text:
Tèrras Australas e Antarticas Francesas
Lo territòri de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas, correntament apelat « TAAF », constituís dempuèi la lei del 6 d'agost de 1955, un territòri d'otramar de França.
A sa creacion èra compausat de quatre districtes : tres subantartics e insulars al sud de l'ocean Indian : Kerguelen, Crozet e illas de Saint Paul e Amsterdam e mai une porcion del continent antartic, la Tèrra d'Adelia.
L'aplicacion del Tractat sus l'Antartica, al qual França aderís, plaça çaquelà la Tèrra Adelia dins una situacion particulara. La sobeiranetat francesa, qu'es pas reconeguda per qualques Estats, es exercida d'un biais confòrme al Tractat. Lo Tractat fa pas que suspendre las reivindicacions territorialas francesas e l'exercici de la sobeiranetat exclusiva, tant qu'aqueste Tractat serà en vigor.
La lei n°2007-224 del 21 de febrièr de 2007 portant disposicions estatutàrias e institucionalas relativas a l'otramar ajusta un cinquen districte a las Tèrras Australas e Antarticas Francesas, lo tropical de las illas Escampilhadas (illa Tromelin, illa Euròpa, Bassas da India, illas Gloriosas e illa Juan de Nova).
Cap dels districtes a pas jamai possedit, en defòra de qualques brèvas temptativas de colonizacion, de populacion permanenta. França i assegura çaquelà una preséncia umana continua (logistica, scientifica o militara) gràcias a de personals relevats regularament.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situacion[modificar | modificar la font]
- Illa Amsterdam - Illa Saint-Paul : 80 km
- Reünion - Illas Crozet : 2 860 km
- Reünion - Illa Amsterdam e Illa Saint-Paul : 2 880 km
- Reünion - Illas Kerguelen : 3 500 quilomètres.
- Illas Kerguelen - Illa Amsterdam e Illa Saint-Paul : 1 420 km
- Illas Kerguelen - Illas Crozet : 1 480 km
- Illas Kerguelen - Tèrra d'Adelia : 2 700 km
- Tasmania (Austràlia) - Tèrra d'Adelia : 2 700 km
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo territòri es creat en 1955.
Lista dels representants de l'Estat al cap del territòri dempuèi 1955:
- Xavier Richert (1955-1959)
- Pierre Charles Rolland (1959-1972)
- Roger Barberot (1973-1980)
- Francis Jacquemont (1980-1982)
- Claude Pieri (1982-1987)
- Claude Corbier (1987-1990)
- Bernard de Gouttes (1990-1991)
- Christian Dors (1991-1996)
- Pierre Lise (1996-1998)
- Brigitte Girardin (1998-2000)
- François Garde (2000-2004)
- Michel Champon (2004-2007)
- Eric Pilloton (2007-2008)
- Rollon Mouchel-Blaisot (2008-2010)
- Christian Gaudin (2010-2012)
- Pascal Bolot (2012-2014)
- Cécile Pozzo di Borgo (2014-)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Las TAAF compòrtan pas cap de division d'òrdre comunal e son dirèctament administradas dempuèi Saint-Pierre, sus l'illa de La Reünion.
- ↑ Sens comptar los 432 000 km2 de la Tèrra d'Adelia concernits pel Tractat sus l'Antartica de 1959 que decidiguèt lo gèl de las revendicacions territorialas sus aqueste continent.
- ↑ Cap de populacion permanenta.


c: text/html

text:
La Ribèra (Gironda)
La Ribèra[ref. necessària] o La Ribèira[1] (en francés: La Rivière) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La petita comuna deu Fronsadés, partida deu Libornés, es en partida dens la ribèira de Dordonha e en partida dens lo tarrèir boscós e los platèus que la dominan. La vinha (vins roges d'apellacion Fronçac) es presenta dens tota la comuna, un pauc mens dens la ribèira. La comuna e lo sud-oèst deu borg son traversats per la RD 670, anciana RN 670, Liborna-Sent Andreus de Cubzac, que passa dens la ribèira a proximitat deu tarrèir (mot local per penjal, travèrs, còstas).
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions ancianas citadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son : Riparia (Arnaldus de ~), en 1273, Riperia (Sancta-Maria-de ~), en 1361; lo nom latin d'origina es riparia [2] e son resultat en gascon deu nòrd-oèst es ribèira, nom enquèra conservat dens lo lengatge viu per parlar de la plana alluviala d'un riu o d'un flume (autorn de Liborna, lo mot ribèira es concurrençat per plana dens lo lengatge recent). S'agiré, segon Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) de la ribèira d'un petit afluent de Dordonha e non pas la de ribèira deu flume, que lo vilatge, a 5 m d'altitud o mèi, i es situat en partida pr'aquò. Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'a trobat la varianta fonetica francesa deu toponime [laRi'vjɛrǝ], escriu La Ribèira/La Ribièra [3] (la segonda fòrma es qu'una simpla adaptacion de la prononciacion francesa locala).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 356; 2013 : 374 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ B. Boyrie-Fénié dins DICTIONNAIRE TOPONYMIQUE DES COMMUNES GIRONDE, Editions Cairn, 2008 Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN, Institut Occitan, Pau, 2008

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Reiaume Lombard
Lo Reiaume Lombard foguèt un estat qu'existiá de 571 a 774. Foguèt fondat en Itàlia après de migracions de Lombards venguts d'Euròpa Centrala. Conquistèron la màger part de la peninsula còntra l'Empèri Bizantin e lo Reiaume Lombard se formèt dins la mitat nòrd de la region. A partir deis annadas 730, capitèt de s'estendre vèrs lo sud còntra lei vestigis de la preséncia bizantina e de ducats lombards autonòms. Menaçat, lo papa formèt una aliança ambé lei Francs de l'Empèri Carolingian. Lei premiers combats entre Francs e Lombards acomencèron vèrs 754 e s'acabèron en 774 per la desfacha totala dei Lombards e l'annexion dau Reiaume dins l'Empèri Carolingian.


text:
Garcilaso de la Vega
Garcilaso de la Vega, nascut a Toledo en 1501 o 1503 e mòrt a Niça en 1536, foguèt un poèta e un militar del Sègle d'Aur espanhòl, considerat coma un dels autors màgers de la literatura espanhòla.
Vida[modificar | modificar la font]
Garcilaso de la Vega èra descendent, per son paire, d'Íñigo López de Mendoza (marqués de Santillana) e, per sa maire, de Fernán Pérez de Guzmán. Nasquèt a Toledo entre 1501 e 1503. Venguèt orfanèl de paire e s'eduquèt a la cort, que i coneguèt en 1519 son grand amic, lo cavalièr catalan Joan Boscan, lo Nemoroso de sos vèrses. A aquela amistat Garcilaso deviá segurament son estima per la lirica d'Ausiàs March, qu'influencièt tanben son òbra.
Garcilaso comencèt de servir en 1520 Carles Quint en qualitat de membre de la Gàrdia Reiala. Aprenguèt lo grèc, lo latin, l'italian, lo francés, la musica e l'escrima. Amorós d'una dòna de la comuna de Toledo, que ne aguèt un filh que reconeguèt postumament. Puèi luchèt dins la revòlta de las comunautats de Castelha e foguèt ferit a Olías de Rey; participèt al sètge de sa ciutat natala (1552), que la femna del comunal de Toledo Joan de Padilla s'i èra refugiada. A la fin de 1552 s'embarquèt acompanhat de Joan Boscan e de Pedro de Toledo, futur vicerei de Nàpols, dins una expedicion d'ajuda que voliá evitar la casuda de Ròdes al poder dels turcs mas poguèt pas. Garcilaso foguèt tornarmai ferit, aqueste còp grèvament.
De retorn en Espanha foguèt nomenat cavalièr de l'Òrdre de Sant Jaume e en 1524 s'afrontèt amb los franceses al sètge de Hont Arràbia; a son retorn a Toledo, se maridèt amb Helena de Zuñiga (1525), una dama de Leonor, sòrre de Carles Quint. Tre aquel moment Garcilaso faguèt partida de la seguida de Leonor e comencèt d'escriure sos primièrs poèmas amb l'estetica de la lirica cançonièra. A aquela epòca foguèt tanben cònsol dins sa ciutat natala.


text:
Guèrra de Tròia
La Guèrra de Tròia foguèt, segon la legenda, una guèrra de las armadas aquèas (es a dire, grègas) contra la vila de Tròia en Asia Menora, seguissent lo rapte (o seduccion) d'Elena d'Esparta per Paris. La guèrra es un dels eveniments mai importants de la mitologia grèga e es contat dins un cicle de poèmas epics que sonque dos, l'Iliada e l'Odissèa d'Omèr, demorèron entièrs. L'Iliada descriu un episòdi ja avançat la guèrra, e l'Odissèa explica lo viatge de retorn d'un dels caps grècs, Ulisses. De poètas grècs posteriors descriguèron d'autres partidas de l'istòria, e tanben lo poèta roman Virgili dins son Eneïda.
Los grècs ancians cresián que los fachs contats per Omèr èran essencialament certans (situavan la guèrra als sègles XIII AbC o sègle XII AbC, coïncidissent amb la casuda de l'Empèri Itita; atal las datas prepausadas de la fin de la guèrra èran 1184 AbC -segon Eratostènes-, 1208 AbC -notat sul marbre de Paros- o 1250 AbC -segon Erodòt-) e localizan Tròia sus la riba dels Dardanèls dins l'actual nòrd-oèst de Turquia.
Dins los temps modèrnes, la guèrra e la vila tanben son consideradas coma mitologicas. Mas en 1870, l'arqueològ alemand Heinrich Schliemann realizèt d'excavacions e trobèt de pèiras que fòrça arqueològs pensan identificar coma de la vila de Tròia. Pasmens, i a pas cap de certitud que la Tròia d'Omèr aja existit, e encara mens que los fachs contats del cicle de la Guèrra de Tròia sián vertadièrs.
Somari
- 1 Precedents
- 2 La Guèrra
- 3 La Guèrra de Tròia e l'art
- 4 Nòtas e referéncias
Precedents[modificar | modificar la font]
L'avarícia de Laomedont e lo rapte d'Esiòna[modificar | modificar la font]
Segon la mitologia grèga, pendent lo regne de Laomedont, Apollon e Poseidon se rebellèron contra Zèus. Aqueles los castiga a venir pendent un an esclaus del rei de Tròia.
Laomedont lor ordena de bastir una muralha indestructibla per Tròia. Dins aquela tasca foguèron ajudats pel semidieu Eac, perque lo monarca aviá promés en cambi una bona recompensa. Quand acabèt, lo rei lor refusèt la paga promesa e Poseidon envièt un monstre marin per que mange la filha del rei, Esiòna.
Davant la paur dels ciutadans, Esiòna sortiguèt de Tròia per se liurar al monstre mas, dins aquel moment, passava Eracles. Laomedont li ofriguèt la man de sa filha se la salvava. Un còp lo monstre mòrt, lo rei nega sa filha a Eracles. Aquel, furiós, tuèt Laomedont e totes los seus filhs (levat Priam, futur rei) e seduguèt Esiòna a çò d'Eac (tanben enganat per Laomedont) e la maridèt amb lo filh d'Eac, Telamon.
Priam demandèt pendent d'ans lo retorn de sa sòrre, mas ela èra esposa astruga e aguèt un filh Teucre.
Pelèu e Tètis, la Poma e lo Jutjament de Paris[modificar | modificar la font]
Zèus venguèt rei dels dieus desfasent son paire Crònos. Aquel darrièr qu'aviá desfach son paire Uranus. Zèus crenguèt qu'un de sos filhs seguiguèsse l'exemple, e atal, quand una profecia augurava que lo filh de la ninfa Tètis (qu'èra son amanta) seriá mai gran que son paire, leu faguèt casar Tètis amb un vièlh rei escrancat, Pelèu.
Totes los dieus foguèron convidats al casament de Pelèus e Tètis, levat Eris, la Discòrdia. Ofensada, se faguèt invisibla e daissèt sus la taula una poma daurada en que i aviá inscrich lo mot Kallisti ("A la mai bèla"). La poma foguèt reclamada per Èra, Atena, e Afrodita. Se disputèt fòrça qui la prendriá, e cap dels dieus gausèt pas s'aventurar sus una opinion en favor d'una demandaira per paur d'ofensar las altras doas. Fin finala, Zèus ordonèt que la disputa se tancariá amb lo Jutjament donat per Paris, prince de Tròia, que seriá estat educat coma pastre perque una profecia aviá predit que causariá la casuda de la vila. Las divessas temptèron de seduire lo pastre: Atena li ofriguèt la saviesa e abilitat dins la batalha, Èra li ofriguèt lo poder politic e lo contraròtle de tota Asia, e Afrodita li ofriguèt l'amor de la femna mai bèla del monde. Paris donèt la poma a Afrodita, e tornèt a Tròia.
De Pelèu e Tètis nasquèt un filh, Aquiles. Se profetizèt que moririá jove, e a Tròia. Amb l'esperança de l'aparar, quand èra encara mainat, sa maire lo banhèt dins lo riu Stix, lo fasent invulnerable de tota part levat lo talon que la maire teniá. Grandissent venguèt lo guerrièr pus poderós de totes los mortals.
La fugida de Paris e Elena[modificar | modificar la font]
Afrodita concediguèt a Paris l'amor de la femna mai bèla del monde, qu'èra Elena, una de las filhas del rei d'Esparta Tindarèu. Sa maire èra Lèda, que seriá estada sedusida per Zèus prenent la fòrma d'un cicne, e es pas clar quines dels quatre filhs de Lèda èran de Zèus o de Tindarèu. Elena aviá fòrça pretendents, e son paire crenguèt qu'en causissent cap per paur que los autres respondan amb violéncia. A la fin, un dels pretendents, Odissèu (o "Ulisses", en latin) d'Itaca, prepausèt un dessenh per resòlvre lo dilèma: totes los pretendents deurián jurar, malgrat las protestacions, que defendrián lo matrimòni d'Elena quin que siá lo causit.
Elena causiguèt Menelau, que alara viviá amb son fraire Agamemnon a la cort de Tindarèu dempuèi l'exili de sa tèrra d'Argos quand son oncle aviá tuat son paire e n'aviá usurpat lo tròn. Menelau eretèt del tròn d'Esparta, amb Elena per reina, e Agamemnon se maridèt amb la sòrre d'Elena Clitemnestra e recuperèt lo tròn d'Argos.
En una mission diplomatica a Esparta, Paris tombèt amorós d'Elena e, amb l'ajuda d'Afrodita, la raubèt o seduguèt (las versions vàrian) e se la menèt a Tròia coma esposa. Menelau envièt un messatgièr a Tròia demandant lo retorn d'Elena, mas lo rei Priam, remembrant de sa sòrre Esiòna, refusèt que tornèsse. D'aquel biais, totes los reis e princes de Grècia foguèron reclamats per complir lor jurament e recuperar Elena.
Lo recrutament de l'armada grèga[modificar | modificar la font]
A aquela epòca, Odissèu ja èra maridat amb Penelòpa e veniá d'aver un filh, Telemac. Ulisses ensagèt per engana d'evitar la guèrra. Simulèt la foliá en semenant de sal dins los camps. Mas foguèt desmascarat per Palamedes.
Agamemnon envièt de messatgièrs a totes los reis de Grècia per tal que vengan a la guèrra, mas lo rei Cinires de Chipre envièt pas qu'una nau vertadièra e quaranta nòu de joguina.
L'oracle Calcas aviá predit que los grècs capitarián pas sens Aquiles. La maire d'aquel, Tètis, sabent qu'Aquiles moririá s'anava a Tròia, lo diguisèt de femna e l'amaguèt a la cort del rei Licomèdes a Sicros. Ulisses e Ajax caçavan. Segon una de las versions faguèt sonar un còrn, e Aquiles sautèt endavant e brandiguèt sa lança per lutar contra los falses invasors. Segon una autra, faguèt passar de mercants que ofrián jòias e armas, e descobriguèron Aquiles entre las femnas perque demorèt sol a contemplar las armas.
Aprèp, una flauta de mai de mila naus foguèt enviada, jol capitenajat d'Agamemnon. Mas quand arribèron a Aulis, los vents venguèron marrits. Uns de dire que la divessa Artèmis castigava atal Agamemnon per aver tuau un cèrvi sagrat (o aver tuat un cèrvi en tèrra sagrada), e de se pretendre melhor caçaire qu'ela. L'unic biais d'apasimar Artèmis seriá de sacrificar la filha d'Agamemnon Ifigenia. Segon d'autras versions o faguèt, alara que d'autres afirman que sacrifiquèt una cèrvia el luòc.
Los grècs tanben portèron los òsses de Pelòps, paire d'Atrèu e aujòl d'Agamemnon e Menelau per los ajudar a ganhar la guèrra, perque un oracle afirmava que serián necessaris per la victòria.
Las fòrças grègas son descrichas amb detalh dins lo catalòg de naus del segond libre d'Iliada. Èra de 28 contingents de la Grècia continentala, Peloponès, las illas dodecanèsas, Creta e Itaca, per un total de prèp de 100 000 òmes.
Las fòrças troianas totjorn dins l'Iliada, èran las meteissas qu'aquelas del troians, capitanejadas per Ector, e d'autres aliats: dardanis, zeleians, adrastis, percotians, pelasgs, tracis, lancièrs cicons, arquièrs peonis, alizonts, misis, frigis, meonis, milesis e licis.
La Guèrra[modificar | modificar la font]
Arribada[modificar | modificar la font]
Un oracle aviá predit que lo primièr grèc a marchar en tèrra troiana seriá lo primièr a morir. Protesilau, capitani dels filacians, compliguèt la profecia; èra lo pòrta bandièra dels grècs e casèt per la lança d'Ector. Pasmens, los assalidors poguèron bastir una barralha de fusta e un campament militar sus la plaja, prèp dels vaissèls.
Aprèp la batalha, los grècs faguèron a Protesilau de funeralhas de dieu, e Ermès lo menèt veire per un darrièr còp son esposa abans de lo conduire cap a l'Adès. Sa femna, Laodamia, desirava de l'acompanhar dins la mòrt. Aprèp la mòrt de Protesilau, son fraire Podarces prenguèt son ròtle dins la guèrra.
Vesent las immensas muralhas de Tròia, los grècs decidiguèron d'assetjar la ciutat fins que se rendan. Pendent lo sètge i aguèt d'escarmossas ocasionalas; Ajax saquegèt Tràcia per dos còps e Aquiles comandèt d'expedicions cap a las ciutats vesinas de Lesbos, Focèa, Colofó, Esmirna, Clasomenés, Cime, Egialos, Dardania, Tenos, Adramiti, Colona, Antandros e Tebas d'Ipoplacia.
Criseida e Briseida[modificar | modificar la font]
Coma comandant en cap, Agamemnon prenguèt lo primièr lo botin e emportèt coma esclava Criseida, alara qu'Aquiles causiguèt Briseida.
Mas Criseida èra filha de Crisas, un prèire d'Apollon. Lo prèire ofriguèt un enòrme rescat per sa filha, mas coma se refusèt, preguèt Apollon que castiguèsse los grècs. L'armada grèga patiguèt malautiá, e Agamemnon deguèt tornar Criseida.
Agamemnon exigiguèt que en compensacion a l'esclau que aviá perdut, se li donèsse Briseida qu'Aquiles s'aviá enamorant. Ofensat e indignat per Agamemnon, Aquiles refusèt la luta e abandonèt l'armada dels grècs.
Pasmens que grècs èran destinats a ganhar la guèrra, Aquiles demandèt a sa maire Tètis que intervenga davant Zèus per li demandar que los grècs pòscan pas véncer fins qu'Agammemnon li aja demandat perdon. Lo jorn seguent los grècs foguèron fòrça castigats dins la batalha, e totes los guerrièrs principals levat Ajax foguèron plan ferits los enebent contunhat la luta aquel jorn. Los troians, capitanejats per Ector, avançavan dangierosament cap al campament grèc.
Alara qu'Aquiles refusava de lutar, son amic Patròcle li demandèt sas armas perque los troians pensen qu'Aquiles aviá tornat a la guèrra. Ector pensant que Patròcle èra Aquiles lo tuèt e demorèt amb l'armadura d'Aquiles. Fòl de ràbia, Aquiles s'anèt venjar. Se carguèt d'una nòva armadura que Tètis aviá comandat a Efèst, tuèt Ector, e rebalèt son còs nud darrièr un carri fasent tres torns de las muralhas de Tròia jos la vista de totes los seus. Refusèt de tornar lo còs als troians per far los rites funeraris. Priam, amb la proteccion dels dieus, anèt en persona veire Aquiles e li supliquèt que li tornèsse lo còs de son filh. Alara Aquiles compatiguèt perque se remembrava lo seu paire, e autregèt una trèva de dotze jorns per poder far las funeralhas d'Ector.
La mòrt d'Aquiles[modificar | modificar la font]
Après la mòrt d'Ector, Aquiles venquèt Memnon d'Etiopia, Cicnus de Colonae e la guerrièra de las amazonas Pentesilia. Pendent aquela seria de campanhas victoriosas, Paris lo matèt per mejan d'una flècha empoisonada que foguèt guidada per Apollon fins al seu talon. Coma foguèt tuat per engana amb l'intervencion d'un dieu, se considèra qu'Aquiles moriguèt sens jamai èsser estat vencit sul prat batalhièr. Sos òsses foguèron mesclats amb aqueles de Patròcle, e se celebrèron las funeralhas en son onor.
L'armadura d'Aquiles e la mòrt d'Ajax[modificar | modificar la font]
L'armadura d'Aquiles foguèt objècte d'una peleja entre Ulisses e Ajax. Se pelejant per ela al final guanhèr Ulisses. Ajax venguèt fòl de ràbia a sautèt al mitan d'un dels tropèls dels grècs (pensant qu'èran sos companhons) e comencèt de matar la oelhas. Aprèp, se suïcidèt.
Lo caval de Tròia[modificar | modificar la font]
L'episòdi del Caval de Tròia es lo final de la guèrra. Los grècs (o Ulisses, segon qualques escrichs) dessenhèt la construccion d'un caval de fusta, animal qu'èra sacrat pels troians. Foguèt bastit per Epeius e qualques guerrièrs grècs s'amaguèron dedins (Ulisses, Leontèu, Menelau, Diomèdes, Neoptolem e detz-e-sèt mai). Lo rèsta de l'armada grèga simulèt l'abandon del sètge e los troians interpretèron lo caval coma una dona per la patz. Un espion grèc, Sinon, convenquèt los troians que lo caval èra una dona fasent taire los avertiments de Laocon e Cassandra. Coma lo caval èra tròp grand passava pas per la pòrta de la ciutat, destruiguèron una partida de la muralha per lo far entrar.
Los troians, aüroses que lo sètge de dos ans se termine, passèron una nuèch de fèsta e gorrinatge. Quand los grècs sortiguèron de l'interior del caval, la ciutat èra en plen repaus e la presa foguèt aisida. Lo sacatge durèt tres jorn e tres nuèchs e tuèron totes los òmes e mainats, e faguèron esclaus totas las femnas e mainats. Las riquesas foguèron saquejadas, e de l'esplendida ciutat ne demorèt pas que roïnas.
Existís un debat sus l'existéncia reala del caval de fusta. Qualques sabents afirman que lo Caval de Tròia èra en realitat un botaire sostingut de quatre pilars, que auriá portat aquel nom. Lo fach qu'auriá destruït las muralhas per far entrar confirmariá aquela tèsi.
La Guèrra de Tròia e l'art[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
- Robert Graves: La guerra de Troia. Editorial Empúries. ISBN 978-84-7596-063-0
Pintura[modificar | modificar la font]
Cinèma[modificar | modificar la font]
- Helen of Troy (1956), de Robert Wise.
- La Guerra di Troia (1961), de Giorgio Ferroni.
- Troy (2004), de Wolfgang Petersen.
Opèra[modificar | modificar la font]
- Il ritorno di Ulisse in patria (1641), de Claudio Monteverdi.
- Les Troyens (1858), d'Hector Berlioz.
- La belle Hélène (1864), de Jacques Offenbach.
- Troilus and Cressida (1954), de William Walton.
- King Priam (1961), de Michael Tippett.


text:
Kim Il-sung
Kim Il-sung (corean: 김일성 (hangeul); 金日成 (hanja) (15 d'abril de 1912 – 8 de junh de 1994) foguèt un politician corean comunista que dirigiguèt la Corèa del Nòrd de sa fondacion en 1948 fins a sa mòrt. Ocupèt lo pòst de primièr ministre de 1948 a 1972 e de president de 1972 fins a sa mòrt. Èra tanben Secretari General del Partit dels Trabalhaires de Corèa,e exerciguèt un poder autocratic. Pendent lo periòde del sieu poder, favorizèt una ideologia qu'aviá desvolopat el meteis e nomenada Juche e establiguèt un terrible culte de la personalitat.[1] Après sa mòrt en 1994, li succediguèt lo sieu filh Kim Jong-il. La Corèa del Nòrd nomena oficialament Kim Il-sung lo "Grand Líder" e es designat dins la constitution coma "President etèrne". Son aniversari e lo jorn de sa mòrt son de jorns feriats en Corèa del Nòrd.


text:
Parlament Flamenc
Lo Parlement flamand (Het Vlaams Parlement en neerlandés, a l'origina Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap) es l'assemblada legislativa de la Comunautat flamanda e de la Region flamenca de Belgica. L'exercici de las competéncias de la Region flamenca foguèron transmesas a la Comuautat flamenca. Lo Parlament flamenc legifèra donc a l'encòp dins las matèrias comunautàrias, que s'aplican sul territòri de la Region flamenca e de Brussèlas-Capitala, e dins las matèrias regionalas, que s'applican pas que sul territòri de la Region flamenca.
Lo Parlament flamenc ocupa un imòble omonim situat al còr de la vila de Brussèlas. La localizacion del Parlament flamenc dins la capitala bèlga, situada fòra de la Region flamenca, pòt paréisser estranh, mas se justifica qu'aquel parlament es pas sonque regional mas tanben comunautari, e que la Comunautat flamenca plan exercís de poders sul territòri de las 19 comunas de Brussèlas-Capitala, reconeguda region linguistica bilenga per la Constitucion bèlga. Cal notar que lo Parlament de la Comunautat francesa es tanen situat a Brussèlas.
Somari
Los parlementaris[modificar | modificar la font]
Lo Parlament flamenc es elegit cada cinc ans. Pòt pas èsser disolgut abans la fin de la legislatura. Las primièras eleccions dirèctas al Parlament flamenc se debanèron lo 21 de mai de 1995. La refòrma de l'Estat de 2001 donèt als Brusseleses neerlandofòns la possibilitat d’elire dirèctament los sièis deputats los representant al Parlament flamenc. Aquò se debanèt pe primièr còp per las elccions comunautàrias e regionalas de 2004.
Lo Parlament flamenc compte 124 deputats elegits al vòte universal dirècte: 118 deputats en Region flamenca e e 6 deputats en Rrgion de Brussèlas-Capitala.
Partits politics al Parlament flamenc[modificar | modificar la font]
En junh de 2014, cadun dels 124 deputats es membre d’un dels 7 partits politics seguents:
- Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), conservators-nationalistas flamencs, 43 deputats
- Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V), democrats-crestians flamencs, 27 deputats
- Open Vlaamse Liberalen en Democraten (OpenVLD), liberals, 19 deputats
- Socialistische Partij Anders (sp.a), socialistas, 18 deputats
- Groen, ecologistas, 10 deputats
- Vlaams Belang (VB), nacionalistas flamencs de drechaextrèma, 6 deputats
- Union des francophones (UF), grop dels francofòns del Brabant flamenc, 1 deputat


text:
Guilhèm Adèr
Guilhèm Adèr (Gimont ?[1], 1567 ? - Gimont1638) qu'èra un mètge e un escrivan gascon d'expression occitana deu sègle XVIIau, originari de Gimont, Gasconha . Qu'ei autor, enter autas causas, d'un poème eroïc en aunor deu Noste Enric (Lo gentilòme gascon) e d'ua òbra medicau en latin tractant de la pèsta e de çurgeria en francés.
Somari
Vita[modificar | modificar la font]
Que's sap chic de causas suber las purmèras annadas d'aqueste mètge gimontés. Que's sap au contra qu'estudiè la medecina a Tolosa on ho membre (au mens a partir de 1587) de la con·hrairia deus Penitents Blaus.
Que serví com mètge dens l'armada de Juèsa (de Joyeuse, en francés).
En 1603, qu'avó ua mainada vaduda a Gimont dab la soa molhèr Magdalena de Lux. Un hilh, batejat Pèir, que seguí en 1608.
Que sembla donc per aquera annada, que practicava jà lo son art dens la soa vila nadau sustot que signa e data l'edicion deu Catonet Gascon a Gimont en 1607. Lo Gentilòme gascon que pareishó en 1610, l'annada de la mort deu son protagonista eponim, lo Noste Enric. En 1628 que he estampar la soa òbra medicau latina (De Pestis cognitione et remediis) e francesa (De la méthode de consulter les maladies chirurgicales).
Que's morí a Gimont lo 23 de junh de 1638 mentavut com "doctor en medecina e mètge de la vila de Gimont".
Lo Catonet Gascon[modificar | modificar la font]
Qu'ei ua colleccion de cent maximas alexandrianas en gascon. Ader qu'obreish lo son libe dab l' ex-libris seguent :
Si non soi a ta guisa / E si non parli com tu vòs, / Hè'm com te volha la camisa, / Mes lèisha'm lo mesòth dens l'òs.
L'òbra qu'ei vodada a Miquèu d'Estarac, "Governador de las comtats d'Armanhac" e la dedicaça que comença atau :
Lo Catonet, Monsénher, après aver corrut la Grècia dab los sèt sages, l'Italia dab Caton lo vielh, l'Aspenha (sic) dab Berin, la França dab Pibrac, se'n va per la Gasconha , a la vòsta favor. E com aqueris l'avèn vestit a la mòda deu lor país, ara jo l'èi botat a la sisa deu nòste.
Enter las maximas, que podem mentàver:
I. Si vòs saber quauque petit passatge
Per víver au mond sens tara, san e net,
Escota, Amic, lo petit Catonet
On pòdes hèr lo ton aprendissatge.
II. Per anar donc caplevat e sens crenta,
Bremba't de Diu, e de sons mandaments,
Ondra lo pair, la mair e totas gents,
Non haças tòrt a persona viventa.
V. Apren totjorn coma cau que tu viscas,
No't trufes pas, ça ditz òm, deu men mau,
Que, quan sia vielh, lo ton que serà nau,
Non i aurà lòc que tenn'arregausiscas.
XXVI. Las sajas gents non disen en batles :
Hemna que vòu tant de jòias portar,
Si sons moien n'ac pòden suportar,
O se hè mau o ben pòrta las bragas.
XXVIII. Non haças mau d'aquesta o d'auta sòrta,
Pensant qu'après degun n'ac saberà :
Tu non poirés tant lo huec caperar
Qu'a la perfin la humada no'n sòrta.
LXIV. Endura tot, qué que't digan o haçan,
Que, com òm ditz, qui sofric e viscoc
Dab lo temps vic çò que véser voloc :
Lo temps e gents, tots amassas passan.
Lo Gentilòme Gascon[modificar | modificar la font]
Lo títol sancèr de l'òbra qu'ei :
Lo Gentilòme gascon, e los hèits de Guèrra deu gran e poderós Enric, Rei de França e de Navarra. Vodat a Monsenhor lo duc d'Espernon. Per Guilhèm Ader Gascon.
En aquera biografia epica d'Enric de Navarra, que podem citar lo capítol « L'esgrima » deu purmèr libe qui'ns conda l'educacion deu protagonista :
En aquò de prumèr nòstre capdèth s'endreça.
E per aver com cau d'un cavalièr l'adreça,
Com aquiu dab los pès, ara ací dab las mans,
Apren, espadassin, lo jòc deu cotelàs :
Per aquò dab florets o d'espasa soleta,
Cap et cap vigorós d'un aute s'acoleta.
Per dessús lo punhau, per devath, entre garda,
E quauque còp suu nas an d'estauviar la harda.
Aquiu de pantaishar, de bohar non i a fin.
Eths hèn l'arresolut, contrahèn lo mutin.
Mes dessús tots los còps a la presa ei la guèrra,
Quan s'endravan los pès an de gitar per tèrra,
Crotzan armas e braç, on lavetz qui mes vau
Deu gipon de son òme hè gaina au punhau.
Mei luenh, dens lo libe dusau, que podem léger lo capítol « Perpaus de Gascon » :
Anem, coma davant, fanfarra la trompeta !
Non leishem deu guarrèr la campanha soleta,
Ditz lo brave lavetz, huratem lo país,
Netegem de lairons passatges e camins.
Haçam parlar de nos, anem, braves gendarmas,
Abriga gents de ben l'ombra de nòstas armas.
Haça, valent e just, la tropa deu Gascon
Que sia tornat com cau a cadun lo son,
Que posca lo pagés acoeitivar sa tèrra,
traficar lo marchand en despieit de la guèrra.
L'òbra d'Adèr, sus 2690 alexandrins, que desplega atau un ample lexic. L'escrivan e critic occitan Pèir Bec que he atau un estudi suu merro lexic musicau deu tèxte. Peu parla-occitan de uei lo dia, l'endom d'aqueth tèxte que pòt servir d'exemple lexicau e estilistic d'un gascon classic e enqüèra d'un registre mei haut e mei sancèr : la lenga de 1610, ua lenga reiau, pas enqüèra vaduda lenga burlesca. Fausta Garavini, dens la soa òbra critica en italian que soslinha « qu'èm davant la mei clara manifestacion deu barròc occitan, en aquera fanfarra verbau qui procedeish per acumulacion asindetica deus tèrmes e que parla d'ua « agitacion lingüistica » (47).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Edicions d'Ader[modificar | modificar la font]
Lo catonet[modificar | modificar la font]
- Ader, Guillaume. Lou catounet gascoun. 1607. 1607 Disponible en linha suu site de la bibliotèca de Tolosa
- Ader, Guillaune. Lou catounet gascoun. Tolose [Toulouse] : Boude, 1611. Disponible en linha suu site gallica.bnf.fr
- Ader, Guillaume. Lou Catounet gascoun. Toulouse : Colomiez, 1612. Disponible en linha suu site gallica.bnf.fr
- Ader, Gullaume. Lou Catounet gascoun. Toulouse : Colomiez, 1628. Disponible en linha suu site gallica.bnf.fr
- Ader, Guillaume. Lou Catounet gascoun. Bordeau : Lafargue, 1865. Disponible en linha suu site gallica.bnf.fr
- Guilhèm Ader. Lo Catonet gascon, Ortès : Per Noste, [1607] 2008.
Lo Gentilòme gascon[modificar | modificar la font]
- Ader, Guillem. Lou Gentilome gascoun, é lous heits de gouerre deu gran é pouderous Henric Gascoun, rey de France é de Naouarre. Toulouse : Colomoies, 1610. Disponible en linha suu site gallica.bnf.fr
- Ader, Guillaume - Alfred Jeanroy, Poésies de Guillaume Ader, publiées avec notice, traduction et Notes. Toulouse : Privat, 1904. Édition disponible en linha sus google.com
- Guilhèm Ader. Lo Gentilòme gascon, Ortès : Per Noste, [1610] 2010.
Òbra medicau en latin[modificar | modificar la font]
- Ader, Guilhem. Guillelmi Ader medici Enarrationes, De aegrotis et morbis in Evangelio. Opus in miraculorum Christi Domini amplitudinem ecclesiae christianae elimatum. 1620. Edicion disponibl suu site de l'Universitat de Tolosa
Critica[modificar | modificar la font]
- Fausta Garavini, La letteratura occitanica moderna, Sansoni, Bologne, 1970.
- Felip Gardy, Guilhem Ader (1567?-1638), actes du colloque de Lombez (21-22 septembre 1991), Centre International de Documentacion Occitana, Béziers, 1992.
- Philippe Gardy, Histoire et anthologie de la littérature occitane, Tome II, l'âge du baroque - 1520 -1789, Presses du Languedoc, Montpellier, 1997.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saramon que serè la soa vila nadau, e 1688 la data, segond A. Philibert abadie, dens la soa introduccion deu Parterre Gascon (paja 55), Auch, 1850 [1].
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa


text:
1530
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1530 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Après sa desfacha de 1527, lo conquistador Francisco de Montejo organizèt una expedicion novèla per conquistar lei ciutats-estats maias de Yucatan. Capitèt de conclure una aliança ambé lei Maias Cheles desirós de luchar còntra lei Cocomes. Pasmens, de rumors a prepaus de la preséncia de minas d'aur dins leis estats d'Uaymil e de Chactemal entraïnèron la division dei fòrças espanhòlas entre dos grops destinats a assegurar la conquista de la region e a verificar la preséncia dei minas. Aprofichant aquela error, lei Cupules, ja a l'origina de la revirada de l'expedicion espanhòla de 1527, organizèron una ataca d'amplor e obliguèron lei Cheles e leis Espanhòus de se retirar en direccion de Buctzotz puei de Can Pech. Aquelei victòrias li permetèron d'infligir de pèrdas importantas a Montejo e ai Cheles ambé la mòrt d'aperaquí 150 Espanhòus e dau rèi dei Cheles. De son caire, lo pichon grop cargat de descubrir lei minas d'aur foguèt isolat per lei Maias e preferiguèt se retirar. Lei subrevivents de l'expedicion espanhòus se gropèron a Cam Peche onte Montejo ordonèt la bastida d'una fortalesa. Après aquela victòria, lei Maias contunièron de secutar leis Espanhòus mai foguèron plus menaçats fins a 1540.
Reiaume Tarasc[modificar | modificar la font]
Organizacion d'un complòt còntra lo cazonci Tangáxuan II per lo conquistador Nuño Beltrán de Guzmán e unei senhors tarascs. Accusat d'organizar una rebellion, Tangáxuan foguèt arrestat e executat. Aquò entraïnèt de trèbols importants dins la region mai marquèt la fin de son independéncia e son annexion au sen de l'Empèri Espanhòu.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Mòrt de Babur, fondator de l'Empèri, que foguèt remplaçat per son fiu Humayun.


text:
Făgăraș
Făgăraș (romanés), Fogaras (ongrés), Fogarasch (alemand), es una vila de Transilvània en Romania, dins lo județ de Brașov, qu'a lo títol de municipi, coma Brașov. Comptava 34 034 abitants en 2005.
Istoricament es lo municipi (centre administratiu locau) romanés, mentre que Brașov èra un municipi saxon e multietnic dau mesme județ, çò qu'explica lo fach que i a dos municipis per aqueu județ, mai si considèra que Brașov coma capluec.
Si situa sus la rota que mena de Brașov a Sibiu e joguèt un ròtle estrategic important, en particular per son castelar. Entre lei doas guèrras mondialas, Făgăraș siguèt lo capluec dau județ de Făgăraș.


text:
1220
Aquesta pagina concernís l'an 1220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
Après la victòria de Basièja, perseguida deis atacas occitanas còntra lei posicions dei Montfòrt que perdiguèron La Vaur e Puèglaurenç. Après aquelei desfachas, Amalric VI de Montfòrt assaièt de repòstar e ataquèt en julhet Castèlnòu d'Arri defendut per Ramon VII de Tolosa, Rogièr Bernat II de Fois, un còrs vengut dau Comtat de Comenge e divèrsei chivaliers faidits. Lo sètge de la vila anava durar fins a febrier de 1221 e s'acabar per una victòria occitana novèla.
França[modificar | modificar la font]
Prolongament de la trèva francoanglesa per Felip II e Enric III (setembre). Dins lo sud, lei Crosats assaièron una darriera ataca d'amplor a l'entorn de Castèlnòu d'Arri onte foguèt enceuclat un important còrs occitan. Pasmens, Amalric de Montfòrt aviá pas pron de tropas per menar lo sètge e protegir sei linhas d'avitalhament. Sa posicion venguèt donc rapidament malaisada (→ 1221).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
En març, conquista de l'importanta ciutat marchanda de Samarcanda que foguèt totalament destrucha e pilhada. Puei, lei vilas principalas de Khwarezm, coma Bokharà e Urgench, foguèron tanben destruchas e pilhadas. Lo sultan capitèt de s'escapar mai poguèt pas organizar ò reünir una armada novèla. Moriguèt dins de circonstàncias mau conegudas sus una illa dau sud de la Mar Caspiana. Son fiu comencèt de gropar de tropas dins la region de Ghazni e lei Mongòls organizèron d'expedicions de pilhatges en direccion d'Armenia.
Sultanat de Khwarezm[modificar | modificar la font]
Après la pèrda dei vilas principalas d'Asia Centrala (Samarcanda en març, Bokharà, Urgench), l'arribada dei Mongòls dins lo nòrd dau plan iranian e la mòrt d'Ala ad-Din Muhammad en decembre, son fiu Jalal ad-Din venguèt sultan e gropèt de fòrças dins la region de Ghazni.


text:
Saint-Martin-sur-Ocre (Yonne)
Saint-Martin-sur-Ocre es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La nòstra Madama de Pitié :
Sant Martin sus Ocre es una localité fòrça anciana #que lo Capítol d'Aussèrra n'èra senhor dempuèi l'IX sègle. La glèisa romane del XIe sègle fug arruïnada e incendiada, aital coma tot lo vilatge pels huguenots. Es al continuament del sac d'aquela localité, en 1575, e del passatge dels partidaris, en 1591, que lo culte cap a la Vèrge de Dolor se #desvolopar. Li caliá èsser anterior, mas ailà coma en un autre luòc, los conjonctures del temps lo #refortilhar e lududes #donar una granda envergadura. La glèisa paroissiale i aguèt levat de las siás ruïnes e reconstruite en l'estil de la Renaissance. D'aquela epòca data l'estatua de La nòstra Madama de Pitié #que s'i venèra totjorn. Es un grop de pèira de 5 personatges, de fòrça polida factura, polychrome, #que proven d'un trabalh en relief de l'autar primitif de La nòstra-Madama. Dempuèi alavetz, dins la glèisa refacha, se #pintar frescas héraldiques en remembrar de la passion del Crist e de la compassion de la siá maire. Es una fresque a la ocre #qu'una part ne remonta als ans 1615 e una autra als ans 1655.Lo culte de La nòstra madama s'i #manténer per l'ensems de la vallée de la nautor Tholon. L'acte de venta, al títol de plan nacional, dels bens en provenent de la capèla de La nòstra madama sus Ocre, en 1791, marca clarament que la glèisa i aviá conegut tot tant per lo sieu pelegrinatge que per lo sieu títol paroissial. Lo culte cap a La nòstra madama de Pitié consistís en un doble pelegrinatge : lo divendres de la setmana de la Passion e la fèsta del 15 de setembre.Interromput, lo pelegrinatge a represes l'an 1955. (Extrai de la labor "La nòstra madama d'en nosautras" de M.Lo Chanoine paul Mégnien).1958
Notre Dame de Pitié :
Saint Martin sur Ocre est une localité très ancienne dont le Chapitre d'Auxerre était seigneur dès le IX siècle. La glèisa romane du XIe siècle fuit ruinée et incendiée, ainsi que tout le village par les huguenots. C'est à la suite du sac de cette localité, en 1575, et du passage des partisans, en 1591, que le culte envers la Vierge de Douleur se développa. Il devait être antérieur, mais là comme ailleurs, les conjonctures du temps le renforcèrent et lui donnèrent une grande envergure. L'église paroissiale fut relevée de ses ruines et reconstruite dans le style de la Renaissance. De cette époque date la statue de Notre Dame de Pitié qu'on y vénère toujours. C'est un groupe de pierre de 5 personnages, de très belle facture, polychrome, qui provient d'un travail en relief de l'autel primitif de Notre-Dame. Dès lors, dans l'église refaite, on peignit des fresques héraldiques en souvenir de la passion du Christ et de la compassion de sa mère. C'est une fresque à l'ocre dont une partie remonte aux années 1615 et une autre aux années 1655.Le culte de Notre dame s'y maintint pour l'ensemble de la vallée du haut Tholon. L'acte de vente, au titre de bien national, des biens provenant de la chapelle de Notre dame sur Ocre, en 1791, marque clairement que l'église était connue tout autant par son pèlerinage que par son titre paroissial. Le culte envers Notre dame de Pitié consiste en un double pèlerinage : le vendredi de la semaine de la Passion et la fête du 15 septembre.Interrompu, le pèlerinage a repris en 1955. (extrait de l'ouvrage "Notre dame de chez nous" de M.le Chanoine paul Mégnien).1958


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Paul Naim Berg (n. en 1926) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 1980 per l'estudi de la bioquimia dels acids nucleïcs, e en particular de l'ADN recombinant.
Nasquèt lo 30 de junh de 1926 dins lo quartièr de Brooklyn, de la vila de Nòva York. Estudièt bioquimia a l'Universitat de Pensilvània, ont se licencièt lo 1948, e realizèt posteriorament l'an 1952 lo sieu doctorat a l'Universitat Case Western Reserve de Cleveland. Dempuèi 1959 es professor de bioquimica a l'Universitat de Stanford.


text:
Organizacion Internacionala del Trabalh
L'Organizacion Internacionala del trabalh (OIT) es una institucion de tres partidas especializada de l'ONU qu'assembla govèrns, emplegaires e trabalhadors dels Estats membres dins una accion comuna per promòure lo trabalh decent a travèrs lo monde[1].
Lo sèti es a Genèva en Soïssa e lo Director general es dempuèi 1999 le chilen Juan Somavía. L'organizacion recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1969.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1919 amb la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, conscients perque « existís de condicions de trabalh implicant per un grand nombre de personas l'injustícia, la misèria e las privacions, çò qu'engendra un tal malcontentament que la patz e l'armonia universalas son mesas en dangièr »[2], los Estats signataris del Tractat de Versalhas crèan l'Organizacion Internacionala del Trabalh (OIT). Arthur Fontaine es un dels redactors de la partida XIII que permetèt la creacion de l'institucion[3]. Sa constitucion debuta en afirmant qu'« una patz universala e durable pòt èsser fondada solament sus la basa de la justícia sociala »[4].
Aquela novèla organizacion s'installèt al Centre William Rappard, Genèva en 1926. Reüniguèt la Conferéncia generala de l'Organizacion Internacionala del Trabalh en mai de 1944 a Filadèlfia ont adoptèt lo 10 de mai la declaracion de Filadèlfia. Existissent ja dins las institucions de la Societat de las Nacions (SdN), es la sola organizacion que subrevisquèt a la Segonda Guèrra Mondiala e a la fin de la SdN. L'OIT alara venguèt una institucion especializada de l'Organizacion de las Nacions Unidas (ONU) en 1946 e comptava en 2010 183 Estats membres.
Dotada d'una estructura unica de tres partidas, reünís dins un plan egal los representants dels govèrns, dels emplegaires e dels trabalhadors per disputar de las questions relativas al trabalh e a la politica sociala. Lo secretariat de l'Organizacion, lo Burèl Internacional del Trabalh (BIT), a son sèti a Genèva en Soïssa e gerís de burèls exteriors dins mai de 40 païses.
Per son cinquanten aniversari en 1969, l'OIT recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz.
En février 2002, l'OIT crée une Commission mondiale sur la dimension sociale de la mondialisation. Cet organe indépendant a pour but d'amener le débat à quitter le terrain de la confrontation pour celui du dialogue et de jeter ainsi les bases de l'action pour faire en sorte que la mondialisation profite à davantage de personnes.
Lo 10 de junh de 2008, l'OIT adoptèt a l'unanimitat sa novèla declaracion de fe[5], la « Declaracion sus la justícia sociala per una mondializacion equitable »[6].
Organizacion[modificar | modificar la font]
La Conferéncia Internacionala del Trabalh, que reünís un còp l'an los mandants de l'OIT (representants dels govèrns, representants dels trabalhadors e representants dels emplegaires), orienta los trabalhs de l'Organizacion. Adòpta tanben de novèlas nòrmas internacionalas del trabalh quitament lo programa e lo budgèt de l’Organizacion. Entre doas reünions de la Conferéncia, es lo Conselh d’administracion, compausat de 28 membres governamentals, de 14 membres emplegaires e de 14 membres trabalhadors, qu'orienta las activitats de l’OIT.
Nòrmas e Declaracion relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh[modificar | modificar la font]
Existisson uèi 188 convencions e 199 recomandacions, qu'unas remontan a la creacion de l'OIT en 1919.
Lo Conselh d'administracion del BIT qualifiquèt coma fondamentalas uèit convencions que tractan de questions consideradas coma de principis e de dreches fondamentals al trabalh:
- libertat sindicala e reconeissença efectiva del drech de negociacion collectiva,
- eliminacion del trabalh forçat o obligatòri (levat lo « servici militar, [del] trabalh dels prisonièrs jos garda apropriada e cases de fòrça majora coma las guèrras, los encendis o los tèrratrems »[7]),
- aboliment efectiu del trabalh dels enfants,
- eliminacion de la discriminacion al subjècte d'emplec e de profession.
Aqueles principis foguèron tanben enonciats dins la Declaracion de l'OIT relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh de 1998.
Las convencions[modificar | modificar la font]
Convencions fondamentalas[modificar | modificar la font]
Las uèit convencions fondamentalas son las seguentas :
- convencion (nº 87) sus la libertat sindicala e la proteccion del drech sindical (1948)
- convencion (nº 98) sul drech d’organizacion e de negociacion collectiva (1949)
- convencion (nº 29) sul trabalh forcat (1930)
- convencion (nº 105) sur l'aboliment del trabalh forçat (1957)
- convencion (nº 138) sus l'edat minimum (1973)
- convencion (nº 182) suls piègers formas de trabalh dels enfants (1999)
- convencion (nº 100) sus l'egalitat de pagament (1951)
- convencion (nº 111) concernissent la discriminacion (emplec e profession) (1958)
Convencions prioritàrias[modificar | modificar la font]
Lo Conselh d'administracion del BIT tanben qualifiquèt quatre autras convencions d'instruments prioritaris, encoratjant atal los Estats membres a los ratificar en rason de lor importància pel foncionament del sistèma de nòrmas internacionalas del trabalh. Las quatre convencions prioritàrias son:
- convencion (nº 81) sus l'inspeccion del trabalh (1947)
- convencion (nº 129) sus l'inspeccion del trabalh (agricultura) (1969)
- convencion (nº 144) sus las consultacions a tres relativas a las nòrmas internacionalas del trabalh (1976)
- convencion (nº 122) sus la politica de l’emplec (1964)
Directors generals[modificar | modificar la font]
- Albert Thomas : 1920-1932 França
- Harold Butler : 1932-1939 Reialme Unit
- John Winant : 1939-1941 Estats Units
- Edward Phelan : 1941-1948 Irlanda
- David Morse : 1948-1970 Estats Units
- Wilfred Jenks : 1970-1973 Reialme Unit
- Francis Blanchard : 1974-1989 França
- Michel Hansenne : 1989-1999 Belgica
- Juan Somavía : dempuèi 1999 Chile
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Definicion sus la pagina d'acuèlh del (fr)site oficial de l'OIT
- ↑ (fr) [1] Origines et histoire, ed:OIT
- ↑ Michel Cointepas, Arthur Fontaine, 1860-1931 : un réformateur, pacifiste et mécène au sommet de la Troisième République, Presses Universitaires de Rennes, 2008, p.255.
- ↑ Origines et histoire de l'OIT
- ↑ Segon los tèrmes de son secretari general en preambul aquela declaracion
- ↑ (fr) [url=http://www.ilo.org/global/What_we_do/Publications/Officialdocuments/lang--fr/docName--WCMS_099767/index.htm] Déclaration de l'OIT sur la justice sociale pour une mondialisation équitable,10 juin 2008, ed: OIT
- ↑ OIT.[2]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site officiel de l'Organisation internationale du travail
- (fr) Constitution de l'Organisation internationale du travail
- (fr) Base de données LABORSTA sur les Statistiques du Travail
- (fr) Base de données ILOLEX sur les Normes Internationales du Travail
- (fr) Base de données NATLEX sur les législations nationales relatives au droit du travail et à la politique sociale
- (fr) Rapport final de la Commission mondiale sur la dimension sociale de la mondialisation
- Modèl:Mul Observatoire du BIT sur la crise de l'emploi
- (fr) Programme d'Action Spécial pour combattre le Travail Forcé (SAP-FL)


text:
Aguesta dimenjada a neishut un mejan de comunicacion en occitan que daurís ua naua pòrta entà er aranés. Eth Jornalet ei un diari digitau d’informacion generau ath long de tota Occitania. Era Val d’Aran ei representada per disparièrs collaboradors e era constant susvelha deth jornalista Ferriòl Macip, qui aguesta setmana se definie en Meddia Aranés coma un “gran amorós” deth país aranés.
Era data de lançament d’aguesta gaseta d’informacion non ei per edart. Aguest dissabte, Tolosa a acuelhut era grèva biennau pera lengua d’òc. Entre 30.000 (segontes era organizacion) e 25.000 (ditz era policia) persones gessèren ath carrèr en ua jornada reivincaditua –ua situacion excellenta entà dar a coneisher eth nau diari– que demòstre eth besonh sociau d’un mejan de comunicacion en aguesta lengua.
Deuant deth barrament de diaris de referéncia e forts grops de comunicacion, eth futur deth periodisme passe per bastir projèctes umils amiats entà un public fòrça definit. Ath delà d’açò, era incorporacion des nauères tecnologiques e hilats sociaus ei clau entà subervíue. A còp de uelh, Jornalet complís aguesti requisits en tot demorar ua longa vida.
Un aute supòrt en aranés. Non n’i a guaires. Mès anin-anan, se quen es frontères naturaus dera Val d’Aran entara difusion dera lengua, patrimoni e cultura. Hèt qu’a d’assegurar ua eréncia pròpia as generacions deth deman.
Fòrça sòrt Jornalet!


text:
Desèrt d'Atacama
Lo desèrt d'Atacama (en espanhòl Desierto de Atacama) es lo desèrt mai arid del mond, que s'espandís del nòrd de Chile. Amb una espandida superiora a 180 000 km², es situat mai o mens sul Tropic del Capricòrne, coma lo desèrt de Kalahari o lo Grand Desèrt Australian.
L'ariditat, determinada per la latitud, es accentuada a causa de l'efièch barrièra de la serrada dels Andes, que bloca l'umitat venent de l'ocean Atlantic mejans lo bacin amazonian. Al desèrt d'Atacama foguèron enregistradas de periòdes fins a 40 ans sense pluèjas al sector central, delimitat per las ciutats d'Antofagasta, Calama, Iquique e Arica, essent l'unic luòc de la planeta ont se mesurèt 0% d'umitat relativa de l'aire.
Lo desèrt èra poblat dempuèi lo començament de la colonizacion americana pels indigènas, coma per de tribús tala los atacameños, alara que sul litoral vivian los changos. Dominat per l'Impèri Inca, los espanhòls lo nomenèron lo "despoblado de Atacama". Après l'independéncia, Bolívia ocupèt la part màger de la region, los precioses jaces de sal inclusits, que provoquèron la Guèrra del Pacific (1879-1883). A la fin d'aquel conflicte, Chile anexèt la region, ont se desenvolupèt una intensa activitat minièra amb expleitacion carrierenca de coire, liti (la resèrva màger del mond amb 40%) e d'autres metals.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Braudel, Fernand, The Perspective of the World, vol. III of Civilization and Capitalism 1984 (en) (in French 1979).
- Sagaris, Lake. Bone and dream : into the world's driest desert. 1st ed. -- Toronto : A.A. Knopf Canada, c2000. ISBN 0-676-97223-3 (en)
- SanPedrodeAtacama.Net & Org (es) (en) (fr)


text:
936
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 936 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Campanha militara de Joan Korkoas per sometre la region de Samosate que foguèt finalament destrucha per sei fòrças.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin de la campanha còntra lei Hamdanides que venguèron independents entraïnant la pèrda de Siria e dau nòrd d'Iraq per leis Abbassidas. A Bagdad, lo visir Muhammad ibn Ra'iq foguèt nomat emir deis emirs e venguèt lo cap suprèm dau govèrn.


text:
Nicolau II
Nicolau II de Russia (18 de mai de 1868 - 17 de julhet de 1918) foguèt lo darrier emperaire de Russia, rèi de Polonha e grand prince de Finlàndia. Succediguèt a son paire Alexandre III lo 1èr de novembre de 1894. Abdiquèt lo 15 de març de 1917 au començament de la Revolucion Russa.
Durant son rèine, deguèt faciar l'agitacion politica e sociala au sen de la populacion russa e lo declin continú de l'Empèri Rus dempuei lo començament de la segonda mitat dau sègle XIX. En 1905, una desfacha còntra Japon en Asia Orientala demeniguèt lo prestigi dau govèrn e entraïnèt una crisi sociala importanta que foguèt reprimida per l'armada. Pasmens, deguèt acceptar de reformas constitucionalas ambé l'eleccion d'una assemblada legislativa ai poders fòrça limitats. De mai, de temptativas de modernizacion de l'economia comencèron mai mau capitèron. En 1914, lo país intrèt dins la Premiera Guèrra Mondiala coma protector de Serbia. Dins aquò, maugrat de succès còntra leis Austrians, l'armada russa conoguèt una tièra de reviradas saunosas còntra leis Alemands. Una partida dau territòri rus foguèt ocupat e lei dificultats d'avitalhament dei tropas entraïnèron la descomposicion progressiva de l'armada e de la societat russas. En 1917, quand comencèt la Revolucion Russa, un conseu de l'Ostau Romanov li demandèt d'abdicar lo 15 de març de 1917 per lo remplaçar per un Govèrn Provisòri d'inspiracion republicana e liberala. Nicolau II foguèt exilat a Tobolsk onte foguèt capturat ambé sa familha per lei Bolchevics en març de 1918. Puei, foguèt desplaçat a Ekaterinborg. I foguèron executats lo 17 de julhet de 1918 per empachar sa liberacion per lei tropas blancas o britanicas que marchavan còntra la vila.


text:
Budapèst
Budapèst (en ongrés Budapest) ei era capitala d'Ongria e eth principau centre politic, industriau e economic deth país. A ua superfícia de 525 km². Eth sòn punt mès naut se trape a János Hegy o Mont de Joan, a uns 529 m sus eth nivèu dera mar. Compde damb 1 695 000 abitants (2006). Siguec fondada eth 17 de noveme de 1873 pera union de tres ciutats, dues ar oèst deth Danubi: Buda e Óbuda e ua auta ar èst: Pest. Siguec en aguesta ciutat que se bastic era prumèra linha de mètro der Euròpa continentau, ei a díder, exceptuant-n'era de Londres. Administrativament se dividís en 23 districtes. Ei era siesau ciutat mès grana dera Union Europèa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Era istòria coneishuda de Budapèst se remonte ena ciutat romana d' Aquincum, fondada as entorns deth 89 sus d'un antic campament cèlta, pròp deth que dempús serie Óbuda. De 106 enquiara fin deth sègle IV, siguec era capitala dera província dera Pannònia inferiora (en latin Pannonia). Cap a 896, es magiars, ancessors deth pòble ongrés actuau, colonitzen era region jos eth comandament d'Árpád, en tot poblar era conca pannònia atau coma eth sector d'Óbuda. Ongria se fonde un sègle mès tard, ar an 1000, damb era coronacion deth sòn prumèr rei, Estève I. Maugrat era sua destruccion lèu totau en responsa a ua invasion mongola eth 1241, e eth desplaçament dera residéncia reiau a Visegrád eth 1308, era ciutat deven era capitala deth país eth 1361. Era conquista dera major part deth país ath sègle XVI per Empèri Otoman interromp eth creishement dera ciutat. Pèst què en mans dera invasor peth sud eth 1526. Buda, defenuda peth sòn castèth, a era madeisha sòrt 15 ans mès tard. Mentre que Buda se convertís ena sedença d'un governador turc, Pest ei desertada per ua grana part des sòns abitants enquiath moment dera sua reconquesta eth 1686 pes Habsborg, qu'auien continuat en tot èster reis d'Ongria des de 1526 maugrat era pèrta dera majoria deth país. En transcors des sègles XVII e XVIII, maugrat ua inundacion devastadora eth 1838 que hec 70 000 mòrts, Pest coneish era taxa de creishement mès fòrta gràcies a un comèrç fòrça actiu, en tot contribuïr fòrça majoritàriament ath creishement combinat des tres ciutats. Eth 1900, era sua poblacion supère es de Buda e Óbuda amassades. En transcors deth sègle següent, era poblacion de Pest se multiplicarà per vint, mentre qu'es de Buda e Óbuda seràn quintuplicades. Eth 1780, er aleman ei introdusit coma lengua oficiau pes Habsborg. Era fusion des tres ciutats jos ua administracion comuna se produsic per prumèr viatge eth 1849 jos era impulsion deth govèrn revolucionari, abantes d'èster revocada dempús dera reconstitucion dera autoritat des Habsborg. Ei ratificada definitiuament eth 1873 peth govèrn reiau autonòm ongrés procedent deth compromís austroongrés de 1867. Era poblacion totau deth caplòc unificat se multipliquèc per set en periòde 1840-1900, damb 730 000 abitants. En transcors deth sègle XX, era majoria des industries deth país s'installen ena ciutat, e eth creishement dera poblacion prossegueix. Atau, era poblacion de Újpest ei mès que doblada en periòde 1890-1910, e era de Kispest ei quintuplicada enter 1900 e 1920. Es pèrtes umanes restacades ara Prumèra Guèrra Mondiau e era pèrta conseqüent de mès des dus tèrci deth territòri der antic règne eth 1920 non causen mès qu'un parrabastatge temporau: Budapèst continue en tot èster era capitala d'un estat cèrtament mès petit mès d'ara en tà dauant sobiran. Eth 1930, era ciutat compde damb un milion d'abitants, mès 400 000 as entorns. En moment dera Dusau Guèrra Mondiau, es jusivi son amassadi ath gueto de Budapest. Apuprètz un tèrç des 250 000 abitants jusivi de Budapèst moriren pendent eth genocidi nazi perpetrat pendent era aucupacion alemana de 1944. Maugrat aguest hèt, Budapèst ei actuaument eth caplòc europèu que compde damb mès ciutadans jusivi. Eth 1944, eth diplomata suedés Raoul Wallenberg sauvèc aumens 10 000 jusivi ongresi. A compdar de 1950, era aglomeracion de Budapèst coneish ua expansion significativa: se creen naui districtes a compdar des ciutats vesines. Pendent es ans 1950 e 1960, era ciutat se recupère deth sètge sovietic de 1944, en tot hèr-se, en cèrt limit, ua veirina en matèria de politica pragmatica practicada peth govèrn comunista deth país (1947-1989). Era democratitzacion ei arrèst pera insurreccion de Budapèst deth 1956 e era intervencion dera URSS.
Demografia[modificar | modificar la font]
Evolucion del nombre d'abitants dempuèi 1800 :
- 1800 : 54 200
- 1830 : 102 700
- 1850 : 178 000
- 1880 : 370 800
- 1900 : 733 400
- 1910 : 882 000
- 1925 : 957 800
- 1990 : 2 016 100
- 2003 : 1 719 343
Geografia[modificar | modificar la font]
Arrondiments[modificar | modificar la font]
Personatges celèbres[modificar | modificar la font]
A Budapèst son nascuts :
- László Benedek (1905–1992), realizator.
- Peter Foldes (1924–1977), realizator.
- Elek Bacsik (1926–1993), violonista e guitarrista de jazz.
- Ferenc Puskás (1927), fotbolaire.
- Roby Lakatos (1965), violonista.
- André Kertesz (1894), fotograf.
- Imre Kertész (1929), escrivan, Prèmi Nobel de Literatura 2002.
- Harry Houdini (1874–1926), un dels pus celèbres illusionistas del monde, defuntat d'una peritoniti lo 31 d'octobre de 1926.
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Budapèst es embessonada amb
- Berlin (Alemanha)
- Fort Worth (Estats Units)
- Francfòrt de Men (Alemanha)
- Košice (Eslovaquia)
- Lisbona (Portugal)
- Nòva York (Estats Units)
- Sarajevo (Bòsnia e Ercegovina)
- Tel Aviv (Israèl)
- Vílnius (Lituània)
- Viena (Àustria) (Àustria)
- Zagrèb (Croàcia)
-
Basilica de Sant Estève
-
-
-
Budapèst, amb Danubi
-


text:
sanmarti a écrit: vesi pas perque auriài pas lo dreit de dire mon vejaire sus la presencia de l'occitan a la radio e sus los medias en general subretot qu'ai pas mes en causa la qualitat de Radio Occitania en particular. Escoti Radio Occitania dempus d'annadas e i pas trop de musica o d'emicions en occitan an 'aquels moments (d'ora lo maitin, o entre 17 et 19oras per exemple) manca qualques "flash" d'informacion. Ieu trobi qu'es pas pron. Beleu quaucun d'autra pensara lo contrari es son dreit.
Adieussiatz,
Primier demandarai als atrrempador se demorem sus aquel subjecte se fariem pas melhor de dobbrir un autre "tòpic" coma se dit en frances
Per esser lo melhor plaçat per t'en parlar (tu far d'anadas que nos escota, ieu lo 18 d'octobre, festejarai mos 8 ans a Radio Occitania, comenceri tecnician, fau a l'ora d'ara Cap-redactor e soi un dels administrator de la radio).
Avèm lo probleme de totas las associacions, avem pas los miegjan de pagar lo monde de biais perene (ieu lo primier que te parli, soi d'ensajar de me perenisar la situacion al moment onte te parli, soi CAE a 4 oras teoricas per jorn), sabem que comencem pas d'ora lo matin sem d'ensajar de melhorar aquò mercés a un computor, pel moment ieu soi a la radio un cert temps per jorn mas 4 oras coma salariat e d'autres coma benevòl, me vesi pas tanpauc prener mai d'oras (fau lo Cap-redactor mas a costat soi Cedric teni una vida, per ieu en 15 ans de radio, la radio es totjorn estada un plazer ai pas enveja que venguessa una contranta), avem d'emission en lenga nòstra 4 jorns sus 7 de 5 oras a 6 oras del vespre (dimars, dimecres, dissabte e dimenje), fau flashes en lenga nòstra en diferat a 9 oras del matin, puei en directe de 1 ora del vespre fins a 8 oras (manca a 7 oras, mas sortiguem de migja-ora de jornal).
Al nivel de la musica occitana, me desencusara mas e d'una l'oferta es pas enorma (ieu soi per passar causas d'una cert qualitat pas per passar d'occitan per passar d'occitan, fora d'emission tematicas, eviti de passar de trad, istoria de se tirar un boçin dels "cliches" beret e esclòps e cal pas desconar de que te far t'arrestar sus una radio sias dins ton carri, comença de te passajar sus las ersas ertzianas, tomba sus un troç que t'agrada e demora (atal vas ombar sus Radio Occitania, sias afogat de ska, ausiras un Ska-p e darrier prendras un Goulamas'k, un Lou Dalfin o un Lou Seriol dins la cara, t'estimas la varietat, vas tombar sus un cantaire de varietat françimanda o inglesa e darrier sus un Aussibal, un Fraj, un Verdier, un Carlotti..., pensi qu'aquò es mai d'usatge per la lenga que non pas (e lo disi sense agressivitat) de s'embarrar per faire una radio en occitan per los que parlan occitan, aquò m'en garci, far 26 ans qu'eisistem, tan soi per la critica cora es constructiva (e trapi que la teuna l'es si de non te repondrariai pas) aprep tenem compte de tornar a pas deguns (subretot pas al mitan occitanISTE que sem tan nosautres que Pais, que Lengadòc (que la Setmana, Vap o l'inf'òc de Farri) un espleche qu'usitan pas)e aquo te lo disi tanben sense agressivitat.
Avèm fach las causidas de daissar la paraula a totas las comunautats lenguistica que le desiran a Tolosa que siaguesson beçonas (catalan) proches (castelhanas, portuguesas) o forastieras (vietnames, chines, creole o franceses), auriem posgut causir l'embarament (coma los medias franceses sus los cal te rasseguri ausiras res de mai que de francimant).
sanmarti a écrit:
Mas credes pas que tot la monde a la possibilitat d'o far, e es pas una rason per se calar. Sem sus aquel forum perque volem la defensa e la subrevivencia de nostra lenga (es aquela la definicion d'un occitanista!) e pensi pas que d'escambiar sas ideias empacha de far avançar las causas, al contrari.
Coma disi sovent "c'est en jouant au bucheron que Leonard de Vinci "(la fau en frances, es coma "Il etait une fois, dans la ville de Foix" es pas risolier en lenga nòstra), se te sentissetz pas lo nivel de faire quicòm e qu'ensajas jamai de lo faire, avançaras pas, ieu d'eisemple sabi que fau pecas en occitan e ensaji de me melhorar cada jorn (d'unes del forum que me coneisson de longa coma lo Gavach te aran diser consi mon nivel putget amb las anadas, que torneri far 8 ans, aviai desbrembada la lenga dels meu aujòls) lo melhor miegjan de tornar trapar la lenga es d'anar al carbon, de parlar de mascanhar per parlar de se faire violença, tot aquò amb una volontat de dubertura cap als autres (valent a diser pas venir ço que ieu trapi coma definicion a occitanISTE, qualqu'un que s'embarra dins son biais de pensar e que considera que el ten la vertat universala e que las autras son colhas (coma le diran los Fatals Picards "on a tous des prejugés qu'on le veuille ou non, et ceux qui sont pas d'accord c'est que des gros cons").
Per en acabar que me cal anar a la radio (si de non romegaras que lo jornal es pas en occitan a meigja-ora
, te farai una prepausicion se nos escota (autrament que sul oeb) vòl diser que sias del rodol mondin, alavetz te convidi cora vòls de passar a la radio (risc pas res, sem pas monde agressiu, lo sol risc que pren es de te faire pagar l'aperitiu) per n'en discutir e veire un boçin aquò foncionna de l'endadins (disi pas que qualqu'un de l'endefòra a pas lo dreit de n'en parlar, te porgissi simplament l'escsença de veire lo rebat, lo que se trapar de l'autre can del miralh) e cal sap....benleu ont cambiara ton vejaire, ont cal sias te prendra benleu l'enveja de junher la familha brava radio occitania
Amistats
Cedric


text:
NASDAQ
NASDAQ, acronim en anglés de National Association of Securities Dealer Automated Quotation, es lo principal mercat electronic d'accions dels Estats Units d'America. Foguèt fondat per la National Association of Securities Dealers (NASD) en 1971. Amb las vendas dels ans 2000 e 2001 demorèt privatizat. Es governat per la companhiá proprietària, la Nasdaq Stock Market, Inc., qu'es sus la lista dins son pròpri sistèma d'escambi d'accions en 2002.
Amb prèp de 3300 companhiás, NASDAQ representa la borsa de valors electronica e automatizada qu'escàmbia de mitat mai d'accions per jorn que tot autre mercat del monde. Se caracteriza per comprendre d'empresas d'auta tecnologia en electronica, informatica, telecomunicacions, biotecnologia, eca. Una altra de sas caracteristicas es l'usatge del sistèma SOES (Small Order Execution System), un sistèma de gestion de pichons volums d'accions creat aprèp la crisi de 1987; aquel an sentiguèron la necessitat de crear de sistèmas per automatizar la gestion de grand nombre de transaccions de pichon volum.
Sos indici mai representatius son lo Nasdaq 100 (introdusit en 1985), lo Nasdaq Composite e lo NASDAQ Biotechnology Index.
Funciona, coma los autres mercats estatsunians, dempuèi 9 h 30 fins a 16 h 00, ora locala (de 16 h 30 a 22 h 00, ora en Occitània).
L'actual cap executiu es Robert Greifeld. Lo sèti es a Nòva York.


text:
922
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 922 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Represa de la guèrra còntra lei Bulgars amb una campanha dei tropas dau tsar Simeon en direccion de Constantinòple. En març, una temptativa bizantina per leis arrestar s'acabèt per una desfacha a Pegae onte de milièrs de soudats bizantins foguèron tuats. Après aquela victòria, lei Bizantins pilhèron lo relarg de la capitala puei anèron conquistar lo rèsta dei territòris encara bizantins dins lei Balcans. De son caire, Roman Lecapé assaièt de negociar tornarmai per restaurar la patz.
Ongria[modificar | modificar la font]
Après lo succès deis invasions d'Itàlia (→ 920), lei Empèris nomadas ongrés ataquèron tornarmai Alemanha. Foguèron venceires dau rèi Enric Ièr que deguèt se refugiar dins un castèu de Saxònia. Leis Ongrés poguèron alora pilhar Saxònia, Franconia, Soabia, Soïssa, Alsàcia e Lorena. Puei, s'entornèron en Saxònia ont Enric Ièr s'èra fortificat dins la vila de Werla. Una sortida li permetèt de capturar un cap ongrés important. Acceptèt de lo liberar en cambi d'una trèva de nòu ans (→ 932).
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la conquista militara de Magrèb. Lei Fatimidas capitèron d'ocupar lei luòcs pus importants mai lo contraròtle sus lo rèsta demorèt mau segur e sovent fòrça teoric.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Liberacion de Yusuf Ibn Abi'l-Saj, senhor safavida de la region d'Azerbaitjan capturat en 919 per una armada abbassida. Deguèt reconeisser la senhoriá abbassida e menar d'operacions militars per lo Califat mai demorèt en realitat largament independent.


text:
Galícia
Galícia (en galèc reïntegracionista Galiza, en portugués Galícia ou Galiza, en galèc oficial Galiza/Galicia, en espanhòl Galicia) es un país del sud-oèst d'Euròpa, al nòrd-oèst de la Peninsula Iberica, que forma una comunautat autonòma d'Espanha.
Son gentilici es galèc galèga dempuèi l'occitan classic (tanben existís galhègo -ga, forma espanholizada passada en occitan, mas que pòt aver un sens pejoratiu).
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Segon lo cens de 2006, Galícia compta 2 767 524 abitants. S'estima a tres milions los galècs que vivon en d'autras regions espanhòlas e en d'autres païses, coma Argentina, Uruguai, Veneçuèla, Cuba, Brasil, Mexic e los païses de l'Euròpa Centrala. Sa densitat de populacion, 93,6 ab./km², es leugièrament superiora a la mejana espanhòla.
- Distribucion de la populacion
Vigo es la màger vila de Galícia, e l'airal amb màger densitat de populacion essent la region de Rías Baixas. L'organizacion tradicionala de la populacion en Galícia es substancialament diferenta de la de la rèsta d'Espanha, e se basa en comunas, parròquias e comarcas (existisson 53 comarcas).
A diferéncia de la rèsta d'Espanha, Galícia, amai siá pas una de las comunitats mai pobladas, compta amb de nombrosas vilas de considerabla populacion[1]
- Vilas principalas
- Vigo - (293 255)
- La Coronha - (243 320)
- Ourense - (108 137)
- Compostèla - (93 458)
- Lugo - (93 450)
- Pontevedra - (80 096)
- Ferrol - (76 399)
- Vilagarcía de Arousa - (36 519)
- Narón - (35 664)
- Oleiros - (31 264)
- Redondela - (30 029)
- Carballo - (29 985)
- Ribeira - (27 053)
- Arteixo - (26 739)
- Culleredo - (26 547)
- Marín - (26 190)
- Evolucion demografica
L'istòria demografica de Galícia es d'una pèrda contínua de participacion a la populacion totala d'Espanha, coma resultat de l'emigracion vèrs l'America Latina o autras parts d'Espanha. Aital, en 1857 la densitat de populacion en Galícia èra la màger de totas las regions del país, e Galícia representava 11,49% de la populacion espanhòla. Malgrat aiçò, en 2006, sonque 6,19% dels espanhòls residissiá en aquesta comunitat autonòma.
- Taus de natalitat
- 7,1 per 1000
- Taus de mortalitat
- 10,3 per 1000
- Esperança de vida al nàisser
- 80,1 ans
- Òmes
- 76,5 ans
- Femnas
- 83,6 ans
Bassa natalitat e bassa mortalitat provòcan un bas creissement o creissement negatiu, amb mortalitat pus nauta per vielhiment de la populacion e un naut nivèl de desvolopament.
- Fenomèn de l'immigracion en Galícia
Segon lo cens de 2006 la proporcion d'estrangièrs dins la populacion regionala es de 2,67%, percentatge pus bas d'Espanha après Extremadura (la mejana d'estrangièrs dins la populacion espanhòla es 9,47%). Las comunautats predominantes son la portuguesa (17,93% del total d'estrangièrs), la colombiana (10,93%) e la brasilièra (8,74%).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font: rielaboración INE Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha (01-01-2006)


text:
Filosofia
La filosofia es l'afinitat o l'amor pel saber, per la sciéncia. Mas çò que caracteriza la filosofia, a la diferéncia de çò que modèrnament apelam sciéncia, es lo fach que la primièra cèrca una explicacion radicala e ultima de son objècte d'estudi.
Disciplinas filosoficas[modificar | modificar la font]
En general, la filosofia es estada classada en categorias segon l'objècte de son estudi. Atal se parla, per exemple, d'epistemologia (la filosofia de la sciéncia), de cosmologia (la filosofia de la natura), d'antropologia (la filosofia de l'òme), de metafisica o d'etica (la filosofia del compòrtament uman).
Al long dels sègles, los divèrses sistèmas filosofics an classificat lors disciplinas de manièra diferenta, mas sovent son estadas mantengudas mai o mens las meteissas tres disciplinas generalas, qu'en tèrmes modèrnes s'apèlan logica, filosofia de la natura e filosofia de l'esperit. Çaquelà, la terminologia utilizada per s'i referir a pogut variar. Per exemple, los estoïcs las apelavan logica, fisica e etica.
Istòria[modificar | modificar la font]
Quitament se de còps, se parla de filosofia orientala, la filosofia pròpriament dicha comencèt amb los grècs. En Orient i aviá de mites que podián mai o mens retraire a de nocions filosoficas, mas qu'avián una basa abans tot religiosa.
Sovent, se devesís l'istòria de la filosofia en quatre periòdes, que son :
Los filosòfs grècs son generalament devesits entre filosòfs filosòfs presocratics (Pitagòras, Tales, Anaximandre, Anaximènes, Democrit, Parmenides, Eraclit, Empedòcles) e filosòfs pòstaristotelians.


text:
Vladimir Vysotzkii
Vladimir Semionovich Vysotzkii (en rus: BлaдиMиp CeMëHoBич Bыcoцkий) (Moscòu, lo 25 de genèr de 1938 e lo 25 de julhet de 1980) que ho deus cantaires de varietat sovietic màger deu sègle XX. Que ho tanben actor de cinema.
Hilh d'un oficièr sovietic d'origina judiva e d'una interpreta russa, son parents que divorcien chic après la soa naissença e que s'anè víver dab lo son pair e sa mairastra dens la sector sovietic de Berlin. Qu'abandonè los sons estudis d'engenheria entà víver de la musica e qu'aquesó ua renomada de las granas en Union Sovietica, perpetuada après dens la cultura russa.
Que's morí d'ua ataca cardiaca devuda a la soa consomacion de drògas durant los Jòcs Olimpics organizats en Union Sovietica e mantuns espectadors qu'abandonèn alavetz l'estadi entà anar véder lo son atahut. A maugrat d'aver hèita la soa carrièra a despart deus mejan deu poder politic, que ho onorat dab la medalha d'Artista de Merit de l'Union Sovietica.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Vysotzkii sus youtube.com
- Vladimir Vysotsky in different languages


text:
Co que me geina dins tot aquo es que setz de romegar contre un sisteme (boti la segonda persona del plural per de que ieu podi pas romegar, quitament se ai pas l'impression que los emplegats de la radio son pas mautractats e que fasem tot ta los perenisar, son d'emplecs ajudats (ieu lo primier teni un contracte "kleenex") que passa las termieras pichonas de l'occitan e qu'es lo probleme de l'associatiu en general e de la sua manca de miegjan.
A mai trapi qu'es una avançada ja la volontat de fargar d'emplec, amb aparentament l'idea de perenisar darrier, s'acontenta pas de faire jogar lo "militantisme" en demandant a benevòls de tener una botiga 2 jorns per setmana per "la Cause" (me diretz pas l'encontrari marcha a totes los nivels associatius, vos podi diser qu'una gasida occitana nos contactet far pas gaire per nos demandar de faire reportatges radio amb ROC e TV amb TSF en nos demandant "quant de moneda setz prestes de nos balhar ta poder faire aquò ?" (non content de faire aquo sul militantisme om te demanda de balhar dardenas).
Continui d'apiegjar sul fach (que ieu m'espantet) de "l'interessament a las vendas", de costuma lo sisteme es sias pagat al lança peira e totas las dardenas que dintran van a l'associacion (e es pas occitan, marcha de "Artisans du monde" fins a "l'Utopia" es lo probleme de l'associatiu).
Trapi tanben colha de tustar sus Godolin sus aquo (vo, estimi l'ome, mas aia pas de ligam) que coma lo diguet es pas qu'un emplegat que far virar l'assaber.
A mai pausarai la question reversa, setz de cridar per aver mantunes emplegats (un per causa de faire) sembla logic vo, mas quant de nosautres aniran crompar causas a d'aquela botiga per ajudar de pagar aquel(es) emplegat(s)?
Setz los primiers de tustar sus Alh-Oli quora dit "travalhi ta emplenar lo fregidor" e de l'autre cant setz de plorar que siaguesse pas prepausat un poste a 20 oras setmanas pagat 5000€ amb mercedes de foncion....cal tanben fintar la vida, la realitat de l'associatiu es certa pas la meteissa que la de l'EN, de l'autre cant quant de sòçis d'associacions aici e quant que son al fial de la situacion de l'associatiu e que son prestes d'anar per carriera revendicar per ? Nos los 3/4 dels militants associatius s'acontenton de venir a l'associacion per faire l'activitat que lor agrada dadins, romegar a las AG e pas degun per botar las mans dins la merda.
Aprep, reconeissi que i'a una trapela dins l'anoncia, lo sol nom d'ostau del patron referent ameritaria la demanda d'una "prime de risque"..... mas aquo es una autra contesta....
Cedric
E.A: aquela discutida me far pensar a quicom qu'ai compres la setmana passada en essent convidat de sietar a l'Amassada (sisteme montat pels occitanISTES alprep de la region ta decidir d'una politica per l'occitan e per ajudar de botar en plaça l'esquema de desenvolopament de l'occitan per la region) e que m'a far entendre per de que "Anem Oc" apiegja tant sul servici public e la necessitat d'una lei per lo garantir: aviai l'impression d'esser a una AG de la FSU, al cap de 3 minutas se comprenha que s'anavia pas parlar que d'esenhament (soi d'accordi dins la toca d'educar lo monde es essenciau) mas pas per faire venir lo monde mai saberut, non per poder assegurar la retirada confortable als ensenhaires del public occitan (combat plan tanben mas mens essenciau)............e s'era aquo lo mitan occitanISTE foncionaris qu'aprofiechan de las loras (numerosas) vacanças ta anar prener de leser dins las associacion


text:
Eugen Ionescu
Eugen Ionescu (nasquèt a Slatina, Romania, lo 26 de novembre de 1909, e mòrt a París, lo 28 de març de 1994) foguèt un escrivan i dramaturg romanés, subretot en lenga francesa, creator e davancièr del Teatre de l'absurd.
Biografia[modificar | modificar la font]
Es mai que mai conegut de son nom en francés, Eugène Ionesco, pasmens que son nom de familha èra Ionescu, segon la classica declinason patronimica romanesa, qu'èra filh de Joan (Ion).
Son paire èra jurista e trabalhava dins l'administracion reiala e sa maire èra filha d'un engenhaire francés que trabalhava pels trens romaneses. Quand Eugen solament aviá cinc ans, la familha migrèt cap a França.
En 1916, lo paire se separa de sa femna e, pertocat e se revelant los sentiments patriotics, quand Romania declarèt la guèrra a Alemanha e a Àustria, tornèt dins son país. Ionescu demorèt amb sa maire e sa sòrre e foguèt obligat de viure dins la carestiá economica. Foguèt internat dins un ostal d'enfants, ont se passèt fòrça mal, e de 1917 a 1919, el e sa sòrre foguèron confisats a una familha de païsans, en Mayenne, al tèrme de Normandia e Bretanha. Aquel periòde venguèt un sovenir astruc de sa vida pel futur escrivan.
Òbra dramatica[modificar | modificar la font]
- La Cantatrice chauve (1950)
- Les Salutations (1950)
- La Leçon (1951)
- Les Chaises (1952)
- Le Maître (1953)
- Victimes du devoir (1953)
- La Jeune Fille à marier (1953)
- Amédée ou comment s'en débarrasser (1954)
- Jacques ou la soumission (1955)
- Le Nouveau Locataire (1955)
- Le Tableau (1955)
- L'Impromptu de l'Alma (1956)
- L'avenir est dans les œufs (1957)
- Tueur sans gages (1959)
- Scène à quatre (1959)
- Rhinocéros (1959)
- Apprendre à marcher (1960)
- Délire à deux (1962)
- Le Roi se meurt (1962)
- Le Piéton de l'air (1963)
- La Soif et la Faim (1965)
- La Lacune (1966)
- Jeux de massacre (1970)
- Macbett (1972)
- Ce formidable bordel! (1973)
- L'Homme aux valises (1975)
- Voyage chez les morts (1980)
Traduccions en occitan[modificar | modificar la font]
- La cantatritz clòscapelada. Traduccion de Maurici Andrieu, 2007


text:
Drech moral
Lo drech moral es un dels dreches d'autor, considerat coma un drech extrapatrimonial, que defend l'autor e son òbra a respècte dels utilizaires. Es un drech imprescriptible e inalienable que se manten encara quand existís pas mai lo titular dels dreches patrimonials de l'autor.
Es un drech generalament reconegut dins las jurisdiccions basadas sul drech civil continental europèu. Foguèt formulat pel primièr còp en França e aprèp foguèt inclusit dins la Convencion de Bèrna en 1928. Al contrari, es pas reconegut en totalitat dins las jurisdiccions basadas sus la Common law anglosaxona.
Dins l'article 6 bis de la Convencion de Bèrna se definisson los dreches morals atal:
- « Independentament dels dreches economics de l'autor, e quitament aprèp lo transfèrt d'aqueles dreches, l'autor tendrà drech a reclamar la paternitat de l'òbra e a s'opausar a quina que siá distorsion, mutilacion o autras modificacions o alteracions de l'òbra que poirián èsser prejudiciablas per son onor o sa reputacion. » [1]
En França[modificar | modificar la font]
Es definit a l'article L121-1 del còde de la proprietat intellectuala[2]. La CPI, precisa que: « L'autor gausís del drech al respècte de son nom, de sa qualitat e de son òbra[3]. »
Compòrta quatre brancas:
- Drech de divulgacion (art. L121-2 du CPI[4]): lo drech de comunicar l'òbra al public es decidit per l'autor d'esperel, dins de condicions qu'aurà causit. Pasmens, aquela prerogativa s'agota pendent son primièr exercici;
- Drech de paternitat (art.L113-1[5]): l'autor a drech al respècte del ligam de filiacion entre el e son òbra;
- respèct de l'integritat de l'òbra (art. 121-1 et 121-5 du CPI[6]) ;
- drech de repentida (art. L121-4 del CPI[7]): l'autor pòt retirar l'òbra del circuit comercial, quitament aprèp sa divulgacion.
Fin finala, segon l'article L121-1 al. 2 del CPI[8], lo drech moral es perpetual, imprescriptible e inalienable. Atal se pòt pas daissar e pòt s'exercir per l'autor d'esperel, o per sos avents drech, sens limitacion de durada.
Per respectar lo drech moral de l'autor d'una òbra dintrada dins lo domeni public, sufís de citar lo nom de l'autor e lo títol de l'òbra utilizada.
Malgrat que siá reputat absolut per la doctrina, lo drech moral es limitat per la practica e la jurisprudéncia. D'en primièr, al procès es l'autor que deurà provar la violacion e lo damatge subit per obtenir reparacion. E mai existís controvèrsia sus la question de saber se lo drech moral pòt èsser limitat per la teoria de l'abús de drech. Segon lo professor Gautier, la Cort de Cassacion espandiguèt pas la teoria de l'abús de drech sus aquelas questions[9]
Fin finala, lo drech moral possedís un caractèr d'òrdre public[10].
Lo caractèr d'òrdre public foguèt definitivament afirmat dins dos arrèstes: un arrèst de la Cort de Cassacion del 28 de mai de 1991 (afar Huston) e un arrèst de la Cort d'Apèl de París lo 1èr de febrièr de 1989. L'excepcion d'òrdre public permetèt d'apartar la lei americana autorizant las clausulas abdicativas del drech de paternitat alara quita qu'aquela foguèt designada per la règla de conflicte. Lo jutge li substituiguèt la lei francesa.
En Espanha[modificar | modificar la font]
Dins l'article 14 de la Lei de Propietat Intellectuala espanhòla se reconeisson los seguents dreches morals [11]:
- Drech d'atribucion o paternitat: exigir la reconeissénça de sa condicion d'autor de l'òbra.
- Drech de divulgacion: decidir se son òbra deu èsser divulgada, en quina forma e jos son nom, pseudonim o anonimat.
- Drech d'integritat: exigir lo respècte a l'integritat de l'òbra e enebir tota deformacion, modificacion, alteracion o atencha contra ela que seriá un perjudici a sos legitims interèsses o damatges a sa reputacion.
- Drech de modificacion: modifica l'òbra respectant los dreches aquerits pels tèrces e las exigéncias de proteccion dels bens d'interès cultural.
- Drech a se retractar: retirar l'òbra del comèrci, s'aurián cambiat sas conviccions intellectualas o moralas, jos indemnizacion dels damatges e perjudicis als titulars dels dreches d'expleitacion.
- Drech d'accès: accedir a l'exemplar unic e rar de l'òbra, quand se tròba en possession d'un autre, e atal d'exercir lo drech de divulgacion o quin que siá autre que li correspond.
Nota e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Texte de la Convencion de Bèrna
- ↑ (fr)« Code de la propriété intellectuelle », sur le site legifrance.gouv.fr.
- ↑ . "L121-1-9"(fr)[http://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do;jsessionid=52B3E53A7F8E9AA8B245E70C1F24DA93.tpdjo14v_3?idSectionTA=LEGISCTA000006161636&cidTexte=LEGITEXT000006069414&dateTexte=20080129 sul site legifrance.gouv.fr.
- ↑ id: "L121-1-9"
- ↑ (fr)Article L113-1 », sul site legifrance.gouv.fr.
- ↑ "L121-1-9"
- ↑ id:"L121-1-9"
- ↑ id:"L121-1-9"
- ↑ . Per exemple, dins l'arrèst Whistler del 14 de març de 1900, Whitsler refusava de liurar son òbra a sos comanditaris, mas la Cort lor acordèt pas d'execucion forçada. Sonque lor acordèt de damatges e interèsses. E atal auriá pas aplicat la teoria de l'abús de drech.
- ↑ Es çò que remembra de contunh la jurisprudéncia coma dins la decision Camus del TGI de París, lo 15 de febrièr de 1984 que lo tribunal decidiguèt que « dempuèi que se faguèt concession al soseditor, l'autor es supausat d'èsser present dins totas las convencions que pòdon metre en perilh son drech moral ». Del meteis biais, la decision Rouault del TGI de la Sèina del 10 de julhet de 1946 indicava que « las convencions que pòrtan sus d'òbras de l'esperit sortisson de las categorias normalas del drech e diferisson de las convencions ordinàrias, a causa de l'influéncia qu'exercís sus elas lo drech moral de l'autor ».
- ↑ (es)Texte de la Lei de Propietat Intellectuala


text:
Ua ninoèra bilingua occitan-francés en vath d'Aussau, non serà pas
tà la rentrada de 2008. A maugrat deus recents debats
parlementaris sus las lengas ditas regionaus e sus la lor inscripcion
en la Constitucion, suu terrenh, pas arren n'ei ganhat. Luc Grard, lo
director de la CAF, la Caisha de las Alocacions Familhaus,
qu'arrefusa tostemps d'arreconéisher la lenga nosta.
Qu'ei complicat, còps que i a, de seguir la logica de las
institucions de noste. En vath d'Aussau, que's hè hrèita
despuish annadas d'un establiment entà arcuélher los
petits mainats. E despuish mantuns mes adara, parents aussalés
sostienuts per elegits qu'an aviat un projècte de ninoèra
bilingua, suu parçan de Laruntz. De la debuta enlà, la
CAF qui amassa a l'encòp Biarn e Sola n'ei pas estada hèra
estrambordada per aquera perpausicion. E n'esto pas aisit entaus
miaires deu projècte, arron mantuns mes de pelelhas,
d'encontrar aus gavidaires de l'organisme: qu'ei causa hèita
despuish l'amassada deu 22 de julhet passat, en companhia deus maires
de Laruntz e de Lobièr de Haut, ua preséncia importanta
entaus parents puish a qu'amuisha lo sostien deus politics deu
parçan.
A maugrat d'aquò, lo dossièr remetut la setmana passada esto
jutgat insufisent per la CAF, qui vòu la garantia que los
mainats deus parents qui arrefusan la preséncia de la lenga
non sian pas jamèi en contacte dab l'occitan. « Ua
causa de non pas concéber », segon Sarah Vidal, ua
maman qui pòrta lo projècte, e qui pensa qu'aqueth
ambient bilingue e va assegurar lo plan-estar deus nenès, ua
causa pas extraordinària puish a que's hè dejà
en Pais Basco Nòrd, e qu'ei finançada per la CAF.
« N'ei pas normau, e que serà suprimit », auré
responut lo sénher Grard a d'aquera amassada, qui pensaré
tanben que la lenga basca, e occitana donc, n'an pas nat aviéner
en la societat.
« La CAF que ditz que vòu privilegiar lo servici public, mes ne'n i
a pas nat a noste per çò qui ei de las ninoèras
! » çò ditz Sarah Vidal.
S'estima mei, se sembla, a la CAF Biarn e Sola pas nada ninoèra en la
vath, qu'ua ninoèra bilingua, los parents que demoran totun
motivats. Que van modificar lo lor dossièr, en precisar mei lo
fonccionament concret deu bilinguisme en aquera futura ninoèra,
e en esperar la decision de la CNAF, l'organisme nacionau de la CAF,
qui's deveré prononçar a la debuta deu mes de seteme.
La prioritat qu'ei au dia de uei d'apatzar la situacion, de gahar personau
bilingue disponible e de's concentrar suu besonh de las familhas
aussalèsas. Ger ser a Laruntz, l'associacion deus parents
qu'organizèn ua animacion de Fandangò au cinemà,
entà har valer lo lor projècte, e balhar enveja aus
politics de tornar préner aquera reivendicacion populara a
l'encòp sociau e culturau.
M.C.
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF ..
1 pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 8:01
Zengi
Trobador !!
2 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 8:15
admin
Trobador !!
A maugrat d'aquò, lo dossièr remetut la setmana passada esto
jutgat insufisent per la CAF, qui vòu la garantia que los
mainats deus parents qui arrefusan la preséncia de la lenga
non sian pas jamèi en contacte dab l'occitan.
E per los qu'arrefusan la preséncia de la lenga francesa ?
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
3 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 8:33
Zengi
Trobador !!
4 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 8:34
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
5 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 9:11
Arf
Occitan Warrior
Mes quina vergonha totun. Quin hem ta non pas estar en contacte dab era bestiessa umana ?
6 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 12:16
Zengi
Trobador !!
M. Luc Grard
Director de la CAF Bearn-Soule
5 c. Louis Barthou 64000 PAU
7 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. le Ven 1 Aoû - 14:24
lo julien vertadier
Pintaire
qui vòu la garantia que (...) non sian pas jamèi en contacte dab l'occitan.
Occitan es una malautia ara, coma sautacabra ???
8 Re: pas de ninoèra bilingüa en Aussau, çò ditz la CAF .. Aujourd'hui à 3:43
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum