text:
East Village
40° 43′ 39″ N 73° 59′ 09″ O / 40.7275, -73.98583
East Village es un quartièr de l'arrondiment de Manhattan a Nòva York. Gaireben es limitat per la 14a carrièra al nòrd, per l'East River a l'èst, Houston Street al sud e la 3en Avenguda a l'oèst. Es situat a l'èst de Greenwich Village, d'ont lo nom.
Lo tèrme es pas segur, d'unes considèran qu'es una partida del Lower East Side (la partida sudèst de Manhattan), çò que s'acorda amb la preséncia de l'avenguda C tanben nomenda Avenguda Loisaida, une version ispanisanta e fonetica de « Lower East Side ». De fach, lo nom ven subretot d'una campanha de comunicacion menada per de promotors imobilièrs dins los ans 1980, que volián valorizar aquela zona. Lo Lower East Side aviá la reputacion d'èsser un quartièr paure e malfamat. En mai, lo nom d'East Village rapelava plan lo del mejancièr, Greenwich Village, que l'atrach èra pas pus de demostrar.
Una partida del quartièr se nomenava autrescòps Alphabet City (la vila alfabet), a causa de las quatre avengudas A, B, C, D que lo traversavan. Son la solas avengudas de Manhattan de portar aquel tipe de nom format d'una sola letra. Èra un escanador, abans de venir un quartièr boèmia, subretot ocupat per d'estudiants, d'artistas… Dempuèi la fin dels ans 1990, la populacion cambièt encara, mai estilada e amb mai d'argent.
Lo fons de pension Westbrook, especializat en venda de coproprietats investiguèt dins lo quartièr, levant una oposicion d'unes abitants e fasent s'enauçar lo prètz de l'imobilièr[1],[2],[3].
Dicha[modificar | modificar la font]
Dicha de l'East Village (qu'es pas mai d'actualitat) :
Dins l'East Village[modificar | modificar la font]
Luòcs culturals:
- Saint Mark's Church
- Performance Space 122
Luòc toristic:
- Alphabet City e los òrts comunautaris
- Tompkins Square Park, lo palmon verd de l'East Village
- Union Square, la plaça dels debats publics
- 8a carrièra
- East River sidewalk, la passetjada lo long de l'East River e sa vista sus la skyline de Midtown
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Matt Townsend, Tenants say investment firm is harassing to cash in, The Villager, Volume 78 / Number 2 - June 11 - 17, 2008
- ↑ Equity eying Starrett City hit by complaints from Manhattan tenants, New York Daily News, 22 août 2008
- ↑ Starrett-eyed equity firm hit with tenants' complaints, New York Daily News, 20 août 2008


c: text/html

text:
Guèrra
La guèrra es l'afrontament violent entre tribús, pòbles o govèrns. La guèrra es la causa de la mòrt de milièrs d'èssers umans, de fòrça malautiás, de la pèsta, la fam, e d'autres mals. Quand la guèrra se fa en contra de las leis internacionalas, se parla de delicte de guèrra. Se fa de còps la diferéncia entre conflictes armats e guèrras. Segon aquel punt de vista, un conflicte seriá una guèrra se los belligerants n'an fach una declaracion formala. Dos causas principalas de las guèrras son istoricament:
- Lo contraròtle de las ressorsas naturalas
- Lo contraròtle de las rotas comercialas
Pus modernament, cal senhalar de rasons religiosas, culturalas, legalas, economicas e territorialas, o per autras causas.
Militarament, l'objectiu dins la guèrra es la victòria sus l'enemic. Per aquò, cal establir una superioritat en armas e en òmes, qu'obliga al contrari a la rendicion o a prepausar un armistici o una capitulacion. Las guèrras causan sempre grand nombre de victimas, non solament entre los combatents, senon tanben dins la populacion civila. Al delà, dins las guèrras se produsisson tanben de violacions grèvas dels Dreches de l'Òme. Encara que i a de convènis internacionals per limitar la mortalitat causada per las guèrras e de garantir un tractament digne als presonièrs de guèrra, aquelas convencions son practicament ignoradas. Las partidas afrontadas ensajan sempre de mantener un imatge d'onor e legitimitat de lor causa, mentre que practican una transgression sistematica de tota norma de respècte uman. La guèrra partís de la vision pus extrèma que la fin justifica los mejans.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ouzo
L'ouzo (oύZo) es une bevenda grèga facha d'alcòl mesclat amb d'aromats variats, principalament d'anís. Despuei 1989, la reglamentacion europenca impausa sa fabricacion en Grècia per obténer lo drech de se nomenar Ouzo.
Son taus d'alcòl va en generau de 38 a 50°, de còps encara mai. Incolor, l'ouzo ven blanc quora se mescla d'aiga, en rason de la micro-emulsion de l'anetol.
etimologia[modificar | modificar la font]
L'etimologia dau mot ouzo es pas segura. Vendriá de l'expression italiana « Uso Massalia », a l'usatge de Marselha, qu'èra escricha sus lei caissas de transpòrts dei botelhas per Euròpa.[1] ò dau turc üzüm, rasim[1].


text:
Batalha d'Almansa
La Batalha d'Almansa (25 d'abriu 1707) es un fach militar de la Guèrra de Succession d'Espanha que se tenguèt en Almansa (Albacete, Espanha). Las tropas de Felipe V d'Espanha, mandadas per lo duc de Berwick, i bateren las de l'archiduc Charles d'Àustria. La consequéncia de 'quela batalha fuguet l'occupacion dau Reiaume de Valéncia per las tropas borbonesas e la perda de sos fòrs.
Dins l'actuala Comunautat Valenciana i a dus dires que rapelan 'quela desfacha :
- Quan el mal ve d'Almansa, a tots alcança: (Quand lo mau ven d'Almansa, tots atenh).
- De ponent, ni vent ni gent.
Chade an, lo 25 d'abriu, se commemòra 'quela batalha emb 'na manifestacion dins la vila de Valéncia. En 2007 se commemorarà lo 300en aniversari de la desfacha.
Liam[modificar | modificar la font]
(es) Batalha d'Almansa


text:
Parallaxi
La parallaxi es l'incidéncia dau cambiament de posicion d'un observator sus l'observacion d'un objècte. Es una nocion importanta per lei diferentei disciplinas utilizant d'aparelhs optics. En metrologia, pòu entraïnar d'errors de mesura en causa de la diferéncia de posicion entre l'uelh de l'observator e l'otís de mesura (per exemple, una agulha). En astronomia, es a l'origina d'un desplaçament deis objèctes celèsts dins lo cèu que permet de mesurar la distància entre aqueleis objèctes e la Tèrra.


text:
Montvèrd
Montvèrd (oficialament en francés Les Monts-Verts) es una comuna occitana situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
La comuna existís dempuèi 1973, eissida de la fusion de las comunas d'Arcòmia, Lo Bacon e Berc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Arcòmia. Lo nom del riu Arcòmia es notat a Chalalher, [ar'kɔmjə]; lo nom ven d'un nom gallés d'òme, Arecomios, segon Delamarre, a l'origina dels Volques Arecomiques (Arecomici) [1]. Arcòmia seriá doncas « Arecomiā, los bens d'Arecomios » e implicitament lo nom del riu vendriá delh nom delh vialatge.
- Lo Bacon.
- Berc.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 57


text:
Sent Helitz e Teus
Sent Helitz e Teus[1] (oficialament en francés Saint-Élix-Theux) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Capèra romanica dédiée à Sent Pèr, surplombée par un chêne de plus de trois cents ans.
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon »
- ↑ Sent Helitz e Teus sus lo sit de l'Insee


text:
Va cáler explicar a totes, la definicion del mot … mas primièr perqué es emplegat sovent dedins l’Estat francés per destrusir las lengas ; o cal plan dire, es mai aisit de matar una lenga en oblidar lo seu nom, perqué sovent es un modèl per desligar l’identitat e la lenga ; aital los que se díson Lemosins, son mai complicat de convéncer d’abandonar lo dialecte occitan, lemosin que los autres que díson que párlan patois en Lemosin, Droma, Ardècha o Savòia. Imaginatz que lo francés fosquèsse abandonat per patois parisien. La patoisie seriá un Estat jacobin, perqué non ?
Es pas perqué lo Dalfinat es estat un restacament de princep que devèm ignorar de quina manièra l’Estat franchimand, las seunas acadèmias, los seus poders centralistas, a trabalhat las consciéncias identitàrias en cambiar lo nom de las lengas mesprezadas.
Non podrèm salvar las lengas de França sense l’abandon francés d’aquel mot.
Mai o mens, lo mot es encara dins los caps, perqué i a pas cap politica lingüistica per portar una valorizacion del nom de las lengas concernidas, aquí l’occitan, mas o podèm tanben atribuar al savosian, lenga tanben oblidada e abandonada ; tot aquò se debana en Ròse-Alps, dins una region que los Conselh Regional a votat una oficializacion de las lengas (occitan e savosian), gràcia a un elegit berbèr d’EELV.
Alara encara un còp, e pels militants folcloristas o jornalistas de tot escantilh que fan una mescla lingüistica de las grandas al modèl francés : Lenga, dialecte, parlar son los mots claus en sociolingüistica per descriure una diversitat lingüistica, e per èstre seriós sul tèma.
La definicion de patois es, patués en occitan, perqué aquí tanben los Occitans n’an fargat una valorizacion positiva, inversent los paradigmes lingüistics :
Lo mot es çaquelà positivat per las populacions, es una perversion nacionalista francesa, per oblidar los noms verdatièrs de las lengas mesprezadas. Aital los mèdias qu’emplegan aqueste mot son, volontariamnt o non, partesan de las destruccions lingüisticas orquestradas pel sistèma politic parisenc, e las seunas vision del dreit lingüistic (tot per l’anglés e lo francés, e res per las autras lengas).


text:
Aups de Auta Provença A Mana
, a 15h, au sèti de La Soca e lei Regrèus, Grand Carrièra. Jorgi.camani@free.fr
te. 04 92 75 21 20
Un tèxte serà prepausat en grafia mistralenca, un autra en grafia classica. Aups Auts A Gap
, la dictada se farà lo 1er
febrier, e non lo 25 janvier coma leis autras, a 15h, Ostau de quartier Beauregard. Faureandre74@neuf.fr
e tel. 04 86 99 53 87.
Li serà prepausat una conferéncia sus lo tèma « Perqué siam aupencs e occitans ? ». Lo repais serà partejat. Aups maritimes Canas
a 18h a l’Ostau deis Associacions. gfettuciari@wanadoo.fr
e tel. 04 93 45 64 57.
Lei « dictaires » partejaràn puei la còca dei Rèis. Coarasa
farà la dictada lo 8 de febrier a 15h, a l’anciana escòla, plaça Felix Giordan. Li serà prepausat un tèxte de Guiu Pelhon e Radiò Nissa Pantaï enregistrarà. info@nissapantai.com
tel. 06 71 18 61 21 Còntes.
La dictada se farà a 14h30 a l’Ostau de la Joinessa. ieo06@eo-oc.org
e tel. 04 92 04 27 20.
Dictada seguida d’una còca dei Rèis. Niça
. A 15h au Trident. Sabem que lo tèxte prepausat serà de Joan Loís Bellon. Radiò Nissa Pantaï enregistrarà. info@nissapantai.com
tel. 06 71 18 61 21 Saorge.
A 14h30 Sala dau Terç Estat amé l'IEO06
Après la dictada, serà partejada la còca dei Rèis. Bocas dau Ròse Arle.
A 16h. ieo.arle@free.fr
e tel. 04 90 96 04 30
Avisatz vos que li fau si faire marcar per aver lei rensenhaments utils.
Lo tèxte serà d’un autor contemporàni ; e la grafio mistralenco es poussiblo. Seteme.
A 14h au centre cultural Loís Aragon. joeudemanosca@orange.fr
tel. 06 15 89 59 38.
Mòstra e animacions, gostaron e lòtò avans l’aperitiu. Droma Montelimar
. A 14h30 a la mediatèca, am’un tèxte de Maurice Viel. Ieo26@ieo-oc.org
e 04 75 46 86 52.
La dictada, après lei prèmis serà seguida d’un gostaron e d’animacions musicalas. Gard. Nime.
A 14h sala municipala de La Cigala, camin de l’Auberga de Jovença. Ieo30@orange.fr
Concèrt de Calèu e gostaron puei. Var Carnolas
A 14h sala Daumier, 2 carrièra Daniela Casanova. Ieo83@ieo-org. Tel. 04 94 33 22 51.
Li aurà Joan Luc Domenge, que mena una òbra de colectage màger e que prepausa una animacion a prepaus dau conte. Lo gòt de l’amistat clavarà la jornada. Vau Clusa Aurenja.
14h au licèu de l’Arc, en grafia classica o mistralenca. Ieo84@ieo-oc.org
e tel. 06 77 74 05 03. Am’ una animacion teatrala. Fòra de França
De sotalinhar que la Dictada, bailèjada dins una quarantena de vilas occitanas sera tanben organisada en Catalonha , tant a Barcelona
(14h30 Sala d’Actes dau Despartament de Cultura de la Generalitat, Palau Mauc. caoc@caoc.cat
e 00(34)93 567 10 00) coma a Valéncia
(17h au Casal de la Joventut, amé Talhier de danças. lluisfornes@hotmail.com . tel. 00 (34) 63 699 35 42)


text:
Alexander Gode
Alexander Gottfried Friedrich Gode-von-Aesch (30 d'octòbre de 1906 - 10 d'agost de 1970) es un glossopoèta e lo principal realizador d’Interlingua. Èra d'origina alemanda per lo paire, de la vila hanseática de Bremen, e soís per la maire, eissida d'una anciana familha borgesa, los Von Aesch, d'un vilatjòt del ròdol de Bèrna.
Ensenhava las lengas romaans e l’alemand a las universitats Columbia e Chicago e èra actiu per interlingua dempuèi 1934.
Redigiguèt de libres educatius 1943-1946 e publiquèta amb I. Clark Stillman la seria Spanish at Sight, French at Sight e Portuguese at Sight. Tradusiguèt de centenats d'articles e qualques libres dempuèi divèrsas lengas en anglés. Publiquèt en 1941 un libre de 300 paginas, Natural Science in German Romanticism. Fondèt en 1946 e dirigiguèt l'ostal d'edicion Storm Publishers. Foguèt lo darrièr director de recèrca de l’IALA après 1946, redactor del Interlingua-English Dictionary (1951) e coautor de la Gramatica d'Interlingua (amb Hugh E. Blair, 1951). Agèt la carga de Interlingua Division de Science Service (1953-1967).
Autor de nombrosas publicacions en Interlingua e alemand. Cofondator e primièr president de l'Association Americana de Traductors. Pendent los sieus darrièrs ans tradusissiá de tèxtes scientifics jos la signatura Interlingua Translations. Coautor de Interlingua a prime vista, basat sus la sèria ...at Sight. Guierdonat entre autres del Harald Swanberg Distinguished Service Award de la American Medical Writers' Association per sas contribucions excellentas a de revistas medicals e per resumits en interlingua; tanben premiat per la Fédération Internationale des Traducteurs pel trabalh de traduccion de publicacions scientificas.
Alexander Gode moriguèt lo 10 d'agost de 1970 a 63 ans.


text:
… d’eispression francofòna, tant iò dire dès la debuta.
Veiquí quauquas nòtas prengudas dau temps de l’encontra. N’i a gaire d’indicaci’s sus sos libres perquè l’encontra portava sus sa volontat d’estre ‘na ecrivana « popularí » dins lu bon sens dau mòt (la granda partida de mas nòtas) e sus son darnier libre. Me i ai ‘nat per pausar dos questions, las son a la fin dau bilhet.
– L’amassada de totas las fotografias presas per las familhas, monsur o madama « Totlumonde » son , coma los filmes « amators », personaus o pas, ‘n’archiva de las melhoras, tant valabla coma las producci’s industrialas per lu o la que charcha un punt de vuda « sociologic » e/o « istoric » per balhar de l’eime ad un libre, mance que fau destriar, coma totas las vetz. ‘Quela « chambra negra » de la familha es lu luòc ente son conhats daus secrets, las chausas que fau taiser, mas, las balhan de veire lu bonur dau segle, e son orror, ad un punt tau que d’enquera auëi, nos trobam manhats, chucats per las emoci’s a la descuberta d’una boitia de fotòs.
– Totjorn per balhar raiça de las raiças, l’escrivan deu fusinar dins la biblioteca, per eisemple, dins un de sos libres, lu temps, la meteò ven directament daus jornaus de l’epoca, la rebicada es estada portada de Milan d’aici a Venisa.
– ‘La refusa de far aisat e per eisemple, per parlar d’un camp de concentraci’, quilhat un fiu d’archaud, un miradòr ne’n doas frasa e veiquí per te lector~lectritz, veiquí un camp. Dins un de sos romans, ‘la parla entau, e se mesfia daus anacronismes, d’una tipessa que sos papiers son perduts ; lu liam d’avecque l’actualitat es mai que mai aisat, emai siguessem dins un roman « popularí » sens estre « istoric », qu’es ‘na mòda ne’n se mesma.
– Dins l’armarí de sa granda, n’i aviá daus « libres », d’un mescheant genre per manta personas segur, mas ‘quilhs libres, los fuelhetons dau « bas de pagina » de la premsa popularí, erián conhats, servats dintra los linceus o dins de la tiretas. Es la legida de ‘quilhs romans que li balhet envèia de legir los Hugo o Dumas, e d’autres, son de descubrir qua’iment las mesma ficelas per menar lu lector per lu bot dau nas au tròs d’un chamin farjat per l’escrivan que li balheten l’envèia de far l’escrivana, ‘n’escrivana popularí, usant de las mesma ficelas sens jamai se mocar de se e far aisat coma dins lu punt en sus.
– L’eisperiença de legida es ‘n’eisperiença de la solituda, mas, e ‘quò-es l’una de sas marcas, fau tener que legir daissa de las traças dins lu pus prigond dau lector, es perque i tornem, nos sembla legir autrachausa, perque l’i a la marca de l’eisperiença prumièra. Los mòts balhent ad una « realitat » una fòrma d’eissistença, lu legir bastís daus bocins grands de sa vita proprí.
Veiquí per las nòtas, màs quauquas nòtas, quauquas pòrtas dubertas, res de vertadièrament estordissent.
‘Viá doas questions qu’erián tres e qu’eisplican un pauc lu titre de mon bilhet.
De’n prumier, emai ‘la lu diguesse dins la conferença, vouliá saber se, dins « l’Amour de loin – image », qu’eriá ela la goiata que ‘visa las mans de son grand e se prend ‘na leiçon de gascon dau temps que ‘la dessenha ‘na carta, ela, sabanta dins un cuenh de la taula apres besilhar la linga que son grand après ‘na pausa de deschiframent chanta quitament.
Dins la conferença ‘quò se parlet d’una chambra negra, la pèça dins lu libre ne’n es una, vouliá saber se ‘la pensava que la linga gascona es au jorn d’aüei nonmas ‘na traça dins l’obscuritat dau monde, se ‘quela traça eriá mas ‘na toponimia dins ‘na geografia sens realitat sus lu reirlutz dau país ente vivem que ne’n semblam estre daus dinausors.
V-òc-es, la tipessa dau libre qu’es be ela. ‘La conta de las raiças dins lu Bearn, dins lu Medòc. Daus grands, daus reir-grands aquí quilhats, la linga be tenguda. ‘La conta sos pairs que van a Bordeu, dins la granda vila, ‘la se conta, ela, que sap que la linga eissista, ‘la la parla pas, la comprend un pauc.
‘La me parla de Manciet, li parle de Delpastre. ‘La comprend mon dire, sens vertadierament lu ‘pulhat perque son domení es la fotografia, aures. Me songe solament que ‘la se pausava pas ‘questa question..
Per tot dire, ‘quela libraria (>fr) es la qu’aime lu mielhs, ente ai daus reperís. Son mens borges que « los temps d’aüei », afè, son borges ilhs tot mas pas parrier. N’i a gaire, ‘guí lu coratge de damandar a la directritz se i aviá ‘na faiçon proprí per rinjar los libres dins los raijons. Veniá de veire la Marcela dins la tireta « terroir ». Ne’n aprofetí maitot per damandar perque lu Taïa, mescheant mas gai e amic dau ministre, eriá chas los blancs, perdon, los francès, e lu Effoui, mai-que-mai bon, eriá se, chas los negrons, perdon, los africans.
Lu classament es l’afar dau librari, es entau e pas autrament.
‘Quò deguet be la manhar perquè ‘na setmana apres, eriá au raijon « asiatic » que per ma pera ‘pelariá « eistreme orient », ‘la me trapet per me damandar se trobava quauquares d’i dire.
Màs ! Màs ! Màs ! (ndr : iò sabe, mamamese vista) Màs, eriá pas ‘na volontat de far la poliça chas vos, me seriá pas permes. ‘Gaitatz ‘quí, vene de ‘chaptar lu fond asiatic, vesetz be que sei un gentilh.
Dins la conferença, lu que me faguet m’esmalir, lu « librari » auviguet Anne Marie Garat me far respondre. Quante ‘ní comandar dos autres libretons d’ela, eu me diguet que ‘fectivament, « ilhs » ‘vián pas jamai legit Delpastre, sabián res d’ela e que avecque tots los libres quilhs devan classar, au jorn d’aüei, quauqu’un coma lu Mistrau seriá beleu au mitan daus escrivans « terroir », segond son editor. Li respondit que lu quite classament de « terroir » es ‘na conaria, mas fau daus « genres » sus los libres. Me diguet maitot que fòra me, i a degun per comandar Melhau, Lafont, Roqueta…
Lu reirlutz es la pertida jamai esclairada d’un bastit ; ai p’unas volontats de me bastre.
- Lu sití (>fr-sití) de la Anna Marie Garat, d’ente ven la fotografia
- E sus Teleramà (>fr-revuda)
–
E lu liam (>cor-revuda) dau jorn, pichatz per veire lu filmonet :
[…] C’est le communautarisme qui est au bout du chemin et pas la défense d’un magnifique patrimoine de langues et de cultures qui font la richesse de notre pays. […]


text:
Coma vesètz vòstre ròtle de Delegat a la Lenga d’Oc e ai Tradiciens Provençalas ?
Leis aparaires de la lenga d’òc son, ailàs, tant afogats coma desunits. Ieu siáu comptable d’aquela riquessa plurala, e espèri que totei comprengan que chascun deu poder s’exprimir. Mon dever, mon ròtle, ma plaça, es d’èstre, pertot, testimoniaire d’aquela diversitat. L’important es de poder transmetre la lenga que que siegue sa grafia. Am’aquò vòli dire mon oposicien a la Reforma dei Colègis, grèva per l’ensenhament de nòstra lenga.
Es que la descreissènça budgetària jugarà còntra lei projècts d’espandiment de la lenga d’òc dins lei Bocas-dau-Ròse ?
Chasque an l’Estat abaissa sei dotaciens ai collectivitats. Per lo CD13 aquò vòu dire 20% de mens. Mai gràcia a la volontat de la presidenta Martine Vassal, lo budget de ma delegacien serà mantengut au mume nivèu. Dirai tanben que volèm assoplir lei condiciens dei pichoneis associaciens que vòlon trobar una ajuda, en particulier per investiment. Serà plus necite de’n obtenir una d’una autra collectivitat per aquò. Tant per Sabine Bernasconi, l’elegida delegada a la Cultura coma per ieu, es un ponch important, bòrd qu’afavorisarà leis associaciens modèstas.


text:
Wikipèdia:Paginas de fusionar
Aquela pagina balha una lista daus articles que parlan dau mesme subjècte e que deven esser fusionats
Veire aquela pagina per seguir lo modèl fusionar.
Somari
- 1 Vinhana-Nauta e Nauta-Vinhana
- 2 Lista de païses
- 3 Niçart e Niçard
- 4 Bernart de Ventadorn e Bernat de Ventadorn.
- 5 Una tièra de paginas de fusionar
- 6 Istòria de l'Egipte e Istòria d'Egipte.
- 7 Partit de la nacion occitana e Partit Nacionalista Occitan
- 8 Cofolent -Confolent
- 9 Artés (província) - Artés (França)
- 10 La Scala e Scala de Milan
- 11 Leys d'Amors e Leis d'Amor
Vinhana-Nauta e Nauta-Vinhana[modificar la font]
Avem aqui un doble per los articles e tanben las categorias. Prepause de gardar la forma Vinhana-Nauta per l'amor que es la forma ordinària en Lemosin. --Pasha 25 jan 2006 à 15:29 (UTC)
Es fach! Las doas versions son estadas fusionadas e la modificacion repercutada dins totes los articles & categorias que contenian la forma "Nauta-Vinhana". En mai d'aquò, ai levat lo jonhent se servissiá pas de res! Cedric31 13 d'abril 2006 à 08:53 (UTC)
Lista de païses[modificar la font]
En seguida a la discussion de la Tavèrna. Cal fusionar Païses & Lista dels païses del mond Cedric31 13 d'abril 2006 à 09:06 (UTC)
Fach! Cedric31 27 d'abril 2006 à 05:53 (UTC)
Niçart e Niçard[modificar la font]
Dins lo Lavalade, Niçard s'escrit emb un D Pasha 23 mai 2006 à 12:48 (UTC)
D'aprèp "Laux" s'escriu amb un "D" tanben!
Cedric31 23 mai 2006 à 12:51 (UTC)
Fusion efectuada, article Niçart escafat!
Cedric31 1 jun 2006 à 16:44 (UTC)
Bernart de Ventadorn e Bernat de Ventadorn.[modificar la font]
Quò es Bernat e pas Bernart... Pasha 23 mai 2006 à 13:16 (UTC)
Fach! Cedric31 1 jun 2006 à 16:52 (UTC)
Una tièra de paginas de fusionar[modificar la font]
- Sus la pagina d'accuèlh Sindicalisme remanda pas a categoria: sindicalisme, musica a categoria: musica e n'i a segurament d'autras.
- Me soi enganat e ai creat una categoria Losera e Gavaudan alara qu'existissa Losera. Se poiria pas las fusionar o escafar la categoria Losera. De mai se poiria pas ajustar, quand i a mai o mens correspondéncia entre lo departament e lo pais, a la categoria departementala la del pais o deseparar las categorias en dos quand i a biparticion clara? Ex: Categoria: Roergue e Avairon, Òlt e Carcin, Pireneus Atlantic (Bearn), Pireneus Atlantics (Bascoat).
--Gavach 26 jul 2006 à 11:33 (UTC)
Pensi que ton error es interessanta! Prepausi de conservar las doas categorias per far la diferéncia entre lo departament francés de la Losera e la província istorica...
Cedric31 28 set 2006 à 13:05 (UTC)
Istòria de l'Egipte e Istòria d'Egipte.[modificar la font]
Istòria de l'Egipte was made in 2004, Istòria d'Egipte was made in 2006, but is larger. --Tuvic 9 set 2006 à 18:35 (UTC)
Partit de la nacion occitana e Partit Nacionalista Occitan[modificar la font]
Quò es lo mesme partit. I a un nom mai recent que l'autre.
Ai fach un tèxt comun e mes en plaça una redireccion: Partit Nacionalista Occitan --> Partit de la nacion occitana
Cedric31 28 set 2006 à 15:15 (UTC)
Cofolent -Confolent[modificar la font]
M'enganhere de nom per 'quela comuna. Son nom es Confolent. --Pasha 18 de decembre de 2006 a 13:16 (UTC)
Artés (província) - Artés (França)[modificar la font]
--Vivian13 (d) 29 de mai 2008 a 10:24 (UTC)
- Mertyl 10 de julh de 2008 a 20:33 (UTC)
La Scala e Scala de Milan[modificar la font]
- Andre Engels (d) 2 julhet de 2014 a 08.12 (UTC)


text:
Diapason
Un diapason qu'ei ua horca metallica qui, quan òm la truca, e produseish ua nòta referenciau dab un son natre.
Qu'ei tradicionaument utilizat peus musicians entà acordar los instruments de còrdas e peus cantaires entà poder començar las loas interpretacion dab la nòta justa.
Uei lo dia los diapasons de metau que son concurrenciats peus diapasons electronics e peus acordadors electronics (qui muishan la frequéncia de las nòtas qu'òm los hè audir).
Los diapasons ancians que dan ua idèa deus biais d'acordatge deus instrument de musica deu temps d'autes còps.


text:
Nubia
La Nubia es ara una region del nòrd del Sodan e del sud d'Egipte, lo long del Nil.
Dins l'Antiquitat, la Nubia èra un reialme independent que los abitants parlavan de dialèctes parents a las lengas coshiticas. Lo birgid, un dialècte particular, èra parlat fins al començament dels ans 1970 al nòrd del Niala al Sodan, dons lo Darfor. L'ancian nubian èra utilizat dins gaireben totes los tèxtes religioses entre los sègles VIII e IX.
Somari
Toponim[modificar | modificar la font]
Los ancians Egipcians nomenavan la region Ta-Seti (« lo país de l’arc ») en rason de l’arma caracteristica dels abitants. Los Egipcians distiriavan doas regions Oaoat (la Bassa Nubia egipciana situada entre las doas primièras cataractas), e Kosh (la Basse-Nubia sodanesa s’espandissiá de la segonda cataracta fina al tèrmes de Khartom)[1].
Dins unes tèxtes ieroglifics afirman que dins aquela region l’aur (en egipcian nwb : nub) èra « tan abondós que la posca dels camins »: benlèu es aquela l’etimologia del nom Nubia que la primièra mencion se trapa dins la Geografia de Estrabon, vèrs l'an 29 AbC[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Preistòria[modificar | modificar la font]
Los abitants mai ancians coneguts de la Nubia son los Badarians, seguit dels Amracians puèi dels Gerzèus, noments civilizacions del « grop A ». Dempuèi l'installacion dels Gerzèus, la Nubia comencèt vertadièrament a se formar - periòde que correspond a l'aveniment en Egipte de la primièra dinastia, vers l'an -3100. Los Gerzèus èran a l'origina un pòble nomad que s'installa en Nubia per venir elevors, s'ocupant de fedas, de cabras e una vacas. Se destriavan per los teralhas e lors rites funeraris fòrça diferents d'aqueles dels Egipcians.
La cultura gerzèa declinèt vèrs lo sègle XXVIII AbC, seguit per las civilizacions dichas del « grop B ». A vegadas foguèt considerat que los pòbles del grop B avián envasit la Nubia - ara se pensa que lo grop B es eissit del grop A. Aqueles pòbles èran pla mai paures que los precedents, e fòrça mens nombroses. Se supausa donc una ataca o de pilhatges, benlèu dels egipcians, qu'aurián provocat una crisi en Nubia.
Mercé al comèrci amb l'Egipte, la Nubia capitèt a prene un cèrt nivèl de vida e d'estabilitat. Vèrs la dinastia VI egipciana, la Nubia foguèt divisada en pichons reialmes - i a un debat al subjècte de l'aartenença o non dels reailmes a un ipotetic « grop C ». Se remarca l'estonanta similitud entre las teralhas dels ancians del grop A e aquelas del grop C, semblant mostrar o una nostalgia d'aqueles darrièrs, o un retorn dels primièrs. Lo desèrt del Sahara èra a l'epòca pro invivable per provocar l'exòde subte dels pòples nomads qu'i demoravan normalament, se refugiant alara en partida en Nubia.
De civilizacions del grop C, la primièra a unificar las regions a l'entorn d'ela foguèt aquela del reialme de Kerma - reialme que ten son nom de la ciutat de Kerma, que se supausa aver èsser sa capitala. Al delà la primièra cataracta, la Nubia, país de l'aur, provocava las cobesiás dels faraons, qu'i multipliquèron las expedicions militaraas e comercialas. Après lo desrevelh de l'Egipte jos l'Empèri Novèl, las tropas egipcianas s'espandiguèron al sud. Jol règne de Totmòsis I vers -1520, tota la Nubia del nòrd èra anexiada. Se revengèt amb l'episòdi dels faraons negres.
Lo reialme de Kush[modificar | modificar la font]
Pendent lo Tresen periòde intermediari egipcian (-1085 / -750), la Nubia tornèt independenta. Se constituèt alara dins lo bacin del Nil mejanun « empèri kushita » que contunhèt pendnet mila ans. Aquel periòde es tradicionalament divisada en doas epòcas: aquela de Napata, que a durèt de -750 a -300, e aquela de Meroe, que durèt de -300 a 340.
Epòca napatana[modificar | modificar la font]
Lo reialme de Kush utilizava fòrça practicas tradicionalas egipcianas, per exemple lor religion, e las piramidas. Lo reialme subrevisquèt mai de temps qu'aquel d'Egipte, envasissent quitament aquel darrièr pendent la XXVena dinastia al sègle VIII AbC. Vèrs -660, los faraons kushitas son rebutats cap a lor region d'origina, la Nubia, e forman a Napata un reialma original, sintèsi de las influéncias nubianas e egipcianas.
Vèrs -591, a la seguida de l'expedicion de Psammetic II contra Kush, la capitala daissa Napata per Meroe. E tanben s'apondèt lo pejorament de las condicions climaticas; que butèt lo nòrd a las foncions secondàrias.
Epòca meroèa[modificar | modificar la font]
A partir dels ans -315 / -295, aumenta la rompadura (jamai acabada) amb lo modèl egipcian.
En efièch, jos Nastasen (-335 a -315), Meroe prnguèt a Napata las darrièras grandas foncions que li demoravan. Èran aquelas del luòc de coronament e d'inumacion dels sobeirans.
Es dins aquel contèxte que se debana l'aveniment de las Candaças, de reinas exercisset efectivament lo poder politic suprèma. L'efectivitat de lors estatut e foncions imperials es traducha per la titulatura reiala que portavan e que venon de protocòl faraonic. Son Sa-Rê, Neb-tawy e n-swt-bity. Es traducha pel gèst august de chaplar los enemics que, dempuèi Narmer, exprimís lo trionf del sobeiran regnant. A tanben son rebat dins la Bíblia.
Pendent l'epòque roman, los kushitas comerçavan amb los Romans, e tanben èran de mercenaris crenchs.
A aquela epòca, las diferentas regions se divisèrpn grops pichons armats, dirigits per un general. Combatavan per sièire lor autoritat sus la Nubia, daissant la region flaca e vulnerabla a tota ataca. Los Noba ne profitèron per conquerir la Nubia - quitament es possible que lo nom de la region lor siá degut, al mens que « Nubia » venga del mot egipcian nub, l'aur. Dempuèi aquel temps, los Romans los nomenèron Nobatèus.
A l'epòca d'August, la Bassa Nubia (nomenada lo Dodecascoenus), foguèt envasit per las legions romanas d'August, dirigidas per Gai Petròni en 23 AbC.
La Nubia crestiana[modificar | modificar la font]
Vèrs l'an 350, la Nubia foguèt envasida pel reialme etiopian d'Axom. L'ancian govèrn nubian fuguèt espotit. Tres reialmes novèls se formèron alara:
- La Nobatia, al nòrd, entre la primièra e la segonda cataracta del Nil, que la capitala èra Pachoras (uèi Faras);
- La Makuria, al mièg, avent per capitala Dongola;
- L'Alodia, mai al sud, avent sa capitala a Soba, près de Khartom;
Lo roi Silko de Nobatia escriviá en grèc e gravava sas victòrias sul temple de Talmis (uèi Kalabsha) vèrs l'an 500.
Quand Atanas d'Alexàndria consacra Marcus evesque de Philæ abans sa mòrt en 373, mostrant per l'escasença la dominacion crestiana sus la region al sègle V, Joan d'Efès nòta qu'un prèire monofisisme nomenat Julian convertís lo rei e nòbles vèrs 545. Nòta taben que lo reialme d'Alodia foguèt convertit vèrs 569. Sos escrichs son a vegadas contradictòris, pasmens, amb aqueles dels contemporanèus. La Glèisa de Nubia fa aleugénciaa a la Glèisa ortodòxa (Melkita) puèi, en 719, a la Glèisa ortodòxa orientala (Glèisa còpta ortodòxa)[3]
L'islamizacion de la Nubia[modificar | modificar la font]
Al sègle VII, Makuria s'espandiguèt, annexiant lo reialme de Nobatia que ven pas qu'una província. Makuria es tanben la principala poténcia de la region - pro poderosa per far fàcia a l'invasion pels pòbles arabs. Aquel, se se'n crei al-Maqrîzî, aurián menat una expedicion contra la Nubia jol cap d'Abdallah ibn Saad (vèrs 652). Pasmens se parvenguèron pas a envasir lo reialme, li aurián impausat un tractat (lo baqt), establissent per exemple la libertat de circulacion per las mèrças dels dos païses. Aquel tracta levava la Nubia al jihad mas implicava d'obligacions asimetricas en favor de l’Egipte, que receviá un tribut e que las mèrças podavan s'establir en Nubia. Coneissèm aquel tractat mejans los dichs que ne fan unes autors arabs, çò qu'incita unes istorians a considerar que lo tractat a podava conéisser d'amendaments e de retòcas importants dins los sègles[4].
Amb lo comèrci, la pensada araba s'espandiguèt en Nubia, remplaçant lèu la crestientat. La glèisa « reiale » de Dongola foguèt remplaçada per une mosqueta vèrs 1350.
La Nubia islamica[modificar | modificar la font]
Lo reialme de Kokka comença donc vèrs 1350 e s'acaba a l'arribada dels Angleses. S'espandís alara d'Assoan fns Dongola, es un reialme musulman conquerit pel rei Nassèr.
Après de centenats ans de règne e tretze reis successius, lo reialme es aboli pels Angleses. Los darrirèrs reis foguèron Al Dyab, Al Malik, Zubayr, e Abdelaziz qu'aviá eritat dempuèi lo rei Nassèr de tot aquel reialme. I aviá agut una division en set districtes que Dongola èra venguda la capitala economica. Los eritièrs e lo darrièr rei Abdelaziz mòrt vèrs 1950 concervavan titulatura onorificas, coma lo suffixe « oro » significant Rei. La courona e l'espasa del darrièr rei e tanben de tèrras foguèron donadas a la descendéncia.
Nubia modèrna[modificar | modificar la font]
Pendent lo Sègle XIV, lo govèrn Dongolan s'aclapèt, divisant la region que venguèt alara jos l'influéncia de l'Egipte. En Nubia desfilèron los envasissors, e s'installèron fòrça reialmes successius. L'Egipte prenguèt lo tèrme nòrd de la region, daissant lo Sud de Dongola al reialme de Sennar vèrs le Sègle XVI.
L'Egipte obten lo contraròtle total de la region jol règne de Mehemed Ali al sègle XIX, puèi ven un condominium angloegipcian.
Amb la fin de la colonizacion anglesa, la Nubia foguèt separada en dos, una partida apartenent a l'Egipte, l'autre al Sodan.
L'istòria recenta dels Nubians es marcada per una darrièra catastròfa ecologica e sociologica fòrça granda. En 1963, près de 100 000 abitants de Bassa Nubia, entre la cataracta de Dal al Sodan e Assoan en Egipte, son caçats de lors ostals e de lors tèrras per la construccion de la nauta restanca d'Assoan. Dempuèi, lo lac Nasser engoliguèt doas cataractas maàger de l'Egipte antica. En aval de la restanca, los darrièrs pescadors nubians tustan encara sus l'aiga amb de longs pals per atraire los silurs e pèrcas del Nil cap a lors nassas. Lors eritièrs preferisson rendar lor servici als toristas del lac Nasser.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Ibid.
- ↑ Musée de la Nubie, p. 17, édité par le ministère égyptien de la Culture.
- ↑ Bruce Manning Metzger [The early versions of the New Testament] Oxford University Press, 1977, (ISBN 0198261705 e 9780198261704).
- ↑ François-Xavier Fauvelle, Le rhinocéros d'or, Paris, Alma éditeurs, , p. 50-51
Vejar tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Robin Thelwall :
- (de) Lexicostatistical relations between Nubian, Daju and Dinka, 1978 ;
- Études nubiennes : colloque de Chantilly, 2-6 juillet 1975, 265-286 ;
- (en) Linguistic Aspects of Greater Nubian History, in Ehret, C. & Posnansky, M. (eds.) ;
- (en) The Archeological and Linguistic Reconstruction of African History, Berkeley/Los Angeles, 39-56. (en) Version en ligne ;
- Tidiane N'Diaye, Éclipse des Dieux « La Nubie », Ed Du Rocher, Paris, ;
- Frédérique Fogel, Mémoires du Nil. Les Nubiens d'Égypte en migration, Karthala, ;
- , L'Égypte et la Nubie, Arthus Bertrand, .
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Le royaume de Kouch, par Brigitte Gratien, Directeur de recherche au CNRS, Institut de papyrologie et d'égyptologie à l'université de Lille III ;
- Histoire de la Nubie chrétienne, par Christian Cannuyer, Professeur à la faculté de théologie de l’université catholique de Lille ;
- Voyage au pays des pharaons noirs : Récit de voyage et notices sur l'histoire de la Nubie
- "Voyage en Éthiopie, au Soudan oriental, et au Nigritia" a été écrit par Pierre Trémaux en 1862-63. Il dispose d'une description détaillée et les dessins de la Nubie.
- (en) Le racisme et la redécouverte de l'Ancienne Nubie ;
- (en) TheNubian.net : un site très complet sur l'étude de la Nubie et de la civilisation nubienne.


text:
Seth
Seth qu'ei un diu egipcian màger deu cap de can e sénher deus èrms. Qu'ei ua divinitat de las ambiguosas.
Qu'ei famós per aver, per traída, aucit lo diu Osiris (lo son quite hrair) e per aver combatut Òrus (lo hilh postum d'Osiris) entà'u panar lo tròn d'Egipte. Que's poderé créder atau de que seré lo diu deu mau puisqu'Osiris qu'ei un diu juste e que lo son hilh qu'ei associat dab lo poder deus faraons (Òrus que'n seré estat lo purmèr).
Seth, totun, que ho, en epòcas mei anticas hèra pregat e, mei que mei, qu'ei lo diu qui combat cada ser Apofis (la sèrp tenebrosa) devath la tèrra au costat de Ra, só e pair deus dius.


text:
31.03.2018. Nòva
Es tombada la nòva: i aurà pas cap de fusion entre las universitats tolosanas. Aquela del
7.02.2018. Nòva
Dimècres que ven, 14 de febrièr, l’Universitat de Bordèu-Montanha e l’ESPE
10.12.2017. Nòva
Un Diplòma Universitari Occitan especializat en cultura, patrimòni e espectacle es dobèrt
23.11.2017. Nòva
L’ensenhament de l’occitan es en perilh a l’Universitat de Niça. An parlat de
20.05.2017. Nòva
Alexander Sigmund, doctorand en sociolingüistica romanica a l'Universitat de Viena (Àustria),
16.05.2017. Nòva
Contunhan los escambis entre las universitats de Lhèida (Catalonha) e de Tolosa Joan Jaurés.
4.03.2017. Nòva
Los estudis d’occitan dobrisson a de nombrosas oportunitats dins lo mond del trabalh. O explicaràn
3.08.2016. Nòva
L’Universitat de Bordèu-Montanha prepausarà tre la rintrada un ensenhament de l’occitan
19.08.2015. Nòva
Dempuèi diluns passat, 17 d’agost, son dobèrtas las inscripcions per far d’estudis
15.05.2015. Nòva
Un jutjament de 2013 del Tribunal Administratiu Regional de Lombardia a anullat la decision de l’Universitat
21.04.2015. Nòva
La setmana passada, d’estudiants del gra d’estudis catalans e occitans de l’Universitat
6.04.2015. Nòva
Lo grop dels extremistas somalians Al Shabaab an menaçat Kenya que, s’aquel estat retira
2.01.2015. Nòva
Es ja disponible en occitan d’Aran l’aplicacion per telefòn mobil de las Guidas de
8.12.2014. Nòva
Lo Govèrn d’Aran e la comuna de Vielha e Mijaran an signat una convencion amb l’Universitat
5.10.2014. Nòva
D’estudiants de Bolívia an fach de tèsis en de lengas autoctònas del país,
28.12.2013. Facebook
Après que lo Movement d’Estudiants Occitans Med’Òc existissiá pas
3.12.2013. Nòva
L’antena nomenada Du Guesclin de l’universitat besierenca barrarà pas, gràcias
12.11.2013. Nòva
Del mes d’octòbre ençà, un movement estudiant de contestacion s’es organizat
26.09.2013. Nòva
Aqueste mes de setembre, lo Ministèri de l’Educacion grèc a anonciat brutalament
19.09.2012. Nòva
Cal notar tanben que, totjorn segon aquel classament, sus las dètz metropòlis primièras,
19.08.2012. Nòva
Acabadas las classas presencialas, se contunha de trabalhar per que lo plan d’estudis siá


text:
Gilbert Bécaud
Gilbert Bécaud (naissut François Gilbert Léopold Silly ; Tolon, lo 24 d'octobre de 1927 - París, lo 18 de decembre de 2001) foguèt un cantaire de varietat provençau de lenga francesa que faguèt una prestigiosa carriera internacionala. Sei cançon foguèron ansin tradusidas dins mante lenga, e mai que mai en anglés.
La mai famosa e bensai Et maintenant ? ("E ara ?") de 1961.
Abans de començar sa carriera internacionala, estudièt lo piano au Conservatòri de Niça que laissèt quand entrèt dins la resistència durant la Segonda Guèrra Mondiala.


text:
1031
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1031 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Novèla campanha de l'armada dau còmte de Provença còntra la senhoriá de Fòs que refusava totjorn d'acceptar son autoritat. La region a l'entorn de Fòs foguèt pilhada mai lei senhors de Fòs contunièron de refusar la senhoriá dei còmtes.
França[modificar | modificar la font]
Romavatge dau rèi Robèrt II dins lei fèus dau sud de son reiaume. L'acuèlh dei senhors occitans (Guilhèm V d'Aquitània e Guilhèm III de Tolosa) foguèt polit mai acceptèron ges d'autoritat reiala sus lei sieus fèus[1].
Après son retorn, lo rèi Robèrt II moriguèt lo 20 de julhet a Melun. Foguèt remplaçat per son fiu Enric Ièr. Aquò entraïnèt la revòuta de la rèine Constància, fòrça ostil, au rèi novèu e marquèt lo començament d'una guèrra civila qu'anava se generalizar a la mitat nòrd dau reiaume. Menaçat per leis insurgents, Enric deguèt se retirar dins lo Ducat de Normandia onte trobèt lo sostèn de Robèrt lo Magnific.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Califat de Còrdoa[modificar | modificar la font]
Data retenguda per l'esclatament e la disparicion dau Califat fòrça afeblit dempuei 1002 per divèrsei guèrras civilas.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo duc d'Aquitània considerava lo rèi francés coma una nullitat.


text:
La Societat francesa d’onomastica (SFO), lo laboratòri CLLE-ERSS (CNRS - Universitat Tolosa Joan Jaurès) e Lo Congrès, dab lo sostien de la DGLFLF, de la Region Occitània via l'Ofici public de la lenga occitana e de l’Universitat de Tolosa Joan Jaurès, qu’organizan lo XVIIIau collòqui d’onomastica a Tolosa deu 17 au 19 de genèr.
Aqueth collòqui, qui amassa los especialistas en onomastica (estudi deus noms pròpis, dont la toponimia) a dus ans passats, qu’aurà los tèmas de la circulacion lingüistica e de l’onomastica occitana. Mei d’un sòci deu Congrès - Patric Sauzet (president deu Conselh lingüistic), Pèire Brechet (Président de l’Institut d’Estudis Occitans), Vincenç Rivière (encargat de mission lingüistic) - que haràn ua comunicacion tad aquera edicion mondina.
L’entrada qu’ei libra e a gratís.


text:
Cinquena Guèrra Otomanoveneciana
La Cinquena Guèrra Otomanoveneciana o Guèrra de Creta se debanèt de 1645 a 1669. Opausèt la Republica de Venècia, sostengut per uneis estats europencs, a l'Empèri Otoman. Son enjòc èra lo contraròtle de l'illa de Creta, possession venecianas que foguèt atacada per leis Otomans. Après la capitada de son desbarcament sus l'illa, l'armada otomana la conquistèt rapidament franc dau pòrt de Candia onte la garnison veneciana resistiguèt fins a 1669 après 21 annadas de sètge. D'efècte, en causa de sa superioritat navala, Venècia capitèt d'avitalhar la vila. Pasmens, la superioritat terrèstra otomana empachèt lei Venecians de rebutar l'assaut advèrs. De mai, en causa de l'impopularitat de l'autoritat de Venècia en Creta, la populacion de l'illa foguèt pas ostila ais Otomans que poguèron s'avitalhar dirèctament dins la region maugrat son isolament a respèct dau rèsta de l'Empèri. Aquel equilibri explica la longor de la batalha que sa fin marquèt la fin de la guèrra. Creta, levat de quauquei sectors isolats, venguèt una província otomana mai Venècia obtenguèt divèrsei territòris en Dalmàcia.


text:
Galician
Lo galician (mot adoptat pel Congrès Permanent de la Lenga Occitana e incorporat dins lo diccionari referencial basic del Congrès), galhego (ispanisme non incorporat dins lo diccionari referencial del Congrès), galhèc (ispanisme non incorporat, de gallec, forma catalanizada modèrna de gallego, non atestada en catalan ancian, las formas medievalas en catalan èran galego e gallego [1]) o galèc (neologisme non incorporat dins lo diccionari referencial del Congrès )[2] [3] es una lenga originària de la region de Galícia (Espanha), dont pòrta lo nom.
Es una lenga romanica fòrça vesina del portugués, e mai se parla d'una sola lenga galègoportuguesa dins certans sectors de la societat galiciana e de la lingüistica romanica. Tant lo galician coma lo portugués sòrton de la meteissa evolucion del latin, lo galègoportugués, que son nuclèu d'origina èra la Galícia actuala e lo nòrd de Portugal. Cèrtas parts de la societat galiciana (los reïntegracionistas) defendon la reïntegracion del galèc dins lo sistèma galègoportugués, en adoptar la nòrma ja en vigor en portugués (al nivèl gramatical e grafic). Afirman l'unitat de la lenga galègoportuguesa. S'opausan a la nòrma oficiala de la region de Galícia, que li repròchan de se calcar tròp subre l'espanhòl. Mas la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per representar foneticament la lenga galiciana, e es plan dificila pels galicians, pr'amor que lo sistema fonetic del galician modern es plan diferent del portugués, aital las grafias S e SS, Z e Ç, J e X, GE e XE, GI e XI, e qualques autras, que representan de sons diferents en portugués an pas cap de diferéncia en galician, alara se pòt dire que la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per la lenga galiciana, per tant la nòrma oficiala d'aquesta lenga es fòrça mai facila, e gaireben totes los galicians la preferisson.
Lo galègoportugués foguèt del sègle XII al sègle XIII la lenga poetica de la part occidentala de la Peninsula Iberica, dins un movement literari ligat al dels trobadors (Las cantigas de santa Maria, del rei de Castelha, Anfós lo Savi).
La veïculacion d'ora de Galícia dins la corona de Castelha castelhanizèt las classas nautas de la societat e menèt a una castelhanizacion relativa de la lenga. Ça que la, lo galician a pas daissat d'èsser parlat pels galicians. A l'ora d'ara tres milions de personas parlan galician dins l'estat espanhòl (Galícia, la Franja occidentala d'Astúrias, lo Bierso dins la comunitat autonòma de Castelha e Leon e los immigrants dins d'autras parts de l'estat espanhòl, en Euròpa e en America.
Lo galician a un estatut de cooficialitat amb lo castelhan en Galícia.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ J. Coromines, Diccionari Etimològic de la Llengua Catalana, adreça gallec
- ↑ La forma galician, -a es estada considerada per quauques-uns coma francesisme en occitan alara que los quites mots galician e galiziano, respectivament en anglés e en itaiian son pas jamai estats considerats coma tals. Lo gentilici classic de Galicia es galèc -èga (Wiacek 1968) mai regularament, se legís lo catalanisme galhèc -èga* (cf. catalan gallec -ega). L’ipercatalanisme sembla una reaccion exagerada còntra lo francisme galician -a* (cf. francés galicien)., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024
- ↑ Lo mot medieval 'galec' es plan atestat dins la poesia trobadorenca (vej. W. Wiacek, Lexique des noms géographiques et ethniques dans la poésie des troubadours du 12e et 13e siècle, Paris, 1968). Ça que la, los trobadors emplegavan indistintament las formas 'galic' e 'galec’. La significacion del mot medieval es pas vertadièrament univòca, la question es pas tan simpla. Segon l'estudi fòrça plan argumentat de K. Lewent (Bemerkungen zu provenzalischen Sprache und Literatur, Neuphilolog. Mittel. 28 (1938) pp.22-27), Guiraut de Bornelh emplega aqueste mot per designar non pas los galicians mas los galeses. De l'autra part, M. Tyssens nos membra qu'es fòrça dobtós que lo mot designe los galicians jos la pluma de Pèire d'Auvernhe quora fa allusion al malastre del rei dels "galecs" (ved. M. Tyssens, Lyrique romane médiévale, acte du colloque de Liège, 1989, p. 257). En efèit, Galícia foguèt pas jamai un reiaume independent, fasiá partida del reiaume de Leon e las cronicas repòrtan pas qu'un rei de Leon foguèsse particularament malastruc. Se deviá agir puslèu dels escoceses, un allusion probabla al rei Donnchad Mac Crinain (alias Duncan Ier), dit "An t-Ilgarach" (valent a dire "Lo Malaut" en gaelic), malastruc a la batalha calamitosa de Durham qu'aviá provocat el-meteis (1039) e qui finiguèt tuat en 1040 pel duc Mac Bethad mac Findlàich, o siá Macbeth, que lo remplacèc coma rei. Aquesta istòria populara, redigida per un cronicaire medieval e dont existís una version en latin afrancesat, foguèt represa per Shakespeare cinc sègles mai tard. En realitat, a l'origina, l'etimon de 'galic' e 'galec' porriá èsser lo de 'gaelic', non lo de 'gallego', e lo gentilici correspondent, lo d'una nacion celtica de las Islas Britanicas, probablament Escòcia e, per confusion, lo País de Galas. Aquesta ipotèsi explica per qué los catalans de l'atge mejan emplegavan pas jamai lo mot 'galec' o 'galic' per dire galician mas sonque 'galego' e 'gallego'. 'Galic', 'galec', 'gales', la confusion èra la règla en çò deus trobadors.


text:
17 juin 2009
Recèrca occitana, novèla generacion : Albi 11 e 12 de junh de 2009
Recèrca occitana, novèla generacion : Albi 11 e 12 de junh de 2009 Los 11 e 12 de junh, me’n anèri as Albi, al collòqui internacional organisat per l’Associacion Internacionala d’Estudis Occitans : « Novèla recèrca en domèni occitan : apròchas interdisciplinarias », al sèti del Centre Universitari Champollion (ont i aviá dins lo temps las casernas). Aqueste titre del collòqui, l’ai revirat, qu’èra solament en francés sul programa, sus l’aficha, suls sitis universitaris e associatius, etc. pròva, se ne... [Lire la suite]


text:
País de Galas
Galas o lo País de Galas (en galés Cymru [ˈkəmrɨ]) es un país del nòrd-oèst d'Euròpa, al centre-oèst de l'illa de Grand Bretanha, e reconegut oficialament coma una nacion del Reialme Unit.
Sa capitala es Cardiff o Caerdydd.
Lo gentilici es galés -esa [1].
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilas importantas[modificar | modificar la font]
- Cardiff
- Swansea
- Newport
- Barry, Vale of Glamorgan
- Wrexham
- Llanelli, Carmarthemshire
- Cwmbran, Torfaen
- Pontypridd, Rhondda Cynon Taff
- Bridgend
- Port Talbot
- Neath
- Merthyr Tydfil
- Aberystwyth, Ceredigion
- Caernarfon, Gwynedd
- Bangor, Gwynedd
- Monmouth
- Caerphilly
- Carmarthen
- Pembroke
- Helygain
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia del País de Galas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cal distinguir 1º "Galas" e "galés -esa" pel país de Grand Bretanha e 2º Gàllia e "gallés -esa / gal galla" pel país antic del continent europèu


text:
Lucy (Mosèla)
Lucy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana província lorraine en dependent de la châtellenie de Amance.
- Poderosa distincion a Modèl:La s
- Transbordador de Lucey #far la patz amb la vila de Mètz en 1430.
- #Servir de dotation de la notícia primatiale de Nancy en 1604.
- Lucy Èra lo banc de la corporacion de las tisserands de la châtellenie de Amance.
- Ancienne province lorraine dépendant de la châtellenie d'Amance.
- Puissante seigneurie au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- Ferry de Lucey fit la paix avec la ville de Metz en 1430.
- Servit de dotation de la nouvelle primatiale de Nancy en 1604.
- Lucy était le siège de la corporation des tisserands de la châtellenie d'Amance.


text:
Lista dels monarcas de Russia
Aquò es la lista dels monarcas de Russia.
Somari
Princes Rus' de Kiev[modificar | modificar la font]
Grands princes de Vladimir-Sozdal[modificar | modificar la font]
Princes puèi grands princes de Moscòu[modificar | modificar la font]
- Danièl Moskovski (1283-1303)
- Iurii III Moskovski (1303-1325)
- Ivan Ièr (Ivan Kalita) (1325-1341), grand prince de Vladimir Sozdal en 1328
- Simeon Ièr (Simeon lo Fièr) (1341-1353)
- Ivan II de Russia (1353-1359)
- Dmitrii III Constantinovich (1359-1362)
- Dmitrii IV (Dmitrii Donskoi) (1362-1389)
- Vassili Ièr (1389-1425)
- Vassili II (Vassili l'òrb) (1425-1462)
- Iurii IV de Russia (1433-1434) usurpator
- Dmitrii Chemiaka (1446-1447) usurpator
- Ivan III de Russia (Ivan lo Grand) (1462-1505), primièr sobeiran de totas las Russias
- Vassili III (1505-1533)
- Granda Duquesa Elena Glinskaïa (regenta per son filh, Ivan IV, 1533-1538)
Tsars e autocratas de Russia[modificar | modificar la font]
- Ivan IV lo Terrible, grand prince de Moscòu puèi tsar de Russia (1547–1584)
- Fedor Ièr (1584–1598), tsar de Russia (coma totes sos successors fins a Pèire lo Grand)
- Borís Godunov (1598–1605)
- Fedor II (1605)
- Dmitrii II (1605 - 1606)
- Vassili IV Chouiski (1606–1610)
- Ladislas IV Vasa (1610-1613)
- Miquèl III de Russia (1613–1645)
- Alèxis Ièr (1645–1676)
- Fedor III (1676–1682)
- Ivan V (1682–1689)
Empèri de Russia[modificar | modificar la font]
- Pèire Ièr lo Grand, tsar (1689–1721) puèi emperaire de Russia (1721–1725) (coma totes sos successors)
- Catarina Ièra (1725–1727)
- Pèire II (1727–1730)
- Anna Ièra (1730–1740)
- Ivan VI (1740–1741)
- Elisabèt Ièra (1741–1762)
- Pèire III (1762)
- Catarina II (1762–1796)
- Paul Ièr (1796–1801)
- Alexandre Ièr (1801–1825)
- Nicolau Ièr (1825–1855)
- Alexandre II (1855–1881)
- Alexandre III (1881–1894)
- Nicolau II (1894–1917)
- Mikhaïl Aleksandrovich Romanov (1917–1917)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lista dels princes de Belgorod
- Lista dels sobeirans de Belz
- Lista dels princes de Bielozersk
- Lista dels princes de Borovsk
- Lista dels sobeirans de Brest
- Lista dels princes de Briansk
- Lista dels ducs de Chelm
- Lista dels princes de Czartorysk
- Lista dels sobeirans de Dmitrov
- Lista dels princes de Dorogobuzh
- Lista dels princes de Drutsk
- Lista dels princes de Dubrovitsa
- Lista dels sobeirans de Galicia
- Lista dels princes de Gerceke
- Lista dels princes de Gorodetsk
- Lista dels princes de Gorodetsk-Souzdal
- Lista dels princes de Hrodno
- Lista dels princes d'Iskorosten
- Lista dels princes d'Izyaslavl
- Lista dels sobeirans de Kaluzha
- Lista dels princes de Kamenets
- Lista dels princes de Kanev
- Lista dels princes de Karachev
- Lista dels princes de Kargolom
- Lista dels princes de Kashin
- Lista dels princes de Kholm
- Lista dels sobeirans de Kiev
- Lista dels princes de Klechesk
- Lista dels princes de Kokneses
- Lista dels princes de Kolomna
- Lista dels princes de Kostroma
- Lista dels princes de Korsk
- Lista dels princes de Kozelsk
- Lista dels reis de Ladoga
- Lista dels princes de Logoysk
- Lista dels sobeirans de Lutzk
- Lista dels princes de Medzhibizh
- Lista dels princes de Mezetzk
- Lista dels princes de Mikulin
- Lista dels princes de Minsk
- Lista dels princes de Mologa
- Lista dels princes de Mosal
- Lista dels sobeirans de Moscòu
- Lista dels princes de Mozhaisk
- Lista dels princes de Mourom
- Lista dels princes de Mourom-Riazan
- Lista dels princes de Nizhegorod
- Lista dels sobeirans de Novgorod
- Lista dels princes de Novgorod-Seversk
- Lista dels ducs de Novogrudok
- Lista dels princes de Novosilsk
- Lista dels princes d'Obolensk
- Lista dels princes d'Odoiev
- Lista dels princes d'Ostrog
- Lista dels princes d'Ovruch
- Lista dels princes de Pereslavl
- Lista dels princes de Peresopnitsa
- Lista dels princes de Pereyaslavl
- Lista dels princes de Pinsk
- Lista dels princes de Polatsk
- Lista dels princes de Pronsk
- Lista dels princes de Przemysl
- Lista dels princes de Pskov
- Lista dels princes de Putivl
- Lista dels princes de Riazanj
- Lista dels princes de Rilsk
- Lista dels princes de Romanov
- Lista dels princes de Rostov
- Lista dels princes de Rostov-Borisoglebsk
- Lista dels princes de Rostov-Souzdal
- Lista dels princes de Rostov-Usretin
- Lista dels ducs de Ruza
- Lista dels princes de Selekhov
- Lista dels princes de Serpukhov
- Lista dels princes de Serpukhov-Borovsk
- Lista dels princes de Seversk
- Lista dels princes de Sheleshpan
- Lista dels princes de Shumsk
- Lista dels princes de Shuya
- Lista dels ducs de Slonim
- Lista dels princes de Smolensk
- Lista dels princes de Snov
- Lista dels princes de Souzdal
- Lista dels princes de Souzdal-Nizhegorod
- Lista dels ducs de Staritsa
- Lista dels princes de Starodub
- Lista dels princes de Staroriazanj
- Lista dels princes de Stepan
- Lista dels princes de Strejev
- Lista dels princes de Sugor
- Lista dels sobeirans de Tchernigov
- Lista dels princes de Terebovlya
- Lista dels princes de Tmutarakan
- Lista dels princes de Toropetz
- Lista dels princes de Torussk
- Lista dels princes de Torzhok
- Lista dels princes de Tripolye
- Lista dels princes de Turov
- Lista dels sobeirans de Tver
- Lista dels sobeirans d'Uglich
- Lista dels princes de Vasiliev
- Lista dels princes de Vereya
- Lista dels princes de Vitebsk
- Lista dels sobeirans de Vladimir
- Lista dels princes de Vladimir-Volynsk
- Lista dels ducs de Vologda
- Lista dels ducs de Volokolamsk
- Lista dels princes de Vshtchizh
- Lista dels princes de Vyshgorod
- Lista dels princes de Yuriev
- Lista dels princes de Zaozersk
- Lista dels princes de Zaslaw
- Lista dels princes de Zvenigorod
- Dirigents de l'URSS
- Lista dels presidents de Russia


text:
Miguel Díaz-Canel
Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez (Placetas, 20 d'abril de 1960) es un òme politic e exprofessor univesitari cuban, actual president de Cuba. Foguèt abans vicepresident del Conselh d'Estat e del Conselh dels Ministres de Cuba. Es lo primièr dirigent cuban nascut après la Revolucion a ocupar aquel pòst. Comencèt sa carrièra coma membre del Burèu Politic del Partit Comunista de Cuba (PCC) en 1997, e coma Primièr Secretari del Partit Comunista de Cuba dins las províncias de Villa Clara (1994-2003) e Holguín (2003-2009). Foguèt ministre de l'Educacion Superiora de 2009 a 2012 e Vicepresident del Conselh dels Ministres entre 2012 e 2013.


text:
Quand una persona se sona Simon a Tolosa, se sap clarament qu'es pas de Tolosa ... Quand se sona lo pichon Simon, Simeon, se sap pas encara quina son las resorgas intellectualas d'oblidança occitana que fasquèron qu'es possible de lo dire aital, el lo protestant, lo filh de pastor protestant : mas aquel Simeon èra de Lauragués, se marridèt amb una ciutadana de Lauragués ; es estat un migrant de la Granda Occitània, per devenir mètge dels Paures a Marselha, lo pòrt colonial republican dels tempses ancians del XIXen e XXen sègle.
Conselh de lectura «Histoire universelle de Marseille» Alèssi Dell'Umbria, filh o pichon filh, o rèire-pichon filh dels migrants italians que son tanben passats per Marselha abans d'anar o pas a las Americas.
Donc segon la fabla occitana, siam pastat de convivéncia ... en remembrança dels trobadors, e sobretot se remembra dels chaples contra los catars, contra los protestants ; mes el, aquel cònsol de Marselha, malgrat d'èstre mètge e donc pro saberut per l'epòca, o dèu aver oblidar...
Es de la meteissa manièra que cap a las annadas 1980, lo cònsol de Marselha, Defferre, cridarà l'Estat per lo salvar de la gestion complicada de la vila, d'una granda vila o pòrt cosmopolit ; el fargarà lo concepte de delegacion de poder jacobin, la decentralizacion, debuta en 1982.
Mas Simeon aurà de recebre migrants, en nombre grand, donc aprèp aver de recebre un onda de migrants armenians, serà lo temps de dire pron, n'i a pron ; coma s'entend jà ambe Manolito Valse al govèrn fàcia a l'arribada dels Sirians musulmans, Assirians de totas las religions, Curdes, Afgans de tot tipe, joves Eritreans, Somalians, etc. O tanben coma un Michel Rocard quand «desirava pas recebre tota la misèria del monde» ; se fau tanben pensar que migrar dins aquelas condicions fabrica que problèmas de sentat directe o indicrecte, los desbalançats mentals se fabrícan aital tanben :
« S'anoncia que 40 000 d'aquelei òstes son en camin cap a nosauts, çò que vòu dire que lo biton, lo tifus e la mòrt nègra se caminejan cap a nosauts, se son pas jà en granas pulluentas dempuèi l'arribada dels primièrs d'aquelei immigrants, despoderats de tot, refractaris de las manièras occidentalas, rebèls de totas las mesuras de sanitat publica, immobilizats dins las loras indoléncias resignadas, passivas, ancestralas. [...] La populacion de
Marselha crida pel govèrn qu'interdise de vertat l'entrada dels pòrts franceses a-n aquestei immigrants e que los tòrne sense delai aqueleis lamentables tropèus umans, gròs dangièr public pel país tot sancièr. »
— Siméon Flaissières, cònsol de Marselha aprèp-guèrra de 14/18
Marselha èra lo pòrt de la coloniazacion francesa, representa fRança al mens pendent tot lo temps del colonialisme republican francés.
Tota la pensada del sègle XIXen es dins la semantica de la frasa famosa, lo XIXen sègle a pas cambiat aquela semantica francesa, nacionalista francesa ; se fargava un monument a Joana d'Arc a Tolosa al meteis temps.
Lo Lauragués, filh de pastor protestant, es estat cambiat en arribar mètge a Marselha, o en arribar cònsol de Marselha ? Moriguèt senador francés e al pòst de cònsol de Marselha, elegit dinca 1931 !
Victor Gèlu èra encara dins los caps, mai qu'en 2016 :
Èran pas feniants, e cresián al meteis Diéu que los de la Provença que se remembrava las grand'messas dels Felibres, d'un Frederic Mistral, mas èran jà al ment las tiradas d'un Maurràs... nostalgic d'ancian regime o de la restauracion del sègle XIXen.
Èran pas feniants, faguèron la riquèssa de mantunes cap-d'entrepresas qu'i trapèran lèu de man-d'òbra mens cara, per las usinas novèlas creadas pendent la guèrra de 14/18 quand lo nòrd del país vesin èra en guèrra.
Èran pas feniants, faguèron una novèla economica dins tot lo val de Ròse pendent mai de las 50 annadas que seguiràn.
Èran los Armenians percaçats pels novèls poders kemalistas turcs, lo sol problèma que la guèrra de 14/18 a far sobreviure, diplomaticament, dinca pausar problèmas grèus per tot lo sègle XXen e dinca ara al XXIen sègle, ara. E lo poder dels joves turcs es en camin de tornar en 2016 ... e digun en Euròpa ne sembla aver paur, sobretot pas l'OTAN...
Las annadas d'aprèp 14/18 s'encamina tornar mai al XXIen sègle, de fargarà d'un autre biais, mas aprèp Niça, l'atemptat de Niça, s'entendrà jà que la remembrança del passat es pus d'actualitat ; siam ambe la dificultat d'aver -en mai- una societat inculta, e aculturada, çò que dona mai grèu lo problèma de societat ; e amai son pas los mai paures, los mai incultes ! Sovent son professors d'universitat... legitim per parlar en public pel sistèma politic ; l'incultura se cultiva a tot festenal per un sistèma administratiu net de tota pensada politica, tecnocratica.
Lo problèma d'aquel personal politic que pensa local quand s'arriba a li èstre utile, oblida de pensar a la politica francesa en Siria-Liban, sobretot d'aquel temps elonhat ... e de las causidas diplomaticas francesas (espaci blau es jamai estat respectat per las autoritats francesas, veire mapa) ; las causas an pas cambiat ; l'estructura trabalha pel mercat-Estat-nacion francés, dedins coma defòra ; e las migracions son juste elements de regulacion fosca a desfaut d'aver una potinga politica ambe lo problèma economic, la causida economica que favoriza sempre una casta de govèrn, pauc impòrta lo regime republican o pas ; d'unes díson corrupcion, d'autres lòbis.... eficacetat economica per un poder dedins una entrepresa qu'ajudarà pus tard lo politic a damorar al poder.
Lo malastre, es que lo sistèma dit anticapitalista faguèt del meteis biais, en fabricar sa pròpria casta roja de tota las pensadas politicas ; car l'URSS èra un impèri colonial del meteis biais, un mercat pels amics qu'an una economia a desvolopar (vesèm en China). Sovent l'ideologia d'esquèrra, dita d'esquèrra, confond lo capital e la finança... fauta de saber coma fonciona un compte de foncionament e un balanç d'entrepresa, ont lo capital es indicat ; enfin totas las estructuras que fan la vida de las entrepresas pichonas e grandas.
Lo problèma es que la migracion creada per far fòra una populacion d'un territòri, es manipulada pel meteis mercat dins lo territòri novèl e forçat, aprèp migracion forçada e violenta. Lo ciment Lafarge es lo meteis ambe DAESH, pseudò Estat mas militarament potent, o dedins lo mercat-Estat-nacion dita fRança. Los projectes inutils e betonizacions d'acompanhament son la responsa del politic per la casta dels quadres e de la familha Lafarge qu'an mestièr del mercat-Estat-nacion per betonejar per sempre la tèrra qu'es supausar noirrir la populacion.
Siam dins una societat turifarària d'autodestruccion de la planèta umana, de l'umanisme. Lo sampitèrne Simeon de Marselha es una pichoneta votz de la mòrt que pòrta lo regime francés sus aquesta planèta.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 4 d’octubre de 2007
Ua lenga enpuntejada (dens las es.hlamas de l'in.hèrn)
Lo gascon estant generaument considerat com occitan (bon, pas per tots e eths qu'an quauques arguments deus bons, qu'ac sèi), qu'avem eretada la gràfia de l'Institut d'Estudis Occitans (IEO). Aquera gràfia qu'estó concebuda en prumèr tà varietats non gasconas de la lenga nosta, qui, ac tòrni díser, desconéishen totas l'acha. E que'ns causin NH e LH (eretadas de las leis d'amor) tà representar los fonèmas que lo catalan nòta NY e LL. E que'ns balhèn tanben las solucions SH/CH en lòc de X/TX en contradiccion dab ua gràfia occitana (e particularament gascona) tradicionau a tota la cadea pirenenca (Foix, Seix, Mirapeix, cf. un aute messatge men suu tèma ). Notatz qu'en occitan unificat medievau d'Aragon e de Navarra, non i trobam pas jamès las solucions gràficas NH, LH ni SH. Si n'èi pas arren a díser a perpaus de LH, que'm va hèra plan aquesta, que tròbi la causida de la NH e la SH hèra malastruga en gascon pr'amor que ns'obliga a hicar punts au bèth mièi deus mots tà distinguir sh de s.h e nh de n.h : es.hlama, es.hlor, en.honsar, in.hèrn , eca (normaument que'm caleré hicar lo punt a miei-hauçada de las letras, com en catalan, mès n'ac sèi pas hèr dab lo men teclat). Au finau, que ns'arretrobam dab ua lenga gascona "enpuntejada" com la catalana! L'adopcion de LH per LL en catalan los auré facilitat la gràfia en "despuntejà"-la: filha / imbecillitat, e l'adopcion de NY e X/TX per SH/CH en occitan ns'auré permetut d'ac hèr tot parièr en gascon: montanya / inhèrn, xiular / eshlama. A mes, aurem mielhorat l'unificacion grafica entre catalan e occitan d'aqueste biais.
Duas autas pecas, aquestas de las mes granas, ça'm sembla, que son aqueras: en prumèr, la gràfia oficau de l'IEO que nòta de la medisha faiçon mots qui no's prononcian pas parièr. Per exemple, en gascon, lo pan (de la paret) no's prononcia pas com lo pan (qui's minja). En catalan, pan e pan que's disen respectivament pany e pa, doncas lo problèma no's pausa pas atau en la lenga "germana". Joan Coromines, lo regretat lingüista catalan dab arradics familiaus a Haut-Comenge e gran coneishedor deu gascon, qu'avèva adoptat la gràfia nn: pann n'èra cap pan a çò deu Joan. Quauqu'uns gascons qu'an adoptat aquesta solucion. Jo, qui soi hèra disciplinat, qu'espèri ua refòrma de l'IEO suu subjècte (l'ahida que hè víver...)...
Ah! E aquesta darrera peguessa de la gràfia de l'IEO, que i vacilha e se'n cambia d'idèa cada decada, qu'ei la z dens mots com realizar, normalizar mentre qu'avem ua s (prononciada parièr com la z) dens analisar, hisà's. Qu'ei inutilament complicat, ça'm par! Jo que'm trompi hèra sovent, qu'escrivi realisar, normalisar (o meilèu normativisar, un neologisme men derivat deus mots catalans "normatiu" e "normativitzar"). E tanben la z de azòte mentre qu'avem ua s dens l'aso, l'ase...Ua simplificacion que seré agradiva, tà'vs pregar!!!
D'acòrd, non soi pas aquí tà reformar la gràfia. Totun, los saberuts de l'IEO be podóssen hèr miélher! E un pauc de bona volontat d'unificacion grafica enter Catalans e Occitans a la debuta que ns'auré podut hèr la gràfia (donc la vita) mes comòda per tots nosautes, catalans com gascons. A mens que n'i a qu'aiman los punts au bèth mièi deus mots...Jo non soi pas d'aqueths, qu'ac auratz comprenut. A lèu!
5 comentaris:
- Jacme ha dit...
-
Adiu ! Cal pas oblidar tanpauc las causidas graficas d'en Joana d'Albret per l'emplec oficiau del gascon de Biarn... E las causidas graficas e ortograficas son causidas politicas, quand lo politic se ne vòl mainar.
- 4 d’octubre de 2007 a les 13:45
- Fiondil ha dit...
-
Praube lenga gascona enpuntejada!
- 4 d’octubre de 2007 a les 14:45
- Fiondil ha dit...
-
Ya podríais utilizar una grafía más parecida a la vasca y la catalana con x, tx y esas cosas! (pirenaica, en definitiva, similar a la del Enstitut Biarnés)
- 4 d’octubre de 2007 a les 14:51
- Joan Peiroton ha dit...
-
Adiu, Jacme: qu'as arrason! L'ortografia bearnesa qu'èra mes semblant a la catalana (Beigbeder...), e soi d'acòrd sus l'aspècte politic que soslhevas....
Fiondil: X, tx, òc, mes la causida de l'I.E.O. qu'ei estat diferenta, e non pensi pas que sia ua bona causa que cada un escriga a la soa mòda...Vau mes ua gràfia imperfecta mès unitària que non pas tres o quate o non sèi quantas gràfias personaus e diferentas ça'm sembla! Donc, jo que'm demòri dab la gràfia occitana, per imperfecta que sia. Si l'IEO accepta las x e tx, jo que serí lo prumèr a adoptar la refòrma!
- 4 d’octubre de 2007 a les 16:43
- Fiondil ha dit...
-
Ya, bueno, el caso es que como no soy gascón no tengo derecho a opinar pero no habría por que ejercer una causa conjunta con el resto de la occitania si la lengua es lo suficientemente diferente como para necesitar una grafía aparte.
Pero claro, es que yo siempre preferiré que los gascones estén más cercanos a los vascos y a los catalanes que a los otros occitanos.
- 5 d’octubre de 2007 a les 8:59


text:
Vidorlada
La vidorlada es un aigat degut a un creis rapid del riu Vidorle que sòl afectar pro periodicament qualques localitats situadas a ras de las aigas, subretot Someire. Dins qualques cases arriba qu'afècta tanben Marsilhargues e Quiçac.
Istoric[modificar | modificar la font]
L'atestacion mai ancianas d'una vidorlada es de 1575. Lo 15 de setembre d'aquel an la crescuda de Vidorle afectèt seriosament las localitats de Quiçac e de Someire.
Se sap que se produsiguèron d'autras vidorladas lo 3 de julh de 1684, en octobre de 1689, del 1er al 3 d'octobre de 1723, lo 18 de novembre de 1745, lo 6 d'octobre de 1812, lo 17 de setembre de 1858, en 1891, lo 26 de setembre de 1907, lo 16 d'octobre de 1907, lo 27 de setembre de 1933, lo 4 d'octobre de 1958 e lo 9 de setembre de 2002. Aquel darrièr an anèt enlà de totes los recòrd anteriors, qu'arribèt a 8,20 m e passèt ensús del pont roman de Someire.
Per s'aparar de l'arribada de las aigas, son estadas entrepresas dempuèi fòrça temps d'òbras pasmens sa proteccion es sovent limitada e empacha pas las inondacions dins divèrses endreches.
Un eveniment esportiu de davalada del riu fins a la mar a pres lo nom de "Grande Vidourlade"; celebrarà sa quatrena edicion en 2012.


text:
Wikipèdia:Presa de decision
Aquesta pagina es facha per que cadun pòsca exprimir sas causidas a prepaus de las decisions presas sus la Wikipèdia occitana.
Lo sistèma de presa de decision essent consensual, sètz convidats a far de proposicions novèlas per far avançar las causas e a modificar vòstre vòte segon que de proposicions novèlas vos convenon o pas.
Mòde d'emplec d'aquesta pagina e de sas jos-paginas : Ajuda:Presa de decision.
Per qu'una presa de decision siá valida, cal que sián anonciats sus la pagina Wikipèdia:Anoncis*:
- la dobertura d'una discussion en vista d'una presa de decision;
- la dobertura d'un vòte per l'aprovacion d'una presa de decision (almens 48 oras abans lo començament efectiu del vòte);
- lo resultat d'aquesta presa de decision.
Veire tanben :
Somari
- 1 Vòtes en cors
- 2 Discussions en cors
- 3 Decisions acabadas (adoptadas, refusadas, anulladas)
- 3.1 Aparéncia
- 3.2 Vida de la comunautat
- 3.3 Convencions
- 3.4 Divèrs
- 4 Archius
Vòtes en cors[modificar la font]
Çai jos son listats los vòtes que son dobèrts actualament. Ajustar
[[Categoria:Presa de decision en cors de vòte|Nom de la presa de decision]].
Discussions en cors[modificar la font]
Çai jos son listadas las discussions actualas qu'an per tòca de metre en plaça un vòte. Ajustar
[[Categoria:Presa de decision en cors de discussion|Nom de la presa de decision]].
Decisions acabadas (adoptadas, refusadas, anulladas)[modificar la font]
Çai jos son listats los vòtes clauses; un vòte claus pòt çaquelà èsser tornat dobèrt (ajustar
[[Categoria:Presa de decision clausa|Nom de la presa de decision]]). Se tròba tanben los vòtes interromputs, blocats, etc. (ajustar
[[Categoria:Presa de decision interrompuda|Nom de la presa de decision]]).
Las proposicions son listadas per òrdre anticronologic.
Las icònas destrian las presas de decision:
- acabadas (vòte o consensus, una règla clara s'es desgatjada).
- acabadas mas refusadas (proposicion qu'a pas capitat).
- anulladas (en seguida de la discussion, remplaçament per un arbitratge).
- sens consens clar e / o de decision.
- obsolèts (en rason d'una presa de decision ulteriora)
Aparéncia[modificar la font]
Acuèlh[modificar la font]
Carta grafica[modificar la font]
Bibliografia, citacions, referéncias[modificar la font]
Vida de la comunautat[modificar la font]
Estatuts dels wikipedians[modificar la font]
Sistèmas de vòte e de decision[modificar la font]
Gestion dels conflictes / comitat d'arbitratge[modificar la font]
A prepaus d'un utilizaire precís[modificar la font]
Convencions[modificar la font]
Nom dels articles[modificar la font]
Categorias e ligams interlenga[modificar la font]
Contengut, critèris[modificar la font]
Terminologia[modificar la font]
Lengas estrangièras[modificar la font]
Divèrs[modificar la font]
Imatges[modificar la font]
Foncions tecnicas[modificar la font]
Autres[modificar la font]
Archius[modificar la font]
Veire :
- /Archius: archiu principal d'aquesta pagina. Los ligams vèrs las ancianas presas de decisions son tanben incluses aicí.


text:
Per Patric
Les grandes chansons occitanes de Patric
Sus aquèla vielha rota sovent te sentiràs
sol
E de las vielhas paraulas un jorn n’auràs ton sadol
Prendràs una cigareta beuràs un veire de vin
A cada jòia sa fèsta a cada pena son chagrin
Cada vila per somiar e la vida per aimar
Dins l’escur d’une serrada auràs enveja d’una man
Coma la terra a besonh d’aiga e lo gabian de la mar
Ausiràs una musica vielha e nòva en mème temps
A cada aubre sa rasiga e a cada sason son temps
Quand sentiràs la malaiga te penetrar dins lo
còr
Pensaràs que se i a d’aiga aquò’s segur que i a un pòrt
Tornaràs faire lo viatge te donarà d’estrambòrd
A cada mar son ribatge e a cada viatge son pòrt
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Palais Reiau (París)
Lo Palais Reiau a París que ho bastit en 1622 au ras deu Palais deu Lovre a l'emplaçament de l'ostau de Rambouillet peu cardinau de Richelieu e que ho en purmèras aperat lo palais Cardinau. En 1643 Ana d'Àustria, lo son hilh Loís XIV e lo cardinau Mazarin qu'abandonèn lo Lovre entà s'i installar. Que comencén alavetz ad l'apera palais Reiau. En 1648, durant la Fronde, que ho envasit per la horrèra parisenca qui volèva estar segur que lo rei i demorava. En 1661 Loís XIV que tornè au Lovre en bèth deishar lo Palais Reiau a son hrair : Monsieur. Felip II d'Orléans que'n eretèr. Incendiat en 1773, e Felip IV d'Orléans que'u tornè bastir e que'n he un deus lòcs los mei frequentats de París (lòc on e s'escad l'accion deu Nebot de Rameau de Denis Diderot). Per aquesta rason que ho un lòc important durant la Revolucion Francesa on Camille Demoulins e abambè la horrèra. En 1814 que ho tornat a la familha d'Orléans puish sacamadejat lo 22 de heurèr de 1848 a l'escadença de la caduda de la Monarquia de Julhet. Destrusit en 1871, que ho restaurat entà acuélher lo Conselh Constitucionau.
Uei qu'ei la sede deu Conselh d'Estat de la Republica Francesa, deu son Conselh Constitucionau, d'ua branca de la Biblioteca Nacionau e la Comedia Francesa.


text:
Comunicat · 20.06.2016
L’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) entend d’intervenir dins lo debat sus los noms de las novèlas regions per presentar son punt de vista.
Lo debat a l’entorn dau futur nom en realitat es una cortina de fum per eschivar lo vertadèir problèma: la reforma territoriala entamenada per l’estat francés chamja pas fòrça la situacion de las regions que demòran de “regions-quimèras” sens personalitat istorica e sortent de retalhadas arbitràrias e purament tecnocraticas. Las fusions se son realizadas de la mesma manèira sens consultar lo vejaire de la populacion e de las collectivitats localas. Aquò constituís una manca de democracia denonciada per lo Conselh d’Euròpa. Enfin, aquela reforma levarà pas los problèmas estricturals de las regions: manca d’autonomia, feblesa economica, problèma budgetari...
L’ANÒC, que milita per una entitat unica per Occitània, rassemblant totes los país d’òc, se pòt pas satisfar de las règlas d’aqueste jòc tecnocratic que contituís de verai una “excepcion francesa”.
En considerant totun que l’union de totas las províncias d’òc se farà per estapas e que la reforma territoriala n’es una primèira, l’Assemblada nacionala Occitana es conscienta que la fusion de las regions d’Auvèrnhe e de Ròse-Aups constituís un certan progrès dins la mesura que los departaments majoritàriament occitans de Droma e d’Ardecha, isolats a passat temps dins la region de Ròse-Aups de predominància arpitana, se restacharàn ansin a Auvèrnhe. En mai d’aquò, los dos tèrç dau territòri de la novèla region seràn de lenga e cultura occitana.
Per aquelas rasons, l’ANÒC demanda que lo nom de la novèla region faça mençon obligatòriament de son occitanitat !
[Vivaro-aupenc]
L’Assemblaa Nacionala Occitana (ANÒC) entend d’intervenir dins lo debat sus los noms de las novèlas regions per presentar son ponch de vista.
Lo debat a l’entorn dau futur nom en realitat es una cortina de fum per eschivar lo vertadier problèma: la reforma territoriala entamenaa per l’estat francés chamja pas fòrça la situacion de las regions que demòran de “regions-quimèras” sens personalitat istorica e sortent de retalhaas arbitràrias e purament tecnocraticas. Las fusions se son realizaas de la mesma maniera sens consultar lo vejaire de la populacion e de las collectivitats localas. Aquò constituís una manca de democracia denonciaa per lo Conselh d’Euròpa. Enfin, aquela reforma levarà pas los problèmas estricturals de las regions: manca d’autonomia, feblesa economica, problèma budgetari...
L’ANÒC, que milita per una entitat unica per Occitània, rassemblant totes los país d’òc, se pòt pas satisfar de las règlas d’aqueste jòc tecnocratic que contituís de verai una “excepcion francesa”.
En considerant totun que l’union de totas las províncias d’òc se farà per estapas e que la reforma territoriala n’es una primiera, l’Assemblada nacionala Occitana es conscienta que la fusion de las regions d’Auvèrnhe e de Ròse-Aups constituís un certan progrès dins la mesura que los departaments majoritàriament occitans de Droma e d’Ardecha, isolats a passat temps dins la region de Ròse-Aups de predominància arpitana, se restacharàn ansin a Auvèrnhe. En mai d’aquò, los dos tèrç dau territòri de la novèla region seràn de lenga e cultura occitana.
Per aquelas rasons, l’ANÒC demanda que lo nom de la novèla region faça mençon obligatòriament de son occitanitat!
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Dos musicians de la banda de musica festiva « La Pisse à Ladière » venon de fondar lo grop per sordanhas : Carnsalada é Vinclaret.
Lor causida : favorizar per una minoritat doblidada l’accès a las culturas minorizadas. Manaset los a rescontrats a la carnsaladariá de Capestanh.
Manaset: Quin estile de musica jogatz ?
C & V : Jogam de musica occitano trado jazzo blues.
Manaset: Quines instruments utilizatz ?
C & V : Ieu, Carnsalada, jògui d’Epinette des Vosges e mon companh Vinclaret jòga d’orguena de Barbaria. Amai, tusti amb los pès sus una boista de caussaduras per lo ritme.
Manaset: A qual s’adreiça aquela musica ?
C & V : A totes, subretot als dançaires. Mas avèm pensat tanben als sordanhas, e i aurà dins lo disque una video amb los jostitolatges en lenga dels signes.
Manaset: A ! Coma sus la pocheta del CD ?
C & V : Es aquò, avèm pensat que i a pas de rason que los sords pòscan pas beneficiar de la nòstra musica. Lo jostitolatge donarà las paraulas de las cançons en lenga dels signes, mas tanben d’indicas musicalas amb las particions de l’epineta e las bandas de l’orguena de Barbaria que veiràn defilar.
Manaset: Una mena d’ajuda entre minoritats ?
C & V : Òc, es aquò.
Manaset: Una virada prevista ?
C & V : Òc, anam entemenar una virada granda que nos menarà de Besièrs a Capestanh en seguissent lo canal de Riquet. Nos arrestarèm dins totas las vilas traversada entre los dos.


text:
5 octobre 2015
Tanlèu lo recuèlh de novèlas paregut, Piget Pr0n a decidit de ne faire l’adaptacion televisuala.
Realizator, productor, fondador de Piget Pr0n, Anick Vedèl es un personatge exigent, perseverant, e que porgís un trabalh de qualitat. En collaboracion amb Sèrgi Viaule, ven de lançar lo filmatge de l’adaptacion tele de son darrièr recuèlh de novèlas eroticas en occitan : « Fotrairòl ». Aquò ven a la seguida de la darrièra realizacion de Piget Pr0n, « Còp de Quica », difusada sus França 3, que conta en vint episòdis la fornicacion en Occitania entre los sègles IXen e XIIIen.
(suite…)
30 novembre 2014
Macarel vòl completar sa gama de productes amb tot una selecction de joguets sexuals. Recruta una testaira a mièg temps. Diplòme : cap. Qualitats : dobèrtura d’esperit, adaptacion, sens del contacte. Una partida del trabalh se pòt faire a domicili. L’usatge de la lenga es facultatiu. Salari : convencion collectiva de la bagassariá.
14 mai 2014
Si lo lòc e la data de l’enregistrament deu D’OC Show qui vien e son, com a l’acostumat, tienuts tòp secrets per OC Tele, la cadena de television occitana qu’a acceptat de’n desvelar la tematica a Manaset : la sexualitat deus occitans.
« Après lo viatge e la santat, la tematica de la sexualitat qu’èra la seguida logica », çò expliquèt Valentin Stéphane, cap-realizator de OC Tele. « Qu’ei un subjècte transgeneracionau qui pertòca tan los mainats deus collègis Calandreta o publics com los vielhs hens los ostaus de retirada ».
(suite…)
23 avril 2014
En temps de crisi, es conegut, cal diversificar son activitat. Divergéncia Occitana, l’associacion dissociativa d’associacions occitanas en carga de l’Ostal d’Occitània a Tolosa, z’a plan comprés, e perpausarà tre lo mes que ven una activitat novèla e puslèu inedicha dins lo luòc emblematic de la Vila Ròsa, qu’aurà jamai tant meritat son chafre.
Es un fach istoric que Malcosinat foguèt altres còps una carrièra frequentada per las prostituidas e lors praticas. D’aquò gardèt una marrida reputacion (e son nom), una sornura generala, e una flaira fòrta lo ser vengut. D’aqueste punt de vista l’iniciativa de Divergéncia Occitana s’inscriu en plen dins la socializacion de la lenga e la recuperacion del patrimòni istoric de Tolosa per sos estatjants. E l’eficacitat de l’associacion quora s’agís de recuperacion es pas pus a demostrar.
(suite…)
16 avril 2014
Los auditors de Good Morning Occitània qu’estón trucats quan aprenón que Miss’Becut, la presentatritz meteo de l’emission, avè pausat per de fòtos de charme.
« Qu’ei ua vergonha, n’escotarei pas mei aquera emission », que digó Pèir d’Escanacraba, qui segueish cada dia Good Morning Occitània sus Ràdio País. En efèit, que vienè d’apréner, coms mantuns auditors, lo passat escandalós de Miss’Becut.
(suite…)
8 avril 2014
Aprèp d’aver far lo bonur dels colleccionaires de camisòts e de bonetas, l’uninacionala Racamèl Corp. dobrís una novèla franquesa, que serà especializada dins la produccion e la distribucion de films pornografics en occitan.
« L’idèia nos en vengudas en charrant amb de grands intellectuals del mitan, que nos fasián avisar a prepaus que la metjana d’edad totjorn que mai auta dels locutors d’occitan èra invèrsa a l’activitat sexuala generala de l’ensemble dels militants (malgrat los esfòrces meritós de qualques uns). Sem aquí per o tornar dinamisar e per far tornar la lenga dins los lièits! » nos ditz Dinars Encornet, lo President-Director-General e Estilista en cargas de totas las colleccions de Racamèl Corp.
(suite…)


text:
Vocança
Vocança[1][2][3][4] o etimologicament Vaucança[5] (Vocance en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Lenga e país d'òc, n°48, page 27 (06/2009)
- ↑ [2] Revista Lo Grinhon n°63 pagina 3
- ↑ [3]Josiana Ubaud; Sobriquets pagina 32
- ↑ [4] Lo Revessin 3 de feb de 2016
- ↑ dau latin "Vallis Cantia" (vau de Cança)
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Portal:Vivarés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Ortografia de verificar
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna de Vivarés
- Comuna d'Ardecha


text:
30/01/2015
La Marie M. e lo verbe flurit! per Jaumeta Beauzetie
Sovent quand torrine*, daus mots ancians occitans me tornen en memòria. Mots e expressions qu'ai pus gaire l'occasion d'auvir... daus mots simples ò complicats qu'emploiavan la gent dau vilatge e que me 'ribavan a la volada dins las aurelhas.
La Marie M. de Pueg Ardich era la reina de 'quelas figuras d'estile emb de las expressions fluridas. L'avia l'art, coma degun, de trobar daus eimatges, daus chafres* e sustot d'enginjar daus mots noveus per mielhs dire çò que 'la pensava e tanben interessar son auditòri a l'ocasion dau passatge dau bochier, bolangier e autre espicier. En mai 'la ponctuava sas frasas de pitits mots afectuos -ò pas- en foncion de l'interlocutor, coma « paubre filh, paubra femna, paubra òme » ò « e ben mon coquin ! »... « filh de lop » e quitament « filh de loira ! »
La Marie M. avia totjorn viscut a Pueg Ardich. L'era nascuda dins sa pita maison clara en peiras de grison* emb 'na genoisa de cinc renjadas de teules en naut dau mur, maison particularament bien situada a l'entrada dau vilatge. Sa vita ? Crese que 'l'avia perdut sa mair quand 'l'era jòuna, 'l'avia 'na sòr que li semblava. Son pair avia deugut se tornar maridar en Charanta perque daus còps la disia que sa demia-sòr « bien maridada » era venguda la veire emb 'na gròssa veitura ... Sietada pres de la chamineia, a visar los dos tisons crosats d'ente montava una pita flama bluia, dins sa granda cosina totjorn bien boissada e pròpa, aimava l'escotar parlar de sa jòunessa e de sa granda mair de la maison dau Jutge, «O Diu paubra !... l'era bien aimabla 'quela femna... 'la nos fasia cueire de las pompiras ròstidas e nos veniam, sos cinc pitits filhs dau vilatge, en fujant e nos tornavam partir daus bocins de pompiras dins las mans que nos craunhavam... qu'era nòstres bonbons de la fin de las annadas 1800 ! .
Sabe que jòuna filha 'l'aguet una decepcion sentimentala e que 'la venia lo ser durmir chas ma granda-mair « per obludar sos einuegs ». Pus tard, 'la trobet un gente òme e se maridet... 'la ne'n era plan fiera e l'expression « Era-t-eu gente mon òme ? » ponctuava sas frasas quand 'la me montrava sa fotò de maridatge dau printemps 1920. En efech, lo François era grand e me sovene sustot de sas gròssas mostachas qu'eu se frisava dau bot daus dets. Agueren un filh unique dos ans pus tard.
La Marie M. era totjorn bien penhada emb un chinhon rond acrochat per una penhe en còrna. La vese emb son davantau gris a pitas flors blanchas per portar quauquas fuelhas de chauls ò gaugs* per sos lapins. Si quauqu'un passava n'um podia comptar sur ela per far la conversacion e tot saber sus la gent. Fau dire que quò li fasia 'na distraccion de veire lo monde, 'l'avia jamai surtit dau vilatge a part per 'nar au borg per l'escòla, las festas, e... los voiatges en autobus organizats per l'Amicala de las Escòlas... çò que li faguet dire en tornar de Roian « aura coma ai vist la montanha mai la mar, ai tot vist, pòde morir quand vòle ! »...
L'avia pas sa pariera per baptisar la gent que passavan sus la rota e far los comentaris « qu'era la Marguerita e son Margariton » ò ben « qu'era de la gendarmassaria per lo calendrier » , « quela femna qu'era un brave chaptau, 'l'avia un manteu de borra de chen », « O Diu ! paubra pita, eu era v-òrre coma un còp de fusilh » mas l'expression que surtia lo mai era « 'queu filh de Senta Nòbla Loira »....
Coma 'la parlava fòrt, n'um l'auvia de loenh... e 'la podia quitament se far de las reflexions a votz nauta per fin d'estre auvida « Es-quò, possible de viure dins de la miseria entau !» si per cas 'la vesia una bosa de vacha dins lo chamin ! Qu'es vrai que l'era delicada...
L'aimava pas tròp lo trabalh daus champs. Quand son òme fuguet vielh, son filh prenguet la succession e la Marie M. contunhet jusquant'a sa mòrt de far la cosina per tota la familha. Sos nebots apreciavan lo gost daus clafotis a gròs bòrds que 'la fasia cueire dins lo forn de la chaudiera apres la bacada*... 'la enfornava una tòla sus son fuòc entau la chalor se perdia pas.
A un mes de sos 90 ans, 'la se casset 'na chamba e partiguet a l'ospitau. Sa nòra me disset « qu'alai 'la parlava nonmas en patois e que mesma la nuech 'la raibava en patois ! ». 'La tornet juste per son darnier voiatge au cementeri de Roman.
Per ma part, avia totjorn apreciat sa libertat de ton e sa faiçon de pas gardar la linga dins la pòcha ! Un personatge, 'quela Marie M. !
Marie M. (15/03/1895-02/02/1985).
Andrée Jaumeta Beauzetie ( notre photo)
(merces a Adelina que me balhet las datas)
Lexic:
torrine : faire son tourin (soupe à l'ail) faire peu de chose !
Chafre : surnom
grison : granit
gaugs : pissenlits
bacada : patée pour les cochons
Les commentaires sont fermés.


text:
Lesbœufs
Lébu en picard ( Lesbœufs en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo vilatge de Lesbœufs i aguèt bastit a Modèl:La s-.
- 1849 : Cossí en totas las municipalitats de França, la populacion masculina màger #pasturar, per las primièras fes, #votar mercés a la instauració del sufragi universal.
- Voici La reparticion (en nombre) de qualques patronymes dels electors :
- Lo vilatge es totalament destruit pendent la Primièra Guèrra mondiala[1]
- Le village de Lesbœufs fut bâti au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
- 1849 : Comme dans toutes les communes de France, la population masculine majeure put, pour la première fois, aller voter grâce à l'instauration du suffrage universel.
- Voici la répartition (en nombre) de quelques patronymes des électeurs :
- Le village est entièrement détruit pendant la Première Guerre mondiale[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Un estranh itinerari, per Jacques Soufflet, pagina 19
- ↑ Un étrange itinéraire, par Jacques Soufflet, page 19


text:
Campinas
Campinas (AFI: kɐ̃ːˈpinɐs) es una ciutat màger de Brasil, la tresena de l'estat de São Paulo per la populacion. Sa populacion èra estimada a 1 059 420 abitants en 2006. Sa superfícia totala es de 795,7 km². Es situada a una distància de 90 km de la ciutat de São Paulo, capitala de l'estat.
Fondada lo 14 de julhet de 1774, es actualament un important centre industrial (principalament industrias de nauta tecnologia, metallurgia), de comèrci e servicis, e tanben sèti de l'Universitat de Campinas (UNICAMP), e de la Pontifícia Universidade Católica de Campinas (PUCCAMP), e d'autras institucions d'ensenhament.


text:
-538
Aquesta pagina concernís l'an -538 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Victòria finala de Pisistrate que venguèt lo cap suprèm d'Atenas. Per afeblir l'oposicion intèrna a sa tirania, fisèt de missions dins de regions alunchadas a seis adversaris ò, dins certanei cas, ordonèt son exil. Pasmens, en despiech de son poder absolut, respectèt lo quadre politic existent per dirigir la ciutat. Ansin, leis eleccions contunièron d'aver luòc mai lo poder de nominacion de certanei magistrats importants tengut per Pisistrate li permetèt de s'assegurar dau contraròtle deis institucions fins a sa mòrt en 527 avC.


text:
Legion romana
La legion èra l'unitat de basa de l'armada romana antica dau periòde republican a la fin de l'Empèri Roman. Unitat d'infantariá pesuca dotada d'una disciplina e d'un entraïnament lòngtemps inegalat, lei legions compausavan l'elèit de l'armada romana. Dominèron lei prats batalhiers europèus fins a la fin dau sègle IV e la batalha d'Andrinòple (378).
Conoguèron d'organizacions variablas dins lo corrent de l'istòria romana. A l'origina, èran tradicionalament formadas d'aperaquí 4 000 a 6 000 combatents, recrutats au sen dei ciutadans romans, devesits entre tres linhas e 30 manipules. A la fin dau sègle II av. JC, lei manipules foguèron remplaçadas per 10 coòrtas. A partir dau periòde imperiau, leis efectius dei legions demeniguèron fins a 1 000 òmes e sei combatents èran generalament d'estrangiers que podián venir ciutadans romans a la fin de son engatjament. En parallèl d'aquela demenicion de l'infantariá legionària, lei tropas auxiliaras (infantariá barbara, cavalariá... etc.) venguèron pus importantas. Lei legions dispareguèron dins lo corrent dau sègle V ambé l'afondrament de l'Empèri Roman d'Occident e lei mutacions militaras de l'Empèri Roman d'Orient.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Yann Le Bohec, L'armée romaine sous le haut empire, Picard, 2002.


text:
Pannecières
Pannecières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vèrs 1094, lo senhor del luòc se truca Eudes (Odo de Paniceriis)[1].
Vers 1094, le seigneur du lieu s'appelle Eudes (Odo de Paniceriis)[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
cls-11-vierville.


text:
castèl
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin castĕllum, forma diminutiva de castrum.
Prononciacion
[kas'tɛl]
Sillabas
cas | tèl (2)
Nom comun
castèl masculin
- Edifici fortificat generalament situat sus un puèg.
- Fortalesa.
- Ostal bèl senhoral.
- Un senhor de la Vaunaja, en se retirant un ser a son castèl, ausiguèt, a dis cents passes davant el, un òme que s’escanava en cantant, e en repetissent a tot moment, « La bona aventura ! ve ! la bona aventura ». (Joan Baptista Fabre, Istòria de Joan-l’an-pres, adaptacion a la grafia classica per Patric Sauzet, 1988, CRDP Montpelhièr)


text:
ben, los arrèrs hilhs de republicans espanhòus parlan pas mes espanhòu, que sapi .. en tot cas quan èri a Tarba qu'ac vedoi, pòts t'aperar Perez e parlar espanhòu com ua vaca limosina ..
Per contra, quan ua marca vòu representar un parçan, qu'a lo dever d'utilizar la lenga locau ... senon ne vòu pas dire arren ... hè ua marca suu Bascoat e escríver en rus que seré ridicule, badonc hèr ua marca sus lo "Gers" o la Gironda en espanhòu qu'es autant ridicule ... e en mes d'aquò, per çò que pertòca lo despartament deu Gers, i a mes d'anglés, d'Olandés, o d'Italians que d'espanhòus ....
Ac an aperat atau sonque pr'amor que ende aquestes grands pècs, l'espanhòu qu'es dens la lora "cultura locala" ... ben òc, las bandas, los paquitos, las corridas .... aquera gent lhèu sap pas sonque l'existéncia de l'occitan, per dire com la lora incultura es grana