nom. A partir del 1082, Santa Maria va passar a tenir abat pròpri e quitèt de dependre del de Ripoll.
Aqueste ermitatge èra vengut lo mai important de totes los que i aviá sus la sèrra gràcias a l'imatge de la Maire de Dieu que i èra venerada dempuèi l'annada 880. Lèu lo monastèri venguèt un santuari, çò que li portèt benefici, ja que las donacions e las almòinas recebudas li permetèron de créisser e créisser de forma constanta. A la fin del sègle XII, l'abat regent demandèt que se permetèsse d'aumentar la comunitat de monges fins a dotze, valent a dire lo nombre minimal per tal que se poguèsse considerar abadiá.
Lo sègle seguent foguèt lo del començament de la lucha de Montserrat per obtenir l'independéncia del monastèri de Ripoll. Durant lo Cisma d'Occident, lo priorat de Montserrat demorèt fisèl al papa de Roma, a mai se lo monastèri de Ripoll prestava son supòrt a Benesech XIII. Lo sobeiran catalan Martin l'Uman aconselhèt a Benesech XIII que transformèsse Montserrat de priorat en abadiá e i metèsse a la cima coma primièr abat Marc de Villalba, qu' èra cap de Ripoll dempuèi 1408. Lo 10 de març de 1409, una butla papala de Benesech XIII creèt l'abadiá de Montserrat. Malgrat aquò, Ripoll contunhava de gardar cèrts privilegis sus Montserrat. La tenacitat de son primièr abat li permetèt d'obtenir una butla del papa Eugèni IV, l'11 de març de 1431, qu'aliberava definitivament Montserrat de tota mena de servitud.
En 1493, Montserrat perdèt tornarmai l'autonomia. Lo rei Ferran lo Catolic mandèt al monastèri 14 monges que venián de Valhadolid e Montserrat ne venguèt a dependre de la congregacion d'aquela vila espanhòla. Pendent los sègles posteriors s'i van succedir los abats catalans e castellans. Aquela meteissa annada de 1493, un monge del monastèri, Bernat de Boïl, acompanhèt Cristòl Colomb dins un de sos viatges en America, çò que menèt a l'expansion del culte de la Maire de Dieu de Montserrat sus aquel continent.
Lo sègle XIX foguèt particularament tragic per Montserrat: lo monastèri foguèt incendiat dos còps per las tropas napoleonianas, en 1811 e en 1812; e en 1835 patiguèt una exclaustracion en seguida de la desamortizacion de Mendizábal. Lo monastèri foguèt saquejat e incendiat e mantun tresaur se perdèt d'un biais definitiu.
L'exclaustracion durèt pas gaire e en 1844 se restabliguèt la vida dins lo monastèri. La congregacion de Valhadolid aviá desaparegut, rason per la qual Montserrat tornèt a recobrar l'independéncia eclesiastica. Calguèt restaurar l'edifici completament, vist que demoravan pas que que las parets. Dempuèi aquèl temps, lo monastèri de Santa Maria de Montserrat a pas quitat de créisser e actualament (2006) a una de las melhoras bibliotecas de Catalonha. La congregacion actuala es formada per un centenat de monges. A mai, dins lo monastèri i vivon los enfants que compausan l'Escolania de Montserrat, considerada l'escòla de cant mai anciana d'Euròpa, ja que foguèt fondada pendent lo sègle XIII.
Lo monastèri[modificar | modificar la font]
L'ensems del monastèri es format per dos blòcs d'edificis de foncions diferentas: d'un costat la basilica, amb las dependéncias monacalas; de l'autre los edificis destinats a recebre los pelegrins e los visitaires. Aquestes darrièrs inclouen divèrses restaurants, de botigas e una àrea d'allotjament.
La basilica de Montserrat es facha d'una sola nau. Foguèt bastida tornarmai completament al sègle XIX. A l'entorn d'aquesta nau unica se situan mai d'una capèla. La nau es sostenguda per de colomnas centralas, amb de talles de fusta de Josep Llimona. A la capçalera son situats l'autar màger e lo còr.
Tot bèl just ensús de l'autar màger i a lo cambril de la Maire de Dieu, que s'i accedeix aprèp aver passat una portalada d'alabastre en la qual apareisson divèrsas scènas bíblicas.
Lo claustre del monastèri es òbra de l'arquitècte Josep Puig i Cadafalch. Ten dos nivèls sostenguts per de colomnas de pèira. Lo nivèl primièr comunica amb lo jardin e ten una font dins sa partida centrala. Sus las parets del claustre se pòdon veire de peces ancianas, que d'unas son del sègle X.
Lo refectòri que data del sègle XVII foguèt reformat en 1925 per Puig i Cadafalch. La partida centrala encabís una mosaïca amb la representacion del Crist, mentre que del costat opausat se pòt veire un triptic amb de scènas de la vida de sant Benesech. Lo monastèri conten un important musèu devesit en tres seccions diferentas: la seccion preïstòrica, ont son expausadas divèrses trobadas arqueologicas de la quita montanha de Montserrat; lo musèu de l'Orient Biblic, amb de material arqueologic ligat a la Bíblia, e la pinacotèca, amb d'òbras dels sègles XVI al XIX. Demest las pinturas del musèu i a d'òbras del Greco, de Dalí e de Picasso.
A la partida exteriora se distribuisson diverses places que servisson per ordenar l'ensems d'edificis dins l'orografia escarpada de la montanha. La plaça de Santa Maria n'es la principala e és la que dóna accès al monastèri; és obra també de Puig i Cadafalch. Dempuèi la plaça se pòt observar la nòva façada del monastèri, construïda per Francesc Folguera amb de pèiras de la quita montanha. A man esquèrra se pòdon veire los vestigis de l'ancian claustre gotic.
Sus la plaça de l'Abat Oliba son situats los edificis que servisson per albergar los pelegrins e los toristas, amb çò que se nomena cel·les e un otèl de tres estelzs. Aquesta plaça es senhorejada per una estatua de bronze, omenatge a aquel fondaire del monastèri. Foguèt auborada en 1933 e es òbra de l'escultor Manuel Xuclà.
La darrièra de las plaças de Montserrat es la de la Santa Creu (Santa Crotz), dedicada a Sant Miquel. La plaça a aqueste nom per encausa de la crotz que i presidís, una òbra de l'escultor Josep Maria Subirachs.
La Maire de Dieu de Montserrat[modificar | modificar la font]
Segon la legenda, lo primièr imatge de la Verge (en catalan la Mare de Déu de Montserrat, d'escais la Moreneta per encausa de sa pèl negra) foguèt trobat per de pastorets enfants dins una balma en 880, aprèp qu'aguèssen vist de lum sus la montanha. Quand l'avesque s'assabentèt de la nòva, ensagèt de far portar l'imatge fins a Manresa, pr'aquò o poguèt pas far que l'estatua èra tròp pesuga. L'avesque interpretèt aquò coma una volontat de la Maire de Dieu de demorar al lòc ont èra estada trobada. Aital demandèt que foguèsse bastit l'ermitatge de Santa Maria, qu'es l'origina del monastèri actual.
La Verge que i es venerada actualament es una escultura romanica del sègle XII, de fusta d'albar. Representa la Maire de Dieu amb son fanton assetat sus la fauda e fa gaireben 95 centimètres de nautor. Dins la man dreta aganta una esfèra que simboliza l'univèrs; l'enfant Jèsus a la man drecha quilhada per far un signe de benediccion, mentre que dins la man l'esquèrra ten una pinha.
En defòra de la cara e las mans de Maria e de l'enfant Jèsus, l'imatge es pintrat de daurat. La Verge, per contra, es negra, çò que li a donat son escais popular de la Moreneta (la negreta). L'ennegriment de l'escultura es generalament atribuit al fum de las candelas que durant de sègles an cremat a sos pès en signe de veneracion.
L'11 de setembre de 1881, lo papa Leon XIII declarèt oficialament la Maire de Dieu de Montserrat patrona de la diocèsi de Catalonha. Li foguèt tanben concedit lo privilègi d'aver una messa e un ofici pròpris. Sa festivitat se celèbra lo 27 d'abril.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Pladevall, Antoni, Els monestirs catalans, Edicions Destino, Barcelona, 1970
- Tomàs Bonell, Jordi, Descobrir Catalunya, Premsa Catalana, Barcelona, 1994


text:
Ranville-Breuillaud
Ranville-Breuillaud es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A existit un camp ancian a Orfeuille a la localizacion ont an #èsser bastit l'ostal nòble de contunh lo castèl[1].
Jean Babin es çò de mès d'ancian senhor de Ranville conegut e al Sègle XVII Ranville depen de l'anautita justícia de Marcillac[2].
Il a existé un camp antique à Orfeuille à l’emplacement où ont été construit la maison noble puis le château[1].
Jean Babin est le plus ancien seigneur de Ranville connu et au Sègle XVII Ranville dépend de la haute justice de Marcillac[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Basa Merimée Notícia N°IA00040850, Ministèri francés de la Cultura. Error de citacion : Invalid
tag; name "chat" defined multiple times with different content
- ↑ 2,0 2,1 Modèl:Ref-Charanta-Patri1993 Error de citacion : Invalid
tag; name "patri" defined multiple times with different content


text:
Oahu
Oahu (O'ahu, AFI: [oˈʔɐhu] en hawaiian), es la tresena pus granda isla de las Islas d'Hawaii e la pus poblada de las islas dels Estats Units a Hawaii.
La capitala de l'estat Honolulu es situada sus la còsta sud-oèst.
Cobrís un total de 2 545,34 km², en inclure l’isla de Ford e los illets de la baia de Kaneohe e de la còsta èst. L’isla s’es formada jos l’accion conjunta dels volcans Wai’anae e Ko’olau, en daissar una val granda entre los dos. Lo tuc pus naut n'es lo mont Ka’ala que culmina a 1 225 mètres en desubre lo nivèl de la mar.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
L'èst d'Oahu, amb Hawai'i Kai, la Baia d'Hanauma e lo Cratèr de Koko.
-
La vila d'Honolulu, son pòrt e lo Cratèr de Punchbowl.
-
La Platja de Waikiki, una de las pus conegudas al mond.
-


text:
Capsiuts
Capsiuts (oficialament en francés Captieux) qu'ei ua comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Originas e Atge Mièi[modificar | modificar la font]
L'origina deu borg remonta au mens a l'epòca gallò-romana. Disen d'alhons qu'estèt devastat per Crassus, lòctenent de Cesar. A l'Atge Mièi, la parròpia de Capsiuts es una possession deus vicomtes de Biarn. Lo castèth es confiscat preu rèi d'Anglatèrra quòra Gaston VII refusa de li rénder aumatge, entre 1274 e 1277. Capsiuts es lavetz una vila barralhada, dont los vestigis de las murralhas son encara visibles au XIX° siègle. En 1273, Pèir de Cabanas e Guilhèm de Lugaròssa, de Capsiuts, son tenguts au dever d'estatge decap a son senhor, probable Gaston de Biarn, qu'a d'aquera epòca avè drets senhoriaus en aqueste lòc. En 1299, Guichard de Marciac, comandant l'armada de Guiana per Philippe le Bel, empara lo castèth de Capsiuts contra los Anglés. En 1425, Isabèu, comtessa de Foish, conclutz una trèva dab Jean de Radcliff, senescau de Guiana, en vertut de la quala los Anglés poiràn anar e vir dens sa tèrra de Capsiuts, shens que los abitants n'augin nada crenta. En 1621, pendent la guèrra contra los protestants, acossan los rebèles que corren capvath las Lanas, entre auts aqueths de la garnison de Capsiuts.
Epòca modèrna e Revolucion[modificar | modificar la font]
En 1660, Loís XIV es en vesita a Capsius quòra la tèrra se bota a tremblar. Una segonda personalitat reiala serà recebuda per la parròpia : la Daufina de França, en 1745.
Anèit[modificar | modificar la font]
Capsiuts a, una certèna pausa, coneishut una aviada importanta graça a l'expleitacion de la gema e, mèi recentament, per l'implantacion deu camp militar deu Potèu. Adara, ne damòra pas mèi de tralhas deu castèth ni deus ancians remparts, ni mèi deu convent de cordelèirs dab ospici e capèra, e tanben son anciana glèisa. Anèit, lo vilatge de Capsiuts es una halta importanta suu pelerinatge de Sent-Jacme.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La glèisa de Sent Martin, neogotica, data de 1869 ; remplaça la glèisa primitiva en partida fortificada. Entre 1989 e 1994, Pierre Rivet a fabricat una remercabla maqueta en aluquets de la glèisa.
L'ostau de vila, datent de 1870, es d'estile neoclassic.
A l'emplaçament deu castèth de Capsiuts, destruisut au XVII° siègle, a estut bastida una teulèira, adara desafectada. Los horns son bastits en aliòs.
L'anciana usina a gema es damorada en activitat de 1928 a 1968.
Hont Senta Germana.
Rius[modificar | modificar la font]
L'arriu de l'Artigaut e la Guanèira son los dus arrius de la comuna.


text:
Salmonella
Salmonella es un genre de bactèris qu'aperten a la familha Enterobacteriaceae, format de bacils gram-negatius, anaeròbis facultatius, amb flagèls peritrics e que desvolòpan pas capsula (except l'espècia S. typhi) ni esporas. Son de bactèris mobilas que produsisson sulfur d'idrogèn (H2S). Fermentan glucòsa Per possedir una enzim especializada, mas pas lactòsa, e produsisson pas ureasa.
Es un agent productor de zoonòsi de distribucion universala. Se transmet per contacte dirècte o contaminacion crosada pendent la manipulacion, en lo tractat de neurituds o en lo larèr, tanben per via sexuala.
Qualques salmonellas son comuns en la pèl de tortugas e de fòrça reptils, çò cual pòt èsser importanta quand se manipulan a l'encòp aqueste tipe de mascòtas e neurituds.


text:
Camplong
Camplong (Camplong en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situada al nord de Bedarius dins los cantons nauts d'Erau , entre las comunas de La Torre d'Òrb, Lo Bosquet d'Òrb, Avèna e Graisseçac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Capèla Sant Salvador del puòg del sègle XII
- Crotz del sègle XII o XIII
- Crotz dels sègles XVII e XVIII
- Potz Durand que fasiá partit dels dètz poses de carbon de pèira de Graisseçac
- Monument dels mòrts en pèiras del país.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Ferdinand Fabre que passèt la seuna enfantesa en çò del seu oncle, curat de la parròquia.
- Denis Bosquet dich Boqueto, escalpraire a bastit lo monument dels mòrts après la granda guèrra.


text:
Orsalhièr
L'orsalhièr (var. orsalhèr) foguèt un personatge essencial dins la cultura occitana dels Pirenèus. Èra un mestièr itinerant plan implantat dins lo país d'Èrce tre lo sègle XIX. Aquesta vida seminomada portava l'orsalhièr e son ors, que fasiá publicament divèrses torns, cap a mantun endrech d'Occitània, dins las vilas grandas de França coma París e mai luènh de còps que i a coma per exemple en America.
Aquesta tradicion que se coneis dempuèi l'Edat Mejana, e que foguèt probablament importada per de ròms, se desvolopèt mai especificament dins los airals montanhoses (país d'Arièja, Abruces en Itàlia e dins los Balcans) de l'Euròpa occidentala e centrala durant lo sègle XIX. Los orsalhièrs qu'èran plan presents quand arribavan las vòtas dins mantun vilatge e vila an desaparegut gaireben completament actualament, en defòra d'activitats mai professionalas coma dins los circs.
En 1984 se faguèt un film en occitan L'Orsalhèr dirigit per Joan Flechet que contava la vida d'un orsalhièr e de sa bèstia.
Somari
- 1 La vida de l'orsalhièr e de son ors
- 2 Istòria
- 3 Païses e regions d'origina dels orsalhièrs
- 4 Referéncias
- 5 Ligams extèrnes
La vida de l'orsalhièr e de son ors[modificar | modificar la font]
Dins los Pirenèus, l'ors èra capturat nenet e èra abalit dins l'estable. A l'entorn de l'edat d'un an, deviá patir l'operacion de l'anèl. Aprèp de l'aver ligat, l'orsalhièt li traucava la nas e lo pòt superior per i far passar un anèl. Aital per mejan de l'anèl e amb una còrda l'òme èra capable de dominar e dirigir aqueste animal que podiá èsser ferotge. Aprèp lo temps d'adomergiment de l'ors, d'aver aquesit una fisança dins son animal e de li aver ensenhat qualques torns, l'orsalhièr començava son itinerància per tal de far d'espectacles per carrièras.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los orsalhièrs èran presents dins Euròpa tota durant l'Edat mejana e subretot durant lo sègle XIII, pasmens aquesta tradicion se perdèt dins los païses d'Euròpa occidentala mentre que perdurèron dina la part orientala. Actualament lo mestièr se presèrva encara dins qualques airals d'Euròpa centrala e orientala, en Índia o en Siberia. Pasmens en seguida de las pressions d'associacions de defensa dels animals, coma la PETA, los orses son estats sovent liberats d'aquesta domesticitat coma foguèt lo cas en decembre de 2009 a Agra (Índia).
Païses e regions d'origina dels orsalhièrs[modificar | modificar la font]
Los orsalhièrs venián sovent de regions ruralas, montanhosas e pauras. Pro sovent tanben venián de populacions marginadas socialament coma los ròms.
Los orsalhièrs d'Occitània[modificar | modificar la font]
Foguèt a partir del sègle XIX que lo mestièr d'orsalhièr se desvolopèt dins los Pirenèus occitans, mai que mai dins las vals d'Alet (a Uston e de Garbet (Èrce, Aulús e Ost). En tèrras occitanas se podián trobar doas menas d'orsalhièrs, los lengadocians que venián de vilatges pirenencs e se reconeissián a sa boneta e los gitans que se podián conéisser gràcias a son capèl de broas amplas. Existiguèt a Èrce una escòla d'orses, que comptava aparentament a l'entorn de 1890 un cinquantenat d'orsalhièrs mai o mens prestigioses coma los fraires Ajàs, Joan Barat, Alexis Cau e lo mai famós de totes Baptista Faur Crostet escaissat Tatai (que sonava lo claron per far venir los espectadors). Aqueste darrièr faguèt una carrièra internacionala per mantun país d'Euròpa e puèi per Canadà e los Estats Units. Ailà se moriguèt son ors que foguèt naturalizat e expausat al Musèu de Nòva York.
Tre la fin del sègle XIX la demanda en orses venguèt lèu tròp importanta e contribusiguèt grandament a la mermada de las populacions autoctònas dels Pirenèus que deviá portar mai tard, a la fin del sègle XX, a decidir d'una reintroduccion de l'animal gràcias a d'espècias vengudas de l'èst. A Marselha se desvolopèt un mercat de venda d'orses que los comerciants s'anavan aprovisionar dins los Balcans. Lo mestièr desapareguèt en país occitan aprèp la Primièra Guèrra Mondiala.
Gli orsanti, orsalhièrs d'Abruces e de Parma[modificar | modificar la font]
En Itàlia, l'adomergiment dels orses coneguèt una fòrta implantacion dins la region dels Abruces. Los orsanti (orsalhièrs en italian), per contra, venián majoritàriament de la region de Parma. An son musèu, lo Museo degli orsanti, que conta sa vida a Compiano. A Bedonia, dins la meteissa província, un registre parroquial de 1767 fa mencion d'un don ofèrt per dos fraires tre que tornèron de "dos ans [passats] en Alemanha amb un ors e una monina[1].
Aprèp un an d'adomergiment de l'animal qu'avián crompat en Abruces amb la moneda obtenguda de la venda d'una part importanta de sos bens o mai la totalitat, los orsalhièrs se n'anavan per de "campanhas" que duravan sovent dos ans. Traversavan Alps a pè e se dirigissián, en passar per Lombardia e Venècia, cap a Alemanha o d'autres païses d'Euròpa orientala. Fasián cada jorn un espectacle sus las plaças dels vilatge e vilas que traversavan. Los que morissián pas durant son periple s'installavan tornarmai en cò sieu aprèp mantas viradas, o alara se n'anavan encara mai luènh, cap a de païses mai distants coma Russia, Finlàndia, Norvègia o se dirigiguèron devèrs lo continent american. Foguèron aqueles orsalhièrs qu'inspirèron l'escrivan francés Hector Malot per tal de crear lo personatge de Vitalis de Sans famille. D'unes d'aqueles foguèron los precursors de las gents del circ, que montèron de companhiás de maitas personas qu'exibissián tota mena d'animals, mai o mens exotics e mai o mens sabents. Dapasset doncas dempuèi lo viatge isolat a la "companhiá", de l'ors a l'animalariá, del circ als cavalets de fusta, se pòt trobar demest aqueles descendents dels orsanti italians un dels promotors del Luna Park de Nòva York. Los orsalhièrs e autres caminaires anavan dobrir la rota de las migracions massissas que deviá conéisser Itàlia a la fin del sègle XIX e a la debuta del XX[2].
Los "ursari", orsalhièrs dels Balcans[modificar | modificar la font]
Dins los Balcans, aqueste mestièr donèt nom a un grop de ròms: los ursari, que practicavan una endogamia fòrta per preservar sas tradicions. Aquel grop èra originari de Romania coma o indica son nom (urs es ors en romanés) mas las migracions an fach que los trobam ara dins mantun país balcanic vesin d'aquel airal geografic. Aital se tròban de familhas d'orsalhièrs qu'an d'autres noms coma los meckari en Bulgaria e en Serbia (que mecka significa "ors"), los arushgjike en Albania e a Kosovo o los arkoudhiares en Grècia[3].
Los orses e los orsalhièrs en Siberia[modificar | modificar la font]
Los orsalhièrs en Índia[modificar | modificar la font]
Fins fa pas gaire los orses èran una atraccion de carrièra dins una granda part d'Índia. La preséncia d'orsalhièrs deviá èsser anciana e considerabla dins la val d'Indus ja que s'i tròban d'estatuas d'orses que fan pensar qu'èran emplegats per divertir dempuèi fòrça temps.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre Milza, Voyage en Ritalie, p. 24, Éditions Payot et Rivages, 2004 (ISBN 978-2-228-89850-8)
- ↑ Pierre Milza, Voyage en Ritalie, Op. cit., pp. 22-27
- ↑ Michel Praneuf, Peuples des Balkans, Op. cit., p. 230


text:
Isques
Isques es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Perque lo nom Sòrtas a una cèrta proximitat amb la paraula Itius, qualques istorians an avalorat[1] que lo pòrt « Portus Itius », luòc de embarquement de Jules César per la siá primièra temptativa de conquista de la Bretanha (Angleterre) a pogudas èsser situat a Sòrtas ; ipotèsi #qu'a totjorn #èsser controvertida. Modèl:Loupe
Parce que le nom Isques a une certaine proximité avec le mot Itius, quelques historiens ont supputé[2] que le port « Portus Itius », lieu d'embarquement de Jules César pour sa première tentative de conquête de la Bretagne (Angleterre) a pu être situé à Isques ; hypothèse qui a toujours été controversée. Modèl:Loupe
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Ex : Albert Graèr, Dos pòrts romains del Passatge-de-Calava, Portus Itius e Portus Aepatiacus de Comptes-retuts de las sessions de l'Academia de las Inscripcions e Polidas-Cartas, 1944, Panatòri 88, n°3, pp. 372-386 ; veire pagina 373
- ↑ Ex : Albert Grenier, Deux ports romains du Pas-de-Calais, Portus Itius et Portus Aepatiacus Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, 1944, Vol 88, n°3, pp. 372-386 ; voir page 373


text:
Catalisador
En quimia, un catalisador (del grèc: kataλύtnς, catalytēs), es una substància qu'aumenta la velocitat d'una reaccion quimica, mas que se consumís pas dins la reaccion.
Existisson dos tipes de catalisadors,
- Omogenèu: se tròban dins la meteissa fasa que los reactius e productes. Los catalisadors omogenèus reagisson amb un o mai d'un reactiu per formar un intermediari que après va evoluir cap als productes finals de la reaccion. Per exemple,
- A + C -> AC
- AC + B -> AB + C,
- ont A, B son los reactius, C es lo catalisador, AC es un intermediari de reaccion e AB es lo producte.
- Eterogenèu: se tròban dins una fasa diferenta dels reactius e productes. Lo cas abitual es lo d'un catalisador solid e de reactius e productes en solucion. Los reactius son adsorbits a la superfícia del catalisador, de tal biais que qualques ligams quimics s'aflaquisson en permetent l'evolucion cap als productes.
A nivèl energetic la foncion del catalisador es de demenir l'energia de l'estat de transicion, doncas l'energia d'activacion de la reaccion. Los catalisadors principals son los metals de transicion, que sián jos la seuna forma metallica o formant de complèxes.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Enzim - biocatalisadors


text:
1774
Aquesta pagina concernís l'an 1774 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de clòr per lo quimista suedés Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) a partir de l'estudi de la reaccion quimica entre l'acid cloridric e lo bioxide de manganès.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 16 de febrièr - Pèire Ròda, violonista e compositor occitan (m. 1830)
- Luis Eduardo Pérez, president d'Uruguai (m. 1841)


text:
Television
La television es la transmission, per cable o alara per las ondas radioelectricas, d'unes imatges ou de scènas animadas e que son generalament sonorizadas. Son reproduïdas sus un receptor que se sona normalament televisor (pasmens se ditz sovent colloquialament television), a flor e mesura que son recebudas. Los primièrs passes de la vision a distància per l'electricitat son lo telectroscòpi puèi la television. La television, coma la coneissèm uèi, es tanben tributària d'una ret economica (publicitat e/o redevància dins qualques païses coma França), politica e culturala (lengas d'estat o minorizadas, genres e formats).


text:
Òc-es desjà, sabe pas perque Aura auria de se justificar per una fauta de ren dau tot (que en mai m'en sembla pas una, ai totjorn vist escriure "juòc", mas io passe pas ma vita sus Panoccitan.org o dins l'Alibert) dins un subject qu'a ren a veire emb l'aprentissatge de la lenga.
Donc, veiqui, parentesa clavada, avetz donc un juec (io, ai lo dret de botar una "u"
) sus lo forum de paraulas.net qu'es plan risolier, anatz donc i far un torn !
Per contra, Aura, pita critica que n'es pas una : lo tròbe un pauc tròp aisit lo teu juec quand coneissem tots gosts musicaus (vòle dire, i a pas gaire de chausas d'en defòra daus gropes desjà repertoriats sus ton site)...
Enfin apres, quo es benleu a n'autres de t'en far descubrir daus noveus...


text:
Canis lupus familiaris
Lo can (var. chan, chen) o gos o chin es un mamifèr de l'òrdre dels carnivòrs e de la familha dels Canidae, coma tanben los lops, las mandras e los coiòts. Se pensa que foguèt d'en primièr la resulta de la domesticacion de lops que se seriá facha fa aperaquí 15 000 ans. La femèla es la canha o la gossa e los pichòts (cadèls) son de canhòts o gossets. Lo fach d'aver de gossets se pòt dire canhotar o gossetar. De scientifics pensan que lo gos domestic es una sotespècia de lop, Canis lupus familiaris.
La societat canina se caracteriza per una ierarquia de companhoniá, ont cada membre ten un reng dins la societat, e cadun a una leialtat de las grandas envèrs lo grope. Los cans creisson en societat umana perqué las sieunas relacions ambe d'umans imitan los sieus esquèmas socials naturals. Lo gos es totjorn conscient de son reng de cara a sa posicion dins lo grope, e cal remarcar qu'un gos sovent se considèra el meteis l'animal màger, mentre considèra que lo sieu proprietari uman li es subordinat.
Etimologia e taxonomia[modificar | modificar la font]
L'especia foguèt originalament classificada coma "Canis familiarus domesticus" per Linnaeus al 1758 [2]. En 1993, los cans foguèron reclassificats coma una sosespecia del lop gris, Canis lupus, per la "Smithsonian Institution" e la "Societat Americana de Mamiferofíls". Lo mot can pòt far referéncia a d'animals que son pas de cans. Un exemple pòt èsser lo can de la prada, qu'es pas mai qu'un tipe d'esquiròl o rat. Lo mot can ven de la raiç indoeuropèa kwon, qu'es l'etimon del mot grèc kuwv (kuōn) e del mot alemand Hund, e que donèt una forma kani en latin. D'aquí provenon totas las formas romanicas coma can, ca, cão, chien, cane, câine...
Latin: Canis familiaris, Canis lupus familiaris, Canis domesticus, Canis canis
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- "Totes los gosses que jaupan mossegan pas".
- "Cal totjorn donar un òs al can fòl".
- "Lo can pel pan mòu la coa".
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Canis lupus (en)
- Referéncia ITIS : TSN 180596 Canis lupus Linnaeus, 1758 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Canis lupus (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Canis lupus familiaris (en)
- Referéncia NCBI : Canis lupus (en)
- Referéncia NCBI : Canis familiaris (en)
- Referéncia IUCN : espècia Canis lupus Linnaeus, 1758 (en)
- Referéncia IUCN : espècia Canis lupus familiaris (en)


text:
Chocolat
Lo chocolat o chicolate[ref. necessària] es un aliment sucrat produch a partir de la fava de cacau. Aquesta es fermentada, torrada, trissada, fins a formar una pasta de cacau liquid que se'n trai la matèria grassa dicha burre de cacau. Lo chocolat es constituit de la mescla, dins de proporcions cambiadissas, de la pasta de cacau, del burre de cacau e de sucre ; s'i pòt apondre tanben d'espècias, coma la vanilha.
Istòria[modificar | modificar la font]
La majoritat dels pòbles mesoamericans coma los astècas e los maias, l'utilizavan dins una beguda dicha xocolātl, mot nahuatl que significa «aiga amarganta». Las granas de cacau tenon un gost amargant fòrça prononciat, e an d'èsser fermentadas per tal de desvolopar son aròma.
Lo chocolat s'espandiguèt fòrça mai tard en Euròpa amb la revolucion industriala. Al sègle XXI, es consomat solid (chocolat negre) o liquid amb de lach (chocolat caud) e es present dins nombroses dessèrts, còcas, pastissariás e preparacions culinàrias. Es fòrça presat a l'ocasion de las fèstas de Nadal e de Pascas mai que mai.
Lo chocolat conten d'alcaloïdes coma la teobromina e la fenetilamina, qu'an d'efièches fisiologics sul còs. Existís un ligam entre sa consomacion e los nivèls de serotonina dins lo cervèl.


text:
Reifiòc
Reifiòc [1](Roiffieux en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Revolucion de 1789, Reifiòc i aguèt trucat "Fieux liure" pels revolucionaris ardéchois #que bannissaient tot informe amb los reis e lo tribunal.
Pendant la Révolution de 1789, Reifiòc fut appelé "Fieux libre" par les révolutionnaires ardéchois qui bannissaient tout rapport avec les rois et la cour.


text:
1519
Aquesta pagina concernís l'an 1519 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
Desbarcament de l'expedicion de Hernan Cortés. Moctezuma II lo laissèt intrar dins Tenochtitlan ambé seis aliats lo 8 de novembre. L'acuèlh iniciau foguèt pacific mai la mesfisança aumentèt lèu. Cortés capturèt Moctezuma e assaièt d'obtenir sa somission per contraròtlar l'Empèri Astèc d'un biais legau.
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, arribada d'una expedicion espanhòla après aquelei de 1517 e de 1518. Au contrari dei doas annadas precedentas, lei Maias e leis Espanhòus preferiguèron negociar (en despiech d'exaccions de Pedro de Alvarado). De relacions bònas foguèron ansin establidas entre la ciutat de Cozumel e Cortés. En revènge, lei Chontales refusèron de negociar e una batalha se debanèt a Centla lo 14 de març. S'acabèt per una victòria espanhòla. Puei, l'expedicion se dirigiguèt en direccion dau litorau occidentau ont aprenguèt l'existéncia de la civilizacion astèca que sa conquista venguèt son objectiu principau delaissar lei territòris maias fins a 1523.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Andrea Cesalpino, naturalista, filosòf e mètge italian.
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Leonardo da Vinci, artista, sabent e filosòf italian.


text:
Zellenberg
Zellenberg en alemannisch (Zellenberg en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Topographia_Alsatiae_(Merian)_p_028.JPG|thumb|left| Lo castèl de Zellenberg d'après una gravure de Matthäus Merian l'an 1663.]]
Vilatge sus la rota dels vins de Alsace a unitat|2|km {{}} de Riquewihr, Zellenberg a situat sus un tuc a 285 mètres d'altitud en plen vignoble. Réputé Per la qualitat de las siás vins, pòt èsser pres en prenent la RN83. En venent de Colmar, cal prene la rota de Houssen per la D3 de contunh traversar lo pòble de Ostheim. Près de Beblenheim, contunhar sus la D5 direccion Zellenberg. En sens contrari, dempuèi Estrasburg, prene lo A35 direccion Ostheim de contunh prene Beblenheim e Zellenberg. Zellenberg Fa partida del costat de Kaysersberg e del arrondiment de Ribeauvillé.
Village sur la route des vins d'Alsace à 2 km de Riquewihr, Zellenberg est situé sur une colline à 285 mètres d'altitude en plein vignoble. Réputé pour la qualité de ses vins, il peut être rejoint en prenant la RN83. En venant de Colmar, il faut prendre la route de Houssen par la D3 puis traverser le village d'Ostheim. À proximité de Beblenheim, continuer sur la D5 direction Zellenberg. En sens inverse, depuis Strasbourg, prendre l'A35 direction Ostheim puis rejoindre Beblenheim et Zellenberg. Zellenberg fait partie du canton de Kaysersberg et de l'arrondissement de Ribeauvillé.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las tèrras ont s'elèva uèi lo pòble de Zellenberg an ocupat dempuèi 564 per peuplades de Alémanie. Lo pòble a fondat al Sègle X pels fraires del abbaye de Luxeuil #que i installan una capèla. A dotat de fortificaciós mai tard, #que n'existís pauc de vestigis. Zellenberg Deu doncas la siá origina e lo sieu nom a la cellula d'una ermita, #que i aguèt remplaçat al Sègle XIII per un castèl. En 1252, Gunther de Horbourg #far bastir un castèl fòrt sus una tuc en permetent aital d'enviar senhals cap als castèlx de las alentours (Tres castèls, lo Hohnack près de Labaroche, lo Elevat-Koenigsbourg e tanben lo Hohlandsbourg). Fief Del évêché de Estrasburg, Zellenberg fa partida de la distincion de Horbourg-Riquewihr.Qualques ans mai tard, Jean-çò-Triguèt, darrièr eretièr dels Horbourg, en avent volgut se manténer a Zellenberg, #atraire davant los sieus murs los tropas de la évêché, #que i #penetrar après qualques jorns de banc, jos la conducha del prévôt episcopala de Rouffach. En Modèl:Lo XIVe sègle se comptava non solament un castèl a Zellenberg, mas un bourg, e al pè de la tuc un pòble, castrum, oppidum,villa, talas son las designacions del tractat informat per Albert d'Estrasburg e que # lo comte de Wurtemberg se #comprometre a cedir aquela part de la distincion de Riquewihr a l'avesque Berthold. La localité passa per el de contunh, cap a 1325 als comtes de Wurtemberg. L'avesque de Estrasburg s'apodera del pòble dempuèi 1329 e lo dona en penyora a las sires de Ribeaupierre.La localité, #que compren egalament los pòbles de Bennwihr, Houssen e Wihr-en-Plana, rèsta a las mans d'aquela familha fins a la Revolucion. Près de Zellenberg existissiá Altenheim, destruit al commencement del Sègle XIII. Lo territòri d'aquel pòble a #èsser partejat entre Beblenheim e Zellenberg, malgrat aiçò los abitants n'an #èsser per la majoritat transportès a Zellenberg.; Del temps de l'istorian Schoepflin se vesiá encara la fontaine, indici d'ancianas abitacions. Un renauiment de las rèstas del tribunal franc de Zellenberg de 1568 truca aquel territòri "lo ban comun". A la Revolucion, lo castèl #qu'es ja en ruïnes, es entièrament démoli e las pèiras an vendut a un tuilier de Ribeauvillé cossí plan nacional. De las ancianas fortificacions, demòra pas mai que dos torns de cuic #que la una pòrta un nin de cigogne. Lo 19 de decembre 1944 doas setmanas après la desliurança per las tropas americanas, un incendi destruit sèt ostals. Amb lo relogement de los sieus abitants, Zellenberg se engrandeix fòrça en defòra del ancià bourg. L'activitat principala de la localité n'es la viticulture.
Les terres où s'élève aujourd'hui le village de Zellenberg sont occupées depuis 564 par des peuplades d'Alémanie. Le village est fondé au Sègle X par les moines de l'abbaye de Luxeuil qui y installent une chapelle. Il est doté de fortifications plus tard, dont il existe peu de vestiges. Zellenberg doit donc son origine et son nom à la cellule d'un ermite, qui fut remplacé au Sègle XIII par un château. En 1252, Gunther de Horbourg fit construire un château fort sur une colline permettant ainsi d'envoyer des signaux vers les châteaux des alentours (Trois châteaux, le Hohnack près de Labaroche, le Haut-Koenigsbourg et aussi le Hohlandsbourg). Fief de l'évêché de Strasbourg, Zellenberg fait partie de la seigneurie de Horbourg-Riquewihr.Quelques années plus tard, Jean-le-Tardif, dernier héritier des Horbourg, ayant voulu se maintenir à Zellenberg, attira devant ses murs les troupes de l'évêché, qui y pénétrèrent après quelques jours de siège, sous la conduite du prévôt épiscopal de Rouffach. Dans le Sègle XIV on comptait non seulement un château à Zellenberg, mais un bourg, et au pied de la colline un village, castrum, oppidum,villa, telles sont les désignations du traité rapporté par Albert de Strasbourg et par lequel le comte de Wurtemberg s'engagea à céder cette partie de la seigneurie de Riquewihr à l'évêque Berthold. La localité passe ensuite, vers 1325 aux comtes de Wurtemberg. L'évêque de Strasbourg s'empare du village dès 1329 et le donne en gage aux sires de Ribeaupierre.La localité, qui comprend également les villages de Bennwihr, Houssen et Wihr-en-Plaine, reste aux mains de cette famille jusqu'à la Révolution. Près de Zellenberg existait Altenheim, détruit au commencement du Sègle XIII. Le territoire de ce village a été partagé entre Beblenheim et Zellenberg, cependant les habitants en ont été pour la plupart transportés à Zellenberg.; du temps de l'historien Schoepflin on voyait encore la fontaine, indice d'anciennes habitations. Un renouvellement des restes de la cour franche de Zellenberg de 1568 appelle ce territoire "le ban commun". A la Révolution, le château qui est déjà en ruines, est complètement démoli et les pierres sont vendus à un tuilier de Ribeauvillé comme bien nationale. Des anciennes fortifications, il ne reste plus que deux tours d'angle dont l'une porte un nid de cigogne. Le 19 décembre 1944 deux semaines après la libération par les troupes américaines, un incendie détruit sept maisons. Avec le relogement de ses habitants, Zellenberg s'agrandit beaucoup en dehors de l'ancien bourg. L'activité principale de la localité est la viticulture.


text:
A la dintrada, voli faire una licencia d'occitan per correspondancia e ai qualquas questions coma qual es la milhora universitat (Miralh o pau Valeri ?) per lo nivel de lenga e voli saber si la carga de trabalh es importanta.
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Licencia d'occitan per correspondancia
1 Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 18:21
Le Guilhèm
Occitan Warrior
A la dintrada, voli faire una licencia d'occitan per correspondancia e ai qualquas questions coma qual es la milhora universitat (Miralh o pau Valeri ?) per lo nivel de lenga e voli saber si la carga de trabalh es importanta.
2 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 18:25
sanmarti
Occitan Warrior
3 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 18:51
Bombonarèla
Pintaire
De tot biais per un ensenhament per correspondencia es pas aquò que compta, pensi que suls sites de las doas universitats te cal comparar los ensenhaments que te prepausan per causir la formacion que t'agrada lo mai.
Lo vejaire dominant dels Pau Valerians es que i a tròp de literatura e pas pron de cors d'istòria dins la formacion, es a dire qu'es pas pon diversificada... bon... aprèp, cadun se farga son vejaire personal... a tu de veire.
La carga de trabalh serà de tot biais mai importanta per tu qu'aurà pas l'escasença de parlar en cors amb los autres estudiants e amb los professors, trabalhar solet subetot una lenga es malaisit, mas se pòt faire.
Dernière édition par Bombonarèla le Jeu 12 Juin - 19:48, édité 1 fois
4 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 18:58
Le Guilhèm
Occitan Warrior
5 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 19:37
Bombonarèla
Pintaire
Montpelhièr: http://www.univ-montp3.fr/filemanager/UFR_1/Occitan/occitan2007.pdf
Tolosa: http://w3.letmod.univ-tlse2.fr/occitan/
6 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 12 Juin - 21:33
Mertyl
Occitan Warrior
7 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Ven 13 Juin - 1:00
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
8 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Dim 29 Juin - 16:53
Bairbizie
Gacha Empega !
Soi dins una escola d'engenhaire ont los cors son unicament lo matin, es possible d'anar unicament en cors la vèspre a Montpelhièr ?
Ai fach la primièra annada de licéncia per correspondancia a Paul Valery.
Aquesta annada, per la primièra annada, i aviá de corses de matin. Aprèp, es possible de far la licéncia amb dispensa d'assiduïtat, te cal demandar als professors.
9 Re: Licencia d'occitan per correspondancia le Jeu 24 Juil - 13:48
Le Guilhèm
Occitan Warrior
10 Re: Licencia d'occitan per correspondancia Aujourd'hui à 2:18
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Bustanico
Bustanicu en còrs (Bustanico en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bustanico es una municipalitat d'Unitat|11.52|km² {{}} situat a una vintena de quilomètres de la vila de Corte, a la cœur de las montanhas còrsas. Es al orée del bòsc de la Castagniccia ("châtaigneraie" en francés) e ne fa partida llaurant-se sus un panorama e una vista sus las montanhas còrsas.
Es sus la municipalitat de Bustanicu #que pòdon èsser observats, en grand nombre, los mai vièlhs châtaigniers de tota la Castagniccia.
Lo terren i es escarpé perque lo vilatge se tròba a la charnière entre la Corsega schisteuse e granitique, la una en daissant luòc a païsatges décharnés e l'autre a un bòsc dense.
Bustanico est une commune de 11,52 km² située à une vingtaine de kilomètres de la cité de Corte, au cœur des montagnes corses. Il est à l'orée de la forêt de la Castagniccia ("châtaigneraie" en français) et en fait partie en s'ouvrant sur un panorama et une vue sur les montagnes corses.
C'est sur la commune de Bustanicu que peuvent être observés, en grand nombre, les plus vieux châtaigniers de toute la Castagniccia.
Le terrain y est escarpé car le village se trouve à la charnière entre la Corse schisteuse et granitique, l'une laissant place à des paysages décharnés et l'autre à une forêt dense.
Istòria[modificar | modificar la font]
Bustanicu I aguèt una importància màger en l'Istòria de l'isla de beutat tot entièra doncas qu'aquel #èsser d'aquel pòble #que #partir e que # se #desencadenar l'insurreccion corse de 1729, contra la republica de Gènoa e #que #portar 50 ans mai tard a la venta de l'isla a la França per las Génois.
Lo 30 d'octòbre de 1729[1], es lo pòble de Bustanicu #qu'es lo berceau de la guèrra #que #abocar la proclamacion de l'independéncia de la Corsega portada per Pascal Paoli. Alavetz jos domeni génoise, la Corsega durement malmenée per la Republica italiana se vei obligada de verser un nòu impòst, dicha de las dui seini. A Bustanicu, lo tinent génois Giovanbattista Gallo, cargat de la récolte d'aquel impòst, se mòstra partial amb un ancià del nom de Cardone (cf. Personalitats). Los villageois prenon alavetz la siá defensa e caçan las officiers génois, obligats de rebrousser camin e de recuperar Corte. Las campanas de la glèisa sonan a la volada e la revòlta ganha pauc a pauc los pòbles de contunh los pievi vesinas. Oppressées E exasperades per una administracion génoise fòrça dura, las populacions dels pòbles de l'interior dintran alavetz en guèrra contra la preséncia génoise a Corsega. Aquel évènement a reconegut coma l'element déclencheur de la revòlta de la Corsega #qu'abocarà l'independéncia de l'isla.
Bustanicu eut une importance majeure dans l'Histoire de l'île de beauté tout entière puisque ce fut de ce village que partit et dans lequel se déclencha l'insurrection corse de 1729, contre la république de Gênes et qui mena 50 ans plus tard à la vente de l'île à la France par les Génois.
Le 30 octobre 1729[2], c'est le village de Bustanicu qui est le berceau de la guerre qui déboucha sur la proclamation de l'indépendance de la Corse menée par Pascal Paoli. Alors sous domination génoise, la Corse durement malmenée par la République italienne se voit obligée de verser un nouvel impôt, dit des dui seini. À Bustanicu, le lieutenant génois Giovanbattista Gallo, chargé de la récolte de cet impôt, se montre partial avec un vieillard du nom de Cardone (cf. Personnalités). Les villageois prennent alors sa défense et chassent les officiers génois, obligés de rebrousser chemin et de regagner Corte. Les cloches de l'église sonnent à la volée et la révolte gagne peu à peu les villages puis les pievi voisines. Oppressées et exaspérées par une administration génoise très dure, les populations des villages de l'intérieur entrent alors en guerre contre la présence génoise en Corse. Cet évènement est reconnu comme l'élément déclencheur de la révolte de la Corse qui débouchera sur l'indépendance de l'île.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dòn Gaï, La tragique istòria de las Còrsas", SAPRA, París, 1951
- ↑ Don Gaï, La tragique histoire des Corses", SAPRA, Paris, 1951


text:
Frédéric Michalak
Frédéric Michalak, nascut lo 16 d'octobre de 1982 a Tolosa, es un jogaire de rugbi de XV. Joguèt per l'equipa de França e ocupa au pòste de Mièg de dubertura o Mièg de mesclada. En club joga pels Sharks (Sud-Africa).
Somari
Percors[modificar | modificar la font]
Comencèt son parcors en 1987 al cub Ramonvila e Sant Anha fins a 1989 e aprèp a l'Estadi Tolosenc
2001-2007 : Estadi Tolosenc[modificar | modificar la font]
Comencèt sa carrièra profesionala en 2001, aquel meteis an foguèt seleccionat dins l'equipa de França per jogar contra Sud-Africa. Venguèt campion d'Euròpa en 2003 amb son club e participèt a la copa del monde. Se confirma coma bon tecnician en 2005 pendent la copa d'Euròpa que se ganhèt. Entre 2006 e 2007 foguèt mai d'un còp ferit pasmens participèt a la copa del monde de 2007.
2007-2008 : Experiéncia africana als Sharks[modificar | modificar la font]
En 2007, quitèt l'Estadi Tolosenc pels Sharks (Sud-Africa). En mai de 2008 patiguèt d'una estòrça del genolh que se retirèt tres meses e torna signa un contracte de tres ans amb l'Estadi Tolosenc
2008-2011 : Estadi Tolosenc[modificar | modificar la font]
Lo retorn a Tolosa foguèt pas una reüssida pas mens que fòça dotat, lo club foguèt eliminat de la copa d'Euròpa e perdèt una finala contra Clarmont. En 2010 encara foguèt ferit
2011 : retorn als Sharks[modificar | modificar la font]
En abril de 2011, anoncièt son depart de l'estadi Tolocenc per la sason 2011-2012, los rasons seriá un salari pas pro naut e le una concurréncia a son pòste
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Annexes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Frédéric Michalak : ma vie, le rugby, per Laurent Depret, ed. Horizon illimité, 2004
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Ficha del jogaire sus ffr.fr
- (fr)" Totjorn aguèri astra ", sus humanité.fr


text:
Amerigo Vespucci
Amerigo Vespucci, nascut lo 9 de març de 1454 a Montefioralle, prèp de Florença, e mòrt lo 22 de febrièr de 1512 a Sevilha, foguèt un mercant, joielièr e navegador originari de Florença en Itàlia. foguèt lo primièr a far l'ipotèsi que la còsta de l'America del Sud constituissiá un novèl continent alara que totes los navegadors de l'epòca, Cristòl Colomb inclús, pensavan desbarcar en Asia. Es partir de son prenom que serà creat lo nom « America » sus l'iniciativa de l'editor alsacian Martin Waldseemüller.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Cosin per maridatge de la sulfurosa musa de Botticelli, Simonetta Vespucci (modèl de La Naissença de Vènus), Amerigo Vespucci nasquèt a Florença, tresen enfant de la familha. Son prenom, Amerigo es la version italiana del prenom Aimeric, del germanic haim, « ostal », e ric, « rei ».
Lo ròtle de Vespucci dins la descobèrta d'America donèt luòc a fòrça controvèrsias. Los sols documents que li foguèron atribuits son tres letras que se considerèt longtemps coma falsas coma doas autras letras supausament destinadas a Laurenç de Medici e que lor autenticitat foguèt mesa en dobte : La Lettera (dels « quatre viatges ») e « Mundus Novus ». Aquelas doas letras circulèron en tota Euròpa e la segonda aguèt un retronant major. Qualques (coma Las Casas o Herrera)[1] pensavan que Vespucci aviá exagerat son ròtle, d'autres considerèron qu'aquelas doas letras èron d'escrichs falses (o puslèu de novèls escrichs, sens que l'ensemble del contengut siá invalidat) per d'autres al meteis periòde.
Es probable qu'es la publicacion d'aquelas letras que portèt Martin Waldseemüller a nomenar lo nòu continent « America » sus son mapa del mond de 1507. Vespucci se nomenava el meteis Americus Vespucius dins sos escrichs en latin. Waldseemüller prenguèt doncas la forma femenina del prenom de Vespucci e nomenèt alara lo continent America. A l'epòca, aquel tèrme designava solament las qualques illas e tèrras descobèrtas : pas degun sabiá que s'acabava de batejar un continent anant d'Alaska fins a la Tèrra del Fuòc.
Las doas letras litigiosas indican que Vespucci faguèt quatre viatges vèrs l'America alara que sols tres son confirmats amb d'autras fonts : sembla qu'i aguèt pas de viatge en 1497 (alara que Vespucci evòca un despart de Cadis lo 10 de mai d'aquela annada).
En 1499 - 1500, Vespucci rejonguèt l'expedicion d'Alonso de Ojeda que desbarquèt en Guaianas, puèi las doas naus se separèron e Vespucci naveguèt cap a l'embocadura d'Amazonas.
Son viatge seguent en 1501 - 1502, al servici de Portugal, lo menèt lo 1èr genièr de 1502 dins una granda baia que Gaspar de Lemos nomenèt Rio de Janeiro. Anèt apuèi fins a Patagonia.
Se sap gaireben res de son darrièr viatge en 1503 - 1504, e mai s'existiguèt vertadièrament.
Amerigo Vespucci moriguèt lo 22 de febrièr de 1512 a Sevilha.
Aprèp sa mòrt, al sègle XVII, Amerigo Vespucci, aprèp que se tornèt descobrir l'importància del ròtle de Cristòl Colomb dins la descobèrta d'un « Novèl Monde », ròtle qu'èra estat oblidat, foguèt vist coma un usurpator qu'aviá falsificat sas letras per raubar la glòria d'aquel e far balhar son nom al continent. Mas, segon una letra de Cristòl Colomb adreçada a son filh, lo 5 febrièr de 1505, semblariá qu'aqueles dos navegadors foguèron amics.
Lo Pont Amerigo Vespucci a Florença pòrta son nom.
Nòtas et referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Thomas Suárez, Shedding the veil: mapping the European discovery of America and the world, World Scientific Publishing, 1992, page 54
Vejatz atanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)James A. Canaday, The Life of Amerigo Vespucci
- (fr)Stephan Zweig, Amerigo, récit d'une erreur historique


text:
Arenas de Nimes
Leis Arenas de Nimes son un anfiteatre roman que se situa dins lo centre de la vila de Nimes, en Lengadòc. Amb l'Ostau Cairat e lo Temple de Diana es un dei testimònis mai importants dau passat roman de la vila. Lo monument es repertoriat dins lei monuments istorics dempuèi 1840. En 1863 foguèt remodelat pr'amor d'i poder far d'activitats taurinas. Actualament lo monument aculhís mai que mai de corridas o d'eveniments relatius a la bovina e tanben de concèrts.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre mesura 133 mètres de lòng, 101 mètres de larg e 21 mètres d'aut. L'ais grand dau monument mesura 69 mètres mentre que l'ais pichon ne mesura 38. Leis Arenas avián una capacitat de 24 000 espectadors qu'èran repartits dins quatre zònas e trenta quatre tribunas.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre foguèt bastit en 60 après Jèsus Crist, en s'inspirar dau Colisèu de Roma, per divertir la populacion de Nimes, una dei vilas mai influentas e pobladas dau país, e deis environas. Quand arribèt lo periòde de grandeis invasions l'airau foguèt transformat en vilatge fortificat, e leis abitants se refugiavan dins l'encencha deis Arenas. Constituiguèt puèi un barri a partir de l'Edat Mejana e fins au sègle XIX, amb de carrièiras e de botigas.
Leis Arenas a partir de l'epòca dei visigòts[modificar | modificar la font]
Après que s'enibiguèsson lei combats de gladiadors en 404, lei visigòts transformèron leis Arenas en fortalesa. Per se protegir de las atacas, frequentas durant los periòdes d'invasion, las gents s'amassavan dins l'endrech fins que finalament venguèt un vilatge fortificat. Aqueste arribèt a comptar doas glèisas, 220 ostals e mai una pichona fortificacion. La preséncia umana continua provoquèt evidentament divèrsas degradacions del monument sens comptar las pèiras qu'i foguèron raubadas per bastir d'autras abitacions.
La recuperacion deis Arenas[modificar | modificar la font]
Lòng dei sègles l'anfiteatre èra vengut un endrech que s'i èra implantat una part de la populacion nimesenca, çò qu'empachava de veire la beutat dau monument e mai lo deteriorava constantament. Quand passèt per Nimes lo filosòf Jean-Jacques Rousseau, s'indignèt de l'abandon deis Arenas e comparèt l'estat òrre del monument nimesenc amb lo circ de Verona mens polit e mai pichon mas en ben melhor estat. Leis autoritats lengadocianas ensagèron de metre en plaça divèrsei mesuras per restaurar lo monument coma en agost de 1786 quand leis Estats de Lengadòc s'adrecèron au rei de França e que foguèt edictat un arrèst dau conseu d'estat de Loís XVI, que disiá que la monarquia prestava la quantitat de 150 000 francs a l'entitat lengadociana. Foguèt sonque tre 1810 que s'ordenèt la demolicion deis ostaus e la neteja de l'anfiteatre.
Leis Arenas, centre de l'espectacle[modificar | modificar la font]
Dempuèi sa remodelacion l'anfiteatre es vengut un endrech apreciat per i organizar tota mena d'espectacle. A la fin del sègle XIX aculhiguèt d'òbras de teatre e actualament es subretot emplegat per lei corregudas de buòus (mai que mai corridas) e de concèrts. La tauromaquia i es venguda talament presenta que davant leis Arenas se pòt veire l'estatua en bronze del matador Nimeño II.


text:
Ferrières-Saint-Hilaire
Ferrières-Saint-Hilaire en normand (Ferrières-Saint-Hilaire en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Testificada Jos la forma latinisée Fererias cap a l'an 1000, « endroit ont se tròba de minas de fèrre o dels forges », aperten a un tipe pléthorique a França e en Normandie, de nombroses exemples en lo país de Ouche réputé per las siás minas de fèrre, #que l'espleitacion li a calgut debutar a l'epòca de La Tène celtique.
Version romane de Cernay e Sant-Agnan-de-Cernières basats per çò qu'es d'eles sul celtique isarnon = fèrre ; celtique *Isarnako- > *SARNACU > Cernay ; hybride celto-roman : *Isarnarias > Sarnerias 1025 > Cernières. Cf. breton houarn, D'un ancià suarn.
Ancian fief de la familha de Ferrières, #qu'una branca #emigrar en Angleterre a l'epòca del Conquistador. Robert de Ferrières o de Ferrièrs, fils de Henri de Ferrières e de Berthe de Ferrières.
Attestée sous la forme latinisée Fererias vers l'an 1000, « endroit où se trouve des mines de fer ou des forges », appartient à un type pléthorique en France et en Normandie, nombreux exemples dans le pays d'Ouche réputé pour ses mines de fer, dont l'exploitation a dû débuter à l'époque de La Tène celtique.
Version romane de Cernay et Saint-Agnan-de-Cernières basés quant à eux sur le celtique isarnon = fer ; celtique *Isarnako- > *SARNACU > Cernay ; hybride celto-roman : *Isarnarias > Sarnerias 1025 > Cernières. Cf. breton houarn, d'un ancien suarn.
Ancien fief de la famille de Ferrières, dont une branche émigra en Angleterre à l'époque du Conquérant. Robert de Ferrières ou de Ferrers, fils de Henri de Ferrières et de Berthe de Ferrières.


text:
Bojarron a écrit:
E coma ne parla Matieu C. esperem que la manif' que vèn aproficharà d'aquest interès mediatic e aurà un ressòn vertadier dintre lei cadenas nacionalas. Avançarem pas dependrà de la chausida d'un luec dau pes interregionau, nacionau... se totun sovetam sortir ben de bòn dau 19/20 de france3
Medisha analisi Bojarron
Be sei que sera dilheu pas era causita heita per eths organizators dera manif, mes jo que seri ta anar directament ta Paris... Fin finala, per'mor dera organizacion deth hialat ferroviari, per tots eths Occitans, que de era vila mes accessibla. Que partian de Pau, Tolosa, Montpelhier, Marselha o Nissa, que sufeish de 5 oras, o mensh, de trin. Ath contra, imaginem que hascam era manif a Marselha, ta cambiar drin de Lengadoc
, ne'vs disi pas eth periple per qui vien de Bordeu, Lemotges o Pau... e reciprocament. Eths Frances que'ns facilitan eth viatge ta anar tara capitala, alavetz perque pas profieita'n ?
E puish, nosaudes Bearnes, qu'em abituats ad aquero : quan Nadau haso eths sons concerts a l'Olympia, que's haso sequir eth public per TGV especiau
Ne'vs disi pas er ambient en eths wagons...
Alavetz que n'i a qui van diser que 20 000 personas a Paris ne de pas autant impressionant com dens ua vilota, per'mor deras carreras mes largas, etc. Qu'ac voi, mes que vei tanben que sufeish d'ua manif de 2 000 infirmieras a Paris ta que'n parlen ath jornau de Claire Chazal. 20 000 personas a Besiers e qu'avem reiaument dret ar'obertura deth jornau de France 3 Languedoc-Roussillon... Mediaticament, Paris que de shens equivalent.
Apres, de segur, eth top que sere ua manifestacion, a Paris, de totas eras minoritats linguisticas, Occitans, Bretons, Bascos, etc. Mes bon, que de ua auda organizacion.


text:
Isaac Stern
Issac Stern (Kremenetz, Ucraïna, lo 21 de julhet de 1920 - Nava York, lo 21 de seteme de 2001) que ho un deus màgers violonistas deu sègle XX.
Que vadó en Ucraina en çò d'ua familha judiva qui immigrè de cap aus Estats Units quan Isaac b'avèva tan per tan hèit los detz mes. Que ho la soa mair la qui comencè a'u apréner la vriulon puish, a partir de 1928, qu'estudiè au Conservatòri de San Francisco. Qu'avó successivament Louis Persinger (en leiçons privadas) e Naoum Blinder (per cinc annadas au conservatòri) com professors. Lo 18 de heurèr de 1936 que debutè com solista en jogant lo 3au concerto en si menor per vriulon de Camille Saint-Saëns dab l'Orquèstra Filarmonica de San Francisco devath la direccion de Pierre Monteux.
Qu'enregistrè dab musicians deus grans com los violoncellistas Yo-Yo Ma e Jian Wang, e tanben dab los violonistas Itzhak Perlman e Pinchas Zukerman e qu'enregistrè com solista concertos de concertos Johannes Brahms, Johann Sebastian Bach, Beethoven, Felix Mendelssohn e Antonio Vivaldi e tanben òbras contemporanèas de Samuel Barber, Béla Bartók, Igor Stravinskii e Leonard Bernstein
En 1960, qu'empleguè la soa renomada entà sauvar lo mitic Carnegie Hall de Nava York d'estar demolit. En reconeishença, lo principau auditòri d'aqueth teatre que pòrta lo son nom.
En 1979, arron deu famós viatge de Richard Nixon en China, Isaac Stern que he tanben ua virada de concert en aqueth país qui ho immortalizada per un documentari (From Mao to Mozart, qu'ei a díser "de Mao dinc a Mozart") qui ganhè un Oscar.
Enter los sons instruments que cau destacar un vriulon de Giuseppe Guarneri del Gesù e un aute de Jean-Baptiste Vuillaume.
Que's maridè tres còps e qu'avó tres mainatges dab la soa segonda esposa.


text:
Regiment de Västerbotten
Lo Regiment de Västerbotten (en suedés: Västerbottens regemente) foguèt una unitat d'infantariá de l'armada suedesa situada a Umeå. Las originas d'aqueste còs militar, que foguèt dissolvut en 2000, remontan almens al sègle XVI. Inicialament los soldats del regiment èran recrutats dins la província de Västerbotten e per aquesta rason mai tard establiguèron sa garnison dins son airal de provenença.
Aprèp la dissolucion de la companhiá, l'endrech qu'ocupava foguèt crompat per la comuna d'Umeå e transformat en un parc d'entrepresas sonat Umestan.
Campanhas ont participèt lo Regiment[modificar | modificar la font]
- La Segonda Guèrra Polonesa (1600-1629)
- La Guèrra de Trenta Ans (1630-1648)
- Las Guèrras del Nòrd (1655-1661)
- La Guèrra d'Escània (1674-1679)
- La Granda Guèrra del Nòrd (1700-1721)
- La Guèrra Russo-Suedesa (1741-1743)
- La Guèrra dels Sèt Ans (1757-1762)
- La Guèrra Russo-Suedesa de Gustau III (1788-1790)
- La Guèrra Finlandesa (1808-1809)
- La Campanha Suedesa contra Norvègia (1814)


text:
Les Ardillats
Los Ardilyàts en arpitan (Les Ardillats en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Georges Valís #viure als Ardillats, ont i aguèt arturat per la Gestapo çò 18 de mai 1944, dins l'otèl de Ardières. I aviá fach d'aquel canton isolat de la municipalitat lo sieu quartièr-general per las siás activitats intellectualas e de resisténcia. En las ruïnes de l'otèl se tròban traces de la siá preséncia (vièlhs documents).
Georges Valois vécut aux Ardillats, où il fut arrêté par la Gestapo le 18 mai 1944, à l’hôtel d'Ardières. Il avait fait de ce coin isolé de la commune son quartier-général pour ses activités intellectuelles et de résistance. Dans les ruines de l'hôtel se trouvent des traces de sa présence (vieux documents).