text:
Bélâbre
Bélâbre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre Bélâbre e Mauvières, existís una pèira couchée sus l'ancian camin de Puyrajoux al Blanc, es una pèira levada.
Tanben enigmatic qu'aqueles mégalithes es « lo cementèri al can » en limit de las municipalitats de Chalais, Ruffec e Ciron. Las ancianas parròquias #qu'an format aquela de Bélâbre son encara marcadas per las siás glèisas. Lo prieuré de Jovard dépendait del abbaye de Méobecq. La glèisa formada d'una nef e d'un campanal es dédiée a la Vèrge e garda doas estatuas de bòsques. S'i vendiá antany « en viatge ». Caliá seguir un recorregut marcat de 7 crotz fins a la fontaine del Magnoux ont se tirava qualques pèças de moneda. Aquel pelegrinatge se contunha totjorn. La glèisa de Nesme #èsser proprietat de las bénédictins de Sant-Savin-sus-Gartempe #que la #recebre en don l'an 1092. Al Épeau, lo prieuré dépendait de Grandmont.
Per carta de 1372, lo rei, Charles V donava a lo sieu « amé e féal chevalier Jehan de Pocquières...Lo chastel de Polit arbre, seguts en Guienne, a tres llegües o aperaquí prez de Oblanc, confisqué sus Périchon de Naillac, Angleses en avent lo party ennemy,e en valent 120 libres de renda » Las doas distincions vesinas de la Sala e de Polit Arbre aguèron amassat l'an 1498. La tèrra de Bélâbre #aperténer successivament a Pierre III de Pocquières, a Louis de Chazerat, a Texans de Durfort.
Las guèrras de religion pas #estalviar pas Bélâbre #que i aviá un temple de la glèisa reformada. Dos bancs lo un en 1587 pels Calvinistes, l'autre l'an 1591 pels Ligueurs, #aportar los sieus estralls. La glèisa actuala data de 1852.
Armand Léon de Durfort, espós d'una nièce de Sully, èra tinenta generala del artillerie reial. Malgrat aiçò la siá ruïna li caliá portar lo « chasteau e ostal fòrt, jargada d'un portail, torns, pabalhons, fossés, pont-levis e bas-tribunal » a Jacques Lecoigneux. Èra Primièr President dins lo Parlament de París e #jogar un papièr important pendent la Fronde. Exilé Pendent un temps, #tornar a la mòrt de Louis XIII e #obténer lo érection de lo sieu domeni en marquisat. Gabriel Lecoigneux, aconselhar del rei en los sieus conselhs, #realizar un parc magnific #que vorejava lo Anglin. Jacques II Lecoigneux #èsser coronèl de regiment de Bélâbre de contunh brigadier de las armadas del Rei. Louis -Jacques Lecoigneux engrandeix encara las possessions familiales.
Jacques Louis Guy Lecoigneux, tinent dels maréchaux de França en 1789 li caliá emigrar a la Revolucion. Un descendent de la familha Lecoigneux #aver en 1832 una singulara idèa. En avent legit un relat istoric #que fasiá morir a Bélâbre Guillaume de Flavy, capitani de Compenha responsable de la paissièra de Jeanne d'Arc, #far elevar sus un illòt del Anglin un cavòt dotat d'un en jasent de emprunt. Los istorians #restablir un jorn la vertat mas çò de mès cocasse en lo destin d'aquel cavòt figurat, aquel #èsser la crédulité populara #que viu en lo en jasent pas un personatge istoric mas « Sant Greluchon », favorable a las femnas en desirant aver mainat. Venián se banhar en un braç del riu prèp del monument.
Après la jacquerie de Buzançais en 1847 (provocada per la cherté del blat), dels émeutes an luòc a Bélâbre[1].
Lo terroir pòrta de las traces de ancianes forges de fèrre. Lo darrièr anautit-foguet s'a apagat l'an 1875.
Entre Bélâbre et Mauvières, existe une pierre couchée sur l’ancien chemin de Puyrajoux au Blanc, c’est une pierre levée.
Aussi énigmatique que ces mégalithes est « le cimetière au chien » en limite des communes de Chalais, Ruffec et Ciron. Les anciennes paroisses qui ont formé celle de Bélâbre sont encore marquées par leurs églises. Le prieuré de Jovard dépendait de l’abbaye de Méobecq. L’église formée d’une nef et d’un clocher est dédiée à la Vierge et garde deux statues de bois. On y venait autrefois « en voyage ». Il fallait suivre un parcours marqué de 7 croix jusqu’à la fontaine du Magnoux où l’on jetait quelques pièces de monnaie. Ce pèlerinage se continue toujours. L’église de Nesme fut propriété des bénédictins de Saint-Savin-sur-Gartempe qui la reçurent en don en 1092. À l’Épeau, le prieuré dépendait de Grandmont.
Par lettre de 1372, le roi, Charles V donnait à son « amé et féal chevalier Jehan de Pocquières...le chastel de Bel arbre, assis en Guienne, à trois lieues ou environ prez de Oblanc, confisqué sur Périchon de Naillac, Anglais tenant le party ennemy,et valant 120 livres de rente » Les deux seigneuries voisines de la Salle et de Bel Arbre furent réunies en 1498. La terre de Bélâbre appartint successivement à Pierre III de Pocquières, à Louis de Chazerat, à Jean de Durfort.
Les guerres de religion n’épargnèrent pas Bélâbre qui avait un temple de l’église réformée. Deux sièges l’un en 1587 par les Calvinistes, l’autre en 1591 par les Ligueurs, apportèrent leurs ravages. L’église actuelle date de 1852.
Armand Léon de Durfort, époux d’une nièce de Sully, était lieutenant général de l’artillerie royale. Pourtant sa ruine devait amener le « chasteau et maison forte, garnie d’un portail, tours, pavillons, fossés, pont-levis et basse-cour » à Jacques Lecoigneux. Il était Premier Président au Parlement de Paris et joua un rôle important pendant la Fronde. Exilé pendant un temps, il revint à la mort de Louis XIII et obtint l’érection de son domaine en marquisat. Gabriel Lecoigneux, conseiller du roi en ses conseils, réalisa un parc magnifique qui bordait l’Anglin. Jacques II Lecoigneux fut colonel de régiment de Bélâbre puis brigadier des armées du Roi. Louis -Jacques Lecoigneux agrandit encore les possessions familiales.
Jacques Louis Guy Lecoigneux, lieutenant des maréchaux de France en 1789 devait émigrer à la Révolution. Un descendant de la famille Lecoigneux eut en 1832 une singulière idée. Ayant lu un récit historique qui faisait mourir à Bélâbre Guillaume de Flavy, capitaine de Compiègne responsable de la prise de Jeanne d’Arc, il fit élever sur un îlot de l’Anglin un tombeau doté d’un gisant d’emprunt. Les historiens rétablirent un jour la vérité mais le plus cocasse dans le destin de ce tombeau figuré, ce fut la crédulité populaire qui vit dans le gisant non pas un personnage historique mais « Saint Greluchon », favorable aux femmes désirant avoir enfant. Elles venaient se baigner dans un bras de la rivière proche du monument.
Après la jacquerie de Buzançais en 1847 (provoquée par la cherté du blé), des émeutes ont lieu à Bélâbre[2].
Le terroir porte des traces d’anciennes forges de fer. Le dernier haut-fourneau s’est éteint en 1875.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bernard Moreau, Marianne bâillonnée : los republicans de l'Indre e lo còp d'Estat del 2 de decembre de 1851, Chaillac : de Ponches de Æncrage, 2002. 109 pàg., ISBN 2-911853-05-9, pàg. 9.
- ↑ Bernard Moreau, Marianne bâillonnée : les républicains de l’Indre et le coup d’État du 2 décembre 1851, Chaillac : Points d’Æncrage, 2002. 109 p., ISBN 2-911853-05-9, p. 9.


c: text/html

text:
Melatonina
La melatonina o N-acetil-5-metoxitriptamina es una ormona amassada en totes los organismes vivents, en concentracions que vàrian segon lo cicle diürne/nocturne. La melatonina se sintetiza a partir del neurotransmetor serotonina. Se produsís, principalament, en la glandula pineala, e participa a una granda varietat de procèsses cellulars, neuroendocrins e neurofisiologics. Una de las caracteristicas mai particularas per çò qu'es de la biosintèsi pineala de melatonina es sa variabilitat al cors del cicle de 24 oras, e sa responsa precisa a cambiaments d'illuminacion. Per aquela rason, la melatonina se considèra una neuroormona amb foncion apertienta en la fisiologia circadiana. Fòrces de sos efièches biologics se devon a son accion suls receptors de la melatonina e d'autras mai a son accion potenta coma antioxidant, que jòga un ròtle fòrça especial en la proteccion de l'ADN nuclear e mitocondrial.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bacharuddin Jusuf HabibieBacharuddin Jusuf Habibie, conegut coma B.J. Habibie (n. lo 25 de junh de 1936 en Pare-Pare, Sulawesi del Sud, Indonesia) es un militar, engenhaire e òme politic, que foguèt lo tresen president d'Indonesia, entre 1998 e 1999.
Graduat coma engenhaire aeronautic a l'Universitat d'Aquisgran, Alemanha, en 1960; recebèt lo títol de doctorat en 1965. En 1974 lo president Suharto li convenç de tornar en Indonesia e o nomena assessor tecnologic de la Presidéncia. En 1978 es designat Ministre de la Tecnologia e Investigacion, carga que deviá exercir pendent 20 ans e que ne deviá far dels membres pus influents del regim de Suharto.
En març de 1998 es elegit vicepresident pel Parlament, e a pena dos meses après, après la renóncia de Suharto se convertís en president, en mantenent la meteissa linha del regim. Mas al començament de 1999 empren una fòrta reforma politica, en promovent lo pluralisme e la descentralizacion del país. Convocat un nòu parlament en octòbre de 1999, Habibie pèrd la possibilitat de contunhar lo sieu mandat davant lo cap islamista Abdurrahman Wahid.


text:
Calanca
Una calanca es una mena de vau maritima especifica de la pantiera mediterranenca, que resulta d'un cavament dau calcari per la mar. Fan mirau ai fjòrds escandinaus, que seis aigas, doças coma saladas se li mesclon per presentar de vertadier barcarés naturau.
Lei calancas lei mai famosas s'atròban sus la comuna de Marselha, que fan partida dau uechen e dau noven arrondiment D'oèst en èst se l'estirassan Calalònga, la Monina, Marselhaveire, Cairons, Podestat, Escut, Sormiu, Morgiu, Sugiton, lei Peiras Tombadas, En Vau e Pòrt-Pin
La calanca de Pòrt-Melhor fa partida de la comuna de Cassís
En Corsega, lei calancas de Piana, anomenadas calanche en còrsu, son tanben ras que famosas.


text:
Urban Balèti
Estil : Trad
Sector : Musica
Domeni d'activitat : Cantaire, Musician
Airal lingüistic : Lengadòc
Creator: Fai Deli
Aimaretz tanben
#"Couté e Brassens chantats per Melhau en occitan" ##1 #12 canti per 12 lingue #337 #A l'agacha
i
Los textes son de compausicions personalas o de manlèus a de poetas ancians e actuals. Las influéncias variadas nos menan del costat d’Itàlia, de Bretanha o de Centelhas. Guitarra, acordeon e flabuta son totjorn al centre de nòstra musica. Lo mot « balèti » es pas usurpat que la màger part dels tròces de l’albom son destinats a far bolegar los dançaires d’escotich, masurcà, borrèia o polcà.
Modernitat, joinessa e enrasigament fan qu’aquel album se pòt metre entre totas las aurelhas.
Per comandar : Accedir al Bon de Comanda
Per lo telecargar : Itunes, Deezer


text:
1956
Aquesta pagina concernís l'an 1956 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Començament del govèrn del primièr ministre Guy Mollet, lo pus long de la 4ena Republica.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 19 d'abril - Maridatge de Grace Kelly e Rainier III en Mónegue.
Mond[modificar | modificar la font]
- 1èr de genièr - independéncia de Sodan.
- 2 de març - independéncia del Marròc francés.
- 20 de març - la Tunisia obten son independéncia totala (a l'excepcion del pòrt estrategic de Bizèrta evacuat en 1962).
- 7 d'abril - independéncia del Marròc espanhòl.
- 23 de junh - Gamal Abdel Nasser deven lo president d'Egipte
Polonha[modificar | modificar la font]
Mòrt de Boleslaw Bierut. Entraïnèt de manifestacions gigantas a Poznan qu'obligiguèron l'armada d'intervenir. Pasmens, lo movement contunièt dins d'autrei vilas (dos milions de personas a Czestochowa en aost). Ambé l'acòrd de Khrushchov, Gomulka foguèt tornarmai cargat de dirigir lo país. La politica novèla assaièt de se centrar sus la reforma de l'economia dau país tocada per de carestiás regularas e sus una libelizacion relativa de la societat ambé lo melhorament dei relacions ambé leis autoritats eclesiasticas. Dins aquò, lo succès foguèt limitat e de tensions apareguèron tornarmai au sen de la societat polonesa.
Asia[modificar | modificar la font]
Cambòtja[modificar | modificar la font]
Succès diplomatic important de Norodom Sihanouk que capitèt d'establir de relacions bònas ambé la Republica Populara de China. En particular, Zhou Enlai demandèt a l'importanta comunautat chinesa dau país de demorar neutra dins leis afaires politics (→ 1960).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Concepcion dau premier motor de piston rotatiu per l'engenhaire alemand Felix Wankel (1902-1988).
Informatica[modificar | modificar la font]
Presentacion dau premier disc dur per la companhiá estatsunidenca IBM. Dich RAMAC 305, èra compausat de 50 disc de 60 cm de diamètre permetent d'enregistrar aperaquí 5 Mo de donadas. La totalitat pesava 1 t.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Mel Gibson, actor american
- 21 de genièr - Geena Davis, actritz americana
- 31 de genièr - Johnny Rotten, cantaire britanic (Sex Pistols)
- 19 de febrièr - Roderick MacKinnon, bioquimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 23 de març - José Manuel Durão Barroso, primièr ministre de Portugal
- 3 d'abril - Miguel Bosé, cantaire espanhòl
- 30 d'abril - Lars von Trier, director danés de cinèma
- 7 de mai - Jan Peter Balkenende, primièr ministre dels Païses Basses
- 15 de mai - Mirek Topolánek, primièr ministre de la Republica Chèca
- 6 de junh – Björn Borg, jogaire de tennis suedés
- 29 de junh - Pedro Santana Lopes, primièr ministre de Portugal
- 9 de julhet - Tom Hanks, actor american
- 14 de setembre - Kostas Karamanlis, primièr ministre de Grècia
- 1 d'octobre - Andrus Ansip, primièr ministre d'Estònia
- 11 d'octobre - Nicanor Duarte Frutos, president de Paraguai
- 18 d'octobre – Martina Navratilova, jogaira de tennis chèca
- 9 de decembre - Jean-Pierre Thiollet, escrivan francés
- Joan Frederic Brun, escrivan occitan
- Vee F. Browne, escrivana navaho americana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Konstantin Päts, president d'Estònia (n.1874)
- 17 de març – Irène Joliot-Curie, fisiciana francesa, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1897)
- 11 d'agost - Jackson Pollock, pintor american (n.1911)
- 14 d'agost - Bertolt Brecht, poèta e autor de teatre alemand (n.1898)
- 22 de setembre - Frederick Soddy, quimista britanic, Prèmi Nobel de Quimia (n.1877)
- 25 d'octobre - Risto Ryti, president de Finlàndia (n. 1889)
- 4 de novembre - Art Tatum, pianista de jazz american (n. 1909)
- 12 de novembre - Juan Negrín, primièr ministre de la Segonda Republica Espanhòla (n. 1887)
- 26 de novembre - Tommy Dorsey, musician american (n.1905)
- 14 de decembre – Juho Kusti Paasikivi, president de Finlàndia (n.1870)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : William Shockley, John Bardeen e Walter Houser Brattain
- Prèmi Nobel de Quimia : Cyril Norman Hinshelwood, Nikolai Nikolaievich Semionov
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : André Frédéric Cournand
- Prèmi Nobel de Literatura : Juan Ramón Jiménez
- Prèmi Nobel de la Patz : non decernit


text:
Etrusc
La lenga etrusca foguèt parlada pels Etruscs sul territòri de l'anciana Etruria, en Itàlia centrala, correspondent gaireben a l'actuala Toscana (que li deu lo seu nom), a partir del sègle -VIII, fins son atudament coma lenga viventa a l'entorn del sègle -II.
Existís lo corpus, siá un ensems d'inscripcions en lenga etrusca conservadas fins ara, repertoriat e venent gaireben totas de Campània, del Latium, de Falerii e Faliscus, Véies, Caeré, Tarquinia e a l'entorn, mas tanben de luòcs mai alunhats, fòra d'Etruria, e amb que avián de rapòrts estrechs diplomatics o comercials: çò que vendrá a l'epòca romana la Gallia Narbonensis (la Narbonesa), mas tanben Corsega, la Sardenha e l'Africa del Nòrd o Cartage èra sobeirana.
Lo sol lengatge atestat amb que foguèt trobat una parentat amb l'etrusc es aquel que foguèt parlat dins l'illa de Lemnos, avant l'invasion ateniana (- VI), que d'estelas foguèron trobadas, portant d'inscripcions redigidas amb de caractèrs pròches d'aqueles utilizats pels Etruscs.
Somari
- 1 Los tèxtes
- 2 Classificacion lenguistica
- 3 Un exemple de tèxte etrusc
- 4 Qualques mòts coneguts de la lenga etrusca
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Bibliografia
- 7 Vejatz tanben
Los tèxtes[modificar | modificar la font]
Enmai dels abecedaires e las inscripcions epigraficas (vejatz Alfabet etrusc) que se tròba sus fòrça d'objètes coma las teralhas, las tauletas d'escriure (tauleta de Marsiliana) o dels miralhs de bronze, suls parets de las tombas o dels sarcofags, de las « inscripcions parlantas »[1] mai sovent brevas e limitadas al nom e filiacion de las personas qu'apartenon aqueles objètes o sepulturas, dentre los 10 000 tèxtes trobats[2], los mai longs e importants son los segeuents:
Lo Cippo perugino[modificar | modificar la font]
Es una estela, un cippe descobèrt a Colle San Marco en 1822, contenent, gravats sus doas fàcias lateralas, quaranta e sièis linhas e una centana de mòts dextroversias, relatius a un contrat passat entre doas familhas suls tèrmes dels domènis respectius, amb las designacions de las partidas, de las leis invocadas e del dignitaris las fasent aplicar[3].
Quatre inscripcions sus tauletas de plomb[modificar | modificar la font]
- la primièra a l'entorn de Roma a Sta. Marinella, onze linhas e qualques mòts lisibles, reponsa oraculària o formula de natura rituala;
- la segonda, lo disc de Magliano a Magliano in Toscana, dins la Maremme, incisada en espirala e parlant de donas en onor de divinitats;
- la tresena a Volterra comportant tretze linhas e prèp seissanta mòts, de natura magicorituala;
- la quatrena a Campiglia Marittima dins le nòrd de Maremme, comportant dètz linhas e una cinquantena de mòts, correspondent a une malediccion lançada per una afranquida contra de personas.
Les lamellas de Pyrgi[modificar | modificar la font]
Incisions sus plaquetas d'aur trobada dins lo sanctari dedicat a Astarté, doas inscripcions interessantas perque foguèron trobadas amb una tresena redigida en lenga punica (fenician), inscripcion bilenga doncas. Descobertas en 1964.
La momia de Zagrèb[modificar | modificar la font]
Lo tèxte mai important que foguèt trobat, en longor e doncas en consequéncia pel contengut, a causa la raretat e la brievetat dels tèxtes trobat fins ara se pòt nomenar Liber linteus. Es un « libre », manuscrich sus tela de lin, servent de bendètas envelopant una momia trapada en Egipte e conservada al Musèu Nacional de Zagrèb. Datant del sègle -I environ, s'agís d'un tèxte calligraficat en roge e negre d'una dotzena de colomnas verticalas e, sus 230 linhas contenent prèp 1 200 mòts lisibles. Seriá coma un biais de calendrièr religiós evocant de divinitats e las ceremonias d'acomplir. Decobèrt en 1868.
Lo libre d'aur[modificar | modificar la font]
Son sièis plaquetas ligadas per d'anèls, recentament trobada en Bulgaria e conservadas al Musèu Nacional de Sòfia. Serián estat descobertas vèrs 1940 dins una tomba pendent l'escavacion d'un canal dins lo sud oèst d'aquel país, puèi conservadas secrètament, e anonimament legada, al començament de 2000, per son possessor edat de 87 ans e vivent en Macedònia.
Lo tèxte es cors d'estudi a Londres, los expèrts an pas encara publicat le resultat de lors recercas.
La Tabula Capuana[modificar | modificar la font]
La Tabula Capuana o tavola capuana, es una tauleta en tèrra cuècha datant del sègle -V contenent un tèxte en lenga etrusca de 390 mòts lisibles partejat en dètz seccions per de linhas orizontalas, descobèrta en 1898 dins la necropòli de Santa Maria Capua Vetere, en Campània, conservada als Musèus nacionals de Berlin.
La Tabula Cortonensis[modificar | modificar la font]
Descobèrta en 1992 a Cortone, es 32 linhas de tèxte en lenga etrusca sus una placa de bronze.
Autras traças escrichas[modificar | modificar la font]
- Lo bilenga de Pesaro, en etrusc e en latin, donant lo nom del defondut e de sa foncion.
- De pichons vases (encrièrs ?) comportant l'alfabet entièr e ordonat[4].
- Las inscripcions etruscas de l'Achensee, gravadas sus las parets d'una espelugae, dins lo Tirol austriac
Classificacion lenguistica[modificar | modificar la font]
Existís pas de consensús, a l'ora d'ara, sul ligam eventual de la lenga etrusca amb la familha de las lengas indoeuropèas, qu'an la particularitat d'èsser flexionalas, alara que l'etrusc es una lenga aglutinanta, coma l'elamit, son contemporanèu, que jamai foguèt ligat a las lengas semiticas vesinas, nimai a las lengas indoeuropèas.
De lingüistas avançan d'arguments en favor d'un ligam entre etrusc e lengas indoeuropèas. Son d'en primièr de correspondéncias dins qualques trachs gramaticals: formacion del genitiu en -s, veire d'autres cas de la flexion nominala, òrdre dels mòts, de preposicions (hintha : en dejos) o particulas (-c : e ; cf. indoeuropèu *-ke que venguèt en latin -que). Mas son tanben de correspondéncias dins lo lexic: Θezi, hece, tece : pausar, far, radical i.-e. dhē-; clan (filh), sovent ciutat coma pròba del caractèr indiscutablament non indoeuropèu de l'etrusc, se rapròcha de formas celticas e tokharianas, que l'elunhament geografic garantís l'origina indoeuropèa (per exemple irlandes clann : enfants, familha ; tokharien B kliye : femna) ; tin, jorn, de dei-n, din, lo pronom personal primièra persona mi, eca.
D'autres cercaires precison lo punt de ligament de l'etrusc a l'indoeuropèu: per Francisco Rodriguez Adrados e Jean Faucounau, l'etrusc est aparentat al lician, lenga indoeuropèa del grop anatolian, grop considerat coma mai arquaïc (es a dire mai ancianament destacat del tronc comun). La parentat consistiriá a pensar que l'etrusc se destaquèt du tronc comun indoeuropèu encara mai d'ora que l'anatolian. Per d'autres, la proximitat de l'etrusc al grop anatolian seriá mai neta se prenèm en compte, amb d'Erodòt, lo lidian (e non le lician), lenga parlada dans la region de la Lidia. Mas l'idèa es la meteissa: l'etrusc seriá una lenga eissida del ram indoeuropèu avant lo quite grop anatolian.
De lengüistas britanics pensan qu'apartendriá a una « superfamilha » que nomenan « nostratic » o « eurasiana ». Aquela tèsi interessanta dubrís fòrças perspectivas perque situariá l'origina de l'etrusc dins de temps encara mai alunhats que l'epòca ont la recerca lo faguèr fins ara. Atal s'agiriá mai, a la plaça d'una lenga indoeuropèa, d'un lenga preindoeuropèa o protoindoeuropèa dins son estadi mai avançat. Aquò explicariá las nombrosas ressemblanças que se trobèt a la lenga etrusca amb de lengas a l'entorn de la Mar Negra per exemple, o amb de lengas definidas coma non indoeuropèas coma las Lengas finoogricas (finés) o basc (aquela darrièrae essent sens dobte la mai anciana parlada sul continent europèu). Unas serián alara mai de lengas preindoeuropèas que non indoeuropèas, parladas de l'Atlantic a l'Indás, cristalizadas dins aquel estadi, e coneissent enseguida una evolucion autonòma.
La granda majoritat del lexic etrusc efectivament a pas de punt comun identificable amb las racinas indoeuropèas rebastida. Es per exemple la posicion de Bader, Sergent, e mai. Se basan sus la numeracion etrusca (ðu 1 ; zal 2 ; ci 3 ; sa 4 ; max 5 ; huð 6 ; sar 10) e sus qualques mòts relatius a la familha (ruva, fraire ; sex, sòrra ; clan, filh, lupu, morir, tiu, luna, mes) a lors equivalents latins (unus, duo, tres, quattuor, quinque, sex, decem, frater, soror, filius, morire, luna) e indoeuropèus *(oinos, duwo, treyes, kwetwores, penkwe, s(w)eks, dekmt, bhrater, dhugeter, sunus, mer-, mans-), mas tanben spur ciutat o encara al-, donar, eca. Savent que la numeracion e los noms sus la familha son aqueles que son mens susceptibles d'èsser empruntats a de substrats primitius en rason de lor importança e de lor emplec quotidian, se pòt qu'examinar amb mai granda prudéncia un emprunt dels numerals a una lenga aborigèna non indoeuropèa. E mai, cap de lenga indoeuropèa coneguda, presenta o passada, foguèt classificada coma aglutinanta; al contrari, l'existéncia del basc, lenga non indoeuropèa aglutinanta, benlèu mai anciana que l'etrusc, refortís l'opinion que los idiòmas aglutinans preexistissián a l'arrivada dels Indoeuropèus al sud d'Euròpa. .
De mòts, en minoritat, apartenon pas dirèctament a la lenga etrusca; s'agís d'emprunts « etrusquisats », fachs a las lengas dels diverses autres pòbles qu'èran en rapòrt amb los Etruscs.
A l'ora d'ara, segon Mallory, l'ipotèsi mai economica consistís a veire dins los Etruscs un pòble indigèn, de lenga non indoeuropèa, avent sens dobte mantengut de ligams comercials amb l'èst del bacin mediterranèu. Mas los fachs son caputs e las darrièras recercas efectuadas pels geneticians semblan probar que los Etruscs son de segur venguts d'Asia Minora coma l'aviá escrich Erodòt. Lo comparatista Michel Morvan (especialista del basc e etimologista) prepausa de raprochar lo nombre tres etrusc (ci) d'aquel de l'orit (ki).
Un exemple de tèxte etrusc[modificar | modificar la font]
Una inscripcion funerària de Tarquinia, citada per Jean-Paul Thuillier, dona plan las limitas de çò que savèm e de çò qu'ignoram de la lenga etrusca.
FELSNAS:LA:LETHES - SVALCE:AVIL:CVI - MURCE:CAPVE - TLECHE:HANIPALVSCLE
« Larth (prenom) Felsnas (nom de familha), filh de Lethe (nom del paire, que pòt significar esclau o descendant d'esclau), visquèt 106 ans. A (x...) Capoá (y...) per Annibal »
Se sabèm legir sens dificultat los noms pròpris, los ligams familhals e de tèrmas socials coma « esclau », los verbs MVRCE (actiu) e TLECHE (passiu) demòran misterioses. Se poiriá comprendre que le defondut « defendèt Capoá confisada per Annibal » (Auriá combatut coma mercenari dins l'armada cartaginesa), o « tornèt prene Capoá conquerida per Annibal » (Auriá servit dins una coòrta auxiliària de l'armada romana) o « restaurèt Capoá roïnada per Annibal » (Auriá participat a la reconstruccion de la vila aprèp la 2a guèrra Punica).
Qualques mòts coneguts de la lenga etrusca[modificar | modificar la font]
de gras de parentats son coneguts mercé a las inscripcions reportadas dins los tombèls:
- papa (grand paire),
- ati nacna (grand maire),
- clan (filh),
- sec (filha),
- tusurhtir (espos),
- puia (espoda),
- thuva (fraire),
- papacs (nebot).
Qualques prenoms revelats per l'epigrafia[modificar | modificar la font]
- feminins : Ram(a)tha ; Tanachilla ; Velia ; Larthia ;
- masculins : Larth ; Seth(re) (Setrius) ; Aruns ; Vel.
La numeracion[modificar | modificar la font]
Los dètz primièrs chifras, que los sièis primièrs inscrichs suls dats[5] (los autres chifras foguèron deduits per d'addicions explicitas):
- θu
- zal
- ci
- huθ
- max
- śa
- semφ
- cesp
- nurφ
- śar
Un article recent de S. A. Iatsemirsky [1] torna sus l'interpretacion de śar per dètz, e preferís li substituir halx, per comparason amb los numerals desenas, que, levat per vint (zaθrum) se forman totes en apondent un sufixe -alx. Lo substantiu halx essent atestat dins de passatges avent trach a de nombres, Iatsemirsky ne conclutz que halx significa dètz, śar significant alara dotze, per semblança fonetic entre śar e zal (ś t z semblant èsser intercambiable).
L'alfabet[modificar | modificar la font]
Qualques mòts etruscs nos venent mejans lo latin[modificar | modificar la font]
Los Latins empruntèron de de mòts etruscs coma haruspix (devinaire) e lanista (mèstre de gladiators). Qualques uns son encora presents, coma « istrion », « mecèn » (nom d'un ministre roman d'origina etrusca, vengut nom commun) e « persona » ; vedriá del nom del jòc de Phersu, personatge masquetat e barbut, a l'encòp menaçant e comic, qu'aparaissiá dins los espectacles funeraris. En latin, persona designava la masqueta de teatre, puèi lo ròtlz, avant de prene un sens mai general[6].
Los noms dels dieus[modificar | modificar la font]
Venon del Panteon Orit e pregrèc. Teshub per exemple, lo Tarhui ati vengut Tarhund/Tarchun pels Itits vengut Tarchonte (Archonte)/Tagete (Tagès) pels Etruscs. Es lo meteis dels autres dieud: Turan « divesa del cèl » (Vènus) ; Laran « dieu de la tempèsta » (Mart) ; Fufluns « dieu solelh » ; Thesan « divesa de la lutz » (Aurora).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Dominique Briquel, La Civilisation étrusque, p. 26
- ↑ « mai que l'ensems dels autres tèxtes de l'Itàlia preromana », Dominique Briquel, La Civilisation étrusque, p. 22
- ↑ (fr)Notícia del musèu arqueologic de Perosa
- ↑ (fr)Les Etrusques et l'Italie avant Rome : De la Protohistoire à la guerre sociale de Ranuccio Bianchi bandinelli, Antonio Giuliano, et Jean-Paul Thuillier, p. 165
- ↑ Exemplaris conservats a la Bibliotèca de França
- ↑ (fr)J. Heurgon, La Vie quotidienne chez les Étrusques, 1961
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (it)Il « mistero » della lingua etrusca, Romolo A. Staccioli (i a a la fin d'aquel obratge un glossari dels mòts etruscs actualament dechifrats de segur.) Newton Compton editori, Roma, 1977. 2° édition, 1987.
- (it)Gli Etruschi: una nuova immagine, Mauro Cristofani, Giunti, Firenze, 1984.
- (it)Rivista di epigrafia etrusca, Mauro Cristofani (in Revue Studi Etruschi, publiée par l'Istituto di Studi Etruschi e Italici, Firenze)


text:
Xena: Warrior Princess
Xena: Warrior Princess es una sèria televisada americana creada per Robert Tapert e John Schulian que son personatge principal i es la guerrièra Xena (interpretada per Lucy Lawless. La seria foguèt estrenada lo 15 setembre de 1995 sus la ret americana USA Network e s'acabèt en 2002. I a actualament 6 sasons, e cada episòdi dura en mejana 42-45 minutas.
Actors principals[modificar | modificar la font]
- Lucy Lawless - Xena
- Renee O'Connor - Gabrielle
- Ted Raimi - Joxer
- Kevin Tod Smith - Ares
- Hudson Leick - Callisto
- Alexandra Tydings - Aphrodite
- Bruce Campbell - Autolycus


text:
21/08/2016
Daus òmes que tomban, per Joan Ganhaire, episòde 4
sur la prumiera dralha de Natalena...
E veinos quí partits per una rua Iori Gagarine, que mercès a las explicacions de quel aimable ciutadin fuguet un pauc mens de malaisat trobar que la defunta rua Novela dau Pòrt.Quò començava mau, que si las ruas chamjen de nom, perque pas lo monde. Se podiá que nòstra Natalena Daumonteil s’apela aurà Joseta Delmas, o Francina Rigaudia, o sap pas tot que de tant, quo es pas los noms que manquen.Lo 36 era ‘na pita maison bien propreta, tot a fet çò que conven a ‘na jòuna filha enamorada, pitits contravents blues, rosiers eschalants los lintaus, pas de flors enquera, mas a la sason…Sap pas si l’era enamorada, la bec-fin tuol cosut que drubet ‘na fenestra en responsa a nostra eschinlada. Qu’est ce que c’est ? J’ai besoin de rien… La vuda de queu grand tipe esborissat de las lunetas negras gisclant de la veitura li copet l’alen e d’un còp ‘la venguet mai aimabla. Comprenguerem ren a çò que se disseren, mas la revirada era clara : pas de Natalena dins lo país, quòqui nos en dobtavam un pauc, pas de sovenir de quauqu’un de queu nom, de tot biais, la genta parpalhòla era quí dempuei nonmas dos ans e semblava gaire dau genre a vesinar. Eram tots a se tornar engulhar dins la veitura, quante una testa griselarda de femna se faguet veire a l’estatge de la maison d’a costat. Pardonnez moi, messieurs, j’ai cru comprendre… La ‘viá plan comprès la dama dau 34. ‘Na minuta pus tard eran sietats dins un salon vielhanchon que sentiá bon a la lavanda e una conversacion entre Margarita Levalois e Gaëtan Caüsac se desbanet davant nautres dos , paubres einocents que comprenián pas un quite mot de francès, gaire mens. Creguí ben auvir “mort”,“ tombé” e benleu “arbre” mas quo es qua’iment tot. Tant qu’a Franciscò, escotava pas, pivelat que era per una tapissariá que montrava una dançairitz flamencò, braç au dessus de la testa, mancava nonmas lo bruch de las castanhetas. Parier coma Caüsac, Margarita portava de las clucas negras, qu’ela levet nonmas un còp per espiar de près la fòtò confiada per Fernand Galichet, mas i vesiá mielhs que non pas lo patron, que en tot parlar, nos faguet un té que Gaëtan bevetet a s’en cramar la lenga e que Franciscò e io laisserem fregir jurcinc’au moment ente la politessa nos forcet a beure. E quo es nonmas un còp tornats dins la veitura que aguerem drech a la revirada.(de segre)
Joan Ganhaire
14:17 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Limós
Limós (oficialament en francés Limoux) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Aude e dins la region de Lengadòc-Rosselhon. Es la capitala del parçan de Rasés.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila de Limòs es ocupada dempuèi lo neolitic. La pèira levada de la Pèira Dreita es un vestigi qu'atèsta aquela ocupacion. La reünion dels dos abitats Flacianum e Limosus es a l'origina de la fondacion al sègle VIII de la vila de Limós.
Al sègle IX, la vila de Limós es mencionada per lo primièr còp dins una carta de Carles II lo Calv. Al sègle X, Limós deven lo capluòc del vescomtat de Rasés. Al sègle XIII, la vila es presa per Simon de Montfòrt e Limós es balhat a un senhor francés, Lambert de Turry. En 1221, lo comte de Fois, Raimon Rogièr, pren la vila. En 1226 comença la « Guèrra de Limós » que marca la resisténcia de la vila sostenguda per Raimon Trencavel e Rogièr Bernat II de Fois fàçia a las tropas de Loís VIII. Limós foguèt annexat per la corona de França entre 1296 e 1376. Als sègles XIV e XVII, la vila es tocada per la pèsta.
En 1891, un aigat istoric causa la mòrt de sèt personas: lo nivèl de l'aiga atenh 7,20 m. Lo 19 d'agost de 1944, la vila es liberada de las tropas d'ocupacion alemandas qu'ocupavan la vila dempuèi lo 28 de novembre de 1942.
Administracion[modificar | modificar la font]
Limós es una sosprefectura d'Aude. La vila fa partida de la Comunautat de comunas de Limós/ Sant Ilari.


text:
Amadèu Ièr d'Espanha
Amadeo Fernando María de Saboya (Turin, Itàlia, lo 30 de mai de 1845- Turin, lo 18 de janvièir de 1890). Foguèt lo segond filh de Victor Emmanuèl II rei d'Itàlia de la dinastia de Savòia e de María Adelaida de Habsburgo (reire petita-filha de Carles III, rei d’Espanha). Sa sòr Maria Clotilde se casèt embe Jérôme Bonaparte.
En 1867 se casèt embe sa cosina María Victoria del Pozzo. Agueron tres enfants : Manuel Filiberto, Victor Manuel e Luis Amadeo de Saboya.
Après la Revolucion de 1868, Isabèl II d'Espanha se sauvèt a París. Lo nòu govèrn d’Espanha redigèt la constitucion de 1869 e chausèt (per vote, lo 16 de novembre de 1870) Amadèu de Savòia coma rei d’Espanha. Lo nòu rei ‘nèt en Espanha.
En Espanha, la Guèrra Carlista durèt e Amadèu se sauvèt d’un assassinat lo 19 de julhet de 1872. Demissionèt lo 11 de febrièr de 1873 e la Primièra Republica comencèt.
Amadèu se sauvèt en Itàlia. Après la mòrt de sa femna, se casèt embe María Leticia Bonaparte, filha de sa sòr Maria Clotilde. Agueron un filh : Humberto María Víctor Amadeo Juan.


text:
Tieffenbach
Tieffenbach en alemannisch (Tieffenbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 718, lo nòble Chrodoin fa establir lo sieu testament en favor del abbaye de Wissembourg. I lègue entre unas autras possessions #çò que lududes aperteniá a Tieffenbach, vilatge #que i aviá fach reconstruire de los sieus pròpris mièges.
En 718, le noble Chrodoin fait établir son testament en faveur de l'abbaye de Wissembourg. Il y lègue entre autres possessions ce qui lui appartenait à Tieffenbach, village qu'il avait fait reconstruire de ses propres moyens.


text:
Dénestanville
Dénestanville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Primièrs testimoniatges: Donestanvilla 1088; Dunestanvilla 1142.
Significat: lo domeni de Dunstan, nom d'òme anglosaxó. Cf. Vénestanville
Premières attestations: Donestanvilla 1088; Dunestanvilla 1142.
Signification: le domaine de Dunstan, nom d'homme anglo-saxon. Cf. Vénestanville


text:
Neuròna
Ua neuròna qu'ei ua cellula hèra ramificada deu teishut nerviós qui pòt arrecéver e mandar senhaus electrics aperats diferéncia de potenciau. Las neurònas que's brancan las uas suber las autas au meian d'ua zòna tanhenta aperada sinapsi.
La neuròna qu'ei considerada com l'element de basa deu sistèma nerviós. Totun, dens lo cervèth deus vertebrats non representa pas sonque detz per cent. La resta qu'ei compausada de cellulas glialas qui lo lor nom que testimonha de la penssada qui non servirén pas sonque de plear lo vuèit deishat per las neurònas. Peu moment, a maugrat qui la sciéncias non las coneish pas precisament cap aute ròtle, que's pensa que la loa foncion e poderé estar mau coneguda.
Somari
Estructura d'ua neurona[modificar | modificar la font]
Ua neuròna que's compausa d'un còs cellular massís on lo nuclèu qu'ei de bon véder, e de ramificacions de duas menas : axòn e dendrita. L'axòn, a bèths còps hèra long, que pòt estar caperat e emparat per cellulas de Schwann qui forman la mielina (alavetz que's dit qu'ei mielinizat) o pas. La termièra enter duas cellulas de Schwann que s'apera lo nòd de Ranvier. L'endom deu nuclèu que pòt estar devut a la grana activitat de sintèsi de la neuròna, qui las soas sinapsis e foncionan mercés a la liberacion massiva de proteïnas aperadas neuromediators La preséncia importanta de reticulum endoplasmic (amb rediculum endoplasmis lis e reticulum endoplasmic granulós, aqueths darrèrs corpuscul de Nissl) que testimònia tanben d'aquesta activitat de sintèsi proteïca. Los cromosòmas que son desplegats en cromatina e que's ved un nucleòl (e, en çò de las cellulas hémias, un corpuscul de Barr qui ei en verat un cromosòma X replegat).
Classificacion de las neurònas[modificar | modificar la font]
Per estructura[modificar | modificar la font]
- Neuròna unipolar
- Neuròna bipolar
- Neuròna mutipolar
Per foncion[modificar | modificar la font]
- Neuròna aferent
- Neuròna eferent
- Interneuròna
Per accion suber las autas neurònas[modificar | modificar la font]
- Neuròna excitanta
- Neuròna inibenta
- Neuròna modulatòria
Per mòda de descarga[modificar | modificar la font]
Briu nerviós[modificar | modificar la font]
Quan la neuròna qu'ei arrepausada (quan cap briu nerviós trauca pas la neuròna) ua diferéncia de potenciau (qu'ei a díser ua diferéncia de cargas electricas) que s'estableish enter lo dehens de la cellula (lo mitan intracellular, e donc lo dehens de l'axòn) e lo dehòra (lo mitan extracellular) mercès a la proporcion d'ions Na2+ (ions sodium, acompanhats dab cargas negativas deus Cl-, ions clorur) e K+ (ions potassium) qui ei mantienguda, a contra briu, per ua pompa actiu (aquò que vòu díser que consoma energia produsida per l'oxidacion de l'ATP). Un briu nerviós que's s'escorreish au long de l'axòn canaus ionics que s'obreishen en tot provocar ua entrada massiva d'ions que crea un potenciau d'accion.
Sinapsi[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la debuta de l'estudi de las neurònas qu'ei mei que mei ligada au nom deu biologista aragonés Santiago Ramón y Cajal qui, mercés a la coloracion argentica desenvolopada peu son rival italian Camillo Golgi, e podó observar e representar ua grana quatitat de neurònas en las identificant com las vias de circulacion deu briu nerviós e en eméter l'ipotèsi de qu'èran ligadas enter elas e que comunicavan amassas, com la loa estructura ramificada e dab contactes mutuaus e podèva har pensar.


text:
Varatge
Varatge (oficialament en francés: Varages) es una vila occitana de Provença, situada administrativament dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es famosa per sas terralhas.
Joan de Cabanas marca Varagi dins sei "Contes". .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Eusèbi Reymonenq (1791-1869) escrivan occitan, mètge e cònsol de Varatge de 1841 a 1844.


text:
Dens l'encastre de la realizacion d'un estudi sociolingüistic sus l'utilizacion de l'occitan en Region Aquitània, la societat "Teleperformance", mèste d'òbra delegada cargada de l'operacion peu Conselh regionau d'Aquitània, mèste d'òbra publica, que cèrca enquestaires dab competéncias de las bonas en lenga occitana devath las variantas seguentas : 4 peu gascon (dont 2 bearnés), 2 peu lengadocian e 2 peu lemosin.
Candidaturas a pausar auprès de la societat "Teleperformance" dinc au 25 de junh de 2008 a :
Noelle MARTI
Responsable de Desvolopament
Tel : 05 56 11 72 20
Corric : n.marti@teleperformance.fr


text:
Capitòli de Tolosa
Lo Capitòli abrita l'ostal de comuna de Tolosa. Sa construccion foguèt decidida pels Capitols en 1190, per i establir lo sèti del poder municipal (vejatz sègle XII). Lo primièr Capitòli se trobava a la carrièra Lafaieta, segurament al nivèl de la Pòsta Centrala.
Lo nom d'aqueste ostal comun fa referéncia a l'antic Capitòli, temple legendari dedicat a Jupitèr, e provesit d'un grand escalièr. Remembra tanben los magistrats que lo faguèron edificar, perque en latin, Capitol se ditz Capitulum.
La façada del Capitolium que coneissèm uèi foguèt bastida en 1750 suls plans de Guillaume Cammas. Las uèch colomnas de la façada simbolizan los uèch primièrs capitols. Aquesta façada aviá per tòca d'amagar l'ensemble eteroclit de bastiments que los magistrats arribavan pas a armonizar.
Dona sus la Plaça del Capitòli e protegís la cort d'Enric IV. Es dins aquesta cort que lo duc de Montmorency, enemic de Richelieu, foguèt decapitat en 1632.
En 1873, Eugène Viollet-le-Duc faguèt construire sul Donjon del Capitòli del sèble XV, una torre de vila tipica del nòrd de França. Joan Calàs foguèt interrogat dins aqueste donjon, que faguèt longtemps ofici d'archius municipals. Los autres bastiments de l'Edat Mejana foguèron rasats. Sols demòran la cort d'Enric IV e lo portal, dessenhat per Nicolas Bachelier.
Uèi, lo Capitòli es mai qu'un ostal de comuna. Es tanben un Opèra e una orquèstra sinfonica.
Dobèrta al public, la Sala dels Illustres permet de contemplar los caps d'òbra dels artistas tolosencs del sègle XIX que Enric Martin.


text:
Neuville-Coppegueule
Neuville-Coppegueule (Cobieule en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Neuville-Coppegueule Auriá lo sieu nom de las gèstas istoricas de bandolers de grands camins en lo bòsc de Arguel sus la rota Beauvais - Agut
Conca de la cadièra paillé
Possedís 5 grandas étang #que 2 fédéraux
Neuville-Coppegueule tiendrait son nom des exploits historiques de brigands de grands chemins dans la forêt d'Arguel sur la route Beauvais - Eu
Bassin de la chaise paillé
Elle possède 5 grands étang dont 2 fédéraux


text:
Doris Leuthard
Doris Leuthard (Merenschwand, Aargau, 10 d'abril de 1963) es una avocada politiciana soïssa, del Partit Democrata Crestian (PDC). Foguèt presidenta de la Confederacion Soïssa de l'1 de genièr de 2010 al 31 de decembre del meteis an. Serà tanben presidenta en 2017.
Biografia[modificar | modificar la font]
Doris Leuthard nasquèt a Merenschwand en 1963, filha de Leonz Leuthard, secretari de comuna e deputat del Partit Democrata Crestian, e de Ruth Köchli. Après d'estudis de drech a Zuric, venguèt avocata en 1991. Es maridada dempuèi 1999 amb Roland Hausin, un quimista.
Seguís tanben una carrièra politica:
- Deputada al Grand Conselh d'Argòvia (1997-2000)
- Elegida presidenta del Partit Democrata Crestian (2004)
- Membre del Conselh Federal dempuèi lo 14 de junh de 2006
Lo 2 de decembre de 2009 foguèt elegida presidenta per 2010. Foguèt la tresena femna presidenta. Lo 7 de decembre de 2009 es elegida presidenta per 2017.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Börde (083)
Liste des communes
Oschersleben (Bode)
Ville d'Oschersleben (Bode), localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie d'Oschersleben (Bode) a une adresse e-mail et un site Internet.
Haldensleben
Ville de Haldensleben, localité de l'Allemagne de 18 000 habitants.
La mairie de Haldensleben a une adresse e-mail et un site Internet.
Hohe Börde
Ville de Hohe Börde, localité de l'Allemagne de 18 000 habitants.
La mairie de Hohe Börde a une adresse e-mail et un site Internet.
Wanzleben-Börde
Ville de Wanzleben-Börde, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Wanzleben-Börde a une adresse e-mail et un site Internet.
Oebisfelde-Weferlingen
Ville d'Oebisfelde-Weferlingen, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie d'Oebisfelde-Weferlingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Wolmirstedt
Ville de Wolmirstedt, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Wolmirstedt a une adresse e-mail et un site Internet.
Sülzetal
Ville de Sülzetal, localité de l'Allemagne de 9 300 habitants.
La mairie de Sülzetal a une adresse e-mail et un site Internet.
Barleben
Ville de Barleben, localité de l'Allemagne de 9 000 habitants.
La mairie de Barleben a une adresse e-mail et un site Internet.
Niedere Börde
Ville de Niedere Börde, localité de l'Allemagne de 7 300 habitants.
La mairie de Niedere Börde a une adresse e-mail et un site Internet.
Eilsleben
Ville d'Eilsleben, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie d'Eilsleben a une adresse e-mail et un site Internet.
Hötensleben
Ville de Hötensleben, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Hötensleben a une adresse e-mail et un site Internet.
Gröningen
Ville de Gröningen, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Gröningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Calvörde
Ville de Calvörde, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Calvörde a une adresse e-mail et un site Internet.
Colbitz
Ville de Colbitz, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Colbitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Erxleben
Ville d'Erxleben, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie d'Erxleben a une adresse e-mail.
Flechtingen
Ville de Flechtingen, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Flechtingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Am Großen Bruch
Ville d'Am Großen Bruch, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie d'Am Großen Bruch a une adresse e-mail et un site Internet.
Rogätz
Ville de Rogätz, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Rogätz a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Periòde dei Primas e deis Autonas
Lo Periòde dei Primas e deis Autonas es un periòde tradicionau de l'Istòria de China que se debanèt de 722 a 481 avC. Fuguèt caracterizat per la division dau país après lo periòde de dominacion de la dinastia Zhou. D'efèct, a partir dau sègle VIII avC, lo domeni reiau dei Zhou e lei principats centraus de Zheng, de Wei, de Chen, de Song e de Lu formèron lo país centrau que gardèron lei tradicions chinesas. En revènge, lei principats perifericas de Yan, de Jin, de Qin, de Chu, de Wu e de Qi desvolopèron de trachs culturaus novèus au contact d'autrei culturas. Pasmens, lei cambis entre leis elèits de cada Cort permetèron de gardar l'unitat de la civilizacion chinesa e mai d'una idèa novèla apareguèt durant aqueu periòde.
En particular, Confuci (551 - 479 avC) desvolopèt seis idèas sus l'òrdre politic, sus lo sobeiran e la moralitat de dirigir l'estat segon leis interès dau pòble que gardèron una influéncia majora sus la filosofia chinesa. D'autrei, coma Shang Yang (vèrs 390 - 338 avC), defendiguèron la creacion d'un estat basat sus l'eficacitat e un sistèma codificat de recompensas e de castigaments. Enfin, apareguèt lo taoïsme qu'èra a l'origina una filosofia basada sus la necessitat per l'òme de respectar lei lèis de la natura. Va evolucionar, en reaccion au confucianisme e ai sistèmas codificats, vèrs un modèl d'individualisme e va inspirar divèrsei rites religiós populars.
Lo Periòde dei Primas e deis Autonas s'acabèt en 481 avC e fuguèt remplaçat per lo Periòde dei Reiaumes Combatents.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Dinastia Zhou.
- Periòde dei Reiaumes Combatents.
- Confuci (551 - 479 avC).
- Confucianisme.
- Republica Populara de China.


text:
Wikiccionari:Mot del jorn/broken
Lo principi[modificar]
S’agís de vos far descobrir lo foncionament del Wikiccionari. Sètz doncas convidat, pel biais d'aqueste mot, a participar a l’elaboracion del Wikiccionari :
- en verificant que las definicions donadas son corrèctas ;
- qu’existís pas d’autres sens del mot qu’apareisseriá pas dins aqueste mot ; e
- que las paginas que son ligadas son interessantas.
Modificacion del mot del jorn[modificar]
Sus aquesta pagina podètz cambiar los mots del jorn (qu'apareisson regularament sus la pagina d’acuèlh) fins a un mes a l’avança.
Vos sufís per aquò de clicar sus cambiar sus la linha del mot del jorn de cambiar, puèi de remplaçar lo mot precedent per un novèl (escrivissetz pas que lo mot en totas letras). Verificatz quitament de per abans se lo mot es pas estat cambiat ja en agachant l’istoric de cada mot del jorn.
Lo « mot del jorn » es pas restrenhut als mots al sens estrict ; pòt tanben s’agir de locucions (expressions, provèrbis…). Vos limitetz doncas pas al mots simples :)
Enfin, doblidez pas de jetar un còp d’uèlh als archius del mot del jorn. Pensatz a los metre a jorn…
Los mots que mancan encara[modificar]
Dins los 100 mots mai demandats


text:
Volcan de fanga
Lei volcans de fanga o dòmes de fanga designan un ensems d'estructuras que son la fònt de remontadas d'una mesclada d'aiga, de sediments e de gas. Lei sediments son generalament compausats de particulas finas e d'idrocarburs. Lo gas es magerament fach de metan (~ 86%), de dioxid de carbòni e d'azòte. Lo fenomèn es generalament associat ai zonas de subduccion mai son origina es mau conegut e sembla qu'existe de tipes diferents de volcans de fanga. A l'ora d'ara, aperaquí 700 volcans de fanga son identificats dins de regions continentalas e 400 dins de zonas de fons marins pauc prefonds. Lo pus grand a un diamètre egau a 10 quilomètres e una autor egala a 700 mètres. Pasmens, la màger part a de dimensions limitadas e passa rarament quauquei desenaus de mètres d'autor.


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Blois 5e, Job Canton de Blois 5e
Les offres d'emploi populaires en Canton de Blois 5e
adjoint administratif Canton de Blois 5e
administratif Canton de Blois 5e
agent administratif Canton de Blois 5e
aide domicile Canton de Blois 5e
aide soignante Canton de Blois 5e
assistante direction Canton de Blois 5e
automaticien Canton de Blois 5e
bts alternance Canton de Blois 5e
chauffeur spl Canton de Blois 5e
chef projet Canton de Blois 5e
conducteur poids lourd Canton de Blois 5e
conducteur spl Canton de Blois 5e
coordonnateur Canton de Blois 5e
dessinateur projeteur Canton de Blois 5e
evenementielle Canton de Blois 5e
garde d'enfant Canton de Blois 5e
magasinier cariste Canton de Blois 5e
maintenance Canton de Blois 5e
manutentionnaire Canton de Blois 5e
petite enfance Canton de Blois 5e
poids lourd Canton de Blois 5e
responsable Canton de Blois 5e
ressources humaines Canton de Blois 5e
standardiste Canton de Blois 5e
superviseur Canton de Blois 5e
technicien maintenance Canton de Blois 5e
temps partiel Canton de Blois 5e
Recherche d'emploi par ville Canton de Blois 5e
emploi Saint-Sulpice-de-Pommeray, 41000


text:
Milan
Milan (Milano en italian, Milan en lombard) es la capitala de la region italiana de Lombardia. Situat al nòrd de la peninsula, a proximitat dels Alps al mitan de la plana de Pò, Milan comptava aperaquí 1 350 000 abitants en 2014, çò que ne fasiá la segonda vila d'Itàlia en nombre d'abitants. Amb son aglomeracion, constituís la pus granda aira urbana del país; amb sos 7 123 563 d'abitants en 2009, aquesta èra la quatrena aira urbana d'Euròpa, après las de Moscòu, París e Londres. Region dinamica e densament poblada, còr industrial d'Itàlia, representa la part meridionala de la dorsala europèa[1].
Fondada durant l'Antiquitat per de pòbles cèltas, los Insubres, Milan es conquistada en -222 pels romans e serà la capitala de l'Empèri roman d'Occident pendent un sègle, entre 286 e 402. Venguèt durant los sègles seguents un luòc major del crestianisme, governat per de comtes puèi per la familha Visconti, que ne fan una de las plaças financièras pus importantas de l'Edat Mejana. De 1395 a 1796, la vila forma lo Ducat de Milan, fèu del Sant Empèri Roman Germanic successivament jos la dominacion del Reialme de França, dels Habsburg d'Espanha e d'Àustria, abans de rejónher en 1859 lo Reialme d'Itàlia. Al començament del sègle XXen, Milan ven la region pus industriala del país e es a l'abans-garda del procès de consolidacion de la jova nacion italiana. En granda part devastada durant la Segonda Guèrra Mondiala, en rason de l'ocupacion nazia, la vila venguèt lo centre de la resisténcia en Itàlia. De l'après-guèrra fins a uèi, Milan coneguèt una explosion demografica e economica, trasent nombroses trabalhaires del sud d'Itàlia e d'estrangièrs, çò que ne faguèt una de las vilas pus cosmopolitas del país[2].
Milan es considerada coma lo còr industrial, comercial, financièr e universitari d'Itàlia. Sètge de la Borsa italiana, representa un grand pòl d'atraccion per los sètges d'entrepresas, en particular dins lo sector de la mòda e del design, que Milan n'es una de las capitalas mondialas - aculhís una de las principalas fashion weeks e lo Salon internacional del mòble. Aculhís en mai 185 000 estudiants - siá 11 % dels estudiants en Itàlia - , dins d'establiments tals que la prestigiosa universitat Bocconi, principal luòc de formacion de las elitas politicas e economicas italianas. Enfin, Milan es lo luòc de residéncia de dos grands clubs de fotbòl europèus : lo Milan AC e l'Inter de Milan.
Destinacion toristica de primièr plan, amb près de dos milions de toristas cada an[3], abriga un patrimòni cultural important, compausat de plaças (la Piazza del Duomo, la Piazza Mercanti), de palais bastits a la Renaissença (Palais reial de Milan, Palazzo della Ragione, Casa Panigarola), de son celèbre opèra (La Scala) e nombroses musèus. Lo Castèl Sforzesco, a proximitat del Parco Sempione, n'aculhís mai d'un. Aqueles batiments ancians ne costejan de mai recents, coma la Galleria Vittorio Emanuele II - saique lo pus celèbre exemple de galariá comerçanta en Itàlia - o la torre Pirelli. Vila natala dels pintors Arcimboldo e Caravaggio, e tanben de l'ancian Primièr ministre Silvio Berlusconi, Milan aculhís l'Exposicion universala de 2015.
- ↑ dorsale européenne - Terminale Géographie sur Le Monde.fr. Consultat lo 2016-03-13
- ↑ Comune di Milano sur le site officiel de la mairie de Milan. Consultat lo 24 octobre 2014, it
- ↑ (en) Top City DestinationsRanking


text:
Det
Los dets (del grèc ancian δάktuλoς, que venguèt pel latin en "digitus") son las extremitats articuladas de las mans e dels Pès de l'Òme e de qualques animals. La preséncia de dets caracteriza lo clade dels tetrapòds.
Dets umans[modificar | modificar la font]
Los cinc dets del pè son nomenats artelhs. Los cinc dets de la man son:
- lo Poce, essencial per la prension;
- l'indèx, que mòstra;
- lo Det long;
- l'anular, que dins d'unas culturas pòrta l'anèl de maridatge;
- lo Det pichon o menèl, coïc, o menor.
Son numerotats de I a V en chifras romanas en partent del poce.
Un det es compausat de tres falanjas, levat lo poce e l'artelh gròs, que n'an que doas. S'agís, en partent de la palma, de la falanja, la falangina e de la falangèta.
Es sus aquela darrièra que creís l'ongla. Aqula falanja es fòrça nerviada, çò que dona una granda sensibilitat al det, subretot al nivèl de la polpa — l'extremitat carnuda del det — comprenent un grand nombre de receptors tactils. Las rufetas que son a l'origina de nòstra emprenta digitala jogan un ròtle important d'amplificacion de las sensacions de gran e de textura dins l'exploracion dels objècts que tocam. Quand la pèl del bot del det alisa une superfícia, las rufètas provòcan de microvibracions detectadas pel sistèma nerviós e interpretadas pel cervèl[1].
Biologia[modificar | modificar la font]
L'òrdre de creacion dels dets, pendent lo desvolopament du fètus es lo seguent: anular, det pichon, det grand, indèx e fin finala poce.
Los dets ne contenon pas de muscle. Sonr ligats per de tendons a des muscles extensor e plegadises situats dins l'avantbraç.
Los dets venon amochonats banhat dins l'aiga: l’agençament de las rufas en un malhum de canals divergents, non conectats permet a l’aiga de colar mai eficaçament quand se fa une pression dels dets sus un supòrt, ofrent atal una melhora aderéncia[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Scheibert et al. The Role of Fingerprints in the Coding of Tactile Information Probed with a Biomimetic Sensor ; Science, doi:10.1126/science.1166467, 2009
- ↑ (en)Are Wet-Induced Wrinkled Fingers Primate Rain Treads ?; Mark Changizi, Romann Weber, Ritesh Kotecha, Joseph Palazzo; in Journal Brain Behavior Evolution; 2011; vol 77; n°4
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Esquèma detalhat del det
- (fr) Entòrsa e luxacion dels dets longs, Le Généraliste, n° 2167,


text:
Wikipèdia:Bòt
Los bòts (abreviacion de robòts) son d'agents automatics o semiautomatics qu'interagisson amb Wikipèdia coma o fa un utilizaire lambda mas per de prètzfaches repetitius e fastidioses per un uman.
Los bòts se pòdon utilizar per generar d'articles. D'autres se pòdon utilizar per editar o quitament destruire d'articles. Cèrts bòts son especializats dins la gestion dels ligams d'interlenga, la resolucion de las omonimias o encara las operacions sus las categorias.
De bòts plan concebuts pòdon aportar un benefici concret a Wikipedia. Çaquelà, perque lo sistèma es pas estat concebut per suportar de bòts, quitament un bon bòt pòt aver d'efièches segondaris indesirables.
- S'avètz besonh de l'ajuda d'un bòt (levat per las categorias), clicatz aicí...
- Se vòstra requèsta concernís de categorias, clicatz aicí
- Per demandar l'autorizacion d'utilizar un bòt sus Wikipèdia o per vos prononciar sus las demandas en cors, clicatz aicí
Somari
- 1 Beneficis e efièches segondaris dels bòts
- 2 Règlas d'utilizacion dels bòts
- 3 L'estatut de bòt
- 4 Lista dels bòts sus la Wikipèdia Occitana
- 5 Remarcas concernent lo bòt Pywikipedia
- 6 Requèstas
- 7 Vejatz tanben
- 8 Ligams extèrnes
Beneficis e efièches segondaris dels bòts[modificar la font]
Beneficis que los bòts presentan
- Fornisson un bon modèl de donadas preformatadas pels contributors.
- Fornisson potencialament una ressorsa unica qu'es pas dirèctament accessibla sul web.
- Permeton de metre a jorn automaticament d'informacions coma una lista d'articles recents suls portals o d'efectuar de prètzfaches repetitius coma per exemple importar un grand nombre d'imatges.
Efièches segondaris inerents a l'utilizacion dels bòts dins lo sistèma actual
- Ajustar a Wikipedia de desenas de milions d'entradas que son pas prèp d'èsser modificadas per un Wikipedian.
- Aumenta artificialament l'activitat percebuda de Wikipedia.
- Pòt èsser percebuda coma d'usurpacion de las tòcas de Wikipèdia, d'una enciclopèdia a una gaseta per exemple.
- Dangièr d'abús per de « bòts vandals » o simplament de bòts errants. Un bòt incontrolable pòt potencialament causar una carga servidor importanta o quitament un atac DOS.
- Planhs a prepaus d'interferéncias amb las operacions normalas dels contributors (Lista de seguit per exemple).
Règlas d'utilizacion dels bòts[modificar la font]
Se destria dos tipes de bòts :
- lo bòt utilizat de biais temporari e a escala pichona. Aqueste tipe de bòt pòt èsser utilizat dirèctament jol compte de l'utilizaire. Se recomanda a l'utilizaire de far *fòrt* atencion. En cas de problèma (derapatge del bòt), lo compte d'utilizaire poirà èsser blocat per un sysop ;
- lo bòt a usatge frequent e escala granda. Çò que seguís concernís aqueste tipe de bòt.
Primièrament, un bòt deu èsser autorizat per que se pòsca utilizar.
Per suggerir un trabalh susceptible d'èsser complit per un bòt, sometètz vòstra requèsta e metètz un mot a la tavèrna se la requèsta es importanta.
Lo creator de bòt deu demostrar que :
- Lo bòt es util.
- Lo bòt es sens dangièr.
- Lo bòt satura pas lo servidor.
- Lo bòt es estat aprovat per qualqu'un.
Dins l'ideal, se deuriá totjorn verificar amb un sysop o un desvolopaire abans d'utilizar lo bòt. Cal que lo bòt siá pro lent per que las errors pòscan èsser detectadas rapidament e corregidas pels autres abans que cause de damatges.
Segondament, lo bòt deu tanben far sos cambiaments coma un utilizaire loggat que pòt èsser contactat en cas de problèma. Un bòt deu poder èsser arrestat a tot moment per un sysop quin que siá.
Se demanda de crear un compte d'utilizaire independent, e de far enregistrar aqueste compte d'utilizaire jos un estatut de bòt. Aquò pòt èsser fach pels m:stewards sus meta.
L'estatut de bòt[modificar la font]
Validacion d'un bòt novèl[modificar la font]
Se deu far una demanda sus la pagina Wikipèdia:Bòt/Estatut. Se la requèsta es acceptada, lo proprietari del bòt pòt demandar lo bòt flag sus meta.
Recomandacions[modificar la font]
Ajust del sufixe "bòt" a la fin del nom[modificar la font]
Per permetre als utilizaires de destriar melhor los robòts dels simples utilizaires, es desirable de causir un nom que s'acabe per la sillaba "bòt". Recipròcament, dins Ajuda:compte utilizaire, se demanda als simples utilizaires de defugir aquesta sillaba.
Aparicion dins los darrièrs cambiaments[modificar la font]
Amb l'estatut de bòt, las contribucions del bòt apareisseràn pas automaticament dins los Darrièrs cambiaments. Çaquelà, es possible de veire lors contribucions en activant l'opcion « afichar los robòts ».
De mai, se desconselha de levar las foncions de temporizacion dels bòts coma los sleep presents dins PyWikipedia. Quitament se los darrièrs cambiaments apareisson pas dins la lista abituala, es totjorn possible d'observar lo comportament dels bòts (via IRC) e los blocar en cas de modificacions en rafala. Una diminucion dels temps d'espèra se pòt envisatjar fins a un periòde rasonable (ie. cada 15 a 45 segondas). PyWikipedia per exemple prepausa un tal paramètre (vejatz minthrottle e maxthrottle dins config.py)
Acuèlh dels novèls venguts[modificar la font]
L'utilizacion d'un bòt es de proscriure per aqueste trabalh. Es preferible de conservar un ajust manual dels bendèls per privilegiar los contributors serioses.
Lista dels bòts sus la Wikipèdia Occitana[modificar la font]
Vejatz tanben : Categoria:Bòt Wikipèdia.
Bòts autorizats e utilizats actualament[modificar la font]
La lista çai jos es mesa a jorn manualament. Per una lista a jorn dels bòts validats, consultar la lista dels bòts.
Bòts non autorizats o en fasa de tèst e utilizats actualament[modificar la font]
NobelBot 15 de març de 2009 a 15:34 (UTC) Veire tanben :
Ancians bòts[modificar la font]
Aquestes bòts son a priori pas pus actius (mai de 3 meses sens modificacions novèlas).
Vejatz tanben :
Remarcas concernent lo bòt Pywikipedia[modificar la font]
Veire Ajuda:Piwikipèdia.
Requèstas[modificar la font]
Avètz pas de robòt, mas voldriatz qu'un robòt realizèsse cèrts trabalhs per vos : anatz adreçar una requèsta sus la pagina : Wikipèdia:Bòt/Requèstas.
Vejatz tanben[modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar la font]
- meta:Requests for permission (en anglés)
- meta:Interwiki bot (en anglés)
- meta:Category:Pywikipedia (en anglés)
- sourceforge:projects/pywikipediabot (en anglés)
- sourceforge:projects/dotnetwikibot (Microsoft .NET) (en anglés)


text:
2 Pallas
2 Pallas foguèt lo segond asteroïde descobèrt just aprèp Ceres e es un dels asteroïdes mai importants del Sistèma Solar. S'estima que representa 7% de la massa de la cencha principala e son diamètre de 544 quilomètres es un pauc mai gròs que lo de 4 Vesta. Es pr'aquò mens massís qu'aquesta, e se situa doncas tresen demest los asteroïdes mai voluminoses.
Quand Pallas foguèt descobèrt per l'astronòm Heinrich Wilhelm Olbers lo 28 de març de 1802, se pensèt que s'agissiá d'una planeta, e foguèt sonque a partir de la reclassificacion de 1845 que passèt a èsser considerat coma un asteroïde. Recebèt son nom en onor a Atena, la divessa grèga de la saviesa.


text:
Còpte (lenga)
Lo còpte es lo descendent modèrne de l'egipcian faraonic. Es una lenga afroasiatica, mòrta mas que subreviu dins l'encastre de la Glèisa ortodòxa còpta que l'emplega coma lenga liturgica amb l'arabi.
Lo còpte foguèt parlat en Egipte del sègle II al sègle XVII abans d'èsser assimilat per l'arabi egipcian.
Origina del tèrme[modificar | modificar la font]
Lo tèrme Còpte ven del grèc ancian AἰYύπtιoς / Aigúptios. A la debuta designava totes los egipcians mas, a partir de l'invasion aràbia, acabèt per representar, pauc a pauc, solament los egipcians non islamizats.
A l'ora d'ara, lo tèrme còpte designa sonque los egipcians demorats crestians, especialament s'apartenon a las glèisas còptas. Designa tanben la lenga que parlavan fins al sègle XVII.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo còpte representa la mutacion ultima de l'egipcian faraonic (egipcian arcaïc, egipcian ancian, egipcian mejan, neoegipcian, demotic).
Foguèt pas jamai una lenga oficiala en Egipte. Abans l'invasion aràbia, lo grèc èra la lenga mai utilizada dins l'administracion e l'arabi lo remplacèt progressivament a partir del sègle VIII.
A l'Edat Mejana, entre los sègles X e XIII, l'arabi venguèt mai emplegat que lo còpte dins la vida vidanta e lo còpte desapareguèt completament al sègle XVII.
A l'ora d'ara, e mai que siá una lenga mòrta, es l'objècte d'un movement de renaissença lingüistica. Es particularament popular demest los joves crestians e gausís d'un certan prestigi pr'amor qu'es la lenga que ven dels faraons.
Dialèctes[modificar | modificar la font]
Lo còpte comptava 6 dialèctes. Sos noms derivan principalament dels noms de las vilas que i èra parlat.
Tres dialèctes dins lo nòrd (Bas Egipte):
- Bohairic (o Memfitic) qu'es lo sol qu'es encara emplegat a l'ora d'ara.
- Faiyumic
- Mesokemic (o oxirinquita)
Tres dialèctes dins lo sud (Naut Egipte):
- Tebaïc (Sahidic)
- Akhmimic
- Licopolitan
Escritura[modificar | modificar la font]
Lo còpte utilizèt pas jamai los ieroglifes pr'amor que l'infuéncia grèca èra preponderanta dempuèi l'invasion d'Alexandre lo Grand. L'alfabet grèc, atal coma la lenga grèca, èran oficials d'aquel temps. Lo còpte adoptèt doncas un alfabet derivat del grèc, l'alfabet còpte. A coma basa l'alfabet grèc al qual s'ajustèt 7 caractèrs diches demotics.
Après lo sègle VIII, l'alfabet còpte foguèt servat. Pasmens, se tròba tanben qualques documents en lenga còpta escriches amb de caractèrs arabis.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Wolfgang Kosack: Lehrbuch des Koptischen.Teil I:Koptische Grammatik.Teil II:Koptische Lesestücke, Graz 1974.
- Wolfgang Kosack: Der koptische Heiligenkalender. Deutsch - Koptisch - Arabisch nach den besten Quellen neu bearbeitet und vollständig herausgegeben mit Index Sanctorum koptischer Heiliger, Index der Namen auf Koptisch, Koptische Patriarchenliste, Geografische Liste. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-4-2.
- Wolfgang Kosack: Schenute von Atripe De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2013, ISBN 978-3-9524018-5-9.
- Wolfgang Kosack: Koptisches Handlexikon des Bohairischen. Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
- Westendorf, Wolfhart. 1965/1977. Koptisches Handwörterbuch. Heidelberg: Carl Winter.


text:
Charles Amouroux
Charles Amouroux (Eissalabra, 1843 - París, 1885) es una personalitat de la Comuna de París.
Membre de l'Internacionala, foguèt condamnat mai d'un còp pendent lo rèine de Napoleon III per sindicalisme. Durant lo sètge de París de 1870-1871, venguèt membre de la Gàrdia Nacionala e de son Comitat Centrau. Puei foguèt elegit membre de la Comuna dins la Comission dei relacions exterioras. Anèt en mission a Marselha, Lion, Sant Estève e Tolosa mai foguèt capturat lo 21 de mai de 1871. Evasit de Brèst, foguèt capturat tornarmai e exiliat en Nòva Caledònia. Tornèt en França en 1880 e venguèt deputat dau departament de Léger en 1885.


text:
Saint-Genès-Champanelle
Saint-Genès-Champanelle (en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Annexion de La Champ (en francés), donc La Chalm entre 1790 e 1794
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 3277; 2013 : 3320 abitants (64 ab/km²)


text:
Charles Fourier
François Marie Charles Fourier (Besançon, França, 7 d'abril de 1772 - París, 10 d'octobre de 1837), mai conegut coma Charles Fourier, foguèt un filosòf socialista francés del començament del sègle XIX. Foguèt fondador de l’École sociétaire e Karl Marx e Engels lo consideravan coma una figura del «socialisme critico-utopic» que Robert Owen ne foguèt un autre representant. Fòrça comunautats utopicas, inspiradas indirèctament del sieus escrits, foguèron creadas tre las annadas 1830.
Vida de Charles Fourier[modificar | modificar la font]
Charles Fourier sortiguèt d'una familha borgesa de Besançon. Faguèt los sieus estudis fins a 16 ans, al collègi dels eclesiastics de Besançon. En 1791, dintrèt en aprendissatge a Lion. Se batèt en 1793 amassa amb los federalistas lioneses, abans d'èsser embrigadat per l'armada en 1794 per tal de passar dètz-e-uèit meses dins lo Palatinat amb l’armada de Rin. Malgrat lo soei òdi de cap al comèrç, foguèt obligat, en causa de problèmas financièrs, de trabalhar tre 1793 coma comés mercant o comés viatjaire a Lion jol Consulat e l’Empèri. Entre 1815 e 1820, demorèt prèp de Belley en çò de parents. Aprèp qualques annadas viscudas entre Lion e París, s’anèt installar dins la capitala francesa en 1826.
Espandiguèt tre 1808 las basas d'una reflexion sus una societat comunautària dins son òbra Théorie des quatre mouvements et des destinées générales, que poursuivit jos la forma d’un grand tractat dit de l’Association domestique et agricole. Aquel libre monumental foguèt publicat, a mai foguèsse inacabat, en 1822. Pr'amor d’èsser comprés melhor, s'obliguèt puèi a redigir un resumit de la siá teoria, intitulat Le Nouveau Monde industriel et sociétaire, que foguèt publicat en 1829.
Constituiguèt l'École sociétaire amb a son entorn: Just Muiron (tre 1814), Clarisse Vigoureux (cap a 1822), Victor Considérant (a partir de 1825). La còla de discípols, qu'èran qualques desenats a la fin de la Restauracion, se magnifiquèt jos la monarquia de Julhet, amb per exemple Jules Lechevalier o Abel Transon, transfugs del sant simonisme. Aquela escòla publiquèt lo Falanstèr (originalament en francés: le Phalanstère, 1832). Fourier coneguèt atal un començament de notorietat dins las darrièras annadas de la siá vida, pasmens quitèt pas d'èsser un òme solitari.
Lo Falanstèr[modificar | modificar la font]
Lo Falanstèr sortís lo sieu nom de la contraccion del mot falange (gropament) e del mot stèr (del francés monastère, « monastièr »). Se forma a partir de la liura associacion e per l'acòrd afectuós de los lors membres. Per aquel autor, los falanstèrs van formar l'endalièra d'un Estat novèl.
Dins la teoria de Charles Fourier, lo falanstèr es una mena d'otèl cooperatiu que pòt aculhir 400 familhas (cap a 2000 membres) al mièg d'un domeni de 400 ectaras ont se cultivan fruits e flors principalament. Fourier descriguèt abondosament los passadisses calfats, los refectòris bèls e las cambras agradivas.
Destinat a abrigar entre 1800 e 2000 societaris, lo falanstèr es un bastiment de talha plan granda: una longor d'aperaquí 1200 m; una superfícia ocupada de 4 quilomètres carrats; arcadas, grandas galariás per tal de facilitar los rescontres e la circulacion en tot temps; salas especializadas de granda dimension (Torre relotge centrala, Borsa, opèra, talhièrs, cosinas); apartaments privats e nombrosas salas publicas; alas reservadas al "caravanserralh" e a las activitats que menan bruch; una cort d'onor de 600 m x 300 m; una cort d'ivèrn de 300 m de costat plantada amb d'arbres del fulhatge persistent; jardins e maites bastiments rurals …
Los falanstèrs son estats objèctes de temptativas d'aplicacions nombrosas en França e als Estats Units al sègle XIX, pasmens an fracassat totas mai o mens rapidament. Mas aprèp 1968, aquela idèa a fait grelhar d'iniciativas divèrsas, coma la comunautat de Longo Mai en Provença.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Sur les charlataneries commerciales, Lion, 16 p., 1807
- Théorie des 4 mouvements et des destinées générales, Lion, 1808
- Le nouveau monde amoureux, 1816 (première publication 1967)
- Traité de l'association domestique-agricole, 2 volumes, Lion, 1822
- Théorie de l'unité universelle, 1822-1823
- Sommaire et annonces du Traité de l'association domestique-agricole, París, Londres, 1823
- Mnémonique géographique ou méthode pour apprendre en peu de leçons la géographie, la statistique et la politique., París, 1824
- Le Nouveau monde industriel et sociétaire ou invention du procédé d'industrie attrayante etnaturelle, distribuée en séries passionnées, París e Londres, 1829
- Le Nouveau monde industriel, ou invention du procédé d'industrie attrayante et combinée, distribuée en séries passionnées. Livret d'annonces, París, 1830
- Pièges et charlatanisme des deux sectes SAINT-SIMON et OWEN, qui promettent l'association et le progrès., París, 1831
- La fausse industrie morcelée répugnante et mensongère et l'antidote, l'industrie naturelle, combinée, attrayante, véridique donnant quadruple produit, 2 volumes, París, 1835-1836
- Plan du Traité de l'attraction passionnelle, qui devrait être publié en 1821, París, 1836
- PostSriptum à la Lettre confidentielle des membres de la réunion du 31 juillet..., París, 1837
- Œuvres complètes, 6 vol., París, La Phalange, 1841-1845
- Manuscrits, 10 volumes, París, La Phalange, 1845-49
- De l'anarchie industrielle et scientifique, París, Librairie Phalanstérienne, 1847
- Manuscrits - 4 volumes, París, Librairie Phalanstérienne, 1851-1858
- Hiérarchie du cocuage, París, Éd. Du siècle, 1924
- Le nouveau monde amoureux, París, Anthropos, 1967
- Œuvres complètes, 12 volumes, París, Anthropos, 1966-68
- L'ordre subversif. Trois textes sur la Civilisation, París, Aubier Montaigne, 1972
- Le charme composé, París, Fata Morgana, 88 p., 1976
- Hiérarchie du cocuage, Ed. Analatyca, 77 p., 1990
- Citerlogue, accord de la morale avec les droits naturels par absorption composée, París, Fata Morgana, 88 p., 1994
- Le nouveau monde amoureux, París, Stock, 515 p., 1999


text:
Rua Augusta
Rua Augusta es una carrièra celèbra del quartièr Baixa de Lisbona, en Portugal, que comença a l'arc de trionf de la Praça do Comércio, fins a la Praça do Rossio.
Se trapa una granda concentracion de comèrcis per çò que tota la carrièra es bordejada per de botigas, fòrça de las de grandas marcas internacionalas. E dempuèi la fin de las annadas 1980 qu'es tancada a la circulacion automobila es frequentament ocupada per d'artistas de carrièras, d'artesans e de mercants corredisses.
Parallèlas a aquela, i a la rua do Ouro (carrièra de l'Aur) e la rua da Prata (carrièra de l'Argent).


text:
Teleostei
L'infraclassa teleosteans (Teleostei) recampa la granda majoretat de las espècias de peisses actuals. Se ne coneis environ 23 600 espècias, çò que representa 95 % de las espècias de "peisses" e prèp de la mitat de las espècias de vertebrats. Lor particularitat visibla mai marcanta es que capturan lors predas en las aspirant : una depression se crèa dins la boca, çò qu'atira la preda. En mai de l'òs maxillar, l'òs premaxillar es, ele tanben, mobil. La nadarèla caudala a una simetria aparenta (omocèrca); aparenta perque la colomna vertebrala s'acaba dins lo lòbe superior. La torsion de l'axe caudal se fa al nivèl de la vertèbra preürala 1.
Classificacion[modificar | modificar la font]
infraclassa Teleostei
- superòrdre Acanthopterygii
- òrdre Atheriniformes
- òrdre Beloniformes
- òrdre Beryciformes
- òrdre Cyprinodontiformes
- òrdre Gasterosteiformes
- òrdre Mugiliformes
- òrdre Perciformes
- òrdre Pleuronectiformes
- òrdre Scorpaeniformes
- òrdre Stephanoberyciformes
- òrdre Synbranchiformes
- òrdre Tetraodontiformes
- òrdre Zeiformes
- superòrdre Clupeomorpha
- òrdre Clupeiformes
- superòrdre Cyclosquamata
- òrdre Aulopiformes
- superòrdre Elopomorpha
- òrdre Albuliformes
- òrdre Anguilliformes
- òrdre Elopiformes
- òrdre Notacanthiformes (nomenat Notacanthoidei jos Albuliformes per ITIS)
- òrdre Saccopharyngiformes
- superòrdre Lampridiomorpha
- òrdre Lampridiformes
- superòrdre Ostariophysi
- òrdre Characiformes
- òrdre Cypriniformes
- òrdre Gonorynchiformes
- òrdre Gymnotiformes
- òrdre Siluriformes
- superòrdre Osteoglossomorpha
- òrdre Osteoglossiformes
- òrdre Hiodontiformes (inconnu de ITIS)
- superòrdre Paracanthopterygii
- òrdre Batrachoidiformes
- òrdre Gadiformes
- òrdre Lophiiformes
- òrdre Ophidiiformes
- òrdre Percopsiformes
- superòrdre Polymyxiomorpha
- òrdre Polymixiiformes
- superòrdre Protacanthopterygii
- òrdre Esociformes
- òrdre Osmeriformes
- òrdre Salmoniformes
- superòrdre Scopelomorpha
- òrdre Myctophiformes
- superòrdre Stenopterygii
- òrdre Ateleopodiformes
- òrdre Stomiiformes
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Teleostei dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia Fauna Europaea : Teleostei (en)
- Referéncia The Paleobiology database : Teleostei Müller 1846 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 161105 Teleostei (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Teleostei (en)
- Referéncia NCBI : Teleostei (en)


text:
Ahmad Hasan Al Bakr
Ahmad Hasan Al Bakr o mens exactament Ahmed Hassan al-Bakr (أحمد حسن البكر), militar (brigadièr-general), foguèt president d'Iraq entre 1968 e 1979. Foguèt tanben primièr ministre del país en 1963 e entre 1968 e 1979.
Biografia[modificar | modificar la font]
Al-Bakr dintrèt a l'academia militar en 1938 après èsser durant sièis ans mèstre d'escòla. En 1941 prenguèt part al còp d'estat de Rashid Ali Gaylani e quand aquel foguèt acalorat foguèt arrestat e separat de l'armada, ont poguèt tornar en 1957, en obtenent alavetz lo gra de general de brigada. Faguèt partida del grop dels "Oficièrs Liures" que lo 14 de julhet de 1958 desroquèron la monarquia. Lo 7 de març de 1959 se produsiguèt un còp d'Estat qu'esclatèt a Mossol, dirigit pel coronèl Chawaf e d'autres oficièrs que reclamavan l'union amb la Republica Aràbia Unida. L'aviacion leiala bombardèt los rebèls e Chawaf moriguèt e los oficièrs rebèls foguèron executats. Al-Bakr foguèt acusat d'aver sostengut la revòlta e foguèt retirat de l'armada en passant a la resèrva. En aquel temps al-Bakr dintrèt al partit Baath ont arribèt lèu als luòcs dirigents.
Lo 8 de febrièr de 1963, coma general a la resèrva e membre dirigent del Baath organizava un còp d'estat que desroquèt Abd al-Karim Qasim (que foguèt executat lo jorn 9). Los colpistas bombardèron lo palais presidencial amb avions e anoncièron per la radio que Qasim èra mòrt, mas aquel èra passat la nuèch a l'ostal de la siá maire e sortèt dins la carrièra per se daissar veire. Alavetz los colpistas envièron los tancs de l'III Armada, Qasim foguèt cercat e a la nuèch capturat. Nombroses militars fisèles a Qasim e divèrses politics comunistas foguèron executats totun. Atenguèt lo poder un Conselh Nacional Revolucionari presidit pel nasserista Abdul Salam Arif, qu'aviá fòrça prestigi (mas gaudiguèt pas de cap de poder) amb al-Bakr coma cap de govèrn e vicepresident. Ali Salah Saadi, Secretari general del Baath foguèt nomenat viceprimièr ministre e ministre de l'Interior e d'autres membres del partit ocupèron de nautas cargas dins lo govèrn. Saadi dins lo partit èra socialista e partidari de reformas socialas radicalas mentre al-Bakr representava lo corrent nacionalista moderat partidari d'un aprochament a Gamal Abdèl Nassèr. Saadi organizèt unas milícias amb lo nom de Gàrdia Nacionala que serviguèron de polícia politica e aguèron fins a 20 000 membres. La repression foguèt virulenta e sagnanta contra los simpatizants de Qasim e los comunistas e totes los caps militars considerats prèps al comunisme foguèron executats, quitament los de la resèrva; foguèt tanben executat Hasan Radawi, secretari general del Partit Comunista Iraquian e dos membres del Comitat Central.


text:
Cuenca
Cuenca es la capitala de la província de Cuenca dins la comunautat autonòma espanhòla de Castelha-La Mancha. Sa populacion èra estimada a 52 980 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 954,2 km².
Somari
Centres d'interès[modificar | modificar la font]
Cuenca es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO
Entre los monuments de Cuenca se destacan:
Catedrala de Santa Maria e de Sant Julian[modificar | modificar la font]
A costat de la catedrala es situat lo Palais Evescal.
Casas Colgadas[modificar | modificar la font]
Los ostals penjats constituisson l'originalitat de la vila. Bastidas al sègle XIV e XIV e plan restaurats, susplomban la paret rocassuda de las gòrjas del flum Júcar. Abrigan un restaurant e lo musèu d'art abstrach.
Plaça de las Angustias[modificar | modificar la font]
Al bas de la vila vièlha, prèp de Júcar, i a una pichona plaça tranquilla e plantada d'arbres ont se tròba l'ermitatge de la Verge de las Angustias, d'estil barròc.
Torre Mangana[modificar | modificar la font]
La Torre Mangana, torre del relòtge, foguèt bastida als sègles XVI e XVI. Son arquitectura defensiva remembra aquela de l'Edat Mejana.
A l'entorn[modificar | modificar la font]
A l'entorn se tròban de zònas naturalas d'una granda beutat coma la region montanhosa de Cuenca e sa Ciudad encantada, la vila encantada.


text:
Tipe 69/79
Lo carri Tipe 69/79 es un carri de combat principau chinés de segonda generacion desvolopat entre 1964 e 1973. Intrèt en servici en 1982 e la produccion es totjorn en cors. L'objectiu chinés èra de desvolopar un carri capable de rivalizar ambé lei carris sovietics T-62 e T-72. Pasmens, aquò mau capitèt e lo veïcul conoguèt gaire de succès dins lei fòrças chinesas qu'encoratjèron lo desvolopament dau Tipe 88. En revènge, lo carri foguèt exportat vèrs unei país coma Albania, Paquistan, Bangladèsh, Iran, Iraq, Birmana, Tailàndia, Sri Lanka, Zimbabwe] e Sodan. Doas versions principalas foguèron desvolopadas per China (Tipe 69 e Tipe 79) e lo carri conoguèt tanben divèrsei variantas localas.
Participèt a la Guèrra de Kuwait (1990-1991) e a la Guèrra d'Iraq còntra lei carris occidentaus tecnologicament superiors. Aquela inferiotat foguèt agravada per la supremàcia aeriana estatsunidenca e lei carris iraquians foguèron esquichats sensa causar de pèrdas importantas dins lei rengs enemics.


text:
Lo Salvador
Lo Salvador (El Salvador en espanhòl) es un país pichon de l'America Centrala entre Guatemala a l'oèst e Honduras al nòrd. Al sud es bordat per l'Ocean Pacific. Sa capitala es San Salvador.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los conquistators espanhòls qu'arribèron al Salvador entre 1524-1525 venián de Guatemala après aver participat a la conquista de Mexic. Durant la colònia, Lo Salvador faguèt partida de la Capitania Generala de Guatemala, tanben coneguda coma Reialme de Guatemala. Lo territòri salvadorian foguèt dividit en las Alcaldias Màgers de San Salvador e Sonsonate. En 1811 e 1814 aguèron luòc d'importantas reaccions contra la dominacion espanhòla qu'exprimiguèron l'inquietud independentista dels criollos (blancs descendents d'espanhòls). Finalament, las nacions d'America Centrala atenguèron la siá independéncia d'Espanha, lo 15 de setembre de 1821[3].
Epòca de la federacion de l'America Centrala[modificar | modificar la font]
En lo periòde que seguiguèt a l'independéncia, Lo Salvador e los autres païses centroamericans ensagèron manténer l'union eretada de la colònia e creèren la Republica Federala de l'America Centrala, una federacion que se dissolguèt en 1839. En 1851 Lo Salvador sofrís lo sieu mai significativa derròta militara dempuèi la siá independéncia, la Batalha de la Arada. Après la dissolucion de l'Union se succediguèt un periòde de luchas entre liberals e conservadors que s'esperlonguèt fins a 1871. Pendent aqueste periòde, se reduït lo cultiu d'anil e s'introdusiguèt lo del cafè.
Entre 1871 e 1931 se succediguèron los govèrns liberals que favorizèron los interèsses de l'elèit ligat al cultiu del cafè. En 1882, lo president Rafael Zaldívar decretèt l'abolicion de las tèrras comunalas e ejidos (proprietats ruralas d'emplec collectiu), que foguèron vendudas a particularas, çò que provoquèt un cambiament brusc en la proprietat de la tèrra.
Epòca de l'autoritarisme militar[modificar | modificar la font]
En 1929, l'economia del país entrèt en crisi, coma consequéncia de la casuda dels prèses del cafè dins lo mercat internacional. En 1931, lo General Maximiliano Hernández Martínez, arribèt al poder après un còp d'Estat contra lo president civil Arturo Araujo. Martínez, establiguèt un govèrn ultraconservador e autoritari e reprimiguèt amb l'armada una rebellion de campanhards e indigènas en l'oèst del país, lo que resultèt en la mòrt de milièrs de personas. Lo nombre de victimas mortalas d'aquestes fachs, encara se debat. Las chifras de mòrts vàrian segon los autors, e van de 7000 fins a 30 000 personas[4][5][6]. Los istorians debaton encara l'influéncia dels membres del Partit Comunista Salvadorian en l'insurreccion e del dirigent comunista Farabundo Martí. Lo general Martínez foguèt depausat per una cauma generala en 1944, cridada "La huelga de los Brazos Caídos". Mas lo sieu govèrn marquèt lo començament d'una seria de govèrns militars autoritaris successius, que s'acabarián en 1979 amb un còp d'Estat al General Carlos Humberto Romero, del Partit de Conciliacion Nacionala - PCN, e l'instauracion de la Junta Revolucionària de Govèrn.
En 1969 esclatèt una brèva guèrra amb Honduras, qu'es coneguda coma la "Guèrra de las 100 oras", o inexactament coma la "Guèrra del Fotbòl". Lo conflicte aguèt per origina una iniciativa de las autoritats d'Honduras de menar a tèrme una reforma agrària dins las siás frontièras; aquela distribucion de tèrras afavorissiá sonque los ondurians, çò qu'obliguèt de milièrs de salvadorians que residissián en Honduras a tornar dins lo sieu país, après èsser estats expropriats de las siás tèrras. En responsa a aquesta situacion, Lo Salvador declarèt la guèrra a Honduras[7].
Guèrra civila (1980-1992)[modificar | modificar la font]
L'ambient de violéncia politica que s'èra viscut lo decènni de 1970 contribuiguèt enòrmament a la guèrra civila que durariá 12 ans (1980-1992). Foguèt un conflicte que militarament se definiguèt coma una "guèrra de bassa intensitat", o "guèrra populara esperlongada", coma la nomenavan las forces de guerrilhas del FMLN e que costèt la vida de mai de 75 000 personas entre mòrts e desapareguts[8].
Qualques factors que contribuiguèron a la guèrra foguèron: la casuda internacionala del prètz del cafè, las fraudas electoralas constantas e lo malcontentament de la populacion per lo biais de governar dels militars. Entre qualques eveniments qu'aluguèron los ànims durant lo conflicte armat destaca l'assassinat de l'arquevesque de San Salvador, Óscar Arnulfo Romero en 1980.
L'ambient turbulent prenguèt fin en 1992 quand los combatents del Front Farabundo Martí per la Libertacion Nacionala (FMLN) format de cinc gropes d'esquèrra, e lo govèrn de drecha de l'alavetz president Alfredo Cristiani, de l'Aliança Republicana Nacionalista (ARENA), signèron los "Acòrdis de Patz" lo 16 de genièr de 1992 a Chapultepec, Mexic, qu'assegurèron de reformas politicas e militaras, mas aprigondiguèron pas en l'aspècte social.
Politica[modificar | modificar la font]
Lo Salvador es una republica presidenciala. Lo president, qu'es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn, es elegit per un periòde de cinc ans. Lo Parlament (Asamblea Legislativa) es unicameral, e compausat de 84 membres elegits per un periòde de tres ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Es lo país mai pichon de l'America Centrala. Es l'unic país de la region sens còsta sobre la Mar Cariba. Lo terren es en la siá màger part montanhós amb una centura costièra estrech e un altiplan central. Lo sieu litoral s'estend dempuèi la desbocadura del riu Paz, al sud-oèst, fins a la del riu Goascorán, al sud-èst.
Lo Salvador se tròba dins la zòna climatica tropicala e ofrís de condicions termicas similaras durant tot l'an. Malgrat aiçò, a causa de la siá franja costièra al cors de l'Ocean Pacific, arriban d'oscillacions annalas importantas ligadas als vents marins que transpòrtan umiditat e calor.
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia del Salvador
Cultura[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ CIA The World Factbook. Informacions consultadas lo 17 de març de 2009
- ↑ CIA The World Factbook (economia). Informacions del 17 de març de 2009
- ↑ Embajada de El Salvador en EE. UU., De la Civilización a la Independencia, consultado el 29 de marzo de 2007.
- ↑ "Las víctimas de la Matanza, como se llegó a conocer, se contaron por miles"..."diversos autores manejan cifras que oscilan entre 7000 hasta más de 25 000" Historia de El Salvador, Tomo II, pág. 133-134, Convenio Cultural México-El Salvador, Ministerio de Educación, 1994
- ↑ Museo de la palabra y la imagen, El Salvador, 1932, Cicatriz de la memoria, "Unas 10.000 personas," ubicación de la cita: 2 min, 55 segs
- ↑ "Se asesinó según distintas versiones, entre 20 mil y 30 mil salvadoreños." El Periódico Nuevo Enfoque, Feliciano Ama, líder de la insurrección indígena de 1932, consultado el 11 de abril de 2007
- ↑ Destinia Travel Agency, Historia de El Salvador,consultado el 29 de marzo de 2007.
- ↑ free-people.Net Historia de el Salvador, consultat lo 30 de març de 2007


text:
Trotski
Lev Davidovich Bronstein idem Lev Davidovich Trotski (ЛeB ДaBидoBич Tpóцkий), mai conegut coma Lev Trotski (nom transliterat) tanben coma Leo, Trotskii, Trotsky, Trotskij o Trotzki) e tot simplament Trotski. Revolucionari marxista rus e una de las figuras mai famosas de la Revolucion Russa de 1917. Nasquèt a Iànovka (Ucraïna) lo 7 de novembre de 1877 e moriguèt assassinat a Coyoacán (Mexic) lo 21 d'agost de 1940.
Somari
- 1 La vida
- 2 L'accion dins l'exili
- 3 Lo teorician
- 4 Citacions
- 5 Bibliografia generala
- 6 Filmografia
- 7 Vejatz tanben
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Ligams videografics
- 10 Nòtas & referéncias
La vida[modificar | modificar la font]
D'origina josieva, estudiant de matematicas puèi de drech, foguèt arrestat e detengut per activitats revolucionàrias en 1898 puèi deportat en Siberia, en 1900.
Ne capita de s'escapar e s'ajunh Lenin a Londres que lai amassa se ne van perpensar la revolucion venidoira... las revolucions per venir.
Presidís lo Soviet (o Conselh) de Petrograd, l'actuala Sant Petersborg (que pro lèu ne vendrà Leningrad) pendent la Revolucion Russa de 1905 o Revolucion de Febrièr, que n'acabèt amb lo regim secular dels tzars, çò es emperaires, de totas las Russias, çò disián.
S'acabarà pel chaplàs general dels soviets de deputats obrièrs qu'avián temptat l'insurreccion (decembre de 1905 - genièr de 1906).
Arrestat, tornarmai s'escapa e viu exiliat a partir de 1907, la màger part del siu temps lo se va passar en Àustria, a Viena.
Tornat en Russia, en mai de 1917, pren lenga amb los bolcheviks tre agost per ne venir pro lèu un dels sius organizators pus importants pendent la segonda Revolucion Russa o Revolucion d'Octobre.
Nomenat Comissari del Pòble a la Guèrra de 1918 a 1925, creèt e organizèt l'Armada Roja en tot la gavidar pendent la grand guèrra civila de 1918-1920, sembla civila puslèu, que ne foguèt fin finala sonqu'un combat acarnassit entre las fòrças revolucionàrias de la jove nòva Russia e dels sius pòbles camaradas d'a l'èx Empèri Rus eissits, e l'aliança internacionala mesa en plaça per las poténcias occidentalas (França e Grand Bretanha sustot) per tal d'empachar la victòria de la Revolucion e la s'entrepachar a tot còst.
A partir de 1925, e aprèp la mòrt de Lenin (en 1924), ne comença de denonciar publicament lo poder creissent d'Estalin en tot li far targa a la teoria del georgian de construccion del socialisme dins un sol país, en se ne téner el sempre de parlat de revolucion permanenta.
Demissionat entre 1925 e 1927 de totas las siás cargas e foncions oficialas, es fòrabandit a Alma Ata, en Cazacstan, en 1927 puèi embandit definitivament d'al territòri sovietic en 1929.
N'anarà el plantar bordon una passa en França (1933-1935) puèi en Norvègia, e fin finala a Mexic, a partir de 1936.
Lai fonda la IVena Internacionala en 1938 per tal de ne resistir e li opausar una fòrça organizada e decidida, consequenta, al Komintern o 3ena Internacionala, mai que mai dins las solas mans, d'acieràs, d'Estalin.
En agost de 1940, es assassinat per un tal Ramón Mercader, agent als òrdres de Moscòu.
D'un biais salvatjàs, impietadós e brutalàs, a còps de pic dins la clòsca, fins a ne far gisclar los cervèls.
Foncions oficialas en Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Ne seràn estadas las siás foncions oficialas, dins l'Union Sovietica naissenta:
L'accion dins l'exili[modificar | modificar la font]
Lo teorician[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
l'Òbra d'en Trotski[modificar | modificar la font]
a l'entorn del revolucionari[modificar | modificar la font]
a l'entorn del teorician[modificar | modificar la font]
a l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
bibliografia istorica generala[modificar | modificar la font]
Filmografia[modificar | modificar la font]
- Joseph Losey: The Assasination of Trotsky / L'Assassinat de Trotski... (c /103') Grand Bretanha - França - Itàlia 1972


text:
Bettange
Bettange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Bérus en lo duché de Lorraine.
- Dépendait Del abbaye de Bouzonville a partir de la XIIIen ; en 1472 la municipalitat i aguèt partejat entre los senhors de Eltz e los senhors de Koeler.
- Los templiers alemands i possedissián de bens.
- Guirlange (Gerildinges Al XIIe) annèxa de la parròquia de Bettange, ligada juridicament a la municipalitat de Gomelange, i aviá partejat entre los abbés de St Nabor, de Villers-Bettnach e los chevaliers teutoniques #que las armas ne figuran al blason de la comuna. En 1836, a comptat fins a 159 abitants.
- Village de la seigneurie de Bérus dans le duché de Lorraine.
- Dépendait de l'abbaye de Bouzonville à partir du XIIIen ; en 1472 la commune fut partagée entre les seigneurs d'Eltz et les seigneurs de Koeler.
- Les templiers allemands y possédaient des biens.
- Guirlange (Gerildinges au XIIe) annexe de la paroisse de Bettange, rattachée juridiquement à la commune de Gomelange, était partagée entre les abbés de St Nabor, de Villers-Bettnach et les chevaliers teutoniques dont les armes figurent au blason de la commune. En 1836, elle a compté jusqu’à 159 habitants.


text:
Estampariá
L'estampariá o imprimeriá es un dispositiu mecanic que servís per copiar un tèxt o un imatge en aplicar per pression una superfícia tenchada sus un supòrt papièr o teissut. Los sistèmas mecanics utilizats foguèron assemblats d'en primièr aperaquí cap a 1440 per un orfèbre del Sant Empèri Roman Germanic nomenat Johannes Gutenberg, qu'utilizèt per aquò far una premsa de vitz ja existenta qu'èra utilizada pels vestits, rasims, etc., e benlèu per la xilografia, qu'existissiá en Euròpa ja abans Gutenberg. A l'encòp las tecnicas d'impression xilografica e los caractèrs mobils foguèron utilizats d'en primièr en China e en Corèa mantun centenats d'ans abans, mas Gutenberg èra lo primièr que desvolopèt l'estampariá en Occident.
A la Renaissença, los metòdes d'impression basats sus la premsa de Gutenberg s'espandiguèron d'aviat d'en primièr a travèrs Euròpa tota, puèi per la rèsta del mond. Prenguèt la plaça de divèrsas tecnicas xilograficas en venir lo format de caractèrs mobils modèrnes pus utilizat, fins que siá descaçat per l'aveniment de la tecnologia offset.