text:
Alan Turing
Alan Mathison Turing (Maida Vales, Londres, 23 de junh de 1912 - Wilmslow, 7 de junh de 1954) foguèt un matematician anglés. Trabalhèt dins divèrses domenis coma l'informatica teorica, la criptoanalisi o mai l'intelligéncia artificiala. Es considerat lo paire de l'informatica modèrna.
Turing portèt divèrsas contribucions dins l'informatica teorica e l'intelligéncia artificiala coma la maquina de Turing, la computabilitat universala o lo tèst de Turing. Trabalhèt amb los servicis d'intelligéncia britanics, e long de la Segonda Guèrra Mondiala, a Bletchley Park, lo centre de criptografia britanic, dirigiguèt durant cèrt temps lo Hut 8, la seccion responsabla de la criptoanalisi navala alemanda. Desvolopèt mantuna tecnica per poder legir los còdis alemands, enclusa la "bomba", una maquina electromecanica que podiá desfar lo còdi de la maquina alemanda de criptografia Enigma. Aqueste eveniment foguèt crucial dins lo debanament de la Batalha de l'Atlantic. Turing foguèt lo primièr scientific que utilizèt d'ordinadors amb d'aplicacions a las matematicas.
Per encausa de son omosexualitat foguèt caçat en 1952 pel servici d'intelligéncia britanic. Pr'amor d'anar pas a la preson, Turing acceptèt de se sometre a un tractament d'ormònas (estrogèns) que s'emplegava en aquel temps. Turing acabèt per se suïcidar en 1954 en manjar una poma que conteniá de cianur.
Lo 10 de setembre de 2009, aprèp una campanha sus Internet, lo primièr ministre britanic Gordon Brown s'excusèt pel tractament qu'aguèt de sofrir Turing aprèp la guèrra. Aprèp divèrsas iniciativas legislativas per lavar l'onor de Turing lo govèrn anglés decidiguèt finalament de li acordar una gràcia reiala lo 23 de decembre de 2013.


c: text/html

text:
Minotariá
Una minotariá (de minotièr[1]) es un grand establiment ont se preparan las farinas estubadas que seràn liuradas al comèrci.
Somari
Presentacion[modificar | modificar la font]
Lo trabalh del minotièr consistís a sortir las partidas perifericas de la grana ricas en cellulòsa e a transformar la partida centrala d'amidon (l’amètla) en particulas pro finas (mens de 200 micromètres) e pro puras per compausar la farina.
Se distinguís plusors tipes de farina segon lor rapòrt amb la puretat (evaluada amb lo taus de matèrias mineralas, çò que definís la reglamentacion) o segon la proteïnas e unas autras caracteristicas sus lors aptituds per la panificacion.
Tecnica[modificar | modificar la font]
S'espand la farina sus de superficias plaçadas dins de luòcs dubèrts e caufats a una temperatura que deu pas despassar 70 °C, amb de semicilindres o gorguièras dobles, ont s'introdusís de vapor o d'aire caud. La farina es agitada dins la gorguièra exteriora amb de vises que lors malhums son garnits de pels de singlar e, quand percor sèt o uèit d'aquelas gorguièras, passa dins d'aparelhs semblables ont, en plaça de vapor o d'aire caud, se fa anar d'aiga freda. La farina ven freda, puèi tomba dins de sacs o barils faches per aquò[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Amb l'aparicion de la minotariá industriala a sègle XX, sègle legat a la generalizacion de l'electricitat, lo tèrme s'aplica als establiments de produccion de la farina remplaçant los ancians molins.
La bassa de la consomacion quotidiana de pan fa que las minotariás industrialas ensajan de renovelar lo mercat amb una gama de produiches pus larga destinada a la fornariá (diversificacion de las cerealas, metòdes d'extracha diferents o apond de fibras dins la farina)[3].
Energias utilizadas[modificar | modificar la font]
Una de las fonts d'energia sovent utilizada es l'aiga, pel mejan d'una ròda de palas o d'una turbina. Al començament del sègle XX, fòrça minotariás utilizavan en mai de l'aiga de maquinas de vapor. Foguèt pas rara alara qu'aquelas minotariás produguèsson tanben d'electricitat per alimentar una partida del vilatge o de las entrepreses vesinas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Un minotièr es un industrial que fait valer una minotariá, ont un negociant de farina
- ↑ (fr) Encyclopiédie Larousse du XXen siècle, París, 1932
- ↑ Presentacion de la minotariá del Mont de Marsan

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
In Fusion - Sortida publica al Molière-Scène d'Aquitaine
Publicat lo 18 decembre per Sandra Juan propausat per OARA
Del 18 al 22 de genièr, Molière-Scène d'Aquitaine aculhís en residéncia tres artistes, lo limousin Bernat Combi, lo gascon Matèu Baudoin e lo peitavin Julien Padovani que van amassar lors talents respectius per un projècte comun e novèl : In Fusion.
La sortida publica d'aquel espectacle, rencontre del cant, del violon, del clavièr e de l'acordeon, se farà lo 22 de genièr de 2016, a 18:30. Mai d'informacions sul site del Offici Artistic de la Region Aquitània.


text:
Tralhaires, sur les pas de Félix Arnaudin
Estil : Electroacostic
Sectors : Arts plastics, Littérature
Creator: Joan Francés Tisnèr
Editor : Lo Nau
Aimaretz tanben
#337 #Aimat Brees #Artús #Faburden #Joan Francés Tisnèr
i
Darrièr espectacle de Joan-Francés Tisnèr, amb Jakes Aymonino, Francés Dumeaux e Domenja Lekuona, Tralhaires mena sos espectators sus las piadas de Fèlix Arnaudin. Amb per supòrt sas fotografias, l'espectacle declina paisatges sonors, cants, contes, provèrbis e extraches de l'obratge « Journal et Choses de l'ancienne Lande », recuèlh dels memòris de l'istorian d'una tèrra, las Lanas de Gasconhas, qu'es alara en plena mutacion.
Portat per de sostens nombroses, institucionals – Departament dels Pirenèus Atlantics, Region Aquitània Lemosin Peitus Charantas, DRAC Aquitània... - coma artistics – classa de musica electroacostica del CRR de Bordèu o collègi Fèlix Pécaut de Salies (Bearn) per ne citar qu'unes dels nombroses partenaris del projècte – Tralhaires se crèa al fial de las participacions e de las residéncias artisticas (la darrièra prenent fin lo 17/03).
Presentat un primièr còp al Musèu d'Aquitània de Bordèu lo 23 d'octobre 2015, foguèt desvelat lo 15 de genièr darrièr al public de Salias (Bearn) e lo 2 de març a Bordèu.
Per descobrir Tralhaires :
- 7 d'abril 2016 St Pè de Lèren Festival « Lo primtemps de l'Arribèra »
- 8 d'abril 2016 Sabres PNRLG (inauguracion de la mòstra Arnaudin a Marquèze)
- mai 2016 Salias (Bearn), sala Jean Monnet (amb lo collègi F. Pécaut)
- 2 de julh 2016 Castèlnòu d'Arri, dins lo quadre del Forum Euroregional Patrimòni e creacion portat pel CIRDÒC (presentacion e extraches) ;
- julh 2016 Casalís Festenal « Nuits Atypiques »
- 15 d'octòbre 2016, al COMDT de Tolosa
Interprètas :
- Joan Francés Tisnèr : composicon, mesa en espaci sonor, cant.
- Jakes Aymonino : votz instruments, diffusions en dirècte,
- Francés Dumeaux : composicions electronicas, tractaments sonors, maquinas.
- Domenja Lekuona : tèxtes, difusions.


text:
Narbona
Narbona (oficialament en francés Narbonne) es una vila lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region administrativa d'Occitània. Es localizada pròche la Mar Mediterranèa, entre Besièrs e Perpinhan. Siaguèt integrada al patrimòni mondial de l'umanitat de l'UNESCO en 1996. A l'epòca romana, donèt son nom a la Gàllia narbonesa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Geograficament, es enrodada pel Massís de la Clapa a l'oèst, Corbièras a l'èst, e los estanhs de Bajas e Sijan al sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat foguèt fondada pels romans en 118 abans lo Crist. Èra alavetz la Colonia Narbo Martius del nom del cònsol roman Quintus Marcius Rex. Narbona èra situada a la crosada de doas estradas romanas importantas: la via Domícia, e la via Aquitània. Se pensa que lo nom Narbo poiriá èsser un toponim cèlta o ibèr Narbo.
Pus tard, en 45 abans lo Crist, Juli Cesar installèt a Narbona los veterans de la Xena legion. Puèis, en 27 abans lo Crist, l'emperaire August faguèt una visita a la ciutat e 5 ans pus tard ne fasiá la capitala de la província romana de la Gàllia Narbonesa. Siaguèt entrò la fin de l'Antiquitat romana una de las ciutats pus importantas de Gaula. Segon lo Estrabon n'èra la primièra. Durant los dos primièrs sègles de l'èra cristiana sa superficia èra vesina de 100 ectaras, çò que laissa pensar que sa populacion èra propdana a 35 000 abitadors.
Aprèp sa destruccion en 145 per un incendi accidental, Antonin lo Piós faguèt reconstruire Narbona en 160 e espandiguèt puèis la ret rotièra de la Narbonesa.
La ciutat declinèt durant l'Antiquitat tardiva. L'encencha, que probablament data de la fin del sègle III, sonque delimitava 16 ha. En 462, Narbona siaguèt integrada al reiaume visigòt de Tolosa.
Al començament del sègle VI, siaguèt Narbona brèvament la capitala dels visigòts qu'èran estats vençuts a la batalha de Vouillé (507) pels francs de Clovís. Gràcial'ajuda militara dels ostrogòts de la peninsula italica, los visigòts del rei Amalric servèron Septimània e Narbona. Amalric i siaguèt puèis assassinat en 531. Jol règne del roi Teudis (531-548), la ciutat siaguèt pas pus la capitala dels visigòts.
A partir de 719, foguèt conquistada per las tropas araboberberas musulmanas dels Omeias vengudas de la Peninsula Iberica e dirigidas pel tresen governaire d'Ispània, al-Samh. Se nomenava alara Arbona.
Administracion[modificar | modificar la font]
Division administrativa[modificar | modificar la font]
La ciutat de Narbona es devesida actualament en tres cantons :
- Lo canton de Narbona-Èst, format d'una part de Narbona (18 710 abitadors).
- Lo canton de Narbona-Oèst, format d'una autra part de Narbona (17 673 abitadors) e de las comunas de Bisanet, Canet, Marcorinhan, Montredon de las Corbièras, Mossan, Nevian, Raissac d'Aude e Viladanha (siá un total 26 665 abitadors).
- Lo canton de Narbona-Sud, format d'una terça part de Narbona (14 656 abitadors) amb la comuna de Bajas (siá un total 15 496 abitadors).
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitat[modificar | modificar la font]
- Charles Trenet, cantaire.
- Joan Josèp Cassanea de Mondonvila, compositor barròc e violonista.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Parlar narbonés (parlar lengadocian)


text:
Villes et mairies de la Province de Trapani (081)
Liste des communes
Marsala
Ville de Marsala, localité de l'Italie de 82 000 habitants.
La mairie de Marsala a une adresse e-mail et un site Internet.
Trapani
Ville de Trapani, localité de l'Italie de 70 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie de Trapani a une adresse e-mail et un site Internet.
Mazara del Vallo
Ville de Mazara del Vallo, localité de l'Italie de 51 000 habitants.
La mairie de Mazara del Vallo a une adresse e-mail et un site Internet.
Alcamo
Ville d'Alcamo, localité de l'Italie de 45 000 habitants.
La mairie d'Alcamo a une adresse e-mail et un site Internet.
Castelvetrano
Ville de Castelvetrano, localité de l'Italie de 30 000 habitants.
La mairie de Castelvetrano a un site Internet.
Erice
Ville d'Erice, localité de l'Italie de 28 000 habitants.
La mairie d'Erice a une adresse e-mail et un site Internet.
Castellammare del Golfo
Ville de Castellammare del Golfo, localité de l'Italie de 15 000 habitants.
La mairie de Castellammare del Golfo a une adresse e-mail et un site Internet.
Valderice
Ville de Valderice, localité de l'Italie de 12 000 habitants.
La mairie de Valderice a une adresse e-mail et un site Internet.
Paceco
Ville de Paceco, localité de l'Italie de 11 000 habitants.
La mairie de Paceco a un site Internet.
Partanna
Ville de Partanna, localité de l'Italie de 11 000 habitants.
La mairie de Partanna a un site Internet.
Salemi
Ville de Salemi, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
La mairie de Salemi a un site Internet.
Campobello di Mazara
Ville de Campobello di Mazara, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
La mairie de Campobello di Mazara a un site Internet.
Pantelleria
Ville de Pantelleria, localité de l'Italie de 7 800 habitants.
La mairie de Pantelleria a une adresse e-mail et un site Internet.
Petrosino
Ville de Petrosino, localité de l'Italie de 7 600 habitants.
La mairie de Petrosino a une adresse e-mail et un site Internet.
Calatafimi-Segesta
Ville de Calatafimi-Segesta, localité de l'Italie de 7 000 habitants.
La mairie de Calatafimi-Segesta a une adresse e-mail et un site Internet.
Custonaci
Ville de Custonaci, localité de l'Italie de 5 400 habitants.
La mairie de Custonaci a un site Internet.
Santa Ninfa
Ville de Santa Ninfa, localité de l'Italie de 5 100 habitants.
La mairie de Santa Ninfa a une adresse e-mail et un site Internet.
San Vito Lo Capo
Ville de San Vito Lo Capo, localité de l'Italie de 4 300 habitants.
La mairie de San Vito Lo Capo a un site Internet.


text:
Liechtenstein
Liechtenstein es un país d'Euròpa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Soïssa a l'oèst, e Àustria a l'èst. Capitala: Vaduz. Ciutat pus granda: Schaan.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Liechtenstein es una monarquia parlamentária.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo relèu a l'èst es constituit de montilhas. Culmina al mont Grauspitz, a 2599 m.
Economia[modificar | modificar la font]
Liechtenstein utiliza lo franc soís coma moneda.


text:
Ausigueri diser que nasguet enfin un espandi convivial e ont se podia parlar d'un biais constructiu d'Occitania, doncas soi passat jutar un uèlh.
Doncas, me porgissi (per los que me coneisson pas) a ieu me dison Cedric, fau l'animator a Radio Occitania dempuei 8 ans e soi tanben administrator d'aquel ostal que festejara en setembre de 2007 lo seu 26 ans.
Me consideri coma occitan e basta (valent a diser que coma teni originas ariejesas, aranesas e d'amics de pertot dins lo pais, mai que mai dins valadas, me consideri pas mai d'un parçan que d'un autre) aquò se sentis al meu biais de parlar la lenga (melhor que de causir, fau lo chùca-sang, a cada còp qu'ausissi una paraula que m'agrada, sense me demandar de qu'un dialecte ven, del temps qu'es majoritariament entendesible l'emplegi)
Soi estat militant pòlitic al CRÒC Tolosa, e soi militant cultural dins mantunes associacions (dont A la Raspalha, dont soi lo president)
Al nivel musical m'estimi mai que mai lo ròck e lo Sak (en musica occitana ma preferencia va cap a Goulamas'k, Lou Seriol e plan solide Lou Dalfin (que me sembla aver vist al mens 25 còps en 8 ans).
Si de non dins la vida soi un festaire de las bravas, en brave occitan m'estimi la bona car, la brava beguda (e las polidas drolas solide :-p ) e suporti pas los ipocrites
Aqui, en esperant poder menar causas que vos ajudaran d'un biais constructiu
Amistats
Cedric


text:
Wikipèdia:Paginas de protegir
Aquesta pagina a per tòca de demandar la proteccion, semiproteccion o desproteccion d'una pagina. Efectuar una autra requèsta als administrators.
Utilizacion d'aquesta pagina[modificar la font]
Consultatz los critèris per las paginas protegidas abans de demandar una proteccion.
Pòdon figurar dins aquesta seccion unicament de demandas de :
- proteccion per de rasons administrativas
- proteccion de pagina d'utilizaire vandalizada
- proteccion de pagina qu'es pas mai d'actualitat
- proteccion de vòte claus
- semiproteccion respectant los critèris de semiproteccion
- (solament sus de vandalismes plan definits, e pas en rason de l'audiéncia fòrta d'una pagina)
Per totas las autras requèstas, mercé de las efectuar sus Wikipèdia:Guèrras d'edicion en cors, o sus una autra pagina mai apropriada. Seràn pas tractadas aicí.
Per ajustar una pagina dins aquesta categoria, i podètz apausar lo modèl {{de protegir}} o dirèctament la categoria « [[Categoria:Pagina de protegir]] ».
Somari
Conselhs als administrators[modificar la font]
Las paginas çai jos son de protegir sens esperar aprèp aver verificat que la proteccion se justifica plan, qu'es pas totjorn lo cas…
Podètz consultar la categoria « Pagina de protegir ».
Requèstas tractadas[modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas tractadas per un administrator.
- Las requèstas tractadas dempuèi mai d'una setmana son archivadas.
Requèstas refusadas[modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas refusadas.
- Las requèstas tractadas dempuèi mai d'una setmana son archivadas.
Requèstas en cors[modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas ja presas en carga per un administrator, qu'espèra generalament una responsa o de precisions.
- Mercé d'ajustar vòstras requèstas novèlas dins la seccion « requèstas de tractar » !
- Las requèstas en cors qu'an pas balhat de seguida dempuèi almens una setmana son tractadas o refusadas automaticament.
Requèstas de tractar[modificar la font]
- Per efectuar una requèsta novèla, ajustar una seccion novèla çai jos. Un administrator s'encargarà d'i respondre.
- Las requèstas tractadas o refusadas per un administrator se devon desplaçar dins las seccions correspondentas.


text:
Clavièr d'ordinator
Lo clavièr d'ordinator (var. clavier/clavèir/clavèr d'ordinator) es un periferic d'ordinator brancat sus una interfàcia PS2 o USB en general. Permet de picar de caractèrs per tal de dintrar d'òrdres o de donadas dins l'ordinator. Un clavièr se compausa de botons rectangulars apelats "claus". I a sus caduna un caractèr (letra, chifra o caractèr especial). La disposicion de las claus depend de la lenga e de l'estat. Per exemple a Mónegue, en França e en Belgica es una disposicion sonada "azerty"; en Itàlia, en Espanha e dins la majoritat dels estats es una disposicion dita "qwerty" (son las sièis primièras letras del clavièr). I a tanben d'autras disposicions possiblas.
Per escriure en occitan, es possible d'utilizar, coma per lo catalan, un clavièr espanhòl o òm pan-iberic[1], que permeton de picar amb una granda facilitat totes los signes occitans. Los clavièrs franceses e italians permeton pas totjorn de far aisadament certans signes diacritics (á,ò,ó,í, Ç majuscula, n·h, s·h), i cal doncas utilizar d'acorchas clavièr (combinasons de claus).


text:
Clarmont Soteiran
Clarmont Soteiran[1] (oficialament en francés Clermont-Dessous) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Fernie Bénédicte: "Coma hèr ua recèrca toponimica en vista d'ua restitucion modèrna" p.31: (Clarum Montem Inferiorem en 1259 et 1326 ; Clarmont Sotira en 1326) devient logiquement CLARMONT SOTEIRAN [clarmoun]]


text:
de hèit, pensi pas que podiam vertaderament desseparar occitanisme culturau e occitanisme politic, dens la mesura ont podem pas imaginar que sia París que decidia solet de miar ua luta o ua politica entà la nòsta lenga o quauqua lenga minorisada qui sia ; ua simpla volontat culturau o linguistica que sembra lavetz (o au mensh au mon vejaire) vana e susquetot tròp leugèra e superficiau -- shens de parlar d'autonomisme o de federalisme (enqüèra qu'aqueras ideias e'm sian personaument agradablas), pensi que la defensa e mei generaument la difusion de la lenga se ligan horçaderament a la volontat d'uns poders e atribucions mei espandidas tà las regions e totas institucions territorialas decentralisadas (e parli d'ua decentralisacion qui dincs adara non existeish pas dens los hèits, e qui demora d'establir).
e puish danís, parlas de la dreta que non hasó pas arren tà las nòstas culturas e lengas, mes me bremba pas tanpauc que l'esquerra governementau avosse hèit quauquarren de mei qu'annoncias o beras paraulas (non disi pas aquò entà deféner la dreta, e
) ; e vertat que si la region aquitània (de majoritat d'esquerra) be sembra de's voler implicar drin mei dens ua politica linguistica aqueths temps, cau brembar que demoran enqüèra de sonques mòts, e que èm totjorn a esperar de véder çò que hicaràn en plaça vertaderament...
tad acabar, los occitanismes culturaus e politics que s'amassan tanben au nivèth deu militantisme forçat taus occitans, se volem que subrevivia la nòsta lenga : parlar occitan qu'ei ua presa de consciéncia d'ua opression culturau, d'uas condicions de denegacion per l'estat jacobin de las soas minoritats; cada occitan qu'ei horçaderament un militant, e parlar la lenga qu'ei un acte militant tanplan (e d'aquò los occitans s'aperceben hòrt lèu, quan se hèn díser de fascistes o de racistes peus non-occitanofòns pr'amor aqueths e's senteishen horabandits de las discussions). après tot lo món non s'investeish pas au medish grad dens aquera luta culturau (e jo be soi plan plaçat tà'n parlar, fenhàs e canhassut que soi :oops: ), mes segur que cadun e ei conscient totun deu besonh qu'avèm de'ns implicar dens ua dinamica militanta si non volem pas estar l'ultima generacion de parlar la lenga e de créder a un futur mei just e egalitari entà las minoritats deu territòri francés...
beneset, tu que't felicitavas d'aver encontrat un foròm qui sia pas un aute foròm politic, e totun qu'as origenat lo purmer tèmi politic dempuish la dubertura...
Dernière édition par le Dim 1 Avr - 0:16, édité 4 fois


text:
Lo Congrès vos prepausa d'escotar e legir l'occitan dins sa diversitat, amb la Parabòla del filh perdut dins mantunas variantas. Aqueles tèxtes son estats realizats a partir de las diferentas versions prepausadas per Pierre Bec dins La Langue occitane (Que sais-je ?, PUF, 1963).
Un òme aviá mas dos garçons. Lo plus joine diguèt a son paire : « Lo moment es vengut que siáie mon mèstre e qu’age d'argent ; chal que puèsche me'n anar e que vege de païs. Partatjatz vòstre ben e bailatz-me çò que deve avèdre. » — « O mon garçon », diguèt lo paire, « coma voudràs ; siás un meschant e seràs punit. » E puèissa badèt un tirador, partatgèt son ben e ne faguèt dos morcèls.
Quauques jorns après, lo meschant se'n anèt delh vilatge en fasent lo gloriós e sans dire a reveire a denguns. Traversèt un tropèl d'abuijas, de bòscs, de ribèiras e arribèt dins una granda vila e i despensèt tot son argent. Quauques mes après deguèt vendre son abit a una vièlha femna e s'alugèt pèr èstre messatge. Saguèt enviat dins los pasturatges pèr gardar los ases e los buèus. Adoncas saguèt ben malairós. Aguèt plus de lèit per durmir la nuèit ni mai de fuòc per se chaufar quand aviá freid. De còps que i a aviá talament fam qu'auriá ben manjat quelas fuèlhas de chau e quelas fruitas poiridas que manjan los pòrcs. Mas degun n'i bailava ges.
Un sèra, lo ventre voide, se laissèt tombar sobre un tròç e aseimèt per la fenèstra los aucèls que volatejavan. E puèissa veguèt elh cial la luna e las estialas e se diguèt en plorant : « Alai, l'ostal de mon paire es plen de messatges qu'an de pan, de vin, de cacaus e de fromatge tant que ne vòlon. E ieu crèbe de fam aicí. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Joan Rós
Un òmi n’avèva pas que dus hilhs. Lo mei joen que digó a son pair : « Qu'ei temps que sii lo men mèste e qu'agi moneda ; que cau que me’n posqui anar e que vegi país. Partatjatz lo vòste ben e balhatz-me çò qui devi aver. » — « Que òc, lo men hilh », ce digó lo pair, « com volhas ; qu'ès un maishant e que seràs punit ». E après qu’obrí ua tireta, que partatgè lo son ben e que'n hasó duas parts.
Quauques dias après, lo maishant que se n’anè deu vilatge en har lo fièr e shens díser adiu ad arrés. Que traversè hòrt de lanas, de bòscs, d’arrius e que viengó dens ua grana vila, on despensè tota la soa moneda. Au cap de quauque mes, que devó véner la soas pelhas a ua vielha hemna e que’s loguè entà estar vailet : que l'envièn aus camps entà i guardar los asos e los bueus. Alavetz qu'estó plan malurós. N'avó pas mei nat lheit entà dromir la nueit ni huec entà’s cauhar quan hasèva hred. Qu'avèva quauque còp tan gran hami que s'auré plan minjat aqueras huelhas de caulets e aqueths fruts poirits qui minjan los pòrcs. Mès arrés ne’u balhava arren.
Un ser, lo vente vueit, que's deishè càder sus un tronc en tot espiar per la frinèsta los ausèths qui volavan leugèrament. E puish que vedó paréisher dens lo cèu la lua e las estelas e que’s digó en plorar : « Acerà, la maison deu men pair qu'ei plea de vailets qui an pan, vin, ueus, hromatge tan que'n vòlen. Mentre qui jo que’m moreishi de hami ací. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Marthe Laulhé
Un òme aviá mas dos filhs. Lo pus jòune disset a son pair : « Quo es temps qu'ieu siá mon mèstre e qu'aja de l'argent ; chau que puescha me n'anar e que veja lo país. Partissetz vòstre ben e donatz-me çò que deve aver. » — « Òc es, mon filh », disset lo pair, « coma voudràs ; ses un maichant e siràs punit ». Puei dreibiguet una tireta, partiguet son ben e ne'n faguet doas parts.
Quauques jorns apres, lo maichant se n'anet dau vilatge en far lo gloriós e sens dire adieu a degun. Traversèt b'assetz darzenas, bòscs, ribieras e arribet dins una granda vila ont desgalhet tot son argent. Au chap de quauques mes, deguèt vendre sos abits a una vielha femna e se luget per esser vailet : lo manderon dins los champs per i gardar los ases e los buòus. Adonc siguet plan malurós. N'aguet pus de liech per durmir la nuech ni de fuec per se chaufar quand aviá freg. A beus còps aviá talament fam qu'auriá be minjat quelas fuelhas de chaul e quilhs fruchs poirits que minjen los ganhons ; mas degun li donava res.
Un ser, lo ventre voide, se laisset tombar sus una tronça e avisava per la fenestra los auseus que volaven leugierament. Puei veguet pareisser dins lo ciau la luna e las estialas e se dissèt en purant : «Alai, la maison de mon pair es plena de vailets qu'an dau pan e dau vin, daus uòus e de la toma tant que ne'n vòlen. Mentretant ieu aicí mòri de fam. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Cecila Chapduelh
Un òme aviá pas que dos dròlles. Lo pus jove diguèt a son paire : « Es ora per ieu de me governar sol e d'aver d'argent ; me cal poder partir e véser de país. Despartissètz lo vòstre ben e donatz-me çò que devi aver. » — « O mon filh », diguèt lo paire, « coma voldràs tu ; siás un marrit e seràs castigat ». Apuèi dubriguèt una tireta, despartiguèt lo sieu ben e ne faguèt doas parts.
Qualques jorns aprèp, lo marrit se'n anèt del vilatge en se conflant e sens dire adieu a degun. Traversèt fòrça bosigas, fòrça bòsques, fòrça ribièras, e arribèt dins una granda vila ont despensèt tot l'argent. Al cap de qualques meses, calguèt que vendèsse la farda a una femna vièlha e se loguèt per vailet : lo mandèron pels camps gardar los ases e los buòus. Alara foguèt plan malurós. Agèt pas mai de lèit per dormir la nuèit ni de fuòc per se calfar quand aviá freg. Aviá talament talent qualque còp qu'auriá plan manjadas aquelas fuèlhas de caulet e aquela frucha poirida que manjan los pòrcs ; mas degun li balhava pas res.
Un ser, lo ventre treule, se daissèt tombar sus un rol ; e agachava per la fenèstra los aucèls que volavan leugièirament. Apuèi vegèt paréisser dins lo cèl la luna e las estèlas e se diguèt en plorant : « Enlà, l'ostal del paire es plen de vailets qu'an de pan e de vin, d'uòus e de formatge tant que vòlon. D'aquel temps ieu aicí morissi de fam. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Eric Fraj
Un òme aviá ren que dos fius. Lo pus joine diguèt a son paire : « Es temps que siegui mon mèstre e qu'agui de sòus ; fau que pòsqui m’enanar e que vegui de país. Partejatz vòstre ben e donatz-me çò que devi aver. » — « O mon fiu », faguèt lo paire, « coma vourràs ; siás un marrit e seràs punit ». E puei dubriguèt un tirador, partegèt son ben e ne faguèt doas parts.
Quauquei jorns puei, lo marrit s’enanèt dau vilatge en fasent lo faròt e sensa dire adieu a degun. Atraversèt fòrça planuras, bòscs e ribieras e arribèt dins una grand vila ont despensèt totei sei sòus. Après quauquei mes, deguèt vendre seis abilhatges a una vièlha frema e se loguèt per varlet : lo mandèron dins lei tèrras per i gardar leis ases e lei buòus. Adonc foguèt ben malurós. Aguèt plus ges de liech per dormir la nuech ni mai de fuòc per se caufar quand aviá freg. Aviá de còps tant fam qu'auriá ben manjat aquelei fuelhas de caulet e aquela frucha poirida que manjan lei pòrcs ; mas degun li donava ren.
Un vèspre, lo ventre vuege, se laissèt tombar sus un tòc d'aubre ; e agachava per la fenèstra leis aucèus que volavan leugierament. E puei veguèt paréisser dins lo cèu la luna e leis estèlas e se diguèt en plorant : « Ailà, l'ostau de mon paire es plen de varlets qu'an de pan, de vin, d'uòus e de formatge tant coma ne vòlon. Enterin ieu mòri de fam aicí. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Rotland Pecot
Un òme aviá mas dos garçons. Lo plus joine diguèt a son paire : « Qu'es temps que siese mon mèstre e qu'aie d'argent ; chal que pòie me n'anar e que veie de país. Partajatz vòstre ben e bailatz-me çò que devo aver. — Mon enfant, diguèt lo paire, coma voudràs, siás un meschant e seràs punit ». E puei badèt un tirant, partagèt son ben e ne'n faguèt doas parts.
Quauques jorns après, lo meschant se n'anèt dau vilatge en fasent lo fièr e sens dire adieu a dengús. Traversèt biaucòp de chaumas, de boés, de rius e arrivèt dins una bèla vila onte despensèt tot son argent. Quauques mes après, deupuguèt vendre sos abits a una vièlha femna e prenguèt una plaça de valet. Lo mandèran per los prats per sonhar los asnes e los bueus. Adoncas seguèt bien malaürós. Aguèt gis de coja per duermir la nueit, ni de fuèc per se chaufar quand aviá freid. De fes que i a, aviá ben tant fam qu'auriá ben minjat quelas fòlhas de chaul e quela fruta puriá que minjan los caions. Mas dengús li bailava ren.
Un vèspre, lo ventre voide se laissèt tombar sus un mochon, e sonhèt per la fenèstra los augiaus que volavan leugeirament. Puei veguèt paréisser au cial la luna e las estialas e diguèt en plorant : « Aval, la maison de mon paire es plena de valets qu'an de pan e de vin e d'ueus e de fromatge tant que ne'n vòlan ; pendent quel temps ieu muèro de fam aicí. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Enregistrament : Joan-Claudi Forêt


text:
Petőfi Sándor
Sándor Petőfi (idem Petőfi Sándor segon l'us magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal, Alexander Petrovics, segon l'estat civil... en "latin" e eslovac...), nascut lo 31 de decembre de 1822 ( o lo 1 de genièr de 1823...) a Kiskőrös, dins l'Empèri Austroongrés, mòrt en julh de 1849 ? (se ne dessap la data exacta)...), es un poèta e revolucionari ongrés, eròi nacional pels Magiars.
Autor de Nemzeti Dal (Cant nacional), se n'acostuma de dire qu'inspirèt la Revolucion Ongresa de 1848, que se descabestrèt amor d'emancipar lo pòble e la nacion ongreses de l'ascendent tròp ofegaire de l'Empèri, d'a Viena, Àustria, durament e estricta, dirigit.
Se moriguèt durant una batalha, en tot ne corre, al brutle, als quatre galaups, de cavals, çò dison...
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
Ne daissarem parlar d'esperse en Petőfi Sándor qu'escriguèt en 1846 aicesta notícia autobiografica en alemand, per un poèta d'aicesta nacionalitat, que çò se ne prepausava el d'editar las siás tròbas, per las publicar en çò sieu (segon l'edicion de las siás òbras per en Köpeczy Béla, pp 31-32, e per l'escasença del 150en aniversari de la siá naissença, en 1973... Veire bibliografia çaijós).
Garatz-aicí doncas çò que ne ditz lo quite el d'el meteis, en tot parlar de se en tresena persona:
... " Petőfi Sándor, nascut de parents paures, lo 1èr de genièr de 1823, en bèl mitan de la Puszta, al pè dels monts Mátra, entremièg Tisza e Danubi.- La siá asirança per tota mena de subordinacion lo faguèt mantun còp fugir l'escòla, que fin finala l'abandonèt en 1839.D'una passa, barrutlèt.Al cap de qualques mesadas, aconfinhat per la miséria, soldat se faguèt.- Soldat, doas annadas de temps: simple soldat e marrés.A l'enta que çò ne pensava el desertar, aguèt la fortuna d'èsser reformat, gràcias a l'intervencion d'un mètge.Tornat a la vida civila, s'ajunhèt l'escòla mas lo sieu gost constant de l'independéncia l'empachèt que i demorèsse mai d'un an; ne venguèt alavetz comedian dins una còla de teatre ambulant.Comedian itinerant, doas annadas de temps. Comedian, publiquèt son primièr poèma.Tornat a Pèst al cap de dos ans, lai faguèt estampar lo sieu primièr libre de poèmas e venguèt l'assistent del redactor d'un jornal de mòda, plaça que va ocupar pendent un an.Daissèt puèi son emplec e, dempuèi aquela epòca (debuta de 1845), viu dins aquela independéncia que tant desirèt de contunh e aimèt.La siá devisa es : "Fardèl e libertat!" Aprèp lo sieu primièr libre de poèmas, publiquèt la meteissa annada (1844), A helység kalapácsa (lo Martèl del Vilatge), poèma eroïcomic ; en 1845 : János vitéz (Joan lo Pros), conte popular ; Cipruslombok Etelke sírjáról (Rams de cipressièr del tombèl d'Etelke), poèmas lirics ; lo sieu segond libre de poèmas, Szerelem gyöngyei (las Perlas de l'amor), poèmas lirics ; en 1846 : Felhők (Nívols) , poèmas lirics ; e A hóhér kötele (la Còrda del borrèl), roman de pròsa."
... Fin de mai - debuta de junh de 1846...
Çai, aital se calava el e se ne clava l'autobiografia d'en Petöfi Sándor, poèta e escrivan ongrés. Se sap que se moriguèt devèrs julhet de 1849, mas se ne sap pas cap exactament e precisa, ni cossí nimai quora, de verai verai. Çò n'ensajarem pr'aquò d'aclarar (dins los limits de las nòstras possiblitats redusidas assatz), d'unes autres mistèris petofians... que ne son fin finala pas cap!
L'Òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra poetica[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'òbra poetics[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra en pròsa[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
de l' òbra[modificar | modificar la font]
- . . . Révolté ou révolutionnaire? - Sándor Petőfi, A travers son journal, ses lettres, écrits polémiques et poèmes......: causida dels tèxtes, prefaci e comentaris d'en Béla Köpeczy, publicat amb l'assisténcia de l'UNESCO, París - Edicions Corvina, Budapèst, 1973
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 2240 documents subre en Sándor Petöfi en picar coma clau Sandor Petofi
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
LaurençD a écrit:Bon, soi un pauc testarut, alara i tòrni : la responsa "non" a ren de veire amb lo sentis d'apartença a França. Fa ara d'annadas que, tre que demandon a l'elector de respondre a una question, aquel dis sistematicament de non. Es estat parrièr per la constitucion europenca, e fin finala la question impòrta pas gaire. Es un problèma politic dels grands, un problèma amb la quita democracia.
Jo tanben que soi capborrut
Qu'ei vertat que despuish ua pausa eths referendums son utilizats per ua bona part deths ciutadans ta sanccionar era politica generau deths governs, ara maneira d'un plebiscit. Vertat qu'ei problematic pera democracia.
Totun, que pensi que ne pot pas explicar completament eths diferents resultats. Per jo, que sere har escarni aths electors que de pensar per exemple que's son mobilizats, mes que mes per internet, enta har empach a un projecte de constitucion europea alienant, sonque per un reflexe pavlovian
.
Sus aqueste referendum, era chifras que'm semblan trop hautas (73 % i 80 %) ta que ne rebatian pas ua vertadera frilositat dera populacion de cap ar'aventura autonomica. Ua consultacion d'aqueste tipe, mes dera part inversa, a Mayotte en 2009, qu'arrecoti a un oc massiu a 95% a favor dera departamentalizacion.
LaurençD a écrit:E cal arestar de dire que los ciutadans son de colhons perqué vòlon pas faire çò que lor dison los elegits.
+ 1


text:
d'acòrdi, es de cultura, mas....
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
un article en occitan
1 un article en occitan le Mer 30 Déc - 4:21
jfrieux
Occitan Warrior
d'acòrdi, es de cultura, mas....
2 Re: un article en occitan le Mer 30 Déc - 20:17
joan_cavalier
Trobador !!
Diriai "un article sur le patois fait par des patoisants sur le patois que c'est bien".........aprep sem dins la "trèva dels confidors" totes los medias son a l'agachon d'un dacos per ganhar 2 minutas d'antenas (o 20cm² de paper) trapi l'article dins "l'Eclair des Pyrénées" sus "Harry Potter en occitan" (quitament se es capelat "Regionalisme") mai interessant que non pas aquela mena de "corrier dels legidors"
Aprep cadun trapa (lo seu) miègjorn a la seuna pòrta, ieu personalament lo costat "Pernault, nos regions ont du talent nos patois sont beaux"........ mmmm passi lo meu torn
3 Re: un article en occitan le Mer 30 Déc - 21:27
jfrieux
Occitan Warrior
Postèri aquò per ço que aviái ausit, fa dos estius, que lo Miègjorn Liura (es liura ) voliá pas cap d'occitan dins la seunas colomnas. L'article en occitan de l'indep m'a paregut una pòrta un pauc dobèrta.
4 Re: un article en occitan le Mer 30 Déc - 22:32
joan_cavalier
Trobador !!
Anirai mai luenh soi segur que mandas aquela mena de pichot paperot a la debecta, a Midi Libre o al jornal que vos en agost, passara parier, lo trabalh d'un jornal es de vendre de papier (quora Le Lay diguet "Mon travail est de vendre du temps de cerveau entre 2 pubs pour Coca", lo monde putget al patac, ieu fogueri estrambordat de veser un PDG de TF1 diser la vertat sus lo mestier
5 Re: un article en occitan le Jeu 31 Déc - 5:04
jfrieux
Occitan Warrior
Mai aquò es vertat qu'aquel estiu, me demandavi, al vist de l'esperit que bufava sus las paginas del ML o de l'Indep, si trobariá pas quicòm en occitan. Fin finala, i aguèt solament, per lo mielh, de mòts o expressions pichonas occitanas comentats - en francès, plan segur.
Per ço que pertoca ço que diguèt Le Lay, foguèri estrambordat, tanben, tant mai qu'aviá ajustat "disponible". Ara, un pauc de verd, tot lo monde es content, la reclama ven mai eficaç.
6 Re: un article en occitan Aujourd'hui à 3:48
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Aeropòrt de Tolosa-Blanhac
L'aeropòrt Tolosa-Blanhac es un aeropòrt situat sus la comuna de Blanhac, al nòrd-oèst de Tolosa.
Somari
- 1 Situacion geografica
- 2 Istòria
- 3 Trafec
- 4 Las infrastructuras e equipaments
- 5 Companhiás desservissent l'aeropòrt
- 6 Ligasons
- 7 Accès à l'aeropòrt
- 8 Vejatz tanben
- 9 Nòtas e referéncias
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt Tolosa-Blanhac es situat a 8 km al nòrd-oèst de Tolosa. Es construit sus l'emplaçament istoric de l'aerodròme de Blanhac a una altitud de 152 m. Al sud, se pòt veire la barrièra dels Pirenèus alara que al nòrd e nòrd-èst s'espandis la vila de Tolosa e la banlèga. Al sud-èst, Garona va lo long d'un plan que son trescòl es Puèg Dàvid. Lo clima de l'aeropòrt es un clima temperat doç d'automne a prima e caud e sec l'estiu. Los vents dominants son, per òrdre d'importància, lo vent d'oèst, lo vent del sud-èst (l'autan, caud e sec) e lo vent del nòrd, fòrça mens frequent e sovent fred e sec. Las pistas son doncas orientadas nòrd-oèst a sud-èst.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt de Tolosa foguèt creat en 1939, a l'entorn d'un pòl industrial. Lo site aculhiguèt l'aviacion civila a partir de 1945, dins de cabanas de fusta. La primièra aerogara data de 1953.
Aquel aeropòrt vegèt lo primièr vòl del Concorde, amb lo prototipe 001, lo 2 de març de 1969 e aquel de l'Airbus A380 lo 27 d'avril de 2005.
L’aeropòrt foguèt administrat per la Cambra del Comèrci e de l'Industria de Tolosa dins lo quadre d’una convencion de concession consentida per l’Estat fins a 2008 e denonciada lo 27 de març de 2007 amb la creacion de la SA Aeropòrt Tolosa-Blanhac, que la CCI n'es accionària.
Trafec[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt de Tolosa-Blanhac es lo siesen aeropòrt en França, aprèp los aeropòrts de París, Nisa, Lion e Marselha.
- Escalas desservidas par de linhas regularas: 43, que 27 linhas internacionalas e 16 linhas nacionalas
- Escalas desservidas per de linhas de merças : 30
- Trafec merças e corrièr per avion 2006 : 58 721 tonas (+4,1 %)
Las infrastructuras e equipaments[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt s'espandis sus 780 ectaras de terren sus la comuna de Blanhac. La capacitat d'acuèlh de l'aerogara es de 8,5 milions de passatgièrs per una obertura 24 oras per jorn. I a quatre halls que lor superfícia totala es de 61 000 m² sus dos estatges :
- hall A,
- hall B,
- hall C,
- hall D.
L'aeropòrt compòrta tanben:
- 8 ascensors (en zòna publica),
- 68 bancas de registrament,
- 14 escalièrs mecanics,
- 10 passarèlas,
- 10 PIF (Pòste d’Inspeccion Filtratge),
- 28 pòrtas d'embarcament,
- 5 tapís de liurason de bagatges.
I a 9 600 plaças de parcatge
Doas pistas parallèlas son equipadas d’ILS (sistèma d'aterriment amb instruments):
- Pista n° 1 : 3 000 mètres x 45 m, orientacion 14L-32R amb 289 fòcs (balisatge lateral)
- Pista n° 2 : 3 500 mètres x 45 m, orientacion 14R-32L amb 688 fòcs (balisatge lateral e axial)
Companhiás desservissent l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt es desservit (ivèrn 2010-2011) par quaranta sèt companhiás aerianas:
Ligasons[modificar | modificar la font]
Destinacions nacionalas regularas (estiu de 2009)[modificar | modificar la font]
Destinacions europèas regularas (estiu de 2009)[modificar | modificar la font]
Destinacions internacionalas regularas (estiu de 2009)[modificar | modificar la font]
Accès à l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
Transpòrts en comun[modificar | modificar la font]
La navette Aéroport, linha especiala girida par Tisséo, religa l'aeropòrt a la Gara de Tolosa Matabuòu, amb tres arrèstes intermediaris (Compans-Caffarelli, Joana d'Arc e Joan Jaurès). Un bus passa totes los jorns, cada vint minutas[4].
Las linhas 25| 30 | 66 del malhum Tisséo s'arrèstan a l'aeropòrt.
Fin finala, una branca de la linha 1 del tram, deuriá anar cap a l'aeropòrt.
Ligasons rotièras[modificar | modificar la font]
Lo principal punt d'accès rotièr es l'A621 (sortida 03), que contorna Tolosa par l'oèst.
La RN 124 puèi la RD 902 permeton tanben d'accedir a l'aerogara.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) RADAR TOULOUSE, Trafec aerian en dirècte
- (fr) presentacion de l'aeropòrt sul site de l'Associacion de Defensa de l'Environament d'Aussona
- (fr)(en) Site de presentacion del Hall D
- (fr)(en) Site oficial de l'aeropòrt
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bilan 2006 de l'aéroport de Toulouse-Blagnac [pdf]
- ↑ Trafec de merças
- ↑ Résultat 2007 [pdf]
- ↑ (fr) [1]La navette Aéroport sus Tisséo.fr (2011)


text:
Eugèni Trutat
Eugèni Trutat (nascut Charles Louis Eugène Trutat; Vernon, Eure, 25 d'agost de 1840 - Fois, Lengadòc, 6 d'agost de 1910) foguèt un fotograf, pireneïsta, geològ e naturalista occitan. Foguèt director del Musèu d’Istòria Naturala de Tolosa.
Biografia[modificar | modificar la font]
Eugèni nasquèt a Vernon (Eure) ont son paire èra afectat coma oficièr d'artilhariá. Aqueste foguèt mandat puèi a Tolosa ont lo jove Eugèni faguèt d'estudis al Collègi dels Jesuitas. S'apassionèt per las sciéncias naturalas e entamenèt en seguida d'estudis de medecina que decidiguèt de contunhar a París, en 1856, a la Facultat de medecina e al Musèu d'istòria naturala. Tornèt a la vila mondina en 1860 per tal d'i acabar los estudis. Participèt alara a la creacion del Musèu d'istòria naturala de la vila e foguèt membre de mantuna societat sabenta, coma per exemple la Societat de Fotografia de Tolosa que ne foguèt fondador.
Tanben participèt activament a l’exploracion dels Pirenèus, subretot a l'entorn de Luishon e del país d'Arièja. Realizèt d'estudis suls glacièrs, en mesurar lor progression, amb Maurice Gourdon (Aneto e Maladeta). En 1876, amb Charles Fabre, fondèt la seccion Pirenèus centrals del Club Alpin Francés.
Comencèt a s'avodar a la fotografia en 1859 e publiquèt regularament d'òbras tecnicas sus aqueste sicut. Es autor de gaireben 15 000 fotografias, que d'unas son d'autocròms (fotografias de color). Foguèt president de la Societat Fotografica de Tolosa e mai membre de la comission dels monuments istorics de Tolosa.
En 1890, venguèt lo successor de Joan Baptista Nolet al cap del Musèu de Tolosa, fins a sa demission en 1901[1].
Son cosin Félix Trutat (1824-1848) foguèt un pintor francés reconegut de l'escòla de Dijon. Foguèt l'amic de mantun occitanista d'aquel temps coma Antonin Perbòsc que ne farà divèrsas fotografias amb sa familha.
Òbra[modificar | modificar la font]
La bibliotèca de Tolosa a servat un fons de 5000 fotografias sus placas de veire, que foguèron presas entre 1870 e 1910, e qu'an per tematica los Pirenèus. Lo Musèu de Tolosa ten 15 000 placas, d'entre 1875 e 1910, que i a d'autocròms e las solas fotografias qu'existiscan suls aigats de 1875 a Tolosa. Sas fotografias cubrisson un ventalh ample de representacions e an bastit una font de documentacion unica suls Pirenèus de la fin del sègle XIX: païsatges, sits, vida quotidiana, ascensions e excursions, e sos amics los pireneistas e las guidas: Maurice Gourdon, Émile Belloc, Henri Beraldi, etc. Beraldi que çò ne ditz d'el:[2]
- Trutat ne foguèt l'apòstol, lo vulgarizator de la conferéncia pireneïsta; conferencièr sòbre e elegant, professor amb una longa experiéncia de çò qu'es un cors davant un auditòri cochat (al Museum de Tolosa), es el pr'aquò que ne considerèt lo principi vertadièr aquel de la conferéncia amb projeccions: paucas paraulas e subretot gessas consideracions preliminàrias, que ne petna d'impaciéncia lo public: la lanterna magica sul pic! e garatz-aicí çò qu'es la conferéncia amb projeccions, qu'es la projeccion amb çò mens que possible de conferéncia.Es un divertiment dintrat dins las mors.[3]
Publicacions[modificar | modificar la font]
- La Photographie appliquée à l’archéologie, París, Gauthier-Villars, 1879
- Traité élémentaire du microscope, París, Gauthier-Villars, 1883
- La Photographie appliquée à l’histoire naturelle, 1884
- Les Papiers photographiques par développement,
- Une excursion à Montpellier-le-Vieux (Aveyron), Tolosa, imp. Durand, 1885
- Le Midi pittoresque, la Vallée de la Garonne, Lemòtges, Marc Barbou et Cie, 1894
- Les Pyrénées, París, librariá J.-B. Baillière, 1896
- La Photographie animée, 1899
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Le Muséum de Toulouse et l'invention de la préhistoire, 2010 (ISBN 978-2-906702-18-9)
- ↑ Henri Beraldi, Cent ans aux Pyrénées, p. 152
- ↑ Trutat a été l'apôtre, le vulgarisateur de la conférence pyrénéiste ; conférencier sobre et élégant, comme un professeur qui a la longue expérience d'un cours devant un auditoire empressé (au Muséum de Toulouse), c'est lui cependant qui a tenu pour le vrai principe de la conférence à projections : peu de paroles, et surtout pas de considérations préliminaires, le public en piaffe d'impatience : la lanterne magique tout de suite ! Et voilà ce qu'est la conférence à projections, c'est la projection avec le moins de conférence possible. C'est un divertissement entré dans les mœurs.


text:
Corveta
Una corveta es un naviri militar leugier e rapid. Lo nom es aparegut tre l'epòca de la marina de vela. A l'ora d'ara, designa un tipe de naviri pus leugier qu'una fregata amb una longor entre 80 e 130 m e una massa inferiora a 2 000 t. Sei missions principalas son la proteccion d'una zona costièra o d'un grop de naviris pus importants. Per aquò, lei corvetas son equipats d'un blindatge leugier mai d'un armament important coma d'artilhariá mejana, de missils o d'elicoptèrs. Relativament economic, aqueu tipe d'unitats es fòrça utilizada per lei marinas militaras de talha intermediària qu'an solament un litorau limitat de protegir e gaire d'ambicions oceanicas.


text:
Minzac
Minzac (Minzac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region d'Aquitània. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Minzac (atestacion Minzac en 1121) vendriá d'un nom gallés d'òme Magentius, o d'un nom latin d'òme *Mannitus (de Mannius), emb lo sufixe -acum[1], latinizacion dau sufixe celtic -*ako-. Minzac seriá donc un ancian grand domeni antic.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1835, l'enclava dau "Molin Nuòu", que dependiá de Vilafrancha de Lochac, passa a Minzac, per l'Ordenança de Loís Felip dau 1er de julhet 1835. La superficia passa à 2 606 ectares. Lo 19 mars 1841, los maines de Trompette, Belair, Maisonneuve (noms francés), Nicolau e Legendre (nom francés) son estachats a la comuna de Montpeirós, coma los abitants volián. La superficia tòrna davalar a 2 457 ectares. En 1906, la comuna de Molinnuòu es creada a partir de Minzac [2], çò que los abitants reclamavan dempuèi 1879.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vilafrancha de Lochac; es aura dau canton de Pays de Montaigne et Gurson (en francés), donc País de Montanha e Gurçon.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 1835 : ganh de territòri; 1841 : perda de territòri; 1906 : creacion de Molinnuòu (429 abitants en 1906)
- 2012 : 452; 2013 : 454 abitants (29 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24203


text:
Villes et mairies du Comté d'Uppsala
Liste des communes
Uppsala
Ville d'Uppsala, localité de la Suède de 180 000 habitants.
La mairie d'Uppsala a une adresse e-mail et un site Internet.
Enköping
Ville d'Enköping, localité de la Suède de 38 000 habitants.
La mairie d'Enköping a une adresse e-mail et un site Internet.
Östhammar
Ville d'Östhammar, localité de la Suède de 21 000 habitants.
La mairie d'Östhammar a une adresse e-mail et un site Internet.
Tierp
Ville de Tierp, localité de la Suède de 20 000 habitants.
La mairie de Tierp a une adresse e-mail et un site Internet.
Håbo
Ville de Håbo, localité de la Suède de 18 000 habitants.
La mairie de Håbo a une adresse e-mail et un site Internet.
Knivsta
Ville de Knivsta, localité de la Suède de 13 000 habitants.
La mairie de Knivsta a une adresse e-mail et un site Internet.
Älvkarleby
Ville d'Älvkarleby, localité de la Suède de 9 000 habitants.
La mairie d'Älvkarleby a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Sent Palai
Sent Palai (Donapaleu en basco, Saint-Palais en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Micse. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Aicirits-Camon-Suhast au nòrd-èst, Amenduish-Oneis au nòrd-oèst, Behaskane-Laphizketa a l'èst, Veiria a l'oèst, Larribarre-Sorhapürü au sud-èst e Ostankoa e Uhart de Micse au sud.
Istòria[1][modificar | modificar la font]
Au sègle XIIIau, Sent Palai, lo nom de la quau e vien de Palai de Còrdoa, qu'èra ua « vilanava » (iriberri en basco) creada peu rei de Navarra entad atirar e fixar los estatjants dens un "axe de penetracion" de cap au sud. Dotada de las armas reiaus de Navarra, qu'èra ua vila establida lo long de la « carrèra deu Senhor Rei[2] », l'actuau carrèra deu Palais de Justícia. Deu miei deu sègle XIVau a la fin deu sègle XVIIau òm que i batí moneda dens 60 enclumis. Au sègle XVau, la vila qu'arrecebó lo privilègi d'ua hèra annau e d'un mercat. Uei desapareishut, l'espitau de Santa Magdalena de Larraga qu'arrecebèva los pelegrins ; qu'èra situat dab la soa glèisa parroquiau « a un gèt de balestra », au ras de l'actuau cemitèri. A la debuta deu sègle XVIau, arron de l'invasion de la Hauta Navarra per las tropas aragonesas e castelhanas, Sent Palai que vadó lo sièti de la canceleria de Navarra e deus prumèrs Estats Generaus qui s'amassavan dens la Glèisa de Sant Pau, l'actuau palais de justícia. La Revolucion que batiè la vila « Mont Bidosa » e que'u designè com cap deu districte de la Baisha Navarra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- lo Musèu de la Baisha Navarra
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Conselh Generau deus Pirenèus Atlantics.
- ↑ « Carrera del Seynhor Rey » en gascon medievau.


text:
Aquò de l'ensenhament obligatòri de l'occitan, sabi pas se seriá bon... D'unes o avètz ja mai o mens dit. Vos contarai un pauc la situacion del catalan, pensi que pòt èstre un pauc un miralh de çò que se poiriá passar.
En Catalonha e Malhòrca, l'ensenhament es mai que mai tot en catalan (valent a dire, las classas normalament se fan totas en catalan, non solament la classe de lenga catalana). Tanben la lenga es fòrça viva a la carrièra. S'ausís sovent. Doncas lo monde que parlan pas catalan comprenon que l'ensenhament del catalan se deu far, i trapan pas de problèmas: es la lenga d'aicí, doncas es besonh de l'estudiar.
Mas al País Valencian aquò càmbia. Soi estat en Alacant, la vila del sud. Ailà lo catalan s'es perdut del tot. Per la carrièra s'ausís pas brica, s'i pòdon pas trapar de tèxtes escrits en catalan nimai de panèls d'informacion. Pas res.
Mas a l'escòla i a ensenhament obligatòri del catalan.
De qué se passa, donc? Dintrèri en un bar, e i aviá una dròlla joveneta que de segur aviá estudiat lo catalan en classa, li demandèri "un cafè amb llet, per favor" (pas "un café con leche, por favor") e me comprenguèt pas. Soi segur qu'una persona qu'a estudiat lo catalan o pòt comprene. O li tornèri dire. Me comprenguèt pas... Un còp de mai, e pas. Faguèri de simbòls amb las mans; tanpauc. Per ieu foguèt plan estonant e me calguèt comprene que me poiriá aver comprés, de segur! Mas o volguèt pas. Es aquò: non o volguèt pas. Aquò es general.
Parlèri sus l'ensenhament del catalan a l'escòla amb de monde d'ailà (d'amics i demòran) e agachèri per forums d'internet, e bon, vesi que çò que se passa es que lo monde se sentisson embestiats pel catalan: "benlèu lo catalan es la lenga que se parlava aicí i a d'ans, mas los tempses càmbian, a jorn de uèi se parla pas, n'es pas pus la nòstra lenga, alara la volèm pas estudiar! Vòli pas estudiar las lengas que servisson pas a res", aquò dison.
En Catalonha e Malhòrca la lenga es mai que mai viva, i demòra encara. La diferéncia es qu'en Alacant s'i fa pas qu'una classa en catalan e las autras son en castelhan, e lo catalan ailà es mòrt (tuat).
Donc vaicí la tòca de la question. Conessi aquesta situacion, es trista, pòdi pas comprene per de qué lo monde pensan aquò, mas es aital. Alacant es pas luènh d'Occitània e amb l'occitan se poiriá passar quicòm parièr.
D'un costat, aquò anariá plan per que lo monde que voldriá aprene l'occitan (que n'i auriá fòrça, de segur) lo poguèsse aprene.
Mas tanben de monde aurián pas que mesprètz per l'occitan coma s'es passat en Alacant. Es pas de bon comprene, mas es aital.
Nos cal pensar... Una causa compensariá l'autra? Seriá bon aquò per la nòstra lenga? Volèm ganhar d'amics e tanben un fum d'enemics?
Soi pas nascut en Occitània, çaquelà me sentissi occitan, e vòli pas que degun se sentisca embestiat per aquesta lenga.
Pel moment, malurosament, pensi se pòt pas far d'ensenhament obligatòri d'occitan. Es mon opinion, m'estimariái mai qu'aquò foguèsse mai aisit, mas se pòt pas far a la lèsta perque seriá marrit per la lenga.
D'en primièr cal far tornar l'occitan quicòm polit per totes. Seriá bon de prepausar de jòcs als mainatges en occitan, cançons infantilas... Seriá amusant per eles! Mas, n'i a de professors qu'o voldrián far?
Doncas a mon vejaire, caldriá trapar un biais per raprochar l'occitan gratis per totòm qu'o voldriá. Quand lo monde pòt causir çò que vòl, tot vira redond. Quand es impausat, agrada pas. Las escòlas poirián faire classas optativas d'occitan, pas als pus pichons, mas als joves, quand aurián ja coneissuda l'istòria d'Occitània, en classa. Aquestes joves benlèu l'aprendrián e voldrián dintrar dins aquesta cultura, que seriá la seuna! Seriá pas obligat, seriá optatiu, e d'aqueste biais degun se sentiriá pas embestiat.
E òc, aquò deuriá èstre aital dins TOTAS las escòlas d'Occitània, sens de problèmas per degun.
Quan d'unes estudiaràn l'occitan, benlèu los autres s'i mainaràn mai e començaràn s'i interessar. Cal trabalhar al pichòt pas mas sens relambi.
Pensi que ser pòt far.
Ai! Veni d'escriure un comentari longanàs O_o


text:
Dinky Toys
Dinky Toys qu'ei ua marca anglesa de joguets qui avó tanben fabricas en França e qui ho pro emblematica dens l'istòria industriala deus joguets. Que vadó mei que mei vamosa peus son modèls redusits de veïculs : autos, camions per exemple.
Los purmèrs modèls qu'èran de plomb abans d'emplegar l'aliatge zamac.
La marca que conegó ua escaduda de las granas durant las annadas 1950 e 1960. Enter 1937 e 1974 los joguets Dinky Toys que hon produsits entr' autes en França e mei que mei dehens la fabrica de Bobigny. A partir de las annadas 1980 que's deishèn de prodúser passivament e la licéncia de la marca que ho successivament venuda entà tronar podúser modèls de colleccion.


text:
Halfdan T. Mahler
Lo doctor Halfdan T. Mahler nascut lo 21 d'abril de 1923 a Vivild en Danemarc.
En 1951, trabalhèt per l'OMS. Passèt gaireben dètz ans en Índia coma estacat al programa nacional de tuberculòsi.
De 1962 a 1969, venguèt cap de l'unitat de tuberculòsi al sèti de l'OMS a Genèva.
En 1970, foguèt nomenat director general auxiliar de l'OMS tot en demorant a la direccion de l'analisi de sistèmas de projècte.
En 1973, Mahler venguèt lo tresen director general de l'OMS. Foguèt elegit per dos mandats successius de cinc ans en 1978 e 1983. Jos l'èra del doctor Mahler, en 1979, la trenta dosena Assemblada de Santat del monde lancèt l'estrategia globala per la santat per totes fins a l'an 2000.


text:
Aguest mes de mai harà un an des eleccions municipaus e ath
Conselh Generau d’Aran enes que CDA passèc a governar ena maxima institucion
aranesa. Cèrtament a estat un an complicat pr’amor dera crisi economica e sociau
que patim e qu’a condicionat en bona mesura es accions des administracions
estataus e autonomiques, e tanben dera administracion aranesa. Totun, dempús
des mesi passadi me resulte inevitable plantejar era qüestion de s’era crisi
economica ei finaument eth motiu o comence a èster dejà era excusa entara
inaccion e eth desinterés.
En moments de restriccions economiques es prumèrs airaus que
se’n resenten son es dera cultura, ei eth prumèr lòc a on es recorsi se
retalhen. Ei atau. Mès, se quauquarren a de bon eth mon dera cultura e dera
creacion, ei que, a manca de sòs, era imaginacion resulte eth melhor aliat. Crear
hilat, prebotjar era participacion ciutadana e der associacionisme culturau pòt
èster ua bona medecina entà contrarrestar era manca de recorsi e poder amiar
entà deuant ua politica culturau solida e definida. Totun, malurosament de tot açò,
dempús d’un an, non n’i a ne rastre: ne imaginacion, ne creativitat, ne
projècte. Se me hè fòrça trist e sorprenent que, en un an de govèrn convergent
en Conselh Generau d’Aran era produccion culturau e literària per part dera
maxima institucion a estat nula. Arren. Ne tansevolh s’a organizat cap
activitat entà celebrar eth dia deth libre aguest 23 d’abriu, ua celebracion
que sonque se harà visible gràcies ath trabalh de Lengua Viua. A on ei eth projècte culturau e lingüistic
der actuau govèrn deth Conselh Generau? Quini objectius an? Per qué non
se visualizen?
Aumens a jo me desconcèrte fòrça qu’era cultura e era lengua,
que son era rason d’èster des nòstes institucions e dera nòsta identitat coma
pòble, age un papèr tant e tant praube laguens d’aguest govèrn que tanti
viatges s’a autodefinit coma nacionalista. E era manca de sòs non acabe d’èster
ua rason massa convincenta.
Des d’aciu les encoratgi entà qu’ac sagen, entà que placen
ara cultura, en sòn significat mès ampli, e ara lengua pròpria d’Aran en lòc
que meriten e acaben per hèr aunor ath trabalh e esfòrç de tantes e tantes
persones d’aguest país que trabalhen desinterassadament entà mantier-les viues.
Pr’amor que meritam un govèrn motivat, valent e actiu, e non pas un govèrn gris
e amortat.


text:
Rodentia
Un rosegaire (var. arroganhaire) es un animal qu'aparten a l'òrdre dels Rodentians (en latin Rodentia), que son de mamifèrs vegetarians o omnivòrs que sa denticion caracteristica es desprovesida de caninas e compòrta doas incisivas de creissença continua, talhadas en bisèl e talhentas. Los rosegaires an una articulacion de lor maissa que permet a aquesta de se mòure dins lo sens vertical coma los carnassièrs, mas tanben dins un movement orizontal de darrièr en abans, pròpri a limar las substàncias duras entre las incisivas, e a las trissar entre las molaras.
Las espècias de rosegaires se son desplegadas dins fòrça nichas ecologicas e son presentas dins los mitans terrèstres, dels mai arids als mitans dulçaquicòlas. I a de rosegaires arboricòlas, terrèstres, escavaires, anfibís, e mai planaires.
Lo rat de camp, lo campanhòl, lo rat, la mirga, lo chinchilhà, lo vibre o l'esquiròl son d'exemples de rosegaires. Contràriament a çò que se pensa sovent, la talpa es pas un rosegaire mas un soricomòrf. Lo cas de la lèbre e del conilh es pus delicat: an, coma los rosegaires, doas incisivas fòrtament desvolopadas, mas n'an tanben un autre parelh, que demòra a l'estat de monhon. De mai, son exclusivament erbivòrs. Fan partida d'un autre òrdre, lo dels Lagomòrfs. Çaquelà, certanas classificacions fan dels rosegaires un grop comprenent al còp los Rodentians e los Lagomòrfs.
Lo màger dels rosegaires es lo capibarà que pòt mesurar 1,25 m de long e 50 cm de nautor e que son pes pòt aténher 65 kg.
Somari
Classificacion[modificar | modificar la font]
D'aprèp Carleton (1984), existisson mai de dos mila espècias viventas classadas en trenta familhas.
Sosòrdre Sciurognathi[modificar | modificar la font]
- Anomaluridae.
- Aplodontidae.
- Castoridae.
- Ctenodactylidae.
- Dipodidae.
- Geomyidae.
- Heteromyidae.
- Muridae.
- Myoxidae.
- Pedetidae.
- Sciuridae.
Sosòrdre Hystricognathi[modificar | modificar la font]
- Abrocomidae
- Agoutidae
- Bathyergidae
- Capromyidae
- Caviidae
- Chinchillidae
- Ctenomyidae
- Dasyproctidae
- Dinomyidae
- Echimyidae
- Erethizontidae
- Heptaxodontidae
- Hydrochaeridae
- Hystricidae
- Octodontidae
- Petromuridae
- Thryonomyidae
Classificacion recenta[modificar | modificar la font]
La classificacion sistematica es actualament mesa a mal pels estudis genetics e la qu'es presentada es doncas ja benlèu despassada.
Se distinguisson cinc sosòrdres (al luòc de dos) :
- Anomaluromorpha Bugge, 1974
- Anomaluridae Gervais, 1849
- Pedetidae Gray, 1825
- Hystricognatha Woods, 1976
- Abrocomidae Miller e Gidley,
- Agoutidae Gray, 1821
- Bathyergidae Waterhouse, 1841
- Capromyidae Smith, 1842
- Caviidae Gray, 1821
- Chinchillidae Bennett, 1833
- Dinomyidae Troschel, 1874
- Echimyidae Gray, 1825
- Erethizontidae Bonaparte, 1845
- Heptaxodontidae Anthony, 1917
- Hydrochaeridae Gray, 1825
- Hystricidae G. Fischer, 1817
- Laonastidae Jenkins, Kilpatrick, Robinson e Timmins, 2005
- Octodontidae Waterhouse, 1840
- Petromuridae Tullberg, 1899
- Thryonomyidae Pocock, 1922
- Myomorpha Brandt, 1855
- Dipodidae G. Fischer, 1817
- Geomyidae Bonaparte, 1845
- Heteromyidae Gray, 1868
- Muridae Illiger, 1815
- Myoxidae Gray, 1821
- Sciuravida
- Ctenodactylidae Gervais, 1853
- Sciuromorpha Brandt, 1855
- Aplodontiidae Brandt, 1855
- Castoridae Hemprich, 1820
- Sciuridae Hemprich, 1820
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- lista detalhada de las familhas e genres de rosegaires
- lista alfabetica dels genres de rosegaires
- lista alfabetica dels noms vernaculars de rosegaires
Per extension, lo tèrme de rosegaire es emplegat coma adjectiu a prepaus de quicòm que :
- ataca, destrutz una matèria en l'absorbent, coma d'insèctes rosegant de lenha, altèra la substància de quicòm o ne recobrís la superficia, coma lo rovilh,
- destrutz pauc a pauc un organisme vivent, coma una malautiá coma la gangrena.
- mina pauc a pauc sul plan moral e que tormenta, coma de penas, de laguis, de remembranças.


text:
Artonges
Artonges es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villatge del sud del departament de l'Aisne, en lo anciana Brie champenoise, implantat sus un scenari anautit, pas luènh de las fonts de la Dhuys e a la orée del bòsc dels "Roges Fossés".
Village du sud du département de l'Aisne, dans l'ancienne Brie champenoise, implanté sur un plateau élevé, non loin des sources de la Dhuys et à l'orée de la forêt des "Rouges Fossés".
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement "Hertungiae", Mencionat l'an 1137.
Anciennement "Hertungiae", mentionné en 1137.


text:
Alfred Kinsey
Alfred Charles Kinsey (Hoboken, Nòva Jersey 1894 - Bloomington, Indiana 1956) èra un entomològ, sociològ e sexològ estatsunidenc. Sens abandonar sas enquèstas zoologicas a l'Universitat d'Indiana, aprofeitèt d'una borça de la Fondacion Rockefeller per estudiar, sus la basa de grandas enquèstas (18 000 personas consultadas), lo comportament sexual uman. Amb sos collaborators Pomeroy e Gebhard, donèt lo resultat de son analisi dins « Sexual Behavior in the Human Male » (1948) e dins « Sexual Behavior in the Human Female » (1953), que, coneguts jol nom rapòrts Kinsey, representèron una estapa scientifica e sociologica per classificar la problematica complèxa de la sexualitat manipulada pels tabós e la lei.
Las conclusions obtengudas an en comun una vision racionala de la conduita sexuala e un tust per las concepcions immobilistas de normalitat e anormalitat de la practica sexuala occidentala. Atal provoquèt fòrça detractors, coma la doctora Judith A. Reisman e totes los pensadors crestians conservators e aqueles de drechas.
Moriguèt d'una pneumonia en 1956.
De postum, en 1973, sos continuaires capitèron que l'omosexualitat siá eliminada de la lista de malautiás mentalas de l' American Psychiatric Association, perque mostrèron, per mejan de la nomenada Escala de Kinsey, que mai o mens la grand majoritat de las gents son atiradas per ambedós sèxes a un moment de sa vida.
En 2004 sortiguèt un filme sus sa vida, Dr Kinsey, jogat per l'actor irlandés Liam Neeson.
Publicacions mai importantas[modificar | modificar la font]
- New Species and Synonymy of American Cynipidae, al Bulletin of the American Museum of Natural History (1920)
- Life Histories of American Cynipidae, al Bulletin of the American Museum of Natural History (1920)
- Phylogeny of Cynipid Genera and Biological Characteristics, al Bulletin of the American Museum of Natural History (1920)
- An Introduction to Biology (1926)
- The Gall Wasp Genus Cynips: A Study in the Origin of Species (1930)
- New Introduction to Biology (1933, revisat 1938)
- The Origin of Higher Categories in Cynips (1935)
- Sexual Behavior in the Human Male (1948, reeditat 1998)
- Sexual Behavior in the Human Female (1953, reeditat 1998)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Cornelia Christenson, Kinsey: A Biography, Indiana University Press, 1971
- Wardell Pomeroy, Dr. Kinsey and the Institute for Sex Research, Harper & Row, 1972
- James H. Jones, Alfred C. Kinsey: A Public/Private Life, Norton, 1997
- Jonathan Gathorne-Hardy, Alfred C. Kinsey: Sex the Measure of All Things, London: Chatto & Windus, 1998


text:
Trencadís
Lo trencadís es una mena de mosaïca amb de tròces de ceramica tipic de l'arquitectura modernista.
Los arquitèctes del modernisme utilizèron fòrça rajòlas de ceramicas, mas Antoni Gaudí prepausèt de sistèmas fins alara inedits[1]. Josep Maria Jujol i Gibert foguèt encargat de los plaçar e que li done la seuna caracteristica.
Utilizèt de pèças de casuda de la fàbrica Pujol i Bausis, situada a Esplugues de Llobregat, e tanben tròces de plats e tassas de cafè de faïença blanca d'autres manufacturas d'Espanha. Tanben utilizèt de rajòlas de ceramica e de mosaïca amb la tecnica de l'opus tessellatum.
Per capitar dins lo cromatisme, decidiguèt d'utilizar de ceramica esmaltada qu'ofrís de colors vivas e profeitèt de la superfícia lisa e polida per que sus la superfícia tridimensionala de son arquitectura provòque un maximum d'efècte de brilhant a l'incidéncia de la lutz.
La tecnica foguèt utilizada pel primèr còp pel picador de la dintrada de la finca Güell de l'avenguda de Pedralbes ont l'arquitectura sinuosa faguèt una necessitat de trincar la rajòlas ont se podiá pas las plaçar senceras.
En trincant las rajòlas que avián ja sa pròpria decoracion se fa una novèla composicion sens res a veire amb los dessenhs de las pèças senceras e que en mesclant totjorn mai los fragments de diferentas pèças, venon d'efèctes visuals particulars e diferents seguent la tecnica.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Gaudí anèt al talhièr de Lluís Brú e en vesent l'agençament de las pèças, trapèt una rajòla e una maceta e, en la trencant s'exclamèt: « me cal pausar aquela manat, sinon, jamai acabarai ». (ca)Lluís Brú, fragment d'un creador. Aj. d'Esplugues. p. 74. ISBN 84-609-5719-5


text:
Aix-Noulette
Aix-Noulette es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aix-Noulette Se situa près de Liévin sus la rota nacionala Béthune-Arras.
Aix-Noulette se situe près de Liévin sur la route nationale Béthune-Arras.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aix-Noulette Es d'origina gallo romaine (de aix ; aqua ; d'aiga).
Aix-Noulette est d'origine gallo romaine (de aix ; aqua ; eau).


text:
Miré
Miré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se tròba en lo Nautor-Anjau, en la part orientala del Segréen, al nòrd del departament en limit d'aquel de la Mayenne.
La commune se trouve dans le Haut-Anjou, dans la partie orientale du Segréen, au nord du département en limite de celui de la Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preséncia d'un dolmen, vestigi d'una aucupacion préhistorique.
Présence d'un dolmen, vestige d'une occupation préhistorique.


text:
Umor
L' umor es una particularitat de l'èsser uman pron dificil de definir, que siá dins un concèpte unic coma dins qualques de la seunas varietats. Joseph Klatzmann, dins la seuna òbra L'humour juif ("L'umor jusieu"), o definís segon la seuna necessitat: «Rire per pas plorar». Mai pessimista, se pòt citar tanben Nietzsche: «L'òme patís tan profondament que deguèt inventar lo rire», concepcion que l'apròcha de la filosofia cinica e que constata que l'umor es, al fons, un tipe de catarsis o antidòte esperital.
Somariament, l'umor es una mena de distraccion e de comunicacion umana, qu'a la tòca de far que las gents que son infeliç rigan. Lo rire es, en mai, una de las rares causas que distria l'èsser uman e qualques espècias d'ominids dels autres animals; los etològs senhalan que l'umor es avant tot, un rictus qu'apareis sus los labras dels primats e que mostran quand aqueles son confontats a de situacions absurdas o incomprensibles per eles: mòstar las dents es un biais d'evitar una impulsion agressiva o de passar a l'acte per la mimica, un tipus de sublimacion. Atal mostrar las dents o rire, entre los umans es plan sovent ligat a una dissociacion d'eveniments que provarián normalament una prigonda inquietud e que a vegades s'associa amb lo malaür (umor negre). Encara, a vegadas se parla del rire nerviós coma un acte mancat del subconscient. D'aquel punt de vista, l'umor seriá un acte de purificacion que permetriá d'evacuar aquela violéncia, nascuda de la frustracion e del patiment.
L'umor, doncas, realizariá una foncion catartica coma aquela de las larmas, mas diferenta perque l'umor supausa una separacion e non una identificacion amb l'objècte qu'es lo supòrt d'aquel, un mesprètz e non una compassion. D'aquel deriva tanben la curiosa relacion sadomasoquista entre l'umorista e l'auditòri, que s'exprima dins lo rire; l'umorista se presenta fòrça frequentament davant lo seu auditòri coma rancunièr e umiliat. L'origina del tèrme umor ven de la teoria de las quatre umors del còrs de la medicina grèga, que regulavan l'estat d'arma: la bila, la flègma, la sang e la bila negra o atra bila. Lo caractèr umoristic correspond a l'umor sanguina.
Existisson diferents tipes d'umor adaptats a diferentas sensibilitats e grops umans. Per exemple, los nainats an l'abitud de rire mai de las casudas e trabucaments, mas comprenon pas la subtilitat de la satira o de l'ironia.
Tanben i a de variacions culturalas del sens de l'umor, que pòt far que çò que divertís dins un luòc lo fa pas dins un autre. Aquò es degut a çò que l'umor conta fòrça del contèxte, los a priori. L'umor negre se pièja sus d'elements tristes o desagradables que, per los far mai suportables, los transforma e cambiat en escarniment (l'umor josieu e lo britanic, per exemple, son sovent negres: una òbra de Thomas de Quincey se titula De l'assassinat considerat coma una de las Bèlas Arts e una autra, A Modest Proposal (1729), "Una modèsta propausa" de Jonathan Swift, tracta, ges de mai de prene los mainats pichons e lo utilizar coma aliment. Lo rire dins aquel cas es forçat e amar: « L'umor es la gentilessa de la desesperacion » (citacion atribuïda a Oscar Wilde). Pasmens, dins lo mond modèrne que se generalizèt l'usatge dels mejans de comunicacion de massas, las frontièras desapareisson e, per exemple, per Paul Reboux (À la manière de…), l'umor consistís simplament en donar cap d'importància dins las causas grevas, e ne donant tròp a las causas leugièras. Un exemple tipic de çò qu'es seriós e de l'apreciassion de çò qu'es vulgar seriá lo cinèma de Woody Allen. D'autre caire, cal senhalar que se tentèt d'utilizar l'umor coma un instrument educatiu.
Existisson qualques tecnicas especificas d'umor verbal, coma per exemple l'ironia, lo sarcasme o l'iperbòla ("Dieu moriguèt, Marx moriguèt e ièu gaudissi pas de bona santat", Woody Allen), l'enigma o definicion incomplèta o eliptica, la antitèsi, l'oximoron, l'atenuacion o litòtas, l'allusion, lo non sequitur, lo jòc de mòts, la satira, la parodia o lo paradòxe. E d'altres no verbals, se referents a una retorica parallela que jutja amb los gestes, posturas, casudas, limpadas, eca. que se nomenan abitualament l'umor de situacion. Se pòt, d'un autre caire, establir una autra taxonomia:
- Comic de gestes
- Comic verbal, qu'inclsís los jòcs de mòts
- Comic de mors
- Comic de situacion
- Comic de caractèr
- Comic de repeticion
Faguèron d'estudis mas o mens seriosos sus l'umor Aristòtel, Sigmund Freud, Arthur Schopenhauer o Henri Bergson.
En mai d'èsser utilizat dins la vida correnta, coma processus per evitar e curar las circonstàncias traumatizantas de la vida, tanben emplegat dins los espectacles e dins la literatura plan sovent e forma una part fòrça importanta de corrents literaris coma lo teatre de l'absurd. Los genres literaris comics son la comèdia, la craca e l'epigrama. Lo genre comic teatral de la comèdia provòca la catarsis o purificacion de l'espectator mejans lo rire e la distància. Al contrari del genre tragic qu'o fa per mejans de la compassion e las larmas. Platon afirmava que la tragèdia èra lo genre literari pòche de la veritat, alara que lo genre comic èra çò que pareis lo mens, e aquela foguèt la postura que mantenguèt Socrates a la fin del dialòg del Banquet.
Sens de l'umor e santat[modificar | modificar la font]
Es provat que los estats d'arma influisson de biaias fòrça positiva dins la santat de las personas, subretot per las personas que se tròban dins d'estats terminals.


text:
Amadeo Modigliani
Amedeo Clemente Modigliani (12 de julhet de 1884 a Ligorna, Itàlia - 24 de genièr de 1920 a París) es un pintre e un escultor italian de l'Escòla de París. Pintre de caras, nuds, retrachs, escultor, dessenhaire. Connegut al començament coma un pintre figuratiu, venguèt celèbre per sas pinturas e esculturas d'un biais dich modèrne que las caras semblan a de masquètas e que las formas son estiradas.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovensa e formacion[modificar | modificar la font]
Eissit d'una familha romana d'origina josièva sefarad[1], Amedeo èra lo quatren enfant d'un òme d'afars roïnat, Flaminio Modigliani e d'Eugénie Garsin amb que se maridèt en 1872. Son enfança èra pauvre e marcada par la malautiá[2]. A 14 ans, patiguèt de tifoïda e dos ans mai tard une tuberculòsi. En 1898, son fraire de 26 ans, Emmanuel, foguèt condemnat a sièis meses de prison per anarquisme[3].
En 1902, s'inscriguèt a l'escòla liura del nud, la Scuola Libera di Nudo de l'Accademia di Belle Arti a Florença dirigida pel professor Giovanni Fattori, lo peintre al cap dels Macchiaioli, a Florença e l'an seguent a l'Institut dels arts de Venècia que frequentava la cacibralha.
Arrivada a París e influéncias de sos contemporanèus[modificar | modificar la font]
En 1906, mudèt a París, alara lo centre de l'Avantgarda artistica, dins lo Bateau-Lavoir, un Falanstèri per prolataris de Montmartre. D'en primièr influenciat per Tolosa-Lautrèc, s'inspirèt de Pau Cesana, del cubisme e del periòde blau de Picasso. Es remarcat per sa velocitat d'execucion. Jamai retocava sos quadres mas aqueles que pausèron per el diguèron qu'èra coma aver son arma mesa a nud.
En 1909, demorèt pauc de temps a Ligorna, malaut e usat per son biais de vida. Tornèt a París e loguèt un estudió dins lo quartièr de Montparnasse. Se considerava al començament coma escultor mai que pintre, se consacrant a aquel art aprèp que Paul Guillaume, un jòve e ambiciós negociant, li presentèt Constantin Brancusi.
En 1910 encontrèt de la poetèssa russa, Anna Akhmatova, e venguèron amoroses pendent lo temps que l'amada visquèt a París.
Descobriguèt l'art negre e Cambotjan al Musèu de l'Òme. Sas estatuas sot reconeissablas a lors uèis d'amètla, de bòca pichona, los nases fins e longs e los cols longs. Una seriá foguèt presentada al Salon d'automne de 1912, mas sa mala santat li faguèt abandonar aquela viá subte; las poscas e l'agotament l'obligan a se consacrar pas qu'a la pintura.
Faguèt lo retrach dels abituats de Montparnasse, coma Soutine qu'aviá un « gargalhòl penjadut », Diego Rivera, Juan Gris, Léopold Survage, Max Jacob, Blaise Cendrars, Foujita, Jean Cocteau e Raymond Radiguet...
Al començament de la Primièra Guèrra Mondiala, volguèt s'engatjar dins l'armada mas a causa de sa santat precària foguèt reformada.
Conegut coma « Modí » pels amics, Amedeo èra magnetic per las gents feminina. Aguèt fòrça aventuras fins a que Beatrice Hastings dintra dins sa vida. Demorèt ensems gaireben dos ans, essent lo modèl per fòrça retrachs coma « Madame Pompadour ». Jòs l'efècte de l'alcòl, venguèt malgraciós e violent, coma lo mòtra lo dessenh de Marie Vassilieff. Dejeun, èra graciosament timid e plasent, citant Dante Alighieri e recitant de poèmas del comte de Lautréamont Los Cants de Maldoror que garda un recuèlh en permanéncia prèp d'el.
En 1916, se liguèt amb lo poèta et mercand d'art polonés Léopold Zborowski e sa femna Hanka. Modigliani lo pintèt mai d'un còps fasent pagar pas que dètz francs per retrach.
L'estiu seguent, l'escultor rus Chana Orloff li presenta Jeanne Hébuterne, una bèla estudianta de 18 ans inscricha a l'Acadèmia Colarossi. Duand la familha borgesa de Jeanne aprenguèt qu'èra ligada amb el qu'èra considerat coma un libertin e una epava, li copèron los viures. Lors relacions fòrça tempestuosas leu venguèron encara mai celèbres que lo comportament de Modigliani bandat.
Lo 3 de decembre de 1917 Zborowski organizèt la primièra exposicion personala de Modigliani a la Galariá Berthe Weill, 50 carrièra Taitbout (París). L'exposicion foguèt barrada sus òrdre de la Prefectura per indecéncia. Amb aquel escandal, cap de quadre foguèt vendut[4].
A causa de problèmas de santat, Zborowski l'envejèt à Niça amb Jeanne Hébuterne, que s'ajaièt fin de 1918 d'una filha, Giovanna. Pintèt alara de formats mai grands e esclaièt sas colors, e pintèt los quatre sols païsatges que se sap[5].
Retorn a París, mòrt e funeralhas[modificar | modificar la font]
En mai de 1919, tornèt a París.
En 1920, lèu se deteriorèt la santat. Faguèt son autoretrach[6]. Sens novèlas d'el dempuèi de jorns, Manuel Ortiz de Zárate lo trobèt en delira dins son lièch tenent la man de Jeanne emprenhada de prèp de nòu meses. Lo mètge deguèt constatar son estat desesperat. Moriguèt de Tuberculòsi lo 24 de genièr de 1920.
Las funeralhas foguèron seguidas pels artistas de Montmartre e Montparnasse. Jeanne Hébuterne, qu'aviá estat menada a çò dels paires, se suicidèt sautant d'una finèstra de l'estatge cinquen, dos jorns aprèp lo decès de Modigliani.
Posteritat[modificar | modificar la font]
La filha orfanèla d'Amedeo e de Jeanne, Jeanne (Giovanna) Modigliani-Leduc Nechtstein (1918-1984), foguèt adoptada per la sòrre de Modigliani e grandiguèt a Florença. Adulta, escriguèt una biografia importanta de son paire titulada: Modigliani : Òme e mite.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Elements biografics
- ↑ (fr)ibid veire 1895
- ↑ (fr)ibid veire 1898
- ↑ (fr)ibid veire 1917
- ↑ (fr)ibid veire 1918
- ↑ (fr)ibid veire 1920
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Les Montparnos de Michel Georges-Michel, escrit en 1923, publicat en 1929
- (it)Alla ricerca di Modi d'Alice Barontini polistampa.com
- (fr)Bohèmes de Dan Frank, aux Éditions Calmann-Lévy, 1998
- (fr)Dictionnaire critique et documentaire des peintres,sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays, Dictionnaire; ed:éditions Gründ; genièr de 1999
- (fr) Le Silence éternel: Amadeo Modigliani et jeanne Hébuterne, de Marc Restellini, ed. Pinacothèque, 14 de febrièr de 2008, 224. P.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Biografiass filmadas[modificar | modificar la font]
- Montparnasse 19, Jacques Becker, France, 1957. Gérard Philippe interprèta Modigliani, Anouk Aimée aquel de Jeanne Hébuterne. Lo film auriá de èsser realizat per Max Ophuls, mas moriguèt e foguèt fut remplaçat per Becker.
- Modi, Franco Brogi Taviani, França - Itàlia, 1990. Richard Berry dins le ròtle de Modigliani e Elide Melli dins aquel de Jeanne Hébuterne.
- Modigliani, Mick Davis, 2004. Filme liurament inspirat de la vida del pintre. Modigliani es interpretat per Andy Garcia e Elsa Zylberstein joga Jeanne Hébuterne.


text:
Fornièr
Un fornièr es qualqu'un que son trabalh es de preparar e vendre de pan. La separacion tradicionala qu'existissiá entre fornièr e pastissièr passèt d'usatge, atal dins las fornariás se pòt trobar pastísses e aliments preparats coma d'entrepans.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr pòble que cosinèt de pan foguèron los egipcians, dempuèi 8000 ab. -C.
Pendent la Edat Mejana, èra de costuma que cada senhor aguèsse una fornariá, que en realitat èra un forn public. Las femnas d'ostal portavan la pasta qu'avián preparat dins sa pastièra al forn per còser lo pan pagant lo ban (forns banals).
Fornariás modèrnas[modificar | modificar la font]
Lo comèrci de pan[modificar | modificar la font]
Lo comèrci de pan se fa uèi segon
- Grandas fabricas que produson pans e produches associats, los transportant cap a de punts de venda coma supermercats, botigas divèrsas. En aquestas installacions lo trabalh principal dels fornièrs es lo contraròtle de qualitat.
- Cadenas de botigas. Dins aquelas franquesas que vendon pan, còson la pasta dins sus de forns que la fabrican segon una recèpta establida o pus sovent còson una pasta que recebon ja preparada dins de fabricas centralizadas.
- Pichonas fornariás independentas, que mestrejan totas las estapas de la fabricacion del pan.
Reglamentacion francesa[modificar | modificar la font]
En França, existisson 34 200 artesans fornièrs, que lor produccion representa 70 % de las vendas totalas de pan [1]
Dempuèi la lei del 25 de mai de 1998 jos l'iniciativa de Jean-Pierre Raffarin, e seguent lo « decrèt del pan » del 13 de setembre de 1993, las denominacions de boulanger (fornièr) e boulangerie (fornariá) son reservadas als professionals artesans que causisson lors matèrias primièras, pastan, ne contraròtlan la fermentacion e mesa en forma e fin finala còson lo pan dins lo luòc de venda.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ chifras de l'Institut national de la boulangerie-pâtisserie, 2004).


text:
Ièna pigalhada
L'ièna pigalhada (Crocuta crocuta) es la mai granda de las iènas. Viu principalament dins la savana africana.
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'ièna pigalhada es reconeissibla a sas aurelhas cortas e arredondidas e a sas patas anterioras relativament longas. Son pelatge de color de sabla amb de tacas negras la diferencia de las autras iènas. Lo pes d'una ièna pigalhada varia entre 40 e 86 kg e sa longor pòt aténher 1,60 m.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 621907 : Crocuta crocuta (Erxleben, 1777) (en)
- Referéncia IUCN : espècia Crocuta crocuta (Erxleben, 1777) (en)


text:
Benjamin Silliman
Benjamin Silliman (1779-1864) siguec un quimist american e un des prumèrs professors americans de sciéncia (ena Universitat de Yale) capable de destillar petròli.
Vida[modificar | modificar la font]
Silliman, vadut en Trumbull, Connecticut, quauques mesi auans qu'era sua mair fugís des dos mil soldats anglesi qu'embaihauen America. Es anglesi auien pres eth sòn grand-pair, eth General Gold Selleck Silliman en mai de 1779.
Estudiec a Yale e siguec diplomat en 1796. Tres annades dempús ja erá tutor a Yale. Li ofertaren d'ensenhar quimia ena Universitat e diguec qu'òc. Estudiec quimia damb James Woodhouse en Filadèlfia e legiguec es sues prumères lectures scientifiques a Yale en 1804. En 1805 viatgec tà Edimborg tà estudiar més.
Tornec a New Haven, Connecticut, tà estudiar geologia e faguec ua analisi quimica deth meteorit cadut en Weston, Connecticut e publiguec eth prumèr informe mai het en Yale sus cap de meteorit(1). En 1808 faguec era lectura publica e discurbiguec plan des sòns minerals. En 1850 eth minerau sillimanita foguec aperada atau tà dar onor a Silliman. Foguec tanben un des prumèrs membres dera Medical Scool (2). Coma professor emerit legiguec diuersi lectures a Yale enquia 1855 e uns an auans auia artenhut destillar petròli.
Eth meteorit de 1827[modificar | modificar la font]
En 1807 a Weston caiguec un meteorit qu'es trincà en 6 trossos mes eth més gran pesaua 16.5 Kg. Silliman ac discurbirguec més poguec pas auer eth meteorit tà Yale. Aué qu'ei en eth Musèu d'Istòria Naturau Peabody, New Haven, Connecticut (3)i(4). Silliman se maridec en 1809 damb Harriet Trumbull, era hilha deth governador de Connecticut e auec damb era tres hilhes e un hilh. Eth son hilh, Benjamin Silliman Jr, tanben foguec professor de quimia en Yale.
Silliman trapec qu'era esclavitud erá un dimoni gigant més tanben foguec favoriu a era colonizacion africana damb americans en Liberia e siguec membre dera Societat de Colonizacion de Connecticut enter 1828 e 1825. Fundec eth American Journal of Science e siguec escolhit coma un membre més dera Academia Nacionau de Sciencies peth Congres american. Un collegi de Yale se dídec Silliman College en onor sòn atau coma eth minerau Sillimanita.
Referencies[modificar | modificar la font]
1.-^ "Silliman History". Retrieved 31 October 2011.
2.-^ History and Minerals of Old Mine Park (Saganawamps), Earle Sullivan, Trumbull Historical Society, 1985, p. 8
3.-^ Yale Peabody Museum website retrieved 2011 March 10
4.-^ Seeley, Tales of Trumbull's Past, Trumbull Historical Society, 1984
º Jackman, S W (1979), "The tribulations of an editor: Benjamin Silliman and the early days of the American Journal of Science and the Arts.", The New England quarterly (The New England Quarterly, Vol. 52, No. 1) 52 (1): 99–106, doi:10.2307/364359, JSTOR 364359, PMID 11624721


text:
1752
Aquesta pagina concernís l'an 1752 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Dins l'estèpa, una crisi de succession a la tèsta dei Jungars degenerèt en guèrra civila entre lei princes Dawachi e Amursana. Vencut, lo segond s'enfugiguèt en China. I obtenguèt lo sostèn de l'emperaire Qianlong per conquistar son tròne en cambi de la reconóissança de la senhoriá Qing (→ 1755).
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Pèrda dei regions de Pendjab, de Multan e Cachemire annexades per leis Afgans.


text:
Neufgrange
Neufgrange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, en la châtellenie de Sarreguemines.
- Vilatge destruit al cors de la guèrra de Trenta ans e reconstruit.
- Erigé En parròquia l'an 1756.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, dans la châtellenie de Sarreguemines.
- Village détruit au cours de la guerre de Trente ans et reconstruit.
- Erigé en paroisse en 1756.


text:
Universitat de Varsòvia
L'Universitat de Varsòvia (en polonés: Uniwersytet Warszawski) es l'universitat mai granda e prestigiosa de Polonha.
Istòria[modificar | modificar la font]
1816-1831[modificar | modificar la font]
L'Universitat Reiala de Varsòvia foguèt fondada en 1816, quand la particion de Polonha alunhèt Varsòvia dels centres academics mai ancians e importants de Cracòvia. L'Escòla de Dreit e l'Escòla de Medecina se bastiguèron bèl primièr dins lo Ducat de Varsòvia. En 1816 Alexandre I permetèt a las autoritats polonesas de crear una universitat, faita de cinc facultats: Dreit e Administracion, Medecina, Filosofia, Teologia e Arts e Umanitats. Lèu l'Universitat cresquèt e lo nombre d'estudiants pugèt fins a 800 e lo de professors arribèt a 50.
Çaquelà, coma los estudiants e professors participèron a l'Insurreccion de Novembre de 1830, l'Universitat foguèt tancada per las autoritats russas.


text:
<< Retour à la page principale de présentation de l'atelier
Los calandrons aviáun una setmana per aprestar. Lo jorn de la recictacion, durbissiái lo moment recitacion en rampelar las leis (escote aquel que parla, me trufe pas, çò que se ditz aicí demòra aicí). Rampelariam çò qu'es una recitacion: tornar dire sa poesia d'un votz pausada en articular plan e en prendre son temps, ensajar de nos racontar una istòria en metre de l'intonacion dins la recitacion...
Demandave «Qual vòl passar?» -Los calandrons levavon lo det e los marcave dins mon quasernet. Nos daissariam 15 mn. S'aviam pas lo temps de far passar tot lo monde, trobasiam un autre moment lo lendeman per contunhar.
Sonave un caladron e l'escotasiam recitar. Se l-i aviá dels pichons traucs, ajudave en bufar los mòts. Se vesiái que la poesia es pas apresa, arrestave al recitacion e demandave al calandron de la tornar preparar per un autre còp. Pagave la recitacion en téner compte de la longor de la poesia e la qualitat de la recitacion.
A la fin de la recitacion, tot lo monde aplaudissiá aquel qu'èra passat e los calandrons levavon lo det per prendre la paraula. Podiáun far part de lors remarcas, lors questions sus la poesia...
Ieu tanben fasiái un retorn en valorizar plan l'esfòrç e lo trabalh fach per cadun.
<< Retour à la page principale de présentation de l'atelier


text:
Alexander Gode
Alexander Gottfried Friedrich Gode-von-Aesch (30 d'octòbre de 1906 - 10 d'agost de 1970) es un glossopoèta e lo principal realizador d’Interlingua. Èra d'origina alemanda per lo paire, de la vila hanseática de Bremen, e soís per la maire, eissida d'una anciana familha borgesa, los Von Aesch, d'un vilatjòt del ròdol de Bèrna.
Ensenhava las lengas romaans e l’alemand a las universitats Columbia e Chicago e èra actiu per interlingua dempuèi 1934.
Redigiguèt de libres educatius 1943-1946 e publiquèta amb I. Clark Stillman la seria Spanish at Sight, French at Sight e Portuguese at Sight. Tradusiguèt de centenats d'articles e qualques libres dempuèi divèrsas lengas en anglés. Publiquèt en 1941 un libre de 300 paginas, Natural Science in German Romanticism. Fondèt en 1946 e dirigiguèt l'ostal d'edicion Storm Publishers. Foguèt lo darrièr director de recèrca de l’IALA après 1946, redactor del Interlingua-English Dictionary (1951) e coautor de la Gramatica d'Interlingua (amb Hugh E. Blair, 1951). Agèt la carga de Interlingua Division de Science Service (1953-1967).
Autor de nombrosas publicacions en Interlingua e alemand. Cofondator e primièr president de l'Association Americana de Traductors. Pendent los sieus darrièrs ans tradusissiá de tèxtes scientifics jos la signatura Interlingua Translations. Coautor de Interlingua a prime vista, basat sus la sèria ...at Sight. Guierdonat entre autres del Harald Swanberg Distinguished Service Award de la American Medical Writers' Association per sas contribucions excellentas a de revistas medicals e per resumits en interlingua; tanben premiat per la Fédération Internationale des Traducteurs pel trabalh de traduccion de publicacions scientificas.
Alexander Gode moriguèt lo 10 d'agost de 1970 a 63 ans.


text:
Montanha Negra
La Montanha Negra es un massís montanhòl situat a l'extremitat sud-oèst del Massís Central e un parçan d'Occitània[1] situat en Lengadòc.
Lo punt culminant del massís es lo puèg de Nòra (1 210 m).
Sa vila principala es Masamet.
Situacion, topografia[modificar | modificar la font]
La montanha Negra es partejada entre quatre departaments, Aude e Tarn essent los principals mentre que Nauta Garona e Erau ne son las broas. Lo massís, orientat èst-oèst presenta doas caras : le pendís nòrd escalabrós es cobèrt de bòsques escurs de casses, de faus, d'avets e de falses avets. La vila de Masamet es situada al pè d'aquel pendís. Lo pendís sud es mens abrupte e compren dos paîses principals :Cabardés al sud que s'esten entrò Carcassona, Menerbés a l'èst e una part de Lauragués a l'oèst. Nombroses endreches d'aquel costat permeton d'observar de panoramas bèls de la cadena pirenenca (Pradèlas Cabardés, Saissac, Cucçac de Cabardés).
Son ponch culminant es Nòra, a 1 210 mètres d'altitud dins lo departament d'Aude ; le suc es coronat d'una importanta antena TDF de 100 mètres. La montanha Negra es inclusa per part dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
Villes et mairies de la Province de Flandre Orientale (5)
Liste des communes
Gand
Ville de Gand, localité de Belgique de 230 000 habitants.
La mairie de Gand a une adresse e-mail et un site Internet.
Alost
Ville d'Alost, localité de Belgique de 78 000 habitants.
La mairie d'Alost a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Nicolas
Ville de Saint-Nicolas, localité de Belgique de 70 000 habitants.
La mairie de Saint-Nicolas a une adresse e-mail et un site Internet.
Beveren
Ville de Beveren, localité de Belgique de 45 000 habitants.
La mairie de Beveren a une adresse e-mail et un site Internet.
Termonde
Ville de Termonde, localité de Belgique de 43 000 habitants.
La mairie de Termonde a une adresse e-mail et un site Internet.
Lokeren
Ville de Lokeren, localité de Belgique de 38 000 habitants.
La mairie de Lokeren a une adresse e-mail et un site Internet.
Ninove
Ville de Ninove, localité de Belgique de 36 000 habitants.
La mairie de Ninove a une adresse e-mail et un site Internet.
Evergem
Ville d'Evergem, localité de Belgique de 32 000 habitants.
La mairie d'Evergem a une adresse e-mail et un site Internet.
Grammont
Ville de Grammont, localité de Belgique de 31 000 habitants.
La mairie de Grammont a une adresse e-mail et un site Internet.
Audenarde
Ville d'Audenarde, localité de Belgique de 29 000 habitants.
La mairie d'Audenarde a une adresse e-mail et un site Internet.
Deinze
Ville de Deinze, localité de Belgique de 28 000 habitants.
La mairie de Deinze a une adresse e-mail et un site Internet.
Tamise
Ville de Tamise, localité de Belgique de 27 000 habitants.
La mairie de Tamise a une adresse e-mail et un site Internet.
Zottegem
Ville de Zottegem, localité de Belgique de 24 000 habitants.
La mairie de Zottegem a une adresse e-mail et un site Internet.
Renaix
Ville de Renaix, localité de Belgique de 24 000 habitants.
La mairie de Renaix a une adresse e-mail et un site Internet.
Hamme
Ville de Hamme, localité de Belgique de 23 000 habitants.
La mairie de Hamme a une adresse e-mail et un site Internet.
Wetteren
Ville de Wetteren, localité de Belgique de 23 000 habitants.
La mairie de Wetteren a une adresse e-mail et un site Internet.
Merelbeke
Ville de Merelbeke, localité de Belgique de 22 000 habitants.
La mairie de Merelbeke a une adresse e-mail et un site Internet.
Maldegem
Ville de Maldegem, localité de Belgique de 22 000 habitants.
La mairie de Maldegem a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Micrognathozoa
Limnognathia maerski Kristensen & Funch, 2000 es la sola espècia dels Micrognathozoa. Son d'animals microscopics cilindrifòrmes (0,15 mm sus 0,1 mm) descoberts dins una font de l’Illa Disko al Groenlàndia. De Micrognathozoa son estats observats dins las illas Crozet dins lo sud de l'ocean indian.
Filogenia[modificar | modificar la font]
Fòto del net[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Kristensen & Funch, 2000 : Micrognathozoa : a new class with complicated jaws like those of Rotifera and Gnathostomulida Journal of Morphology 246, p 1-49.