text:
Whisky
Lo whisky (uisge-beatha en escocés), o whiskey (uisce beatha o fuisce en irlandés) es una bevenda alcolizada d'origina irlandesa o escocesa a basa d'òrdi. Existís actualament qualques destillariás dins un fum de païses mas la majoritat de la produccion es encara en Escòcia; aqueste whisky es nomenat Scotch whisky, Whisky d'Escòcia en occitan, segon una lei escocesa que certificada l'origina de la bevenda.
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra traça escrita del whisky data de 1405 en Irlanda[1], que i èra destillat pels monges. Es tanben mencionat en Escòcia en 1496[2]. Pasmens, se pensa que lo whisky èra ja conegut dempuèi qualques centenas d'annadas abans. Sabèm pas quora e ont lo whisky foguèt d'en primièr destillat e la produccion locala non documentada pendent aqueste periòde fa que l'identificacion de l'origina de la beguda es dificila. En mai, es possible que diferents grops descobriguèsson los processus de destillacion completament independament los uns dels autres.
De cercaires pensan que los alcòls destillats foguèron d'en primièr produches entre lo sègle VIII e lo sègle IX en Orient Mejan[3] e que l'art de la destillacion foguèt portat en Irlanda e Grand Bretanha per los monges crestians. Es una legenda populara que Sant Patrici introduguèt la destillacion en Irlanda e Escòcia, mas i demorèt tròp lèu perque foguèsse possible. Pasmens, es possible que lo processus de destillacion foguèsse descobèrt en Irlanda e dins las illas britanicas (independament o en precursor de la destillacion Arabia) per de pageses coma un mejan d'utilizar lo demai de grans, après la segada.
Elaboracion[modificar | modificar la font]
L'elaboracion d'un whisky dura al minimum tres ans ; se l'envielhiment en bota de casse es inferior a tres ans, es pas possible de li bailar l'appelacion de whisky. La fabricacion se fa en cinc etapas.
- Lo "maltatge" : per obtenir de malt, es d'usatge d'espandir l'òrdi e de lo banhar perque grelhe. Aquela operacion dura una a doas setmanas. Lo maltage es arrestat en secar los grans en dessús d'un forn, generalament alimentat per de torba, que baila a d'unes whiskies son gost particular. Quand es sec, lo malt es trissat, çò que produtz una mena de farina sonada grist.
- Lo mesclatge : lo grist es puèi mesclat amb d'aiga cauda. Aquela aiga va bailar son tipe al whisky, en foncion dels terrens qu'a traversada, donant d'aròmas torbats, minerals o de tèrra de bruga.
Aquela operacion a per tòca de transformar l'amidon contengut dins lo malt en sucres fermentables jos l'accion d'enzims. Se fa dins de grands bacins de fusta sonats « mash tun ». Lo produch d'aquel mesclatge es apelat « wort ».
- La fermentacion : lo molt sucrat aital obtengut es addicionat de levaduras e la fermentacion alcolica se produtz. Aqueste processus es parièr al de la fabricacion de la bièrra mas l'etapa seguenta es pròpria al whisky.
- La destillacion : la bièrra aital obtenguda subís una dobla destillacion, que sa tòca es de desseparar l'aiga de l'alcòl. Los whiskeys irlandeses subisson generalament una tripla destillacion e es çò meteis per d'unes scotchs. A la fin d'aquesta etapa, lo whisky es incolòr e titra aperaquí 70°.
- L'envielhiment : lo whisky es fin finala mes de vielhir en botas de casse, ja utilizadas lo mai sovent. Es pendent aquesta etapa que lo whisky se colora e pren d'aròmas especifics segon la fusta utilizada. Lo periòde d'envielhiment minimal d'un scotch es de 3 ans mas la màger part dels single malt vielhisson generalament entre 8 e 12 ans, d'unas botelhas de single cask van passar fins a 30 ans en barrica abans la mesa en botelha.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Who invented whisky - the Scots or the Irish?
- ↑ History of Scotch Whisky
- ↑ History of Alcohol and Drinking around the World


c: text/html

text:
DMOZ
L'Open Directory Project, abreujat ODP, tanben conegut jol nom de DMOZ (Directory Mozilla), es un annuari web creat en 1998, jos licéncia Netscape Open Directory License. Es gerit per una vasta comunautat d'editors benevòls del monde entièr, cadun estant responsable d'una o mai d'una categoria.
A la fin de febrièr de 2006, l'annuari conten mai de 4,75 milions d'adreças de sits, classadas dins mai de 700 000 categorias. Mai de 71 000 editors an participat al projècte dempuèi son lançament; prèp de 8000 son totjorn actius. L'annuari repertoria de ressorsas dins 78 lengas.
L'ODP es entièrament gratuit. L'ajust d'un sit novèl e l'utilizacion de las donadas costan pas res. Las donadas pòdon èsser descargadas e utilizadas gratuitament, mejançant lo respècte de la licéncia e l'ajust del còde HTML d'atribucion.
De sites nombroses utilizan las donadas de l'ODP, en complement d'autres servicis, lo pus conegut estant Google.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Létricourt
Létricourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Damatges al cors de las doas guèrras mondialas.
- Présence gallo-romaine.
- Dommages au cours des deux guerres mondiales.


text:
Brahmagupta
Brahmagupta (598-668) èra un matematician indian dau sègle VII. Cap de l'observatòri astronomic d'Ujjain, centre scientific major d'aquel epòca, es l'autor d'unei libres important regardant lo desvolopaent dei matematicas. En particular, definiguèt la cifra zèro coma lo resultat de la sostraccion d'un nombre par lo meteis nombre. Depintèt tanben divèrsei resultats d'operacions utilizant lo zèro e la solucion deis eqüacions dau segond gras. Pertocant l'astronomia, calculèt la durada d'una annada tèrrestra e prepausèt doas valors (365 jorns, 6 oras, 5 minutas e 19 segondas e 365 jorns, 6 oras, 12 minutas e 36 segondas) que son quasi identicas a la valor modèrna.
Son trabalh aguèt una influéncia importanta sus leis estudis deis astronòms arabis dau periòde abbassida.
Òbras principalas[modificar | modificar la font]
- Cadamekela (624).
- Brahmasphutasiddhanta (628) qu'es son òbra pus famosa.
- Khandakhadyaka (665).
- Durkeamynarda (672).


text:
L’installacion d’SPIP es simplassa : en particular, necessita pas de modificar cap de fichièr manualament amb de variablas estranhas. Lo camin de seguir es detalhat çai sota :
- Anar agantar lo fichièr d’SPIP sus nòstre servidor, e lo decomprimir sus vòstre ordenador personal. Obtenètz un repertòri « SPIP... » que conten l’ensemble dels fichièrs del sistèma SPIP.
- Installar lo contengut d’aquel repertòri sus vòstre sit (per FTP, coma fasètz de costuma per installar de paginas sus vòstre sit).
- Vos connectar amb vòstre navigador sus vòstre sit, dins un repertòri titolat « ecrire », ont SPIP vos prepausarà una interfàcia grafica que vos permetrà de configurar lo sistèma. Un còp las qualques informacions de configuracion fornidas, SPIP serà totalament installat e poirètz començar de trabalhar sus vòstre sit.
Configuracion necessària
Vos cal dispausar d’un albergament Web amb :
- un accès FTP per installar de fichièrs ;
- lo supòrt de PHP3 ;
- un accès a une basa de donadas MySQL.
Abans l’installacion, vos cal téner una basa mySQL disponibla. Per mantun albergaire, cal siá emandar a l’administrator que vos active una basa MySQL, siá seguir un procediment automatizat (cossí que siá, activar la basa mySQL a pas res a veire amb SPIP ; en cas de dificultats, i a pas que vòstre albergaire que vos pòt fornir los mots de santa Clara necessaris e explicar cossí activar vòstre compte mySQL).
Vos cal conéisser las donadas de votre connexion MySQL (fournidas per l’albergaire) :
- l’adreiça de la basa MySQL : per exemple sql.free.fr, o localhost, o vuèja ;
- vòstre login MySQL : plan de còps lo meteis login que vòstre compte Web ;
- vòstre mot de santa Clara MySQL : plan de còps lo meteis que lo del compte Web ;
Al installar SPIP, un còp qu’auretz indicat aquelas entresenhas, deuretz tanben precisar :
- lo nom de la basa de donadas : plan sovent, tòrna prene lo login de vòstre compte Web - es tanben possible que lo servidor permeta que siá vos que creetz aquela basa.
Exemple : se tenètz un compte Web nomenat « monsit » en cò de Free (adreiça http://monsit.free.fr), l’adreiça de la basa mySQL es « sql.free.fr », lo nom de la basa de donadas es « monsit », vòstre login es « monsit » e le mot de santa Clara es lo de vòstre compte. Vos basta d’activar vòstra basa de donadas per php.
Aqueles elements son indispensables : los coneguèssetz pas, contactatz vòstre albergaire per li demandar los vos rementar.
Cap de configuracion especiala de vòstra maquina es pas necessària, SPIP se gerís completament pel web. Avètz pas de besonh que d’un navigador web (quin que siá), e d’un logicial pel transferiment FTP per installar los fichièrs sus vòstre compte.
Installacion automatica (« spip_loader »)
Existís per SPIP una installacion tras que simplficada : basta de telecargar un fichièr sus vòstre servidor e òpa, es installat.
Atencion : aquel biais fonciona pas amb totes los servidors. Aquò marche pas (o veiretz sul pic), anatz a l’etapa 1 çai sota.
Agantatz lo fichièr spip_loader.php3 a l’adreiça çai-sota (se lo fichièr s’afficha dins vòstre navigador, fasètz « Enregistrar jos... ») :
- http://rezo.net/spip-dev/INSTALL
e telecargatz-lo tal coma es sus vòstre servidor (en cò de vòstre albergador) per FTP. « Vesitatz » aquela pagina amb vòstre navigador web costumièr (l’adreiça serà quicòm coma : http://www.monsit.com/spip_loader.php3) e seguissètz lo camin indicat.
Se lo procediment fonciona, aquel fichieron (7 Ko) vos aganta SPIP sus nòstre quite servidor e lo vos installa en cò de vòstre albergador.
S’amòda alar automaticament lo procediment de configuracion (etapa 3 çai sota).
1. Agantar SPIP
SPIP es disponible en telecargament pel Web a l’adreiça :
- http://www.spip.net/spip-dev/DISTRIB
Dins aquel repertòri traparetz :
- un fichièr
spip.zip : s’agís de la version completa d’SPIP, conten totas las reviradas disponiblas
- un repertòri que conten las versions monolingüas d’SPIP (identificadas pel còde de la lenga en doas o tres letras) ; aquelas versions pòdon permetre de limitar l’espaci qu’ocuparà SPIP sus vòstre albergament e/o lo temps de telecargament).
Cusissètz la version que vos interessa, descomprimissètz l’archiu sus vòstre ordenador dins lo repertòri de vòstra causida, puèi installatz los fichièrs en cò de vòstre albergador via FTP.
2. Installar los fichièrs
Installatz l’ensemble dels fichièrs d’SPIP sus vòstre sit, al luòc ont volètz que lo sit generat per SPIP siá accessible al public : en general al raiç del sit, mas aquò es pas obligatòri.
L’estructura es la seguenta :
- repertòri raiç
- esqueletas.html
- un fum de fichièrs.php3
- repertòri /CACHE (vuèg)
- repertòri /IMG (vuèg)
- repertòri /NAVPICS
- repertòri /ecrire (lo mai important)
- un fum de fichièrs.php3
- repertòri /AIDE
- repertòri /img_pack
- repertòri /data (vuèg)
- repertòri /lang
- repertòri /upload (vuèg)
- repertòri /ecrire (lo mai important)
3. Procediment de configuracion
Tre ara, tot se fa en linha. Basta qu’anetz « vesitar » vòstre repertòri « /ecrire » pel Web.
Exemple : segon nòstre exemple precedent, vos caldriá anar a l’adreiça http://monsit.free.fr/ecrire.
Quora vos connectatz pel primièr còp a aquela adreiça, un procediment
d’installacion pas a pas s’amòda.
L’interfàcia es simplassa, basta de picar las donadas que vos demanda (mai que mai las informacion a prepaus de vòstra basa de donadas mySQL indicadas a la debuta). Un còp aquò fach, lo sistèma demanda l’identificacion qu’avètz indicada e podètz començar de crear vòstre sit. Los còps seguents, anaretz cada còp trabalhar dins aquel repertòri «/ecrire » amb vòstre login e vòstre mot de santa Clara.
En cada estapa de l’installacion, traparetz un ligam cap a l’ajuda (coma aicí: ) que dobrís una fenèstra d’ajuda en linha explicant cada detalh de l’utilizacion d’SPIP.
(la sola operacion un pauc complicada, que d’unes servidors necessitaràn de far es la seguenta : vos caldrà benlèu modificar los "dreches d’accès" de certanes repertòris ; l’operacion es pas maissanta, e l’ajuda en linha vos balha los detalhs necessaris.)
Si tot s’es plan debanat fins ara, l’installacion es acabada, podètz ara crear e gerir vòstre sit sense cap manipulacion esoterica...
En cas qu’apareguèsson d’errors (de l’estil: avètz oblidat vòstre login per accedir al sit - aquò arriba plan de còps a la debuta...) per tornar amodar l’installacion, cal utilizar lo vòstre logicial FTP e escafar los fichièrs seguents :
/ecrire/inc-connect.php3
/ecrire/.htaccess (se existís)
La connexion seguenta al repertòri "ecrire" amodarà una novèla installacion (en realitat, es l’abséncia del fichièr "inc-connect.php3" qu’o provòca).
Testimoniatz
Per fins de nos ajudar a melhorar aqueste procediment d’installacion, nos agradariá que nos contèssetz vòstra experiéncia dins los forums d’aqueste sit o en escriure a spip@rezo.net (atencion: dins los dos cases las responsas seràn publicadas sus nòstre sit, siá dins lo forum, siá dins los archius de la nòstra lista de discussion).
S’avètz fach l’installacion vos meteis, vos pregam d’indicar :
- lo nom del vòstre servidor (important, per que balha una idèa dels diferents servidors web compatibles amb SPIP, en particular se son gratuits);
- las eventualas dificultats encontradas (dificultats d’interfàcia e de compreneson del procediment d’instalacion, aquò farà mestièr per melhorar l’interfàcia o la documentacion) ;
- e mai se l’installacion s’es debanada sens cap de dificultat, vos mercejam d’o nos far saber (aquò tanben es una informacion interessanta).


text:
Villes et mairies du District de Porrentruy (166)
Liste des communes
Porrentruy
Ville de Porrentruy, localité de la Suisse de 6 600 habitants.
La mairie de Porrentruy a une adresse e-mail et un site Internet.
Courgenay
Ville de Courgenay, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Courgenay a une adresse e-mail et un site Internet.
Alle
Village de Alle, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Alle a une adresse e-mail et un site Internet.
Basse-Allaine
Village de Basse-Allaine, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Basse-Allaine a une adresse e-mail et un site Internet.
Clos du Doubs
Village du Clos du Doubs, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie du Clos du Doubs a une adresse e-mail et un site Internet.
Boncourt
Village de Boncourt, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Boncourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Fontenais
Village de Fontenais, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Fontenais a une adresse e-mail et un site Internet.
La Baroche
Village de la Baroche, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de la Baroche a une adresse e-mail et un site Internet.
Haute-Ajoie
Village de Haute-Ajoie, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Haute-Ajoie a une adresse e-mail et un site Internet.
Cornol
Village de Cornol, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Cornol a une adresse e-mail et un site Internet.
Courtedoux
Village de Courtedoux, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Courtedoux a une adresse e-mail et un site Internet.
Bonfol
Village de Bonfol, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bonfol a une adresse e-mail et un site Internet.
Bure
Village de Bure, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bure a une adresse e-mail et un site Internet.
Coeuve
Village de Coeuve, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Coeuve a une adresse e-mail et un site Internet.
Vendlincourt
Village de Vendlincourt, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Vendlincourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Bressaucourt
Village de Bressaucourt, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Bressaucourt a une adresse e-mail.
Fahy
Village de Fahy, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Fahy a une adresse e-mail.
Grandfontaine
Village de Grandfontaine, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Grandfontaine a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Graimbouville
Graimbouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Graimbouville Es un pichon vilatge situat a aperaquí 20 km del Havre.
Graimbouville est un petit village situé à environ 20 km du Havre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vestigis préhistoriques e ancians.
- Preséncia gallo-romaine.
- Vestiges préhistoriques et antiques.
- Présence gallo-romaine.


text:
Cheppy
Cheppy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Bòsc de Cheppy,
- vallée e de marges de la Buanthe.
- Bois de Cheppy,
- vallée et rives de la Buanthe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luòc de batalhas de la Primièra Guèrra mondiala. Cementèris alemands e de franceses e monument del Missorí, monument dédié als volontaris americanes del Estat del Missorí.
Site de batailles de la Première Guerre mondiale. Cimetières allemand et français et monument du Missouri, monument dédié aux volontaires américains de l'État du Missouri.


text:
Beaumont (Yonne)
Beaumont es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ciutat l'an 1185 jol nom de Bellus Monds.
- Seriá lo ancià Bandritum de la mapa de Peutinger.
- Jean, sire de Cheny, possedissiá la tèrra de Beaumont en 1276 ; Charles de Savoisy, baron de Seignelay, la #crompar en 1394 ; aperteniá als Lenfernat al Modèl:XVe sègle.
- Al pòrt del Crot-a los-Fraires (anciana granja de la abbaye de Pontigny) èran embarcats los vins de la region a destination de París.
- Caseriu De Chemilly fins en 1790
- Cité en 1185 sous le nom de Bellus Mons.
- Serait l'ancien Bandritum de la carte de Peutinger.
- Jean, sire de Cheny, possédait la terre de Beaumont en 1276 ; Charles de Savoisy, baron de Seignelay, l'acheta en 1394 ; appartenait aux Lenfernat au Modèl:XVe siècle.
- Au port du Crot-aux-Moines (ancienne ferme de l'abbaye de Pontigny) étaient embarqués les vins de la région à destination de Paris.
- Hameau de Chemilly jusqu'en 1790


text:
-163
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -163 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Intervencion d'una fòrça militara en Egipte per restablir lo faraon Ptolemèu VI qu'aviá perdut lo poder l'annada precedenta en causa d'un còp d'estat organizat per son fraire Ptolemèu VIII. Pasmens, Ptolemèu VI adoptèt pauc a pauc una politica independenta e lei Romans acomencèron donc en parallèl de sostenir son fraire. Dins totei lei cas, aquò confirmèt l'influéncia romana sus leis afaires intèrnes egipcians.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin dau partiment dau poder entre Ptolemèu VI, Ptolemèu VIII e Cleopatra II après una intervencion romana per restablir Ptolemèu VI. Ptolemèu VI demorèt faraon e Ptolemèu VIII rèi de Cirenaïca. Una amnista permetèt de pacificar lei relacions entre lei diferentei faccions. Pasmens, lei relacions entre lei dos fraires demorèron la fònt de conflictes fins a 154 av. J.C..


text:
01/02/2015
Correccion de la dictada de Charreç
Jan-Peire Reidi nos fai segre la correccion de la dictada de Charreç 2015 que se debanet lo 31 de genier, organisada per nòstres amics de Terras d'òc en Charanta occitana.
°°
MODERNITAT
Altituda : 10 km. L’escran de l’ordenador se crueba de pitas fòrmas verdas, negras, rossas e blanchas. ’Quelas tachas de colors son los bòscs, los estanhs e las terras de nòstre país. Si eslargissetz l’imatge (Altituda : 1 km), veiretz las linhas que marquen las rotas e los chamins, mai los quites noms daus vilatges en francés.
Davalatz enquera. Altituda : 500 m. Vesetz la linha blancha d’un chamin que vai ad una maison tota sola. Quand auretz pausat los pès terra (Altituda : 173 m), remarcaretz que la charpenta pleja jos lo pés de la teulada. Lo mortier de chauç e de sable boirats tomba de las peiras daus murs. Mas es enquera dempès, ’quela vielha maison, plaçada dins un endrech plasent. Una estiqueta sus la bóitia de letras nos ditz : « AQUÍ PARLEM OCCITAN ». Segur, la linga daus ancians es totjorn ’quí. Chanta totjorn dins nòstra memòria, coma las fonts e lo rius que ne’n cresem enquera sentir la freschor.
Dins lo monde d’aüei, l’argent taris las aigas per irrigar las terras e garnir las piscinas (tachas bluias sus l’escran). La vita modèrna taris nòstra linga. Empòrta los aubres e los plais, empòrta nòstra cultura. Mas som nastres, nautres que som ’quí. Coma nòstres vielhs, coma las peiras de las maisons e daus chamins. Tant que viuram, auviram la musica de nòstra linga dins los noms daus borgs e daus vilatges, sus las cimas daus bòscs a perda de vuda… Saubram-nos l’aprener a ’quilhs enginhs que passen en-sus, naut dins lo ceu ?
Jan-Peire Reidi
Commentaires
De corregir: pes e non "pés", tarís e non "taris"
Écrit par : Piere | 04/02/2015
S i a nonmas quò-'quí "de corregir" (en bona linga francizada de chas nos : "a corrijar"), quo es pas un defar (chas nos, diriam: un afar).
Écrit par : Jean-Pierre Reydy | 06/02/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
Villes et mairies de État fédéré de Basse-Autriche
Liste des communes
Sankt Pölten
Ville de Sankt Pölten, localité d'Autriche de 51 000 habitants.
La mairie de Sankt Pölten a une adresse e-mail et un site Internet.
Wiener Neustadt
Ville de Wiener Neustadt, localité d'Autriche de 40 000 habitants.
La mairie de Wiener Neustadt a une adresse e-mail et un site Internet.
Klosterneuburg
Ville de Klosterneuburg, localité d'Autriche de 25 000 habitants.
La mairie de Klosterneuburg a un site Internet.
Baden
Ville de Baden, localité d'Autriche de 25 000 habitants.
La mairie de Baden a une adresse e-mail et un site Internet.
Krems an der Donau
Ville de Krems an der Donau, localité d'Autriche de 23 000 habitants.
La mairie de Krems an der Donau a une adresse e-mail et un site Internet.
Amstetten
Ville de Amstetten, localité d'Autriche de 23 000 habitants.
La mairie de Amstetten a une adresse e-mail et un site Internet.
Mödling
Ville de Mödling, localité d'Autriche de 20 000 habitants.
La mairie de Mödling a un site Internet.
Traiskirchen
Ville de Traiskirchen, localité d'Autriche de 17 000 habitants.
La mairie de Traiskirchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwechat
Ville de Schwechat, localité d'Autriche de 16 000 habitants.
La mairie de Schwechat a un site Internet.
Stockerau
Ville de Stockerau, localité d'Autriche de 15 000 habitants.
La mairie de Stockerau a un site Internet.
Ternitz
Ville de Ternitz, localité d'Autriche de 14 000 habitants.
La mairie de Ternitz a un site Internet.
Perchtoldsdorf
Ville de Perchtoldsdorf, localité d'Autriche de 14 000 habitants.
La mairie de Perchtoldsdorf a un site Internet.
Tulln an der Donau
Ville de Tulln an der Donau, localité d'Autriche de 14 000 habitants.
La mairie de Tulln an der Donau a un site Internet.
Neunkirchen
Ville de Neunkirchen, localité d'Autriche de 12 000 habitants.
La mairie de Neunkirchen a un site Internet.
Korneuburg
Ville de Korneuburg, localité d'Autriche de 12 000 habitants.
La mairie de Korneuburg a un site Internet.
Waidhofen an der Ybbs
Ville de Waidhofen an der Ybbs, localité d'Autriche de 11 000 habitants.
La mairie de Waidhofen an der Ybbs a une adresse e-mail et un site Internet.
Zwettl-Niederösterreich
Ville de Zwettl-Niederösterreich, localité d'Autriche de 11 000 habitants.
La mairie de Zwettl-Niederösterreich a un site Internet.
Hollabrunn
Ville de Hollabrunn, localité d'Autriche de 11 000 habitants.
La mairie de Hollabrunn a un site Internet.


text:
97
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 97 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Totjorn en operacion en Asia Centrala, lo generau Ban Chao mandèt una ambaissador en direccion de l'Empèri Roman ambé mission d'anar a Roma rescòntrar leis autoritats romanas. La mission mau capitèt mai son representent visitèt l'Asia Occidentala e l'Euròpa Orientala fins a la Mar Negra ò la Mar Mediterranèa.


text:
Occitania - Volèm Viure al País, n°144 novembre/decembre 2005
APRÈS CARCASSONA :
ARA NOS CAU PAUSAR OCCITÀNIA
Robèrt LAFONT
Vos ai avisat,dins mon darrier libre. Se pòt que l'armari ont leis annadas amb la santat m'an embarraat,
cracinèsse. Es la consciéncia, ò, se volètz, la passion de l'istòria viscuda que corcossona. Vaicí donc.
La jornada dau 22 d'octòbre es una data. Pas la marcar au calendier, en grandmercejant pas leis
organizators, seriá injust e ges intelligent. A ieu me recòrda, proporcions gardadas, lo 24 de junh de 1973,
ont a la Fèsta de Lucha Occitana a Montsegur venguèron tres mila joves que s'esperavan pas. Éra lo signe
que passaviam d'un temps ont una desena d'occitanistas se montavan lo cocòt e se carpìnhavan en cambra
a un temps d'aire liure e public. Eriam intrats dins çò que sonère puèi lei " Vint Gloriosas ". Lo Larzac
seguiguèt dins l'annada.
Ongan la chifra es de multiplicar per tres ò quatre. Lei joves nòus son presents en massa. Aquò
s'anonciava dempuèi quauquei temps, mai caliá la pròva abandierada. L'avèm : lo temps nòu, ò tres,
qu'espère a fiu d'analisi dempuèi 1991, s'anóncia. Pas faire cracinar l'armari seriá pietat.
Lo corcosson a de cervèlas
Mai o cau faire amb precaucion e clartat d'esperit. Lo corcosson a de cervèlas. Primier de tot cau
mesurar l'enemic. O dise en tota clartat finala, revision de tactica, desplaçament de conviccion, sens me
renegar de rèn, mai en n'arribant a conclusion. Avèm davant nosautres un Estat, a l'Elisèu e a Matinhon, e
tanbèn un " aparelh ideologic d'Estat " a la carriera de Grenelle, de fèrre batut. E una opinion de " colhons
de Francés " encara pestelada sus la leiçon que i an apresa. Avèm que nos resistís un voler de genocidi
culturau que data dau temps ont Guilhem de Nogaret se meteguèt ai pès dau rei de França e qu'a agut totet
lei sègles desempuèi per s'enfortir d'assegurança, de sacres de Reims e de sacralizacion laïca. Ara siam a
terme. Un pauc de resisténcia, e l'afaire es plegat. " En vos provinces, Sire, on ne parle presque plus
patois. " - " C'est bien, étranglez le CAPES d'occitan. "
La coiraça se renfortís, la ciutadèla dobla lei barris, ara que siam, perqué la paur es dedins. Encara un
còp dise çò que pense. Fai trenta ans qu'anoncière le "
Dénouement français
", e dempuèi amolone leis
entresenhas que la pontannada nos dona. A temps passat s'ensenhaviam de la bastison d'Euròpa, ont se
perdeguèron amb lo franc 75 % dei decisions estatalas ; ara la globalizacion nos aleiçona en
desmainatjant la maquina de produccion. L'armadura es un babòt vujat, lo castèu vèn un desèrt. Mai
l'armadura, dura qu'es, lo desèrt es peiregós. La garnison se fai de mai en mai acarnassida.
Ai totjorn pensat que la fin de França, escricha au libre d'aur e de vergonha de la fin de l'Estat-Nacion,
se fariá dins la dolor e la ràbia, dins l'enduriment finau. Longtemps creseguère a un retorn de faissisme e
guinhave dau costat dau FN. Ara crese puslèu que la gobalizacion sota " l'Empèri ", coma ditz Tòni
Negre, nos fabrica un òrdre capitalista sens sortida acompanhat d'escrancament de l'Estat dei conquistas
socialas e dei libertats publicas. Bush i avança d'un bòn pas. Berluscòni seguís d'un pas de balarèla. De
Villepin i vai coma un Sarkozy. Çò que vòu dire, segur, un avenir fosc de luchas popularas e de
repressions de mai en mai ferotjas. Avisatz-vos, amics, que siam pres, emborginats dedins e que dotze
mila manifestants amassats per una lenga mortinèla, dins l'agach d'una França qu'a pres en Africa e en
Asia la costuma de genocidis pus roges qu'una bandiera occitana, aquò's une peta de cabra.
Pensar au pòble
Venèm d'aver una victòria subretot sus nosautres. Ara cau passar a quicòm mai. La manifestacion de
Carcassona èra per la " lenga occitana ". Es lo primier còp qu'un pòble manifestejava per sa lenga, e non
pas per son viure. O cresiáu pas possible. Òsca ! Ai escrich la data. Se volèm contunhar, cau pensar au
pòble.
Aquí, lo corcosson ditz pas coma. Se crei intelligent, mai es pas profèta. S'acontenta d'assenhalar lei
lusors dau defòra, de l'istòria, que vei per lo trauc que fai dins la fusta.
Ne vei tres que cluquejan.
La primiera es un lumet encara. Nais de la còntradiccion que caupiá dins la lei Defferre de
regionalizacion (una consequéncia, benlèu bastarda, mai reala de nòstrei " Vint gloriosas ", o cau pas
doblidar). L'esperave. Ara comença de se far vesibla. Lei presidents dei regions francesas devián, lèu ò
tard, s'avisar que dins lo batalhon europèu èran leis enfants de tropas : sens poders, sens moneda, conhats
dins una concurréncia bauja amb lo departament, responsables dins de circonscripcions de l'Estat
dessenhadas en cinc minutas : de nanets risibles ! Queyrane, lo President socialista de Ròse-Aups, vèn de
o dire. E a prononciat la paraula que dona la carn de galina au gau galés : Autonomia. Mai encara un còp,
mèfi ! Es un socialista embarcat coma totei sus lo nègachin dau neò-capitalisme. E es lo president de la
primiera region economica de França, la pus madura, la pus ausarda, lo perilh principau dins la
concurréncia territoriala amb l'espaci occitan. Per provar que parlar vòu rèn dire, Vauzelle, qu'es pas a un
prepaus torsut de mai ò de mens, vèn de l'aprovar. Mai siatz avisats. L'ascla entre regions e Estat vèn
d'aparéisser. Cau jogar Regions. E pas doblidar leis Euròregions, qu'una es occitanò-catalana.
Segond esclaire. Lusís au mitan dau desvari. Lo referendum francés s'es acabat per la desbranda dau
projècte europèu. Dise bèn " projècte ", perqué lei govèrns d'Estats sempre sobeirans, e mai sián
globalament tant coma europeanament curats, se mesfisan bèn de pas laissar escapar çò que tenián :
Maastricht, Amsterdam e Niça, e mai çò que podián encara arrapar : vos ne fagatz pas ! lei mejans
juridics s'apreparan per passar sus lo ventre dei ciutadans francés e olandés, e far dintrar per la fenèstra lo
Tractat-Constitucion que se tustèt a una pòrta tampada. Mèfi ! Mèfi !
Lo lumet es dins lo quite bolhabaissa. La fogassa dau referendum passa per catastròfa. Ieu o crese pas ;
la catastròfa èra d'adoptar la conclusion finala d'un procès politic que remonta a 1948 : neo-liberalisme
vengut una lei ininvalidabla e eternizacion per la règla de vòt a l'unanimitat dau règne deis Estats tirans-e-
somés. Aquò sota l'escapa de progrès democratics probables e minims, que tant de " regionalistas ", (mon
partit, lo Pòc) s'i empeguèron coma moscas a la bresca. Mai, dins la campanha electorala, i aguèt una
bolegadissa electorala, una beluga de consciéncia civica. Lo debat se meteguèt dins lo camp dau non, d'un
costat de senèstra insatisfacha e ideosa. Sabe bèn que sa votacion s'apondèt a la collusion extrèma drecha-
senèstra " jacobinassa " (remarca en passant, dins aquel afrairament fòra natura, la veritat de la classa
politica francesa se declarava a bèus uelhs vesents). Eriam donc dins la confusion, e d'unei manquèron
pas de nos ne levar la pèu. Mai, escortegats qu'escortegats, sabiam que l'istòria es totjorn facha de
mesclum. E se portèt antau de qué faire lei famós 55 % qu'aplantèron la menaça màger au prètz dau
pastís.
Dempuèi la discussion per una autra Euròpa a pas decessat. Ne siáu avisat quotidianament sus Internet.
Tròbe aquí fòrça dobertura, fòrça intelligéncia. Mai ges de preséncia occitana. Leis occitanistas laissan
faire lei jacobins que se i engulhen. Un còp de mai serián a costat de la tòca ? E pasmens, s'òm metiá
ensems lo partit dau "
Si, pasmens
" (çai mete lo Pòc, que donava totei leis arguments dau non en fasènt
votar òc) amb lo partit europèu emergent de la senèstra, auriam un nogau consequent e mobilizable per
una ciutadaniá europeïsta aventurada. Mai per far lo nogau tanben consistent, en mai de consequent, cau
lo projècte que s'espèra, clar e realista, argumentat, audaciós. Occitanistas, auriatz pas la clau dins la
pòcha ? Esperatz que l'enemic aga tirat lei pestèus de securitat ?
La consciéncia occitana al rendètz-vos
L'autre lume, mai que lumet, lo vese dins la consciéncia occitana, la que parlava "
lenga
" a
Carcassona. Dau mai vau, dau mai siáu convençut que lei lengas son pas nècias ; son ont son e coma son
per de rasons sosterranhas geograficò-etnò-istoricas. I a donc una Occitània, aquela crosada de camins
evidenta au Sud-Oèst d'Euròpa, articulacion de Nòrd e de Miègjorn, aquela " tombada " narurala dau
continent per Ròse e Aquitània sus la Mar arabò-latina. Cau persuadir leis Occitans qu'Occitània existís,
sus ela e per Euròpa. La veson coma una saca penjada au còu de París. La deurián veire coma un èstre viu
que se descarga dau fais qu'a sus l'esquina dempuèi uech sègles, dau fais genocidari. E mai cau pas
desoblidar qu'amb lei país catalans, son complement miegjornau, fan un autre nos relacionau, pus grand e
tan naturau. Es la leiçon que trase de l'Eurò-Congrès dos mila (lei conclusions son publicadas, podètz
consultar).
Es pas solament una leiçon geograficò-etnò-politica. Es una leiçon d'intelligéncia. Quand Occitània e
sa sòrre Catalonha faguèron son lum, se trachava de sa porgida a la civilizacion. Ieu sòne aquò un
Subjècte d'Istòria
. Sabe que la paraula es escabissosa, tròp intellectuala. Mai n'ai pas d' autra per lo
moment. Mon vòt es pas d'indepéndencia nacionala. L'expression es per lo sègle XIXen e per lo malastrós
Tractat de Versalhas qu'a supliciat quasi quaranta ans nòstre Continent e sei pòbles. Es pas ni mai per una
provincializacion de França. De França, es l'ora de o dire, après aver tot temptat per pas aver a o dire (fins
a rescontrar, per pas grand causa, son President en cò sieu e entre quatre uelhs), n'ai lo gonflige e un
regonfle.
Non, çò que voudriáu es una Occitània intelligenta, una Occitània (apelatz-la nacion, se volètz, ai jamai
agut rèn còntra, a condicion de s'entendre sus lei mots), una Catalanoccitània autonòma que donèsse de
leiçons d'Euròpa nòva au vièlh Continent rampós d'Estats. Un Subjècte d'Istòria. Me diretz que serà pas
deman la velha. Donc après-deman... Uei, pausem donc Occitània sus la taula de jòc. E joguem, avancem
lo palet. O ditz lo corcosson.
Robèrt LAFONT


text:
La Vansa i Fórnols
La Vansa i Fórnols, o Lavansa i Fórnols, se tròba dins la Val de la Vansa, es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Lo caplòc es lo vilatge de Sorribes de la Vansa. La Vansa o Lavansa, antigament documentat Labancia (sègle IX), es d'origina incerta probablament preromana pirenenca. Fórnols, antigament Furnols (Sègle XII), proven del latin Furnulos diminutiu de furnos "forns", benlèu en lo sens de caunas en forma de forn.
La municipalitat de Lavansa e Fórnols compren, en mai del vilatge de Sorribes de la Vansa, caplòc de municipalitat, los vilatges de Fórnols de Cadí, Adraén, Cornellana e Ossera, e las caseries, veïnats o llogarets, qualqu'uns ja despoblats, de la Barceloneta, Colldarnat, Montargull de Lavansa, Sant Pere de Lavansa, Sisquer, Banyeres, Padrinàs e Sant Julià de Pera. En 1860 i aviá los mases abitats de la Masia del Còl de Croses, la del Janet, la de Jetdragó, la de la Patraca, la de la Esteró, la del Sanso e Cal Valentí. Al tèrme i a l'estacion d'esquí de fons de Tuixent - la Vansa
Situacion[modificar | modificar la font]
Es al pè dels versants meridionals de la sèrra del Cadí, a la val del riu de la Vansa. Lo tèrme tradicional de Lavansa aviá una estenduda de 57,1 km², fins que en 1973 li foguèt annexat lo tèrme vesin de Fórnols de Cadí, de 48,98 km², e recebèt lo nom oficial de la Vansa e Fórnols.
Administrativament la municipalitat limita al nòrd amb Alàs i Cerc e amb Cava, a l'èst amb Josa i Tuixén, e amb la Coma i la Pedra (Solsonés), al sud contacta solament pontualament amb lo tèrme de Odèn (Solsonés), e contunha vèrs lo sud-oèst amb Fígols i Alinyà, e a l'oèst amb lo Pla de Sants Tirs (Ribera d'Urgellet).
Demografia[modificar | modificar la font]
Lo primièr cens es de 1975 après la fusion de la Vansa e Fòrnols de Cadí, que en 1857 aviá incorporat Adraén e Cornellana. Las donadas anterioras son la soma de las ancianas municipalitats.
42° 14′ 7″ N 1° 28′ 60″ E / 42.23528, 1.48333 Coordonnées: longitude seconds >= 60
Coordonnées: longitude seconds >= 60


text:
Steinbrunn-le-Haut
Obersteinbrunn en alemannisch ( Steinbrunn-le-Haut en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat del sud de la Nautor-Rhin aperten al Sundgau, region de tucs situats al Sud de Mülhausen distant de 12 km. Lo relief vallonné es drainé pel Muehlbach, ruisseau #que pren la siá font en limit sud-oèst del ban communal (vèrs Obermorschwiller. Ponch culminant : lo Galgen 404 m, situat al nòrd-oèst del vilatge e adossat al ban communal de Zillisheim.
Cette commune du sud du Haut-Rhin appartient au Sundgau, région de collines située au Sud de Mulhouse distante de 12 km. Le relief vallonné est drainé par le Muehlbach, ruisseau qui prend sa source en limite sud-ouest du ban communal (vers Obermorschwiller. Point culminant : le Galgen 404 m, situé au nord-ouest du village et adossé au ban communal de Zillisheim.
Aquela vila al sud del Naut Ren Sundgau aperten a la region de tucs al sud de Mülhausen a una distància de 12 km. Lo terren muntanyós es drenat pel Muehlbach, riuet que s'origina en lo sud-oèst de la comunitat (a Obermorschwiller). Ponch mai naut: la Galgen 404 m, al nòrd-oèst del vilatge e al bòrd de la proïbicion municipala Zillisheim.
La comuna Steinbrunn es una pròspera comuna, fondada per la dinastia "Obersteinbrunn Von Reinach", que son jos enteres de las làpides de la glèisa de Saint Maurice, lo campanal de la glèisa se bastiguèt en 1595 la vila 2 possedís de castèls, bastit lo 1395, un, ont i a solament de rèstas del tèrratrem gigotèt a Bale, l'autra es l'actuala comuna-marida. Fòrça personas foguèron de proprietaris de la vila, coma Jacques Sisigmont, l'avescat de Basilèa. La vila compta a l'ora d'ara amb 600 residents e comptan pas amb l'agrandir.
Aquesta ciutat al sud de l'Alt Rin Sundgau pertany a la regió de turons al sud de Mulhouse a una distància de 12 km. El terreny muntanyós és drenat pel Muehlbach, rierol que s'origina en el sud-oest de la comunitat (a Obermorschwiller). Punt més alt: la Galgen 404 m, al nord-oest del poble i al costat de la prohibició municipal Zillisheim.
La comuna Steinbrunn és una pròspera comuna, fundada per la dinastia "Obersteinbrunn Von Reinach", que estan sota enteres de les làpides de l'església de Saint Maurice, el campanar de l'església es va construir en 1595 la ciutat 2 posseeix castells, construït el 1395, un, on només hi ha restes del terratrèmol va sacsejar a Bale, l'altre és l'actual ajuntament-casa. moltes persones van ser propietaris de la vila, com Jacques Sisigmont, el bisbat de Basilea. La ciutat compta actualment amb 600 residents i no compten amb ampliar-la.
Istòria[modificar | modificar la font]
Existissiá dins lo pòble un castèl #qu'aperteniá a la familha de Reinach e #que i aguèt destruit en 1793. S'i vei encara un mur de la façada. Pas luènh del castèl se trobava una polida capèla dédiée a sant Sigismond #qu'aperteniá egalament a la familha de Reinach. En 1914 un vestigi d'una villa romaine en contenent un hypocauste e un bain a mes a jorn. A lo sortit sud-oèst de Steinbrunn-la-Nautor, las aigas d'una font trucada Oberbrunnenn an utilizat dempuèi la antiquitat. Al Mièja Edat, lo coatz de Einsiedeln en 1025, los johnnistes de Mülhausen en 1663 e lo prieuré Sant Alban de Bâle i son possesssionnés, del temps que çò abbaye de Lucelle i deten un molin seigneurial dempuèi 1283 e los nòbles de Steibrunn una tribunal colongère. Apertenent a la distincion habsbourgeois de Landser, lo pòble es inféodé a torn de papièr als Steinbrunn, als Rathsamhausen e fin finala del XVIe sègle a la Revolucion a las Reinach-Steinbrunn. En 1611 e en 1629 dels epidèmias déciment lo pòble, e en 1635, los Suedeses dévastent la localité e saccagent las doas castèls, Oberschloss e Unterschloss apertenent a la familha de Reincah. Al XIXe sègle una pichona communauuté josieva d'una trentena de personas i possedís una sinagoga e una escòla privada. Pendent la Primièra Guèrra mondiala lo pòble servís de cantonnement a las tropas alemandas #que i installan un camp pels presoèrs romanéss e italians.
Il existait dans le village un château qui appartenait à la famille de Reinach et qui fut détruit en 1793. On y voit encore un mur de la façade. Non loin du château se trouvait une belle chapelle dédiée à saint Sigismond qui appartenait également à la famille de Reinach. En 1914 un vestige d'une villa romaine contenant un hypocauste et un bain est mis à jour. A la sortie sud-ouest de Steinbrunn-le-Haut, les eaux d'une source appelée Oberbrunnenn sont utilisés dès l'antiquité. Au Moyen Âge, le couvent d'Einsiedeln en 1025, les johnnistes de Mulhouse en 1663 et le prieuré Saint Alban de Bâle y sont possesssionnés, alors que l'abbaye de Lucelle y détient un moulin seigneurial dès 1283 et les nobles de Steibrunn une cour colongère. Appartenant à la seigneurie habsbourgeois de Landser, le village est inféodé à tour de rôle aux Steinbrunn, aux Rathsamhausen et enfin du XVIe siècle à la Révolution aux Reinach-Steinbrunn. En 1611 et en 1629 des épidémies déciment le village, et en 1635, les Suédois dévastent la localité et saccagent les deux châteaux, Oberschloss et Unterschloss appartenant à la famille de Reincah. Au XIXe siècle une petite communauuté juive d'une trentaine de personnes y possède une synagogue et une école privée. Pendant la Première Guerre mondiale le village sert de cantonnement aux troupes allemandes qui y installent un camp pour les prisonniers roumains et italiens.


text:
Gryllidae
Los membres de la familha dels grilhids (pus comunament apelats grilhs) constituisson una familha importanta dels ensifèrs (Orthoptera) que lors femèlas son provesidas d'un long ovipositor ensifòrme e an de longas antenas finas.
Lo grilh (o galhon) es un cuquet de la familha de las Gryllidae. Se diferéncia d'autres ortoptèrs coma los saltabocs per qu'a un còrs pus plan e d'antenas fòrça mai longas. Lo cant dels grilhs solament ne fan los mascles, amb las alas dentadas que foncionan coma un violon. Lo son produsit s'apèla « estridulacion » e es diferent segon l'espècia e sa frequéncia depend de la temperatura. Dins lo mond i a 900 espècias conegudas de grilhs. N'i a fòrça folclòre dins tot lo mond. Dins mai d'una cultura se manjan. Se'n crian coma noiridura de mascòtas, pels reptils especialament.


text:
Ho Chi Minh
Hồ Chí Minh (pronóncia vietnamiana: AFI: [hô̤ tɕǐmɪɲ]), nascut Nguyễn Sinh Cung e tanben sonat Nguyễn Ái Quốc (Nghệ An, 19 de mai de 1890 – Hanòi, 2 de setembre de 1969) foguèt un revolucionari comunista vietnamian e òme d'Estat que foguèt primièr ministre de 1946 a 1955 e puèi president de 1945 fins a sa mòrt en 1969 de la Republica Democratica de Vietnam (Vietnam del Nòrd).
Dirigiguèt lo movement d'independéncia Viet Minh a partir de 1941, en establir lo govèrn comunista de la Republica Democratica de Vietnam en 1945 e vencèt l'Union Francesa en 1954 a Dien Bien Phu. Perdèt lo sieu poder politic al Vietnam del Nòrd a la fin dels ans 1950, mas tornèt trobar una granda popularitat après sa mòrt. L'anciana capitala del Vietnam del Sud, Saigon, après sa casuda, foguèt nomenada Hồ Chí Minh Vila en l'onor sieu.


text:
Carcin
Carcin [karˈsi ~ kɔrˈʃi] (Quercy en francés) es una region culturala e istorica d'Occitània, que fa partida de la region pus vasta de Guiana.
S'alarga sus l'airal d'influéncia de l'antica ciutat galla dels cadurcs (Cadurci en latin), anant de Solhac a Montalban en passar per Fijac. L'etimologia de Carcin ven del latin Cadurcinum, tirat del nom dels cadurcs.
Carcin coïncidís amb lo departament d'Òlt e amb la part del departament de Tarn e Garona situada al nòrd de Garona (levat lo canton administratiu de Sent Antonin).
La capitala istorica es Caors. Las vilas majoralas son Caors, Montalban e Fijac.
Lo gentilici es carcinòl -a (var. -òu -òla) o ancianament carcin -a.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Portal de Carcin
-
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Challenger 1
Lo carri FV4030 Challenger 1 es un carri de combat principau de tresena generacion britanic desvolopat de 1979 a 1981. Destinat au remplaçament dau Chieftain, intrèt en servici en 1983 au sen de l'armada britanica e foguèt remplaçat dins leis annadas 1990 per lo Challenger 2. Foguèt tanben adoptat per Jordania. 420 unitats foguèron produchs.
Participèt a la Guèrra de Kuwait (1990-1991) ont obtenguèt de resultats fòrça satisfasents còntra lei T-55, lei T-62 e lei T-72 iraquians ambé 300 carris enemics destruchs sensa pèrda. Participèt tanben ais intervencions de l'OTAN en ex-Iogoslavia.


text:
Lo Seten sagèl
Det sjunde inseglet / Lo Seten sagèl es un filme del cineasta suedés Ingmar Bergman sortit en febrièr de 1957.
Obtenguèt lo Prèmi Especial de la jurada al Festenal de Canas 1957, ex aequo amb Kanal del realizator polonés n'Andrzej Wajda.
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Sèm en Suècia al sègle XVI amb una epidemia de pèsta que s'afraba lo país tot. Un cavalièr crosat, n'Antonius Block, se'n torna a país aprèp mai de dètz ans d'abséncia.
El e lo siu escudièr Jöns se rescontran la Mòrt sus una platja desèrta.[1] Li ne prepausa alavetz lo cavalièr una partida d'escacs, en tot esperar d'aquel biais poder retardar l'eissida fatala mai lo temps de trobar una solucion als sius questionaments metafisics.
Dementre lo siu escudièr ne va parlant de l'idèa amai lo concèpte de nonrés, lo siu mèstre descubrís al passatge d'una procession de flagellants que la paur es l'unica fondamenta de la religion. Ne va èsser tot parièr el testimòni d'una joventa cremada en lenhièr.
Rasis eles una jove familha de forencs s'encamina en pel país tormentat.Al siu contacte, ne va descubrir n'Antonius que lo bonaür terrenal existís dins los plaseròts pus simples de la vida. Lo rison d'una femna jove que li porgís lach e majofas al siu mainadòt n'es per el la revelacion.
Lo cavalièr amb lo sieu escudièr e dequ'unes amics rescontrats en pel camin del retorn, tornan trobar lo castèl que daissèron dètz annadas de per abans. Son aculits per la castelana mas la Mòrt truca a la pòrta per lèu los s'emportar totes dins una desparaubla, descabestrada e fantastica dança dels mòrts.
Citacion[modificar | modificar la font]
... E quand l'Anhèl dubriguèt lo seten sagèl, lo cèl entièr s'ensilencièt, per mièja orada gaireben. E me vegèri los Sèt Àngels que ne son plaçats davant Dieu: sèt trompetas li porgiguèron. (...) Apocalipsi segon sant Joan Evangelista, cap. 8)
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
Interprèts e personatges[modificar | modificar la font]
- Max von Sydow: Antonius Block, cavalièr crosat
- Gunnar Björnstrand: Jons, lo sieu escudièr
- Bengt Ekerot: la Mòrt
- Nils Poppe: Jof, forenc
- Bibi Andersson: Mia, la molhèr de Jof
- Inga Gill: Lisa, la molhèr del fabre
- Maud Hansson: la Bruèissa
- Inga Landgré: Karin Block, la castelana
- Gunnel Lindblom: Jove seguidor del cavalièr
- Bertil Anderberg: Raval
- Anders Ek: lo Monge
- Åke Fridell: lo Fabre Plog
- Gunnar Olsson: Albertus Pictor, pintor de la glèisa
Analisi[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
- 1957: Prèmi especial de la jurada del Festenal de Canas (ex æquo amb Kanal de n'Andrzej Wajda)
- 1961: Riban d'argent [2] del melhor realizator de filme estrangièr per lo Sindicat Nacional dels Jornalistas de Cinèma Italians
- 1962: Fotograma de plata [3] del melhor interprèt de filme estrangièr per Max von Sydow
- 1962: Prèmi Sant Jordi del melhor filme estrangièr
- 1962:Prèmi Sant Jordi del melhor realizator estrangièr
- 1962: Prèmi del melhor filme estrangièr per lo Cercle dels escrivans de cinèma espanhòls [4]
- 1962: Prèmi del melhor realizator estrangièr per lo Cercle dels escrivans de cinèma espanhòls
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Cal pas jamai oblidar qu'en suedés död coma en alemand Tod es mòrt un vocable e doncas un concèpte masculin.
- ↑ idem Nastro d'argento decernit pel Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani...
- ↑ Decernit per la revista espanhòla Fotogramas...
- ↑ idem Círculo de Escritores Cinematográficos de España...


text:
Odontoceti
Los odontocèts (Odontoceti), o cetacèus de dents (balenas de dents) constituisson un dels dos sosòrdres dels cetacèus amb los misticèts (o balenas de fanons).
Los cetacèus d'aqueste grop d'espècias an de dents, mentre que los misticèts son de cetacèus de fanons. Los odontocèts son los sols animals amb las ratapenadas e cèrtas musaranhas capables d'ecolocacion al mejan d'ultrasons : localizan lors predas e s'orientan en analizant los ressons dels sons qu'emeton. Una foncion que s'aparenta al sistèma del sonar. Lo sosòrdre dels odontocèts compren las diferentas espècias de belugas, de cachalots, d'òrcas, de dalfins, de marsoins, de narvals e de globicefals.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Lo sosòrdre conten 6 familhas :
- Delfinids (delphinidae) -- dalfins oceanics e òrcas
- Monodontids (Monodontidae) -- beluga e narval
- Foconids (Phocoenidae) -- marsoins
- Fiseterids (Physeteridae) -- cachalots
- Platanistids (Platanistidae) -- dalfins d'aiga doça
- Zifiids (Ziphiidae) -- balenas de bèc e Iperodon
Mai 4 familhas opcionalas:
- Iniids (Iniidae) -- (dalfin d'aiga doça)
- Cogids (Kogiidae)
- Lipotids (Lipotidae)
- Pontoporids (Pontoporiidae)
Anatomia[modificar | modificar la font]
Los odoncèts son carnivòrs. Lors dents lor servisson pas a mastegar mas a atrapar lors predas, que se compausan de peisses, de calamars, de molluscas e de còps d'autres cetacèus pels grands predators odontocèts coma los òrcas. Cèrtas espècias coma las balenas de bècs o encara los cachalòts an de dents pas que sus la maissa inferiora.
Coma totes los mamifèrs marins, los odoncèts an de polmons e devon periodicament alenar a la superfícia. Los odontocèts an pas qu'un sol event çò que los distinguís de las balenas de fanons.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180404 Odontoceti Flower, 1867 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Odontoceti (en)
- Referéncia NCBI : Odontoceti (en)


text:
En gascon, guardar (var. güerdar) e güeitar (var. guaitar, argüeitar, aueitar...) que son chic o mic sinonims. Que pòden voler díser susvelhar, conservar e espiar. Los dus mots que son d'origina francica (germanica). Notatz que, tà díser espiar en occitan nongascon, qu'emplegan meslèu agachar. Aqueth mot qu'ei completament incomprehensible peus gasconofòn(e)s. Quin e voletz que poscam endevinar qu’agachar ei un variant “dialectau” de güeitar, qui vòu díser espiar?
De tot biaish, la correspondéncia enter los mots gascons e los de l’occitan deus linguistas n’ei pas tostemps evidenta.
Que vse’n balhi dus exemples.
Quan ua regenta aranesa comanda aus sons escolans de guardar era pissarra, çò qui’us demanda qu’ei d’espiar lo tablèu e non pas de’u conservar. En aranés, com en hèra d’autes parlars gascons, guardar qu'ei lo mot corrent tà díser espiar. Lo mot aueitar (forma sudorientau de güeitar) que i ei coneishut tanben, totun n'ei pas d'us tan corrent en la val. Aueitar, e non pas espiar, qu'ei emplegat en sudorientau en concurréncia dab guardar.
E quan Pèir Morà e ns'explica dens l'introduction deu son diccionari tot en gascon que pensava guaitar ua fluiditat lingüística en aplicant tau o tau règla, aquò non vòu pas díser que pensava contemplar la dita fluiditat, plan segur.
Se guardar e güeitar e son plan sinonims, totun que i a prioritats de significacion qui pòden variar segon los parlars. N'avem un beròi exemple dab guardar en aranés, mès cada parlar qu’a las soas preferéncias d'usatge. Alavetz, quinas e'n son las preferéncias en la koinè gascona (qui dic en men nhirgo : gascoinés) ?
Espiar que correspón plan a espiar en lengadocian e en catalan septentrionau, o sia agachar en la lengua occitana deus linguistas.
Quan l'espiar ei insistaire o a cercar detalhs, qu'emplegam mirar. Tanben que’ns miram quan e’ns contemplam en miralh.
Las significacions mes correntas de guardar que son conservar, preservar com en las autas lenguas vesias.
Lo sens mes corrent de güeitar qu'ei susvelhar (lo tropèth, los nens), hèr atencion, e qu'a tanben lo sens d’espiar a l’esconut. L'expression occitana mèfi! que pòt èster arrevirada en gascon per güeità't! var. guaita-te!!
Qu’avem tanben aquera interjeccion au còp plan enigmatica e plan gascona : uèra! ueratz! (o güèra! güeratz!) ! Qu’ei a díser: mira! miratz! Ueratz (güeratz) seguit per un mot que vòu tanben diser quaucòm com aquiu qu’avetz…: ueratz la nòvia com e ditz la canta. L’etimologia d’aqueth uerar/güerar n’ei pas guaire clara. Lo Lespy-Raymond suggereish que posca venir de güerdar, variant de guardar. Non soi pas completament convençut per l’argument. O mes exactament, l’istuèra non deu pas èster tan simpla, pr’amor de l’existéncia de las formas cortas uè, uatz (var. güè, güatz), de medish sens e qui s’emplegan de la medisha manèra que uèra, ueratz. Uè, uatz que son presentats peu Palay com de formas imperativas de véder. Qu’ei pòc credible, aquò, ça'm sembla. Alavetz , que supausi lo gascon ancian qu'avèva un vèrbe derivat de uelh, quauquarren com *olhar/ *uelhar, (cf. cat. ullar, cast. ojear, gasc. ulhada, uelhada) tà díser espiar, mirar. Que’s devó morir, acaçat e remplaçat peu germanisme guardar. Totun, las formas de l'imperatiu de *olhar / *uelhar que's son fossilizadas dens aqueras interjeccions plan tipicas qui hèn que los gascons... e son tostemps gascons, diumedau! Las formas cortas uè e uatz que poderén viéner de *olhar e las largas: uèra, ueratz, de *uelhar. Las evolucions foneticas un pòc complicadas de cap tà uè, uèra e ueratz que podón èster facilitadas au còp per la desaparicion deu vèrbe corresponent e, efectivament, per atraccion de, o crotzament dab, las formas imperativas güèrda, guerdatz. Totun, que n’i manca la prumèra persona deu plurau en aquesta conjugason de l' imperatiu de *olhar/*uelhar! Be la devem trobar fossilizada dens l’expression nham! Nham qu'ei sinonim de vedem! (=vejam!). L'evolucion de *olham tà nham, aquiu, non pausa pas nat problèma fonetic, que crei. Los linguistas que'm corregiràn, senon. Uè, nham, uatz...Qu'an devut véder a passar sègles e sègles, aquestas formas verbaus deformadas peu briu deu temps!
En tot cas, jo que m'estau dab l'expression sud-orientau aueitar lèg (aver un lèd espiar) apresa de la lectura de las novèlas de l'escrivan d'expression coseranesa Joan Pau Ferré. Aqueth « aueitar lèg » que m’encanta.


text:
Indiana Jones
Henry "Indiana" Jones, Jr., qu'a per escais Indy, es un eròi de ficcion, a l'encòp professor, arqueològ e aventurièr. Es lo personatge central d'una trilogia de filmes entamenada en 1981 amb Los aventurièrs de l'Arca perduda (Raiders of the Lost Ark) e sas seguidas: Indiana Jones and the Temple of Doom e Indiana Jones and the Last Crusade. Interpretat per l'actor Harrison Ford, Indiana Jones es celèbre per encausa de son foet, son capèl e sa paur intensa de las sèrps.
Foguèt tanben interpretat per River Phoenix dins sa joventut (dins Indiana Jones and the Last Crusade), per Corey Carrier e Sean Patrick Flanery (dins la seria The Young Indiana Jones Chronicles).
Lo quatren filme es estat previst pendent fòrça annadas; es ara en preproduccion, deu èsser filmat per l'estiu de 2007 e deuriá espelir en mai de 2008.
Interprèts d'Indiana Jones[modificar | modificar la font]
- Corey Carrier (Capítols 1-5) (edat de 9-11 ans)
- Sean Patrick Flanery (Chapters 6-22) (edat de 17-21 ans)
- Harrison Ford (Chapter 20, Chapters 23-26) (edat de 36-39, 50 ans)
- George Hall (Chapters 1-22) (edat de 93 ans)
- River Phoenix (Chapter 25) (edat de 13 ans)
DVD release[modificar | modificar la font]
Filmes TV[modificar | modificar la font]
Se prevei de fargar los 22 episòdis del jove Indiana Jones en DVD de ne ligar la venda (prevista per 2007) amb la sortida del novèl Indiana Jones IV.
Los filmes[modificar | modificar la font]
Los tres filmes sortiguèron en DVD en 2003.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- IndianaJones.com - Lo sit oficial Indiana Jones
- TheRaider.net - Un dels sits mai importants dels fans de la seria


text:
Cinc elements (Wuxing)
Wuxing (en chinés: 五行; en pinyin: wǔxíng, "cinc processus", "cinc estapas", "cinc movements") es una nocion venent de la pensada chinesa antica que descriu l'interaccion entre las cinc energias de basa qu'es considerat coma compausant totes los fenomèns. Es un alarguiment del principi del Yin e Yang segon que tota causa es formada per doas facietas dinamicas que se genèran e se destruson mutualament.
Lo concèpte de wuxing s'exprimís sovent coma la "teoria dels cinc elements (chineses)", mas aquela definicion se vei una pauc limitada, perque la nocion d'"element" a una connotacion de rigiditat contradictòria amb la nocion de transformacion de contunh d'aquela concepcion. De fach, los cinc elements chineses simbolizan puslèu una mena d'"energia" o "foncion" que se manifèsta de biais representatiu en cadun d'aqueles nomenats "elements".
Somari
Los cinc procèssus e lors relacions[modificar | modificar la font]
Los cinc processus son:
- Fusta (木, mù)
- Fuòc (火, huǒ)
- Tèrra (土, tǔ)
- Metal (金, jīn)
- Aiga (水, shuǐ)
Aqueles cinc procèssus son en relacion segon dos cicles d'interaccions, un dich de generacion (生, xeng), segon que cada element o fòrça evoluís fins a venir la seguenta, e un de domeni o d'inibicion (克/剋, kè), que cada fòrça predomina pas sus la seguenta, mas sus l'autra. Per aquò lo primièr cicle se nomena tanben "maire-filh" e lo segon "grand paire-pichon filh".
Aqueles dos cicles s'enóncian per mejan de frasas que constituisson una ajuda mnemotecnica per se'n remembrar l'òrdre:
Cicle de generacion[modificar | modificar la font]
- la Fusta alimenta lo Fuòc;
- Lo Fuòc se càmbia en Tèrra (o en cendra, es a dire polvera de tèrra);
- la Tèrra forma lo Metal;
- lo Metal ven Aiga (torna a l'estat liquid);
- l'Aiga noirís la Fusta.
Cicle del domeni[modificar | modificar la font]
- la Fusta manten la Tèrra;
- la Tèrra conten l'Aiga;
- l'Aiga atuda lo Fuòc;
- lo Fuòc fond lo Metal;
- lo Metall copa la Fusta.
Correspondéncias[modificar | modificar la font]
Vèrs 200 AbC, apareguèt una escòla de pensada nomenada Yinyangjia, o l'escòla del Yin-Yang, de caracter naturalista e la fondacion que s'atribuís al mèstre Zou Yan (305 AbC - 240 AbC). Dins son ensag d'explicar lo monde se referissent pas que a las causas mecanicas naturalas, aquela escòla sistematizèt un sistèma de correspondéncias entre los concèptes del Yin e del Yang, los cinc procèssus e los signes del Yi Jing.
Aquelas correspondéncias, d'en primièr luòc una explicacion cosmologica, foguèron fòrça utilizadas dempuèi dins totas las disciplinas practicas, coma l'alimentacion, la medecina, l'astrologia/astronomia, lo feng-xui, los arts marcials, la musica, etc.
- Correspondéncias segon los uèit trigramas del Yi Jing:
- Taula dels cinc procèssus (non exaustiva)


text:
Uracil
L'uracil es un acid nucleïc dau grop dei pirimidinas. Es una dei quatre basas quimicas de l'ARN e en lo còde genetic se representa amb la letra U majuscula. L'uracil abitualament s'aparia amb l'adenina en la transcripcion genetica e en lei retrovirus d'ARN a doble cadena. En l'ADN, se troba pas d'uracil, mai una autra basa qu'a una foncion equivalenta (que se tròba solament dins l'ADN) nomenada Timina (T). Leis autras tres basas Adenina, Guanina e Citosina, se troban indistinctament en l'ADN e l'ARN.


text:
-546
Aquesta pagina concernís l'an -546 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Installacion de la capitala de l'Empèri a Pasargades.
Focea[modificar | modificar la font]
Conquista de la ciutat per leis Aquemenidas après un sètge. Pasmens, una partida de la populacion — principalament l'aristocracia e l'elèit — refusèt de se sometre e capitèt de s'enfugir gràcias a la flòta de la vila. Anèron s'installar dins sei colonias, principalament Marselha, que conoguèron alora un desvolopament important. Coma leis autrei ciutats-estats d'Ionia, Focea gardèt una autonòmia importanta au sen de l'Empèri Aquemenida e un prestigi certan au sen dau mond grèc antic mai sa poissança declinèt rapidament.


text:
1644
Aquesta pagina concernís l'an 1644 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
De trèbols e de revòutas agitèron la capitala e lei províncias tota l'annada, generalament en causa d'aumentacions d'impòsts per finançar la guèrra còntra Espanha e per l'aumentacion dei prètz. Lei problemas principaus se debanèron a París ambé l'adopcion de l'Edicte dau Canatge e dins lei regions de Santonge, de Peitau e de Lengadòc.
Sus lo frònt militar, leis operacions foguèron limitadas. La pus importanta se debanèt en Catalonha onte leis Espanhòus reconquistèron Lleida après un sètge de tres mes e en Alemanha onte lei Francés ganhèron una batalha saunosa a Friborg entre lei 3 e 5 d'aost (7 500 mòrts dins cada camp) còntra leis Imperiaus. Suècia, aliada de França, ganhèt tanben una batalha a Jüterbog (23 de novembre) còntra una armada Imperiala que foguèt destrucha per lei condicions climaticas malaisadas dins lo corrent de sa retirada vèrs Boèmia.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Suècia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Trenta Ans amb una victòria suedesa a Jüterbog lo 23 de novembre. Leis Imperiaus perdiguèron entre 3 500 e 3 800 òmes sus lo prat batalhier e aperaquí 6 000 dins lo corrent d'una retirada vèrs Boèmia que s'acabèt per un desastre en causa de l'ivèrn.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Cartografia[modificar | modificar la font]
Realizacion de la premiera carta de la còsta occidentala d'Austràlia per lo fisician francés Melchisédech Thévenot (vèrs 1620 - 1692).
Meteorologia[modificar | modificar la font]
A partir dau principi ja enonciat en 1450 per l'Italian Leon Battista Alberti (1404-1472), invencion dau premier anemomètre per lo matematician anglés Robert Hooke (1635-1703).


text:
Alcoran
L'Alcoran (en arabi : القرآن ; al Qur'ān, « lectura ») es lo libre sacrat de l'islam. Sa tradicion lo presenta coma la primièra òbra redigida en lenga aràbia clara[1], afirmacion al principi de la nocion d'« inimitabilitat » de l'Alcoran[2].
L'Alcoran regropa las paraulas de Dieu que serián estadas reveladas al profèta e messatgièr de l'islam Maomet (en arabi, Muḥammad) per l'arcàngel Gabrièl. Aquela revelacion s'espandís sus un periòde de vint-e-tres ans. L'Alcoran es de còps qu'i a nomenat simplament al-kitâb (« lo libre ») o adh-dhikr (« lo recòrd »). Los adits profetics e l'Alcoran constituisson ambedoas partidas de la revelacion a Maomet. Los musulmans lo considèran coma una manifestacion d'un atribut divin, lo kalam, que representa la capacitat d'Allà (lo nom de Dieu en arabi) a transmetre als seus profètas qualques informacions relativas al ben e al mal, a la vida e a la mòrt, al paradís e a l'infèrn, e tanben las leis fixant los limits entre çò licit e çò illicit. En aquel biais, es, pels musulmans, l'expression non creada d'aquel atribut d'Allà adreiçat a l'intencion de tota l'umanitat, es a dire detentor d'una vocacion universala, del meteis biais que Jèsus es considerat coma lo Lògos (lo Vèrbe, la Paraula de Dieu) dins los Evangèlis.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ o lenga aràbia « pura » (lisân `arabî mubîn) ; soratas 16, 103 et 26, 195
- ↑ pasmens l'escritura aràbia se seriá desvolopada dempuèi lo començament del sègle VII dins lo nòrd d'Arabia e de tèxtes amb caractèr religiós circulavan ja en Siria dins lo Hedjaz ; cf. (fr)Geneviève Gobillot, Dictionnaire du Coran, chap. Arabe, langue et peuple ed. Robert Laffont, 2007


text:
Héctor Veira
Héctor Veira - tanben conegut com lo Bambino Veira - (Buenos Aires, lo 26 de mai de 1946) qu'ei un fotbolaire e un entrenador argentin. Durant la soa carrièra que ho ligat dab mantuns clubs de fotbòl, mes mei que mei dab lo Club Atlético San Lorenzo de Almagro.
Devath la soa direccion tecnica River Plate qu'obtiengó la Copa Libertadores e la Copa Intercontinentau.
Qu'ei estat implicat dens un cas de forçament d'un menor de 13 ans de la joentut de River, e condemnat a 6 annadas de càrcer en 1991 ; que ho liberat entà tribalhar a San Lorenzo en 1992. Eth qu'a tostemps clamat estar innocent acusant la mair deu mainatge de'u manipular entà realizar un prohèit financièr.
Après que tribalhè entà Boca Juniors.


text:
Tògo
Tògo es un país de l'oèst d'Africa que confronta Burkina Faso al nòrd, Ghana a l'oèst e Benin a l'èst. Al sud es bordat per l'Ocean Atlantic.
Lo gentilici es togolés -esa.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Geografia
- 3 Economia
- 4 Demografia
- 5 Cultura
- 6 Bibliografia
- 7 Vejatz tanben
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
L'istòria anciana de Tògo es mau coneguda fins a la colonizacion dau país. Coma leis autrei país d'Africa de l'Oèst, la region foguèt lo luòc d'importants braçatges de populacions que son a l'origina d'un poblament relativament complèx. En revènge, au contrari deis estats vesins, ges de reiaume important se formèt sus lo territòri togolés.
Leis Europèus arribèron lòng dau litorau a la fin dau sègle XV e la region interessèt lei Portugués e lei Danés. Dins lo corrent dau sègle seguent, lei segonds establiguèron de facto un protectorat sus la zòna maritima. La tracha negriera se desvolopèt rapidament e assegurèt la prosperitat dei captaus dau litorau. Au sègle XIX, après l'abolicion dau comèrci negrier, l'òli de pauma remplacèt leis esclaus coma basa de l'economia locala. En 1850, Danemarc vendèt sei comptadors africans ai Britanics e abandonèron sa zòna d'influéncia en Tògo. Vèrs 1870, de marchands francés, alemands e anglés i installèron donc de comptadors.
Periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Lo periòde alemand[modificar | modificar la font]
A partir de 1875, la colonizacion europèa s'accelerèt en Africa Occidentala e lei principalei poissanças dau continent se faguèron concurréncia per ocupar lo maximom de territòris. En Tògo, lei pus rapids foguèron leis Alemands que signèron d'acòrds de protectorat ambé lei caps de Lomé, d'Anécho e de Porto Seguro en 1884.
En 1885-1886, de negociacions ambé lei Francés e lei Britanics, respectivament establits en Benin a l'èst e en Còsta d'Aur a l'oèst donèron ais Alemands un accès liure fins au fluvi Nigèr. Dins aquò, la pacificacion dei regions interioras foguèron malaisada e leis Alemands agantèron jamai lo fluvi. Lei limits definitius de la colonia foguèron fixadas en 1897 e en 1899 après de negociacions ambé París e Londres.
La capitala foguèt installada a Lomé e leis Alemands desvolopèron rapidament sa colonia ambé la recèrca de ressorsas minieras, l'introduccion de la cultura de cafè ò de coton, lo sostèn a la produccion d'òli de pauma e la construccion de camins de fèrre. Pasmens, aquelei projèctes regardèron unicament lei regions meridionalas.
Lo partiment francobritanic[modificar | modificar la font]
Durant la Premiera Guèrra Mondiala, lei Francés e lei Britanics ocupèron sensa dificultat lo Tògo Alemand qu'èra unicament protegit per una pichona tropa indigèna que capitulèt tre lo 26 d'aost de 1914. A l'eissida de la guèrra, lei dos venceires concluguèron un acòrd de partiment de la colonia lo 10 de julhet de 1919 : lei dos tèrç orientaus foguèron donats a França e lo tèrç occidentau au Reiaume Unit sota mandat de la SDN.
Lo Tògo Britanic foguèt integrat au sen de la colonia de Còsta d'Aur e fa d'ara endavant partida de Ghana. Lo Tògo Francés foguèt integrat dins l'Empèri Francés e es a l'origina dau Tògo actuau. Fins a 1934, maugrat lo mantèn d'una separacion teorica, foguèt dirigida per lo governador de Dahomey. Puei, en 1936, venguèt un territòri totalament distint e foguèt integrat dins l'Africa Occidentala Francesa.
En 1946, França autorizèt la formacion de partits politics coma lo Comitat d'Unitat Togolesa (CUP) de Sylvanus Olympio, lo Partit Togolés dau Progrès (PTP) de Nicolas Grunitzky ò l'Union dei Caps e dei Populacions dau Nòrd (UCPN). En 1951, Grunitzky ganhèt leis eleccions e venguèt Premier Ministre. En 1957, lo Tògo Francés venguèt una republica autonòma. Un an pus tard, d'eleccions novèlas veguèron la victòria de Sylvanus Olympio que menèt lo país a l'independéncia lo 27 d'abriu de 1960 ambé l'acòrd de París.
Lo Tògo independent[modificar | modificar la font]
Lei Ia e IIa Republicas[modificar | modificar la font]
De 1960 a 1967, Tògo conoguèt un periòde d'instabilitat politica amb un alternància de govèrns civius e militars. D'efèct, en 1960, Sylvanus Olympio adoptèt una politica autoritària que maucontentèt rapidament lei populacions dau nòrd, globalament ignoradas per Lomé. Foguèt ansin reversat e assassinat en 1963 en causa de son refús d'integrar dins lei fòrças armadas un grop de veterans dei tropas colonialas francesas originaris dei regions septentrionalas.
Una junta militara fisèt alora lo poder a Nicolas Grunitzky que foguèt oficialament elegit president dins lo corrent de l'annada. Adoptèt una constitucion novèla que demeniguèt lo poder dau president. Puei, instaurèt una politica d'inspiracion liberala que respectava lei drechs de l'oposicion politica. Pasmens, en 1967, foguèt reversat per un còp d'estat militar organizat per lo luòctenent coronèu Étienne Gnassingbé Éyadéma.
La dictatura d'Éyadéma[modificar | modificar la font]
Étienne Gnassingbé Éyadéma gardèt lo poder de 1967 a sa mòrt en 2005. Vengut President de la Republica, instaurèt una dictatura ambé la creacion d'un partit unic. En parallèl, donèt mai d'importància ais etnias dau nòrd dau país que venguèron majoritàrias au sen de l'aparelh d'Estat. Regularament reelegit gràcias a d'eleccions trucadas, deguèt faciar d'importantei manifestacions en 1991 a la fin de la Guèrra Freja e foguèt obligat d'acceptar de concessions.
Pasmens, l'armada refusèt d'abandonar sei privilègis e sostenguèt lo president. En 1992-1993, de manifestacions novèlas foguèron ansin reprimidas per lei militars entraïnant la mòrt de centenaus de personas e la fugida a l'estrangier de 200 000 abitants. Éyadéma adoptèt alora una politica de democratizacion de façada per contentar lei poissanças occidentalas, especialament França qu'èra lo sostèn principau dau regime, e de fraudas electoralas novèlas li permetèron de se mantenir au poder en 1998 e en 2003. Moriguèt lo 5 de febrier de 2005.
Tògo dempuei 2005[modificar | modificar la font]
A la mòrt d'Étienne Gnassingbé Éyadéma, lei fòrças armadas proclamèron tanlèu son fiu, Faure Gnassingbé, coma novèu president de Tògo e reprimiguèron lei manifestacions ostilas a la perpetuacion dau regime (400 a 500 mòrts). Pasmens, en fàcia dei criticas de la comunautat internacionala, Faure Gnassingbé acceptèt d'organizar d'eleccions per legitimar son poder. D'accusacions de fraudas entraïnèron de manifestacions novèlas mai l'armada restabliguèt tornarmai l'òrdre. Foguèt tornat elegir en 2005 e en 2015.
Geografia[modificar | modificar la font]
Tògo es un país de 56 785 km² situat en Africa Occidentala, en essent una pichona nacion subsahariana. Lo país possedís 1700 km de frontièras amb Burkina Faso, Ghana e Benin. Lo punt pus naut del país es la montanha Agou amb una altitud de 984 m.
Al nòrd lo terren se caracteriza per una doça savana en contrast amb lo centre del país que se distinguís per èsser format de colinas. Lo sud de Tògo es d'autra banda caracterizat per una meseta qu'atenh la plana costièra amb de vastes estanhs e paluns.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Tògo.
Demografia[modificar | modificar la font]
En 2007 Tògo aviá una populacion de 5 700 000 abitants. 99% de la populacion es negra, e 1% restant es blanca (europèus o descendents). L'idiòma oficial es lo francés. L'esperança de vida es de 57 ans. La mejana d'enfants per femna es de 4,9. 60,9% de la populacion es alfabetizada. S'estima que 4,1% de la populacion es infectada per lo virus VIU (SIDA).
Près de 40 grops etnics forman la populacion de Tògo, entre los que destacan los ewes (46%) pel sud e los kabres (22%) pel nòrd, que mantenon una fòrta rivalitat. Aquel fach es comun amb divèrses païses d'Africa, ont las inegalitats etnicas desbocan en de luchas constantas.
Tògo ocupa una plaça fòrça bassa al classament de l'IDH elaborat per l'ONU: ocupa lo 139en reng dels 173 païses analisats.
Las vilas principalas son la capitala, Lomé, Sokodé (49 000 abitants), Palimé (28 000 abitants) e Atakpamé (27 000 abitants).


text:
Economia de Romania
Romania, que dintrèt dins l'Union Europèa lo 1èr de genièr de 2007, comencèt sa transicion del comunisme al capitalisme en fins de 1989. En aquela escasença comptava amb una indústria obsolèta e una produccion insufisenta pels besonhs del país[1].
Lo país sortiguèt en 2000 d'una recession de tres ans de durada, mercé a las exportacions dins los païses de l'UE. La consomacion domestica e los investiments ajudèron la creissença del PIB dins las annadas recentas, mas resultèron tanben en grands desequilibris del balanç dels pagaments[1].
Romania es un dels principals productors e exportadors de produchs agricòlas d'Euròpa. Aquel sector representa 10% del PIB. Lo sector industrial representa 35% del PIB, malgrat qu'en los darrièrs tempses, las installacions bastidas pendent l'estapa d'economia centralizada son demoradas obsolètas e las fabricas an degut investir massivament per lor modernizacion. Los sectors principals son los textils, la siderurgia, la produccion de maquinas, de veïculs e d'armament, e lo tractament de la produccion agricòla. Los servicis comprenon los 55% restants del PIB; lo torisme i ten la part principala.
Romania signèt son tractat d'adesion a l'Union Europèa, en vigor dempuèi lo 1èr de genièr de 2007, al meteis moment que Bulgaria.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 8 de mai de 2016
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Aphanius d'Espanha
L'Aphanius d'Espanha es un peis carnivòr que se noirís en particular de larvas de moissals (s'utiliza per aquesta rason dins la lucha contra le paludisme) e frequenta las aigas doças e saumastras. Se tròba dins lo Nòrd-Oèst d'Argeria e mai en Espanha meridionala e orientala.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : espècia Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (en) (+traduccion (fr))
- Referéncia ITIS : TSN 165725 Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (en)


text:
Dom Juan o lo Festin de pèira
Dom Juan o Festin de Pèira (en francés Dom Juan ou le Festin de pierre qu'ei ua pèça en 5 actes escrita en pròsa de Molière. Que ho interpretada peu purmèr còp lo 15 de heurèr de 1665 au Teatre deu palais Reiau. Qu'ei basada suber l'argument de l'òbra espanhòu atribuida a Tirso de Molina : El Burlador de Sevilla.
Personatges[modificar | modificar la font]
- Dom Juan: hilh de Dom Louis.
- Sganarelle: vailet de Dom Juan.
- Done Elvire: molher de Dom Juan.
- Gusman: escudèr de Done Elvire.
- Dom Carlos & Dom Alonse: hrairs de Done Elvire.
- Dom Louis: pair de Dom Juan.
- Charlotte & Mathurine: paisanas.
- Pierrot: paisan.
- Estatua deu Comandator.
- La Violette & Ragontin: laquais de Dom Juan.
- M. Dimanche: marchand.
- La Ramée: espadassin.
- Francisque: un praube.
- Un Espectre.
Resumit[modificar | modificar la font]
Dom Juan qu'ei un libertin seductor e até qui aima de colleccionar las conquestas amorosas dab l'ajuda deu son vailet Sganarelle. Ua de las darrèras qu'ei done Elvire, qu'a quitament sortida d'un convent per l'esposar e l'abandonar après. Que'u torna trobar totun e que l'avisa de mes•hidà's de las consequéncias deus sons actes. En mei d'aquò los hrairs d'Elvire, que cercan don Juan entà venjar l'onor familiau. Tot au long de la pèça, lo personatge de don Juan que's muisha irrespectuós de las hemnas, deu son pair, deus praubes (que perpausa a un medicant de'us dar un sòus en escambi de jurar contra Diu), de las leis (qu'engana dab seduccion e ipocrisia lo son creditor), de la religion e deus morts ; qu'ei atau que mia la provocacion au punt d'obligar Sganarelle devath las soas miaças d'invitar l'estatua deu comandator qu'aucidè quauques temps a, après d'aver ensajat de sedusir la soa hilha. Aqueste qu'accepta l'invitacion e que la torna a don Juan. Mes en garda per Elvire puish per un Esectre, don Juan qu'arrefusa ua darrèra vegada de s'arrepentir e l'estatua que'u s'emporta dab eth.


text:
Un article de Wikiccionari.
Adieu a totes, vos desiram una brava benvenguda aicí!
Pr'amor de sa tòca de diccionari, lo Wikiccionari vòl donar las entresenhas mai completas e mai neutras possiblas sus totes los
mots o locucions, utilizats a l'ora d'ara o temps passat, oralament o per escrich d'en primièr en occitan mas tanben dins totas las autras lengas, vivas o mòrtas. Son objectiu es essenciament descriptiu en far de l’occitan la basa del diccionari en evitar de voler presentar una solucion unica coma la sola causida possibla o en far de causidas criticablas e pas pro fondamentadas. De per son ambicion de referéncia scientifica, deu ensajar d'èsser neutre dins sas dintradas en respectar la diversitat dialectala e lexicala e defugir pasmens çò que podrián semblar de solucions personalas o de còdis grafics divergents de las practicas majoritàrias (valent a dire las grafias classica e mistralenca). Cal saber servar a la lenga sa dignitat, tot se pòt pas escriure e las referéncias explicativas e complementàrias en cas de dobte seràn benvengudas
Vaquí çò que trobarètz dins lo Wikiccionari:
Nòstra ambicion es d'i botar tanben:
Lo Wikiccionari pòt porgir a mai:
E mai totes los afixes e caractèrs utilizats per escriure los mots.
Sètz actualament sul Wikiccionari, es a dire lo Wiktionary occitanofòn. Existís en efièch de Wikiccionaris dins fòrça autras lengas. Agachatz en aqueste prepaus la pagina dels autres Wikiccionaris o lo sit http://wiktionary.org qu'acampan los principals projèctes.


text:
Magadan
Magadan (MaraдáH en rus) es una vila del centre administratiu de Magadan Oblast, Russia, fondat en 1933. Es un pòrt de la Mar d'Okhotsk.
Populacion: 99 399 (recensament de 2002); 152 000 (recensament de 1989).
La construccion de batèus e la pesca representan la majoritat de l'industria de Magadan. La ciutat a un pòrt (navegable sonque de mai a desembre) e un aeropòrt important. Una autorota connècta Magadan amb la region minièra de mai amont del Riu Kolyma. Aquesta se nomèna "Rota dels òssos" pels presonièrs qu'i moriguèron durant la construccion—lors òssos foguèron incorporats a l'autorota.
Durant l'epòca de Stalin, Magadan èra un cèntre de pas de presonièrs qu'èran mandats als camps de concentracion. Las operacions de Dal'stroi, un grand e brutal negòci d'extraccion minièra, èran las activitats economicas principalas d'aquela ciutat durant fòrça decennis durant l'epòca de l'Union Sovietica.
Magadan es fòrça isolat. I a sonque una rota d'entrada e sortida, e la ciutat pus pròcha es Yakutsk, 2200 km al sud per una rota qu'es pas asfaltada.
Magadan a una enòrma catedrala en construccion, e lo memorial Careta del Dolor - una granda escultura en memòria de las victimas de Stalin.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima de Magadan es subartic. Los ivèrns son prolongats e fòrça freds, amb mai de 6 meses de temperaturas sota zèro, aital lo sòl rèsta gelat de contunh. La tondra ocupa la majoritat de la region. L'epòca de creishement dura solament cent jorns. Las temperaturas normalas del litoral de la Mar d'Okhotsk oscillan de -22 °C al mes de genièr a 12 °C al mes de julhet. Las temperaturas de l'interior son pus nautas.


text:
Que'm soi anat lavar, pueish qu'es arrivada. Qu'èra enqüèra mei polida. Qu'ei gahat dus mazagrans e tanben la cafetièra. Qu'a començat per me demandar quauquas novèlas suu mon "activisme occitan". Alavetz, l'i ei parlat deus gens, de las mias ideas de projècte (jà qu'un projècte n'es pas tròp precís, alavetz ua idea de projècte ...) que l'i ei parlat deu Còr de la Plana, de Rodès, deu regionalisme parisenc, deu CAN, deu Parti Socialiste de Dordonha que vàda occitan, de'us que parlan tròp, de'us que parlan pas pro, e.c.a ,.. Qu'ei parlat, ua bona òra pensi, pueish, que'm soi brombat qu'èra era que devèva aver de causas tà diser ...
"Quin es l'Irlanda ? Quin es Belfast ?"
En purmèr, coma s'avèva un compte tà reglar, m'a parlat deus francés qu'èra coma era en Erasmus. M'a parlat d'aquèths estudiants, que, lonh de França, contunhavan d'estar cons, d'anar en discotècas "In", de'n se parlar qu'en francés, e sonque entà'u francés, de parlar englés coma un personatge de Panhòl, de se creder rei deu monde, e subertot, d'estar ipocritas e pesucs ("J't'aime trop toi l'allemande ! T'es ma p'tite choucroute !").
Pueish, pauc a pauc, m'a parlat de la beutat de Giant's Causeway, pueish de la trista vila de Belfast. Pueish deus lòcs, qu'es passada aus gens. "Acerà, non cau pas demandar aus gens se son irlandés o englés, o se son de Belfast, o d'alhors, acerà, cau diser Where are you come from ?. Atau, pòdes saber se parla a un catolic o un protestan, shens lo picar." M'a parlat de Derry/Londonderry, la vila termièra entre Sud e Nòrd, deu paret. (Ua mena de Baiona, mes version Berlin Guèrra hreda...). M'a parlat de la passejada muda entà'us 35 ans deu Bloody Sunday, deus petits protestants que getan calhaus sus los petits catòlics, e vice-versà. M'a parlat deus pubs, ont los irlandés s'en van bever tà desbrombar un chic que son devath l'occupacion englèsa, tà desbrombar las veituras de poliças que son blindadas e los policiers que'n cau pas espiar dens los uelhs. Que beven tà desbrombar tanben lo cieu e la pluja. M'a parlat d'queth pub ont, avant, los de l'IRA s'amassavan, e ont lo "videur", avant de't har dintrar, te ditz Are you american ? Are you english ? No ? So you can go in ! M'a parlat tanben d'aqueth pub ont se parlas englés, te responen en gaelic...
Ua gojata tà maridar que'm soi dit ... Mes que's prepara un mestièr que's hèit sonque sus Paris. N'en es par tròp fièra, que l'i agradaré mei de demorar dens lo Sud-Oest, mes bon ... Jo, que devi demorar aici, pr'amor qu'ei causit ua lenga e ua cultura... Qu'es la vita, qu'es atau...


text:
Monodontidae
Aquesta familha compòrta dos genres, qu'an cadun una espècia :
- Delphinapterus Lacépède, 1804
- Delphinapterus leucas (Pallas, 1776) - grand dalfin blanc
- Monodon Linnaeus, 1758
- Monodon monoceros Linnaeus, 1758 - Narval
Signes distintius de la familha[modificar | modificar la font]
Contràriament als autres cetacèus, las doas espècias d'aquesta familha an de vertèbras cervicalas non soudadas, permetent una cèrta flexibilitat del còl e autorizant de desplaçar son cap lateralament.
Lo segon signe distintiu de las doas espècias d'aquesta familha es d'aver pas de nadarèla dorsala. Çò qu'es fòrt practic per d'individús que passan lor temps a passar jol glaç.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180481 Monodontidae Gray, 1821 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Monodontidae (en)
- Referéncia NCBI : Monodontidae (en)


text:
Zommange
Zommange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Levava de l'anciana província de Lorraine, de la châtellenie de Marimont.
- Destruit al cors de la guèrra de Trenta ans ; inhabité en 1650.
- Relevait de l'ancienne province de Lorraine, de la châtellenie de Marimont.
- Détruit au cours de la guerre de Trente ans ; inhabité en 1650.


text:
Bailly (Oise)
Bailly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Bailly a situat sul marge esquèrre de l'Oise.
Bailly Auriá lo sieu nom del latin "Baillium" a causa de l'existéncia d'un fòrt #que se n'es poguda trobar de vestigis de fossés e de sosterranhes. Aquel fòrt i aguèt ocupat pels Normands a Modèl:La s-.
La tèrra de Bailly levava del Comtat de Noyon. Aiçò èra un fief del domeni reial jos-inféodé pels avesques a chevaliers #que #prene lo títol de senhors de Bailly : Guy e Jean Bäes de Bailly, Enguerrand de Guynes, Philippe de Coucy, Jean II, Jean de Béthune, Jean e Gauthier de Hennin, Hugues e Bertrand del Bòsc, Guillaume de Marafin.
Lo Abbaye de Ourscamp #demorar proprietari de la tèrra de Bailly fins a la Revolucion. Lo castèl servissiá de residéncia d'estiu e permetiá de susvelhar lo trabalh dels paysans en los camps e los étangs, #que los peisses n'avián destinat a la consomacion dels religioses.
Bailly E los sieus dos castèls #èsser totalament rasats pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Lo Monument als Mòrtes, inaugurat lo dimenge 18 de junh 1922, davant lo cementèri, a #èsser elevat pels tretze mainats de la municipalitat queiguda al camp d'onor.
Le village de Bailly est situé sur la rive gauche de l'Oise.
Bailly tiendrait son nom du latin "Baillium" dû à l'existence d'un fort dont on a pu retrouver des vestiges de fossés et de souterrains. Ce fort fut occupé par les Normands au Modèl:S-.
La terre de Bailly relevait du Comté de Noyon. C'était un fief du domaine royal sous-inféodé par les évêques à des chevaliers qui prirent le titre de seigneurs de Bailly : Guy et Jean Bäes de Bailly, Enguerrand de Guynes, Philippe de Coucy, Jean II, Jean de Béthune, Jean et Gauthier de Hennin, Hugues et Bertrand du Bois, Guillaume de Marafin.
L'Abbaye d'Ourscamp resta propriétaire de la terre de Bailly jusqu'à la Révolution. Le château servait de résidence d'été et permettait de surveiller le travail des paysans dans les champs et les étangs, dont les poissons étaient destinés à la consommation des religieux.
Bailly et ses deux châteaux furent totalement rasés pendant la Première Guerre mondiale.
Le Monument aux Morts, inauguré le dimanche 18 juin 1922, devant le cimetière, a été élevé pour les treize enfants de la commune tombés au champ d'honneur.


text:
Angiens
Angiens es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat en lo país de Caux.
Angiens A situat a Unitat|6|km}} de Fontaine-lo-Dun, a Unitat|8|km {{}} de Sant-Valery-en-Caux, a Unitat|10|km {{}} de Luneray, a Unitat|13|km {{}} de Doudeville e a Unitat|14|km {{}} de Cany-Barville.
Le village est situé dans le pays de Caux.
Angiens est située à 6 km de Fontaine-le-Dun, à 8 km de Saint-Valery-en-Caux, à 10 km de Luneray, à 13 km de Doudeville et à 14 km de Cany-Barville.


text:
Mediolanum Capta Est
Mediolanum Capta Est qu'ei un disc deu grop de black metal Mayhem. Qu'ei un album "live" enregistrat a Milan en Itàlia. L'illustracion de la pocheta que representa lo cantaire, Maniac, en trin de s'escarificar sus l'empont. En escotant los tròç qu'i sentim ua grana energia, pas tostemps mestrejada. Quauquas partidas que son mèma pro pagalhosas e lo cantaire que sembla, quauques còps, d'aver desbrombat las paraulas e de cridar borgorigmes shens popas ni cuu. Qu'emplega, en mei deus sons crits comstumèrs, un timbre de votz clar e drin teatrau, çò qui èra hòrt reale a l'epòca dens lo black metal.


text:
Prosper Mérimée
Prosper Mérimée (París, 28 de setembre de 1803 - Canas, 23 de setembre de 1870), autor, istorian e arqueològ francés. Sa novèla Carmen es basada sul celèbre opèra Carmen.
Biografia[modificar | modificar la font]
Estudièt lo Drech e de lengas: grèc, arabi, anglés e rus. Foguèt un dels primièrs traductors de nombroses libres de lengua russa en francés. Mérimée li agradava lo misticisme, l'istòria e l'ocultisme. Foguèt influenciat per las istòrias de ficcion popularizadas per Sir Walter Scott e per la crudeltat e los dramas psicologics d'Aleksandr Pushkin.
Sovent las istòrias que conta son plenas de mistèri e se passan fòra de França; Espanha e Russia son sas fonts d'inspiracion. Viatjèt en fòrça ocasions en Espanha, que daissèt de testimònis escriches dins d'articles de costumas e cartes e s'i faguèt amics e i tenguèt amants.
En 1830 encontrèt en Espanha la comtessa Eugenia de Montijo amb que entretenguèt una granda amistat. Quand la filha d'aquela venguèt en 1853 l'emperadora Eugenia de França amb son maridatge amb Napoleon III, arribèt a èsser nomenat senador.
En 1834 succediguèt a Ludovic Vitet coma inspector general dels monuments istorics. Conservèt aquel emplec fins a 1860, e per aquel exercici viatjèt fòrça en França e a l'estrangièr.
En 1844 foguèt nomenat membre de l'Acadèmia francesa.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Cromwell (1822).
- Le Théâtre de Clara Gazul (1825)
- La Guzla (1827)
- La Jacquerie (1828)
- Chronique du règne de Charles IX (1829)
- Mateo Falcone (1829)
- Mosaïque (1833)
- Notes de voyages (1835-40).
- La Vénus d'Ille (1837)
- Colomba (1840)
- Carmen (1845)
- Lokis (1869)
- Le chambre bleue (1872)
- Lettres à une inconnue (1874)


text:
Luttange
Luttange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa en lo luòc inscrich de la vallée de la Canner[1].
La commune se situe dans le site inscrit de la vallée de la Canner[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ancià fief luxembourgeois.
- Plaça militar pendent lo periòde gallo-romaine.
- A Modèl:La s, fief dels comtes de Luxemborg, donat pel évêché de Mètz.
- Lo 16 de setembre de 1538, los Messins #cremar Luttange per venjar-se de lo pòrti de Lorraine #que i aviá meses lo fuòc a Rembervillers, après aver-ne fach massacrer los abitants.
- En 1810 lo vilatge de Kirsch-lès-Luttange a ligat a la municipalitat de Luttange.
- Ancien fief luxembourgeois.
- Poste militaire durant la période gallo-romaine.
- Au XIIIen, fief des comtes de Luxembourg, donné par l'évêché de Metz.
- Le 16 septembre 1538, les Messins brûlèrent Luttange pour se venger du duc de Lorraine qui avait mis le feu à Rembervillers, après en avoir fait massacrer les habitants.
- En 1810 le village de Kirsch-lès-Luttange est rattaché à la commune de Luttange.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.lorraine.ecologie.gouv.fr/liens_carmen/paysage/sitei/Se57331a.pdf
- ↑ http://www.lorraine.ecologie.gouv.fr/Liens_CARMEN/Paysage/SITEI/SI57331A.PDF


text:
Ramon Rogièr de Fois
Ramon[1]Rogièr de Fois, (1152 † 3 d'abril de 1223) foguèt comte de Fois de 1188 a 1223. Èra lo filh de Rogièr Bernat Ier de Fois e de Cecília Trencavel.
Esposèt en 1189 Felipa de Moncada e aguèron dos mainatges: Rogièr Bernat que vendriá comte de Fois, e Cecília, que se maridèt en 1224 amb Bernart V de Comenge. Raimond Rogièr aguèt tanben dos enfants illegitims : Lop de Fois, que venguèt senhor de Saverdun, e Esclarmonda de Fois.
Primièrs ans[modificar | modificar la font]
Al començament de son règne Ramon participèt probablament a la Tresena Crosada amb lo rei de França Felip August al cors de la quala deu aver participat al sètge de Sant Joan d'Acre (Akkon), e mai que son nom aparesca pas dins las cronicas de l'eveniment. Quand foguèt tornat de la Tèrra Santa Raimon decidiguèt d'estendre son esfèra d'influéncia al sud dels Pirenèus e s'aliguèt a aquesta ocasion en 1196 amb lo vescomte Arnaut de Castelbon. Dintrèt alavetz en conflicte amb lo comte Ermengòl VIII d'Urgèl e amb l'avesque d'Urgèl, Bernat de Villemur.
Lo conflicte s'acabèt en febrièr de 1203 amb la captura e la reclusion de Raimon e de son aligat Arnaut; pasmens foguèron desliurats en setembre del meteis an mercé a la mediacion d'En Pèire II, rei d' Aragon, amb la tòca d'afortir sa conquista de Lengadòc. En Pèire donèt en 1209 en fièu a Raimon los castèls d'Usson e de Querigut après li aver ja assignat l'an precedent una autra senhoriá catalana.
Dempuèi 1200 s'èra alucada una disputa amb lo potent comte de Tolosa, aprèp que lo senhor de Ròcafixada e Montsegur se siá declarat vassal del comte de Fois. D'aqueste biais la domincion dels dos comtes sus Sabardu demorava pas clara. Amb la tòca de recuperar aquesta senhoriá, Raimon s'aliguèt amb Ramon Rogièr Trencavel, vescomte de Carcassona contra Tolosa e en 1202 la brega se resolvèt en sa favor.
Al meteis temps Raimon se trobèt en conflicte amb Bernat IV, comte de Comenge, per la possession del Canton de Santa Crotz de Volvèstre, querèla que se resolvèt en 1209 en favor de Raimon.
Protector dels catars[modificar | modificar la font]
Coma d'autres nòbles importants de Lengadòc Ramon, pr'amor de son estacament a la causa catara, foguèt sospechat d'eretgia. E mai qu'apatenguèsson encara a la Glèisa Catolica, la molhèr Felipa de Moncada e la sòrre Esclarmonda de Fois èran doas perfeitas de la fe catara. Raimon foguèt testimòni de la sòrre al cors de la ceremonia d'atribucion a aquesta darrièra del consolament de la part de l'avesque catar Guilhabèrt de Castras, que se debanèt a Fanjaus en 1204. En 1206 de mai aguèt luòc a Mirapeis, en tèrra de Fois, un concili de la nòva fe que i partecipèron 600 catars. Un an aprèp se debanèt a Pàmias[2] l'ultima granda disputa entre los catars (entre los quals Esclarmonda de Fois e Beneset de Termes) e la Glèisa Catolica (Diego di Osma, Sant Domenge) que i èra present Ramon. Puèi la bastison per Raimon de Perelha de la fortalesa de Montsegur, luòc de refugi per los catars del territòri del comtat de Fois, aguèt un impacte considerable.
La Crosada dels Albigeses[modificar | modificar la font]
Lo comtat de Fois venguèt tanben un dels objectius de la crosada demandada pel Papa Innocenci III contra lo catarisme, a la quala dempuèi lo començament Ramon Rogièr se refusèt de participar. Aprèp que los cavalièrs crosats en 1209, jol comandament de Simon de Montfòrt, aguèron conquistat Besièrs e Carcassona, la crosada arribèt al comtat de Fois.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Las formas Ramond e Raimon son tanben posssiblas en occitan
- ↑ Detta anche Frédélas, dal principe ostrogoto Federico, figlio del re Teodorico I


text:
Comunas de las Lanas
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 331 comunas deu departament de las Lanas per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Somari
Fonts[modificar | modificar la font]
Grafias d'après lo sit de l'Institut Occitan[1].
De verificar[modificar | modificar la font]
Las grafias de las comunas seguentas son pas las de l'Institut Occitan :
- Casteths o Castèths
- Clèdas o Cledas
- D'Acs o Dacs
- L'Abatut o Labatut
- La Boèira o La Bohèira
- Linsa o Linça
- Sèrralots e Arribans o Sèrraslós e Arribans
- Vic d'Aubirat o Vic d'Auribat


text:
Hambers
Hambers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De nombroses vestigis testifiquen d'una preséncia umana préhistorique sul territòri de la comuna.
Abans la Revolucion, las tèrras apertenon als senhors del Rocher.
Modèl:Sources De nombreux vestiges attestent d'une présence humaine préhistorique sur le territoire de la commune.
Avant la Révolution, les terres appartiennent aux seigneurs du Rocher.


text:
Malcolm X
Malcolm X, nascut Malcolm Little e tanben conegut jols noms de Assad Mahmood, Detroit Red e El-Hajj Malik El-Shabazz (Omaha, 19 de mai de 1925 - Nòva York, 21 de febrièr de 1965) foguèt un activista american que luchèt pels dreches de la comunitat negra americana. Èra lo portavotz american del grop conegut jol nom de Nacion de l'Islam (NOI) e lo fondador de la Muslim Mosque, Inc. e tanben de l'Organizacion de l'Unitat Afroamericana (en anglés: Organization of Afro-American Unity). Foguèt assassinat lo 21 de febrièr de 1965 per tres membres de Nacion de l'Islam del temps qu'èra a far una conferéncia lo primièr jorn de la Setmana Nacionala de la Fraternitat a Manhattan.


text:
973
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 973 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Lo còmte Guilhèm Ièr de Provença foguèt venceire d'una campanha còntra lei Sarasins installats en Provença. Les musulmans foguèron desfachs a Ambrun, a Gap, a Riés, a Empus, a Cabassa e finalament a Tortor. Aquela darriera desfacha entraïnèt la destruccion dei principalei fòrças musulmanas. Lo rèsta assaièt de resistir dins lo castèu de La Gàrdia Frainet mai una ataca provençala entraïnèt tanben la pèrda d'aquela posicion. Dins lo rèsta de Provença, aquelei desfachas entraïnèt la conquista deis autrei posicions fortificadas dei Sarasins. Lei musulmans capturats foguèron tuats ò venguèron esclaus dei venceires. Una autra consequéncia d'aquela campanha victoriosa foguèt la somission de l'aristocràcia provençala au poder dau còmte Guilhèm Ièr.
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Guèrra còntra l'emir de Mossol. Lei Bizantins foguèron venceires a Melitèna, vila estrategica d'Anatòlia dau sud-èst que foguèt reconquistada, mai esquichats a Amida.