text:
Comèrci dels esclaus ,
esclavatge, colonias, puèi imperialisme
L'UE existís pas al nivèl
social. L' UE es venguda un aplech pels poders financièrs.
Qu'òm pense a l'istòria
, e lo fara de la democracia e les nacions europencas rabalaràn
longtemps encara, lo bolet dels genocidis des la populacions negras
, tant mentre las raziàs, que de l' encaminament cap als pòrts ,
puèi mentre la traversada de l'ocean, qu' un brave tèrç morissián
, veire la mitat , puèi en seguida, pel trabalh dins los camps de
canas de sucre, de coton, que la durada de la vida trespassava pas
cinc ans
Aparentament , la majora
part dels donaires de leiçon de democracia e de respècte de la
diversitat (dins Africa) son pas esclafats pels pentiments e an pas
encara fach lor dever de memòria. ( podèm pas recaptar tota la
misèria del monde dison!!!)
Solide que lo trafec
d'umans faguèt la fortuna de Bordèu, de Nantes e permetèt d'
acabar lo meravelhós
castèl de Versailles.
Sul sicut França se
distinguèt en quequejant dos còps per forabandir lo comèrci
d'esclaus , e benlèu tres còps per arrestar l'esclavatge , mas per
impausar sul pic lo trabalh obligatòria (una mena de STO) aquò's
vos remembra ren ?
Puèi Napoleon III , Louis
Phillipe , Ferry s'espelfòrcaran ( pensi a aquelas putas d'angléses
totjorn davant) de «nos» talhar un emperi subretot dins Africa ,
ambe lo justificatiu moral de portar los «lums» als pòbles
endarrieirats. Mas l' economista Pinkiti nos ditz qu'aquela ajuda
nos raportèt cada an, l'equivalent d'un PIB. Polit per d'ajuda
desinteressada.
Quand èri escolan , dins
cada classa , dusc'en 1959 òm trobava las mapas grandas sus las
parets. Ambe en roge l'emperi colonial francés , e escrich gròs ,
AOF , AEF , Afrique del Nòrd , Madagascar, Indochina , e de poscosas
possessions de pertot a la susfàcia de la Terra. Me sovèni que lo
regent nos enrabiava ambe la falsetat anglesa, que nos avian panada
Índia , America, e te sabi pas que mai .
D'un autre costat , aquò
nos fasiá bombar lo pitre , que nosautres «franceses» èrem
braves, de portar lo benastre a de paures negres «bestiassons»
.
E d'oblidar totes, que
gaireben totes los trabalhadors de l' epòca , dins França vivián
al ras de la misèria, o quitament dedins.
Ambe la descolonisacion
las nacions europencas ( puslèu lo poder politico financièr qui
comanda dempuèi totjorn) daissèt pas tombar lo bocin de fromatge e
l' imperialisme , sens cap de besonh de consideracion morala ,
permetèt d' asservir melhor las populacions africanas , lo «Tèrç
Monde» , amb l'ajuda de la corrupcion , del nepotisme, del pilhatge
de las riquesas, del chaple de menaires se besonh (Lubumba e autres
).
Africa pòrta la plaga
dubèrta d'aquela tortura vièlha de mai de cinc sègles , e uèi de
milierat de miserables se nègan , o venon s' encalar dins de
barracaments que revèrtan los dels camps de cana a sucre de Haiti
dels sègles passats . Una vergonha.
Qual pòt creire encara
qu'aquela l'UE posca far quicòm pel benastre dels pòbles, uèi ?


c: text/html

text:
Mèfi, mèfi!
Aquò avança per la futura resolucion del mistèri de l'eslip dau vesin!
L'autre jorn que venguèt pagar lo loguièr,
lo desvestiguèri, sauvatja, li faguèri l'amor e ai gardat l'eslip en trofèu demorèt un brieu a charrar a l'entorn d'un bon cafè liofilizat. E al fial de la discutida que consistís de mon costat a pensar pas que tres causas en bocla: "mas qué li vau dire?", "poiriam èsser amants, seriá practic" e "cossí li demandar per l'eslip?", ai descubèrt qu'avèm dos punts comuns.
Lo primier: fasèm las crompas al meteis endrech. Enfin, als meteisses endreches: l'Intermercat e la botiga dels païsans. "I poiriam anar ensem faire las crompas! E aprèp, poiriam bicar!", bon, li ai pas dich, mas i auriá pogut pensar solet! Èri contenta, aquò vòl dire qu'avèm una valor comuna. Mas ieu sabi tanben que fa sas crompas al Lidl e Lidl, es pas bon. Cossí o sabi? Daissa son estòc de sembla-chuc d'irange del Lidl dins lo garatge, i arriba pas tot solet lo botelhon del Lidl dins lo garatge quand meme!
Segond punt comun, e aquí marquèri cinquanta punts d'un còp amb la question mai eficaça que l'estrip tease integral: "volètz de chocolat?". Li agrada lo chocolat! Es un gormandàs! E coma aviái crompat de chocolat del bon, se regalèt. "Se cal far plaser dins la vida! Bicam?". E de dire "a mas se comenci, la vos tombi la plaqueta", "es pas grèu, n'i a d'autras".
Leiçon d'educacion nº1 : quand lo mond te ditz "o pòs manjar tot", o manges pas tot, malurós, aquò se fa pas!
E el mangèt tot lo chocolat.
M'a manjat tot lo chocolat, es la debuta de l'intimitat aquò, vertat?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alien Covenant, seguida proclamada de Prometheus, conta l’istòria de l’equipatge del vaissèl Covenant, carrejant un cargament dels especials : de colons en iper-sòmi ! Son mandats per la companhiá Weyland Yutani (totjorn ela) per colonizar una planeta luenchenca. Coma de costuma, lo viatge es interromput (vos daissam descobrir perqué), l’equipatge deu anar explorar una planeta a proximitat pr’amor an captat un senhal e qu’an l’obligacion per contracte d’anar veire a de qué rima. Sus plaça, tornan trobar un personatge ja present dins Prometheus, vos daissarem descobrir lo qual. Se podètz pas esperar, anatz veire de videòs portant la mencion « Spoiler Alert ». Si que non, podètz contunhar la vòstra lectura.
Sortit en salas lo 19 de mai, lo filme fa pas l’unanimitat. Clarament, la reaccion del public es pas la qu’esperava son realizator. Crudèl, lo jornalista Olivier Gasnier Duparc (del jornal libanés L’Orient du Jour) a parodiat l’eslogan de la saga Alien per titolar son article : « dins l’espaci, degun vos ausirà dormir ». Ouch ! Cal dire qu’en visionant lo filme òm es luènh d’aver un ritme cardiac dels nauts. Prometheus, semblant mai una faula filosofica que non pas un thriller aviá un ritme acceptable e confòrme a las esperanças. Amb « Alien Covenant », òm esperava una cèrta dinamica digna dels tres primièrs episòdis. Òm esperava aver pro paur en dintrant per susvelhar de prèp los recantons mai escurs de son domicili, per èsser segur que pas res ne sortisca… Mas non. Après Alien Covenant, poiretz dormir prigondament. Malgrat totes sos esfòrces, Ridley Scott a pas capitat a nos tornar espaurugar amb son « xenomòrf ».
Las solas scènas que fan pujar lo ritme son de simplas scènas d’accion. Las scènas de ueis claus metent los personatges dins una situacion de vulnerabilitat respècte a la bèstia son tròp raras… e benlèu voidadas de lor consisténcia pr’amor son tròp esperadas. Coneissèm de còr la faiçon qu’an los Aliens de « nàisser », sèm doncas vaccinats. L’eqüacion es pas solvabla. Scott se justifiquèt en se picant de portar d’informacions novèlas. Mas òm bastís pas un filme unicament per de motius narratius. Aquò vòl dire que fasiá pas forçadament mestièr d’assegurar una transicion entre Prometheus e l’univèrs dels Aliens tal coma o coneissèm. Son confraire George Lucas se’n poguèt mainar tan crudèlament quand faguèt la prelogia de Star Wars. Mai important : es una error fondamentala de se voler lançar solet dins una seria de filmes d’aquela mena. Que siá la triologia d’origina de Star Wars o la d’Alien, son agradivas perque an mobilizat de realizators diferents ! Urosament per Star Wars, JJ Abrams a pres la relèva en 2015, seguit ongan per Rian Johnson. Alien n’es encara a l’estadi de la prelogia. Nos cal crosar los dets per qu’una autra còla de realizators pòscan donar un segond buf a la franquisa.
En fait, Alien Covenant fa pas que dire çò que foguèt ja dit dins Prometheus : quand l’òme se prend per Dieu, aquò s’acaba mal. Mas s’adreça pas al nòstre inconscient, aquò sollicita pas que lo « subre-ieu » se tornam prendre la terminologia freudiana. Per aquela rason, los tres primièrs Alien avián una prigondor insospechabla. La bèstia materializava de faiçon concrèta çò que lo nòstre inconscient o çò que lo nòstre èsser collectiu podiá aver de mai trebolant, inconfessable o quitament òrre. Lo primièr filme, sortit en 1979 jos l’uèlh del quite Ridley Scott, presentèt una bèstia simbolizant lo desir sexual còsta lo desir de mòrt (sabètz : lo bon vièlh parelh d’Eros e Thanatos). L’Alien e son univèrs èran sortits del cervèl fecond de l’artista soïssa Hans Ruedi Giger (1940-2014) dont las visions mesclavan biomecanica e sensualitat destorbanta (cf. « Necronomicon » publicat en 1977). Lo segond filme, realizat magistralament per James Cameron (1986) explorava el l’inconscient estatsunidenc pòst-guèrra del Vietnam. Aqueles marines colonials que pensan anar a la « caça al parpalhon » sul planetoïd LV-426 (ont se debana l’accion del primièr Alien) semblan furiosament lors omològs que pensavan sortir victorioses sens pena del conflicte en Asia. Dins l’excellent Alien 3 realizat en 1992 per David Fincher, la bèstia sembla mai… una bèstia ! Es a dire qu’en aparéncia, a mens de caracteristicas umanas que non pas los autres. Sembla mai un « lion » que caça los « zèbres » coma o ditz fòrt justament lo personatge de Ripley. Aqueles detenguts sus la planeta-preson Fiorina 161 que servisson de cachacrosta a l’Alien son la ratafalha qu’òm vòl escondre e, de faiçon literala dins lo filme, eliminar. Paradoxalament, aquela bèstia crudèla nos sembla mai qu’o podèm creire (o sabètz plan : sèm de lops pels nòstres semblables, es conegut). Lo quatren Alien (1997) a subretot coma interès la transposicion de la vision de Jean-Pierre Jeunet dins aquel univèrs particular. Pels dos filmes « Alien vs. Predator », serà sens comentari.
Malgrat aquel resquisitòri e aquelas pròvas a carga, nos cal èsser justes. Una de las particularitats de la franquisa es qu’unes de sos filmes an pas agut un succès immediat. A còps, nos cal aprene a presar una òbra a còps de visionatges regulars (lo geek a parlat). Alien 3 n’es l’exemple mai provant. Un còp visionada la version vertadièra que Fincher voliá prepausar al public (disponibla en DVD amb la version sortida en salas), òm compren perqué l’òme aguèt tan de succès per la seguida, foguèsse pas qu’amb lo film « Seven ». Cal dire que, compte tengut de la situacion delicata dins la quala Fincher deguèt menar lo rodatge (un scenari tornat escriure cada jorn), òm pòt èsser emmaliciat contra la Fox que se mesclèt un pauc tròp de çò que la regardava pas. Meteis constat pel segond Alien ont avètz tanben un « Director’s cut » plan melhor que la version sortida al cinemà e que foguèt chaplada per d’imperatius comercials. Dins las annadas ochanta, caliá quitament pas somiar de far un filme de mai d’una ora e mièja. Urosament, amb aquel montatge novèl, comprenèm melhor l’intriga que Cameron nos voliá presentar. Per tornar al temps nòstre, Prometheus vielhís plan. Se al cors d’un visionatge en salas, òm se podiá ja regalar dels panoramics delicioses de l’introduccion, òm compren pauc a pauc çò qu’a volgut dire Ridley Scott per la seguida. Poirem dire la meteissa causa d’Alien Covenant ? Daissem passar lo temps e subretot reservem de seradas de visionatge per ensajar de veire de causas que benlèu nos auràn escapat.
Clamenç Pech
Dessenh : Jòc


text:
Causses
Los Causses son los plans calcaris que s'espandisson en Occitània de Lemosin a las Cevenas al sud del Massís Central segon un axe Èst-Oèst. Se caracterizan globalament per l'abséncia d'aiga de superfícia, a causa de la permeabilitat de las ròcas calcàrias, e una vegetacion tipada.
Los Causses son despartits de costuma entre los Grands Causses a l'èst, nauts e isolats, e los Causses de Carcin a l'oèst plan mai accessibles e d'altitud mejana dins lo Pargue Natural Regional dels Causses de Carcin.
Se destria aital:
Los Grands Causses[modificar | modificar la font]
- Lo Causse Comtal
- lo Causse de Sauvatèrra
- lo Causse de Severac
- lo Causse Mejan
- lo Causse Negre
- Lo Causse de Larzac
De gòrjas pregondas desseparan sovent los causses entre elis coma las de Tarn entre lo Causse de Sauvatèrra e lo Causse Mejan.
Los Causses de Carcin[modificar | modificar la font]
Dins lo Pargue Natural Regional dels Causses de Carcin :
- Lo Causse de Gramat
- Lo Causse de Martèl dins Corresa, Òlt e Dordonha
- Lo Causse de Limonha dins Òlt
Los causses marginals[modificar | modificar la font]
- La plana de Montbèl
- Lo Causse de Castras
Lo 28 de junh de 2011, los païsatges pastorals dels Causses e de las Cevenas son inscrichs al patrimòni de l'Unesco.


text:
Mèdias occitans
Un mèdia occitan es un mèdia, valent a dire un jornal, una revista, un ràdio, un blòg o una television, qu'utiliza d'un biais pro important l'occitan o que pòrta un interès particular als subjèctes pertocants l'occitan o Occitània.
Internet[modificar | modificar la font]
- Jornalet (Gaseta occitana d'informacions)
- La Setmana (Lo jornal occitan)
- ÒC futura (Global media occitan)
- Sapiéncia occitana (revista de Sciéncia e Istòria)
- Aquò d'aquí (L'informacion de Provença Aups e Còsta d'Azur)
- Manaset (Jornal de vertadièra falsa informacion) (tampat dempuèi lo 29/11/2015)
Ràdios[modificar | modificar la font]
- Ràdio Lenga d'òc 95.5 FM
- Ràdio Lengadòc
- Ràdio País: Ràdio País
- Radio Occitània
- Radio Pays a Paris
- Radio Albigés a Albi (81)
- Radio Coupo Santo (Oèb ràdio, Avinhon)
- Ràdio Gasgonha (Oèb ràdio, IEO Val d'Ador)
- Ràdio 4 en Peirigòrd e Agenés (programa en pòstescota)
- France Bleu Périgord : Meitat chen meitat porc (programa en pòstescota)
- France Bleu Toulouse : Conta Monde e Les mots d'Oc (programa en pòstescota)
- Radio CFM : Passejadas e L'occitan pels nulasses (programa en pòstescota)
- RCF : Als 4 Vents (programa en pòstescota de l'IEO de Carcassona)
- Bergerac 95 : Parlèm Nostra Lenga (programa en pòstescota)
Grasilha unificada de las emissions en occitan emesas en dirècte : La guida de la ràdio
Television[modificar | modificar la font]
- Viure al Pais sus França 3 Sud
- Lo jornalet sus França 3 Sud
- Punt de vista sus França 3 Aquitània
- Vaqui sus França 3 Mediterranéia
- Infòc sus Barcelona TV


text:
• Hè ues setmanes tanben ataquèc uns brinhons en Bausen.
Er os Goiat, liberat en Pallars en marc deth programa Piroslife er an 2016, dempús de passar er ostiu en França tornèc tara Val d’Aran ena tardor tà ivernar, coma dejà hec eth passat iuèrn. Hè ues setmanes gessec der ivernatge e marchèc tà França.
Ath sòn pas cap a França, s’enregistrèc eth prumèr atac de Goiat ena Val d’Aran, concrètaments en Bausen hè ues tres setmanes, a on provoquèc danhs a dus brinhons.
Entre eth dissabte e dimenge passat, 14 e 15 d’abriu, auec lòc era dusau predación damb er atac a ua cavala tanben en municipi de Bausen. Gràcies ath colhar damb senhau GPS que pòrte er os Goiat se localizèc aguest os ena zòna pendent aumens tres ores.
Tecnics deth Conselh Generau d’Aran se desplacèren ath lòc des hèts entà documentar es danhs, cercar excrements, … der os damb era ajuda de gossets, e installar camèras automatiques entà fotografiar-lo se torne tara zòna. Toti es indicis semblen indicar qu’era cavala siguec mòrta per atac der os.
En paraules deth sindic d’Aran, Carlos Barrera: “A fauta de confirmar eth darrèr atac de Goiat ara cavala de Bausen, se demostrarie era agressivitat d’aguest os pr’amor qu’entre er atac de França e eth de Bausen an passat sonque 5 dies”.
Vielha, 17 d’abriu de 2018
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan


text:
Eth candidat José Montilla artenhec uns resultats insatisfactoris que l’an amiat a hèr ua fòrta autocritica. Semble qu’eth lidèr deth PSC auesse agut de dimitir coma candidat. Totun, era majoria parlamentària ei des esquèrres e José Montilla ei eth cap de lista dera prumèra formacion dera socialdemocràcia catalanista.
Ei logic, per tant, que tant peth sòn cargue de contròtle deth prumèr partit deth centrequèrra coma pera posicion estrategica laguens des esquèrres catalanes lidère ara eth Govèrn d’entesa qu’ager presentèc auent coma basa eth patriotisme d’arraïtz sociau. Mès encara, quan deuant, liderant era oposicion, i a un Artur Mas fracassat e desorientat pera sua incapacitat entà bastir aliances mès enlà des sòns sòcis d’Unió Democràtica.
Non sabi s’ei un mau endemic de Convergéncia, mès era nòsta realitat mès pròplèu demòstre tanben qu’es representants convergents aranesi son incapables d’entener-se damb quaquarrés que non sigue deth sòn partit. ¿I pòt auer ua mòstra mès lamentabla de sectarisme?
Like this:
Like Cargament...


text:
La sindròma del centralisme francés, lo candidat UMP-UDI-Les-Républicains, segur un sant òme de Roergue qu'a degut pujar a Paris per aver un pòste a son nivèl de «competéncia» politica, convéncer vint ciutadans de l'UMP-UDI qu'es un bon candidat, candidat "Les Républicains" de la novèla region Sud-Occitània, parla a LA ràdio aqueste maitin ; e donc o fa dins los mèdias qu'a la costuma de costejar*, los mèdias que nos dónan cada jorn la «bona paraula» jacobina**. Pareis segon aquel candidat, que lo subjecte de nom d'una region dins lo debat del 4 d'agot èra « un debat caut », tot per indicar que lo debat fragil correspond pas a çò que el -lo sant jacobin- vòl.
L’òme de Roergue en davalar a París, per un pòste de foncionari professional, se deuriá aver un pauc d’umilitat e se recordar d’aquel maissant fenomèn que fabrica lo jacobinisme francés. La tradicion occitana es collaborar ambe lo jacobinisme, gerir la decentralizacion es qué ? Persegre un projecte jacobin per las regions elonhadas del sant centre de la ciutat jacobina ?
Anar a l’encontre dels electors de la nautor de las bonas pensadas parisencas, es un pauc la sang blava que davalava per las vacanças d’estiu pendent quatre meses… Es pietadós a l’UMP-UDI-Les-Républicains e tanben al PSf-PRG.
Lo candidat escolhit s’engatja en campanha electorala, a las regionalas 2015, perqué lo sistèma democratic francés es en crisi e «lo vòt FN n’es lo rebat» ; la causa la pus extra-ordinària es que lo FN es de la mesma pasta electorala nacionalista francesa. E las clau de reglar los problèmas franceses en Occitània passa per «un engatjament a l’UMP-UDI»***, e o dirà sense rire ! «L’eleccion sense causida» es aquela qu’es de la determinacion d’eleccions ambe la partidocracia de parachutatge partidocrata parisenc.
* Cal escriure çaquelà que los mèdias locals son talament mediòcres per establir lo debat e aver auditors en nombre que lo debat se fabrica sus fRance CULture aquel maitin.
** Avèm un debat electoral installat per París per un sistèma dit democratic que se sona decentralizacion, e que prepausa per lo bipartisme per dos parachutats !
*** L'etiqueta de "Les Républicains" es tanben contestat per un avocat socialista de Tolosa (que i viu), mas inscrit a la barra parisenca ! cal dire que Tolosa a pas lo nivèl d'institucions juridicas que cal per una capitala europèa, digun dels partits jacobins franceses a volgut ne portar quand èran al poder parisenc.
La critica de la Vena passa per una critica de semblança a la IVena republica, òr lo problèma es pas l’etiqueta de la republica, lo problèma es lo sistèma politic francés e jacobin. Lo debat es donc impossible se lo debat partís dels mèdias parisencs, del sistèma parisenc de pensada.
Los reals cambiaments o son estats sempre en França per ciutadan «provincial» qu’an portat idèa novèlas als Parisencs, que son ontologicament conservators ; mas pauc a pauc, se son fait minjat per una sindròma plan coneguda aquela de Enric III de Navarra. E quora los ciutadans «provincials» an pensat impossible de reformar dempuèi París, nos son davalats en «província» per las eleccions de la deCENTRalizacion, la deCONcentracion de las idèas politicas jacobinas. E quand lo gente candidat demanda que se parla de las causas concernent lo país electoral concernit, çò-sec lo jornalista parisenc explica « voilà vous commencez à prendre de mauvaises manière électorales» (vaquí debutatz de préner lo maissant biais electoral).
Lo candidat UMP-UDI-Les-Républicains parla de far comunautat (mas pas al entorn de l’identitat occitana o catalana, jamai sèm dinc un mèdia parisenc), quora o pensa far ambe sa candidatura per la region concernida, concernida per SA candidatura. Al pòrta-votz parisenc nos parla coma s’èra candidat a París, i a quiòm que truca endacòm. Nos parla de çò que París a vist passar, e que los jornalistas an vist passar, jamai de l’actualitat regionala tolzana.
Dins las prepausicions del candidat UMP-UDI-Les-Républicains i a las passejadas del Conselh Regional entre Tolosa e Montpelhièr ; aquò tòrna una jà experiéncia politica diplomatica europèa, la passejada sempre criticada e costosa del Parlament Europèu entre Brussels e Estrasborg (e mediatizada pels conservators angleses), quí paga aquela experiéncia politica viva ? Los ciutadans europèus, son segurament pro rics ! Es una pensada de riquessa que podèm integrar dins una region forçada del centralisme francés que fabrica caumatge coma es Sud-Occitània, e segur «dèu aver moneda a desgalhar per passejar los elegits entre Tolosa e Montpelhièr» o benlèu los podèm passejar car son de pauc d’interès politic real ? Jà es un vòt de l’impoténcia reclamada pels elegits dins la region Rhône-Alpes per un vòt recent per desvolopar economicament Ardècha e Savòia :
Cal esperar que fRance CULture convidèsse tanben los autres candidats potencials per la regions administrativa francesa, e pas pel temps de las eleccions, mas ara, car volèm entendre los candidats PSf-PRG, FN-BM, EELV, FdG, etc. Es un programa politic qu’es estat çaquelà d’una granda mediocritat e d’una inutilitat politica, veire contra-productiu pel candidat.
Senon, serà clar, lo candidat UMP-UDI-Les-Républicains serà plan lo candidat del sistèma parisenc en visita electorala dins sa region d’origina, region de la deCENTRalizacion, deCONcentracion, e que lo pòste parisenc (per un immigrat de Roergue), pòste que gaudís es donc una ofèrta del jacobinisme per bon servici al sistèma.
-°-


text:
Konrad Lorenz
Konrad Zacharias Lorenz (n. a Viena lo 7 de novembre de 1903, m. lo 27 de febrièr de 1989) foguèt un zoològ e etològ austriac.
Foguèt demest los fondators (n'es almens atal considerat en per tot lo maine german) de l’etologia (Verhaltensforschung o Ethologie en alemand) modèrna. N'aprigondiguèt la nocion d’estampadura e desvolopèt una teoria subre los aspèctes de çò innat e çò aquesit del compòrtament (Verhalten) animal e uman.
Se ne questionegèt mai que tot las fondamentas biologicas de l'òrdre social.
Representant màger de la nomenada epistemologia evolutiva (Evolutionären Erkentnistheorie), l'òbra siá que mai importanta e fondamentala es Die Rückseite des Spiegels/Darrièr lo miralh, Ensag per una istòria naturala del compòrtament uman, Munic - Zuric, 1973.
Las siás autras òbras màgers son :
- Er redete mit dem Vieh, den Vögeln und den Fischen... Parlava amb los mamifèrs, los ausèls e los peisses, 1949;
- Das sogenannte Böse... L'Agression, 1963;
- Über tierisches und menschliches Verhalten... A perpaus del compòrtament animal e uman, , Munic - Zuric, 1965;
- Die acht Todsünden der zivilisierten Menscheit... Los uèch Pecats capitals de l'umanitat civilizada, 1965...
- Der Abbau des Menschlichen... La degradacion de las ressorsas umanas, Munic, 1983.
Foguèt chafrat l’Albert Einstein de l’arma animala.
Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina, amb l'alemand Karl von Frisch e lo neerlandés Nikolaas Tinbergen en 1973.


text:
Qu’em los deth quinze d'Aussun,
Que’s ditz « Grana culòta petit cuu »,
Cantam atau que tot lo monde aquí
Lo gai, los amics, lo bon vin
Après los patacs sus lo prat
Abans d'aver perdut lo nhac
Arron de l'estanquet dab los amics
Tornan las cançons deu país.
Que'ns aperam los deth quinze d'Aussu
Vilatge que l'istuèra a perdut
Imatge hens un vielh libe de papèr jaune
Burraire hens suas pelhas de hèsta.
Taben, eth temeruc de Paul
A deishat au paret de l'escòla
Son nòm com un hilh qui vienè de noste
Partida de la beròia istuèra.
Adara, los avions au luenhec
Acossan los ausèths hens lo cèu
Las vacas peishen tostemps sus tot los camps
Espian la veituras qu'arronflan
Esperem, los mainats plan benlèu
Cantaran tot amassa com nosautes
Las cançons qui tornan despuish los Vaillants d'Aussun
Entà aver lo medish bonur.
Fermer


text:
Graimbouville
Graimbouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Graimbouville Es un pichon vilatge situat a aperaquí 20 km del Havre.
Graimbouville est un petit village situé à environ 20 km du Havre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vestigis préhistoriques e ancians.
- Preséncia gallo-romaine.
- Vestiges préhistoriques et antiques.
- Présence gallo-romaine.


text:
Lanas de Gasconha
Las Lanas, o las Lanas de Gasconha, que son ua region tradicionala de Gasconha, en Occitània (França). Que's situan entre l'estuari de Gironda au nòrd e l'arriu Ador au sud, e que son vesias de la còsta de l'ocean Atlantic. Comprenen lo Lana Gran, lo Maransin, lo Maremne, lo País de Bòrn, las Lanas Petitas, mès tanben, en Gironda, lo Medòc landescòt, la Hauta Lana girondina, lo País de Buc, e una petita partida d'Òlt e Garona.
Lo gentilici qu'ei landés,-esa o lanusquet, a (sovent pejoratiu). En Medòc, que diden landescòt, a
Somari
- 1 Mapa
- 2 Istòria
- 3 Origina e evolucion de las Lanas de Gasconha
- 4 Los diferents mitans naturaus
- 5 Desvolopament
- 6 Patrimòni
Mapa[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina e evolucion de las Lanas de Gasconha[modificar | modificar la font]
AQUESTA SECCION ES EN CORS D'ESCRITURA
Los diferents mitans naturaus[modificar | modificar la font]
Las ròcas e plajas deu litorau[modificar | modificar la font]
Lo cordon dunari dont s'estira de Punta de Grava au bocau de l'Ador, maugrat las soas variacions localas, que presenta sus tota la soa longor un faciés similari. De la mar dinc au pinhadar, que tròban (grossèiraments) :
- Lo haut de plaja.
- La ròca viva.
- La leda.
- L'ahorèst de berlista.
- Lo pinhadar.
La ròca viva[modificar | modificar la font]
Aquesta partida deu litorau qu'es hòrt expausada au vent de mar e a la soa hòrta tenor en sau, amèi a l'efèit abrasiu deus gruns de sable progetats per lo vent. Egau, la ròca viva n'es pas tant arida com ic creden. L'espessor superficiala de sable que sèrv mème d'isolant e que hèi trabuc a l'evaporacion. Que son los elements nutritius dont constituan un factor limitant per lo desvolopament de las plantas ; l'ensablament, tanben que pòt estar problematic. Los vegetaus adaptats ad aquera darrèira constrenta que son los gorbeths, dab las soas arrigadas sosterranas.
La leda[modificar | modificar la font]
L'ahorèst de berlista[modificar | modificar la font]
Lo pinhadar[modificar | modificar la font]
Lo pinhadar, ad aquest endret, qu'es mèi particulièraments un bòi de proteccion, meticulosaments gestionat per l'ONF. Lo son sol objectiu qu'es de retenir l'avançada de las ròcas. Que pòden distinguir dus tipes de sos-estatge dens lo pinhadar :
- La horèst esclerofila, compausada de cassis verds (euses), meilèu en Medòc, o de surrèrs (o leugèrs) dens lo sud deu departament de las Lanas. Aquò que son espeças mediterranencas, xerofilas, dont vingoren cap a Gasconha a la favor d'un episòdi caud.
- La cassoèra, que lo cassi es l'espeça climacica de las Lanas de Gasconha.
L'erosion deus piquèirs[modificar | modificar la font]
Quan la mar ataca lo pè deu piquèir, que se fòrma generauments ua paret contra laquala ven butar lo vent dab un maximum de fòrça. L'ensemble deu piquèir qu'es destabilisat. En permèir son creats los shiula-vent dont son talhs dens lo sablèu. Lo sable qu'es tornat despausar en arrèr en creant las porrièras. Una devegetalizacion en arrèir que hèi aparéisher depressions nomadas caudèiras, alternant dab los tucs.
Las zònas umidas de l'arrèira-ròca[modificar | modificar la font]
Lo plèir landés[modificar | modificar la font]
- La lana umida, au mièi deu plèir, a l'endret on l'aiga, tròp lunh d'un arriu, n'a pas d'auta possibilitat que d'estagnar, qu'es principauments caperada per l'aubicha. La napa freatica dont rasa la surfaça que coneish movements verticaus : montada en ivèrn e descenta en estiu.
- La lana mesofila, copiosaments expleitada per l'òmi, qu'a per espeça dominanta la hauguèira. Egau, se la dèishan a l'abandon, lo sanguin, l'abrana e lo cassi que van reconquerir lo terrenh.
- La lana seca que's tròba en bòrn d'arriu, on l'aiga de la napa freatica es completaments drenada cap au baish. Las plantas caracteristicas que son las brugas, l'abrana e l'eliantèma.
Los arrius e las horèsts-galerias[modificar | modificar la font]
Los arrius de las Lanas de Gasconha (Èira, Dosa, Ciron) que son bordats per corrius boscassuts que constituissen refugis de biodiversitat. Los cassis, eradicats deu pinhadar en rason de la soa prauba valor comerciala, que s'arretròban con.hinats dens las horèsts-galerias. La soa amplituda ecologica qu'es excepcionala : que s'adapta a tots los tipes de sòus e a quasi tots los nivèus d'umiditat. Lo son ròtle qu'es hòrt important perque sèrv d'acés entà frem audèths e quauquas soritz-caudas arboricòlas. En devath deu hulhatge deus cassis, que trobaràn hauguèira, jauga, civada de Thore,... L'estadi ultime de l'evolucion de la seria de vegetacion deus mitans umides qu'es la vernèda, se rencontrant essenciauments sus ancians braç mòrts comblats. Las saucedas que son enqüèra mèi idrofilas.
Las condicions ecologicas de la valèia de Ciron que son hòrt particulièras. La preséncia d'un substrat calcari en aqueth endret que constitua un permèir element d'originalitat, perqué poiràn véder espécias calcicòlas. Amèi, lo taus d'umiditat eslevat e las temperaturas estivalas relativaments doças que permèten lo manten de relictes climatics, per exemple lo hau, hòrt rale pr'aquí. Las gòrjas de Dosa que son similàrias, dab quauquas variacions.
Desvolopament[modificar | modificar la font]
Qu'èran ua region de planura dab hòrt de sabla e paluds. A la fin deu sègle XVIII e au sègle XIX, que coneishoren un amainatjament uman intens que las transformèt en ua region de horèst, dab ua hòrta indústria de la husta.
Que s'i creèt en 1970 lo Parc Naturau Regionau de las Lanas de Gasconha.
La Còsta d'Argent que coneish un desvolopament toristic important, especiauments a Arcaishon, Mamisan, Òssagòr, La Canau e Cap Berton.
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Sites naturaus remercables[modificar | modificar la font]
Patrimòni bastit[modificar | modificar la font]
Medòc landescòt[modificar | modificar la font]
Buc e Bòrn[modificar | modificar la font]
Autorn de Mamisan, qu'estoren localizadas mantuas necropòlas preïstoricas. Mamisan dont es en efèit un lòc au patrimòni riche, qu'i veden tanben ua glèisa dont lo clochèir-pòrge es inscrivut au Patrimòni Mondiau de l'UNESCO, tot com las bòrnas de sauvetat de la mèsma comuna dont son classadas monuments istorics.
Las glèisas, sovent bastidas en garluisha, que son hòrt remercablas, com per exemple aquera de Pontens. Totjamèi dens lo registre religiós, que rencontraratz, au destorn d'un camin, honts miraglosas : Sent Jan Baptista de Borricòs, Sent Miquèu de Biars, Senta Rufina d'Aurelhan, dont ne son quauques-uas.
Lo fare de Contis qu'es lo sol fare deu permèir òrde de las Lanas.
Lana Gran[modificar | modificar la font]
A Morcens, los principaus monuments que son las duas glèisas : de Sent Pèir au borg e de Sent Vincent de Pau (XIX° siègle) a la gara. Lo castèth de Moret qu'es un ostau de campanha dab ua tor d'angle au tèit esplatuishat. Lo site d'Arjusan, enfin, qu'a ua hòrta importància tant au nivèu toristic com ecologic e patrimoniau.


text:
Lo Corrent d’Uishet qu’es un fluvi costèir present sus las comunas de Lon, Viela-Sent Gironç e Moliets e Mar (Maransin, Gas.). Aparentat a la familha deus corrents landés, qu’es lo pendent de l’estanh de Lon e que’s gita dens la Mar grana au nivèu de la comuna de Moliets e Mar. Qu’es l’equivalent atlantic deus graus mediterranencs que trobam mes que mes en Lengadòc e en Provença (cf. Lo Grau dau Rei, Lo Grau d’Agde, etc.). Lo site deu Corrent d’Uishet qu’es rendut celèbre au començar deu sègle XXau peu Maurici Martin, « l’inventor” de la Còsta d’Argent. La reserva naturau nacionau deu Corrent d’Uishet qu’es creada en 1981 sus ua superficia de 618 ectaras. Lo nom uishet que’s pòt compréner com passatge. En gascon, lo mot que s’emplec en arquitectura entà díser obertura, atau com lo francés huis dont es l’arrevirada.
La passejada en galupa lo long de la branca d’aiga qui liga l’estanh de Lon a la Mar grana que permet de descobrir ua succession de paisatges enter marescs, torbèras e tucas, on nidan numerosas espècias animaus insuspectadas e emparadas dont 200 espècias d’ausèths, loiras, visons, pèlongs, tortugas d’estanh e un haish de peishs.
Flòra
Que notam la preséncia d’espècias exoticas atau com Ciprès cappelats, Osmondas reiaus e los Hibiscus ròses.
Fauna
Ausèths
Bernat blanc, Miscairòla, Agla pescaira, Becada, Guiraudet, Bernat pescaire, Tora, Ortolan, Esparvèr blanc, Eishauc, Hali blanc, Butòr, Cap blu, Maria camelata, Lictorna, Hauquina, Tora biardèira, Moracha, Corb marin, Gariòu, Pèlong, Guardarriu, Hali negue, Hali, Cravan, Crèc, Còthbailada, Ralle, Vigan, Malhonina, Muda.
(Los noms d’ausèths que’s pòden trobar dens l’admirable libi « Ausèths” deu Francís Bèthvéder, pareishut en çò de Per Noste / Nosauts de Bigòrra e qui’s pòt comandar en clicar ací.)
Mamifèrs
Las arribas deu Corrent d’Uishet qu’arcuelhen Cabiròus, Vison d’Euròpa, Loiras e Sanglars.
Espècias invasivas
Los Arrats grondins que son en via d’exterminacion.
Descobèrta deu Corrent d’Uishet en lenga nòsta.


text:
Mamot
Reconstitucion d'un mamot,
Dvůr Králové Zoo (en) .
- Leviathan Koch 1841
- Missourium Koch, 1840
Lo mamot (del rus ancian MaMMoT, uèi MaMoHT) es caduna de las espècias del genre atudat Mammuthus, encara que lo mamot per excelléncia es lo mamot lanut, M. primigenius, de las caissòlas longas e acorbaissadas, que s'en son trobats d'exemplars sebelits dins lo permafrost de Siberia. Las espècias qu'abitavan pus al nòrd, avián una cubèrta de pel long que los protegissiá dels freds glacials. Vivián dins las regions septentrionalas d'Euròpa, Asia, America del Nòrd e America Centrala. Los còrses de mamots gelats an generalament un gra de conservacion tan bon, que mai d'un can dels cercaires se son noirits de lor carn. S'es prepausat de clonar d'exemplars desgelats per fin de far reviure aquela espècia. Al delà de la carn gelada, en Siberia se trobèron de quantitats grandas d'evòri que foguèt utilizat coma article de comèrci pendent fòrça sègles. Los mamots an per origina l'elefant asiatic après la division dels elefants africans, doncas lo mamot èra mai pròche de l'elefant asiatic qu'aqueste darrièr de l'elefant african. Ja que i a un cas reüssit de crosament de las varietats asiatica e africana, se crei que se los mamots existiguèsson actualament, se podrián crosar amb la varietat asiatica e, per aquò, s'es imaginat de recrear aquela espècia en prenent de semen glaçat de mamot e en l'utilizant per tal d'emprenhar una elefanta. Los crosaments futurs eliminarián los caractèrs pròpris de l'elefant asiatic fins a arribar a un mamot totalament reconstruch. Ça que la, s'es encara pas trapat de semen pro intacte coma per començar l'experiéncia.


text:
Hyracoidea
Lo clad, o l'òrdre, dels Iracoïdes (Hyracoidea) compren pas qu'una familha a l'ora d'ara, los procaviids.
Los damans son de mamifèrs massís, un pauc mai gròsses qu'una lèbre mas sens coa. Presentan la particularitat d'èsser d'ongulats que son venguts segondàriament plantigrads amb una musculatura dels cossinets plantars particulara que lor permet de far ventosa. An quatre dets a l'abans (plantigrad) e tres a l'arrièr (digitigrad) protegits per de batas exceptat un det sus las patas de darrièr que mòstra una àrpia. Lor intestin presenta un cæcum desvolopat. Sus l'esquina, presentan una zòna glandulara, estrecha e nuda, enrodada de pels erectils que se ne servisson per marcar lor territòri.
Los estudis filogenetics permeton de restacar aqueste grop als perissodactiles que serián estructurats atal:
Classificacion[modificar | modificar la font]
- Procaviid, Procaviidae
- Dendrohyrax
- Heterohyrax
- Procavia
Galariá[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Animal Diversity Web : Hyracoidea (en)


text:
Montbrun del Boscatge
Montbrun [1] o Montbrun del Boscatge[2] (Montbrun-Bocage en francés) es una comuna lengadociana, lingüisticament gascona [3], situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom qu'es format deu mot occitan mont, deu latin mons, montis, damb un epitèt qui marca la color [4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/
- ↑ http://www.gasconha.com/spip.php?article3101
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 471


text:
Lista dels presidents de Letònia
Lo president de Letònia, elegit per lo Parlament del país, es lo cap d'Estat e comandant de las fòrças armadas de Letònia. Tots los presidents, a l'excepcion de Gustavs Zemgals, governèron dos mandats. Lo periòde de govèrn es de quatre ans. Après 1997, lo mandat èra de tres ans.
En cas d'abséncia del president, lo president del Parlament (Saeima) assumís la presidéncia de la Republica. Coma exemple, aprèp la restauracion de l'independéncia de Letònia, Anatolijs Gorbunovs foguèt lo president en exercici entre 1991 e 1993.
Vaquí los presidents de Letònia dempuèi 1922.
Presidents[modificar | modificar la font]
- Janis Cakste: entre lo 14 de novembre de 1922 e lo 14 de març de 1927
- Gustavs Zemgals: entre lo 8 d'abril de 1927 e lo 9 d'abril de 1930
- Alberts Kviesis: entre lo 9 d'abril de 1930 e lo 11 d'abril de 1936
- Karlis Ulmanis: entre lo 11 de novembre de 1936 e lo 21 de julhet de 1940
Entre 1940 e 1991 Letònia foguèt ocupada per l'Union Sovietica.
- Guntis Ulmanis: entre lo 7 de julhet de 1993 e lo 7 de julhet de 1999
- Vaira Vike-Freiberga: entre lo 8 de julhet de 1999 e lo 7 de julhet de 2007
- Valdis Zatlers: entre lo 8 de julhet de 2007 e lo 7 de julhet de 2011
- Andris Bērziņš: dempuèi lo 8 de julhet de 2011


text:
Lo deputat Molac explica : "avec la loi Peillon on n'était jamais allé aussi loin en France " Vertat ? Podèm espetar de rire ?
La lei Refondation de l’École es emplenada d’avançadas en çò que tòca l’ensenhament de las «langues régionales». Mas seràn aplicadas ? Se son pas aplicadas, podrèm escriure qu’es de fumisteriá d’esquèrra, una fumistariá Régions et Peuples Solidaires (UDB, POC, PNC, etc.).
Perqué pensar que l’estructura nacionalista de l’Éducation nationale seriá cambiada per una lei de refondacion, malgrat lo títol, sabèm que l’aplicada serà gaire impossibla per çò qu’es considerada jà coma anti-França, e donc anti-administracion francesa, perqué son els que decidiscan dedins l’Estat bonapartista francés.
Concernant l’aplicacion d’una de las dispausicions pro-lengas ditas regionalas, la possibilitat d’inscriure los seus dròlles dins un establiment pròche e que prepausa l’opcion, sense explicar coma s’aplicarà, es una fumistariá politica de primièra. Encara un còp, la «langue régionale» bretona es benlèu adaptat al problèma, mas pas brica l’occitan.
Quora se sap, que tota reforma passa primièr per destrusir l’ensenhament de l’occitan, los rectors e inspectors d’Acadèmia an mestièr d’una autoritat superiora per vigilar, contra lo lor extrème nacionalisme lingüistic francés.
Se l’occitan a mestièr d’una lei particulara, es evident que serà anti-constitucionala, vist que l’egalitat es un tèrmi essencial del verbiatge que sol nos pòdon escupir coma discutida politica, mas qu’es luènh d’èstre una realitat politica de terrenh.
E se las quitas circularas son de sortidas per setembre, çò que dobti vist la coneisséncia qu’i a sul tèma dins lo ministèri d’esquèrra (causa donada en reünion publica pel meteis deputat Molac a Tolosa), l’aplicacion es pura conjectura per encara un còp enganar lo public occitanista (ambe l’assentiment dels coorporatismes de tot escantilh) ; l’engana arriba dels militants socialistas que son a la tèsta de las associacions oficializadas coma sola interloctricas potencialas (la causa se faguèt simplament, al moment d’una demanda socialista de veire una sola testa militanta per discutir, la causida d’una tèsta vòl dire una tèsta socialista al cap de l’associacion que crida) ; cal dire que se n’i aviá d’autras, ambe punt de vista diferent, los sistèmas socialistas en plaça farián tot per evitar las loras preséncias, ez quitament lor fabricarián incapacitats politicas; aquò se sona estalinisme.
De que carreja la Loi de fondamentalament novèl per l’ensenhament de las lengas e culturas de França ?
La magnifica frasa que sembla èstre considerada coma una avançada « l’enseignement des langues régionales sera favorisé ». L’ensenhament de las lengas ditas regionalas serà favorizat ; a ! Perqué fins ara, l’èra pas ? Res qu’aquela frasa pausa lo problèma ; quí farà cambiar radicalement aquel sistèma nacionalista, nazional-expansionista, d’un sistèma coorporatista e socialista, franchimand de tricolorizacion forçada o aficada coma una revendicacion de los que vòtan FN ?
Un rector questionat respondrà al melhor qu’a pas los mejans de desvolopar un ensenhament, e farà coma de costuma, i a parents que los vòlon ? … e te caldrà trapar los mejan d ela demanda, per cercar los parent, sense mejans dinerièr. Perqué ? Non pas per èstre contra l’occitan ; Li caldrà explicar a la seuna administracion –nacionalista franchimanda- que l’argent s’en anirà en prioritat a l’occitan ; mas per quina rason ? Senon la simplassa volontat del rector ; la configuracion pòt agradar al sistèma politic del POC (majoritariament ensenhants e que la paga arriba de l’Estat francés), mas es luènh de las realitats.
La lei es pas al nivèl de l’enjòc de societat, es al nivèl dels frens enòrmes del sistèma ; es una lei de mai que servirà a res. Lo sistèma es la melhora garantia que res se podrà desvolopar sense aver assegurar l’inutilitat d’aquest’ensenhament. E puèi, fòra que l’ensenhament bilingüe es mençonat dins un papier legalista, se trapa atanben un article sobre los elements de cultura, emplegable per tot aluzerpit ensenhant (vist la formacion universitària, es raríssim). Ambe la lei, al mens seràn protegits pel coorporatisme e lo sindicalisme nacionalista francés, donc es una avançada per els, e donc se comprendrà lo ròtle de la FELCO, un ròtle coorporatista, utile donc.
La lei, es un pas significatiu, pel sistèma poltiic qu’aital trapa una utilitat ; mas segurament pas per aver una eficacetat a longtèrmi per las lengas menaçadas e favorizar lo desvolopament dels projectes dels locutors e de las locutriças ; vertat i aviá res abans. La precedenta lei, de 2005, explica simplament que l’enseignement des langues régionales est possible dans le cadre d’une convention avec les Régions. Traduccion : un locutor occitan o una locutriça occitana aurà de pagar a l’Estat e a la region per aver un ensenhament ; se sona discriminacion republicana, pagar dos còps per aver quicòm que deuriá èstre republican, es de dire una necessitats pels pòbles de França.
La lei pòrta una obligacion pels establiments escolaris d’un ensenhament de las lengas regionalas (territorializadas) mas s’explica pas coma van trapar los ensenhants, e vist que las formacions son pas adaptadas, que faràn per las reformar las formacions ?
Podèm èstre satisfait de la resulta ?
Per me, non bravament non, lo jorn de la manifestacion de Tolosa, i a desculotadas que se son perdudas !
De mai pareis “que sèm tornat de luènh”, vertat vist que lo personal del ministèri de l’educacion es incompetent sul subjecte. Lo gabinet del ministre es informat per una administracion qu’es tot levat sincèra per donar estadisticas seriosas sul tèma, e las presentacions dels modèls (es demandar a AREVA de presentar lo nuclear), e donc es una administracion bisonors qu’es aisidament manipulabla, per aver acceptat amendament contra-productiu abans la primièra lectura de la lei ; es aisit d’entendre, per sabordar una lei, e de votar non, puèi i aurà consequéncias politicas, mas mai discretas, es negar lo peis dins las prepausicions esmendamentàrias, es mens fòrt, mens mediatic, mas sembla mai discret, e eficaç (aquí o son !). E sabèm dempuèi l’afar del mètro a Tolosa, que, quora lo debat es realament installat, l’argumentacion occitanista ganha contra la reaccion nacionalista republicana francesa; cal que posquèsse èstre installada, e aiçò, lo sistèma republican es bravament un sistèma que ne vòl pas d’aquel debat.
Las pressions politicas son pus sufisentas, vesèm la resulta al Sénat ! Lo nacionalisme francés es tornat autanplan viste.
Quant al tèxte de segonda lectura a l’Assemblée nationale, valiá melhor lo daissar dins l’sstat al ministèri d’Estat; los deputats de l’Assemblée nationale èran jà prevenguts de las pressions, alara an fait un “trabalh” legislatiu discretonet per demesir l’afar, al maxímum de discrecion.
La sola causa que podèm confirmar es qu’aquesta lei pròva un còp mai que las institucions representativas francesas, tocada pel sindròma Enric III de Navarra, son pas capablas de fabricar una lei sus subjectes antinacionalista francés, per las lengas mesprezadas pel meteis nacionalisme francés.
Per clavar la lei, qu’a res de fondamentala, oblida los modèls d’ensenhament… lo modèl francés interdit la preséncia dels parents dins las escòlas d’Estat.
-°-
Acabi de recebre un comunicat del Partit Occitan, que me sembla d’un grand interès.
Per seguir, las explicacions educativas que fauta a tot l’occitanisme, e principalament a l’universitat francesa de letras occitanas, vos conselhi lo bilhet Tolosa de ToulouseInfos, sul tèma de la Ciutadanetat, la Nacionalitat, e los Administrats.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
I a gaire, vos parlèri de la sortida de GTAV. Uèi, voliái dintrar un pauc mai pregondament dins l’estile del jòc, que foguèt repres, amb mai o mens d’astre, per d’autras licéncias. E las basas del jòc, quitament se d’elements existissián tre la debuta, foguèron pausadas pas qu’al numerò 3, en 2001. Foguèt un blockbuster, e lo primièr succès de Dan Houser, l’estranh productor de la seria e president de l’estudiò Rockstar que lo desvolopa. Foguèt talament un succès e truquèt talament los esperits que, dempuèi, tot jòc que sembla de mai o mens luènh a aquel prototipe es sonat un GTA-like. De biais oficiós, plan segur, mas tot jogaire un pauc assidú, sap çò que vòl dire : un personatge original, qu’evoluís dins un monde dobèrt (pòt èstre una vila, un país) ont es liure de far tot çò que vòl, un scenariò principal bastit coma lo d’un filme, que cadun pòt seguir al sèu ritme, en alternància amb d’objectius segondaris, de passejadas, d’interaccions divèrsas amb l’environament. E vos vau benlèu suspréner mas la preséncia d’armas e la violéncia son opcionalas. Mas es vertat que sovent, tòrna.
Lo succès de GTA e dels GTA-likes ven del fach que son de la novèla generacion de çò que s’apelava abans los jòcs sandbox, naucs de sabla. Vòl dire, per far simple, que, un còp los limits de l’univèrs pausats, lo jogaire es liure d’interagir a pauc près coma vòl amb l’environament. De biais general, mai las possibilitats seràn grandas e l’univèrs coerent, mai lo jòc serà bon. E, perque lo fach d’èstre largat tot solet dins un grand terrenh de jòc ne pòt descoratjar mai d’un, lo scenariò servís de guida, per far dintrar progressivament lo jogaire dins l’ambient. Mas parièr, cadun demòra liure de se botar o pas un paissèl. Lo mai interessent amb aquela mena de jòc es qu’es ela que fa lo mai lo ligam amb lo cinemà, en ne tornar prene, jòc per jòc e genre per genre, los còdis, per los digerir, los assimilar e ne rendre un produch que n’es la soma. Aquò’s mai qu’una evidéncia amb l’excellent Red Dead Redemption, editat per Rockstar parièr coma lo GTA original, que se passa dins lo Far West en 1911. Es un western interactiu, amb totes los còdis del western, aqueles de John Ford coma de Sergio Leone, mai parodic, que va quitament fins a prene lo risc de jogar suls silencis, sus las longors, sul temps, çò que dins lo monde dels videojòcs ont to dèu anar lèu, es una vertadièra escomesa. Mas es capitat e Red Dead es ara considerat coma un cap d’òbra del genre.
Parièr per Sleeping Dogs, que se passa a Hong-Kong, e que se trufa obèrtament de GTA en dire tre la debuta : aqui sèm pas als Estats-Units, las armas son pas en venta liura e anatz dever vos demerdar amb vòstres pichòts ponhs e vos avertissèm : n’anatz cagar. Evidentament, nòstre eròi sap i far al kung-fu coma dins los filmes de Bruce Lee e de John Woo, e se tròba qu’es un policièr a las metòdas un pauc radicalas infiltrat al dintre de las Triadas chinesas, exactament coma dins Infernal Affairs, adaptat per Scorsese amb Los Infiltrats. Lo jòc foncciona perque utiliza de còdis cinematografics que coneissèm, qu’aimam, e los desvira per nòstre plaser, en gardant una nòta de frescor, d’exotisme. D’alhors vos disi pas coma es complicat, a la debuta, de menar la veitura a esquèrra…
E n’i a d’autres : L.A Noire, vertadièr polàr annadas 40, Bully, GTA de cort de recreacion, Just Cause, mai Rambo, o encara la seria dels Saints Row que buta lo vici fins a parodiar los GTA que son ja de parodias… Quitament Assassin’s Creed, lo mamot del videojòc, pòt èstre considerat, per un fum d’aspèctes, coma un GTA istoric. Tant d’editors s’enfurguèron dins la dralha que se pòdon pas comptar los sosias, los còpias de sosias… e totas son pas, malastrosament, de capitadas.
Mas lo genre ne demòra pasmens un dels mai interessents. Representa a l’ora d’ara la soma perfècta de las especificitats del videojòc, amb un equilibri entre grafisme, scenario, gameplay, puèi mai d’un nivèl de lectura que pòt rendre la causa inteligenta sens quitar lo divertiment. Coma un bon film de genre finalament. E aquò’s ben çò que damandam a un ben cultural.


text:
Escaudain
Escaudain es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Escaudain A situat près de la vila de Denain.
Escaudain est situé près de la ville de Denain.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 847 lo vilatge i aguèt donat al Abbaye de Sant-Amand per Charles II lo Chauve.
- En 877uèch manses del vilatge an donat al Abbaye de Hasnon
- l'an 899 Charles çò de Simple ratifica la donation
Escaudain a una istòria fòrça rica
- en 847 le village fut donné à l'Abbaye de Saint-Amand par Charles II le Chauve.
- en 877huit manses du village sont données à l'Abbaye d' Hasnon
- en 899 Charles le Simple ratifie la donation
Escaudain a une histoire très riche


text:
Rogèr Romafòrt
Rogèr Romafòrt, mèi coneishut devath lo chafre de Grith de Prat[1], neishut au Telhan de Medòc lo 26 d’octobre de 1886, e mòrt au Telhan lo 30 de setembre 1938, es un escrivan e poèta occitan d’expression occitana, felibre e baile de l’Escòla Jaufré Rudèl.
Eishut d’una familha de paisans medoquins talhanés desempuei au mens lo sègle XVI, es lo filh d’Eugèni Romafòrt, proprietari fonzièr aisit e agricultor, e de Maria-Ana Sibassièr, d’Aisinas, comuna vesina dau Telhan. Trencant emb la tradicion familiau, Rogèr Romafòrt hit sos estudis de medecina a Bordèu e vengut mètge alentorn de 1910. Cardiològ e anestesista, exercèt son activitat a Bordèu, dens son cabinet dau 8, avenguda d’Aisinas, e a las clinicas Condilhac e Tivolí on hit la permèira fissada d’un anestesic novèth : l’evitan sodic. Augent creishut dens un mitan de paisans riches dau mieijorn de Medòc, Rogèr Romafòrt augut lo temps de n’avisar los trèits, bons o maishants : l’umor, l’egoïsme, lo chancrinèir, lo sens de la repartida… Los personatges de Cadiche o de Jantilhòt ne son los fruits. Maridat en 1912 emb d’Elizabèt Guillard, estudianta en sciéncias, augut duas hilhas, Ana-Maria en 1914 e Elena-Maria en 1917. La sua arrehilha damòra totjamèi uei lo jorn dens l’ostau de familha dau Telhan. Mobilizat en 1914, atau coma son compatriòta medoquin e confrair de poesia l’abat Bergèir, patit frem dens los combats terribles de trencadas, au mitan daus autes Peluts. Aqueste destorn lo marquèt per totjamèi. I gahèt la malausia cardiaca que’u emportarà. Tornat en 1918, defendut damb huec los interès daus Peluts en França, e combatit los « plancats », los estujats, foncionaris o reformats mercís a luras relacions. Aqueste òdi ie damorèt, e se vei dens sas òbras. Gran caçaire (lèbe, becada) capvath la landa de son Medòc mairau, republican, liberau, amic de l’abat Bergèir e de Geors Mandel, vingut una de las personalitats las mèi estacantas de Gironda. Se morit en 1938, atjat de 52 ans, de la malausia cardiaca que carrejava desempuei mèi de vint ans. Estut enterrat au sagrat dau Telhan.
La sua òbra se compausa de sèt istorietas, amèi quauques poesias, qu’esturen publicadas prau Felibritge en 1938, apuei arre-estampadas e publicadas a las edicions Piremonde (en grafia gascona de l’IBG) en 2004 e en 2011. En 2000, una placa commemorativa bilingüe es desvelada sus la cara de son ostau.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Lou péndut ressucitat
- Lous coupouns dé Cadiche
- L’abanture dáu Gric
- Un cassaire qué né hey pas gras
- Jantilhot és maláut
- Désseyrade è Mort dé Jantilhot
- A l’abbé Bergey, élut députat dé Bourdéus
- La gouyate dé Croustét ba se marida
- La heste dáu bin à Soulac
- Au perruquey
- Lou pendut ressuscitat, œuvres gasconnes de Gric de Prat. Lo Gric dau Medòc / Edicions Princi Negue-Piremonde, Ortès, 2004 e 2011. 22,95 èuros.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Una precision lingüistica de talha, es que la fòrma locala dau francés grillon es bien « grith », coma pertot en Gasconha. La fòrma /gric/ es sonque la transcripcion de la prononciacion locala. En grafia classica occitana, se diu donc pas escríver atau, mès plan « grith ».


text:
Mesa
Mesa[2] (Mèze en francés e Mezoa en occitan ancian) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània. Coma sa vesina Agde, foguèt fondada pels focèus al sègle VI abans Crist.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situation[modificar | modificar la font]
La comuna de Mesa es lo capluòc del canton de Mesa. Es situada a 15,5 km d'Agde, 7 km de Seta e 30,6 km de Montpelhièr[3].
Lo site relativament planièr e se tròba al nòrd-èst de la vila lo rèc del Sesquièr e lo lac dels Sesquièrs. La vila es acantonada entre las vinhas e l'estanh de Taur.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo Buòu de Mesa
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (dicc. Alibèrt)
- ↑ La fonologia francesa. qu’impausa una [e] larga e enebís una [e] estrecha en sillaba barrada (Mèze, Sète, Rodez, Rouergue), entraïna en occitan una dobertura erronèa : Mèsa*. Sèta*, Rodès* e mai benlèu la forma Roèrgue (Alibèrt 1935. 471 ; Vaissièr 1879) en fàcia dei formas normalas que son, segon lo TDF, Mesa, Seta, Rodés e probablament Roergue (TDF :  5, Cantalausa escriguèt dins L’occitan que la forma usuala en roergat es ben Roergue, aquesta forma es estada chausida tanben per leis Edicions de Roergue). Per Rodés e Roergue, la barradura de e es naturala a respiech dan latin que ten una ē lònga dins leis etims Rutēnos e Rufēnicum., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024
- ↑ Domiville Calcul de la distance à vol d'oiseau entre deux villes


text:
Dimenge, 22 d'abril de 2018, 03h00
Gasconha > Comenge > Frontinhas e Bavartés
Era expression “Lies e Patzeries” ei formada per dues paraules occitanes. Era prumèra “Ligas” signifique er acòrd que junh es vals que signen er acòrd; e “Patzeries” ... +
Dissabte, 31 de març de 2018, 03h00
Gasconha > Comenge > Comenge Baish
Deth 20 ath 23 de març, 44 gafets de 5u e 4u qu’estúdian eth occitan o eth latin ath collègi Emile-Paul Vayssié d’Aurinhac (Baish Comenge), acompanhats peths lors ... +
Divendres, 30 de març de 2018, 03h00
Organizat despuish 2004 peth Ostau Comengés, Passa-Pòrts que n’é enguan ara sua 15u edicion. Que’s passarà deth 6 ath 7 d’abriu, a Montrejau (Nebosan). Que ... +
Dimècres, 7 de març de 2018, 03h00
An començat los trabalhs d’implantacion d’una peirièra a Montmaurin (Nebosan), de matin e sens donar temps al collectiu que protèsta contra aquel projècte de peirièra ... +
Dissabte, 3 de febrièr de 2018, 03h00
Eras associacions Eth Ostau Comengés e Bouilleur de sons que venguen de publicar un libe DVD sus eths vieulonaires de quate vilatges de montanha: dus situats en Comenge (Hogaron e Herran) e dus ... +
Dijòus, 18 de genièr de 2018, 03h00
A Sant Gaudenç (Nebosan) la solidaritat s’organiza a l’entorn d’un militant libertari nomenat Fabien. Lo 1r de març que ven, deu comparéisser davant lo tribunal de ... +
Dimècres, 10 de genièr de 2018, 03h00
S’es constituit a Montmaurin (Nebosan) un nòu collectiu per la preservacion del patrimòni e “sauvar e valorizar la riquessa environamentau, istorica e culturau”. La ... +
Dimenge, 10 de decembre de 2017, 03h00
Era associacion Eth Ostau Comengés qu’é plan coneguda pr’amor deth sòn trebalh de cuelhuda e de transmission deth patrimòni culturau immateriau de Varossa, de Comenge ... +
Dimenge, 3 de decembre de 2017, 03h00
Los gendarmas a an vojat per fòrça las doas salas del musèu arqueologic de Montmaurin (Nebosan) davant las protèstas dels oposants. Se passèt dimècres passat davant ... +
Dimenge, 6 d'agost de 2017, 03h00
Coma cada an dempuèi trenta ans, de centenats d’occitans e catalans s’amassan lo primièr dimenge d’agost, al pòrt de Salau, al limit occitanocatalan, en Coseran, ... +
Diluns, 24 de julhet de 2017, 03h00
Portet e Sent Lari que son dus vilatges vesins, eth prumèr en departament de Nauta Garona, eth segond en Arièja. Mès, maugrat eras termièras administrativas, que hèn ... +
Diluns, 17 de julhet de 2017, 03h00
Coma cada an dempuèi trenta ans, de centenats d’occitans e catalans s’amassaràn lo 6 d’agost, al pòrt de Salau, al limit occitanocatalan, en Coseran, a 2100 mètres ... +
Dimècres, 12 de julhet de 2017, 03h00
Que i a un tepèr de grops feminins occitans que cantan en polifonia mès Jòia ja deu aver era mejana d’atge era mès baisha. Que cau díder qu’ei composat de ... +
Dissabte, 17 de junh de 2017, 03h00
Eth Ostau Comengés alestís l’edicion de Condes deth Coserans, un libre e un CD que conten una seleccion de dètz contes d’aquela encontrada de la Gasconha pirenenca pus ... +
Diluns, 5 de junh de 2017, 03h00
Gasconha > Comenge > Frontinhas e Bavartés
De pompièrs araneses e comengeses s’amassèron la setmana passada per escambiar de coneissenças durant una jornada de trabalh a la casèrna de Cièrp e Gaud (Frontinhas ... +
Divendres, 2 de junh de 2017, 03h00
Se tendrà uèi a 17h30 a Sant Gaudenç (Nebosan) l’inauguracion del servici de transpòrt public d’autobús entre Comenge e Aran. L’eveniment se tendrà ... +


text:
Concèsa
Concèsa ( Concèze en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom poiriá venir dau latin concīsa, entalhada (mas normalament -i- long se consèrva) [1]. La comba situada a l'èst dau borg poiriá motivar l'etimologia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Julhac; es aura dau canton de L'Yssandonnais (en francés), donc de l'Eissandonés ?
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 206


text:
Sebasac
Sebasac[1][2],[3],[4] (Sébazac-Concourès en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila de Sébazac-Concourès se situa al nòrd-es de la Rodés, a 5 quilomètres al nòrd de Rodez. Aperten al costat de Rodez-Nòrd. Situada sus l'ais Rodez-Aurillac, es una de las municipalitats los mai anautitas del Grand-Rodez.
Una granda part de la superfícia de la municipalitat a situat sul Causse Comtal.
La ville de Sebasac se situe au nord-est de la Rodés, à 5 kilomètres au nord de Rodez. Elle appartient au canton de Rodez-Nord. Située sur l'axe Rodez-Aurillac, c'est une des communes les plus élevées du Grand-Rodez.
Une grande partie de la surface de la commune est situé sur le Causse Comtal.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia umana sus la municipalitat de Sébazac-Concourès a testificat dempuèi 100 000 ans amb lo luòc excepcional del Rescoundudou a Onet la glèisa. Los registres an permeses de descobrir las rèstas d'un mainat néandertalien e de nombroses esturments. L'òme installat près d'un ponch d'aiga se @adapter a un climat mai fred que de los nòstres jorns. Las traces umanas son de contunh escassas fins al chalcolithique. Una dotzena de dolmens datats d'aquel periòde (aperaquí 5000 ans abans uèi) parsèment lo causse. Aqueles sépultures collectivas representan de cresenças desaparegudas e son, a aquel títol, dels monuments a protegir e fòrça fragils. Lo age del fèrre, i a aperaquí 800 ans, ofrís pauc de vestigis. Un oppidum ('pòble gaulois') a #èsser repéré près de Flars e dels tumuli (sépultures individuales), tertres de tèrras, an observat sus la comuna. Cossí en las epòcas precedentas, la natura ofrisca los recorses necessaris, lo calcaire e la tèrra, al bastiment d'aquelas repères religioses e paysagers. Arriba alavetz la romanizacion de la municipalitat #que se fa discrètement, Lo periòde gallo-romaine a daissat traces ténues mas importants : lo nom del vilatge "Sébazac" #que lo suffixe 'ac' ne poiriá aver de raïses latinas, de nombrosas estèlas de tegulae (tuiles) #que demòstran un abitat escampilhat. Per exemple, un abitat a #èsser trobat a Gajac o encara una bergerie près de Concourès. Lo Mejan Age es mai present en lo nòstre entorn. La nautor Mièja Age (i a 1000 a 1500 ans) a daissat dos nécropoles, la una als Igues #qu'es visitable e una autra a Gajac. Aquela dobla preséncia es rarament testificada sus una meteissa comuna e mòstra la complexitat del bastiment d'aquel espaci géographique. Los cavòts d'aquel periòde son tanben bastits en calcaire ne ligam dirècte amb l'entorn natural. Qualques tèxtes testifiquen la preséncia d'un castèl per Sébazac o Gajac mas la siá localizacion exacta rèsta un mistèri. La glèisa de Concourès es un polit exemple de la ferveur religiosa d'aquela epòca e cèrtas parts an datat de l'epòca romane. L'existéncia del vilatge de Sébazac se tròba en chartes medievales e Concourès ofèrta de nombroses vestigis de la fin del Mejan Age e de la Renaissance. La fontaine de las Igues o lo potz de Gajac son los monuments melhor conservats d'aquel periòde. Fontaine, Potz o cisterna mòstran l'importància de l'aiga, font de vida e afirmacion d'un poder, e encara una adaptacion de mai en mai elaborada de l'òme a lo sieu entorn. Aital, lo patrimòni de la municipalitat, particularament ric e variat, remembra que la preséncia de l'èsser uman en aquel espaci particular #qu'es lo Causse Comtal conta una relacion estrecha e evolutiva entre los òmes, las siás cresenças e un entorn natural.
Los ligams seguents an de besonh las informacions per qualques luòcs importants :
detlos-igues-sebazac/ Nécropole de la Nautor Mièja Age
Lo luòc moustérien (òme de néanderthal) del Rescoundudou (Onet la glèisa)
Per decrèt del 29 de febrièr de 1904, çò cap de-luòc de la municipalitat de Concourès i aguèt transferit al masatge de Sébazac, e la municipalitat rebatejat Sébazac-Concourès.
La présence humaine sur la commune de Sebasac est attestée depuis 100 000 ans avec le site exceptionnel du Rescoundudou à Onet l'église. Les fouilles ont permis de découvrir les restes d'un enfant néandertalien et de nombreux outils. L'homme installé à proximité d'un point d'eau s'adaptait à un climat plus froid que de nos jours. Les traces humaines sont ensuite rares jusqu'au chalcolithique. Une douzaine de dolmens datés de cette période (environ 5000 ans avant aujourd’hui) parsèment le causse. Ces sépultures collectives représentent des croyances disparues et sont, à ce titre, des monuments à protéger et très fragiles. L'age du fer, il y a environ 800 ans, offre peu de vestiges. Un oppidum ('village gaulois') a été repéré près de Flars et des tumuli (sépultures individuelles), tertres de terres, sont observés sur la commune. Comme dans les époques précédentes, la nature offre les ressources nécessaires, le calcaire et la terre, à la construction de ces repères religieux et paysagers. Arrive alors la romanisation de la commune qui se fait discrètement, La période gallo-romaine a laissé des traces ténues mais importantes : le nom du village "Sébazac" dont le suffixe 'ac' pourrait avoir des racines latines, de nombreux fragments de tegulae (tuiles) qui démontrent un habitat dispersé. Par exemple, un habitat a été trouvé à Gajac ou encore une bergerie près de Concourès. Le Moyen Age est davantage présent dans notre environnement. Le haut Moyen Age (il y a 1000 à 1500 ans) nous a laissé deux nécropoles, l'une aux Igues qui est visitable et une autre à Gajac. Cette double présence est rarement attestée sur une même commune et montre la complexité de la construction de cet espace géographique. Les tombes de cette période sont aussi construites en calcaire en lien direct avec l'environnement naturel. Des textes attestent la présence d’un château pour Sébazac ou Gajac mais leur emplacement exact reste un mystère. La glèisa de Concourès est un bel exemple de la ferveur religieuse de cette époque et certaines parties sont datées de l'époque romane. L'existence du village de Sébazac se retrouve dans des chartes médiévales et Concourès offre de nombreux vestiges de la fin du Moyen Age et de la Renaissance. La fontaine des Igues ou le puits de Gajac sont les monuments les mieux conservés de cette période. Fontaine, puits ou citerne montrent l'importance de l'eau, source de vie et affirmation d’un pouvoir, et encore une adaptation de plus en plus élaborée de l'homme à son environnement. Ainsi, le patrimoine de la commune, particulièrement riche et varié, nous rappelle que la présence de l'être humain dans cet espace particulier qu’est le Causse Comtal raconte une relation étroite et évolutive entre les hommes, leurs croyances et un environnement naturel.
Les liens suivants précisent les informations pour quelques sites importants :
Le site moustérien (homme de néanderthal) du Rescoundudou (Onet l'église)
Par décret du 29 février 1904, le chef-lieu de la commune de Concourès fut transféré au hameau de Sébazac, et la commune rebaptisée Sébazac-Concourès.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Rodez Nord, Christian-Pierre Bedel, al canton
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Lo 07-01-2017
Estagi de lenga e cultura occitana, salon del libre, contes pels adultes e enfants, balèti e concèrt amb Arredalh.
Lo 10-12-2016
Totjorn menat pel Jérémy amb son espina, mescla los ritmes africans, lo trad occitan e las rasigas blues e rock.
Per la musica, Chaâbi e ritmes mediterranèus, instruments carnavalesques redescobèrts.
Per los tèxtes, mistica altermondialista, ecologia, critica sociala e invocacion de dieusses imaginaris (Lo Dieu Cogordon) .
Una invitacion a la transa e al plaser partejat per un balèti inedit e destimborlat.
Lo 15-11-2016
Ajudatz los per acabar lor projècte ! Los Doctors de Trobar an registrat lor segon album e an besonh de vos per "masterisar" lo CD.
https://www.kisskissbankbank.com/fr/projects/doctors-de-trobar-patwa
Lo 04-11-2016
Sortida prevista en febrièr de 2017 !
De cançons en Occitan ausidas d'aqui d'aila, cantadas per divertir.
Per los ajudar a realizar lor primièr album, Aqueles vos balha un rendetz-vos sus Ulule
Lo 15-03-2015
Las fòtos del fotomatòm de la serada ròsa deu Carnaval Biarnés a l'adreça seguenta / Les photos du photomaton de la soirée rose du Carnaval Biarnés à l'adresse suivante :Ne saupre mai : http://paraulas.net/musica/foto.php?cl=68
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Carnaval de Limós - Farem de Carnaval la fèsta nacionala tres meses de temps
Un dissabte de la debuta de març, anèri far un torn a Limós, « capitala de la blanqueta e del Carnaval », per veire son Carnaval, lo mai long del mond.
I aviái rendètz-vos amb LaMissantaBèstia, una indigèna saberuda que me deviá explicar una molonada de causas e me convidar a dinnar a l'ostal de sa grand perque me cultivar, aquò m'agrada mas manjar, aquò m'agrada tanben.
Abans de contunhar, vos expliqui un pauc mai la teoria perque aquò's bravament complicat. Concentratz-vos, o tornarai pas dire.
Lo Carnaval de Limós dura quicòm coma tres meses (de la fin de genièr a la debuta d'abrial). Marcha pas coma los autres, es una causa unica dins la galaxia. Cada dissabte e cada dimenge de la durada de Carnaval, una « banda » sortís (o doas, aquò depend) ; una banda, aquò's una còlha de personas... La banda sortís tres còps dins la jornada e cada sortida es diferenta e tot aquò es acompanhat per de musica jogada per de musicians vertadièrs.
La primièra sortida es lo matin ; son desguisats segon un tèma qu'an causit, fan una mesa en scèna sul tèma causit ; mèfi, es Carnaval, lo tèma serà risolièr, parodic, amb de sèxe e de politicament pas corrècte. Fan sa scèna puèi dançan la Valsa, la Valsa es la primièra dança ; un còp la Valsa facha, fan lo torn de la Plaça. Lo torn de la plaça se fa pas de quin biais que siá : van d'un bar istoric de Limós a un autre cafè istoric de la plaça. En tot, i a cinc bars.
A 12h30, la banda beu (e dinna) dins son bar-ostal (cada banda es restacada a un bar) e lo mond del vilatge e los toristas van dinnar de son costat. Se passa pas res mai fins a 5h.
A 5h, es la segonda sortida. La banda del matin a cambiat de vestits ; la sortida de 5h es la sortida dels peiròts (« pierrots » en francés). Lo ritme es mai lent, mai solèmne e es de veire.
La darrièra sortida se fa de nuòch a 10h, mas vos pòdi pas gaire explicar que i anèri pas.
Vaquí per la teoria.
Ara, la practica:
A 11h, anèri cap a un canton de la plaça ont ausiguèri de bruch.
Se fasiá l'inauguracion d'un bordèl ; aquò èra lo tèma d'una de las bandas que sortissiá aquel jorn (soi pas nècia, i anèri un jorn que i aviá doas bandas, aital, aguèri lo doble d'espectacle!)
e, aprèp la Valsa, comença lo torn de la plaça...
Abans de vos mostrar quauques fòtos... sembla que la dubertura d'un bordèl a Limós es una idèa que ne poiriá far d'uroses... que lo papet sembla plan interessat:
La banda los Bronzinaires aviá doncas causit lo tèma del bordèl... Aquí quauques desguisaments :
çò escrich suls panèus: "Vite l'ouverture ou j'ai mon poireau qui va éclater... d'ailleurs c'est déjà fait", "Los vièlhs de la plaça, regardar sens tocar" e "J'entraine les vieux de Limoux pas pour marquer des buts mais pour aller aux putes".
Escrich sul panèu de Sarkòzi: "Casse toi pauv'con, t'as pas les moyens",
Sarkòzi èra accompanhat de doas putas qu'avián un capèu marcat "las carlitas" :D
Las darrièras doas fòtos, se las ai mesas, es pas perque repàpii, es per vos mostrar la dança: las fecas. Ensagèri de prene en fòto los gèstes de fecas mas ai pas gaire capitat... En gròs, per dançar las fecas, cal chauchilhar d'un pè sus l'autre sus lo ritme de la musica en balancejant los braces.
Demostracion en video:
(aquela musica, la pòdi escotar pendent d'oradas)
La sortida del tantòst, son los Peiròts, e aquò's poliiiiiiiiiit.
Un parelh de videonetas per vos mostrar los Peiròts e las Fecas:
(aquela musica tanben la pòdi escotar pendent d'oradas!)


text:
Estiu
L’estiu o ostiu es una de las quatre sasons de las zonas temperadas e polaras, tradicionalament percebuda coma la pus cauda.
Data[modificar | modificar la font]
Al punt de vista astronomic, lo solstici d'estiu (lo 21 de junh dins l'emisfèri nòrd e lo 21 de decembre dins l'emisfèri sud, es a dire quand lo solelh es pus naut fòra de la zòna intertropicala) deuriá marcar lo mitan de l'estiu, e l'equinòcci d'automne (lo 22 de setembre dins l'emisfèri nòrd e lo 21 de mars dins l'emisfèri sud) lo mitan de l'automne. Mas las temperaturas jornadièras aumentan fòrça aprèp lo 7 de mai (començament astronomic teoric de l'estiu), la tèrra e la mar meton qualque temps a caufar.
Per consequent, en meteorologia, l’estiu compren per convencion los meses complets de junh, julh e agost dins l’emisfèri nòrd e de decembre, genièr e febrièr dins l’emisfèri sud. La definicion meteorologica centra coma aquò melhor l’estiu sus los periòdes pus cauds d’una annada que la definicion astronomica.
Diferents païses convenon de datas de començament de l’estiu diferentas: en Irlanda, l’estiu debuta lo 1èr de mai; per d'autres es lo 1èr de junh, e d’autres lo 21 de junh. Arriba tanben que los jorns a meteissa distància dels solsticis e dels equinòccis sián utilizats per definir las sasons, permetent atal de los centrar sua aquestes eveniments astronomics; es lo cas par exemple de l’astronomia chinesa que l’estiu i comença vèrs lo 7 de mai.
Dins lo sud e lo sud-èst de’Asia, l’estiu se definís pus generalament coma lo periòde anant de març a mai o començament de junh, lo periode pus caud de l’annada que se termina amb l’arribada de la monson.
Efèits[modificar | modificar la font]
L’estiu es generalament vist coma la sason ont las temperaturas son pus elevadas, e mai coma lo periòde de l’annada ont lo Solelh demòra pus longtemps dins lo cèl entre sa sortida e son cloc. Amb l’enclinason de la Tèrra sul plan de l’ecliptica, l’emisfèri en plan dins la sason d’estiu es enclinat cap al Solelh, provocant atal l'alongament de la durada dels jorns e l'aumentacion de la temperatura.
Dins l’emisfèri Nòrd, la Tèrra se tròba a l’afèli de son orbita en estiu. La Tèrra se tròba doncas a aquel moment pus alunhada del Solelh, çò qu'a per consequéncia una velocitat orbitala pus flaca que pendent las autras sasons; l’estiu es doncas la sason pus longa dins l’emisfèri nòrd. Un fenomèn simetric se produtz dins l’emisfèri sud, la Tèrra se trobant alara al perièli e l’estiu i es la sason pus corta.
Dins las latituds al delà dels cercles polars, lo fenomèn de solelh de mièjanuèch se produtz pendent l’estiu e lo Solelh se cloca pas pendent plusors jorns. Sus de latituds pus bassas, lo crepuscul dura una ora al mens e de còps qu'i a al fenomèn de nuèches blancas, coma Sant Petersborg o en Escandinàvia.
L’estiu es lo periòde ont fructifican gaireben totas las plantas. L’estiu s'utiliza doncas sovent coma una metafòra d’un periòde astrat, d’un apogèu.
Arts[modificar | modificar la font]
- L’Estiu es una de las Quatre Sasons d'Vivaldi.
- L'Estiu es una pèça de teatre de Romain Weingarten.
- L'Estiu es un ensag d’Albert Camus.
- L’Estiu es un quadre de Giuseppe Arcimboldo que n'existís plusors versions.
- Lo Somi d'una nuèch d'estiu es una pèça de teatre de William Shakespeare.


text:
Vielha, 28 de noveme de 2017.- Eth Conselh Generau d’Aran a trauès deth programa dera Garantia Juvenil aufrís era possibilitat a joeni aranesi d’entre 16 e 29 ans de realizar practiques remunerades d’Auxiliar d’Informacion Toristica, Auxiliar de miei ambient e Gestion de Residus, Auxiliar Informatic/a, Auxiliar Tecnic/a en departament de Secretaria e Recorsi Umans.
Es contractes de practiques remunerades començaràn eth dijaus 30 de noveme de 2017.
Totes es persones interessades se pòden informar en Burèu de Joenessa C / Major, 36 de Vielha.
Mès informacion en:


text:
10 novembre 2009
Co que voletz
Encuei vos perpausi de faire un article permanent (li aurà un ligam dins la colona a man drecha) per recampar toei vòstrei vòts :
Voletz que parli de quaucarren de particular ? Avetz vist un article sus un fenomèna naturau e voletz saupre ço qu'en pensi ? Voletz un conselh scientifica per netejar vòstreis olas ? Voletz introdusir un debat sus un subjècte ligat a la sciença ? O non sabi qué... Es aquí que cau demandar !
Mandetz un pichon comentari aquí e provarai de faire un article sus ço que m'avetz demandat tres qu'es possible.
Commentaires
Adiéu,
Sabi pas trop, vau carcular en aquò...
Pensi pas que pòsqui faire quauquarren sus la demostracion que l'oroscopa es una cagada, ja qu'es un pauc tròp ridicule per estre estat l'objècte d'un estudi scientific costosa. Pasmens, veni tot bèu juste de pensar qu'es estat un pauc fach per l'omeopatia...
Bensai pòdi provar de charrar un pauc d'aqueleis estudis sus l'omeopatia, mas bensai auriáu besonh de l'ajuda d'un biologiste per destriar lei referenças fisables.
Senon bensai podèm un pauc charrar dei metòdas per argumentar : soventi fes podèm pas convencer perque opausem un dogmatisme a la creiança, ço que fa un dialèg de sords. Cau pas doblidar que la sciença es una metòda, pas un contengut imobile.
Dins aquel esperit, li a tanben una cauva de bòn notar : es que mòstrar qu'una cauva existe es totjorn fòrça mai aisit que mòstrar qu'existe pas.
Gramaci,
En fach siáu pas tròp segur de ço qu'es lo "sofre liquid" : es un nom de comerçants e de païsans, es pas un nom normalisat. En efèt lo sofre es liquid sonque a partir de 115°C. Adonc aquí lo tèrme "liquid" es una abusança de lengatge.
Emai iéu que fau de bièra (e de còps que li a de vin o d'autrei cauvas) ai pas jamais utilisat de "sofre liquid", ni vist aquò dins lei tièras de mei provesidors.
Sembla qu'es una suspension de sofre (de tot pichòtas particulas solidas) dins d'aiga. Es de color ? Jaune ?
Se es aquò pensi que li a ren d'especiau de dire : lo sofre eu-meme pòu pas donar quauquarren metallic. Generalament lo sofre balha puslèu d'odors fòrtas coma d'uòus poirits.
Bensai fa fermentar lo vin dins un contenidor en metal, non ? L'enteraccion quimica entre contenidor e contengut es soventi fes pron importanta, que siágue per lo vin o per la confitura.
lo sofre liquid es transparent , enfin lo seune ; se troba dins los coop agricolas o oenologs ; es vertat que quora om en bota trop sentis l'uou poirit mas sufis de lo sostirar a l'aire per far partir lo gost ; la cuva de fermentacion es en ciment e jamai detartrada ; pensi que son las alveolas o traucs del tartre que pod bailar aquela odor; mercé ; mancarai pas de te tornar sonar sus d'autras questions
En fach pensi qu'es l'envers : es pas perque li a de tartre que balha un gost metalic au vin, pensi qu'es perque l'acide tartrique dau vin (e bensai tanben d'autreis acides) dissòlvon lo ciment que li a aparicion de tartre sus aqueu.
1) Dins lo ciment li a molon de mineraus, dei quaus li a de minièr d'aluminium, ferre, etc. Es l'unic sorgent de metaus que pòdi veire dins aquèu cas.
2) Bensai te remembres de cors de quimia de licèu sus lei cobles acide-basa, senon pòdes jetar un còp d'uelh aquí : http://fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9action_acido-basique
Aquí podem maginar d'un costat un coble "ion aluminium / alumina" (o d'autrei cobles ion/metau que si pòdon trobar dins lo ciment) e de l'autre un coble "acide tartric / tartre" (lo tarte estent una sau cauquièra de l'acide tartric , mentre que dins la vida vidanta li a una abusança de lengatge sus aqueu tèrme tartre, que pòu designa tanben d'autrei saus).
La reaccion es donc acide tartric (+caucium) + alumina -> tartre + ion aluminium
Per evitar aqueu gost metalic caudriá donc siá botar une mena de revestiment sus la cuva (pensi que de gip pòu faire mestier per exemple), siá "desacidejar" (si ditz ?) lo vin avans que siágue tròp longtemps en contact embé la cuva.
Pòs totjorn provar, mas se mon ipotèsi es bòna : prim lo tartre seriá pas l'encausa mas una consequença segondaria, e segondament lo tartre seriá puslèu una proteccion, ja que :
1) Lei placas de tartre isolan un pauc lo vin de la cuva e dei saus metalicas presentas dins lo ciment porós.
2) Quora li a una certana quantitat de tartre li a un equilibre, se lèvas lo tartre la reaccion va tornar dissòuvre lo ciment per tornar faire lo tartre qu'as levat.
E ai fach un pichon còp de google que confirma dins la practica mon idèia : http://www.oenologie.u-bordeaux2.fr/images/pdf/expo_dno_pdf/materiaux_cuves.pdf
D'una man lo detartratge regulièr es conselhat per evitar lei contaminacions bacteriologica (mas aquò es pas ton problèma), e de l'autra man perpausan de faire de tartre nòu artificialament ("aplicacion d'acide tartric") per aparar la cuve de l'accion deis acides.
E mèfi embé l'acide cloridric : pòu faire de gros traucs dins lo ciment, qu'es minerau e basic. E se la surfaça ven traucada de pertot e irregulara serà pejor.
Asard e resentit
Adiu,
sabe pas se i a de las charchas de realisadas sus lo asard versus lo resentit.
M'esplique : mai d'una vetz, mos collège pensan qu'ai una influença sus lurs ordinators, la radio, o b'etot la meteò, los paubres. 'Quò perqué de las vetz, 'riban pas a far de las chausas sus lo pece, 'ribe e clicclicclic, los mesma que ilhs, e 'quò i es !
Mesma chausa per la musica dins lo pòste.
L'anciana secretari pensava que 'quò veniá de l'oroscopa, ai 'gut beu argumentat per una probabilitat (laidonc un pauc de scienca), ren, 'la es restada sus las soás creianças. Lo nouveu pense que 'quò es un fluide (vertadier !).
Sabe pas se sei estat clar, te damande un pauc 'na revirada de la lei de Murphy, beleu.
Afé bona continuacion per ton joèb.
JP


text:
Chaspaires de manada, picanhaires de mecanica, balhaires de còps de pè dins lo cardan e esportius de sièti de becana, adiussiatz !
Dèvi avoar qu’aquesta mòda que consistís a remasterizar, es a dire a tornar prene de vièlhas causas per las adaptar al gost d’uèi e, en general, las vendre al prètz car, a lo biais per m’esmaliciar coma cal. Amai dins lo jòc vidèo, ont aquela pratica es venguda gaireben sistematica, tant es grand l’efièch nostalgic. Cal dire tanben que dins aquel mèdia las tecnologias se succedisson a vitessa grand V, doncas un jòc a tendéncia mai lèu a èsser considerat coma « del passat ».
Reconeissi çaquelà d’efieches positius a-n-aquela mòda mesclada de canha : fa s’encontrar un public de uèi e un jòc de ièr. Un bon jòc, vòli dire.
Serà lo cas amb Full Throttle, Full Throttle Remastered en l’ocurréncia, perque òc, en general quora tòrnan adaptar un daquòs vièlh sonan pas tanpauc los creatius per trobar un nom novèl. Es originalament sortit en 1995 mas m’en sovèni encara plan, qu’èra un de mos primièrs passes dins lo vidèoludisme e mai que mai de las apròchas scenaristicas de qualitat dins lo mitan del vidèojòc. Risetz pas, a l’epòca èra luènh d’èsser evident. Full Throttle fa partida, sens n’èsser lo representant lo mai conegut, del catalòg de jòcs d’aventura en « puntar-clicar » de l’escudariá LucasArts el del genial Tim Schafer, al qual devèm tanben la sèria dels Monkey Island, Maniac Mansion, Grim Fandango…
Full Throttle conta l’istòria de Ben, menaire del gang de bikers « Los Gatpudres » dins un país que sembla fòrça lo Sud dels Estats-Units, l’Arizonà, lo Texas o lo Novèl Mexic. Dins aquel univèrs distopic, totas las veiculs foguèron emplaçats per de maquinas que tòcan pas tèrra, d’aèroglissaires e de veituras sus coissin d’aire. Manca los motards tradicionals, que, amb lors gròs engenhs gardan encara lo contacte amb la tèrra, dins tot çò qu’aquò pòt simbolizar. Tota l’istòria de Full Throttle es aquela d’un complòt e d’una manipulacion : Malcolm Corley es un vièlh òme d’afars, lo darrièr constructor de mòtos a ròdas e tanben ancian biker el-meteis, quitament se pòrta, a l’atge qu’a, mai lo costume e la cravata que lo blodon de cuèr e las bòtas nègras. Es pro respectat per la comunautat motarda e el li ren plan son estima. Mas Corley a un adjunt, Adrian Ripburger, que el a una asirança ferotja contra tot çò que rotla, mas un gost prononciat per la dardena e la reconeissença sociala. Lo vesèm venir a 15 quilometres : çò que l’interessa es de prene la plaça de Corley, de botar lo conselh d’administracion de l’entrepresa de son costat e de li far fabrejar enfin de veituras modèrnas, aeròportadas e tot.
Sus aquel conflicte entre dos mondes, un vièlh e un novèl, fin finala un de l’argent e un de l’uman, Ben portarà son còr, qu’es tant gròs que sos bicèps, enterrarà la rivalitat de totjorn entre sa banda e los bikers concurrents, a còps de punh, de pè, de cadena o de tronçonusa, mas tanben de replicas pesugas e ara cultas, que donan al jòc son costat Mad Max parodic.
Suspausi que vos pausatz la question, e se la vos pausatz pas lo fau per vosautres : es que val lo còp ? Dins l’absolut es evident que òc, Full Throttle es un jòc remirable e pas pro conegut, çaquelà un pauc cortet e aisat. Mas dins lo detalh, es que lo remaster de Full Throttle val lo còp ? Concretament, es lo meteis jòc, plan per plan, es sonque que cada plan foguèt tornat dessenhar. Lo problèma es que d’estetica un pauc dessenh animat a la basa, que vielhís mens que los ensages realistas, la refonta pareis ren de mai qu’un alissatge de las texturas, doncas sèm aquí a las termièras de l’interès dels jòcs remasterizats. Enfin tot aquò es un debat etèrne, qu’acabarai en tombar en plen dins la trapèla tenduda : se coneissètz pas Full Throttle, anatz-i ! E pels autres, oblidetz pas jamai que lo sovenir que gardam d’una causa es sovent mai polit que la causa en ela-meteissa !
Sus aquò vos daissi, ai qualques morres de la banda dels carronhasses d’esclatar a la clau de 12 : se son permetuts de pissar sus ma mòto quora davalavi de gòts al bar, pòdi pas daissar passar.


text:
Bantostan
Un bantostan (o homeland) èra un territòri reservat als abitants negres de Sud-Africa e d'Africa del Sud-oèst (ara Namibia), del temps de la politica d'apartheid. Dètz bantostans èran establits en Sud-Africa, e dètz en Africa del Sud-oèst vesina (alara jos administracion sudafricana), per fin de concentrar los membres d'unes grops etnics designats, e de far venir cadun d'aquestes territòris etnicament omogenèu coma basa per la creacion d'estats de nacions autonòmas per los diferents grops etnics de Sud-Africa.
Lo tèrme foguèt d'en primièr emplegat a la fin dels ans 1940, e èra fargat a partir de banto (« gent » en banto) e -stan (un sufixe que significa « tèrra » en persan). Èra considerat coma insultant per d'unes critics dels govèrns dels 'homelands' pendent lo periòde d'apartheid (de l'afrikaans tuisland). Lo mot bantostan, uèi, es sovent utilizat dins un sens pejoratiu per descriure una region qu'a pas una legitimitat reala, formada d'enclavas desseparadas o eissida d'un descopatge electoral.
D'unes bantostans recebèron l'independéncia. En Sud-Africa, Transkei, Bophuthatswana, Venda, e Ciskei (alara nomenat « estat TBVC ») foguèron declarats independents, alara que d'autres (coma KwaZulu, Lebowa, e QwaQwa), recebèron una autonomia parciala, mas obtenguèron pas jamai l'independéncia. En Africa del Sud-oèst, Ovamboland, Kavangoland, e East Caprivi se vegèron autrejar l'autodeterminacion. La condicion d'estat sobeiran independent èra pas reconeguda fòra l'Africa del Sud.


text:
Botanica
La botanica (nom vengut del grèc: Botάvn que designava una "èrba o planta") es la sciéncia consagrada a l'estudi dels vegetals. Presenta mantuna facieta que la restacan a las autras sciéncias del vivent.
La botanica generala compren la taxinomia (classificacion de las plantas), la morfologia vegetala (descrivent las partidas de la planta), l'istologia vegetala, la fisiologia vegetala, la biogeografia vegetala e la patologia vegetala. Cèrtas disciplinas, coma la dendrologia, son especializadas sus un sosensemble de vegetals.
La coneissença fina dels vegetals tròba d'aplicacions dins mantes domenis coma per exemple la farmacologia, la seleccion e lo melhorament de las plantas cultivadas, en agricultura, orticultura e silvicultura.
Actualament, los estudis de botanica son dedicats a aproximativament 400.000 espécias d'organismes vivents, qu'aperaquí 260.000 d'aquestas son de plantas vascularas e a l'entorn de 248.000 de plantas amb flors.


text:
Layla Pelay es una de las fadas del Winx Club e la nòva fada de la sason 2.
Personalitat Edit
Layla a 17 ans ďedat a ľinici de la sason 2. Layla es fòrça acotaira e ďesperit dubèrt. Ela es tan biaissadiva cossí Stella e quand se li demanda, dona de conselhs practics. Ela es tanben una bona dançaira e parla fòrça lengas desparièras. Ela s’opausa a embolhs romantics amb gojats, coma se vei en ľepisòdi 18 de la sason 3. Aiçò es probablament a causa de lo sieu matrimòni reparat per los sieus parents amb Nabu, que se menciona en ľepisòdi 9 de la sason 3. Las Pixies confian fòrça en ela, doncas que Layla es una de las paucas personas que coneis la Vila Pixie. Layla ofrís de conselhs practics e ofrís totjorn una espatla per plorar. Ela mòstra constantament aquesta natura pendent tota la sèria, en ajudant Musa après lo sieu conflicte amb lo sieu paire, e en calmant los nèrvis de Flora quand experimenta problèmas als sieus sentiments per Helia. Ela es independenta, en trobant val pas la pena pèrdre lo sieu temps amb gojats. Ela se considèra tan bona coma los especialistas en los espòrts e la lucha amb espasa e a ďinterèsses similars a eles. En un moment donat, pren quitament lo contraròtle de la mòto aeriana de Riven. Malgrat aver ďinterèsses comuns, es pas fòrça amiga ďeles. Mas s’enamora de Nabu, lo sieu promés. Quand Layla jonguèt de siás fòrças amb Nebula a la sason 4, ela pensava venjar la mòrt de Nabu, mas èra pas pro dolenta per o far. A la sason 5, un assistent que li envièron los sieus parents nomenats Roy, es enamorat ďela. Layla es divertida e fòrça esportista.
Istòria Edit
Layla foguèt criada en un ambient fòrça tradicional. Los sieus parents cresián que las princessas lor cal se comportar ďuna manièra estricta e en analisant totes los sieus movements e de pensadas. Coma resultat, Layla aguèt una enfància fòrça isolada, amb excepcion dels tempses en qué ela s’escapèt del palai. A causa ďaiçò, Layla a pas agut fòrça amics. Après que la siá melhor amiga Anne s’aluenha quand Layla es jove, las siás unicas amigas son las Pixies de la Vila Pixie. Layla apareis en lo primièr episòdi de la segonda sason, es evidenta qu’ela es decidida e valenta. En la siá primièra aparicion, la s’obsèrva en ensajant rescatar las Pixies que mai tard se convertiràn en companhas de las Winx. A travèrs de la siá convèrsa, avèm una idèa de los sieus poders e donèt qualques conselhs sul dolent de la sason, Lord Darkar. Après escapar amb solament Piff, una Pixie mainatjon, empunta amb Alfea, ont se tròba amb las Winx e se descoratja. Ela mòstra un prigond amor e lo suenh per las Pixies, que son evidentament, las siás amigas prèpas. Dins la majoritat de la sason 2, la sèria semblava virar a ľentorn de Layla en luòc de Bloom e de las autras gojatas, mas a la fin, se centrèt en Bloom de nòu perque Lord Darkar la capturèt e atenguèt la convertir temporàriament al bòrd del mal.
Sason 2 Edit
Ela apareis a la sason 2 e se convertís en lo sièisen membre de las Winx. Al principi la se vei dintrar a la fortalesa de Lord Darkar ont ela ensaja mas pòt pas salvar las Pixies. Urosament amb ľajuda de Bloom, Stella, Brandon e Sky, son capables de las salvar. S’empòrta amb ela las Pixies que se jonhon après a las Winx. Al principi, ela se en essent exclusa. En un episòdi ela s’alterèt tant que sortèt de la sala del fenheire e anèt sèire jos un arbre. Musa venguèt e li diguèt qu’ela tanben se sent exclusa de còps e Bloom arriba mai tard, se jonh amb elas e an una fèsta de pijams. A la fin ďaqueste episòdi ela se sent part del grop. Ela se mòstra en tota la sèria a aver de malajadilhas e de sòns de la siá amiga que li ensenhèt a barar. Quand èran a Tor de Nívols foguèt aparelhada amb Flora, li semblava un pauc estranh, en prenent en compte qu’a la debuta de sason Layla confièt en Flora, en admetre qu’a paur ďèsser sòla. Es la quatrena per ganhar lo sieu Charmix. A la fin de la sason abracèt Musa e li diguèt que seràn las melhoras amigas per totjorn.
Sason 3 Edit
Ela comença a se preocupar per lo sieu pròpri reialme, Andros, doncas que Valtor atenh escapar del portal amb la dimension Omega, que destruissi la planeta. Layla va a Andros e tracta de salvar a lo sieu reialme amb ľajuda de las Winx. Ela foguèt la primièra a recebre lo sieu Enchantix en salvant la siá planeta, e amb los sieus povàses de fada dona ľoportunitat de guarir la siá vista, e en lo sieu luòc garda la Reina de las Serenas. Ela tòrna ďAndros amb trista notícia, los sieus parents seguiguèron la tradicion de la siá planeta e tractan de forçar Layla a un matrimòni preparat amb Nabu. Las Winx tòrnan a Andros en un darrièr assag de salvar la planeta e son prèste de mancar, quand Tecna se sacrifica per barrar lo portal de la dimension Omega permanenta. Tecna es rescatada de la dimension Omega per les Winx e los especialistas. Nabu susvelha Layla, e se presenta coma Ophir. Layla e Tecna son fòrça ostiles cap a el, en pensant qu’es un espion de Valtor.
Mai tard, tròban Nabu amagat a bòrd ďuna nau de Font Roja, del temps que las Winx viatjavan a cercar las Estelas ďAiga. Après qu’Ophir la salva, Layla comença a s’enamorar ďel. Layla mai tard descobrís qu’el es en realitat Nabu e qu’el es lo marit escuelhut per los sieus parents.
Sason 4 Edit
Layla e las Winx decidisson anar a Gardenia per trobar Roxy, ľultima fada de la Tèrra. Près de la fin de la sason, Nabu se sacrifica per salvar Morgana. Quand Layla convòca lo Don Negre per salvar Nabu, Ogron s’apodera ďel, e ľemplega en una flor mòrta, en espatlant las esperanças de salvar Nabu. Layla daissa lo grop per lutar al bòrd de Nebula contra los Mascs del Cercle Negre a cercar venjança per la mòrt de Nabu, e amassa amb las Winx e la Nebula derròtan als mascs per totjorn.
Sason 5 Edit
Las Winx van en una mission per aténher lo Sirenix, escencial per véncer Tritannus. Per ľaténher, obtenon abans un autre poder anterior, ľHarmonix. Un assistent que li envièron los sieus parents nomenats Roy, s’enamora ďela.
Images Edit


text:
L'Avare o l'Escòla de la Mentida
L'Avare o l'Escòla de la Mentida qu'ei ua comedia en pròsa e en 5 hèitas de Molière estreada au Teatre deu Palais Reiau lo 9 de seteme de 1668. Com lo títol ac ditz, que tracta lo tèma de l'avaridèr a truvèrs deu personatge principau : Harpagon.
Personatges[modificar | modificar la font]
- Harpagon : pair de Cléante e d'Élise, avare e amorós de Mariane.
- Cléante : hilh d'Harpagon, amorós de Mariane.
- Elise : hilha d'Harpagon, amorosa de Valère.
- Valère : hilh d'Anselme, amorós d'Élise.
- Mariane : hilha d'Anselme, amorosa de Cléante mes aimada d'Haragon.
- Anselme : pair de Mariane e de Valère.
- Frosine : intriganta.
- Mèste Simon : cortièr.
- Mèste Jacques : cosinèr e cochèr d'Harpagon.
- La Flêche : vailet de Cléante.
- Dauna Claude : serviciala d'Harpagon.
- Brindavoine e Lamerluche : lacais d'Harpagon.
- Un comissari e lo son clèrc.
Resumit[modificar | modificar la font]
Hèita I[modificar | modificar la font]
Harpagon, pair d'Élise e de Cléante, qu'ei un avare. Que s'a enterrat au jardin un cròfo dab pistòlas e qu'a tostemps paur que l'ac panen. Per aquesta rason, qu'acaça Laflêche. Élise qu'ei amorosa de Valère, un napolitan qui tribalha peu son pair mentre que Cléante ei amorós de Mariana, ua gojata desprovesida de fortuna. Harpagon tanben que la vòu esposar en tot maridar Élise dab Anselme (un òmi vielh qui l'accèpta shens cap de dòt) e Cléante dab ua veusa. Élise que refusa e Harpagon que demanda a Valère de la convéncer.
Hèita II[modificar | modificar la font]
Cléante, en besonh de moneda, que se'n va véder un usurèr qui fin finala ei Harpagon. Pair e hilh que's disputan. Arron, Frosine qu'ensaja de'u convéncer que Mariana e l'aimarà per'mor qu'ei vielh, shens que pòrte cap fortuna totun, mes tanben shens que sàpia çò qu'ei la despensa. A maugrat de la satisfaccion produsida en çò d'Harpagon, aqueste non paga pas un ardit a Frosine.
Hèita III[modificar | modificar la font]
Harpagon que deu organizar un sopar a l'escadença de la signatura deu contracte de maridatge, mes las despensas que deu har mèste Jacques entad aquò que l'esmaleishen. Valère qu'entervien alavetz entà estar au gost d'Harpagon (dab la frasa famosa "que minjar entà víver e non pas víver entà minjar") e fin finala Jacques qu'ei trucat a còps de barròt. Que's vòu venjar.
Frosine qu'arriba dab Mariane. Era e Cléante que's reconeishen e que s'escambian paraulas d'amor veladas. Cléante que s'ac vira entà obligar son pair a auherir ua de las soas bagas a la gojata.
Hèita IV[modificar | modificar la font]
Harpagon que sospècta los sentiments de Cléante per Mariana e que'u ditz qu'a renonciat au maridatge entà véder la soa reaccion. Adara au hiu de la vertat pair e hilh que's pelejan un aute còp e mèste Jacques qu'ensaja d'adobar l'ahar en disent a cadun que l'aute e s'ei plegat a la soa volontat. A despart d'aquò, las pistòlas deu cròfo que son estadas panadas.
Hèita V[modificar | modificar la font]
Harpagon qu'apèra un comissari ; entà's venjar, mèste Jacques que denóncia Valère. Qu'ei con•honut per'mor que's cred a con•hessar lo son amor. Alavetz Anselme qu'arriba e que reconeish Valère e Mariane com los sons hilh e hilha que credèva aver perdut durant un naufratge. Fin finala Harpagon qu'accèpta que's mariden dab los sons hilhs dab la condicion qu'Anselme pague sol.