text:
Gijonet
Gijonet[1][2] (oficialament en francés Gijounet) es una comuna occitana de Lengadòc en Caunés situada dins lo departament de Tarn e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Gijonet es situada en Caunés a 45 km de Castras. Traversada pel Gijon, s'estend sus 15,13 km² e regropa los masatges de Gijonet, Calosa, Ornac, Gijon, Talpairac Combacauda e Malefaièra.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, Gijonet èra dins l’anciana vigariá del Gijon, mencionada dempuèi 993. Los de Galands, senhors de Barre e Gijonet, regnèron sul borg e lo castèl pendent mai de dos sègles. Al mièg del sègle XVII, balhèron lor senhoriá als Borbon-Malausa de Lacasa e se gardèron dins lo masatge de Calosa. A l'epòca, Gijonet èra administrada per dos cònsols, nomenats cada an pel senhor. Las familhas borgesas èran: los Nairacs armadurièrs de Gijonet dont es eissida una dinastia de celèbres negociants bordaleses, los Rabauds, familha de juristas de Gijon, e los Carcenacs, mercands d’Ornac qui d'ont es essida una familha de negociants e banquièrs parisencs.
Demogafia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ostals dels sègles XVI e XVII
- Avenc de Gorp Fumant
- Avenc sepultural de Mauray
- Temple de 1849
- Glèisa de 1881
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Benezech, Jules (1891-1971) : natiu de Viana, proprietari a Gijon, cofondator de la societat Motobécane.
- Carcenac, Henri ( - ) : familha d'Ornac, cònsol del 2nd arrondiment de París de 1871 a 1882.
- Fajon, Étienne (1906-1991) : familha mairala de Gijonet, cap del Partit Comunista Francés, director del jornal l'Humanité de 1958 a 1974.
- Nairac, Pierre-Paul (1732-1814) : familha de Gijonet, negociant bordalés, deputat de l'Assemblada Constituenta en 1790.
- Nairac, Jean-Baptiste (1738-1817) : fraire del precedent, negociant bordalés, membre del Conselh dels Cinc Cents.
- Rabaud, Jacques (1737-1794) : familha de Gijon, negociant marselhés, guilhotinat a la Revolucion.
- Rabaud, David-Jacques (1785-1849) : filh del precedent, negociant, banquièr, cònsol de Marselha en 1824, conselhièr general de las Bocas de Ròse.
- Rabaud, Alfred (1828-1886) : filh del precedent, fondator de la Societat de Geografia de Marselha.
Torisme[modificar | modificar la font]
- Taula d'orientacion de Rocanièra.
- Camin Verd del Pichon Tren .
- 65 km de camins d'excursions pels bòsques e èrms.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr)Marc Sicard, Des Monts de Lacaune au grand négoce : les familles Cabannes, Bonnafé, Nairac et Rabaud, Èditions CRPR, 2009.
- (fr)Georges Congnard, La famille Nairac, Éditions CRPR, 2010.
- (fr)Divers articles publiés dans les Cahiers de Rieumontagné - Éditions CRPR.
- Archius de la vila de Gijonet.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


c: text/html

text:
Sent Pèr de Nivela
Saint-Pée-sur-Nivelle / Senpere
Sent Pèr de Nivela (Saint-Pée-sur-Nivelle en francés e Senpere en basco) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord.
Las comunas tòcatocantas que son Ahetze e Arcangós au nòrd, Sent Joan de Lus e Ascain a l'oèst, Sara au sud e Ustàrits, Zuraide e Ainhoa a l'èst.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Hèstas e celebracions[modificar | modificar la font]
Las hèstas que s'i celèbran lo 29 de junh per Sant Pèir.
Cada an que's celèbra a prèp deu lac lo Herri Urrats, hèsta de las ikastolas (escòlas bascas) deu país bascofrancés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La Mòta de Cucmont
La Mòta de Cucmont[1][2] (oficialament en francés Lamothe-Cumont) es una comuna gascona situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Una grafia -Cumont, mens etimologica, aurè l'avantatge d'estar confòrma a la prononciacion atestada per Burgan e Lafon : abséncia de redoblament de -m-, de tipe "Cummon".
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paul BURGAN, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Montalban, Associacion Antonin Perbosc, 2006.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Glucagon
Lo glucagon es una ormona peptidica de 29 aminoacids qu'agís dins lo metabolisme dels glucids. A un pes molecular de 3485 Da e foguèt descobèrt en 1923 per Kimball and Murlin. Aquesta ormona es sintetizada per las cellulas a del pancreas (en de luòcs aperats illòts de Langerhans).
Son estructura primària es: NH2-His-Ser-Gln-Gly-Thr-Phe-Thr-Ser-Asp-Tyr-Ser-Lys-Tyr-Leu-Asp-Ser-Arg-Arg-Ala-Gln-Asp-Phe-Val-Gln-Trp-Leu-Met-Asn-Thr-COOH
Es una ormona qu'elèva lo nivèl de glucòsa dins lo sang, al revèrs de l'insulina que lo baissa. Quand l'organisme necessita mai de sucre dins lo sang, las cellulas alfa del pancreas elabòran de glucagon. Aqueste glucagon mobiliza las resèrvas de glucòsa presentas dins lo fetge en forma de glicogèn.


text:
Wikipèdia:Talhièr grafic/Imatges de melhorar
Prepausar un imatge de melhorar
Introduccion[modificar la font]
La tòca d'aquesta seccion del talhièr grafic es de modificar, refar e melhorar d'imatges per illustrar los articles de Wikipèdia. Los Wikigrafistas s'encargan de tractar las requèstas dins la mesura del possible. Cèrtas requèstas pòdon èsser refusadas o demorar en l'estat per de rasons divèrsas.
Prepausar un imatge[modificar la font]
L'imatge deu èsser :
- Jos licéncia liura (GNU; GFDL; CC; PDL) per poder èsser modificat ;
- Util a Wikipèdia (lo trabalh efectuat serà util a l'enciclopèdia ?) ;
- Potencialament melhorable, çò qu'exclutz los imatges de qualitat fòrt mediòcra o que lor resolucion es insufisenta
Qualques conselhs per facilitar lo trabalh dels Wikigrafistas :
- Prendre l'objècte sus un fons d'una color unifòrma/monocròma, contrastat amb l'objècte, amb una bona qualitat d'imatge (la reduccion del bruch a sos limits);
- Importar lo fichièr sus Commons (necessitat d'aver un compte) jos un nom concís e clar;
Procedura[modificar la font]
Causissètz un dels ligams seguents segon lo tipe de requèsta, una seccion serà automaticament ajustada a la fin d'aquesta pagina amb vòstra requèsta. Doblidetz pas d'emplenar los camps necessaris per la requèsta :
A l'atencion dels Wikigrafistas[modificar la font]
- Importatz vòstres melhoraments per dessús lo fichièr original amb lo meteis nom de fichièr. Excepcion : conversion en png o en svg, e mai traduccion ;
- Pensatz d'inserir lo bendèl {{Talhièr grafic}} sus vòstras òbras !
- Se l'imatge demandat per un contributor es estat tractat e que se manifèsta pas, inserissètz lo modèl {{Imatge melhorat}} sus sa pagina de discussion.
- Vòstras proposicions d'imatges son d'ajustar de preferéncia dins la zòna   de la requèsta al costat de l'imatge original. Doblidetz pas d'ajustar un comentari per plan far la distincion.
- Novèlament arribat, podètz metre un anonci indicant que prenètz un imatge en tractament. Aquò evitarà d'aver dos Wikigrafistas que tractan un meteis imatge dins un meteis lapse de temps.
sintaxi : {{preni|vòstre pseudo}} Lo rendut serà lo seguent : Pres en carga per Vòstre Pseudo
Archius[modificar la font]
2006 : Setembre
Util : Conselhs | Imatges recents de Commons | Categoria:Imatges de melhorar | Category:Images_for_cleanup | Purgar l'amagatal
Somari
.............
Demandat per
Vejaire dels Wikigrafistas
Demandas acabadas[modificar la font]
Demandas en cors[modificar la font]


text:
Azy-sur-Marne
Azy-sur-Marne es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vallée De la Marna. Situat dins la zòna de appellation « Champagne de l'Aisne ».
Vallée de la Marne. Situé dans la zone d'appellation « Champagne de l'Aisne ».
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Villatge fòrça deteriorat per las batalhas de la Marna en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala.
Village très endommagé par les batailles de la Marne lors de la Première Guerre mondiale.


text:
Ovidi Montllor
Ovidi Montllor i Mengual (Alcoi, 4 de febrièr de 1942 - Barcelona, 10 de març de 1995) foguèt un cantaire, autor-compositor e actor valencian. Personalitat anticonformista e de tendéncia anarquista, faguèt partida del movement de la Nòva Cançon catalana. Malgrat sa vida corta, que moriguèt en 1995 a l'edat de 53 ans d'un cancèr de l'esofag, sa trajectòria artistica foguèt fòrça rica amb 12 disques editats, un cinquantenat de participacions a de films entre d'autres.
Biografia[modificar | modificar la font]
Ovidi Montllor nasquèt en 1942 a Alcoi, una vila mejana mas pionièra industrialament del País Valencian, al sen d'una familha modèsta d'obrièrs textils d'origina pagesa. Per encausa de sa santa frèula, se farguèt en autodidacta en se formar culturalament e intellectualament primièr gràcias als libres qu'un oncle, constrench a l'exili, aviá laissat a l'ostal. Aguèt de sortir de l'escòla quand aviá pas encara passat los 12 ans pr'amor de las dificultats economicas de la familha. Ainat dels tres enfants de l'ostalada, li calguèt trabalhar per ajudar los parents e aprenguèt aital 36 mestièrs diferents coma mecanician, vendeire ambulant, obrièr textil, pastor, picapeirièr, jornalista o mai comptable.
Sa vocacion artistica se faguèt sentir tre 1962 quand integrèt lo grop teatral La Cazuela, d'Alcoi. Qualque temps mai tard, quand avib 24 ans, se n'anèt a Barcelona, ont trabalhèt amb de grops de teatre independents, coma lo del CICF, e mai tard amb las Companhiás de Núria Espert e Adrià Gual. En 1968 comencèt lo mestièr de cantaire, sovent acompanhat de Toti Soler, amb sa musica pròpria facha a partir de tèxtes de Salvador Espriu, Vicent Andrés Estellés, Pere Quart e d'el meteis. Demest les seunas pèças musicalas mai popularas se destacan:
- La samarreta
- La fera ferotge
- Homenatge a Teresa
- Perquè vull
- L'escola de Ribera
Cinc meses abans, sa vila natala Alcoi li aviá porgit un omenatge emocionant.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Un autre domeni onte Ovidi se distinguiguèt es lo cinèma. Joguèt dins los filmes seguents:
- Spanish Fury
- Furtivos
- Josafat (television)
- El beso de la mujer araña
- La nova cançó
- La ciutat cremada
- L'obscura història de la cosina Montse
- La portentosa vida del pare Vicent
- The Truth on the Savolta Affair
- Companys, procés a Catalunya
- L'hivernacle
- Todos a la cárcel
Discografia[modificar | modificar la font]
- La Fera ferotge / Cançó de les balances (EP 1968)
- Història d'un amic / La fàbrica Paulac (EP 1969)
- Sol d'estiu / Ell (senzill 1971)
- Un entre tants... (1972)
- Crònica d'un temps (1973)
- A Alcoi (1974)
- Salvat-Papasseit per Ovidi Montllor (1975)
- Ovidi Montllor a l'Olympia (1975)
- De manars i garrotades (1977)
- Bon vent... i barca nova! (1979)
- Ovidi Montllor diu 'Coral romput' (doble 1979)
- 4.02.42 (1980)
- Ovidi Montllor... per sempre (recopilatori pòstum 1995)
- Antologia (13cd 2000)


text:
Periòde de rotacion
En astronomia, lo periòde de rotacion es lo temps qu'un còrs celèst met per complir una revolucion subre el meteis (al torn de son pròpri axe). Pels objèctes solids, coma las planetas rocosas e los asteroïdes, lo periòde de rotacion a una valor unica. Mas pels còrses gasoses o fluids coma las estelas e las planetas gigantas gasosas lo periòde de rotacion vària entre l'eqüator terrèstre e los pòls. Aqueste fenomèn s'apèla rotacion diferenciala. Tipicament, lo periòde de rotacion per una giganta gasosa (per exemple, Jupitèr) es lo periòde de rotacion intèrne, determinat per la rotacion de son camp magnetic. Ça que la, la primièra referéncia presa per l'òme foguèt lo Solelh, que son movement aparent, originat dins la rotacion de la Tèrra, determina lo jorn e la nuèch, en donant l'impression que lo cèl vira al torn de la planeta. Lo mot de jorn s'utiliza colloquialament per designar aqueste fenomèn, apelat jorn solar en astronomia, que correspond al temps solar. L'axe terrèstre forma un angle de 23,5 grases amb la normala a l'ecliptica, fenomèn apelat obliqüitat de l'ecliptica. Aquesta inclinason produtz los meses longs de lutz e d'escuresina dins las regions polaras, al delà d'èsser la causa de las sasons de l'an degut al cambiament de l'angle de la radiacion solara.
Periòdes de rotacion del Solelh e de las planetas del Sistèma Solar[modificar | modificar la font]
Çai jos son los periòdes de rotacion d'aqueles astres, al torn de lors axes. Lo periòde de las planetas es ligat a las estelas fixas (e non pas al Solelh). Per aquò, s'apèla periòde sideral de rotacion o jorn sideral, qu'es un pauc mai cort que lo jorn solar. Per exemple, lo de la Tèrra es de 23 h 56 min 4 s (e non pas de 24 h 0 min 0 s).
Nota: los periòdes negatius indican que lo sens de rotacion es contrari al de la Tèrra.


text:
Lista dels païses per populacion
Vaquí la 'lista dels païses per populacion'. Las donadas son tiradas del CIA World Factbook millesim 2005 e son a jorn a comptar de febrièr de 2005.
Las dependéncias e los territòris que lor indepéndencia es generalament pas reconeguda son indicats en italica, jol país que li son generalament restacats (çaquelà aqueste article pren pas posicion suls estatuts d'aquestes territòris). Cèrtas entitats son tanben mencionadas a títol de comparason. Son tanben indicadas en italica e son pas presas en compte dins lo classament dels païses.
Las variantas pertocant la denominacion dels païses se pòdon trobar dins la lista dels païses del mond.


text:
Montclar
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
- Montclar, comuna francesa deus Aups d'Auta Provença
- Montclar, comuna francesa d'Aude
- Montclar, comuna francesa d'Avairon
- Montclar, comuna espanhola de Catalonha.
Véder tanben[modificar | modificar la font]
- Montclar de Comenge, comuna francesa de Nauta Garona.
- Montclar de Lauragués, comuna francesa de Nauta Garona.
- Montclar sur Gervanne, comuna francesa de Droma
- Monclar d'Armanhac, comuna francesa de Gers .
- Monclar, comuna francesa d'Òlt e Garona .
- Monclar de Carcin, comuna francesa de Tarn e Garona
- Monclar d'Òssa, comuna francesa de Gers .
- Sent Jòrgi de Montclar, comuna de Dordonha
- Ralph Monclar; général de l'armée francesa.


text:
1922
Aquesta pagina concernís l'an 1922 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- Benito Mussolini que vad dictator (duce) d'Itàlia
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Contuniant sei reformas economicas inspiradas per lei principis de la NEP, lo govèrn adoptèt dins lo corrent de mai un Còde agrari permetent de trobar un compromés ambé lei païsans. Totei lei tenements èran oficialament nacionalizats mai lei païsans avián lo drech de'n contuniar l'esplecha ò de la transmetre en eiretatge coma un ben privat. Criticats coma una desfacha novèla de la Revolucion, aquelei mesuras permetèron de redreiçar rapidament la produccion agricòla e renforcèron lo prestigi de Lenine ja afeblit per la malautiá. Puei, dins lo corrent de l'annada, la NEP foguèt estenduda a l'industria onte la restauracion de la produccion foguèt mens rapida. Dins totei lei cas, aquelei mesuras de retorn parciau vèrs lo capitalisme empachèron la perseguida de la socializacion dau país ambé la creacion de tenements collectius (kolkhores) e estatics (sovkhozes) ò de la planificacion (Gosplan).
Regardant leis afaires estrangiers, signatura dau tractat de Rapallo amb Alemanha que permetèt ai dos país de contornejar certanei restriccions impausats per lo tractat de Versalhas.
A la fin de l'annada, lo govèrn proclamèt oficialament la formacion de l'Union Sovietica ambé la reünion de Russia, de Bielorussia, d'Ucraïna e de Transcaucàsia. Cada republica aviá la sieuna constitucion e de drechs egaus. En particular, podiá faire secession (drech utilizat en 1991 pendent l'afondrament de l'URSS).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Començament de cavaments menats per Leonard Woolley dins lei vestigis de la ciutat d'Ur.
Quimia[modificar | modificar la font]
Premiera descripcion de l'estructura dei polimèrs a l'origina dei matèrias plasticas per lo quimista alemand Hermann Staudinger (1881-1965). Aquò li permetèt de recebre lo Prèmi Nobel de Quimia 1953.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Jean-Pierre Rampal, musician francés (m. 2000)
- 9 de genièr - Har Gobind Khorana, bioquimista indian, Prèmi Nobel (m. 2011)
- 9 de genièr - Ahmed Sékou Touré, president de Guinèa (m. 1984)
- 17 de genièr - Luis Echeverría Álvarez, president de Mexic
- 22 de genièr - Leonel Brizola, òme politic brasilièr (m. 1996)
- 28 de genièr - Robert W. Holley, bioquimista american, Prèmi Nobel (m. 1993)
- 10 de febrièr - Árpád Göncz, president d'Ongria
- 12 de febrièr - Tun Hussein Onn, primièr ministre di Malàisia (m. 1990)
- 1 de març - Yitzhak Rabin, primièr ministre d'Israèl (m. 1995)
- 5 de març - Pier Paolo Pasolini, realizator italian (m. 1975)
- 11 de març - Tun Abdul Razak, primièr ministre de Malàisia (m. 1976)
- 12 de març - Jack Kerouac, escrivan american (m. 1969)
- 7 d'abril - Mongo Santamaría, musician cuban (m. 2003)
- 13 d'abril - Julius Nyerere, primièr president de Tanzania (m. 1999)
- 21 d'abril - Alistair MacLean, escrivan escocés (m. 1987)
- 22 d'abril - Charles Mingus, musician de jazz american (m. 1979)
- 14 de mai - Franjo Tuđman, president croata (m. 1999)
- 10 de junh - Judy Garland, actritz e cantaira americana (m. 1969)
- 19 de junh - Aage Niels Bohr, fisician danés, Prèmi Nobel (m. 2009)
- 13 de julhet - Anker Jørgensen, primièr ministre de Danemarc
- 15 de julhet - Leon Max Lederman, fisician american, Prèmi Nobel
- 19 de julhet - Tuanku Jaafar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman, rei de Malàisia (m. 2008)
- 22 de julhet - Pierre Thibaud, trompetista occitan (m. 2004)
- 23 de julhet - Ferran Delèris, escrivan roergàs d'expression occitana e francesa (m. 2009)
- 27 d'agost - Sosuke Uno, primièr ministre de Japon (m. 1998)
- 1 de setembre - Vittorio Gassman, actor e realizator italian (m. 2000)
- 4 de setembre - Per Olof Sundman, escrivan suedés (m. 1992)
- 9 de setembre - Hans Georg Dehmelt,fisician alemand, Prèmi Nobel
- 17 de setembre - Agostinho Neto, president d'Angola (m. 1979)
- 22 de setembre - Chen Ning Yang, fisician chinés, Prèmi Nobel
- 25 de setembre - Hammer DeRoburt, president de Nauru (m. 1992)
- 31 d'octobre - Norodom Sihanouk, rejulo di Kambodja (m. 2012)
- 8 de novembre - Aldemir Martins, pintor brasilièr (m. 2006)
- 14 de novembre - Boutros Boutros-Ghali, secretari-general de las Nacions Unidas
- 16 de novembre - José Saramago, escrivan portutués, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 17 de novembre - Stanley Cohen, neurològ american, Prèmi Nobel
- 23 de novembre - Joan Fuster, escrivan valencian (m. 1992)
- 25 de novembre - Gloria Lasso, cantaira espanhòla (m. 2005)
- 14 de decembre - Nikolai Genadiyevich Basov, fisician sovietic, Prèmi Nobel (m. 2001)
- 24 de decembre - Ava Gardner, actritz americana (m. 1990)
- 25 de decembre - Félix Loustau, jogaire de fotbòl argentin (m. 2003)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Ernest Shackleton, explorator irlandés/britanic (n. 1874)
- 10 de genièr - Shigenobu Okuma, primièr ministre de Japon (n. 1838)
- 22 de genièr - Papa Beneset XV (n. 1854)
- 10 d'abril - Jiří František Chaloupecký, escrivan chèc (n. 1890)
- 28 d'abril - Paul Deschanel, president de la França (n. 1855)
- 18 de mai - Charles Louis Alphonse Laveran, mètge francés, Prèmi Nobel (n. 1845)
- 2 d'agost - Alexander Graham Bell, scientific e inventor escocés (n. 1847)
- 21 d'agost - Jørgen Løvland, primièr ministre de Norvègia (n. 1848)
- 18 de novembre - Marcel Proust, escrivan francés (n. 1871)
- 16 de decembre - Gabriel Narutowicz, president de Polonha (n. 1865)


text:
Haraucourt-sur-Seille
Haraucourt-sur-Seille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo Saulnois al sud del departament de la Moselle, a 8 quilomètre al sud-es de Castell-Salins e a 4 quilomètre a l'èst de Moyenvic. Fa partida del parc natural regional de Lorraine.
La commune est située dans le Saulnois au sud du département de la Moselle, à 8 kilomètre au sud-est de Château-Salins et à 4 kilomètre à l'est de Moyenvic. Elle fait partie du parc naturel régional de Lorraine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ancian domeni de Lorraine.
- Ancien domaine de Lorraine.


text:
Villy-lez-Falaise
Villy-lez-Falaise es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villy-lez-Falaise Es un vilatge dispausat a l'entorn d'una carrièra, la RD69. Lo bourg es parallel a la vallée del Trainefeuille ruisseau transeünt al sud-es e délimitant la municipalitat amb Fresné-la-Maire. La municipalitat s'estend fins al bourg de Damblainville.
Lo païsatge es una plana de tèrras conreades, traversada per l'anciana linha de camin de fèrre Falaise-Mézidon, uèi classificada via verda.
Villy-lez-Falaise est un village disposé autour d'une rue, la RD69. Le bourg est parallèle à la vallée du Trainefeuille ruisseau passant au sud-est et délimitant la commune avec Fresné-la-Mère. La commune s'étend jusqu'au bourg de Damblainville.
Le paysage est une plaine de terres cultivées, traversée par l'ancienne ligne de chemin de fer Falaise-Mézidon, aujourd'hui classée voie verte.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Villy-lez-Falaise data de 1946[1]. Per endavant la municipalitat se trucava simplament Villy, en significant segurament « vilatge », del ancià francés viloi[ref. necessària].
Lo affixe lez, en significant « prèp de », la vila de Falaise en la occurrence, permet aital de la distinguir de la municipalitat de Villy-Bocage en lo meteis departament.
Le nom de Villy-lez-Falaise date de 1946[2]. Auparavant la commune s'appelait simplement Villy, signifiant certainement « village », de l'ancien français viloi[ref. necessària].
L'affixe lez, signifiant « proche de », la ville de Falaise en l'occurrence, permet ainsi de la distinguer de la commune de Villy-Bocage dans le même département.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 4 d'abril 2011
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Villy-lez-Falaise », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 4 avril 2011


text:
Akira Kurosawa
Akira Kurosawa (Kurosawa Akira del sieu nom vertadièr, segon l'us tradicional millenari nipon d'emplec dels noms pichons e d'ostal, nascut a Tòquio en 1910 e defuntat idem en 1998), es un immens cineasta (realizator, scenarista, productor) japonés.Nipon.
Somari
- 1 La Vida
- 2 L'Òbra cinematografica
- 3 Citacions
- 4 La pilha occidentala
- 5 Resson critic a Japon
- 6 Resson critic... endacòm mai
- 7 Prèmis e guerdons
- 8 Filmografia
- 9 Bibliografia
- 10 Documents audiovisuals
- 11 Vejatz tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Ligams videografics
- 14 Nòtas & referéncias
La Vida[modificar | modificar la font]
L'Òbra cinematografica[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
La pilha occidentala[modificar | modificar la font]
Resson critic a Japon[modificar | modificar la font]
Resson critic... endacòm mai[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1943 : Sugata Sanshiro Legenda del grand judo
- 1944 : Ichiban Utsukushiku Lo mai bèl
- 1945 : Zoku Sugata Sanshiro Nòva legenda del grand judo
- 1945 : Tora no O o Fumu Otokotachi Los òmes que trepejan la coa del tigre
- 1946 : Asu o Tsukuru Hitobito Bastisseires d'avenidor... corealizat per en Yamamoto Kajiro e'n Sekigawa H.
- 1946 : Waga Seishan ni Kuinashi Regreti ges ma joventut
- 1947 : Subarashiki Nichiyobi Un dimenge meravilhós
- 1948 : Yoidore Tenshi L'Àngel èbri
- 1949 : Shizuka Naru Ketto Düèl silentós
- 1949 : Norainu Gos fòl
- 1950 : Shubun Escàndol
- 1950 : Rashomon Rashomon
- 1951 : Hakuchi L'Idiòt
- 1952 : Ikiru Viure
- 1954 : Shichinin no Samurai Los Sèt Samorais
- 1955 : Ikimono no Kiroku Viure dins la paur
- 1957 : Kumunosu-jo Lo Castèl de l'aranha idem Lo Sòli de sang
- 1957 : Donzoko Los Fonsals
- 1958 : Kakushitoride no San Akunin La Fortalesa amagada
- 1960 : Warui Yatsu hodo Yoku Nemuru Dormísson plan plan los poirits
- 1961 : Yojimbo Yojimbo idem Lo gardacòs
- 1962 : Tsubaki Sanjuro Sanjuro
- 1963 : Tengoku no Jigoku Entremièg cèl e infèrn
- 1965 : Akahige Barbarossa
- 1970 : Dodesukaden Dodes'kaden
- 1975 : Derusu Uzara Derzó Ozala
- 1980 : Kagemusha Kagemusha idem L'ombra del guerrièr
- 1985 : Ran Ran
- 1990 : Yume Sòmis
- 1991 : Hachigatsu no Kyoshiyoku Rapsodia d'agost
- 1993 : Madadayo Madadayo idem Lo Professor
Bibliografia[modificar | modificar la font]
òbras de n'AK[modificar | modificar la font]
- Akira Kurosawa: Something like an autobiography , traduccion del japonés per n'Audie Bock, cò n'Alfred A.knopf, 1982... (en anglés) (ne foguèt tracha una traduccion francesa titolada Akira Kurosawa Comme une autobiographie, coedicion Seuil/Cahiers du cinéma, 1985
e ca
a l'entorn del cineasta[modificar | modificar la font]
libres[modificar | modificar la font]
- Michel Mesnil : Kurosawa, colleccion Cinéma d'aujourd'hui, numèro 77, cò en Seghers, París, 1973 (en francés)
- Hubert Niogret : Kurosawa, colleccion Rivages/Cinéma, bailejada per en Francis Bordat, edicions Payot & Rivage, id 1995 (id)
e ca
revistas[modificar | modificar la font]
- numèro especial Akira Kurosawa de la revista trimestrala études cinématographiques, num. 30-31, amb entrevista del cineasta amai tèxtes recampats e comentats per en Michel Estève, primièr trimèstre de 1964 (en francés)
e ca
a l'entorn de l'òbra[modificar | modificar la font]
- numèro 113 de la revista mesadièra l'Avant-scène du Cinéma, descopatge integral de Schichinin no Samurai / Les sept samouraïs, abril de 1971 (en francés)
e ca
istòria del cinèma nipon[modificar | modificar la font]
- Tadao Sato: Le cinéma japonais Tome I & II, Centre Jòrdi Pompidor, París, 1997... (traduccion francesa de l'original japonés... Una òbra remirabla...
- Maria Roberta Novielli: Storia del cinema giapponese, Venècia, cò en Masilio, 1997 (en italian)
- Stuart Galbraith IV: Le cinéma japonais, edicion de luxe, 192 pp (grand format, amb una iconografia de pro bèla qualitat), en Paul Duncan editor, Taschen, Colonha (amai Hong Kong - Londres - Los Angeles - Madrid - París - Tòquio), 2009, Alemanha (vertadièr país productor...) (version francesa)... Enfins l'obratge occidental que caliá per li tornar justícia al cinèma nipon, pas tant al sieu art mas quitament al pus " popular ", amai a las siás diversitat e riquesa e pulsion creatritz, unicas al mond ... wunderbar!!!
amai
-
- Adrien Gombeaud:Dictionnaire du cinéma asiatique, obratge collectiu bailejat per l'autor, edicion de luxe, 640 pp (grand format... id per l'iconografia), edicions Nouveau Monde, París, 2008... Un obratge espectaclós, que la part nipona es evidentament tras qu'importanta... bravo!!!
e ca
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
- Chris Marker... : A.K. , documentari subre lo filmatge de Ran... [c / 75') França 1985
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
-
- (fr)(en) Akira Kurosawa sus l'Internet Movie Database
- Fondacion Kurosawa Akira (en + jp)
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Võ Nguyên Giáp (25 d'agost de 1911 – 4 d'octobre de 2013) foguèt un general de l'Armada Populara Vietnamiana e un politician. Giáp foguèt lo comandant principal dins doas guèrras: la Guèrra d'Indochina (1946–1954) e la Guèrra de Vietnam (1960–1975). Giáp èra tanben jornalista, ministre de l'interior del govèrn Việt Minh del president Hồ Chí Minh, comandant militar del Việt Minh, comandant de l'armada populara vietnamiana , e ministre de la defensa. Foguèt membre del Politburo del partit trabalhista vietnamian, que en 1976 venguèt lo Partit Comunista Vietnamian.
Foguèt lo cap militar pus important, aprèp Ho Chi Minh, pendent la guèrra de Vietnam, e èra responsabla de las operacions majoras e leader entrò la fin de la guèrra.


text:
A faire durant votre séjour à Bouvincourt en Vermandois
En plein AirSentier de promenade de Méricourt sur Somme à MÉricourt Sur Somme (27,1km du centre de Bouvincourt en Vermandois).
A découvrirHistorial de la Grande Guerre à Péronne (9,8km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Maison du Textile à Fresnoy Le Grand (26,6km du centre de Bouvincourt en Vermandois).
A parcourir durant votre voyage à Bouvincourt en VermandoisLe Jardin De Cure à Epehy (15,1km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Parc Des Champs-Élysees à Saint-Quentin (17,4km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Cimetière Saint-Jean à Saint-Quentin (17,5km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Square Winston Churchill : Jardin D'Inspiration Médiévale à Saint-Quentin (17,7km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Parc D'Isle Jacques Braconnier - Reserve Naturelle à Saint-Quentin (19,3km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Le Jardin De Lilith à Suzanne (21,8km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Parc Du Château De Méricourt-Sur-Somme à Méricourt-sur-Somme (27,2km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Les Jardins De L'Abbaye Notre -Dame De Vaucelles à Les Rues-des-Vignes (27,3km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Musée-Historial de la Grande Guerre à Peronne (9,9km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Musée Alfred Danicourt à Peronne (9,9km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Musée Antoine Lecuyer à Saint-Quentin (17,3km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Musée Entomologique à Saint-Quentin (17,7km du centre de Bouvincourt en Vermandois).La Maison de Marie-Jeanne à Alaincourt (26,8km du centre de Bouvincourt en Vermandois).
Carte touristique, les principaux sites touristiques à Bouvincourt en Vermandois et dans les environsCliquer sur l'icone de la carte touristique pour voir le détail, utilisez les boutons de zoom + et - pour étendre ou réduire la vue
Il manque un lieu ou un hébergement ? Complétez nos données, ou si il figure dans nos données Ajoutez des images et une description, c'est libre et gratuit et cela aidera les internautes.
Logement saisonnier à Bouvincourt en Vermandois
Sinon en Gîte ?
- Gîte rural Du Potager à OmiÉcourt, Gîte de M. Dominique de Thezy qui est à 16,8km de Bouvincourt en Vermandois.
- Gîte du Bois Gaucher à Villers Guislain, Gîte de Mme Pruvost qui est à 18,9km de Bouvincourt en Vermandois.
- Gîte rural La Ferme de Surmont à Beaumont En Beine, Gîte de M. et Mme Gambart qui est à 22,5km de Bouvincourt en Vermandois.
- Gîte rural l'Ecole Buissonnière à Guiscard, Gîte de M. Delbaere qui est à 25,1km de Bouvincourt en Vermandois.
- Meublé Chalet Carisiolas à Crisolles, Gîte de M. Parente qui est à 29,2km de Bouvincourt en Vermandois.
En chambre d'hôte
- Chambres d'Hôtes Le Clos du Clocher à Gueudecourt (21,7km de Bouvincourt en Vermandois), Chambre d'hôte de M. et Mme Hauwel.
- Chambres d'hôtes Butterworth Farm à PoziÈres (28,8km de Bouvincourt en Vermandois), Chambre d'hôte de M. Delattre.
- Chambre d'hôtes Les Coquelicots à PoziÈres (29,0km de Bouvincourt en Vermandois), Chambre d'hôte de M. Louchart.
Bouvincourt en Vermandois, trouver un Office de tourismeOffice de Tourisme de Peronne à Péronne (10,0km du centre de Bouvincourt en Vermandois).Office de Tourisme de St Quentin à Saint Quentin (17,3km du centre de Bouvincourt en Vermandois).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Pèire I de Russia o Pèire lo Grand (Moscòu, 9 de junh de 1672 - Sant Petersborg, 8 de febrièr de 1725; CJ 30 de mai de 1672 - 28 de genièr de 1725)[1] foguèt lo tsar de l'Empèri Rus (1682-1725). En rus : ПëTp I (Piotr I), ПëTp Beлиkий (Piotr Velikii, es a dire « Pèire lo Grand ») o ПëTp AлekceeBич PoMaHoB (Piotr Alekseievich Romanov).
- ↑ Las datas amb l'indicacion CJ son del calendièr julian, utilizadas sonque en Russia. Las autras datas de l'article son del calendièr gregorian.


text:
Universitat de Genèva
L'Universitat de Genèva, coneguda jol nom d'UNIGE, es l'universitat de Genèva (Soïssa). Fondada en 1559 per Joan Calvin, jol nom d'Acadèmia de Genèva, coma un seminari teologic e umanista, que son influéncia foguèt plan importanta. Aquí s'ensenhan la retorica, la dialectica, l'ebrieu e lo grèc. Aumentèt lo nombre de las disciplinas al Sègle de las Luses e prenguèt lo nom d'"universitat" en 1873 amb la creacion de la Facultat de Medecina.
Cada an l'UNIGE prepausa mai de 240 menas de diplòmas e environ 150 programas de formacion contunhada dins de domenis fòrça divèrses. A la dintrada de 2005 l'Universitat venguèt sòcia de l'Espaci Europèu de l'Ensenhament Superior, que totas las facultats s'endevenguèron amb lo procès de Bolonha. Genèva se posiciona tanben, via l'apartenéncia a la LERU (League of European Research Universities), coma una de las 12 melhoras universitats de recèrca d'Euròpa.
En 2005-2006, 13 182 estudiants frequentan l'Universitat (14 418 estudiants amb l'HEI, l'IUED e l'Institut œcuménique de Bossey); 37% son estrangièrs (131 païses representats amb França, Itàlia e Espanha en tèsta); 3263 professors e collaborators de l'ensenhament se mainan del bon foncionament de l'institucion. Es la segonda universitat de Soïssa après la de Zuric. A una vocacion internacionala e lo taus d'estudiantas pus bèl del país (59% contra los 45,6% de la mejana nacionala). L'"Immatriculacion" còsta 500 francs soïsses per semèstre.
Somari
Rectorat[modificar | modificar la font]
Crisi de 2006[modificar | modificar la font]
Lista dels rectors[modificar | modificar la font]
Excelléncia de la recèrca[modificar | modificar la font]
Crosada dels sabers[modificar | modificar la font]
Aprendre en ret[modificar | modificar la font]
Ensenhaires e cercaires[modificar | modificar la font]
Fondators[modificar | modificar la font]
- Joan Calvin (1509-1564)
- Théodore de Bèze (1519-1605)
Contemporanèus[modificar | modificar la font]
Ancians estudiants famoses[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- École des hautes études commerciales de Genève (HEC)
- Institut de hautes études internationales (HEI)
- Institut européen de l'université de Genève (IEUG)
- Institut universitaire d’études du développement (IUED)
- Institut œcuménique de Bossey
- Semaine internationale du cerveau
- Société de Belles-Lettres


text:
605
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 605 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Començament dau rèine d'Ajen Ohl Mat.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Acomençament de dos projèctes majors de construccion decidits per l'emperaire Sui Yangdi. Lo premier èra lo transferiment de la capitala de Chang'an a Luoyang. Lo segond èra la bastida d'un canau entre Pequin e Hangzhou que venguèt per la seguida una partida fòrça importanta dau Grand Canau.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'un timpan dins l'arquitectura d'un pònt en China. Totjorn en China, acabament de la premiera partida dau Grand Canau.


text:
Rugbi
Lo tèrme de rugbi recampa dos espòrts cosins:
- Lo rugbi de XV e sa varietat olimpica, lo rugbi de 7
- Lo rugbi de XIII e sas varietats coma lo rugbi de VII.
Lo tèrme de rugbi designa un ensemble d’espòrts aparentats al fotbòl e caracterizats per l’utilizacion d’un balon oval, jogable a la man o al pè, mas podent pas progressar vèrs los buts advèrses, que portat o botat al pè. L’objectiu del jòc es de marcar mai de punts que l’adversari, en marcant siá de buts siá d’ensages (obtenguts e "recompensats" diferentament segon las variantas: vejatz las règlas particularas d’aquestas diferentas variantas).
Espòrt de contacte, lo rugbi fa apèl a la fòrça e a la velocitat, e necessita una organizacion estrategica de las fòrtas.
Dins lo lengatge corrent, lo mot rugbi sol fa lo pus sovent referéncia a la varianta mai populara, valent a dire lo rugbi de XV.


text:
Mesoth espinau
Lo mesoth espinau, (var.medoth espinau; mesolha espinala) qu'es ua partida deu sistèma nerviós centrau. Qu'es un tube que's tròba hens lo canau vertebrau o canau mesothèr. Que vaid au foramen occipitau e que s'acaba au nivèu de L3-L4, las tresau e quatau vertèbras lombaras
A l'òme[modificar | modificar la font]
Embriologia[modificar | modificar la font]
Anatomia[modificar | modificar la font]
Lo mesoth espinau qu'es destriat en duas substàncias, la substància blanca e la substància grisa. La substancià blanca qu'es compausada de vias nerviosas, n'i a pas nat nuclèu cellular. Los nuclèus de las neurònas que's tròban hens la substància grisa, en avant d'aquera, que son las motoneurònas, en darrèr que son las neurònas sensitivas. Lo mesoth espinau qu'es tanben destriat en métamèrs, aquestes mètamèrs qu'an senglas partidas deu còs. Que son com solèrs, 8 au nivèu cervicau, 12 au nivèu toracic, 5 au nivèu lombar e 5 au nivèu sacrat. Que son d'aquì que sòrten cada arraditz nerviòs, un arraditz motor capvath l'avant deu mesolh e un arraditz endarrèr, l'arraditz sensitiu, que's torneran amassar a la sortida deu canau vertebrau ende balhar un arraditz nerviòs. N'es pas un tube regular, au nivèu cervicau e lombar, que's tròban dus bombats, Que son las originas deus nèrvis de la cama e deu braç


text:
Asindèt
Un asindèt (del grèc ancian ἀσύvδetov, "juxtapausat sens ligam") es una figura de retorica que consistís en suprimir las conjonccions copulativas.
Un dels tipes mai frequents es de metre una virgula per remplaçar "e".
Asindèt e confusion[modificar | modificar la font]
L'asindèt es una figura plan utila per dire de crear de confusion dins l'esperit del lector.
Exemple: agachèt los dròlles, los nenons.
Aicí i a una ambigüitat pr'amor que se sap pas tròp se se tracha de las meteissas personas apeladas diferentament o se se tracha de dos grops diferents. Amb "e", la segonda interpretacion s'impausa e es clara.
Permet tanben de refortir l'impression de vivacitat.


text:
Amy Macdonald
Amy Macdonald es una cantaira escocesa, nascuda lo 25 d'agost de 1987 a Bishopbriggs, pichon vilatge prèp de Glasgow. Lo sieu estil se mòu entre rock folk, indie e country. Sa tessitura de votz es la d'un contralt.
Sortiguèt lo sieu primièr single, Poison Prince, lo 7 de mai de 2007. Pauc mais tard, lo 30 de julhet de 2007, publiquèt son primièr album, This Is the Life, que se ne vendèron mai de dos milions e mièg de copias.
Discografia[modificar | modificar la font]
- This Is the Life (2007)
- A Curious Thing (2010)
- Life in a Beautiful Light (2012)


text:
Vernon (Eure)
Vernon es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vernon A situat en la vallée de la Seine pas luènh del confluisson del Epte. Forma amb Sant-Marcel, Sant-Just e Sant-Pierre-de Autils una aglomeracion de 36 000 abitants.
Lo territòri communal es, amb 3492 ectaras, relativament vasta e s'estend de manièra sensiblement parièra suls dos marges del fleuve.
Compren :
- d'una part, la bassa vallée alluviale de la Seine, relativament estrecha, i compresas islas situadas del costat del marge drech (isla Santa-Pierre, isla Santa-Jean, isla del Relòtge, Granda isla) separadas del marge drech per braces fòrça estreches o quitament soudés al marge. La granda isla a partejat entre la municipalitat de Vernon e aquelas de Pòrt-Villez e de Giverny.
- D'autra part, las plateaux calcaires a una altitud en variant de 130 a 140 mètres d'altitud, cobèrts en granda part pel bòsc de Bizy e de Vernon.
Dintre los dos, la zòna de transition formada de tucs en pendent cap a la Seine es sustot desvolopada sul marge esquèrre, ailà ont s'es implantat lo nuclèu urban inicial a partir #que l'urbanizacion recenta se n'es desvolopat en totas las direccions, del temps que, sul marge drech ont la transition es mai abrupte, en formant practicament una falaise entaillée de doas vallons fòrça dintrats, l'urbanizacion es fòrça limitada.
Vernon a situat a 10 km de Gasny, a 11 km de Bonnières-sus-Seine, a 13 km de Pacy-sus-Eure, a 14 km de Gaillon, a 22 km dels Andelys, a 31 km de Évreux e a 34 km de Gisors.
Vernon est situé dans la vallée de la Seine non loin du confluent de l'Epte. Elle forme avec Saint-Marcel, Saint-Just et Saint-Pierre-d'Autils une agglomération de 36 000 habitants.
Le territoire communal est, avec 3492 hectares, relativement vaste et s'étend de manière sensiblement égale sur les deux rives du fleuve.
Il comprend :
- d'une part, la basse vallée alluviale de la Seine, relativement étroite, y compris des îles situées du côté de la rive droite (île Saint-Pierre, île Saint-Jean, île de l'Horloge, Grande île) séparées de la rive droite par des bras très étroits ou même soudés à la rive. La grande île est partagée entre la commune de Vernon et celles de Port-Villez et de Giverny.
- d'autre part, les plateaux calcaires à une altitude variant de 130 à 140 mètres d'altitude, couverts en grande partie par les forêt de Bizy et de Vernon.
Entre les deux, la zone de transition formée de collines en pente vers la Seine est surtout développée sur la rive gauche, là où s'est implanté le noyau urbain initial à partir duquel l'urbanisation récente s'est développée dans toutes les directions, tandis que, sur la rive droite où la transition est plus abrupte, formant pratiquement une falaise entaillée par deux vallons très encaissés, l'urbanisation est très limitée.
Vernon est située à 10 km de Gasny, à 11 km de Bonnières-sur-Seine, à 13 km de Pacy-sur-Eure, à 14 km de Gaillon, à 22 km des Andelys, à 31 km d'Évreux et à 34 km de Gisors.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Eugèni Trutat (1840-1910) : fotograf e naturalista nascut a Vernon.


text:
La Gioconda
La Gioconda o Mona Lisa, es una pintura de Leonardo da Vinci, lo retrach mai famós de l'istòria e, benlèu, lo quadre mai conegut de la pintura occidentala.[1][2] Es un retrach de mièg còs ont apareis una femna qu'agacha directament l'espectator amb una expression que sovent foguèt descrita coma enigmatica. Pintat entre 1503 e 1506 o 1507, es un òli sus taula d'albar de 77 × 53 cm[3] retocat divèrses còps per l'autor. La tecnica utilizada foguèt l'esfumat (sfumato), procediment caracteristic de Leonardo. Lo quadre es proprietat del govèrn francés e es expausat al Musèu del Lovre de París amb lo títol Retrach de Lisa Gherardini, esposa de Francesco del Giocondo.[4] Protegit per de multiplas sistèmas de seguretat dins de condicions de consevacion optimalas,[5] es somés a un processus de revision constant per ne'n verificar e prevenir la deterioracion.


text:
Cossé-le-Vivien
Cossé-le-Vivien es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cossé-çò-Vivián a situat a Nombre|11|km}} de Craon, a Nombre|18|km {{}} de Laval e a 22 quilomètres de Castell-Gontier. La municipalitat de Cossé-lo-Vivián, en lo Nautor-Anjau, fa partida de la Mayenne angevine.
Cossé-le-Vivien est situé à Modèl:Nombre de Craon, à Modèl:Nombre de Laval et à 22 kilomètres de Château-Gontier. La commune de Cossé-le-Vivien, dans le Haut-Anjou, fait partie de la Mayenne angevine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, la municipalitat fasiá partida del fief de la baronnie angevine de Craon e dépendait de la sénéchaussée principala d'Angieus e del país d'eleccion de Castell-Gontier.
Sous l’Ancien Régime, la commune faisait partie du fief de la baronnie angevine de Craon et dépendait de la sénéchaussée principale d'Angers et du pays d'élection de Château-Gontier.


text:
Frénouville
Frénouville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels registres archéologiques e dels analisas morphologiques dels esquelets exhumés an #èsser realizadas pel CRAHM del Universitat de Can, en una nécropole ont se tròba sustot de cavòts masculins del Modèl:IVe sègle. L'analisa ossements met n'evidéncia l'existéncia de 2 grops umans desparièrs. Lo un, çò de mès d'important, a constituit d'òmes issus del peuplement local, caracterizats entre autras per una tendéncia a la brachycéphalie, una stature flaca e gracile. L'autre a representat per individus robusts e de granda talha, #que la morphologie n'es desconeguda en la region abans la Modèl:S-.
N'indigne, lo mobilier funéraire, las armas e las insignes honorifiques reculhits en lo moment de l'enregistra an #èsser identificats coma typique de militars romains d'origina germanique arribats per refortilhar lo litus Saxonicum en lo marc del tractus Armoricanus e Nervicanus. L'estudi global del luòc mòstra qu'aqueles militars germains son venguts amb femnas e mainats, #çò que sembla coerent, perque çò còdi théodosien enebissiá lo matrimòni de "barbars" (en lo occurrence aqueles germains orientales) amb ciutadans romains (aicí los indigènas cèltas romanisés). S'auriá doncas la pròva de la convivéncia de dos grops umans #que se son pas pas encara barrejats.
De nombroses luòcs analogues an #èsser trobats en la region : Bellengreville, Sant-Martin-de-Fontenay o encara Airan. Malgrat aiçò en cèrts cases, es impossible d'afirmar se se agís de germains orientales o de sarmato-alains[1].
Des fouilles archéologiques et des analyses morphologiques des squelettes exhumés ont été réalisées par le CRAHM de l'Université de Caen, dans une nécropole où l'on trouve notamment des tombes masculines du Modèl:IVe siècle. L'analyse des ossements met en évidence l'existence de 2 groupes humains distincts. L'un, le plus important, est constitué d'hommes issus du peuplement local, caractérisés entre autres par une tendance à la brachycéphalie, une stature faible et gracile. L'autre est représenté par des individus robustes et de grande taille, dont la morphologie est inconnue dans la région avant le Modèl:S-.
En outre, le mobilier funéraire, les armes et les insignes honorifiques recueillis lors de la fouille ont été identifiés comme typique de militaires romains d'origine germanique arrivés pour renforcer le litus Saxonicum dans le cadre du tractus Armoricanus et Nervicanus. L'étude globale du site montre que ces militaires germains sont venus avec femmes et enfants, ce qui semble cohérent, car le code théodosien interdisait le mariage de "barbares" (en l'occurrence ces germains orientaux) avec des citoyens romains (ici les indigènes celtes romanisés). On aurait donc la preuve de la coexistence de deux groupes humains qui ne se sont pas encore mélangés.
De nombreux sites analogues ont été trouvés dans la région : Bellengreville, Saint-Martin-de-Fontenay ou encore Airan. Cependant dans certains cas, il est impossible d'affirmer s'il s'agit de germains orientaux ou de sarmato-alains[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luc Buchet, Dossièrs de arqueologia n°208 : Los òmes de la Mièja Edat
- ↑ Luc Buchet, Dossiers d'archéologie n°208 : Les hommes du Moyen Âge


text:
Olocaust
L'Olocaust (o Shoah en ebrieu) designa l'ensems dei mesuras adoptadas per lo govèrn nazi e seis aliats durant la Segonda Guèrra Mondiala per l'Alemanha nazi per realizar divèrsei genocidis que lo principau foguèt aqueu dei populacions jusievas d'Euròpa. Acomençat per la politica racista d'Hitler desvolopada tre sa presa dau poder en 1933, prenguèt un tornant decisiu en 1939 au començament de la guèrra quand la politica de persecucion e d'exclusion territoriala nazi se transformèt en politica d'exterminacion massissa dei personas jutjadas « inferioras ». S'accelerant a partir de la fin de l'annada 1941, lei chaples conoguèron lor apogèu ambé l'aparicion dei camps d'exterminacion equipats de chambras de gas que permetèt lor industrializacion.
Lo nombre de victimas es estimat entre 11 e 17 milions de personas segon lei metòdes de calcul que mai de 5 milions foguèron de jusieus europèus[1]. La targa de la descubèrta deis orrors dei genocidis nazis a la fin de la guèrra aguèt de consequéncias majoras dins la vida politica mondiala ambé l'aparicion d'estandards novèus per la justícia internacionala (creacion de tribunau internacionau), la creacion de l'Estat d'Israèl en 1948 e la quasi disparicion de l'antisemitisme en Euròpa Occidentala.
Somari
- 1 La mesa en plaça de la politica racista nazi
- 2 L'aparicion e l'aplicacion de la politica d'exterminacion
- 2.1 Lo tornant dau començament de la Segonda Guèrra Mondiala
- 2.2 L'organizacion de l'exterminacion deis « elements inferiors »
- 2.2.1 L'utilizacion dau sistèma repressiu nazi e l'ajuda deis autoritats ocupadas
- 2.2.2 Lei centres d'eutanasia
- 2.2.3 Lei grops d'execucion
- 2.2.4 Lo sistèma concentracionari
- 2.2.5 La reaccion dei populacions
- 2.2.6 L'atitud dei populacions persecutadas
- 2.2.7 L'atitud deis Aliats durant la guèrra
- 2.3 La dissimulacion dei traças dei genocidis per lei Nazis
- 3 Lei consequéncias dei genocidis nazis
- 4 Referéncias e nòtas
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
La mesa en plaça de la politica racista nazi[modificar | modificar la font]
La formacion dau Tresen Reich[modificar | modificar la font]
La formacion dau Tresen Reich nazi acomencèt ambé la crisi economica de la fin deis annadas 1920. Leis institucions legislativas de la Republica de Weimar foguèron pas capablas de resistir e lei divèrsei partits alemands se devesiguèron empachant de formar un govèrn tenent la majoritat au Parlament. Lo regim venguèt donc pus autoritari car lei canceliers successius dirigiguèron lo país gràcias ai poders presidenciaus de dissolucion dau Parlament.
Durant aqueu periòde, lo Partit Nazi (NSDAP) capitèt d'obtenir de succès importants ai divèrseis eleccions venent lo premier partit dau Parlament en 1932. Lo 30 de genier de 1933, una aliança entre lei conservators e lei Nazis permetèt a Adolf Hitler de venir cancelier. Aprofichant l'incendi dau Reichstag lo 28 de febrier seguent, aqueu darrier poguèt s'atacar ai partits marxistas (KPD e SPD) que sei membres foguèron persecutats e arrestats. Aquò permetèt aisadament au NSDAP de renforçar sei resultats ais eleccions de març de 1933. Formant tornarmai una aliança ambé lei partits conservators, Hitler obtenguèt lei poders plens e poguèt acomençar de consolidar son poder gràcias a la represa economica e la creacion d'un sistèma repressiu fòrça eficaç.
Aquela consolidacion aguèt dins lei domenis politics, economics, sociaus e culturaus. Segon leis aspècts, lo govèrn aguèt mai o mens de dificultats mai tre l'estiu de 1934, lo NSDAP aviá pres lo contraròtle d'Alemanha. Lei partisans dei partits de senèstra foguèron totjorn persecutats mai lo movement s'estendeguèt a certanei partits centristas o conservators. De mai, entre junh e julhet de 1934, lei faccions de senèstra dau NSDAP foguèron egalament eliminadas permetent d'assegurar l'aliança entre lei grops conservators tradicionaus e Hitler. Au nivèu economic, la màger part dei patrons sostenguèt leis iniciativas nazis per destrurre lei partits e lei sindicats « marxistas ». Pus important, la represa de l'activitat economica, gràcias a l'intervencion de l'Estat dins leis afaires economics e lo rearmament, permetèt de melhorar la situacion deis abitants dau país e legitimèt lo poder novèu.
Lo sistèma repressiu e la formacion dau sistèma concentracionari[modificar | modificar la font]
Per assegurar sa politica repressiva, lo regim nazi creèt tre sa presa dau poder un sistèma repressiu format d'un ensems de camps de concentracion. Au servici de la politica d'exclusion nazi, aqueu sistèma va evolucionar ambé lo desvolopament de la guèrra e l'extension dei zonas ocupadas per lo Reich e tanben ambé la transformacion de la politica nazi a prepaus dau sòrt reservat ais « inferiors ». Seis organizacions principalas èran :
- la SS, qu'aviá obtenguda son autonomia après l'eliminacion dei caps de la SA en 1934, èra cargada de divèrsei missions coma la susvelhança dei camps de concentracion.
- la Gestapo qu'èra la polícia politica dau regim.
- lei fòrças de polícia tradicionala que demorèron en plaça per la lucha còntra la criminalitat tradicionala.
Pauc a pauc, la SS venguèt l'organizacion principala d'aqueu sistèma ambé l'aumentacion dau nombre de sei membres e lor desirança de representar la societat alemanda novèla. De mai, s'ocupèt a partir de junh de 1933 de la gestion dei camps fondats a l'iniciativa dau govèrn e iobtenguèt de profiechs economics importants gràcias a l'explecha dei presoniers. Enfin, a partir de 1938, poguèt formar seis unitats militaras pròprias, en fòra de l'organizacion de la Wehrmacht, que van venir l'elèit dei fòrças armadas alemandas.
La question dei « raças inferioras » e deis « elements desviants » dins leis annadas 1930[modificar | modificar la font]
Dins leis annadas 1930, lo politica repressiva nazi èra dirigida còntra leis opausants au regim (comunistas, socialistas...), leis « elements desviants » e lei « raças inferioras », principalament lei jusieus. L'objectiu èra generalament l'exclusion d'aquelei grops e lor eliminacion per la retencion dins lei camps de concentracion o l'emigracion e l'exclusion de la societat.
Ainsi, au començament dau regim, la buta principala dau sistèma concentracionari èra lei militants politics dei partits d'esquèrra coma lo KPD. En 1933, lei premiers camps, coma Dachau, èra destinats unicament ais opausants politics. Lei jusieus foguèron inicialament gaire mandats vèrs lei camps. Fins a 1937, l'objectiu dei Nazis èra principalament lor exclusion e donc lor eliminacion de la vida economica alemanda. De lèis foguèron donc adoptadas per empachar lei jusieus de practicar certaneis activitats. Aquelei mesuras foguèron egalament pontuadas d'accions pus violentas per espaurir lei jusieus e lo rèsta d'Alemanha.
Tres ensems de mesuras an una importància majora. Premier, lei pogroms e lo boicòt organizats a la prima de 1933 dins lei vilas principalas se turtèt ai protestacions estrangieras e a l'indiferéncia de la màger part dei ciutadans. S'acabèt per una revirada importanta e Hitler decidiguèt donc de centralizar la politica antisemita dau Partit. Leis operacions seguentas dispausèron donc d'una organizacion superiora. A partir d'abriu de 1933, divèrsei mestiers foguèron pauc a pauc defenduts ai jusieus maugrat lei protestacions de certanei responsables coma lo president Hindenburg. Enfin, a partir de 1935, lei mesuras còntra lei jusieus s'accelerèron ambé l'adopcion dei lèis de Nurembèrg que prenguèron fòrça mesuras antisemitas :
- exclusion dau servici militar.
- interdiccion d'anar dins certanei luòcs publics coma lei cinèmas.
- interdiccion dei maridatges entre jusieus e « Alemands ».
- supression dau drech de vòte.
13 decrets completèron aquelei lèis qu'entraïnèron la disparicion de 80% dei comèrcis tenguts per de jusieus. De mai, d'autrei pogroms aguèron tornarmai luòc avans que la preparacion dei Jòcs Olimpics obliguèt lo regim de moderar provisòriament sa politica racista.
A partir de 1937-1938, la politica antisemita dau regim cambièt de forma evolucionant de l'exclusion a l'eliminacion. D'en premier, aquela darriera foguèt territoriala : lei jusieus foguèron obligats de quitar lo país per l'estrangier en causa de la supression de sei mejans de subsisténcia e una aumentacion de la violéncia. D'impòsts suplementaris foguèron impausats e d'activitats economicas novèlas coma leis agéncias immobilieras foguèron defendudas. De mai, unei sinagògas foguèron incendiadas (Munic lo 9 de junh de 1938, Nurembèrg lo 10 d'aost de 1938...) avans l'entraïnament de la « Nuech de Cristau » entre lo 28 e lo 29 d'octòbre de la mema annada. Per venjar la mòrt d'un conselhier de l'ambassada alemanda de París, lei Nazis organizèron un pogrom gigant dins tot lo Reich. Lo bilan foguèt fòrça important ambé 91 mòrts, 267 sinagògas e 7500 botigas destruchas e l'arrestacion de 30 000 jusieus per la Gestapo que foguèron deportats dins lei camps de concentracion. Puei, lo 12 de novembre, se creèt un impòst novèu, pagat solament per la comunautat jusieva, per remborsar lei degalhs. Enfin, lo regim decidiguèt « l'arianizacion » de totei leis entrepresas jusievas.
L'objectiu d'aquela politica d'exclusion economica e sociala èra l'emigracion dei jusieus en fòra d'Alemanha. 330 000 quitèron efectivament lo país entre 1933 e 1945 e 220 000 entre 1933 e 1938. A partir d'aquela annada, lo govèrn desvolopèt tanben una politica d'expulsion forçada que regardèt principalament lei jusieus vivent en Àustria e en Checoslovaquia. Permetent l'eliminacion o la reduccion de divèrsei minoritats jusievas vivent dins lo Reich, aquela politica s'acabèt au començament deis annadas 1940 e va evolucionar de l'eliminacion territoriala a l'eliminacion fisica.
L'aparicion e l'aplicacion de la politica d'exterminacion[modificar | modificar la font]
Lo tornant dau començament de la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
A partir de 1939, lei succès alemands en Polonha puei dins lo rèsta d'Euròpa entraïnèron l'ocupacion de la màger part dau continent per lei Nazis. Aquelei darriers deguèron administrar donc de populacions novèlas e veguèron dins la guèrra l'ocasion de realizar lor programa politic que l'objectiu principau èra d'assegurar la supremacia de la « raça ariana ». Lo regim decidiguèt donc d'acomençar l'eliminacion massissa dei populacions consideradas coma « inferioras ».
Ansin, en 1939, durant l'invasion de Polonha, de grops especiaus de la SS foguèron cargats de l'execucion deis enemics dau Reich, magerament lei jusieus, lei comunistas e certaneis elèits dau país. Aquelei grops foguèron tanben utilizats en 1941 au començament de l'invasion dau territòri sovietic. D'autra part, a l'interior d'Alemanha, l'emigracion jusieva foguèt enebida lo 23 d'octòbre de 1941 e lei premierei deportacions en massa acomencèron lo 25 de novembre seguent. Puei, lo 20 de genier de 1942, la conferéncia de Wannsee adoptèt lo principi de la « solucion finala au problèma jusieu ». D'ara endavant, lei jusieus foguèron tracats en Alemanha, dins lei territòris ocupats e dins certanei país aliats e deportats en direccion dei camps de concentracion e d'exterminacion.
Pauc a pauc, d'autrei populacions conoguèron un sòrt identic ai populacions jusievas. Lei principalas foguèron lei presoniers sovietics (3,3 milions de mòrts), lei gitans (aperaquí un milion de mòrts), de populacions eslavas coma lei Polonés, divèrsei resistents o opausants politics e lei personas consideradas coma desviantas per lo nazisme (omosexuaus, andicapats...). Aqueleis exterminacions, especialament per lei presoniers sovietics, agantèron de proporcions quasi similaras au chaple dei populacions jusievas. De mai, lo regim nazi aviá previst de campanhas d'exterminacion massissa dei populacions eslavas dei territòris de l'Èst qu'èran destinats a la colonizacion germanica (Polonha, Ucraïna...).
L'organizacion de l'exterminacion deis « elements inferiors »[modificar | modificar la font]
L'exterminacion dei populacions e deis individús jutjats « inferiors » per lei Nazis necessitèt una organizacion importanta per assegurar lei doas partidas principalas d'aquela politica. La premiera èra l'arrestacion d'aquelei populacions en Alemanha e dins lei territòris ocupats per son armada. Regardava generalament la policiá alemanda, lei SS e subretot leis autoritats localas que forniguèron la màger part deis efectius de policiá. Lo segond ponch foguèt la realizacion de l'exterminacion que se debanèt segon divèrsei metòdes evolucionant vèrs una « industrializacion » creissenta dei chaples.
L'utilizacion dau sistèma repressiu nazi e l'ajuda deis autoritats ocupadas[modificar | modificar la font]
L'organizacion de l'exterminacion per lo regim nazi foguèt centralizat en Alemanha mai s'estendeguèt dins lo rèsta de l'Euròpa ocupada. Òr, dins aquelei territòris, lei fòrças alemandas presentas èran principalament d'unitats militaras mai leis efectius de polícia èran febles. Ansin, lei govèrns e leis autoritats locaus ajudèron leis Alemands per avistar, discriminar, arrestar, despossedir e deportar leis « inferiors », magerament lei jusieus. Per exemple, lo govèrn francés de Vichèi adoptèt lei premierei mesuras còntra lei jusieus tre lo mes de julhet de 1940. Puei, en julhet de 1942, lei principalei deportacions de jusieus (Vel' d'hiv) foguèron organizadas unicament per la polícia francesa. Croàcia, estat dirigit per Ante Pavelić e aliat au Reich dins la guèrra dei partisans en Iogoslavia, foguèt un cas especiau, magerament dins l'organizacion dau genocidi dei Sèrbes e dei Gitans. D'efèct, aqueu regim creèt e administrèt son ret pròpri de camps de concentracion que son centre èra lo camp d'exterminacion de Janosevac.
Lei centres d'eutanasia[modificar | modificar la font]
Lei centres d'eutanasia foguèron lo premier procediment d'exterminacion adoptat per lei Nazis. Durant l'estiu de 1939, un organisme foguèt creat per lo govèrn per s'ocupar de l'eliminacion deis enfants agantats per de diformitats e leis andicapats mentaus. Sièis centres d'eutanasia foguèron donc bastits sota lo nom d'operacion T4. En genier de 1940, descurbiguèt la tecnica dau gasatge per lo monoxid de carbòni. L'operacion T4 agantèt lo ritme de 5 000 tuats cada mes sensa suscitar de protestacions importantas de la populacion fins a aost de 1941 quand l'evesque de Munster la denoncièt. Crenhent un trebol de l'opinion publica, Hitler preferiguèt donc d'arrestar l'operacion. Fin finala, causèt donc la mòrt de 140 000 mòrts e va permetre lo desvolopament dei camps d'exterminacion equipats de chambras de gas.
Lei grops d'execucion[modificar | modificar la font]
Lei grops d'execucion (Einsatzgruppen) foguèron lo premier metòde utilizat per l'eliminacion deis « elements inferiors », principalament durant lei campanhas orientalas (Polonha, URSS...). Formats per d'unitats de la SS e sovent ajudats per d'elements locaus, aquelei grops èran encargats de l'arrestacion e de l'execucion dei jusieus, deis opausants politics e, de còp, deis elèits dau territòri ocupat. Entre 1940 e 1943, foguèron responsables de la mòrt d'aperaquí un milion de personas. Pasmens, aqueleis unitats mancavan de discrecion e leis execucions massissas faguèron tòrt au morau de sei membres. Ansin, l'aparicion de metòdes d'exterminacion novèus dins lei camps entraïnèron lor disparicion.
Lo sistèma concentracionari[modificar | modificar la font]
Lei ghettos jusieus[modificar | modificar la font]
Lei ghettos jusieus foguèron lo metòde principau utilizat per leis Alemands per assegurar lo contraròtle territòriau dei populacions jusievas, butas majoras de la politica d'exterminacion. Lei jusieus i foguèron parguejats e deguèron faciar divèrsei privacions, especialament alimentaras. Puei, aquelei quartiers foguèron vujats pauc a pauc entre 1941 e 1944 e leis abitants deportats en direccion dei camps.
Lei camps de concentracion[modificar | modificar la font]
Lo ret de camps de concentracion èra la basa dau sistèma concentracionari alemand e sa creacion acomencèt tre l'annada 1933. Format per de centenaus d'installacions, èra liat ai rets de camps situats dins lei país ocupats. Lor objectiu èra d'assegurar l'esplecha economica dei presoniers e d'obtenir lor anientament per leis atrocitats, la manca d'igièna e la malnutricion. Regardant la màger part dei camps dau sistèma concentracionari, lo taus de mortalitat causat per aqueu trabalh forçat podiá agantar 50% dins certaneis endrechs coma lo camp d'Auschwitz. Dins lei camps d'exterminacion, aqueu metòde foncionava ambé lei chambras de gas onte lei subrevivents èran eliminats.
Lei camps d'exterminacion[modificar | modificar la font]
Lei camps d'exterminacion foguèron l'element major dei genocidis nazis e la manifestacion pus visibla de l'orror dau sistèma concentracionari alemand. Apareguèron a partir de la fin de l'annada 1941 gràcias ai progrès tecnics realizats dins l'utilizacion dei gas e a la decision definitiva de l'exterminacion dei jusieus e deis autreis « elements inferiors per Hitler ». En genier de 1942, la conferéncia de Wannsee permetèt lo reglament dei questions tecnicas entre lei servicis pertocats per l'exterminacion e lei premiereis installacions foguèron bastits. Fin finala, sièis camps d'exterminacion foguèron construchs per lei Nazis que lo pus conegut es Auschwitz situat en Polonha. 1,1 milion de personas, magerament de jusieus, i foguèron tuadas que 900 000 dins lei chambras de gas.
Dins aquelei camps, un procediment complèxe foguèt desvolopat per assegurar l'exterminacion dei presoniers, la recuperacion de lor ben (vèstits...), de matèrias premieras (dent d'aur...) e eliminar lei cadabres. Per exemple, dins lo camp d'Auschwitz II, un bastiment devesit en sièis partidas principalas permetiá de realizar cada etapa :
- Intrada dei presoniers.
- Desvestiment dei presoniers.
- Gasatge dei presoniers.
- Pèça centrala equipat per lo transpòrt dei cadabres.
- Forns per cremar e eliminar lei cadabres.
- Lotjament dau personau de l'unitat. Aqueu personau èra chausit entre lei presoniers.
Lei marchas de la mòrt[modificar | modificar la font]
A partir de novembre de 1944, lei camps d'exterminacion polonés foguèron abandonats per lei Nazis en causa de la proximitat dei tropas sovieticas. Pasmens, l'exterminacion contunièt durant l'evacuacion dei camps. D'efèct, lei presoniers deguèron anar d'a pè en Alemanha pendent l'ivèrn de 1945. Aquelei marchas dichas « marcha de la mòrt » se debanèron dins de condicions espaventablas per lei presoniers. Lei personas tròp lassas per contuniar èran tuadas per lei SS e dins lei camps alemands, un nombre fòrça important moriguèt d'epidemias. Fin finala, aperaquí 250 000 presoniers entre genier e mai de 1945.
La reaccion dei populacions[modificar | modificar la font]
La populacion alemanda[modificar | modificar la font]
Hitler e la màger part dei caps nazis saupèron que l'exterminacion massissa dei jusieus e deis autreis « inferiors » podián pas obtenir un sostèn important de la populacion alemanda. Decidiguèron donc d'adoptar de mesuras per empachar la publicitat d'aquela politica e suscitar lor indiferéncia, lor rebutament e lor passivitat. Tres elements permetèron d'agantar aquel objectiu.
D'en premier, la propaganda aguèt un ròtle primordiau ambé l'utilizacion d'un vocabulari especiau per designar leis accions dau genocidi coma « solucion finala » o « tractament especiau ». La propaganda, mai o mens conscienta, necessitèt egalament un esfòrç importanta d'una partida de l'elèit alemanda que participèt a l'Olocaust. Per exemple, d'oficiers superiors de l'armada deguèron inclure lei grops d'execucion dins seis operacions, d'industriaus s'ocupèron de la fabricacion dei gas utilizats per l'exterminacion o d'engenhaires preparèron lei plans per la realizacion dei transferiments de populacions vèrs l'Èst. Ansin, entre 200 et 250 000 Alemands prenguèron part ai genocidis dau regim.
L'influéncia de la repression e de l'intimidacion permetèt egalament d'estofar lei movements de protestacions o lei testimoniatges dei soudats en permission. Lei rars oposants au genocidi e lei grops assaiant d'ajudar lei presoniers foguèron rapidament arrestats e eliminats per la polícia o la Gestapo. Enfin, lei dificultats de la vida e l'ensems dei mesuras antisemitas adoptadas dempuei 1933 per lo regim rendèron la màger part deis Alemands relativament tolerants ai persecucions còntra lei jusieus.
Leis autrei populacions europèas[modificar | modificar la font]
Dins lei país ocupats, lei populacions aguèron de reaccions diferentas e mai s'èran gaire au corrent de l'existéncia de la politica d'exterminacion alemanda. Dins cada país, de rets e de movements de resisténcia assaièron d'ajudar lei victimas dei persecucions, especialament lei jusieus. Per exemple, foguèt lo cas dau ret polonés Żegota, dau vilatge francés de Chambon-sur-Lignon o de la resisténcia danesa. En fàcia, de milicias o lei policias localas ajudèron leis Alemands dins l'arrestacion o l'execucion dei jusieus, especialament dins lei regions d'Euròpa de l'Èst. Dins aquelei territòris, l'antisemitisme tradicionau dei populacions foguèt un sostèn important per lei Nazis que poguèron i exterminar entre 60 e 90% dei comunautats jusievas. A l'Oèst, lei jusieus obtenguèron generalament l'ajuda d'una partida de la populacion e poguèron pus aisadament escapar leis arrestacions. Per exemple, lo percentatge de jusieus francés arrestats foguèt pus feble que lo rèsta d'Euròpa ambé « solament » 26% dei membres de la comunautat que foguèron tuats.
L'atitud dei populacions persecutadas[modificar | modificar la font]
Lei populacions persecutadas per lei Nazis demorèron calmas maugrat quauquei revòutas isoladas. Lei factors principaus permetent d'explicar la manca de reaccion son la politica de terror quotidiana deis Alemands e l'ignorància dau sòrt dei deportats. Foguèt especialament lo cas dei jusieus, buta principala principala de la politica d'exterminacion nazi. Lei premierei movements de resisténcia armada apareguèron solament vèrs la fin 1942 quand lo secrèt pertocant la « solucion finala » acomencèt de disparéisser. L'episòdi pus conegut d'aquela resisténcia foguèt l'insurreccion dau ghetto de Varsòvia dau 19 d'abriu au 16 de mai de 1943. Quauquei revòutas aguèron tanben luòc dins lei camps entre lei presoniers jusieus e sovietics coma a Treblinka (2 d'aost de 1943), a Sobibor (14 d'octòbre de 1943) e Auschwitz (7 d'octòbre de 1944).
L'atitud deis Aliats durant la guèrra[modificar | modificar la font]
Durant la guèrra, leis Aliats aprenguèron pauc a pauc l'existéncia dei grops d'execucion, dei camps de concentracion e dei camps d'exterminacion nazis. D'efèct, leis activitats deis Einsatzgruppen èran conegudas per lei servicis britanics a partir de l'estiu de 1941. Puei, a partir d'aost de 1942, la realitat dei camps nazis foguèt descubèrta. Lo 25 de novembre de 1942, un article dau New York Times foguèt publicat a prepaus dei camps de Belzec, de Sobidor, de Treblinka e dau procediment d'exterminacion realizat a Auschwitz. De lor caire, lei Sovietics foguèron informats per lei testimoniatges de presoniers escapats dei camps coma Alexander Petcherski.
Pasmens, maugrat aqueleis informacions, leis Aliats assaièron pas d'arrestar lei manòbras alemandas a l'entorn o dins lei camps. D'efèct, la prioritat èra donada ais operacions militaras còntra leis armadas de l'Axe e la liberacion dei presoniers dei camps foguèt repossada a la capitulacion alemanda. De mai, lo sòrt dei jusieus suscitèt gaire d'interès dins leis opinions publicas dei principaus membres de l'Aliança : l'URSS èra victima de l'antisemitisme tradicionau d'Euròpa de l'Èst, lo Reiaume Unit èra opausat ai jusieus de Palestina a prepaus de la politica d'immigracion dins aquela region e leis Estats Units èran blocats per un sentiment antisemita relativament popular. Enfin, una partida dei populacions èra mesfisanta a prepaus d'informacions semblant a una propaganda de guèrra anti-alemanda. Ansin, se d'informacions existisson, son generalament pas consideradas coma fisablas en causa de la mostruositat encara desconeguda dei crimes dau regim nazi.
La dissimulacion dei traças dei genocidis per lei Nazis[modificar | modificar la font]
A partir de 1943, lei desfachas alemandas sus lo frònt sovietic e l'avançada de l'Armada Roja entraïnèron l'abandon d'una partida dei camps polonés situats pròche la frontiera ambé l'Union Sovietica. Himmler ordonèt adonc d'escafar lei traças dei chaples. Tres camps d'exterminacion (Sobibor, Treblinka, Belzec) foguèron destruchs. Lei carniers d'unei camps foguèron tanben destruchs e lei còrs desterrats per lei cremar. Aqueu movement s'estendèt pauc a pauc ais autrei camps. Per exemple, lei chambras de gas d'Auschitz II s'arrestèron en novembre de 1944 e foguèron rasadas dins la nuech dau 21 au 22 de genier de 1945.
Lei consequéncias dei genocidis nazis[modificar | modificar la font]
Lo nombre de victimas[modificar | modificar la font]
Lo nombre de victimas dei genocidis realizats varia segon lei definicions adoptadas e es se situa generalament entre 11 e 17 milions de tuats. Pasmens, certanei genocidis, coma aqueu dei Gitans, son totjorn mau coneguts. Lei victimas principalas foguèron lei jusieus (5,1 a 5,9 milions de mòrts), leis Eslaus sovietics (2 a 8 milions de mòrts que 2 a 3 de presoniers) e lei Polonés eslaus (2 a 3 milions de mòrts). Lo genocidi dei Gitans faguèt entre 225 000 e 1,5 milion de mòrts. Lo rèsta dei personas executadas que gropava leis andicapats, leis opausants politics o religiós e leis omosexuaus, agantèt probablament la chifra de 250 000 tuats. Enfin, d'autrei genocidis, mai o mens desvolopats, aguèron luòc, especialament dins lei Balcans còntra lei Sèrbes.
L'evolucion de la « Question Jusieva »[modificar | modificar la font]
L'Olocaust entraïnèt una evoluacion rapida e brutala de la « Question Jusieva » en Euròpa. D'efèct, la comunautat jusieva europèa d'avans la guèrra èra estimada a aperaquí 8,9 milions de personas. Lor integracion èra mai o mens capitada, especialament dins lei regions orientalas onte subrevisquèt un fòrt antisemitisme tradicionau. Lei Nazis poguèron donc i aprofichar l'ostilitat o l'indiferéncia de la populacion vis-a-vis dei deportacions de Jusieus. En 1945, lei dos tèrç dei Jusieus europèus èran donc estats tuats causant la disparicion de certanei comunautats e de la màger part de la cultura yiddish europèa. En reaccion, l'importància dau nombre de victimas de l'Olocaust suscitèt un envam de simpatia per lei subrevivents dei camps e per la causa jusieva. Aquò permetèt la fondacion de l'estat d'Israèl en 1948 e l'antisemitisme, sentiment politic poderós dins la vida politica europèa, perdeguèt son importància dins lo debat politic europèu.
Consequéncias dins lo drech internacionau[modificar | modificar la font]
En fòra dei consequéncias sus l'evolucion dei comunautats jusievas, l'Olocaust foguèt egalament l'origina de divèrseis evolucions dins lei domenis dau drech internacionau. D'efèct, la creacion d'un tribunau per jutjar lei crimes nazis venguèt lo modèl per la creacion de tribunaus internacionaus dins la segonda mitat dau sègle XX (Iogoslavia, Rwanda...). Subretot, permetèt de definir la nocion de genocidi coma l'exterminacion fisica, volontària e organizada d'un grop en causa de seis originas etnicas, de son mòde de vida o de seis opinions politicas o religiosas.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Google Books
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Omer Bartov, L'armée de Hitler, París, Hachette, 1999.
- (fr) François Bedarida (sous la dir.), La politique nazie d'exterminacion, París, Albin Michel, 1989.
- (de) Wolfgang Benz (Hrsg), Die Juden in Deutschland 1933-1945, München, 1988.
- (de) Wolfgang Benz (Hrsg), Dimension frd Völkermords, München, 1991.
- (fr) Georges Bensoussan, Histoire de la Shoah, Presses universitaires de France, collecion « Que sais-je ? » 2006 (1a edicion en 1996).
- (fr) Christopher Browning, Les origines de la Solution finale, Points/Histoire Seuil, 2009 (ISBN 978-2-7578-0970-9).
- (fr) Lucy S. Dawidowicz, La Guerre contre les Juifs, Hachette, 1977.
- (fr) Saul Frielander, L'Allemagne nazie et les juifs dans les années de persécution (1933-1939), París, Seuil, 1997.
- (fr) Léon Poliakov, Bréviaire de la haine : le IIIe Reich et les Juifs, Presses Pocket, 1993 (1a edicion, Calmann-Lévy, 1951).
- (fr) Jérôme Vaillant (sous la dir.), La dénazification par les vainqueurs, Lille, 1981.
- (fr) Dominique Vidal, Les historiens allemands relisent la Shoah, Bruxelles, Complexe, 2002.
- (fr) Devant l'Histoire, les documents de la controverse sur la singularité de l'extermination des juifs par le régime nazi, París, les Editions du Cerf, 1988.
- (fr) L'histoire escamotée, les tentatives de la liquide du passé nazi en Alemagne, París, La Découverte, 1988.


text:
Libertat Bearn, en conférence de presse pour le premier anniversaire
Qui èm ? / Qui nous sommes ?
Libertat Bearn qu’ei la seccion biarnesa deu naveth movement de l’esquèrra revolucionària d’Occitania: LIBERTAT !
Que militam per la reconeishença de la cultura nosta, la justícia sociau, la solidaritat enter los pòbles, la luta contra totas las discriminacions (racistas, fascistas, sexistas ..) e donc per ua societat alternativa au capitalisme.
5'49
Lire aussi notre article sur leur revue LA REVISTA :
La Revista, la revue de Libertat, gauche révolutionnaire d'Occitanie
Presentacion de Libertat, arron 1 an d'existéncia
envoyé par libertat_tv. - L'info internationale vidéo.


text:
Tavernay
Tavernay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel riu lo Ternin, #que passa en bordure del bourg.
- Caserius
Lo masatge caseriu de la Comaille es mai importanta que lo bourg. Los ostals d'aquel caseriu an alinhat la longitud de la rota #que connècta Autun a Castell-Chinon (Ciutat).
La commune est traversée par la rivière le Ternin, qui passe en bordure du bourg.
- Hameaux
Le hameau de la Comaille est plus important que le bourg. Les maisons de ce hameau sont alignées le long de la route qui relie Autun à Château-Chinon (Ville).
Istòria[modificar | modificar la font]
Es n'en abril 1164, que lo Pape Alexandre III, refugiat a França, confime per una Bulle, lo patronnage de la parròquia al benefici del Abbaye de Sant-Martin de Autun: " Ecclesiam Tavernaco "[1].
Bastit en bordure del Ternin, lo bourg de Tavernay a preses lo luòc d'un important abitat gallo-romain. En 1311, Agnès de Magny, vend a Varolles dels bens en benefici del Abbaye de Sant-Martin de Autun[2].
Guillaume de Montholon, fa confession e dénombrement a Jean E de Marigny, abbé de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, per desparièras possessions a Reclesne, Verrières, en Ordenant, e Tavernay[3].
Las causas de crida del tribunal del pòrti de Bourgogne, reconeisson, en 1385 que lo Abbaye de Sant-Martin de Autun jouit per aquela tèrra de " La Comaille " dempuèi tempses ancians d'anautita, mièja, e bassa justícia[4].
Un grand canal derivava las aigas de l'Aquela a la nautor de Polroy pels portar en la Arroux 4 km en amont del confluisson natural, jols murs de Autun. Se seguís encara lo traçat d'aquel canal a travèrs del territòri de la municipalitat de Tavernay.
Lo vilatge a conegut una fòrta expansion a la fin del sègle XIX e al començament del Sègle XX, ligada a l'espleitacion de schistes bitumineux. I i aguèt quatre potz de houille, un a Chambois, dos a St Romain e un a Polroy, #que se n'endonvíe la localizacion mercés a l'arquitectura caractéristique dels pichons bastiments industriales en briques d'aquela epòca, inspiradas grandas indústrias del nòrd de la França. Cinc fabricas de schistes avián installat a Poizot, lo Retorn, Pont-Renaud, lo Marbre e la Granda Fabrica, venguda uèi la Vièlha Fabrica, prèpa de la Comaille, #que las terrils, fòrça atenuats pel temps, ne son ara cobèrts d'una vegetacion dense. Totas aquelas espleitacions an pas fin finala durat que vint o trenta ans. La Granda Fabrica, amb 110 obrièrs, a barrat las siás pòrtas l'an 1903.
I #aver fins a formatnum:1000 {{}} abitants en la comuna. La glèisa Santa-Laurent, consagrada l'an 1872 en remplacement del anciana, mai pichona, es mai granda que las glèisas dels pòbles vesins.
L'estenduda de la zòna comerciala e industriala a lo sieu limit sud (sul territòri de la municipalitat de Autun) es una basa per Tavernay, #que vei la siá populacion créisser leugièrament dempuèi 2006.
C'est en avril 1164, que le Pape Alexandre III, réfugié en France, confime par une Bulle, le patronnage de la paroisse au bénéfice de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: " Ecclesiam Tavernaco "[5].
Bâti en bordure du Ternin, le bourg de Tavernay a pris la place d'un important habitat gallo-romain. En 1311, Agnès de Magny, vend à Varolles des biens au profit de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[6].
Guillaume de Montholon, fait aveu et dénombrement à Jean I de Marigny, abbé de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, pour différentes possessions à Reclesne, Verrières, Sommant, et Tavernay[7].
Les causes d'appel de la cour du duc de Bourgogne, reconnaissent, en 1385 que l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun jouit pour cette terre de " La Comaille " depuis des temps anciens de haute, moyenne, et basse justice[8].
Un grand canal dérivait les eaux de la Celle à la hauteur de Polroy pour les amener dans l'Arroux 4 km en amont du confluent naturel, sous les murs d'Autun. On suit encore le tracé de ce canal à travers le territoire de la commune de Tavernay.
Le village a connu une forte expansion à la fin du sègle XIX et au début du Sègle XX, liée à l'exploitation de schistes bitumineux. Il y eut quatre puits de houille, un à Chambois, deux à St Romain et un à Polroy, dont on devine l'emplacement grâce à l'architecture caractéristique des petites constructions industrielles en briques de cette époque, inspirées des grandes industries du nord de la France. Cinq usines de schistes étaient installées à Poizot, la Revenue, Pont-Renaud, la Marbre et la Grande Usine, devenue aujourd'hui la Vieille Usine, proche de la Comaille, dont les terrils, très atténués par le temps, sont maintenant couverts d'une végétation dense. Toutes ces exploitations n'ont finalement duré que vingt ou trente ans. La Grande Usine, avec 110 ouvriers, a fermé ses portes en 1903.
Il y eut jusqu'à 1 000 habitants dans la commune. La glèisa Saint-Laurent, consacrée en 1872 en remplacement de l'ancienne, plus petite, est plus grande que les églises des villages voisins.
L'extension de la zone commerciale et industrielle à sa limite sud (sur le territoire de la commune d'Autun) est un atout pour Tavernay, qui voit sa population croître légèrement depuis 2006.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°18. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° 102 de 1311. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°110.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°138.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°18. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° 102 de 1311. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°110.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°138.


text:
629
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 629 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Tikal[modificar | modificar la font]
Fondacion de la vila de Dos Pilas a 110 km au sud-oèst de la ciutat-estat per assegurar lo contraròtle deis itineraris comerciaus lòng de Río La Pasión. Aquò marquèt lo redreiçament de la poissança de la poissança de Tikal dempuei sa desfacha de 562.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 13 de setembre de 2011
Avalotar o abalotar, avesque o abesque.
Un problèma que's pausa dab lo mot avesque qui n'ei pas jamés prononciat auesque enlòc. Aquí l'explicacion que n'ei tanben simpla: aqueth mot -deu grec latinizat episcopus-, n'ei pas d'origina gascona, qu'ei un manlhèu ancian deu francés, qui suplantè lo mot genuinament occitan bisbe (tanben d'episcopus). Lo cas d'avesque s'aparenta au de chivau (meslèu grafiat shivau en occitan oficiau), tanben d'origina non gascona. Lo mot genuinament gascon qu'ei cavath / cauath, enqüèra viu locaument mès pòc utilizat uei lo dia.
8 comentaris:
-
-
"avesque" se trapa dins de documents nordcatalans medievaus
- 20 de setembre de 2011 a les 13:43
-
-
Que cau adaptar l'ortografia a la realitat de la lenga, cada còp qu'ac podem har. Episcopos > Episcopu(m)> Abesque.
Lo noste Joan deu Peiroton qu'a arrason, enlòc ne's prononcia pas [aweske]. Que's trufam bèth "avesque" que s'encontri en documents catalans de l'Edat Miejancèra. En gascon, la logica que voleré l'escrivóssim ABESQUE, tot simplament e tà non pas estar sabentàs inutilament en bèth hadent ua faussa etimologia "a la francesa".
- 21 de setembre de 2011 a les 13:05
-
-
Lo noste Joan deu Peiroton qu'a arrason. EPISCOPOS > EPISCOPU(m) > ABESQUE. Lo V qu'ei un cultisme acomparader au francés e que'u cau virar. AVESQUE estossi estat escrivut en tèxtes catalans de l'Edat Miejancèra...Que s'en trufam bèth!
- 21 de setembre de 2011 a les 13:20
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
En efèit, que serí partidari d'escríver abesque, tostem, tabé... totun, com non soi pas d'acòrd que cadun escriga a la soa mòda, que sagi de'm disciplinar e d'arrespectar la grafia "universitària" o la d'Aran (aquesta darrèra sovent mes coherenta dab lo sistèma grafic gascon). Aquò dit, que'm hè gòi de liéger tèxtes gascon, e mes generaument occitans, en grafias mei foneticas. La grafia n'ei pas un problèma per jo. Pas mes qu'en francés. Mès qu'ei vertat que's ved los normativizadors deu gascons e son o èran plan francés. Que cau èster francés tà acceptar que tostemps poga èster prononciat com tostem, e que pan o gran e's pronóncien pas parièr que pan o gran. Agossem agut un linguista occitanista de la talha de Joan Coromines...Aquò rai, la grafia non hè pas la lengua...e respectar la grafia que cau.
- 22 de setembre de 2011 a les 11:17
-
-
Car Joan deu Peiroton,
La grafia non haré pas la lenga lo monde sabossin enqüèra parlar, entenossin enqüèra la musica deu gascon en la soa vita-vitanta. Uei, n'avem pas mei nat, o chic d'escadenças entad audir un bon gascon parlat. Que m'arcasti hòrt aquesta situacion mes qu'ei ua hèita qui non podem pas virar.
Los navèths parlaires de uei qu'an aprés la lenga en los libes, las gramaticas e/o los diccionaris tròp sovent hèits per monde qui n'an pas lo gascon tau com parlar natre.
Los nòstes locutors de uei qu'an aprés la lenga de las bocas de professors de Calandretas, collègis, licèus, universitats. Aqueths professors, mantuns còps, n'an pas eths tanpauc ua bona coneishença de l'idiòma gascon pr'amor n'ei pas jamei estat la soa lenga de casa, de familha, deu son temps de mainatges.
Que cau apréner lo gascon dab obratges vielhs, los de Lalanne, Bouzet, Foix, Daugé, Camelat, Palay, Arnaudin, Bladé, Gassiat etc...E pas briga dab los maishants libes de uei, lo de Romieu e Bianchi per exemple. Que cau anar a la hont e briga abeurà's au bocau, l'aiga qu'i es tròp cascanta e que hè prudir la ganurra.
Alavetz, que sèi la grafia qu'a hòrt ua gran influéncia suu biaish de díser, e de mau díser lo noste gascon. La pèrda de qualitat de la lenga, lo son apraubiment, la soa occitanizacion que vienen d'aquera hrèita de curiosèr, d'aqueth "béniouiouisme" generalizat au varrei deus occitanistas qui s'an, soventes còps, deishat l'esperit critic tau catequisme ideologic deus mèstes autoproclamats d'ua nov-lenga hastiau.
Quand legi La Setmana, o las croniclas de tau o tau occitanista en la premsa, o las òbras de tau o tau universitari famós, que soi tostemps ahurbit de constatar lo praubèr, la maishant nivèth deu son gascon. Un nhirgo de laboratòri, shens amna, shens arredics, shens colhons. Ua lenga hòra-sòu, un parlar "Canada Dry".
E totun aqueth monde occitanista que se'n créden hòrt, hòrt...
La broisha-cantadora biarnesa quand se trufa d'eths, que'm hè hòrt arríder e qu'a arrason d'ac har, pr'amor que son mei anar mei de non suportar.
- 22 de setembre de 2011 a les 11:50
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Bon-
Çò qui'n dit "Capsot" (occitanista catalanofòen e occitanofòne) ( dens una discussion de l'article wikipedia sus gascon)
"Perdon de venir embestiar sus un detalh mas pensi pas que la forma avesque siá occitana a l'origina. La forma mai anciana e mai occitana aparentament es bisbe que n'es demorat la Berbiá (amb rotacisme) en país d'Albi. avesque arriba ja tre lo sègle XII o XIII e bon es benlèu imputable al pes que la glèisa prenguèt aprèp lo catarisme, en tot cas lo pas de -P- a -v- lo marca coma non natural a priòri, ai pas vist per ara de grafia *abesque dins los tèxtes ancians, es pas un problèma de betacisme. Amistats, a lèu, Capsot (d) 3 julhet de 2009 a 06.18 (UTC)"
E un occitanista bearnés Lembeye de hornir:
"Adiu, dens la soa gramatica bearnesa, Boset que recomanda Bisbe, mes curosament Lespin e Raimond no'u mentaven pas. Avesque que sembla estar efectivament un francisme en bearnes."
B'ei clar que avesque ei un gallicisme de glèisa.
Bon, aquò n'ei pas lo problèma. Lo problèma qu'ei la grafia dab v, incoherenta dab la pronóncia. Absurde.
- 23 de setembre de 2011 a les 19:18
-
-
Dilhèu "bisbe" qu'estó lo mot de l'Edat Miejancèra. Totun, ABESQUE qu'ei emplegat desempuish sègles adara. La logica de voler a tot hòrt arrestitüir los mots ancians que'ns pòt tanben miar a tornar parlar basco...Ont cau estancà's en aquera quèsta de puretat?
- 25 de setembre de 2011 a les 12:15
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Non, non, n'èi pas jamés dit ni pensat que cau remplaçar avesque per bisbe! Totun, que cau tornar incorporar bisbe com mot gascon a costat d'avesque. Avesque/bisbe com medecin/mètge. Que cau anotar bisbe com ac hèm tà mètge, qu'ei a díser fòrma genuina, anciana e literària, non emplegada en la lengua parlada d'uei lo dia sauv en Aran. Los hèits qui metge e bisbe e sian de la lengua gascona anciana e que sian enqüèra emplegats en Aran uei lo dia, que son dus arguments deus bons tà que sian indicats en nòstes diccionaris. Lo contrari que seré anormau, que'm pensi.
- 25 de setembre de 2011 a les 15:25


text:
1047
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1047 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Batalha de Val-ès-Dune lo 10 de julhet entre lei fòrças dau rèi de França e dau duc de Normandia còntra aquelei dei senhors en revòuta dempuei l'annada passada. S'acabèt per una desfacha deis insurgents que permetèt de restablir la patz — franc dins lei fèus de Gui de Brionne que contunièt la lucha fins a 1051 — e lo poder ducau en Normandia.