text:
18
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 18 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Probablament en causa de son inquietud regardant la popularitat de son fiu adoptiu e eiretier Germanicus, l'emperaire Tibèri li ordonèt d'anar en mission dins lei províncias orientalas per l'alunchar de Roma. Lo Senat li donèt l'imperium proconsulare maius sus aquelei regions. Coma Tibèri aviá ges de fisança en Germanicus, nomèt Gnaeus Calpurnius Piso, un òme de fisança qu'èra estat cònsol amb eu en 7 av. JC, governador de la província de Siria per susvelhar son eiretier. D'òrdres secrèts foguèron tanben probablament donats a Piso per defugir una guèrra còntra lei Parts.
En Africa, perseguida dei combats còntra lei Numides de Tacfarinas qu'assaièron tornarmai d'atacar lei territòris romans d'Africa en despiech de sa desfacha de l'annada precedenta. Lo novèu procònsol de la region, Lucius Apronius, mandèt una tropa d'elèit còntra leis asalhidors que foguèron vencuts e rebutats dins lo desèrt de Sahara. Après aquela desfacha novèla, lei Numides foguèron obligats de se sometre. Pasmens, aquò dura gaire car Tacfarinas menacèt encara l'Empèri Roman en 22.


c: text/html

text:
Presidiau
Lo presidiau (var. presidial) era un tribunau de justícia dau Regim Ancian creat au segle XVI.
En genier de 1551 (calendier julian), lo rei Enric III de França, desirós d'assolidar son sistema judiciari, instituiguet per edicte reiau los presidiaus. Ne creet un per bailiatge e seneschauciá. Segon l'edicte de març de 1551 (calendier julian), fugueren creats 60 presidiaus, que 32 dau ressòrt dau Parlament de París. En foncion daus besonhs e de las necessitats (ressorsas dau Tresaur, annexion de noveu territòri...), lo nombre daus presidiaus atenguèt 100 en 1764.
Ierarquicament plaçat entre lo bailiatge e lo parlament, lo presidiau estatuissiá sus los afars civils que lor objècte era inferior a 250 liuras tornesas en capital o entre 10 e 20 liuras tornesas de renda. La senténcia s'executava per provision pasmens l'apel.
Lo presidiau interveniá pas dins los afars de mau estimar en valor o si los montants eran superiors a las 500 liuras tornesas, dins los afars concernissent l'estat o la qualitat de las personas, los afars eclesiastics... Dins 'quilhs cas, lo bailiatge restava competent.
Lo presidiau era tanben competent dins los afars criminaus concurrentament e per prevencion aus prebòsts e luectenents criminaus si decretava avans ilhs o lo mesme jorn.
Coma totas las jurisdiccions dau Regim Ancian, los presidiaus fugueren suprimits en 1790 per decret de l'Assemblada Nacionala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
John Rawls
John Rawls, nascut lo 21 de febrièr de 1921 a Baltimore e mòrt lo 24 de novembre de 2002 a Lewiston, es un dels filosòfs politics dels mai estudiats al sègle XX. Professor dins las universitats de Princeton, Oxford, Cornell e Harvard fins a 1995, venguèt celèbre per son òbra majora, que i trabalhèt dempuèi los ans 1960 e que sortiguèt jol titre A Theory of Justice (Teoria de la Justícia) en 1971.
Rawls elabòra sa teoria dins un periòde marcat per la Guèrra de Vietnam e la luta pels dreches civils, quand los Estats Units d'America èran traversats per de movements culturals e socials prigonds. Axada sus de nocions d'etica e de Justícia, son òbra torna amb una tradicion contractualista daissada, e prolonguèt la reflexion liberala en cercant de nosar racionalament libertat individuala e solidaritat sociala. Sa pensada es fòrça comentada e criticada dins lo mond anglosaxon.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
John Borden (Bordley) Rawls es d'una familha aisida de Baltimore, Maryland. E es lo segond dels cinc enfants de William Lee Rawls e d'Anna Abell Stump. Dintra en 1939 a l'Universitat de Princeton, que comencèt a s'interessar a la filosofia, mas foguèt apelat a servir dins l'armada americana dins lo Pacific e en Nòva Guinèa pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Al Japon, foguèt testimòni dels ravatges provocats per la bomba a Hiroshima. Aprèp aquela experiéncia, renoncièt a venir oficièr e daissèt l'armada. Tornèt a Princeton en 1946 e acabèt son doctorat de filosofia morala en 1949, e i ensenhèt fins a 1952, a partir de que foguèt influenciat per las idèas del teorician de la politica liberala e istorian de las idèas Isaiah Berlin, de l'Universitat d'Oxford. Se maridèt lo meteis an amb Margaret Fox, diplomada de l'Universitat de Brown. Passèron lor primièr estiu ensems a partejar un interès comun, aquel d'indexar los libres, repertorièron lo vocabulari de Nietzsche, per un de sos libres; Rawls creèt el meteis l'indèx de son libre: Teoria de la Justícia. Aprèp Oxford, tornèt als Estats Units d'America, comencèt per èsser assistent puèi professor associat à l'Universitat Cornell. Ensenhèt apuèi al Massachusetts Institute of Technology (MIT). En 1964, venguèt professor a Harvard, e i demorèt pendent gaireben quaranta ans.
Dempuèi 1995, patiguèt de crisis cardiacas, çò que penalizèt son trabalh d'escritura. Pasmens, acabèt son libre The Law of Peoples (La lei dels pòbles), dins que cerquèt a espandre sas analisis a la Justícia internacionala.
John Rawls moriguèt en 2002 a 81 ans.
Filosofia[modificar | modificar la font]
La critica de l’utilitarisme[modificar | modificar la font]
John Rawls es pas un pur produch de la tradicion analitica anglosaxona. Es subretot influenciat pel contractualisme dels liberals classics, es a dire de Locke a Kant.
Segon John Rawls, cada individú tend conscientament a optar per de decisions collectivas que maximizan l’interès general. L’homo oeconomicus singular e egoïsta a pas vertadièrament sa plaça per Rawls; en efèit considèra l'òme coma un èsser se realizant personalament tot en pensant a l'interès collectiu. D'aquel biais, l'argumentacion teorica rawlsiana divergís del concèpte de la "man invisibla" de Smith, per qui aquela tòca collectiva èra naturala.
Pasmens, per Rawls, dins la morala utilitarista, una accion pòt èsser considerada coma « bona » se, e sonque se, permet d'aumentar « lo mai grand bonaür pel mai grand nombre » e aquò quitament al pretz del sacrifici del ben èsser de qualques uns. Abans de venir lo celèbre teorician d'una concepcion deontologica que de la Justícia, Rawls foguèt fòrça marcat per l'utilitarisme qu'es, dins lo monde angloamerican, la doctrina morala que se referís mai sovent. Dins son article Two concepts of rule (Dos concèptes de règla), defend una version originala d'un « utilitarisme de la règla ».
Selon Francisco Vergara, Rawls - fòrça influenciat pel vocabulari e de formas de rasonament eissida de las teorias economicas neoclassicas - auriá pas vertadièrament entedit l'utilitarisme[1], a la teoria que Rawls criticariá pus tard jol nom d'utilitarisme deuriá jamai èsser nomenada atal perque los autors utilitaristas jamai empleguèron l’argument del sacrifici[2].
L'idèa de Justícia[modificar | modificar la font]
« La Justícia es la primièra vertut de las institucions socialas coma la vertat es aquela dels sistèmas de pensada »[3]. En comparant explicitament lo principe essencial de la pensada especulativa a aquel del politic, Rawls bastiguèt una teoria politica fondada sud la cèrca de règlas de Justícia. Cèrca de rendre compatible lo mai naut nivèl de libertat amb la realizacion d'una egalitat efectiva de las escasenças. Alexis de Tocqueville aviá ja soslinhat las tensions que podián nàisser aquel doblet (libertat/egalitat)[4].
Atal fa de la Justícia lo principi del politic, coma la vertat es la clau de vòlta dels sistèmas de pensada. La cèrca de la Justícia constituís doncas per el un axiòma absoludament inevitable. En efèit, coma seriá impossible d'especular racionalament sens aver coma postulat fondamental lo principi de veritat, la Justícia deuriá èsser tanben a la basa de tota reflexion politica, precedissent tota decision: « essent las vertuts primièras del comportament uman, la Justícia e la veritat sofrisson de cap de compromés. »[5]
En consequéncia, poirem transformar nòstras concepcions de la Justícia sens borrolar tota l'estructura del sistèma politicosocial.
Los dos principis de la Justícia[modificar | modificar la font]
Sa teoria de la Justícia es bastida a partir d'une experiéncia de pensada segon que l'ignorància de nòstra situacion reala, a l'encòp biologica e sociala, seriá la condicion sine qua non d'una neutralitat necessària a l'adopcion de règlas equitablas (fair), per l'organizacion de las estructuras de basa de la societat. Jos aquel vel d'ignorància, un consensus sortiriá per adoptar dos principis racionalament aplicats segon un òrdre de prioritat (lo principi n°1 prima sul n°2.1 qu'el meteis prima sul n°2.2). En 1993, dins Liberalisme Politic (p347), Rawls enoncièt atal sos dos primièrs principis de Justícia:
- « Cada persona a drech a un sistèma plan ajustat a las libertats de basa egalas per totes, compatible amb un meteis sistèma de libertat per totes. »
- « Las inegalitats socialas e economicas devon satisfar a doas condicions:
- Devon en primièr èsser ligadas a de foncions e a de posicions dubèrtas a totes, dins de condicions de justa egalitat de las escasenças.
- Devon procurar un pus grand benefici als membres mai desavantatjats de la societat. »
Aprèp la publicacion de son obratge Teoria de la Justícia, Rawls venguèt lèu una lectura indefugibla dins l'ensenhament de la filosofia morala, sociala e politica.
Una teoria liberala de la Justícia[modificar | modificar la font]
Lo segond principi es ligat a l'egalitat de las escasenças: aquela deu permetre a totes, a capacitats egalas, un meteis accès a las divèrsas foncions de la societat. Rawls se limita pas a la vision liberala de l'egalitat: s'es pas juste de nàisser dins tala o mai categoria sociala, es nimai juste d'èsser nascut amb un flac quocient intellectual o amb de capacitats fisicas desfavorablas (malautiás, invaliditat...). Cal doncas pas sonque prendre en compte los factors socials, mas tanben los factors naturals.
Las inegalitats pòdon èsser justificadas pas que se los membres mai desavantatjats de la societat ne prenon eles meteisses un pus grand avantatge. Una persona engenhosa aurà doncas drech legitimament als revenguts mai nauts que li « val » son engenh se l'ensems de la collectivitat ne profita tanben; e en particular que las mens astradas prenon partit indirectament de la dinamica iniciada pels pus avantatjats.
Aquel principi de diferéncia indica que deu assegurar aquela egalitat d'escasença ne suprimissent pas totas las inegalitats, mas sonque aquelas que serián pas, al mens al minimal, favorablas als mens astrats. J. Rawls torna prendre doncas atal lo principi de la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan de 1789 pensant que de distincions son acceptablas quand son justificadas per l'utilitat comuna}.
Amartya Sen critiquèt fòrça John Rawls. Aqueste, inspirat de las analisis de Montesquieu, se limitava pas a pausar de principis generals de justícia, lo drech deu rebastir lo movement de las mors[6]. Çò que lo portèt a afirmar sa nocion de capabilitat e criticar en meteis temps los critèris de la libertat reala rawlsiana que dependon d'un simple critèri financièr en oblidant totas las coercicions culturalas (o superestructuralas).
Liberalisme politic[modificar | modificar la font]
Rawls apuèi se consacrèt a la question de l'estabilitat possibla (o non) de societats partejadas entre las doas concepcions de la justícia. Desvolopèt atal l'idèa d'un « consensus general », o un acòrdi implicit entre ciutadans sus una justícia « equitabla » entre diferents ciutadans que possedisson de vistas filosoficas (o religiosas) diferentas. Introduguèt atal lo concèpte de « rason publica », o una rason fasent critica dins lo quadre d'un espaci public de discussion.
La concepcion politica de la justícia que desvolopèt Rawls dins Lo Liberalisme politic mostrèt que d'individús amb d'opinions conflictualas, mai rasonablas e conciliablas per compromés, se meton d'acòrdi per regular las estructuras de basa de la societat. Atal, la concepcion politica de la justícia seriá pas mai qu'un consensus « per superposicion » (overlapping consensus).
Rawls modifiquèt atal los principis de justícia del biais seguent, lo primièr avent prioritat sul segond:
- Cada persona pòt invocar la possession d'un ensemble ajustat dels dreches e libertats fondamentalas, que son los meteisses per totes. E dins aquel ensemble, solas las libertats politicas son garantidas d'un biais general.
- Las inegalitats economicas e socialas devon satisfar doas condicions per èsser acceptablas; en primièr, devon pas empachar una escasença egala de mobilitat sociala. Puèi, devon se far al pus grand benefici de l'ensems de la societat.
Confirmèt e completèt atal sa teoria liberala de la justícia.
Exemples[modificar | modificar la font]
- « La libertat pòt èsser limitada sonque al nom de la libertéat. » (Teoria de la justícia, § 46)
Segon J. Rawls, ven d'aquel principi qu'una restriccion de la libertat es justificada dins dos cases solament:
- se permet de renforçar lo sistèma total de las libertats partejadas per totes: « se la libertat es mens espandida, lo ciutadan representatiu i deu trobar fin finala un ganh per sa libertat » (§ 39) ;
- s'una inegalitat de las libertats es acceptabla per aqueles qu'an una libertat mendre: « se la libertat es inegala, la libertat d'aqueles qu'an lo mens de libertat deu èsser melhor aparada » (§ 39).
Pel primièr cas, Rawls menciona los exemples d’una limitacion de la libertat de consciéncia e de pensada de biais compatible amb l’òrdre public, la limitacion del poder del govèrn per la majoritat, la limitacion de las libertats dels intolerants e la repression de la violéncia de las sèctas concurrentas.
Pel segond cas, J. Rawls menciona l’exemple d’une inegalitat de las libertats civilas: « se qualques uns an mai de vòte que d’autres, la libertat politica es inegala; es la meteissa causa se los vòtes de qualques uns pesan fòrça mai que los autres, o s'una partida de la societat es totalament desprovesida del drech de vòte. Dins fòrça situacions istoricas, una libertat politica mens granda deguèt, benlèu, èsser justificada ».
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Libres[modificar | modificar la font]
- A Theory of Justice. (Una teoria de la justícia) Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University Press, 1971.
- The Law of Peoples: with "The Idea of Public Reason Revisited." (La Lei dels pòbles: amb "l'idèa de la rason publica revisitada)". Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1999.
- Collected Papers. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1999. (Colleccion d'articles).
- Lectures on the History of Moral Philosophy. (Leisson sus l'istòria de la filosofia morala) Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2000.
- Justice as Fairness: A Restatement.(justícia coma equitat: una reformulacion) Cambridge, Massachusetts: Belknap Press, 2001. Una reformulacion de teoria de la justícia
- Lectures on the History of Political Philosophy. (Leisson sus l'istòria de la filosofia polotica) Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2007.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtes e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)El utilitarismo segun John Rawls ( L'utilitarisme segon John Rawls ) El gran error de John Rawls : una concepción errónea del utilitarismo. ( La granda error de John Rawls : una concepcion erronèa de l'utilitarisme ) Publicado en Retos de la razon práctica, Universitat de Barcelona, 2002
- ↑ Jean-Pierre Dupuy dins (fr)Libéralisme et justice sociale. Le sacrifice et l’envie (Liberalisme e Justícia sociala), Paris, Calmann-Lévy, 1992 ; Hachette Littératures, « Pluriel », 1997. Cf. subretot lo capítol IV : « John Rawls, l’utilitarisme et la question du sacrifice », (John Rawls, l’utilitarisme e la question del sacrifici) p. 107-160.
- ↑ Teoria de la Justícia, I, §1
- ↑ Alexis de Tocqueville, De la democracia en America
- ↑ Ibid.
- ↑ (fr)Alain-Gérard Slama, « Le choc des pouvoirs », Le Figaro, 29 janvier 2010.


text:
Moncourt
Moncourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge episcopal de la châtellenie de Vic.
Es una anciana comuna del departament de la Meurthe. En 1871 lo vilatge a annexat al Bezirk Lothringen e pren lo nom alemand de Monhofen in Lothringen. Lo vilatge a rebatejat Moncourt a la fin de la Primièra Guèrra mondiala. Es alavetz integrat, coma la rèsta de la arrondiment de Castell-Salins, al departament de la Moselle.
Village épiscopal de la châtellenie de Vic.
C'est une ancienne commune du département de la Meurthe. En 1871 le village est annexé au Bezirk Lothringen et prend le nom allemand de Monhofen in Lothringen. Le village est rebaptisé Moncourt à la fin de la Première Guerre mondiale. Il est alors intégré, comme le reste de l'arrondissement de Château-Salins, au département de la Moselle.


text:
Anita Ward
Anita Ward (20 de decembre de 1956[1], Memphis, Tennessee) es una cantaira americana. Es coneguda a nivèl mondial per lo sieu reüsit simple de 1979 "Ring My Bell".[2]
Carrièra[modificar | modificar la font]
Abans de signar un contracte discografic, Ward obtenguèt lo sieu títol en psicologia en Rust College en Holly Springs, Mississippí e se convertiguèt en professora. Mentre enregistrava çò qu'anava èsser lo sieu album debut, la companhiá discografica de Frederick Knight li presentèt una cançon la que mai tard seriá de Stacy Lattisaw. A Ward li agradèt pas aquela cançon, mas Knight insistissiá que la cançon èra necessària per capitalizar la tendéncia de musica disco, e Ward acceptèt. La cançon, qu'al principi èra una melodia dirigida a adolescents que parlan per telefòn, mai tard foguèt re-escricha amb unas letras dirigidas mai per adults, e lo resultat foguèt "Ring My Bell". Lo simple atenguèt lo luòc #1 en Canadà, Estats Units, e en lo Reialme Unit en 1979.[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Anita Ward Biography: OLDIES.com
- ↑ Biography:Anita ward
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).


text:
Cabra
La cabra (var. craba, chabra, chiaura) domestica (Capra aegagrus hircus) es una sosespècia domesticada de la cabra salvatja del sud-oèst d'Asia e d'Euròpa de l'èst. La cabra es un membre de la familha dels bovins, e es una parenta pròcha de las fedas, e totes dos son part del grop de las cabras antilòpas.
Las cabras domesticas son de las espècias mai ancianas domesticadas. Pendent de milierats d'annadas, son estadas emplegadas per sa produccion de lach, de carn, de pel, e a mai per sa pèl dins lo mond entièr.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Semblariá que las cabras foguèssen estadas domesticadas per primièr còp tot bèl just fa 10 000 annadas dins las montanhas Zagros d'Iran. Los pòbles ancians e las tribús comencèron de las gardar per tenir a man de lach, de pel, de carn e de pèls. Las cabras domesticas se gardavan generalament en tropèls que se passejavan pels tucs o d'autres airals erboses, sovent tended pels pastres (o pastors) qu'èran en general los enfants o los adolescents de la familha. Aquel biais de foncionar es encara emplegat uèi.
Istoricament, la pèl de las cabras es estada utilizada per fabricar d'oiras per l'aiga e pel vin a l'encòp per viatjar e per transportar lo vin per lo vendre. S'emplegava a mai per far de pergamins, que la pèl èra lo material mai comun que s'emplegava per escriure en Euròpa fins que s'inventèsse l'impression.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Dins d'unes climas las cabras, coma los umans, son capables de s'apariar en quin moment que siá de l'annada. Dins los climas nordics e demest las raças suïssas, la sason de breeding comença tre que la durada del jorn mèrma, e s'acaba a la debuta de la prima. Las femèlas de totas las espécias son en calor cada 21 jorns entre 2 a 48 oras. Una cabra en calor remena sa coa sovent, se sarra del boc se n'i a un a ras, bèla mai fòrt, e pòt tanben patir una davalada d'apetit e una mermada de sa produccion de lach mentre que dure of the heat.
Los bocs (los mascles pas crestats) de las raças nordicas e suïssa son de cabra per l'auton al meteis moment que las femèlas. Aquela calor se caracteriza per una davalada de l'apetit, un interès obsessiu per las femèlas, una lucha frequenta entre los mascles, un comportament veement, e subretot una odor de musc fòrta. Aquela òlga es particulara del bocs que cèrcan la cabra e es causada pas sonque per las glandas dels sucs dels caps mas mai que mai per sa tendéncia a urinar sus sas barbas e pautas anterioras — la femèla a pas aquela odor a mens qu'un boc se foguèsse fretat a ela o que foguèsse en realitat un cabriboc — e es essenciala per portar una fòrta calor a las cabras.
A mai de to live breeding, l'inseminacion artificiala es venguda plan populara en çò dels elevaires de cabras, que permet de melhoraments rapids per encausa de l'informacion que se ten sus la granda varietat de bloodlines.
La durada de la gestacion es d'aperaquí 150 jorns. Los bessons son lo resultat abitual, amb de naissenças single e triplet que son tanben frequentas. Son mens abitualas pasmens las naissenças de quadruplets o quintuplets, e mens encara de sextuplets.
Produches de las cabras[modificar | modificar la font]
Se ditz que la cabra es a debon utila que siá viva o mòrta, ja que dona de carn e de lach e que sa pèl dona de cuèr.
La carn[modificar | modificar la font]
Lo gost de la carn de cabra es comparable al de la carn de l'anhèl.
Lach e formatge[modificar | modificar la font]
Lo lach de las cabras es de melhor degerir que lo de las vacas pels umans e es recomandat pels mainatges e las personas qu'an de dificultats per assimilar lo lach de vaca. A mai, lo lach de cabra ten mens de lactòsa, çò que vòl dire que genèra pas normalament l'intolerància a la lactòsa qu'existís per d'unes grops umans.
Lo lach de cabra es tanben utilizat dins la fabricacion de formatges coma lo Ròcamador.
La pèl[modificar | modificar la font]
La pèl de cabra es emplegada encara uèi dins la confeccion dels gants, de las bòtas, e d'autres produches que necessitan una pèl leugièra.
Fibra[modificar | modificar la font]
Las cabras de cashmere produsisson una fibra, la lana Cashmere, que es una de las melhoras dins lo mond entièr. La fibra de cashmere es plan fina e leugièra.
Simbolisme[modificar | modificar la font]
La cabra o lo boc ocupan una plaça importanta dins las simbolicas religiosas o paganas. L'imatge de la cabra se tròba dins la figura del capricòrne dins l'oroscòp occidental e es tanben un signe de l'oroscòp chinés. Es un animal sovent associat als sacrificis e un personatge recurrent dins lo mond de la magia o de la mascariá.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La Chèvre : la revue des éleveurs de chèvres
- Goat breeds
- Goat resources
- Goat care and feeding guide
- Abraham Lincoln's sons kept pet goats inside the White House
- The American Dairy Goat Association Home Page
- Ruminations, The Nigerian Dwarf and Mini Dairy Goat Magazine
- American Goat Society
- Miniature Dairy Goat Association
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Capra aegagrus (en)
- Referéncia ITIS : TSN 180715 Capra hircus L., 1758 (en)
- Referéncia NCBI : Capra hircus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Capra aegagrus hircus L., 1758 (en)
- Referéncia GISD : espèce Capra hircus (en)


text:
Vida extraterrèstra
La vida extraterrèstra es tota mèna de vida qu'es pas originária de la Tèrra. Es lo tèma d'estudi de l'astrobiologia, e la seuna existéncia encara es ipotetica. Existís cap de pròvas de vida extraterrèstra que sián largament acceptadas per la comunautat scientifica.
Fòrça scientífics creson que s'existís la vida extraterrèstra, poiriá venir de biais independent de diferents punts de l'univèrs. Una teoria alternativa es la panspermia, que suggerís que la vida poirá aver aparegut en un sol punt e aprèp s'espendiguèt per las planetas abitablas. Aquelas doas ipotèsis s'exclusisson pas. L'estudi de la vida extratèrrestra se nomena astrobiologia, exobiologia o xenobiologia. Foguèt supausat que las formas de vida extraterrèstra que van de creaturas intelligentas fins a de formas de vida a l'escala bacteriana.
Foguèt suggerit que qualques luòcs poirian aver tengut o contunhan aver de formas de vida, coma la Mart, satellits naturals de Jupitèr o Saturne (per exemple, Euròpa, Encelad o Titan, e mai recentament Gliese 581c, l'unica planeta extrasolara coneguda que se tròba dins la zòna abitable de la seuna estela, e que se prediguèt qu'a aiga liquida).
Somari
Possiblas basas de la vida extraterrèstra[modificar | modificar la font]
Bioquimia[modificar | modificar la font]
Tota forma de vida terrèstra es basada sus una dissolucion de carbòni en aiga ont se passan las reaccions bioquimicas. Aquela combinason d'aiga e carbòni poiriá aver format de creaturas mai o mens similaras dins d'autras planetas. Coma la Tèrra (e per extension tota forma de vida sus Tèrra) es compausada de "polsa cosmica", o de matèria formada a partir de supernovas, es evident que las milions d'estelas que se pòdon veire dempuèi de la Tèrra se formèron a partir del meteis tipe de particulas. La combinason de carbòni e d'aiga de biais quimic (CH2O)n, es la forma quimica dels sucres e provesís l'energia de que depend la vida animala (subretot per mitat de l'oxidacion de Glucòsa, un sucre exacarbonic). Tanben crèa d'elements estructurals per a la vida (com lo sucre ribòsa, un sucre pentacarbonic, a las moleculas d'ADN e ARN). Los vegetals extrason d'energia de la conversion d'energia luminica en energia quimica mejans la fotosintèsi. La vida demanda de carbòni en estats redusits (derivats del metan) o subretot oxidats (oxids de carbòni). Tanben a besonh de nitrogèn coma derivat redusit de l'amoniac dins totas las proteïnas, sofre coma derivat del sulfur d'idrogèn dins qualques proteïnas essencialas, e Fosfòr oxidat en fosfats dins lo material genetic e dins la transmission d'energia. L'aiga coma dissolvent provesís l'oxigèn coma constituent de substéncias bioquimicas.
L'aiga pura es utila perque a un pH neutre, a causa de la seuna dissociacion continua entre ions d'idroxids e oxons. En consequéncia, pòt dissòlovre tant los ions metallics coma lo non metallics amb la meteissa eficacitat. E mai, lo fach que las moleculas organicas pòscan èsser o ben idrofobica (rebutadas per l'aiga) o idrofilas (solublas dins l'aiga) fa que los compausants organics pòscan s'orientar per formar de membranas impermeablas. Lo fach que l'aiga solida (Glaç) sián mens densa que l'aiga liquida significa que la glaç flauta, evitant que los oceans de la Tèrra gèlan lentament. E mai, la fòrça de Van der Waals entre las moleculas d'aiga li dona la capacitat d'emmagazinar energia pendent l'evaporacion, qu'es liberada pendent la condensacion. Aquó ajuda a temperar lo clima, refrejant los tropics e caufant los pòls, çò que contribuís a mantenir l'estabilitat termodinamica necessária per la vida.
Lo carbòni es fondamental per la vida terrèstra degut a la seuna immensa flexibilitat a l'ora de crear de ligams covalents amb una seriá d'elements no metallics, subretot lo nitrogèn, l'oxigèn e l'idrogèn. Lo dioxid de carbòni combinat amb l'aiga permet d'emmagazimar l'energia solara en sucres coma lo glucòsa. L'oxidacion de la glucòsa libèra l'energia bioquimica necessária per a alimentar la rèsta de las reaccions bioquimicas.
La capacitat de formar d'acids organics (-COOH) e basas d'amina (–NH2) li dona la possibilitat de far de reaccions desidratantas de neutralizacion per crear de longs peptids de polimèrs e proteïnas cataliticas dempuèi d'aminoacids monomèrs, e de crear a partir dels fosfats pas sonque l'ADN, la molecula gardiana de l'informacion genetica, mas tanben trifosfat d'adenosina (ATP), la principal "moneda" energetica de la vida cellulara.
Evolucion e morfologia[modificar | modificar la font]
en mai de la basa bioquimica de la vida extraterrèstra, i a una consideracion fòça granda de l'evolucion e l'morfologia. La sciencia ficcion totjorn mostrèt una predileccion per las formas umanoidas o reptilas. L'alien classic a una pel verda o grisa, amb un cap gran, amb la tipica estructura de quatre membres amb cinc dets cadun - basicament, es un umanoid amb un grand cervèl per indicar una grand intelligéncia. D'autres tèmas dels mites animals, coma los felins o els insèctes tanben aguèron una importança dind la representacion fictivas dels aliens.
Es sggejat atal una division entre las características universalas e características localas (estrechament restrencha). Las características universalas son de trachs qu'evolucionèron independentament mas d'un còp sus Tèrra (e que per logica no sembla dificil qu'aparescan) e son tan intrinsecament utils que las espècias tendon inevitablament cap a eles. Aquelas caracteristicas inclusisson lo vol, la vista, la fotosintèsi e los membres, totas las caracteristicas qu'evoluèron mai d'un còp aquí sus Tèrra en formas divèrsas. Per exemple, i a una granda varietat d'uèlhs, qu'an totes un biais de foncionament radicalament diferent per exemple amb diferents focus visuals: l'espèctre visual, los infrarroges, la polaritat e l'ecolocacion. Las caracteristicas localas, al contrari, son formas evolutivas basicament arbitrárias que sovent an una utilitat redusida intrinseca (o servissent per a far quicòm que se poiriá far d'un biais diferent) e benlèu se replicarán pas. Aquelas caracteristicas inclusisson los cinc dets dels umans e la coincidéncia, curiosa e sovent fatala, de las vias alimentárias e respiratórias de fòrças animals, tot çò que rendèt possible l'evolucion del lengatge uman.
Una consideracion d'aqueles trachs son fin finala locals desafisa fòrça nocions donadas per seguras de la necessitat morfologica. L'esqueleta, essencial pels grands organismes terrèstres segon los expèrts en biologia gravitacionala, es plan segurament replicat d'una forma o d'una autra, mas la Colomna vertebrala dels vertebrats -per que siá un desenvolopament capital a la Tèrra - es benlèu local. De biais similar, es rasonable d'imaginar que las creaturas extraterrèstras pausan uòus mas las glandulas mamàrias que caracterizan los mamifèrs poirián èsser un cas excepcional.
L'idèa d'una diversitat radicala entre los supausats extraterrèstres es gaireben acceptada. Alara que fòrça exobiologistas remarcan que l'enòrme eterogeneïtat de la vida sus Tèrra fa pensar dins una diversitat encara mai granda dins l'Univèrs, d'autres apontan que l'evolucion convergenta pòt crear pro de similituds entre la vida terrèstra e extraterrèstra. Aquelas teorias prenon lo nom de "divergionisme" e "convergionisme", respectivament.
La cresença dins la vida extraterrèstra[modificar | modificar la font]
Idèas anticas, medievalas e reneissentistas[modificar | modificar la font]
Es possible qu'avián una cresença dins la vida extraterrèstra los ancians d'Assiria, Egipte, Arabia, China, Babilònia, Índia e Sumèr, se cal remembrar que dins aquelas societats, la cosmologia èra subretot sobrenaturala e que la nocion de vida extraterrèstra es dificila de distinguir d'aquela dels dieus, demònis e d'autres èssers pareissents. Los primièrs pensaires occidentals qu'avancèron l'idèa d'un univèrs plen d'autras planetas e, alara, possibla vida extraterrèstra. Son d'escrivans grèc Tales de Milet e lo seu estudiant Anaximandre als sègles VII e VI AbC. Los atomistas tornèron a l'idèa, argumentant qu'un univèrs infinit auriá una infinitat de monds abitats. Pasmens, la cosmologia de la Grècia antica negava la vida extraterrèstra dins un aspècte crític: l'univèrs geocentric. Promoguda per Aristòtel e codificada per Claudi Ptolemèu, aquela idèa favoriza la Tèrra e la vida terrèstra (Aristòtel negava que pòsca i aver una pluralitat de monds) e semblava far que la vida extraterrèstra siá filosoficament impossible. Dins las seunas novèlas, Lucian descriguèt los abitants de la Luna e d'autres cosses celèstes coma umanoids, mas amb de diferéncias significativas al respècte dels umans.
Los autors de qualques òbres anticas josieus tanben considèran la vida extraterrèstra. Lo Talmud afirma qu'i a al minim 18000 autres monds, mas dona gaire d'informacion sus la natura d'aqueles monds o se son fisics o esperitals. Tanben, l'exposicion medievala "Sefer HaB'rit" afirma qu'existisson las creaturas extraterrèstras mas qu'an pas lo liure albir (e son, alara, equivalents a la vida animala). Apond que los umans aurián pas a esperar que las creaturas d'autras planetas semblant a la vida terrèstra, del meteis que pirián esperar que las creaturas marinas semblan a las terrèstras.
La cresença indóa dins un cicle interminable de vida e reincarnacions rebat la descripcion de multiples mondes e los seus contactes. Segon las escripturas indóas, i a d'innombrables universes creats per la Personalitat Suprèma de Braman per facilitat l'acompliment dels diverses desirs de las innombrablas entitats viventas. Pasmens, aquelas creacions existisson per far que las amnas confusas tornen a comprendre corrèctament lo sentit de la vida. A costat dels innombrables universes materials, tanben existís un mond esperital illimitat, en que las entitats viventas purificadas vivon amb una concepcion perfèicha de la vida e de la realitat suprèma. La vida d'aqueles èssers purificats se centra a l'entorn de la veneracion de la Personalitat Suprèma de Braman. Los sants amb d'aspiracions esperitalas, los devòts e los òmes sanats del mons material an recebut l'ajuda e los conselhs d'aquelas entitats viventas purificadas del mond esperital dempuèi de memòria perduda. Pasmens, l'importéncia d'aquelas descripcions deu èsser evaluada dins un contèxte de compreneson corrècta de la geografia e sciéncia d'aqueles temps.
Dins l'Islam la frase de l'Alcoran "Totas las lausenjas apartenon a Dieu, Senhor de totes los monds" indica qu'i a fòrça coses celèstes e dins aqueles multiples universes que poirián comprene la vida extraterrèstra e mèsme extradimensionala. La Sorata Al-Jinn tanben menciona l'existéncia d'un Jinn que l'estat e las capacitats actualas li venon del seu grop del cèl. Mirza Tahir Ahmad presenta una referéncia mai dirècta de l'Alcoran coma pròva que pot existir una vida d'autras planetas. Dins lo seu libre Revelation, Rationality, Knowledge & Truth, cita lo vèrs 42:30 "E d'entre los Seus Signes i a la creacion del cèl e de la tèrra, e de tota creatura viventa (da'bbah). Progessèt dins ambedos..."; segons aquel vers existís la vida dins lo cèl. Lo meteis vèrs, "E El a lo poder de los reünir (jam-'i-him) quand El o desirará", indica la reünion de la vida terrèstra e la vida d'autras partidas de l'univèrs. Lo vèrs presisa capa lo moment nimai lo luòc que se fará aquela reünion mas afirma qu'aquel eveniment se fará amb tota seguretat quand Dieu o desire. Cal recordar que lo tèrme arab jam-'i-him pòt indicar tant un contacte fisic coma un contacte purament comunicatiu.
Amb l'expansion del Cristianisme dins l'occident, lo sistèma ptolemèu foguèt l'objècte d'un larg consensus e, malgrat que la Glèisa jamai se pronuncièt formalament sus a la question de la vida extraterrèstra, l'idèa resultèt tacitament aberrant. En 1277, l'Evèsque de París Étienne Tampier contradiguèt Aristòtel sus almens una question: Dieu poirá aver creat mai d'un mond (prenent en compte qu'es omnipotent) mas nos foguèt revellat que pas mai d'un creèt. Anar un pas mai abans e argumentar qu'existisson los extraterrèstres èra un pas que rares s'i risquèron. Lo cardenal Nicolau de Cusa especulèt l'idèa qu'aurián d'aliens sus la Luna o lo Solelh.
L'invencion del telescòpi e l'ataca de Nicolau Copernic a la cosmologia geocentrica provoquèt un prigond cambi dins la pensada. Una venguèt clar que la Tèrra no èra pas mai qu'una planeta entre los innombrables coses de l'univèrs, lo concèpte dels extraterrèstres recebèt un accuèlh scientific mai favorable. Se poiriá dire que l'omnipoténcia de Dieu en mai de far possible l'existéncia d'autres monds e d'autras formas de vida, mas que d'un biais los fasiá necessaris. Un dels mai celèbre davancièr modèrns d'aquel concèpte es Giordano Bruno, que pausèt al sègle XVI l'idèa d'un univèrs infinit que cada estela es environada del seu sistèma solar; acabèt cremat al lenhièr per la Glèisa catolica a causa de las seunas idèas ereticas. Joan Pau II demanèt perdon per aquel acte al nom de la Glèisa catolica. Al començament del sègle XVII, l'astronòm chèc Anton Maria Schyrleus de Rheita afirmèt que "se Jupitèr a d'abitants... devon èsser mai grands e cranes que los habitants de la Tèrra, al respècte de las [caracteristicas] d'ambdoas esfèras. Lo monge dominican Tommaso Campanella escriguèt sus una raça d'alien solar dins son òbra Civitas Solis.
Aquelas comparasons tanben apareisson dins la poèsia d'aquela epòca. Dins "The Creation: A Philosophical Poem in Seven Books" (1712), Sir Richard Blackmore nota: "Podèm considerar que cada òrb supòrta una raça / D'èssers vivents adaptats al luòc". Lo poèta didactic Henry More tornèt al tèma classic del grèc Democrit dins "Democritus Platonissans, or an Essay Upon the Infinity of Worlds" (1647). segon lo punt de vista nòu a l'epòpa de la revolucion coperniciana, suggeriguèt que "lo nòstre solelh / ven una estela endacòm mai." Los "Entretiens sur la pluralité des mondes" oferisson de reflexions similaras sus la possibilitat de vida extraterrèstra, expandissent l'esfèra venent d'un luòc Creator.
La possibilitat de la vida extraterrèstra contunhèt d'èsser una teoria larga a mesura que las descobèrtas scientificas s'acceleravan. William Herschel, descobreire d'Uranus, èra un dels fòrça astronòms dels sègle XVIII e XIX que demorava convencuts que lo nòstre sistèma solar, e benlèu d'autres sistèmas solars, poirián èsser abitats per de formas de vida alienas. D'autras illustracions d'aquel temps que pausan lo "pluralisme còsmic" inclusisson Immanuel Kant e Benjamin Franklin. A l'apogèu de la Renaissença, lo Solelh e la Luna èran de candidats per a abrigar la vida extraterrèstra.
Los extraterrèstres a l'edat modèrna[modificar | modificar la font]
Aquel entosiasme per la vida extraterrèstra contunhèt fins al començament de sègle XX. De fach, los tres sègles de la revolucion scientifica e menèron al començament de l'epòca modèrna a enviar de sondas espacialas mòstran la cresença dins la vida extraterrèstra del monde occidental. Fòrça astronòms e d'autres pensaires laïcs, tanben qualques pensaires religioses, e una granda partida del public en general èran pro convencuts de l'existéncia dels aliens. Aquela cresença prenguèt de fòrça a mesura que las sondas espacialas visitavan d'abitats potencials d'aliens pel sistèma solar. La Luna foguèt rebutada definitivament coma bitat extraterrèstre, alara que a Vènus e Mart, que d'empuèi de temps èran los dos candidats principals per abrigar la vida extraterrèstra, mostrèron gaire de pròvas de vida fins ara. Los autres grands satellits del nòstre sistèma que foguèron visitats tanben semblan privats de vida, alara que d'interessantas fòrças geotermicas foguèron detectats (lo volcanisme d'Ion, l'ocean d'Euròpa o la densa atmosfèra de Titan) mostrant la granda varietat existissent d'ambients amb una capacitat potenciala d'abrigar la vida. Malgrat l'ipotèsi d'un silenci cosmic volontari dels d'extraterrèstres avançats tanben es una possibilitat, lo fracàs del programa SETI per detectar quin que siá semblant de senhal de ràdio intelligent aprèp de quatre decennias d'esfòrces aflaquèt parcialament l'optimisme que prevaliá al començament de l'edat espaciala. De criticas considèran que la recèrca d'extraterrèstres es gaire scientifica, perque lo programa SETI es sdonque lo resultat d'una recèrca continua e dedicada mas qu'utiliza lo material e personal que son disponibles.
Atal doncas, las darrièras tres decennias del segond millènni foguèron de testimònis d'un moment decisiu dins las nòstras cresenças en vida extraterrèstra. A fòça científics sembla tot jorn mai incetana la possibilitat qu'existisson de civilizacions ubiqüistas e intelligents que se lançan a explorar l'espaci cap al nòstre sistèma solar. Pasmens, citant lo creator del programa SETI Frank Drake, "Tot çò que sabèm de segur es que lo cèl es pas emplit de transmissors de microondas." Drake tanben remarquèt qu'es perfèichament possible qu'una tecnologia avançada implique de comunicacions fachas d'un biais diferent de las transmissions convencionalas de ràdio. E mai, las donadas reculhidas per las sondas espacialas e grandas avençadas dins los metòdes de deteccion an permés de començar a definir critèris d'abitabilitat dins d'autres mondes, mas tanben confirmèt que los planetas extrasolaras son abundantas, alara la question de la vida alien contunha d'èsser un question d'ara.
En 200à, lo geològ e paleontològ Peter Ward e l'astrobiologista Donald Brownlee publiquèron un libre titulat Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe ("Tèrra rara: Per que la vida complèxa es rara dins l'univèrs"). Dins aquel libre i expausan l'ipotèsi de la Tèrra rara, e afirman que la vida semblant a la vida terrèstra es rara disn l'univèrs, alara que las bacterias son comunas.[1]
La possible existéncia de vida primitiva (microbiotica) alunhada de la Tèrra es plan mes polemica pels scientífics mainstream, Mas fins ara foguèt trobbat gaire de pròva dirècta. Foguèt prepausat coma pròva indirècta de l'existéncia actuala de formas de vida primitivas a Mart. Pasmens, las conclusions que se pòdon traire d'aquelas pròva son en debat.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Ward, P. e Brownlee, D. (2000). Rare Earth: Why Complex Life Is Uncommon in the Universe. ISBN 9780387952895 (en)


text:
Incheville
Incheville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo departament de la Seine Maritima, en la region Anautita Normandie. Lo Vilatge es suls bòrds de la Bresle, fleuve en servint de limit entre los departaments de la Soma e de la Seine Maritima, e entre la Normandie e la Picardie. Lo vilatge de Beauchamps, vesin de Incheville a ludut situat en lo departament de la Soma. La municipalitat es a 7 km de la vila d'Agut, 11 km del Tréport, 37 km de Dièpa, 47 km de Abbeville, 94 km de Roan, 63 km d'Amians e 158 km de París. Incheville Compte dos caserius Gousseauville e Breuilly.
La commune est situé dans le département de la Seine Maritime, dans la région Haute Normandie. Le Village est sur les bords de la Bresle, fleuve servant de limite entre les départements de la Somme et de la Seine Maritime, et entre la Normandie et la Picardie. Le village de Beauchamps, voisin d'Incheville est lui situé dans le département de la Somme. La commune est à 7 km de la ville d'Eu, 11 km du Tréport, 37 km de Dieppe, 47 km d'Abbeville, 94 km de Rouen, 63 km d'Amiens et 158 km de Paris. Incheville compte deux hameaux Gousseauville et Breuilly.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Del començament del XXe sègle, als ans 1980, la vida economica de la municipalitat i aguèt marcat per la preséncia de las fabricas Maillard, #que i aviá situat sul luòc del pòble, las bastissas en essent uèi per la majoritat totjorn presenta. Aiçò èra una fabrica de fabricacion de ròda liura, e de divèrsas pèças de cicle. En los ans 1960, mai de 2 000 obrièrs i trabalhavan, mai que lo nombre d'abitants que la municipalitat contava a l'epòca. L'entrepresa possedissiá de fabricas annèxas a AGUT e Abbeville. La familha Maillard, a vendut l'entrepresa en los ans 1970 al grop Peugeot, a la siá clausura aperteniá al grop alemand Sachs. Existissiá egalament al començament del XXe sègle una verrerie, dins lo pòble, #que i aviá situat dins l'actuala Carrièra Pierre e Ostal Curie, anciana Rota de Monchy.
Du début du XXe siècle, aux années 1980, la vie économique de la commune fut marqué par la présence des usines Maillard, qui était situé sur la place du village, les bâtiments étant aujourd'hui pour la plupart toujours présent. C'était une usine de fabrication de roue libre, et diverses pièces de cycle. Dans les années 1960, plus de 2 000 ouvriers y travaillaient, plus que le nombre d'habitants que la commune contait à l'époque. L'entreprise possédait des usines annexe à EU et Abbeville. La famille Maillard, a vendu l'entreprise dans les années 1970 au groupe Peugeot, à sa fermeture elle appartenait au groupe allemand Sachs. Il existait également au début du XXe siècle une verrerie, dans le village, qui était situé dans l'actuel Rue Pierre et Marie Curie, ancienne Route de Monchy.


text:
Color
La color es la sensacion causada per la lutz quand aquesta arriba e es percebuda per l'uèlh, lo cervèl e nòstra experiéncia. La percepcion de color es grandament influenciada per las colors adjacentas dins la scèna visuala. Lo tèrme de color tanben es emplegat per tal de designar la proprietat dels objèctes que generan aquelas sensacions.
Somari
Classificacions[modificar | modificar la font]
La problematica de la color e son estudi es plan ampla e se pòt abordar dempuèi lo domeni de la fisica, la percepcion fisiologica e psicologica, la significacion culturala, l'art, l'industria, etc.
1 Tradicional
La coneissença que tenèm e qu'es estada aquesida sus la color a l'escòla elementària, fa referéncia a la color pigment e proven dels ensenhaments de l'anciana Acadèmia Francesa de Pintura, que considerava qu'èran de colors primàrias lo roge, lo jaune e lo blau. Aquesta classificacion es pas aleatòria; los pintors, dins aquel temps, se fasián eles meteisses las pinturas a partir dels pigments reculhits dins la natura; basicament de tèrras de colors e d'unes vegetals. Las tres colors citadas son las que mai de possibilitats donavan al pintor. Cal considerar a mai qu'aqueles pigments son de compausants quimics que de còps que i a reagisson amb l'aglutinant, amb un autre pigment o sul supòrt ont son estats aplicats. Èran doncas de descartar los pigments pas gaire estables.
En realitat existisson dos sistèmas de colors primàrias: las colors primàrias lutz e las colors primàrias pigment.
2 Colors primàrias lutz mescla additiva
Provenent de fòcus luminoses coma un monitor de TV. Las primàrias son lo roge, lo verd e lo violat. En las combinar s'obten lo blanc per soma additiva.
3 Colors primàrias pigment mescla sostractiva
Provenon de la reflexion de las ondas luminosas suls objèctes. Las primàrias son lo jaune, lo magenta e lo cian. En las combinar se n'obten de negre per soma sostractiva.
Se agacham amb atencion los dos cercles cromatics observarem que las primàrias lutz son las segondàrias pigment e que las primàrias pigment son las segondàrias lutz.
La fisica de la color[modificar | modificar la font]
La radiacion electromagnetica es una barreja de radiacion de divèrsas longors d'onda e d'intensitats. Quand aquesta radiacion a una longor d'onda compresa dins lo reng visible dels umans (aperaquí 380 nm a 740 nm), se sona lutz. L'espèctre de la lutz emmagazina l'intensitat de cada longor d'onda. L'espèctre complet de la radiacion provenent d'un objècte determina l'aparença visuala de l'objècte, comprés la color percebuda. Coma anam veire, i a mai de diversitat espectrala que de sensacions de color. En realitat se pòt definir una color coma l'ensems de totes los espèctres que nos provesisson la meteissa sensacion de color.
Una superfícia que rebat difusament la lutz de totas las longors d'onda per igual es percebuda coma blanca, mentre qu'una superfícia qu'absorbís totas las longors d'onda e ne rebat pas cap serà percebuda coma negra.
L'espèctre conegut de l'arc de Sant Martin conten totas aquelas colors que consistisson en lutz visibla de sonque una longor d'onda, l'espèctre pur o colors monocromaticas.
Las frequéncias son d'aproximacions e son donadas en terahertz (THz). Las longors d'onda, validas dins lo vuèg, en nanomètres (nm).
La taula de color se deu pas interpretar coma una lista definitiva, l'espèctre pur de las colors es continu e lo fach de lo partir en colors diferentas depend de la cultura e dels gostes. Pr'aquò, l'intensitat de l'espèctre de colors pòt alterar sa percepcion considerablament. Per exemple, un irange jaunenc de bassa intensitat es marron e un jaune verdós a bassa intensitat es verd oliva.
Sistèmas de representacion de la color[modificar | modificar la font]
Un modèl de color es un modèl matematic abstrach que descriu lo biais que se pòdon representar las colors coma de tuples de numèros, normalament tres o quatre valors o compausants de color. En seguida aquí una lista de modèls o sistèmas que descrivon de biaisses de modelar las colors.
- Sistèma de colors espectralas primàrias RGB
- Sistèma de televisió NTSC
- Sistèma cromatic de diferéncias de color YUV
- Sistèma cromatic XYZ
- Sistèma cromatic IHS
- Sistèma cromatic IHS
- CMYK
- HSV
- Codificacion exadecimal de la color
Regularitats dins los noms de colors[modificar | modificar la font]
Los noms de las colors tenon un ligam plan estrech amb la lenga e la cultura de cada airal. Malgrat aquò, existís una certa regularitat per çò qu'es dels tons considerats basics (onze): las culturas que sonque an doas paraulas per las colors parlan de "blanc-clar" e "fosc-negre". Lo seguent en frequéncia d'emplec es lo roge e puèi un tèrme que signifiqui o blau o alara verd (dins fòrça lengas son una meteissa color). Seguisson en frequéncia marron e jaune e completan los tons basics aqueles que son de variantas mai claras o foscas dels primièrs: lo ròsa, l'irange, lo grana e lo gris.


text:
211
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 211 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt de Septimi Sever lo 4 de febrier. Sei fius Caracalla e Geta i succediguèron coma coemperaire. Pasmens, lo 26 de decembre, Caracalla assassinèt son fraire, venguèt l'unic emperaire e condamnèt au damnatio memoriae.


text:
Villes et mairies du District de Bellinzone (126)
Liste des communes
Bellinzone
Ville de Bellinzone, localité de la Suisse de 16 000 habitants.
La mairie de Bellinzone a une adresse e-mail et un site Internet.
Giubiasco
Ville de Giubiasco, localité de la Suisse de 7 800 habitants.
La mairie de Giubiasco a une adresse e-mail et un site Internet.
Arbedo-Castione
Ville de Arbedo-Castione, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Arbedo-Castione a une adresse e-mail et un site Internet.
Sementina
Ville de Sementina, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Sementina a une adresse e-mail.
Camorino
Ville de Camorino, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Camorino a une adresse e-mail et un site Internet.
Monte Carasso
Ville de Monte Carasso, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Monte Carasso a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant'Antonino
Ville de Sant'Antonino, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Sant'Antonino a une adresse e-mail et un site Internet.
Cadenazzo
Ville de Cadenazzo, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Cadenazzo a une adresse e-mail et un site Internet.
Lumino
Village de Lumino, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Lumino a une adresse e-mail et un site Internet.
Gudo
Village de Gudo, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gudo a une adresse e-mail et un site Internet.
Gorduno
Village de Gorduno, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gorduno a une adresse e-mail et un site Internet.
Gnosca
Village de Gnosca, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gnosca a une adresse e-mail.
Preonzo
Village de Preonzo, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Preonzo a une adresse e-mail.
Pianezzo
Village de Pianezzo, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Pianezzo a une adresse e-mail et un site Internet.
Isone
Village de Isone, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Isone a une adresse e-mail.
Medeglia
Village de Medeglia, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Medeglia a une adresse e-mail.
Sant'Antonio
Village de Sant'Antonio, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Sant'Antonio a une adresse e-mail et un site Internet.
Moleno
Village de Moleno, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Moleno a une adresse e-mail.


text:
Glasgow
Glasgow, Glaschu en gaelic escocés, Glesga en scots es la mai granda ciutat d'Escòcia. Sa populacion es estimada a l'entorn de 2 300 000 estatjants, amb 585 090 abitants per la vila pròpriament dicha, e 1 749 154 abitants per las banlègas.
Glasgow es situada a l'oèst de las tèrras bassas centralas (central lowlands), a la broa de la ribièra de Clyde.
La vila foguèt un centre de construccion navala dels mai coneguts al mond, ont foguèt fargada mantuna nau famosa. Uèi, Glasgow a lo pus bèl sector economic e comercial d'Escòcia e es tanben al « top 16 » dels centres financièrs europèus.


text:
KT Tunstall
Kate Victoria Tunstall, mai coneguda coma KT Tunstall (Edimborg, 23 de junh de 1975) es una cantautora e guitarrista escocesa. Foguèt revelada durant un passatge dins lo programa Later… with Jools Holland qu'i cantèt sa cançon "Black Horse And The Cherry Tree". En seguida d'aquela interpretacion, son primièr album Eye To The Telescope coneguèt un succès mondial.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Eye to the Telescope (2004)
- KT Tunstall's Acoustic Extravaganza (2006)
- Drastic Fantastic (2007)
- Tiger Suit (2010)
- Invisible Empire // Crescent Moon (2013)


text:
Ba sai pas si pertenece al partit occitan, mai i avia d'occitan sul tract. De mai, èra un "locavora" qu"èra contra un socialista "historic".
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
stéphane Linou es elegit
1 stéphane Linou es elegit le Dim 27 Mar - 19:53
jfrieux
Occitan Warrior
Ba sai pas si pertenece al partit occitan, mai i avia d'occitan sul tract. De mai, èra un "locavora" qu"èra contra un socialista "historic".
2 Re: stéphane Linou es elegit le Lun 28 Mar - 6:54
maime
Lemosin de prumiera !
3 Re: stéphane Linou es elegit le Lun 28 Mar - 7:16
admin
Trobador !!
Serà pas aisit a la cantina deu CG...maime a écrit:Sembla qu'era un candidat EELV sostengut per lo Pòc. Sembla pas que l'occitan sia sa prioritat. Nonmas 'na frasa dins son programa (coma los candidats dau FdG en Lemosin). E espere qu'eu contunha de minjar locau !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
4 Re: stéphane Linou es elegit le Lun 28 Mar - 16:26
Marxelin
Occitan Warrior
5 Re: stéphane Linou es elegit Aujourd'hui à 23:42
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Ahatsa-Altzieta-Bazkazane
Ahatsa-Altzieta-Bazkazane (basco), Ahaxe-Alciette-Bascassan (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici qu'ei ahastar-altzietar-bazkazandar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
L'arriu de Lauribar, afluent de Niva, que trauca la vila.
Las comunas tòcatocantas que son Bussunarits-Sarrasqueta au nòrd, Sent Joan lo Vielh au nòrd-oèst, Aintzila a l'oèst e Ezterenzubi e Lekunberri au sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Ahaxe, egalament @dénommer distincion de Cize, i aguèt aliat a las vicomtes de Arbéroue a Modèl:La s, aital coma a aqueles de Fenestreta e als comtes de Biscaia[1].
Ahaxe E Alciette-Bascassan se son amassats la Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value).[2].
La seigneurie d'Ahaxe, également dénommée seigneurie de Cize, fut alliée aux vicomtes d'Arbéroue au XIen, ainsi qu'à ceux de Guiche et aux comtes de Biscaye[1].
Ahaxe et Alciette-Bascassan se sont réunies le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value).[2]. Ahatsa, Altzieta e Bazkazane que s'unín en 1892 entà formar la comuna actuau.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Dens lo fogatge de la Baisha Navarra de 1695, que i avèva 21 familhas censadas a Ahatsa, 55 a Altzieta e 23 a Bazkazane.
Lo recensament de 1791 que comptè 337 estatjants a Ahatsa.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
Cada quartièr qu'a ua glèisa: Sant Julian a Ahatsa, Sant Salvador (d'estil romanic) a Altzieta e Sant Andrés a Bazkazane (au ras d'un convent benedictin). L'ostau de la « dauna benedita » o guardiana de la glèisa de Bazkazane qu'ei monument istoric.
-
-
-
-
-
Crotz datada de 1827, deu cemitèri d'Ahatsa.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Orpustan.
- ↑ 2,0 2,1 Basa Merimée Notícia N°IA64000871, Ministèri francés de la Cultura. Error de citacion : Invalid
tag; name "Pr.C3.A9sentation" defined multiple times with different content


text:
Babilònia (reialme)
Lo reialme de Babilònia se desvolopèt al sud de Mesopotamia del començament del millenni II abC fins a 539 abC, data de la presa de sa capitala per lo rei Cir II lo Grand de Pèrsia. Pendent sa longa istòria coneguèt de periòdes de fast e d'autres pus dificils, e de dinastias nombrosas se succediguèron a sa tèsta.
Se distinguís tradicionalament tres periòdes grands dins l'istòria de Babilònia:
- Periòde paleobabilonian (2004-1595 avans l'èra crestiana), amb la premiera dinastia babiloniana;
- Periòde babilonian mejan (1595-fin del millenni II avans l'èra crestiana), amb mai que mai la dinastia kasita;
- Periòde neobabilonian (del començament del millenni I-539), qu'abotís a l'Empèri Neobabilonian (627-539), dominat per la figura de Nabucodonosòr II, e marca la fin de l'independéncia de Babilònia.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Lista dei rèis de Babilònia
- 2.1 Ensí ( ? /-1595)
- 2.2 Premiera dinastia o Dinasita amorita (vèrs 1895-1881)
- 2.3 IIa dinastia (vèrs 1595-1570 aC)
- 2.4 IIIa dinastia o dinastia kasita (-1570/-1157)
- 2.5 IVa dinastia o Segonda dinastia d'Isin (-1157/-1025)
- 2.6 Va dinastia o Segonda dinastia dau País de la Mar (-1025/-1004)
- 2.7 VIa dinastia o Dinastia de Bazi (-1004/-984)
- 2.8 VIIa dinastia o Dinastia elamita (-984/-978)
- 2.9 Dinastias incertanas e rèis assirians (978-626 aC)
- 2.10 Dinastia caldèa (-626/-539)
- 3 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
La dinastia amorita[modificar | modificar la font]
La dinastia amorita de Babilònia foguèt fondada per lo rèi Sumu-Abum vèrs 1894 aC. Pendent lo rèine de son successor, Sumu-la-El (vèrs 1880-1845 aC), la region de Babilònia sembla fòrça agitada. Per exemple, lei dinastias de Kish o de Sippar conoguèron unei rèis ambé de rèines corts[1] [2]. Sumu-la-El aprofichèt donc la situacion per conquistar Kazallu, Halambu, Kish, Kuta, Anzaqar e Barzi[3]. Durant lo rèine dau cinquen rèi de la dinastia, Sin-Muballit (1813-1793 aC), Babilònia venguèt un reiaume podent rivalizar ambé leis autrei poissanças de Mesopotamia coma Isin, Eshnunna, Mari e subretot Larsa. D'efèct, Larsa capitèt la conquista d'Isin en 1793 aC maugrat doas intervencions de Sin-Muballit en 1809 e 1794 aC.
L'apogèu de la dinastia foguèt lo rèine d'Hammurabi (1793-1750 aC), successor de Sin-Muballit. En 1773 aC après la mòrt de Shamsi-Addu de Mari, un periòde de guèrras violentas comencèt. Eshnunna sostenguèt la revòuta dei nomadas benjaminitas contra Mari. Lo conflicte durèt quatre ans e s'acabèt amb una patz precària fins a 1766 aC. D'efèct, aquel an, l'Elam ataquèt Eshnunna. Babilònia e Mari, teoricament vassaus de l'Elam, l'ajudèron de prendre la vila. Pasmens, en 1765 aC, leis aliats ancians se bateguèron entre elei. L'armada elamita foguèt vencuda a Hiritum per Alèp, Babilònia e Mari e se repleguèt fin finala en 1763 aC. Larsa qu'assaièt d'aprofichar la guèrra au nòrd per atacar lo sud dau reiaume de Babilònia foguèt rapidament conquistat entre 1764 e 1763 aC totjorn ambé l'ajuda de Mari. Puei, après la conquista d'Eshnunna, devastada per lei guèrras de 1766 e 1765-1763, en 1762, una guèrra novèla aguèt luòc contra Mari, l'aliat ancian, per de rasons mau compresas. Ansin, Mari foguèt conquistada vèrs 1760 e son palais incendiat en 1759 per la garnison d'Hammurabi.
Samsu-Iluna (1749-1712 aC), successor d'Hammurabi, temptèt de continuar la politica de son paire mai de revòutas nombrosas esclatèron, coma l'insurreccion dau país de Sumèr comandada per Rim-Sin II (1741-1736 aC) que destruguèt tot lo sud dau reiaume. Après Samsu-Iluna, lo territòri babilonian se reduguèt ai regions a l'entorn de Babilònia. Enfin, vèrs 1595 aC, una guèrra contra leis Ititas entraïnèt lo pilhatge de la capitala e la fin de la dinastia.
La dinastia kasita[modificar | modificar la font]
Vèrs 1570 aC, lei Kasitas prenguèron lo poder a Babilònia. Contrarotlèron tota la region a l'entorn de la vila pendent lo rèine de Burna-Buriash Ier. Pasmens, a partir dau sègle XIV aC, la dinastia kasita faguèt fàcia a l'Empèri Assirian. Vèrs 1235 aC, l'emperaire Tukulti-Ninurta Ier prenguèt Babilònia e afebliguèt considerablament la dinastia. L'Elam aprofichèt donc lo declin dei Kasitas per prendre la vila vèrs la mitat dau sègle XII aC.
Fau notar que la dinastia kasita, maugrat un rèine de mai de tres sègles es fòrça mau conoguda. Pasmens, es durant aqueu periòde que Babilònia prenguèt son plan quadrangular e que lo dieu Marduk ne'n venguèt la divinitat principala.
La segonda dinastia d'Isin[modificar | modificar la font]
Après la presa de Babilònia per leis Elamitas, la vila foguèt conquistada per la Segonda dinastia d'Isin pendent lei rèines d'Itti-Marduk-balatu (1140-1133 aC) o de Ninurta-nadin-shumi (1132-1127 aC). Lo rèi seguent, Nabucodonosòr Ièr, capitèt d'atacar l'Elam e de reprendre l'estatua dau dieu Marduk. Aqueleis eveniments acabèron d'installar Marduk coma rèi dei dieus. Pasmens, lo poder noveu dau reiaume restaurèt la rivalitat ambé l'empèri assirian. Ansin, de guèrras aguèron luòc durant lo periòde dei rèines de Ninurta-nadin-shumi, de Nabucodonosòr Ièr e de Marduk-nadin-ahhe (1100-1083 aC).
Lei premieras invasions deis Aramèus cambièron la situacion per lei dos reiaumes e se faguèt la patz entre Marduk-sapik-zeri e Assur-bel-kala. Dins aquò, leis atacas deis Aramèus aumentèron durant lo periòde de Adad-apla-iddina e lo caòs ganhèt la region. Lei tres rèis seguents son quasi desconegut e la dinastia tombèt vèrs 1027 aC.
La dominacion assiriana[modificar | modificar la font]
Après la tombada de la Segonda dinastia d'Isin, la region tombèt dins l'agitacion e lo caòs. Unei dinastias se succediguèron rapidament : la Segonda dinastia dau País de la Mar (-1025/-1004), la Dinastia de Bazi (-1004/-984), una dinastia elamita (-984/-978) e unei dinastias incertanas. Vèrs la fin dau sègle X aC, lo novelum assirian venguèt tornarmai una menaça per Babilònia. Nabu-shuma-ukin Ier e Nabu-apla-iddina capitèron d'impausar la patz e de realisar dei relacions bònas entre lei dos país. Ansin, pendent lo rèine seguent de Marduk-zakir-shumi Ièr, leis Assirians ajudèron lo rèi de reprimir una insurreccion. Pasmens, Marduk-zakir-shumi Ièr impausèt un tractat umiliant per leis Assirians de Shamshi-Adad V après son renfòrç pendent la revòuta d'Assur-banin-apla. Après sa mòrt, Shamsi-Adad V ataquèt e lo rèi Marduk-balassu-iqbi foguèt capturat en 813 aC.
Foguèt lo començament d'un periòde de dominacion assiriana de dos sègles sus la vila. La resisténcia foguèt fòrta e uneis insurreccions se debanèron entraïnant d'intervencions d'emperaires assirians. Teglath-Phalasar III escrachèt Nabu-mukin-zari en 729 aC e venguèt rèi de Babilònia. Son successor Salmanazar V se nomèt tanben rèi de la vila. A sa mòrt, en 722 aC, Merodach-Baladan II se revoutèt e tenguèt dotze ans que Sargon II reconquistèt lo sud de Mesopotamia. Lo decès de Sargon II e lo començament dau rèine de Sennacherib causèt una revòuta novèla de Merodach-Baladan II ambé lo prince assirian Bel-Ibni desfacha vèrs 700 aC.
Leis Assirians assaièt adonc de dirigir dirèctament la vila ambé seis rèis se nomant rèi de Babilònia o donant lo tròne a de princes de l'empèri. Pasmens, l'experiéncia foguèt tanben pas capitada. Assur-nadin-shumi foguèt trait e tuat per una revòuta novèla ajudada per l'Elam en 694 aC. Repres en 688 aC, lo reiaume foguèt calme fins a 652 aC. Aquela annada, una insurreccion dirigada per Shamash-shum-ukin contra son fraire Assurbanipal, emperaire assirian, comnencèt e se debanèt durant quatre annadas. De 650 a 648 aC, l'armada d'Assurbanipal faguèt lo sètge de Babilònia que siguèt devastada.
La dinastia caldèa[modificar | modificar la font]
Lista dei rèis de Babilònia[modificar | modificar la font]
Ensí ( ? /-1595)[modificar | modificar la font]
- Aram-Madara
- Tubti-Yamuta
- Yamquzzu-Halama
- Heana
- Namzu
- Didanu
- Amnanum
- Yakrurum
- Ipti-Yamuta
- Buhazuni
- Su-Malika
- Asmadu
- Abi-Yamuta
- Abi-Ditan
- ? /-1895 : Dadu-Banaya
Premiera dinastia o Dinasita amorita (vèrs 1895-1881)[modificar | modificar la font]
- -1895/-1881 : Sumu-Abum
- -1881/-1845 : Sumu-la-El
- -1845/-1831 : Zabium
- -1831/-1813 : Apil-Sin
- -1813/-1793 : Sim-Muballit
- -1793/-1750 : Hammurabi
- -1750/-1712 : Samsu-Iluna
- -1712/-1684 : Abi-Eshuh
- -1684/-1647 : Ammi-ditana
- -1647/-1626 : Ammi-saduqa
- -1626/-1595 : Samsu-Ditana
IIa dinastia (vèrs 1595-1570 aC)[modificar | modificar la font]
- Vèrs 1595-1590 aC : Mursili Ièr
- Vèrs 1590-1570 aC : Hantili Ièr
IIIa dinastia o dinastia kasita (-1570/-1157)[modificar | modificar la font]
- Gandash
- Agum Ièr
- Kaštiliaš Ièr
- Ushshi
- Abirattash
- Kashtiliash II
- Urzigurumash
- Harbashihu
- Tiptakzi
- Agum II, premier rèi de la dinastia que reinèt sus Babilònia.
- Burna-Buriaš Ièr
- Kashtiliash III
- Ulamburiash
- Agum III
- Kadashman-Harbe Ier
- Kara-indash
- Vèrs 1401/1390 o -1388 : Kurigalzu Ier
- ? /-1375 : Kadashman-Enlil Ier
- Vèrs -1359/-1333 : Burna-Buriaš II
- Vèrs -1333 : Kara-hardaš
- Vèrs -1333 : Nazi-Bugash
- -1345/-1324 : Kurigalzu II
- -1324/-1298 : Nazimarrutash
- -1298/-1280 : Kadashman-Turgu
- -1280/-1265 : Kadashman-Enlil II
- -1265/-1256 : Kudur-Enlil
- -1256/-1243 : Shagarakti-Shuriash
- Vers -1232/-1225 : Kashtiliash IV
- -1235/-1228 : Tukulti-Ninurta Ier, rèi de l'Empèri Assirian
- -1228/-1228 : Enlil-Nadin-Shumi
- -1228/-1225 : Kadashman-Harbe II
- -1225/-1224 : Enlil-Nadin-Apla
- -1224/-1219 : Adad-Suma-Iddina
- -1219/-1189 : Adad-Suma-Usur
- -1189/-1174 : Mélisipah
- -1174/-1161 : Mérodash-Baladan Ier
- -1161/-1160 : Zabuba-Suma-Iddina
- -1160/-1157 : Enlil-Nadin-Ahhe
IVa dinastia o Segonda dinastia d'Isin (-1157/-1025)[modificar | modificar la font]
- -1154/-1141 : Marduk-kabit-ahheshu, rèi d'Isin
- -1140/-1133 : Itti-Marduk-balatu
- -1132/-1127 : Ninurta-nadin-sumi
- -1126/-1105 : Nabucodonosòr Ier
- -1104/-1101 : Enlil-nadin-apli Ier
- -1100/-1083 : Marduk-nadin-ahhe
- -1082/-1070 : Marduk-sapik-zeri
- -1069/-1048 : Adad-apla-iddina
- -1047 : Marduk-ahhe-eriba
- -1046/-1035 : Marduk-zer-...
- -1034/-1027 : Nabu-sum-libur
Va dinastia o Segonda dinastia dau País de la Mar (-1025/-1004)[modificar | modificar la font]
VIa dinastia o Dinastia de Bazi (-1004/-984)[modificar | modificar la font]
VIIa dinastia o Dinastia elamita (-984/-978)[modificar | modificar la font]
Dinastias incertanas e rèis assirians (978-626 aC)[modificar | modificar la font]
- -978/-943 : Nabu-Mukin-Apli
- -943/-943 : Ninurta-kudurri-usur II
- -943/-942 : Mar-hiti-ahhe-iddina
- -942/-900 : Shamash-mudammiq
- -900/-888 : Nabu-shuma-ukin Ier
- -888/-855 : Nabu-apla-iddina
- -855/-819 : Marduk-zakir-shumi Ier
- -819/-813 : Marduk-balassu-iqbi
- -813/-812 : Bab-aha-iddina
- -812/-811 : Shamshi-Adad V, rèi de l'Empèri Assirian
- -811/-810 : Marduk-shadin-shumi
- -810/-783 : Adad-Nirari III, rèi de l'Empèri Assirian
- -783/-779 : Marduk-bel-zeri
- -779/-770 : Marduk-apla-usur
- -770/-761 : Eriba-Marduk
- -761/-748 : Nabu-shuma-ishkun
- -747/-734 : Nabonassar
- -734/-732 : Nabu-nadin-zari
- -732/-732 : Nabu-shuma-ukin II
- -732/-729 : Nabu-mukin-zari
- -729/-727 : Teglath-Phalasar III, rèi de l'Empèri Assirian
- -727/-722 : Salmanazar V, rèi de l'Empèri Assirian
- -722/-710 : Merodach-Baladan II
- -710/-705 : Sargon II, rèi de l'Empèri Assirian
- -705/-703 : Sennacherib, rèi de l'Empèri Assirian
- -703/-703 : Marduk-zahir-shumi II
- -703/-703 : Merodach-Baladan II
- -703/-700 : Bel-Ibni
- -699/-694 : Assur-nadin-shumi, prince de l'Empèri Assirian
- -693/-692 : Nergal-Usazib
- -692/-688 : Musezib-Marduk
- -688/-681 : Sennacherib, rèi de l'Empèri Assirian
- -681/-669 : Assarhaddon, rèi de l'Empèri Assirian
- -669/-648 : Shamash-shum-ukin, prince de l'Empèri Assirian
- -648/-648 : Assurbanipal, rèi de l'Empèri Assirian
- -648/-627 : Kandalanu
- -627/-627 : Assuretililâni, rèi de l'Empèri Assirian
- -627/-626 : Sin-Sar-Lishir
- -626/-626 : Sin-shar-ishkun, rèi de l'Empèri Assirian
Dinastia caldèa (-626/-539)[modificar | modificar la font]
- -626/-605 : Nabopolassar
- -605/-562 : Nabucodonosòr II
- -562/-560 : Amel-Marduk
- -560/-556 : Neriglissar
- -556/-555 : Labasi-Marduk
- -555/-539 : Nabonide


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Alençon 1er, Job Canton de Alençon 1er
Les offres d'emploi populaires en Canton de Alençon 1er
alternance Canton de Alençon 1er
assistante Canton de Alençon 1er
comptable Canton de Alençon 1er
infirmier Canton de Alençon 1er
acheteur Canton de Alençon 1er
administratif Canton de Alençon 1er
aide comptable Canton de Alençon 1er
analyste Canton de Alençon 1er
animateur Canton de Alençon 1er
architecte Canton de Alençon 1er
architecte d'intérieur Canton de Alençon 1er
assistant commercial Canton de Alençon 1er
automobile Canton de Alençon 1er
auxiliaire Canton de Alençon 1er
auxiliaire puériculture Canton de Alençon 1er
baby sitter Canton de Alençon 1er
bilingue Canton de Alençon 1er
boulanger Canton de Alençon 1er
boulangerie Canton de Alençon 1er
chauffage Canton de Alençon 1er
chef projet Canton de Alençon 1er
chercher Canton de Alençon 1er
coiffeur Canton de Alençon 1er
conducteur Canton de Alençon 1er
conducteur poids lourd Canton de Alençon 1er
conducteur routier Canton de Alençon 1er
conducteur travaux Canton de Alençon 1er
consultant Canton de Alençon 1er
controleur Canton de Alençon 1er
coordinateur Canton de Alençon 1er
cuisinier Canton de Alençon 1er
developpeur Canton de Alençon 1er
directeur Canton de Alençon 1er
domicile Canton de Alençon 1er
educateur Canton de Alençon 1er
esthéticienne Canton de Alençon 1er
étudiant Canton de Alençon 1er
formateur Canton de Alençon 1er
frigoriste Canton de Alençon 1er
garde d'enfant Canton de Alençon 1er
gestionnaire Canton de Alençon 1er
gestionnaire paie Canton de Alençon 1er
immobilier Canton de Alençon 1er
informaticien Canton de Alençon 1er
magasinier Canton de Alençon 1er
maintenance Canton de Alençon 1er
marketing Canton de Alençon 1er
maternelle Canton de Alençon 1er
mecanicien Canton de Alençon 1er
moniteur Canton de Alençon 1er
moniteur educateur Canton de Alençon 1er
patissier Canton de Alençon 1er
peintre batiment Canton de Alençon 1er
photographe Canton de Alençon 1er
plombier Canton de Alençon 1er
poids lourd Canton de Alençon 1er
professeur Canton de Alençon 1er
psychologue Canton de Alençon 1er
puéricultrice Canton de Alençon 1er
puericulture Canton de Alençon 1er
recherche Canton de Alençon 1er
responsable Canton de Alençon 1er
saisonnier Canton de Alençon 1er
standardiste Canton de Alençon 1er
technicien Canton de Alençon 1er
technicien maintenance Canton de Alençon 1er
technico Canton de Alençon 1er
temps partiel Canton de Alençon 1er
Recherche d'emploi par ville Canton de Alençon 1er
emploi Saint-Germain-du-Corbéis, 61000
emploi Condé-sur-Sarthe, 61250
emploi Saint-Denis-sur-Sarthon, 61420


text:
Ananàs
L'ananàs es una planta monocotiledonèa de la familha de las bromeliacèas. Los arbres dels ananasses cultivats son de l'espécia Ananas comosus, que compren fòrça varietats. Existisson tanben divèrsas espécias salvatjas, qu'apartenon al meteis genre.
Somari
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo mot ananàs ven del guaraní nanà en passar pel portugués (documentat per primièr còp a la primièra mitat del sègle XVI) o l'espanhòl (documentat en (1578). Semblariá que l'espanhòl o aguèsse manlevat al portugués de Brasil.
L'ananàs es un fruch que simboliza las regions tropicalas e sostropicalas. Coneis una granda acceptacion dins lo mond entièr.
Istoric[modificar | modificar la font]
L'ananàs ja èra cultivat pels indigènas dins de vastas regions del continent american, abans qu'arribèsse Cristòl Colomb. A son origina en America tropicala e sostropicala, e semblariá que venguèsse del sud del Brasil actual. Probablament, las varietats actuals que son cultivadas venon dels ananasses selvatges qu'ailà existisson. Non se sap encara, quora, ont e coma essa domesticacion se produsiguèt, mas, a 4 de novembre de 1493, Cristòl Colomb e sos marins descobriguèron l'ananàs en Guadalope, dins las Antilhas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Lo pè de l'ananàs es una planta semiperenna, que pòt aténher 1 m de nautor. D'en primièr fa pas qu'un fruch solet, situat en cima; puèi, amb la ramificacion laterala del talo, apareisson d'autres fruches, de tal biais que la fasa productiva se pòt prolongar pendant maitas annadas. Quand ven adulte, es constituit de rasics, talo (caule), fuèlhas, fruches e mudas. Lo sistèma radicular, del tipe fasciculat, es superficial, pois a màger part de las rasics fica nos primièrs 15 cm de solo. Lo talo apresenta lo format d'una clava, relativament corta e gròssa. Las fuèlhas an la forma de calha e son inseridas dins lo talo, e forman una densa espirala dextrogira e levogira.
L'inflorescéncia es una espiga, formada de flors completas, caduna localizada dins l'axila d'una bractèa. Lo fruch se compausa, del tipe sorose, e resulta de la coalescência d'un bèl nombre de fruches simples (100 a 200), del tipe baga, denominats frutilhos, que son inserits dins un ais central, còr o miolo, amb una disposicion espiralada e intimamente soudats los uns als autres. No ápice del fruch existís un tufo de fuèlhas – la corona – resultanta del tecido meristemático apical que la planta possui dempuèi son origina. A conexão del fruch amb lo talo de la planta se fa a travèrs un pedoncul.
La casca de l'ananàs es formada per la reunion de las bractèas e sépalas de las flors. Logo abaixo da casca, inserits dins la periferia de depressions en forma de tassa, se pòdon encontrar de remasilhas de pétalas e de estames, enquanto de caduna d'aquestas depressions apareis un vestígi d'estilete. A la superfícia d'un fruch descascado d'um modo pas gaire prigond, os restos de estiletes dão idéia de espinhos. Por outro costat, quand lo descascamento es fach d'un biais mai prigond, la superfície mostra-se completament perforada, por ficarem expostas as lojas dos ovários dos frutilhos. Dins de tais lojas, em se tratando de frucha de varietat cultivada, generalament são encontrados apenas d'ovuls abortados, pois la formacion de sementes es rara, por serem las flors auto-esterilas. Pasmens, a travèrs de la pollinizacion manuala amb de pollèn d'una autra varietat, não é rara la produccion de doas mila a tres mila sementes per fruto.
La part comestibla de l'ananàs es sa pulpa, suculenta, formada per las parets das lojas dels frutilhos e pelo teissut parenquimatoso que os une, bem como pela porção externa ou casca del còr. De acordo coma la part de la planta em que son produchas, as mudas do abacaxizeiro son classificadas en quatre tipes:
- a) corona – muda do ápice del fruch;
- b) filhote – muda do pedúnculo;
- c) filhote-rebentão – muda da região de inserção del pedoncul amb lo talo de la planta;
- d) rebentão – muda do talo da planta.
L'abacaxizeiro es una planta plan sensibla al freg, mas resistís plan a las secadas. Embora seja planta tropicala, los jorns de solelhada fòrta, los fruches pòdon patir de cremadas, quand son pas protegits. Pòt èsser cultivat dins tota mena de sòl, desde que seja permeable, isto é, pas sujeito ao encharcamento; preferís, porém, de sòls leves, rics en elements nutritius e amb un pH d'entre 5,5 e 6,0, ainda que tolere los de pH mai bas. Es pro exigent em nutrientes.
En general, o florescimento natural de l'ananassièr se fa per l'ivèrn, pasmens lo comprimento del cicle natural pòt variar entre 10 e 36 meses, pois, além de las condicions climaticas, depend de l'epòca de plantio, del tipe e del pes de las mudas utilizadas, e tanben de las practicas culturalas adoptadas.
Los ananasses son tanben bastant comuns per as pessoas comerem, vist que son fòrça bons e a un gost excellent per ne tirar de chucs.
Cultura[modificar | modificar la font]
La varietat cultivada principalament dins lo mond es la Cayenne (o tanben Smooth Cayenne). Dona de fruches qu'an una pulpa jauna palle o jauna, rica en acids e sucres, e la planta a de fuèlhas practicament sens espinas. En Brasil, porém, la varietat principala es la Pernambuco (o Pérola), que fa de fruches de pulpa jauna palle, gaireben blanca, de sabor pro doça; sas fuèlhas an de costats armats d'espinas.
La cultura racionala de l'ananassièr demanda fòrça tecnica e trato. Sa propagacion se fa por mudas e son exploradas una o doas safras. Muito útil es lo fach de que a época de produccion de la frucha se pòt contrarotlar artificialament, gràcias a l'emplec de substàncias quimicas, coma lo calci e d'autras. Las culturas grandament racionalizadas pòdon produire, a cada safra, de seissanta a ochanta tonas de fruch per ectara. Na verdade, porém, la produccion d'un ananassièr depend de mantun factor: lo clima e lo sòl; l'epòca de plantio e de colheita; lo temps de la plantacion; la varietat; tipe e talha de la muda plantada; espaçament del plantio; tratos culturals; adubação; estat fitosanitari.
Actualament, lo plantio es fach pel sistèma de linhas duplas e na basa de 45 a 60 mila plantas per ectara. Dins los païses de cultura ananassièra avançada, se fan servir de maquinas que, d'un biais simultanèu, son capablas de porgir de pesticidas e de fertilizants al sòl e, sobre el, de distribuir de faissas de teissut negre de polietilèn, que sus sa cima es fach lo plantio das mudas; além disso, s'emplegan de pulverizaires capacitats per distribuir, ao mesmo tempo, pesticidas e fertilizants sus de linhas diferentas de plantacion, assim como maquinas que possibilitan la colheita que pòt arribar fins a 12 tonas d'ananàs per ora.
Problèmas e malautiás[modificar | modificar la font]
A Brasil, las marranas principalas de l'ananàs son la broca-do-fruto da lagarta da borboleta Thecla basilides e la cochonilha (Dysmicocus brevipes). Pendent aquestas darrièras annadas, mai que mai dins los Estats de São Paulo e Minas Gerais, tse son produches prejuízos provocats per la gomose, moléstia causada pel campairòl Fusarium moniliforme. A nivèl mondial, cèrtas espècias de nematoïdes figuran demest las plagas d'importància.
Consomacion[modificar | modificar la font]
Se pòt consomar l'ananàs natural o industrializat, jos la forma de fatias ou pedaços em calda, abacaxizada, pedaços cristallizats, passa, picles, de chuc, de siròp, gelea, de licor, de vin, de vinagre, d'aigardent. Todavia, os principais produches son as fatias o los bocins em calda, e lo chuc. A partir del chuc de l'ananàs se pòdon preparar de bevendas, de sorbets, crèmas, balas e bolos. Coma josproduches de l'industrializacion de l'ananàs, s'obten d'alcòl, d'acid citric, d'acid malic, acid ascorbic, bromelina (enzim proteolitic que dintra dins la composicion de medicaments divèrses) e rações pels animals; del demai de la planta, son aproveitados industrialament las fibras e l'amido. Lo chuc de l'ananàs conten aperaquí 12% de sucre e 1% d'acid organic (principalament d'acid citric); es considerat coma una font de las bonas de vitaminas A e B1, e tanben coma font rasonabla de vitamina C.
Produccion[modificar | modificar la font]
Los principals païses productors d'ananasses son los Estats Units d'America (gràcias a las plantacions hawaianas), Brasil, Malàisia, Taiwan, Mexic e las Filipinas. La industrializacion es fach, principalament, en Hawaii. Taiwan, Malásia, Africa del Sud, Austràlia e la Còsta d'Evòri tanben son grands productors. Los Estats Units, Alemanha, Japon, Reialme Unit, Canadà e França son de consomaires bèls de frucha industrializada. Paraíba, São Paulo, Pernambuco, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul e Minas Gerais son dels principals Estats brasilians productors.
Las tecnicas de cultivacion a Brasil per la produccion d'ananasses son puslèu rudimentàrias e es plan flaca la quantitat de frucha producha per ectàre. Un autre fach tipic de la cultura ananassièra brasiliana es la deslocalizacion constanta dels airals de produccion, deguda a l'aparicion de problèmas fitosanitaris. La part màger dels ananasses produches a Brasil se destina a la consomacion intèrna, coma frucha fresca. São Paulo absorbís una bèla part de las produccions d'ananasses de Paraíba, Pernambuco e Minas Gerais.
Autras espècias[modificar | modificar la font]
Vesin del genre Ananas existís lo Pseudo-ananàs, que conten pas qu'una unica espècia, P. Sagenarius, designada comunament coma gravatá-de-rede o pseudo-ananàs, que sos fruches tenon pas de corona. Son peculiaras d'aquesta espècia la preséncia de estolhos ligats a la basa de la planta e l'absência de mudas ligadas directament al talo da planta o al pedúnculo del fruch. Demest las autras características, pas exclusivas d'aquesta espècia, son las espinhos bastante agressius de la part inferiora de la fuèlha, voltados para enbàs, e los dos apendices sus la fàcia superiora de las pétalas, amb forma de prega, os quais, no genre Ananas, a la forma de funil.
Las espécias salvatjas d'ananasses e sas varietats principalas son: l'Ananas ananassoides, var. nanus (ananàs d'Amazonia) e var. typicus (ananás-do-campo); A. bracteatus, var. albus (ananás-branco-do-mato), var. rudis (ananás-vermelho-do-mato), e var. tricolor; A. fritzmuelleri e A. lucidus (curauá-da-amazônia). Todos têm as margens de las fuèlhas vestidas d'espinhos, franc de la darrièra, sus la que, practicament, sonque existís un acúleo terminal.
L'ananàs-do-campo constitui padrão de tèrra seca e paura; las siás fuèlhas produsisson de fibras tan bonas coma las do caroá; lo fruto apresenta uns 10 cm de compriment e considerable nombre de sementes. Las fibras de las fuèlhas del curauá tanben son de qualitat excellenta; lo fruch sonque a aperaquí 6 cm de comprimento; es una planta que s'adapta fòrça plan als climas imes. Lo fruch de l'ananàs d'Amazonia arriba amb pena a 3 o 4 cm. A. fritzmuelleri a coma ambient natural lo litoral sud de Brasil e produsís de fruches d'aperaquí 20 cm de comprimento, enquanto a de l'ananás-do-mato es leugièrament mai grand.


text:
Toquèt en qualques unas de las importantas primièras gravaduras de bebop e ne faguèt las primièras de cool jazz. Foguèt parcialament responsable de l'evolucion del "modal jazz" e lo "jazz-fusion" sorgiguèt del trabalh que faguèt amb autres musicians als darrièrs 60 e primièrs 70. Lo "free-jazz" foguèt l'unic estil d'après la Segonda Guèrra Mondiala qu'influiguèt pas de manièra significativa. Malgrat que qualqu'uns dels musicians de las siás bandas seguiguèron aquel estil.
Las siás gravaduras, amassa amb las accions en dirècte de las siás fòrça influents bandas, foguèron vitalas en l'acceptacion del jazz coma musica amb una granda valora artistica. Popularizador a l'encòp qu'innovador, Davis venguèt famós mercés a lo sieu estil languid e melodic e, al meteis temps, per la siá personalitat conflictiva. En tant que musician cada còp melhor pagat e vestit a la mòda, Davis foguèt tanben un simbòl del potencial comercial del jazz.


text:
Làmia
Selachimorpha
— autor complet —, data de precisar
Òrdres de reng inferior
La làmia o lo verdon o lo peis-can (var. peis-chan, peish-can) (superòrdre Selachimorpha) es un ensems de peisses dotats d'una esqueleta completament cartilaginosa e d'un còs aerodinamic. Pòdon alenar gràcias a entre cinc e sèt gaunhas. Las làmias possedisson una pellicula d'escatas que protegís sa pèl dels parasits e que renfòrça son idrodinamicitat.[1] Tenon de dents remplaçablas. Son de predators fòrça mal coneguts, vist qu'atacan rarament los umans a mens que foguèssen intimidats.
Las làmias comprenon d'espècias que van de la làmia pigmèa de la talha de la man, Euprotomicrus bispinatus, una espècia de mar prigonda que sonque mesura 22 cm, a la làmia balena, Rhincodon typus, lo peis lo mai gròs, que pòt aténher una longor d'aperaquí 12 m e que, coma las grandas balenas, manja pas que plancton en s'alimentar per filtracion. La làmia buòu, Carcharhinus leucas, es l'espècia mai coneguda e pòt nadar dins d'aiga salada o doça (se pòt trapar dins lo Lac Nicaragua, en America Centrala) e dins los deltas.
Somari
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Esqueleta[modificar | modificar la font]
L'esqueleta d'una làmia es completament diferenta de la dels peisses ossoses coma la merluça; es facha d'un cartilatge fòrça leugièr e flexible, e mai lo cartilatge de las làmias mai vièlhas pòsca èsser a còps calcificat, e doncas mai dur e mai regde. La maissa de la làmia es variabla e se pensa qu'a evolucionat a partir del primièr arc de brànquias. Es pas estacada al cran e a de depauses minerals suplementaris que li donan una fòrça mai granda.[2]
Respiracion[modificar | modificar la font]
Coma los autres peisses, las làmias tiran d'oxigèn de l'aiga de mar quand passa per sas brànquias. Qualques làmias possedisson una dobertura modificada sonada estigma que se situa just darrièr l'uèlh, qu'es emplegat per la respiracion.[3] Per encausa de sa talha e la nature de son metabolisme, fòrça làmias an un besonh d'oxigèn mai important que los peisses ossoses e pòdon pas dependre dels corrents d'aiga ambients per fornir una quantitat sufisenta d'aiga oxigenada. Se per cas aquelas làmias s'arrestèssen de nadar, la circulacion de l'aiga davalariá enjós del nivèl necessari per poder alenar e l'animal s'escanariá. Aqueste foncionar qu'assegura un flux adequat de sas brànquias a partir de movements en avant se coneis en anglés coma ram ventilation. Qualques làmias, coma la làmia noiriça, Ginglymostoma cirratum, pòdon pompar d'aiga dins sas brànquias mentre que son a se pausar.
Los procèsses de respiracion e de circulacion començan quand la sang desoxigenada viatja cap al còr, que possedís dos compartiments, de la làmia. Ailà la sang es pompadas a las brànquias de la làmia a travèrs l'artèria ventrala aòrta que divergís en artèrias braquialas aferentas. La reoxigenacion se fa dins la brànquias e la sang reoxigenada raja dins las artèrias braquialas eferentas, que se reunisson per formar l'aòrta dorsala. La sang raja a partir de l'aòrta dorsala dins tot lo còs. La sang desoxigenada del còs puèi circula a travèrs de las venas cardinalas posterioras e dintra dins los sinuses cardinals posteriors. A partir d'aquel ponch la sang dintra dins lo ventricul del còr e lo cicle se repetís. Aqueste tipe de respiracion es pas gaire eficaç e se per cas la làmia se deviá arrestar de bolegar, la sang seriá pas en condicions de circular dins tot lo còs per encausa de la manca de fòrça de l'atrium del còr.
Osmoregulacion[modificar | modificar la font]
Contràriament als peisses, las làmias bevon pas d'aiga de mar; al contrari retenon de grandas concentracions de descais quimics dins son còs per cambiar lo gradient de difusion per tal de poder absorbir l'aiga dirèctament de la mar. Aquesta adaptacion empacha fòrça làmias de subreviure dins d'aiga fresca, e doncas son confinadas a una environa marina. Existisson qualques excepcions a aquesta règla, coma la làmia taure, qu'a desvolopat un biais de modificar sa foncion renala per crear una excrecion de grandas quantitats d'urèa.[4]
Las dents[modificar | modificar la font]
Las dents de las làmias carnivòras son pas ligadas a la maissa, mas inseridas dins la carn, e dins fòrça espècias son constantament remplaçadas long de la vida de la làmia; d'unas làmias arriban a pèrdre 30 000 dents dins sa vida. Totas las làmias an de rengs multiples de dents long del bòrd de sas maissas superiora e inferiora. De dents novèlas creisson de longa dins una rega e se desplaçan avant dins la boca coma sus un "tapís rotlant" format per la pel que i son inseridas. Per qualques làmias de rengs de dents son remplaçats cada 8–10 jorns, mentre que dins d'autras espècias pòdon durar qualques mesadas. Las dents inferioras son emplegadas essencialament per agantar las predas, del temps que las dents superioras son destinadas a talhar dedins.[3] La forma de las dents depend del regim alimentari, de dents coma d'agulhas per tal d'agantar los peisses, o per exemple de dents planas per espotir los crustacèus.
Coas[modificar | modificar la font]
Las coas (aletas caudalas) de las làmias varian considerablament en foncion de las espècias e son adaptadas a l'estil de vida de la làmia. La coa fornís la propulsion e sa velocitat e l'acceleracion dependon de la forma de la coa. Different formas de coas mudèron a cò de las làmias per s'adaptar a d'environas diferentas. La coa de la làmia tigre ten un larg lobe superior que delivra una poténcia maximala per nadar lentament o per una abrivada subta. La làmia tigre a una dieta variada, e per aquesta rason cal que siá capabla de virar dins l'aiga aisidament quand es a caçar, mentre que lo vedèl de mar (Lamna nasus), que caça de flòtas de peisses coma los vairats e los arencs possedís un larg lobe inferior que li permet d'aténher una velocitat mai importanta e aital o ajuda a gardar ritme amb sas predas que nadan lèu. Tanben se pensa que las làmias emplegan lo lobe superior de sa coa per contrarrestar la fòrça portadoira generada per sas aletas pectoralas. [5]
Electrorecepcion[modificar | modificar la font]
Las ampolas de Lorenzini son d'organs electroreceptors. Las làmias n'an entre qualques centenats e qualques milierats. Las làmias las fan servir per detectar lo camp electromagnetic que tot èsser vivent produtz.[6] Aquò ajuda las làmias (en particular las làmias martèl) per trapar de predas. La làmia es l'animal que ten la sensibilitat electrica pus granda de tot lo règne animal. Las làmias trapan de predas amagadas dins la sabla en detectar lo camp electric que produson. Los corrents oceanics que se desplaçan dins lo camp electromagnetic terrèstre generan tanben de camps electrics que las làmias pòdon utilizar per s'orientar e benlèu navegar.[7]
Linha laterala[modificar | modificar la font]
Aquel sistèma qu'es present en çò de nombroses peisses, en particular las làmias, permet de detectar lo movement e las vibracions dins l'aiga. La làmia pòt detectar de frequéncias entre 25 e 50 Hz.[8]
Espècias de làmias[modificar | modificar la font]
Existisson mai de 360 espècias descrichas de làmias. Làmias vesedoras dins las mars occitanas:
- Cat auguier o Gat auguier (Scyliorinus stellaris)
- Estordon (Odontaspis taurus)
- Lambarda (Galeus melastomus)
- Làmia blanca (Carcharodon carcharias)
- Làmia blava (Isurus oxyrhinchus)
- Làmia de l'esquina lònga (Pseudotriakis microdon)
- Làmia lausèrt (Chlamydoselachus anguineus)
- Làmia dau morre ponchut (Mitsukurina owstoni)
- Lentilhat (Mustelus mustelus)
- Meissòla (Mustelus punctulatus)
- Melanton o redona (Lamna nasus)
- Monge (Hexanchus grisus)
- Monge gris (Cetorhinus maximus)
- Monja (Heptanchrias perlo)
- Palona (Mustelus asterias)
- Pèis rata (Alopias vulpinus)
- Pinta rossa (Scyliorhinus canicula)
- Verdon (Ondotaspis ferox)
Autras làmias conoissudas:
- Làmia balena (Rhynchodon typus)
- Làmia buòu (Carcharhinus leucas)
- Làmia noiriça (Ginglyostoma cirratum)
- Làmia pelegrina (Cetorhinus maximus)
- Làmia de puntas negras (Carcharhinus melanopterus)
- Làmia ressèga (Pliotrema warreni)
- Làmia tigre (Galeocerdo cuvier)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ 3,0 3,1 Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.
- Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas.


text:
Alan Moore
Alan Moore, qu'escriguèt tanben jos mantun pseudonim coma Curt Vile, Jill de Ray o Translucia Baboon (Northampton, Anglatèrra, 18 de novembre) es un scenarista e escrivan anglés, conegut mai que mai per son trabalh d'escritura dins lo mond de las bendas dessenhadas que los protagonistas son de supereròis. Sas aportacions dins aquel domeni foguèron plan importantas que contribusiguèt a desvolopar la dimension psicologica de mantun supereròi famós coma Batman o Superman. Una de sas creacions mai popularas es V per Vendetta qu'inspirèt lo movement Anonymous.


text:
Tractats inegaus
Lei Tractats inegaus son una tièra de tractats datant dau sègle XIX entre l'Empèri Qing — e tanben lo Japon de la fin dau periòde Edo — e lei poissanças occidentalas colonialas. Signats a l'eissida de desfachas chinesas còntra d'armadas europèas pus modèrnas, impausèron de condicions comercialas fòrça desfavorablas ai Chinés e, de còps, de concessions territòrialas lòng dei regions litoralas. Entraïnèron una tièra de crisis majoras per la dinastia Qing durant la segonda mitat dau sègle XIX.


text:
Bonson (Aups Maritims)
Bonson[1] (Bonson en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perché sus un contrefort del mont Vial, lo vilatge de Bonson domina los vallées del Var e del Estéron de la nautor d'un esperó rocós de mai de 300 mètres.
Bonson es situat a una ora de la còsta e una ora de las stations d'espòrts d'ivèrn de Auron e #Isolar 2000.
Perché sur un contrefort du mont Vial, le village de Bonson domine les vallées du Var et de l'Estéron du haut d'un éperon rocheux de plus de 300 mètres.
Bonson est situé à une heure de la côte et une heure des stations de sports d’hiver d’Auron et Isola 2000.
Istòria[modificar | modificar la font]
Bonson A totjorn apertengut al comtat de Niça e fasiá partida del grand diocèse de Glandèves.
A partir de la Modèl:S-, la distincion de Bonson passa a divèrses titulars tales que los Liti, los Lascaris, los Chabaud e los De Gubernatis.
Al mièg de la Modèl:S-, amb la avènement d'una Republica durable, la oppression dels senhors desapareis mas las catastròfas naturalas persistenta ; lo 23 de febrièr de 1887, un tremoladís de tèrra endeuille la comuna. Cal comptar egalament amb las malautiás e las invasions d'insèctes destructors de récoltes.
Bonson a toujours appartenu au comté de Nice et faisait partie du grand diocèse de Glandèves.
À partir du Modèl:S-, la seigneurie de Bonson passe à plusieurs titulaires tels que les Liti, les Lascaris, les Chabaud et les De Gubernatis.
Au milieu du Modèl:S-, avec l'avènement d'une République durable, l'oppression des seigneurs disparaît mais les catastrophes naturelles persistent ; le 23 février 1887, un tremblement de terre endeuille la commune. Il faut compter également avec les maladies et les invasions d'insectes destructeurs de récoltes.