text:
Dinastia Qing
La dinastia Qing (tanben dicha dinastia Ch'ing o Ching o Tsing) foguèt la darriera dinastia que reinèt sus China de 1644 a 1912. Succediguèt a la dinastia Ming après un periòde de trebols grèus dins l'empèri e sei territòris vesins pendent la premiera mitat dau sègle XVII. A partir dau sègle XIX, l'Empèri Qing conoguèt un declin important e deguèt acceptar la dominacion deis estats europèus. Deguèt tanben faciar de conflictes intèrnes grèus en causa de l'abséncia de reformas e dei dificultats militaras còntra lei país estrangiers. Aquò causèt l'afebliment de la dinastia e son rebutament en 1912. Foguèt remplaçada per la Republica de China.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Formacion de l'estat manchó
- 1.2 La presa de contraròtle de China
- 1.3 L'adopcion d'una politica isolacionista
- 1.4 L'apogèu de la dinastia
- 1.5 Lei premierei dificultats de l'Empèri Qing
- 1.6 Lo declin continú de la dinastia
- 1.7 La fin de la dinastia
- 2 Organizacion politica e sociala
- 3 Economia
- 4 Religion
- 5 Sciéncias
- 6 Cultura
- 7 Ligams intèrnes
- 8 Referéncias e nòtas
- 9 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la dinastia imperiala Qing s'estend de 1644 a 1912. Dins aquò, aquela dinastia existissiá en Manchoria dempuei la fin dau sègle XVI. Après sa casuda, lo Japon creèt entre 1932 e 1945 un estat sota sa proteccion en Manchoria que son cap èra lo darrier emperaire de la dinastia rebutat en 1912. La presa dau poder per lei Manchós acomencèt en 1618 e s'acabèt solament en 1683. Conoguèron son apogèu au començament dau sègle XVIII mai lo país s'enfonsèt pauc a pauc dins un periòde d'estanhacion puei de declin, especialament dins lo domeni militar. Au sègle XIX, lo país poguèt donc plus luchar còntra leis armas europèas modèrnas e passèt rapidament sota l'influéncia europèa entraïnant l'aparicion de crisis grèvas a l'interior. Ansin, la dinastia foguèt rebutada per una revòuta generalizada dei províncias e de l'armada que proclamèron la Republica de China.
Formacion de l'estat manchó[modificar | modificar la font]
La dinastia Qing es pas eissida de l'etnia chinesa Han que forma la majoritat de la populacion. Au contrari, se formèt dins lo nòrd de China a partir d'un pòble dich Jurchen qu'èra vassau de l'Empèri e qu'èra devesit entre de tribús rivalas. Ansin, la dinastia dei Qing faguèt son aparicion vèrs la fin dau sègle XVI dins lo corrent d'un conflicte tribau. Entre 1582 e 1616, son fondator, Nurhachi, capitèt de renforçar sufisament son poder gràcias a l'unificacion de divèrsei tribús per denegar la dominacion de la dinastia Ming sus la region nòrd de l'Empèri Chinés. Aquò foguèt realizat en 1618 ambé la publicacion dei Sept grègues còntra la tirania imperiala e acomencèt una rebellion armada còntra lei Ming[1]. Entre 1618 e 1621, una premiera tièra de victòrias li permetèt de s'aprochar dei territòris mongòls. Nurhachi favorizèt lo raprochament entre Manchós e Mongòls. Aquò foguèt la fònt d'un alfabet novèu per lo manchó e permetèt la creacion d'una administracion militara e civila per lei divèrsei tribús de la rebellion. Enfin, la rebellion poguèt aprofichar l'experiéncia militara deis armadas mongòlas.
Aquelei basas permetèron la fondacion d'una dinastia e d'un estat solids. D'efèct, en 1626, Nurhachi moriguèt après una desfacha còntra lo generau chinés Yuan Chonghuan au sètge de Liaoning. Après un periòde brèu de rivalitats, la succession foguèt assegurada per son fiu Huang Taiji qu'empachèt la dislocacion de l'òbra de son paire e contunièt la lucha còntra lei tropas mandadas per lo govèrn Ming.
La presa de contraròtle de China[modificar | modificar la font]
La presa de contraròtle de China se debanèt dau començament de la rebellion de Nurhachi a la fin dau sègle XVII. D'en premier, lei Qing deguèron eliminar lei movements fidèus ai Ming que foguèron solament vencuts en 1683. D'en segond, la dinastia novèla deguèt assegurar sa posicion novèla per lo redreiçament organizacionau dau país, l'estabilizacion de sei frontieras pus menaçadas e per la reconoissança dau poder novèu per lei país estrangiers.
La conquista dau país[modificar | modificar la font]
La conquista dau país s'acabèt en 1683 après una guèrra civila lònga còntra lei tropas fidèlas a la dinastia anciana dei Ming e còntra divèrsei movements de revòutas dirigits per de païsans o de militars. L'element decisiu d'aqueu conflicte foguèt la decision de Huang Taiji de fisar una partida dei pòstes de son administracion o de son armada ai membres de l'etnia Han que forma la majoritat de la populacion chinesa. Ansin, seis enemics poguèron pas formar un frònt unit Han còntra lei Manchós.
Gràcias ais esfòrç dau generau Yuan Chonghuan e la crompa d'armaments europèus modèrnes ai Portugués, lei Ming foguèron capables de resistir victoriosament fins a 1630 quand lo generau foguèt executat per un complòt de la Cort imperiala. En 1635, Huang Taiji adoptèt lo nom de Manchó per lo pòble jurchen e, amb una armada reorganizada, ataquèt tornarmai lei Ming. En 1637, prenguèt lo contraròtle de Corèa puei, entre 1640 e 1642, averèt una tièra de batalhas còntra lei Ming causant lor afondrament politic e militar en causa de l'entraïnament d'unei revòutas dins lei províncias de l'Empèri. Lo 24 d'abriu de 1644, la rebellion de Li Zicheng conquistèt la capitala onte lo darrier emperaire Ming se suicidèt. Una partida dei fòrças Ming encargada de protegir la Granda Muralha preferiguèt alora se raliar ai Qing que poguèron intrar dins Pequin lo 6 de junh de 1644. Una ceremònia de funeralhas foguèt organizada per lo darrier emperaire Ming per legitimar sa succession per lei Qing.
Entre 1645 e 1647, lei rebellions grandas deis annadas 1630-1640 (Li Zicheng, Zhang Xianzhong) foguèron esquichadas per leis armadas Qing mai la lucha militara contunièt per assegurar la presa dau poder per lei Manchós. Lei doas etapas principalas d'aqueu procediment foguèron l'equichament de la revòuta organizada entre 1678 e 1681 per de notables dau regim puei l'eliminacion dei darriereis autoritats Ming. En 1662, lo darrier pretendent Ming au tròne imperiau foguèt executat. Enfin, en 1683, lei darrierei tropas fidèlas ai Ming foguèron destruchas après la conquista de l'illa de Formosa.
L'estabilizacion de l'òrdre imperiau manchó[modificar | modificar la font]
Entre 1645 e la fin dau sègle XVII, lo poder novèu dei Qing deguèt renforçar sa posicion, la legitimar e l'estabilizar. Au nivèu financier e economic, la dinastia novèla deguèt redreiçar la situacion per melhorar lei condicions de vida de la populacion e aumentar lei revenguts dau govèrn. Aquò foguèt realizat durant la segonda mitat dau sègle, principalament pendent lo rèine de Kangxi (1661-1722). Ansin, entre 1668 e 1692, lo budget imperiau passèt de 14,93 milions de taels a 27,39 milions. Aquò permetèt de reorganizar e de restaurar l'administracion dau país.
Au nivèu diplomatic, lei Qing capitèron d'obtenir la reconoissença diplomatica deis estats o tribús asiatics vesins. Ansin, en 1689, lei Qing obtenguèron la signatura d'un tractat ambé lei Rus a prepaus dau traçat de la frontiera entre lei dos estats[2]. de relacions comercialas foguèron tanben establidas. A partir de la fin dau sègle XVII, China mandèt egalament un ensems d'ofensivas en direccion dei territòris a l'oèst de China per reprendre sa posicion se senhoriá sus leis estats de la region. Aquò entraïnèt a partir de 1696, lo començament d'un conflicte lòng e acarnat còntra l'estat dzungar e va permetre ai Chinés d'establir de protectorats sus Tibet o sus una partida de Mongolia.
L'adopcion d'una politica isolacionista[modificar | modificar la font]
A partir dau rèine de l'emperaire Shunzhi (1643-1661), la dinastia Qing decidiguèt d'adoptar una politica isolacionista per limitar lei contactes ambé l'estrangier e limitar lei cambis comerciaus ambé lei marchands europèus, solament autorizats dins lo pòrt de Macau. Aquò foguèt decidit inicialament per luchar còntra la flòta Ming basada sus l'illa de Formosa e per empachar una expedicion terrèstra d'aquelei tropas[3]. Ansin, la màger part de la populacion chinesa vivent de lòng dau litorau se deguèt desplaçar a l'interior dei tèrras. Après la conquista de Formosa, aquela politica demorèt entraïnant la barradura de China au rèsta dau monde, subretot après l'expulsion dei missionaris crestians en 1724.
L'apogèu de la dinastia[modificar | modificar la font]
Lei rèines deis emperaires Yongzheng (1723-1735) e Qianlong (1735-1796 [4]) son considerats coma l'apogèu de la China Qing. Yongzheng reformèt l'administracion chinesa per centralizar mai la presa de decision e aumentar son eficacitat, especialament dins lo domeni financier. Contunièt de sostenir la classa dei païsans que foguèron exonerats dau pagament de l'impòst. D'un biais similar dins leis afaires militars, creèt tanben un organisme per centralizar e renfòrçar lo poder imperiau sus lei fòrças armadas.
Son successor Qianlong aprofichèt una partida de sei reformas magerament dins lo domeni economic e renforcèt egalament encara leis estructuras l'administracion locala magerament dins lo sector financier. Au nivèu diplomatic, estendeguèt l'Empèri vèrs l'oèst au profiech de Mongolia, de Tibet que deguèt acceptar una garnison après l'invasion gurkha de 1788-1791 o de l'estat dzungar que foguèt destruch. En revenge, lei campanhas en Birmania e au Vietnam s'acabèron per de reviradas. Vèrs la fin de son rèine, Qianlong refusèt lei demandas britanicas e olandesas de durbir l'Empèri au comèrci europèu. Pasmens, aquelei guèrras aguèron un còst important per lei finanças chinesas ja afeblidas per la corrupcion que se desvolopèt a la Cort. A partir deis annadas 1770, l'empèri foguèt tocat per una crisi economica grèva que marquèt lei premiers signes de declin dau país.
Lei premierei dificultats de l'Empèri Qing[modificar | modificar la font]
Dins la premiera mitat dau sègle XIX, lei signes de declin apareguts a la fin dau rèine de Qianlong se transformèt en dificultats importants per la dinastia Qing. D'efèct, lo periòde foguèt caracterizat per una aumentacion gròssa de la populacion, una estanhacion de l'economia causant de trebols sociaus mai e mai grèus e la rigitat de l'administracion imperiala que foguèt pas capabla de se transformar per faciar la situacion. De mai, après la fin dei guèrras napoleonencas en 1815, l'aumentacion dau comèrci mondiau e lei limits comerciaus chinés venguèron un problèma diplomatic major. D'un caire, la demanda dei país europèus per de produchs chinés aviá aumentat. D'un autre, leis autoritats chinesas acceptavan solament lo pagament en argent. China, gràcias a sa populacion, representava tanben un desbocat potenciau fòrça important per lei produchs d'Euròpa. Ansin, dins leis annadas 1830, lei marchands faguèron pression sus lor govèrn per obtenir la dubertura de China au comèrci internacionau.
Aquelei doas fònts de tensions, interiora e exteriora, van entraïnar de problèmas grèus au començament deis annadas 1840 d'un biais simultanèu. A l'interior, de faminas e d'inondacions fòrça importantas se debanèron a partir de 1839 causant divèrsei revòutas localas mai o mens importantas fins a l'entraïnament de la Revòuta Taiping en 1851 que s'acabarà solament en 1864 après la destruccion d'unei províncias dau sud[5]. D'autra part, en 1839, la lucha deis autoritats chinesas còntra lo comèrci de l'òpi per lei marchands europèus entraïnèt una reaccion militara britanica (Premiera guèrra de l'òpi de 1839 e 1842) que s'acabèt per una victòria aisada de la flòta anglesa e la capitulacion dau govèrn imperiau. Per lo tractat de Nankin (1842), lei Chinés deguèron acceptar la dubertura de son territòri au comèrci europèu e abandonar una partida important de sa sobeiranetat sus sei doanas. En 1844, leis autrei nacions occidentalas majoras coma França obtenguèron de drechs similars. Aquò causèt una crisi economica grèva (chaumatge, inflacion) en causa de l'arribada de produchs europèus e serà coma lei desastres naturaus dau meme periòde a l'origina de la Revòuta Taiping.
Lo declin continú de la dinastia[modificar | modificar la font]
La segonda mitat dau sègle XIX foguèt caracterizat per la perseguida dau declin chinés que deguèt faciar de crisis interioras e exterioras novèlas que confirmèron e aumentèron son afebliment. Enterin, a partir deis annadas 1860, un assai de modernizacion foguèt realizat per modernizar rapidàment una partida dau país.
Aquelei temptativas de modernizacion acomencèron après la mòrt de l'emperaire Xianfeng. Cixi, una concubina de Xianfeng e maire de l'emperaire novèu prenguèt lo poder amb un grop de notables de la Cort. Acomencèron una politica de modernizacion segon lo modèl occidentau especialament dins lei sectors industriaus e militars. Entre 1872 e 1885, d'entrepresas chinesas modèrnas poguèron donc se desvolopar mai representavan una partida fòrça minoritària de l'economia chinesa. De mai, èran generalament dependentas deis Europèus per lor logistica e èran menaçadas au nivèu economic per lei privilègis obtenguts per lei nacions occidentalas.
A l'exterior, China subiguèt una tièra de desfachas novèlas còntra leis Europèus puei lo Japon que se modernizèt fòrça rapidament après la Restauracion Meiji (1868-1869). En 1856-1860, la Segonda guèrra de l'òpi veguèt una fòrça francesa e anglesa relativament pichona anientar una armada chinesa e pilhar Pequin. La convencion de Pequin confirmèt e aumentèt lei privilègis acordats en 1842-1844. Puei, entre 1881 e 1885, una guèrra novèla per s'opausar a la conquista per lei Francés d'Indochina e a la creacion d'una zona d'influéncia francesa dins lo sud de l'Empèri s'acabèt per una desfacha suplementària. Enfin, entre 1894 e 1895, lo Japon ataquèt Corèa e i bateguèt lei fòrças modernizadas de l'Empèri. Lo tractat de Shimonoseki permetèt l'evacuacion de Corèa per lei Japonés qu'obtenguèron en cambi lo drech de colonizar l'illa de Formosa.
La fin de la dinastia[modificar | modificar la font]
La fin de la dinastia aguèt luòc au començament dau sègle XX après la revirada deis assais de modernizacion dau país. Enterin, de movements nacionalistas opausats a la preséncia estrangiera en China e tanben ais institucions se desvolopèron causant l'afebliment definitiu de la dinastia Qing que foguèt rebutada oficialament lo 1er de genier de 1912 per la proclamacion de la Republica de China.
D'efèct, après sei desfachas de la fin dau sègle XIX, l'Empèri Qing decidiguèt d'accelerar sa modernizacion sota la direccion de l'emperaire Guangxu. Aquò pertocava lei fòrças armadas e egalament l'administracion, l'organizacion politica (redaccion d'una constitucion) o lo sistèma educatiu. Lo movement se turtèt a l'oposicion dei conservadors que capitèron un còp d'estat en 1898 e reprimiguèron lei partisans dei reformas. La revòuta ganhèt una partida de la populacion que prenguèt lo contraròtle de Pequin (Revòuta dei Boxers) en 1900. La rebellion, encoratjada inicialament per lo govèrn Qing, foguèt vencuda e destrucha per l'Aliança deis Uech Nacions. Lei condicions de patz impausadas en 1901 foguèron una umiliacion novèla per lo govèrn imperiau.
En 1908, la mòrt quasi simultanèa de l'emperaire Guangxu e de Cixi marquèt la disparicion dei caps principaus de la Cort. Lo 10 d'octòbre de 1911, una insurreccion acomencèt dins lo Jiangxi. S'estendeguèt rapidament au rèsta de l'Empèri e d'unitats de l'armada decidiguèron de prendre lei parts de la revòuta. Tre lo 3 de novembre, lo comandant de l'armada chinesa decidiguèt de començar de negociacions secrètas ambé l'insurreccion. Lo 3 de decembre, un alta-au-fuòc foguèt signat entre lei fòrças fidèlas a l'emperaire e lei revolucionaris. Lo 11, un congrès acomencèt ambé lei representants de 17 províncias de l'empèri que s'acordèron sus l'estructura d'un poder provisòri. Lo 29, Sun Yat-sen es elegit per president de la Republica. Lo 12 de febrier de 1912, lo rèsta dau govèrn imperiau, replegat dins lo nòrd de China, anoncièt l'abdicacion dau darrier emperaire, Puyi qu'èra vièlh de 3 ans, marcant la fin definitiva de la dinastia Qing e de l'Empèri Chinés.
En 1917, un còp d'Estat brèu foguèt realizat per un generau partisan dei Qing e donèt tornarmai lo poder a Puyi durant 12 jorns. Vièlh de 12 ans, l'enfant foguèt fòrçat a una abdicacion novèla per lei Republicans que reprenguèron lo poder. Enfin, entre 1932 e 1945, durant la Segonda Guèrra Mondiala, lei Japonés utilizèron egalament Puyi per dirigir e legitimar la creacion d'un estat-satellit en Manchoria. Dich Manchokuò, aquel estat, largament fictiu, s'afondrèt rapidament en fàcia de l'ofensiva sovietica dins la region a la fin de 1945.
[modificar | modificar la font]
Coma successor de la dinastia Ming, la dinastia Qing recuperèt l'estructura governamentala e administrativa tradicionala de l'Empèri Chinés. Ansin, lo poder Qing aguèt una forma similara ai dinastias precedentas mai i apondèt seis innovacions pròprias, especialament dins lo partiment dei pòstes pus importants entre Manchós e Hans. En revenge, lo sistèma militar foguèt prefondament reformat per donar inicialament un ròtle primordiau ai soudats manchós e mongòls supausats pus fidèus que lei soudats hans. Aquela organizacion conoguèt un declin marcat a partir de la mitat dau sègle XIX quand lo país deguèt faciar d'armadas pus modernizadas e que l'influéncia dau poder dau govèrn centrau demeniguèt fortament. Ansin, a la fin dau periòde Qing, una armada novèla será creada segon de critèris occidentaus.
Lo govèrn centrau[modificar | modificar la font]
Fins ais assais de reformas de la fin dau sègle XIX, lo govèrn centrau de l'Empèri Qing aviá una estructura similara ai govèrns desvolopats per lei dinastias precedentas. L'emperaire èra lo centre dau poder e èra ajudat per sièis ministres principaus. Dins aquò, lo fach que la dinastia Qing èra eissida d'un etnia minoritària obliguèt d'assegurar de pòstes a l'etnia Han majoritària e de contrarotlar la fidelitat dei foncionaris non manchós. D'autra part, certaneis emperaires apondèron quauqueis organs novèus dins lo govèrn. Enfin, lo periòde deis assais de reformas veguèt divèrseis innovacions inspiradas per lo modèl dei govèrns europèus.
Ansin, au començament de la dinastia, l'emperaire èra enviroutat per sièis ministres qu'èran encargats de l'administracion civila (evaluacion, promocion... etc.), dei finanças, dei rites religiós, deis armadas, de la justícia e deis òbras publicas. Aquelei ministèris èran tradicionaus dins l'Empèri Chinés. Dins aquò, la dinastia Qing establiguèt un cambiament important ambé la nominacion de dos caps, un Manchó e un Han, per cada organisme. Un autre cambiament èra la creacion d'un Departament de l'Ostau imperiau qu'èra encargat de la gestion deis afaires intèrnes dau Palais e de la familha de l'emperaire. Enfin, un ensems administratiu foguèt tanben creat per s'ocupar dei relacions ambé Tibet e lei territòris mongòls.
Sota lo rèine de l'emperaire Yongzheng, s'apondèt un Grand Conseu que permetèt de centralizar l'autoritat imperiala sus leis afaires militars e administratius. Aqueu conseu venguèt rapidament lo còr de decision principau per l'emperaire. Sa composicion evolucionèt segon lo periòde mai venguèt pauc a pauc facha de dos Han, dos Manchós e d'un prince de la familha imperiala. En 1861, après la desfacha còntra l'aliança dei Britanics e dei Francés durant la Segonda guèrra de l'òpi, un Ministèri deis Afaires Estrangiers foguèt organizat segon lo modèl europèu. Inicialament creat per un periòde limitat, aqueu ministèri venguèt rapidament permanent e veguèt seis efectius e son budget aumentar fortament a la fin dau sègle XIX. Enfin, en 1898, de reformas dau govèrn foguèron prepausadas mai lo còp d'Estat dei conservadors empachèt lor aplicacion.
L'organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
L'organizacion territòriala de l'Empèri Qing foguèt fòrtament inspirada per lo mòde d'organizacion adoptat per la dinastia Ming. Dins aquò, se debanèt quauquei reformas regardant l'organizacion intèrna dei províncias chinesas e per inclure lei territòris, mai o mens autonòms, sota protectorat en Mongòlia, dins l'oèst de China e au Tibet.
China e Manchoria foguèron devesidas en províncias segon lo tipe d'administracion tradicionala dau país. Puei, dos o tres províncias foguèron gropadas per formar de vicereiautats. Cada província èra dirigida per un cap civiu e un cap militar. Enfin, aquelei províncias èran devesidas en prefecturas, sota-prefecturas e comtats que sei caps èran respectivament de prefècts, de sota-prefècts e de magistrats. L'estatut dei regions en fòra dei províncias chinesas èra variable mai lei fòrças armadas i avián generalament un ròtle primordiau. Per exemple, au Tibet e dins certanei territòris mongòls sota lo contraròtle chinés, la preséncia Qing èra marcada per de garnisons e de representants oficiaus qu'avián un poder mai o mens important sus leis afaires locaus. Enfin, d'Estats coma Corèa èran vassaus de China.
Lei fòrças armadas[modificar | modificar la font]
L'organizacion dei fòrças armadas conoguèron dos periòdes diferents separats per la Revòuta Taiping. D'en premier, l'armada Qing foguèt organizada segon un sistèma creat per Nurhachi per lei tribús qu'èran devesidas en bandieras. Cada bandiera formava una armada independenta e aviá sa color pròpria. Existiá uech unitats d'aqueu tipe. Tres èran sota la comandament dirècte de l'emperaire e cinc sota la direccion d'un membre de sa familha. Inicialament eficaç, aqueu sistèma organizacionau foguèt pauc a pauc estendut ai províncias e ais etnias conquistas còntra lei Ming.
Après la guèrra, aquelei fòrças foguèron devesidas entre una fòrça principala en garnison a Pequin e lo rèsta dei tropas que foguèron mandadas en garnison dins lo rèsta dei vilas importantas de l'Empèri. D'autra part, leis etnias foguèron separadas car lei Qing per empachar de contactes entre soudats Han e Manchó. Pasmens, lo periòde de patz relativa establit a partir de la mitat dau sègle XVIII entraïnèt un declin major de la capacitat militara de l'armada chinesa. Ansin, aquelei tropas foguèron pas capablas de s'opausar ais armadas europèas dau sègle XIX e conoguèron de dificultats grèvas pendent la Revòuta Taiping. La fin dau sègle XIX veguèt donc l'aparicion d'unitats militaras novèlas qu'èran organizadas segon lo sistèma europèu. Après la desfacha còntra Japon en 1895, aquela evolucion venguèt pus marcada e foguèt formada la Novèla Armada que participarà au còp d'Estat de 1911.
Economia[modificar | modificar la font]
Caracterizada per una expansion demografica fòrça importanta, l'economia chinesa dau periòde Qing foguèt fòrça dinamica e foguèt una fònt de revenguts importantas fins a la mitat dau sègle XIX. Pasmens, a partir d'aquela epòca, lo declin militar dau país permetèt ai país estrangiers, principalament europèus, d'obtenir la signatura d'acòrds comerciaus fòrça desfavorables ais interés dau govèrn chinés. Vèrs la fin de la dinastia, d'esfòrç limitats foguèron acomençats per modernizar l'economia mai aqueleis assais foguèron abandonats après lo rebutament dei Qing causant un afebliment fòrça important de l'economia chinesa. Ansin, au començament dau sègle XX, China aviá perdut sa posicion economica dominanta au profiech deis economias occidentalas coma lo Reiaume Unit o leis Estats Units d'America.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lo periòde Qing foguèt caracterizat per una aumentacion fòrça importanta de la demografia chinesa. Ansin, evolucionèt de 150 milions d'abitants a la fin de la dinastia Ming a aperaquí 300 milions a la fin dau sègle XVIII. Doas rasons principalas permèton d'explicar aquela aumentacion : l'introduccion de cerealas novèlas dempuei lo continent american o lo sud d'Asia e lo periòde lòng de patz durant tot lo sègle XVIII.
Moneda[modificar | modificar la font]
Coma durant la dinastia precedenta, lei monedas d'argent demorèron lo centre dau sistèma financier chinés. Aqueu metau foguèt longtemps lo biais solet de pagament acceptat per lei marchands chinés. Durant tot lo periòde de la dinastia, aqueu sistèma foguèt relativament estable gràcias a la produccion d'argent dau continent american que poguèron alimentar e satisfaire lei besonhs de l'economia de l'Empèri.
Evolucions e declin[modificar | modificar la font]
Destrucha per lei combats còntra lei Ming, l'economia Qing conoguèt un redreiçament a la fin dau sègle XVII. Maugrat la politica isolacionista dau regim, lo comèrci internacionau aumentèt durant tot lo sègle XVIII gràcias ais exportacions (seda, tè, produchs industriaus...). Dins aquò, au començament dau sègle XIX, lo mantenement dei limits impausats au comèrci ambé leis Europèus puei la lucha activa dau govèrn còntra lo comèrci illegau de l'opium entraïnèt una tièra de conflictes armats còntra lei fòrças occidentalas. Aquò causèt un premier declin de l'economia chinesa que foguèt fòrtament tocada per la Revòuta Taiping. Enfin, a la fin dau sègle XIX, leis assais d'industrializacion demorèron fòrça limitats e la politica de zonas d'influéncia sus lo territòri chinés per lei poissanças colonialistas e lo declin economic contunièt. En 1911, China èra una poissança economica segondària a respèct dei país industrializats coma lo Reiaume Unit o Alemanha.
Religion[modificar | modificar la font]
Lo periòde Qing veguèt pas de cambiaments majors dins son estructura religiosa fins a la fin de la dinastia. D'efèct, lei religions tradicionalas contunièron d'èsser majoritàrias mentre que lei religions occidentalas contuniavan de progressar pauc a pauc dins la populacion. Pasmens, e mai se l'estructura religiosa prefonda dau país evolucionèt pauc, d'eveniments e d'assais de reformas importants aguèron luòc a partir de la mitat dau sègle XIX, de movements religiós novèus apareguèron mesclant divèrseis ideologias tant religiosas coma politicas. Lo pus conegut es lo movement Taiping que foguèt a l'origina d'una revòuta majora dins lo sud dau país entre 1851 e 1864. De mai, en fòra de l'emergéncia d'aquelei grops novèus, lei país occidentaus obtenguèron un drech de predicacion pus important per sei missionaris, generalament crestians, escrichs dins lo tèxte deis acòrds comerciaus signats durant lo sègle.
Sciéncias[modificar | modificar la font]
La China de la dinastia Qing foguèt un centre intellectuau mondiau major fins au sègle XIX mai lei sciéncias chinesas perdeguèron pauc a pauc lor posicion dominanta au profiech deis idèas europèas. Lei rasons d'aquela evolucion son mau conegudas, subretot que lo país conoguèt d'evolucions importantas au nivèu scientific e tecnologic. Pasmens, lor ritme es relativament lent a respèct deis evolucions que se debanèron en Euròpa a partir dau sègle dei Lutz. Ansin, per exemple, tre leis annadas 1840, China èra en retard dins lo domeni deis armaments.
Cultura[modificar | modificar la font]
Maugrat lo declin politic progressiu dau país, China demorèt un centre culturau major pendent tota l'epòca Qing. Foguèt magerament lo cas dins lei domenis tradicionaus, ja existents durant lei dinastias precedentas. Pasmens, vèrs la fin de la dinastia, certanei domenis aprofichèron la situacion de crisis politica e socialas per se transformar e desvolopar de tematicas novèlas. L'exemple principau d'aquela situacion es la literatura que conoguèt divèrsei periòdes diferents e prolifics mai la pintura e l'arquitectura contunièron d'èsser d'arts majors ambé d'òbras importantas.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'entraïnament d'aquela rebellion li permetèt d'obtenir lo raliment dei darrierei tribús encara independentas e d'unificar la màger part dei Jurchens.
- ↑ Aqueu tractat permetèt de reglar un conflicte frontalier limitat (quauquei centenaus de mòrts) acomençat en 1652.
- ↑ Una decision similara foguèt adoptada vèrs la fin dau sègle XV per luchar còntra la piratariá practicada per certanei senhors japonés.
- ↑ Qianlong abdiquèt oficialament en 1796 per pas reinar mai que son grand Kangxi. Dins aquò, demorèt lo cap reau dau país fins a sa mòrt en 1799.
- ↑ Lei pèrdas umanas son generalament estimadas entre 20 e 30 milions de mòrts.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Bartlett, Beatrice S., Monarchs and Ministers: The Grand Council in Mid-Ch'ing China, 1723–1820, University of California Press, 1991. ISBN 978-0-520-06591-8.
- (en) Ebrey, Patricia, Chinese Civilization: A Sourcebook (2a edicion), Simon and Schuster, 1993. ISBN 978-00-2908752-7.
- (en) Elliott, Mark C., "The Limits of Tartary: Manchuria in Imperial and National Geographies", Journal of Asian Studies, 59 (2000): 603–46.
- (en) Faure, David, Emperor and Ancestor: State and Lineage in South China, Stanford University Press, 2007. ISBN 978-0-8047-5318-0.
- (en) Murphey, Rhoads, East Asia: A New History (4a edicion), Pearson Longman, 2007. ISBN 978-0-321-42141-8.
- (en) Myers, H. Ramon and Yeh-Chien Wang, "Economic developments, 1644–1800", dins Willard Peterson (ed.), The Cambridge History of China: Volume 9: The Ch'ing Empire to 1800, pp. 563–647. Cambridge University Press, 2003. ISBN 978-0-521-24334-6.
- (en) Rawski, Evelyn S., The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions, University of California Press, 1998. ISBN 978-0-520-21289-3.
- (en) Smith, Richard Joseph, China's Cultural Heritage: The Qing Dynasty, 1644–1912, Westview Press, 1994. ISBN 978-0-8133-1347-4.
- (en) Têng, Ssu-yü, and John King Fairbank, China's Response to the West: A Documentary Survey, 1839–1923,Harvard University Press, 1979. ISBN 978-0-674-12025-9.
- (en) Tong, Chee Kiong, e Kwok B. Chan (eds), Alternate Identities: The Chinese of Contemporary Thailand, Times Academic Press, 2001. ISBN 978-981-210-142-6.
- (en) Torbert, Preston M., The Ch'ing Imperial Household Department: A Study of Its Organization and Principal Functions, 1662–1796, Harvard University Asia Center, 1977. ISBN 978-0-674-12761-6.
- (en) Wakeman, Frederic, The Great Enterprise: The Manchu Reconstruction of Imperial Order in Seventeenth-century China, University of California Press, 1985. ISBN 978-0-520-04804-1.
- (en) Waley-Cohen, Joanna, The culture of war in China: empire and the military under the Qing Dynasty, I.B. Tauris, 2006. ISBN 978-1-84511-159-5.
- (en) Woo, X.L., Empress dowager Cixi: China's last dynasty and the long reign of a formidable concubine: legends and lives during the declining days of the Qing Dynasty, Algora Publishing, 2002. ISBN 978-1-8929-4188-6.


c: text/html

text:
Sauria
Los saurians (Sauria) fòrman un taxon pas classat que recampa los ausèls e bon nombre de reptils vivents.
Aqueste taxon designaca autres còps l'ensemble de las cernalhas e dels dinosaures, çaquelà, lo sens a evoluat a causa de las descobertas recentas. Los ausèls descendent dels dinosaures son estats incluses a aquel grop qui, de sosòrdre es estat desclassat e plaçat aprèp los Diapsids e abans los Lepidosauria e los ausèls. Lo grop Lacertilia, pendent un temps sinonim, el, es estat declarat obsolèt.
Sosòrdre dels Lepidosaurians. Grop que muda per fragments. Lor cran possedís un trauc pineal sul dessús del cap, çaquelà l'uèlh pineal es pas foncional. Los Saurians son dodats d'autotomia caudala, amb regeneracion parciala
Taxonomia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme Sauria es estat format a partir del grèc ancian σaύpa, σaũpoς, tèrme equivalent a lo de cernalhas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 563891 Sauria (invalide) (en)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plan de Barcelona
Lo Plan de Barcelona es una plana situada a la comarca catalana del Barcelonés. Aquela plana es dobèrta a la mar Mediterranèa e limitada per la sèrra de Collserola e al miègjorn per la falha que seguís a ran de mar dempuèi Garraf fins a Montjuïc e que puja al delà del Besòs fins al tuc de Montgat.
Lo plan bas suaument e d'una manièra regulara dempuèi Collserola mas entre la Ciutat Vella e l'Eixample se produsís una ruptura de la continuitat que produsís un saut o esglaó d'aperaquí vint mètres, coma per exemple las davaladas de las Jonqueres, de la Via Laietana, dins las carrièras de las Esmòlas, èca.
Al plan se pòdon distinguir tres sectors: lo plan inclinat, lo plan de bas (entre lo esglaó e la mar) e los tucs.
Dempuèi l'epòca romana ençà, la còsta del plan es anada en ganhant terren a la mar, sustot a causa de las rossegadas del Besòs. Son aqueles materials los qu'anèron reblint los estanhs e las albuferes e los que transformèron los tucs de las illetes, primièr, en tomboli, e après, los daissèron dins tèrra fèrma. Aqueles materials s'acumulèron darrièr lo escullera facha per protegir lo nòu pòrt e qu'arribèron a formar l'emplaçament de la Barceloneta actuala. Fin finala, l'accion dels corrents de la mar, en rosigant los materials detritics, terraplenant baias e albuferes, a ajudat a conferir a la còsta del Plan de Barcelona lo sieu aspècte rectilinèu, sens entrants ni d'accidents notables.


text:
Nis
Lo nis designa en general l'estructura bastida pels aucèls per contenir lors uòus e donar un primièr abric als pichons. Los nises son generalament fabricats amb de materials organics coma branquilhons, èrbas, mossas o fuèlhas, a vegadas garnits de plumas. Qualques aucèls, comme de falcons, pòdon utilizar lo nis abandonat per d'autras espècias, d'autres coma lo Cocut, pondon dins la covada d'una autra espècia. Qualques espècias de faucilhs fabrican de nises de saliva fausament dich « nis d'irondas », comestibles.
D'autres Animals, per exemple los gorillas o los esquiròls, o encora las aranhas o insèctes socials bastisson tanben de nis.
Per que los aucèls bastison de nises[modificar | modificar la font]
Los aujòls dels aucèls modèrnes benlèu enterravan lors uòus dins lo sol o dins un molon de vegetacion descompausada, coma lo fan actualament los reptils. A un moment de lor evolucion, los aucèls comencèron a utilizar la calor de lors còs per covar, e, a bastir un nis caud e segur. Estimuladas per l'alongament del jorn o la montada de las temperaturas, las ormonas semblan provocar lo començament de la construccion del nis.
Cada espècia d'aucèl possedís un tipe de nis caracteristic. Los nises pòdon se trovar dins fòrça abitats diferents. Uns los bastison dins los arbres, d'autres (coma los aglas, e fòrça aucèls marins coma las gavinas) prefèron los bauces, d'autres encara bastison lors nis dirèctament sul sol.
Tipes de nises comuns:
- Nis al sol
- Nis en nautor
- Nis de galeriás
- Arbres cavats
Mèstres dins l'art de bastir[modificar | modificar la font]
Qualques aucèls melhoran la tecnica de base del nis. L'agaça fabrica un covèrt d'espinas per alunhar los lairons de nis alara que l'Orthotomus bastís un còn, coson literalament doas grandas fuèlhas. Lo mascle trauca en seriá amb son bèc sul costat de las fuèlhas, abans de las cóser amb de fibras vegetalas. Seiurus aurocapilla imita lo potièr. Jos un teulat, lo nis redond, d'argile, pòt pesar fins a 100 còps lo pes de l'aucèl. La gavina bastís tanben un nis de fanga e de saliva ligat jos un canal de teulat per que la pluèja l'emporta pas.
Qualques aucèls economisan lor energia ne bastisant d'en primièr un grand teulat comun que fa un l'abric del temps marrit abans que cadun bastiga son nis personal jol teulat comun.


text:
Achal Prabhala
Achal Prabhala es un escrivan, activista e cercaire indian que viu actualament a Bangalòre, Karnataka.[1] Es conegut mai que mai per son trabalh suls dreches de proprietat intellectuala dins los domenis de la medecina e del saber. A mai es membre del conselh d'administracion del Centre per Internet e la Societat (en anglés: Centre for Internet and Society)[2] e de l' Advisory board de la Fondacion Wikimedia.[3][4][5]
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Achal Prabhala, escrivan e cercaire[modificar | modificar la font]
Achal Prabhala es un escrivan indian que demòra actualament a Bangalòre. Demest sas divèrsas publicacions, a escrich un ensag "Yeoville confidential" [6] que foguèt publicat dins Johannesburg: Elusive Metropolis, una òbra collectiva famosa, entre divèrses escrivans e artistas coneguts d'Africa del Sud o d'autres païses, coma per exemple Achille Mbembe. Tanben a publicat mantun article dins Outlook [7], una de las revistas mai popularas en Índia [8]. En 2010, foguèt coautor del libre Access to knowledge in Africa ("Accès a la coneissença en Africa") amb divèrses expèrts d'aquest domeni [9]
A mai Achal Prabhala trabalha coma cercaire critic sus la proprietat intellectual dins los domenis de la medecina e de la coneissença. Entre 2004 e 2006 foguèt lo coordenador d'una campanha per tal d'ofrir l'accès a de material educatiu en Africa del Sud. Fa tanben de recerca sus la question de l'IPR amassa amb lo Forum de Lei Alternativa en Índia.[10]
En 2007, Prabhala e d'autres activistas faguèron public lo rapòrt del Comitat Mashelkar[11] que donava supòrt a l'indústria internacionala pharma amb sas recomandacions.[12] Afirmèron alara que, pr'amor de complaire a aquela indústria internacionala, lo comitat aviá copiat mot aprèp mot una part d'un rapòrt qu'èra estat elaborat per Shamnad Basheer, qu'aviá rebut son finançament d'un consòrci de firmas multinacionalas.[13] En seguida d'aquesta divulgacion e de l'acusacion de plagiat, Raghunath Anant Mashelkar, lo Director General en aquel temps del Conselh de Recerca Scientifica e Industriala (CSIR), demandèt al govèrn de suprimir aquel rapòrt qu'èra estat redigit per un grop qu'el meteis aviá dirigit [14][15][16]
L'implicacion de Prabhala a l'endedins del movement wikipedian[modificar | modificar la font]
A mai de sas activitats d'escrivan e de cercaire, Prabhala es conegut encara mai al sen del movement wikipedian per son ròtle dins lo Conselh d'Administracion de la Fondacion Wikimèdia[17][18] d'ençà el 2005. Amb Priya Sen e Zen Marie, Prabhala realizèt recentament lo film People are Knowledge[4]. Aqueste film, que foguèt finançat en granda part gràcias a una ajuda de 20.000 dolars de la Fondacion Wikimçdia, se faguèt dins l'encastre d'un projècte de recerca que voliá trobar de metòdes novèls per far de citacions dins la Wikipèdia.[19]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ [ http://books.google.com/books?id=izEEAAAAMBAJ&pg=PT41&dq=%22Achal+Prabhala%22+Outlook&hl=ca&ei=rg7ETv6oIsnChAfP7LmCDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDcQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false]
- ↑ [3].
- ↑ (2007) Digital decision making: back to the future. Springer, 288. ISBN 9781846286728.
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Modèl:Cite news
Òbras[modificar | modificar la font]
- Access to knowledge in Africa (2010) écrit avec C. Armstrong, J. De Beer, D. Kawooya and T. Schonwetter.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- The Road To Wellville d'Achal Prabhala
- Outlook India: Achal Prabhala
- The Times of India : Patent Wrong
- Battling HIV/AIDS – A Decision Maker's Guide to the Procurement of Medicines and Related Supplies
- Intellectual Property, Education and Access to Knowledge dans Southern Africa, Response to Indian Copyright Law Amendment
- "Reconsidering the Pirate Nation: Notes from South Africa and India" Per Lawrence Liang e Achal Prabhala]
- Tehelka: Indian Patents: Doing Just Fine : In the wake of the Madras High Court’s landmark ruling on Novartis, CHAN PARK and ACHAL PRABHALA disentangle some key myths around patent law


text:
Saint-Alban-des-Villards
Sent-Alban-dus-Velârds en arpitan (Saint-Alban-des-Villards en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Alban-de detlos-Villards, comuna de Savoie sise en la vallée de las Villards en connectant la vallée de la Mauriana al caulet del Glandon.
Saint-Alban-des-Villards, commune de Savoie sise dans la vallée des Villards reliant la vallée de la Maurienne au col du Glandon.


text:
1349 (grop de musica)
1349 es un grope norvegian de black metal format a Òslo en 1997 per de sòcis ancians de Alvheim.
Lo grope crèa una musica pus tradicionala que d'autrei formacions de black metal. D'efècte la produccion es pus sonhada qu'aquela de gropes coma Darkthrone. L'estil e l'estructura musicala son fidèus a la segonda vaga dei gropes norvegians de la segonda mitat deis annadas 1990. 1349 siguèt comparat a Enslaved, Burzum, Gorgoroth, Immortal e Mayhem. De mai, 1349 es celèbre per son bateire, Frost (que jòga tanben dins Satyricon), un dei pus rapides dau monde. Lo nom 1349 siguèt chausit per lo grope que siguèt l'an de l'arribada de la pèsta en Norvègia.


text:
L'economia rurala se basèt inicialament sul comèrci de las pèls de divèrses animals. Venguèt après l'esplecha forestièra, l'agricultura e l'elevatge bovin pel lach. L'agricultura e l'elevatge se concentran pels dos tèrces meridionals de l'estat, alara que pel tèrç septentrional dominan l'esplecha forestièra e lo torisme.
L'industrializacion comencèt a la fin del sègle XIX al sud-èst de l'estat, Milwaukee essent lo sieu centre mai important, e en s'espandissent principalament pel sud-èst de l'estat, a ras de la riba del lac Michigan, d'Illinois fins a Green Bay. I cal notar las industrias alimentàrias (Oscar Mayer, Kraft Foods, Miller Brewing Company), de maquinària e equipament de transpòrt (Harley-Davidson, Johnson Controls, Oshkosh Truck), panièra (Kimberly-Clark), d'instruments medicals, e editors (Krause Publications).
Dins los darrièrs decennis las activitats del sector de servicis, mai que mai las de medecina e educacion, cresquèron en importància.


text:
Phu Quoc
Las illas Phú Quốc (en vietnamian Phú Quốc) son un archipèla de sèt illas majoras, quatre illas menoras e dos illons de l'ocean Pacific, golf de Thailand, situats al sud-oèst del Hà Tiên, davant las còstas de Cambòtja. Se tròba entre los 10° 13' 44 de latitud Nòrd, e entre los 103° 57' 26 de longitud èst.
Administrativament, constituisson una districte de la província de Kien Giang amb lo nom de Huyện Phú Quốc. La siá capitala es Dương Đông. Phu Quoc a una superfícia de 574 km² (leugièrament mai pichon qu'Alemanha). Lo clima es tropical e monsonic; l'umiditat es de 74% en mejana durant l'an. Las temperaturas oscillan entre 22 °C e 35 °C. I a doas capitalas: Dương Đông.


text:
Molring
Molring es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Amb 17 abitants, es la municipalitat la mens poblada del departament de la Moselle.
Avec 17 habitants, c'est la commune la moins peuplée du département de la Moselle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Caseriu Destruit a Modèl:La s
- Citada coma parròquia l'an 1361.
- En 1698, lo pòrti de Lorraine #far reconstruire lo vilatge #que i aviá abandonat.
- Levava de la prévôté de Dieuze.
- Hameau détruit au Sègle XV
- Cité comme paroisse en 1361.
- En 1698, le duc de Lorraine fit reconstruire le village qui était abandonné.
- Relevait de la prévôté de Dieuze.


text:
756
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 756 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Emirat de Còrdoa[modificar | modificar la font]
Lo 13 de març dins la region de Còrdoa, batalha d'Al Musara entre Abd Al-Rahman, eiretier de l'Ostau Omeia, e Yusuf al-Fihri, governador d'Al Andalús. S'acabèt per la victòria d'Abd Al-Rahman que fondèt l'Emirat de Còrdoa.
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Entraïnats per la politica de colonizacion de Constantin V de Tràcia, atacabulgara dins lo nòrd de la Grècia actuala.


text:
Masnières
Masnières es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras traces d'aucupacion umana datan del neolític.
Lo canal de Sant-Quentin a inaugurat per [[Napoleon Ier|Napoleon Sègle I]] l'an 1810. En 1818 una verrerie s'installa, e d'unas autras indústrias seguiràn fins al començament de la Modèl:S-[1].
En fin de matinada, lo màger Phillip Hamond, al cap d'una dotzena de tanks del bataillon F #dintrar en Masnières. Lo sieu objectiu èra d'installar un cap de pont sul canal de Sant-Quentin. Lo tank Flying Fox II #temptar d'afranquir lo pont a 14 oras. Aquel, minat e dins dolent estat, se #desplomar e l'avançada de las tanks aliats #èsser aital stoppée. En la serada lo regiment de infanterie de Tèrra-Nòva, Newfoundlands Regiment, acompanhat del regiment de cavalleria canadienne[2]'Fort Garry Horse #arribar a afranquir lo canal per d'unas autras passarèlas. #Arribar la crête de la Montanha Blanca en vista de Cambrai mas las batariás alemandas arribadas en renfort #arturar la siá avançada. Lo monument del caribou marque l'avançada extrèma de la infanterie cap a Cambrai. Lo cònsol de Masnières #far deslotjar la populacion, #que #ganhar Gouzeaucourt a travèrs de camps e tranchées. Una desena d'atacs se succedisson a las immeditaeses de la Escaut, en fasent de Masnières un tragique bûcher, deslotjat pels Britanics çò 2 de decembre 1917. Per los sieus faches d'armas en lo moment de la paissièra e de la defensa del cap de pont de Masnières, lo Regiment de Tèrra-Nòva #recebre lo títol de « Royal » del rei George V, distincion #que cap de autre regiment de l'armada britanica pas #recebre pendent la durada del conflicte[3].
Entièrament destruit, lo vilatge i aguèt classificat en zòna roja en 1919 e i auriá pas pas agut d'èsser reconstruit.
Les premières traces d'occupation humaines datent du néolithique.
Le canal de Saint-Quentin est inauguré par [[Napoléon Ier|Napoléon Sègle I]] en 1810. En 1818 une verrerie s'installe, et d'autres industries suivront jusqu'au début du Modèl:S-[4].
En fin de matinée, le major Phillip Hamond, à la tête d'une douzaine de tanks du bataillon F entra dans Masnières. Son objectif était d'installer une tête de pont sur le canal de Saint-Quentin. Le tank Flying Fox II tenta de franchir le pont à 14 heures. Celui-ci, miné et en mauvais état, s'écroula et l’avancée des tanks alliés fut ainsi stoppée. Dans l'après-midi le régiment d'infanterie de Terre-Neuve, Newfoundlands Regiment, accompagné du régiment de cavalerie canadienne[5]'Fort Garry Horse parvint à franchir le canal par d'autres passerelles. Ils atteignirent la crête de la Montagne Blanche en vue de Cambrai mais les batteries allemandes arrivées en renfort arrêtèrent leur progression. Le monument du caribou marque l'avancée extrême de l'infanterie vers Cambrai. Le maire de Masnières fit évacuer la population, qui gagna Gouzeaucourt à travers champs et tranchées. Une dizaine d'attaques se succèdent aux abords de l'Escaut, faisant de Masnières un tragique bûcher, évacué par les Britanniques le 2 décembre 1917. Pour ses faits d'armes lors de la prise et de la défense de la tête de pont de Masnières, le Régiment de Terre-Neuve reçut le titre de « Royal » du roi George V, distinction qu'aucun autre régiment de l'armée britannique ne reçut pendant la durée du conflit[6].
Complètement détruit, le village fut classé en zone rouge en 1919 et n'aurait pas dû être reconstruit.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 5 de genièr de 2012.
- ↑ [1]Ancians combatents canadiens
- ↑ Modèl:En ligam Modèl:Web.
- ↑ Masnières, le site « Tourisme en Cambrésis ». Consultat lo 5 janvier 2012.
- ↑ [2]Anciens combattants canadiens
- ↑ (en) Masnières Newfoundland Memorial, le site du Ministère des anciens combattants du Canada. Consultat lo 1er janvier 2012.


text:
MacBook
Lo MacBook es una linha d'ordenadors portables del constructor Apple. Es un ordenador portable (en anglés: laptop) que remplacèt la seria iBook G4 tant coma lo PowerBook G4. Lo MacBook original foguèt bastit amb lo circuit integrat Intel Core Duo estrenada al mes de mai de 2006. Lo 8 de novembre de 2006 renovelèt la linha MacBook en li ajustant un processor Intel Core 2 Duo e un AirPort Extreme nòu, de tecnologia sens fial. Lo 15 de mai de 2007 Apple renovelèt la segonda generacion amb de processors Intel Core 2 Duo mai rapides, mai de memòria e de disques durs de capacitat mai bèla.


text:
Graval
Graval es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Graval Es membre de la meteissa comunitat de comunas que Neufchâtel-en-Bray, a mens 10 km a l'èst d'aquela vila, sus la rota départementale D7.
Cobrís mens de 400 ectaras[1].
Graval est membre de la même communauté de communes que Neufchâtel-en-Bray, à moins 10 km à l'est de cette ville, sur la route départementale D7.
Elle couvre moins de 400 hectares[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc èra ja ocupat al Mièja Edat, coma la testifica la capèla, presenta en 1212[3].
Le site était déjà occupé au Moyen Âge, comme l'atteste la chapelle, présente en 1212[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Siá mens d'un cairat d'unitat|2|km {{}} sus 2.
- ↑ Soit moins d'un carré de 2 km sur 2.
- ↑ Segon lo luòc de la comunitat de comunas
- ↑ Selon le site de la communauté de communes


text:
Quino
Joaquín Salvador Lavado (mei conegut deu son chafre Quino - Guaymallén, Provincia de Mendoza, lo 17 de julhet de 1932) qu'ei un famós dessenhaire argentin de benda dessenhada.
Arron deus sons estudis d'art e deu son servici militar qui'u miè a Buenos Aires que's vedò obligat a tribalhar per'mor d'aver perduts pair e mair.
Que comencè mauaisidament e dens lo praubèr, dens lo dessenh publicitari abans de publicar los sons dessenhs umoristics. Lo son cap d'òbra internacionaument conegut qu'ei Mafalda.
ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
(es) Sit web oficial


text:
Mey
Mey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Mey es una municipalitat rurala, #que se situa a qualques quilomètres al Nòrd es de Mètz suls contreforts del scenari lorrain. La siá situacion géographique ne fa un espaci entre vila e campanha, en un marc istoric, verd e en calma. La municipalitat es réputée per la qualitat de la siá identitat paysagère e architecturale #qu'a traversat las edats sens patir de prigondas mutations. L'essencial del territòri a ocupat per camps e espacis boisés apertenent a un nombre restringit de proprietaris. La situacion en esperó sus un relief marcat per la pichona vallée en servint de conca en vessant a una part de las aigas de scenari contribuissi egalament a aquela morphologie de vilatge aital descrich. Suls coteaux vorejant lo pòble, demòran traces mai o mens visibles d'ancianas òrtas e qualques traces sporadiques de pès de vinhas. Lo Pichon Bòsc #qu'ocupa una bona part del Nòrd del territòri déborde leugièrament sus la municipalitat vesina de Vantoux. Totes aqueles elements, sustot lo relief, #que participan a l'identitat de Mey, apòrtan una variation en la perception dels espacis de la municipalitat e dels païsatges trobats. Lo relief determina, al se del territòri, dels perceptions après òrdre global, après cairadas. Aital, lo scenari, dempuèi lo Fort, lo autoroute, la rota de Bouzonville e la étang, ofèrta de las vistas d'amassa valorisant la posicion del vilatge sus lo sieu esperó e en lo sieu écrin boisé diboishat per la depression de la vallée.
La commune de Mey est une commune rurale, qui se situe à quelques kilomètres au Nord est de Metz sur les contreforts du plateau lorrain. Sa situation géographique en fait un espace entre ville et campagne, dans un cadre historique, vert et calme. La commune est réputée pour la qualité de son identité paysagère et architecturale qui a traversé les âges sans subir de profondes mutations. L’essentiel du territoire est occupé par des champs et espaces boisés appartenant à un nombre restreint de propriétaires. La situation en éperon sur un relief marqué par la petite vallée servant de bassin versant à une partie des eaux de plateau contribue également à cette morphologie de village ainsi décrite. Sur les coteaux bordant le village, restent des traces plus ou moins visibles d’anciens vergers et quelques traces sporadiques de pieds de vignes. Le Petit Bois qui occupe une bonne partie du Nord du territoire déborde légèrement sur la commune voisine de Vantoux. Tous ces éléments, notamment le relief, qui participent à l’identité de Mey, apportent une variation dans la perception des espaces de la commune et des paysages rencontrés. Le relief détermine, au sein du territoire, des perceptions tantôt d’ordre globale, tantôt cadrées. Ainsi, le plateau, depuis le Fort, l’autoroute, la route de Bouzonville et l’étang, offre des vues d’ensemble valorisant la position du village sur son éperon et dans son écrin boisé dessiné par la dépression de la vallée.


text:
Ades
Dins la mitologia grèga, Ades (en grèc ancian ᾍδnς o Ἅιδnς / Háidês) es una divinitat cthoniana, fraire de Zèus e de Poseidon. Coma Zèus govèrna lo Cèl e Poseidon la Mar, Ades règna sos la Tèrra e es per aquela rason sovent considerat coma lo « mèstre dels Enfers ». Se maridèt amb Persefòn. Correspond al Sarapis ptolemaíc e ael Pluton roman.
Somari
Ades[modificar | modificar la font]
Es lo tresen enfant de Cronos e de Rhéa, e lo fraire d'Estia, Demetèr, Èra, Zèus e Poseidon[1]. Coma eles, foguèt engolit pel seu paire e foguèt liberat sonque quand Zèus, salvat per Rèa, obliga Cronos a totes los desgolir.
Prenguèt part a la titanomaquia e recebèt dels Ciclops lo casc meravilhós que fa invisible, alara que Zèus recebèt un fais d'eslhauces e Poseidon lo trident[2]. S'explica pas plan en que un tal objècte li es util, perque los dieus se fan ordinàriament invisibles se cobrissent d'un nivol; se deu benlèu a l'etimologia populara del nom d'Ades – « l'invisible »[3].
Sobeiran dels Enfers[modificar | modificar la font]
Au tèrme de la guèrra contra los Titans, Ades recdebèt en partatge las « ombras neblancas » e demòra amb elas dins los Enfers[4]. Rei dels mòrts[5], la seuna mission principala es d'empachar la fugida dels Enfers, perque la lor vision provocariá d'orror delss òmes coma dels dieus[6]. Pindar li dona per atribut un esglasi amb que menava los mòrts[7], un ròtle qu'es normalament aquel d'Ermès psicopomp[8]. Dins Los Persans, le nom d'Ades est invocat al meteis temps qu'aquel d'Ermès e Gaía per far tornar su tèrra l'arma de Darius[9].
Esquil lo presenta per dos còps coma lo jutge dels mòrts. Dins Las Suplicantas, Danaos clama que « Ala tanben Qualqu'un fa justícia dels crimes, se dich – un autra Zèus : per el, a çò dels defuntats, lo darrièt Jutjament. » Dins Los Eumenids, lo còr declara quitament que
-
- « Se fa donar
- de comptes terrificants,
- lo Prince dels mòrts jos tèrra ala,
- e dins son Libre grand,
- son uèlh gaitant res daissar passar. »
- « Se fa donar
Sonde prepaus del meteis tipe qu'Agamemnon fa en fasent testimoniar de son jurament Zèus, Elios e « vos que, jos lo sol / tiratz punicion dels mòrts que fan de fals juraments », es a dire Ades e Persefòn[10]. Endacòm mai, Altèa, maire de Meleagre, demanda a Ades e Persefòn la mòrt d'aquel que tuèt los seus fraires[11]. Malgrat aquò, l'idèa de jutjament darrièr ven puslèu de las tradicions egipcianas que d'auelas dels Grecs[12].
Es a vegada coptat d'entre las dotze Olimpians, alara qu'es contrari a la tradicion dominanta: Sortís sonque rarament de son reialme, l'excepcion mai notable es lo raubament de Persefòn[13]. Ades es pron discrèt dins la mitologia, essent subretot ligat a de legendas implicant d'eròis : Orfèu, Tesèu e Eracles son los rares mortals que l'encotrèron dins lor Catabasa. Al contrari, donèt a Sisif, Protesilas e Euridici l'autorizacion de quitar los Enfers.
Dione conta dins l’Iliada cossí Eracles ferrís Ades d'una flècha a la dintrada dels Enfers e « lo daissèt al mièg dels mòrts » ; Ades deu pujar dins l'Olimp per se far sonhar per Pean[14]. Los comentators antics forniguèron d'explicacions a aquel passatge curiós: l'episòdi pòt prene plaça dins la davalada als Enfers de l'eròi per capturar Cerbèr[15]. Poiriá tanben èsser una allusion a l'ataca d'Eracles contra los Pilians, que donèron lo sosten a Orquomèn contra Tebas[16], o encara al massel dels filhs de Nelèu a Pilos per l'eròi[17].
Es dins totes los casses pendent la davalada als Enfers qu'Eracles tua una de las vacas qu'Ades possedís sus Eritiá, l'illa roja, per ofrir un sacrifici de sang a las armas dels mòrts. Lo pastre, Menetes, filh de Ceutonimos, desfisèt l'eròi a la luta per le n'empachar, mas deguèt se retirar del combat las costèlas bresadas[18].
Raubament de Persefòn[modificar | modificar la font]
Lo raubament de Persefòn per Ades es lo mite mai popular ligat al dieu; se lo legís ja d'Esiòde jos una mena fòrça resumida: « Aïdôneus raubèt [Persefòn] a la seuna maire, e lo prudent Zèus la li acordèt »[19].
Dins sa forma mai complèta, contada per l’Imne omeric per Demetèr, Ades rauba Persefòn amb l'autorizacion de Zèus[20], alara que la jova es ocupada à culhir de flors en companhiá d'Oceanids[21], d'Atena e d'Artemís[22] dins la plana de Nisiá. La seuna maire Demetèr la cercava pertot sus Tèrra; Elios, deu del solelh, lu aprend fin finala que la seuna filha se trapa dins lo reialme dels mòrts[23]. De colèra, Demetèr quita la demorança dels dieus per se refugiar sus tèrra e per se venjar, empachèt las granar de germenar[24].
Zèus deu alara tentar una reconciliacion e, mejans Ermès, ordona al seu fraire de tornar Persefòn a la seuna maire abans que la Tèrra entièra morrissís de fam. Ades accepta de la daissar anar, mas li dona una grana de milgrana per manjar. Quand Demetèr torna veire la seuna filha, comprend sul còp lo problèma e prevenguèt aquela que s'aviá manjat la noiritura dels mòrts, deuriá demorar als Enfers un tèrç de l'an (l'ivern), podent pojar dins l'Olimpe que los dos autres tèrces, {{cita|quand la tèrra es verdejanta de totas mena de flors »[25] – o, dins de versions tardièras, sièis meses als Enfers e sièis meses dins l'Olimpe. Persefòn avoa qu'aviá manjat un gran de milgrana – o, dins una version tardièra, foguèt denonciada a Ades per Ascalaf[26].
Amors[modificar | modificar la font]
Se donèt a Ades, qu'abans que se maridèt amb Persefòn, una aventura amb Mentèa, filha del flum Cocit[27]. Aprèp que foguèt daissada, Mentèa se vengèt disent de contunh de mal de la rivala. Foquet transformada en planta, la menta, per la quita Persefòn[28] o la maire[29]. Dins una autra version, Persefòn pesenèt la malastruca abans d'operar la metamorfòsis[30].
Leucèa, una autra ninfa filha d'Ocean, foguèt raubada per Ades e cargada per Persefòn (o Ades) en [[Albar].
Segon la Soda, un lexic bizantin tardièr (sègle X-XI), auriá une filha del nom de Macaria, divesa de la mòrt « astruca ».
Culte[modificar | modificar la font]
Fòrça pauc de luòcs de culte li son dedicats. Vertadièrament, la ciutat d'Elis, dins lo nòrd oèst de Peloponés, possèda un temple d'Ades, dubèrt sonque un còp per an e sonque pel sacesdòta del dieu[31]. Pausanias nòta que « los Eleans son los seuls [que coneís] que rendon un culte a Ades », mas dona endacòm mai d'indicacions sus un culte a Coronè[32] ; Estrabon evòca tanben un culte a Ermione[33].
Ades es « Zèus sosterren »[34], coma lo « Zèus ctonian » qu'Esiòde recomanda al lauraire d'invocar abans d'utilizar l'araire[35]. Es mai sovent venerar jos d'epiclèsis qu'an valor d'eufemisme. Es tanben nomenat Πλoύtwv / Ploútôn, « lo Ric », perqu'es mèstre de las riquessas del sol, que sián mineralas o vegetalas; un temple li es consacrat jol seu nom e Eleusis e recebèt d'onors a Atenas[36].
Li foguèron sacrificat de fèdas o de buòus negres pendent la nuèch. Euripid indica qu'Ades faguèt pas l'objècte de libacions ritualas.
Iconografia[modificar | modificar la font]
Dieu dels mòrts, crench, es presentat coma un òme madur, barbut, tenent la bana d'abondança, simbòl de las riquessas del sol que n'es lo mèstre. Passa que los vases le nomenèron explicitament Ploutôn. Mas, deu pas èsser confondut amb Plotos, personificacion de la riquesa.
Lo raubament de Persefòn es lo subjècte d'una fresca del sègle IV AbC, dins lo tombèl dich « de Persefòn » a Vergina ; benlèu es una òbra del Nicomac que, segon Pline lo Vièlh, una composicion sul mateis subjècte se tròbla sul Capitòli de Roma. Lo mite es tanben representat suls vases atics, lucanians e campanians, de placas de tèrra cuècha de Locres, de bas relièus de sarcofag o de monedas[37].
Etimologia[modificar | modificar la font]
Una explicacion sovent donada pel mòt « Ades » lo descompausa en un a-ϝἰδής / a-widếs (del vèrbe eἴδw / eídô, « veire »), que significariá « invisible ». Mas, del caire lenguïstic, l'ipotèsi es pas vertadièra. En efècte, le prefixe privatiu, eissits de la vocalizacion d'un *n, es necessàriament breu, alara que Ἅιδnς' compòtat un ᾱ (alfa long) inicial. Cap d'ipotèsi sul nom del dieu es vertadièrament convenquenta.
Epiclèsis, atributs e sanctuaris[modificar | modificar la font]
- Epitètas :
Polidegmon (ΠoλuδέYuwv, « aquel que recep fòrça ostes »),
Plotòn (Πλoύtwv, « aquel que fa ric »),
Euboleutes (Ἐuϐouλeutής, « le Bon Conselhèr »),
Aïdòneus (Ἅιδwveuς, « Aquel que se vei pas »),
Klimenos (Kλuuέvoς, « Renomada »),
Pilartes, « a la pòrtas solidament barradas »),
Stigeros, « l'Orrible »),
Zèus Catactonios o Zeus Cthonios (Zeὺς Kataxθόvιoς/Zeὺς Xθόvιoς, « Zèus sosterren »).
- Atributs :
lo sèrp,
Cerbèr,
lo casc amagant,
la bana d'abondança, la lança de doas forcas,
lo ciprès e
lo carri tirat per doas creaturas miègòmes, miègcavals (las centaures).
- Sanctuaris : Samotràcia (jol nom d'Axiokersos, espós de Persefòn-Axiokersa), Elis e Eleusis.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Esiòde, Teogonia.
- ↑ Apollodore, Bibliotèca (I, 2, 1)
- ↑ (en)G. S. Kirk (éd.), The Iliad: a Commentary, vol. II : Cants V-VIII, Cambridge, Cambridge University Press, 1990 (ISBN 0-521-28172-5), commentaris dels verses V, 844-845, p. 147-148
- ↑ Iliada (XV, 187-189 et 191).
- ↑ "EscPer">Esquil, Los Persans (628).[en linha]
- ↑ Iliada (XX, 61-65).
- ↑ Pindare Olimpics, IX, 33-35).
- ↑ Vejatz per exemple Sofòcles, Edip a Colona (1548).
- ↑ "EscPer"
- ↑ Iliada (III, 278-279)
- ↑ Iliada (IX, 566-571).
- ↑ Gantz, p. 72.
- ↑ Veire d'autres jovas, Estabon, Geografia (VIII, 3, 14).
- ↑ Iliada (V, 395-402).
- ↑ Scolia bT aux vers V, 398-397 de l'Iliada.
- ↑ Squolia T al vers XI, 690 de l'Iliada.
- ↑ Squolia bT als verses V, 392-394, Pausanias, Descripcion de Grècia (VI, 25, 2) e Apollodore, Bibliotèca (VI, 25, 2) e (II, 7, 3).
- ↑ Apollodore, Bibliotèca (II, 5, 12).
- ↑ Teogonia (913-914).
- ↑ Imne per Demetèr (3, 9-10, 30-31 et 415-416) ; dins le Rapt de Proserpina (II, 204-231) de Claudian, Zèus quitament envia un eslhauç per descoratjar los persegaires.
- ↑ Imne per Demetèr (5-8).
- ↑ Imne a Demetèr (425).
- ↑ Imne a Demetèr (74-87).
- ↑ Imne a Demetèr (306-311).
- ↑ Imne a Demetèr (399-404)
- ↑ Metamorfosis (V, 533-550) e Apollodore, Bibliotèca (I, 5, 3 et II, 5, 12).
- ↑ "Opp" Oppien de Coricos, Alieutics (III, 485 e seg.)
- ↑ Metamorfòsis (X, 728-731).
- ↑ "Opp"
- ↑ Estrabon (VIII, 3, 14).
- ↑ Pausanias (VI, 25, 1).
- ↑ Pausanias (II, 35, 9).
- ↑ Estrabon (IX, 411).
- ↑ « Zeὑς kataxtόvιoς; Iliada (IX, 457).
- ↑ « Aιῒ xtovίῳ » ; Esiòde, los trabalh e los jorns (465).
- ↑ Pausanias (I, 28, 6).
- ↑ (de)Voir Ruth Lindner, Der Raub der Persephone in der antiken Kunst, Beiträge zur Archäologie 16, Konrad Triltsch Verlag, Würzburg, 1984.


text:
Challenger 2
Lo carrri FV4034 Challenger 2 es un carri de combat principau britanic de tresena generacion desvolopat a partir dau Challenger 1 au començament deis annadas 1990. Intrèt en servici en 1998 e foguèt produch a 446 unitats. Remplacèt son predecessor au sen de l'armada britanica. Foguèt tanben adoptat per Oman.
Participèt a la Guèrra d'Iraq de 2003 a 2011. I foguèt opausat ambé succès a de carris ancians coma lo T-55 puei participèt ais operacions còntra lei guerilhas iraquianas onte son blindatge mostrèt una resisténcia fòrça importanta ais armas anticarri leugieras.


text:
Ibigny
Ibigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Domeni episcopal agut en fief pel sire de Blamont, lo comte de Léning, lo senhor de Cirey.
- #Passar en 1720 al senhor de Réchicourt.
- Domaine épiscopal tenu en fief par le sire de Blamont, le comte de Léning, le seigneur de Cirey.
- Passa en 1720 au seigneur de Réchicourt.


text:
Utilizaire:Capsot
- Benvenguts -udas a ma pagina personala
Somari
- 1 Preséncia esporadica, excusatz!
- 2 Problèma reglat, farem amb aquò e mai aja de problèmas d'accents...
- 3 Vos pregui de m'excusar mas ai un accès pro limitat als ordinadors darrièrament. A lèu!
- 4 Escriches ancians
- 5 Messatges anteriors
- 6 Campanha Wikimedia CAT
- 7 Darrièras nòvas
- 8 Ligams d'interès
- 9 Istoric de la pagina
- 10 Donadas de productivitat?
- 11 Contribucions
Preséncia esporadica, excusatz![modificar | modificar la font]
Adieu, vos prègui de m'excusar mas pr'amor de problèmas familials, mon activitat aicí serà irregulara e pro limitada. A lèu, amistats, Claudi/Capsot (d) 7 setembre de 2014 a 08.32 (UTC)
Problèma reglat, farem amb aquò e mai aja de problèmas d'accents...[modificar | modificar la font]
Vos pregui de m'excusar mas ai un accès pro limitat als ordinadors darrièrament. A lèu![modificar | modificar la font]
Escriches ancians[modificar | modificar la font]
En seguida del vandalisme de Midom, un editor novèl aicí (pagina creada lo 23 genièr de 2012 a 01.08 mas vandalisme tre lo 22 de genièr a 23:53), ièr lo 23 de genièr ai decidit de mandar un messatge a tota la comunitat de la Wikipèdia occitan per prendre de sancions per aquesta persona que podriá èsser un membre influent de la Fondacion Wikimèdia. A mai se i a d'errors dins los modèls, existisson divèrses biaisses amb un cèrta educacion e una volontat constructiva de far, çò qu'es pas estat lo cas.
Aqueste individu a manifestat sa manca de respècte pas sonque cap a Boulaur mas a tota nòstra comunitat en considerar que podiá far çò que voliá sens respectar nòstras règlas, nòstra administracion, nòstra gents e lo trabalh qu'an fach coma se foguèsse una divinitat internetiana.
Aquesta actitud se manifestava ja dins lo messatge de sa pagina: "if you see me coming, run.", valent a dire "se me vesètz arribar, podètz fugir." mas bon abans se podián legir sus sos escafaments:
- 23.53 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Altmaxcom» (this is breaking the site, bad template, don't restore or feel the wrath of powers that be)
- 23:55.. Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Altmejcom» (templates like this are breaking the site, don't do these plx plx)
- 23.56 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Altmincom» (ditto)
- 23.57 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:CP» (bad template)
- 00.01 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:CòdeEPCI» (woohooo)
- 00.02 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Còde EHESS» (meh)
- 00.02 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Latfr» (meh)
- 00.03 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Lonfr» (one more)
- 00.03 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Nacfr» (hi!)
- 00.04 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Nccfr» (delete!)
- 00.05 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Nmcfr» (this template is too bad)
- 00.05 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:NomEPCI» (this template sucks too)
- 00.06 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Nom francés comunas» (templates are not databases)
- 00.06 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1962» (Use Oracle)
- 00.07 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1968» (we need wikidata)
- 00.07 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1975» (too old data)
- 00.07 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1990» (too new data)
- 00.08 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1999» (this is so last millennium)
- 00.09 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr2006» (eh)
- 00.09 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr2007» (meh)
- 00.09 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr2008» (feel so much better)
- 00.10 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr2009» (vroooom)
- 00.10 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr2009tot» (same)
- 00.11 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Supfrcom» (delete!!!!)
- 02.27 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:InseedeNmfr» * 02.44 . . Midom (Discussion | contribucions) a escafat «Modèl:Popfr1982» (yeah yeah, I was born back then)
Mercés de vòstra atencion, Claudi/Capsot (d) 23 genièr de 2012 a 09.52 (UTC)
Messatges anteriors[modificar | modificar la font]
- Uèi, 21 de març de 2011 ai demissionat d'Amical de la Viquipèdia per tal de poder assumir una libertat totala sens portar pena a l'Associacion.
- Mila mercés a totes los qu'an escrich a Magister Mathematicae per ensajar de me desblocar (Carles, Amir, Joan Francés, Sj e benlèu d'autres...), aguèsse preferit quicòm de mai public mas benlèu qu'a la fin es lo resultat que compta, o sabi pas... Vos demandi perdon a totes, mas me cal un moment per pensar e perpensar se vau demorar dins los projèctes wikipèdias o non, que i a de causas que me geinan fòrça... e me cal ponderar çò que devi far... Amistats, mercés e perdon a totes...
Endavant! Capsot (d) 3 abril de 2011 a 12.15 (UTC)
Campanha Wikimedia CAT[modificar | modificar la font]
Coma mantun de vosautres o sap (que fòrça son d'amics a mai siá virtualament!), soi tanben membre de l' Association catalana "Amical de la Viquipèdia" qu'ensaja de venir un Capítol Chapter.
Lo Capítol/Chapter es una estructura intermediària entre las Wikipèdias e la Fondacion Wikimedia. Sa tòca es d'ajudar a promòure las activitats de las diversas Wikipèdias, en lor porgir un accès oficial per liberar de material, tanben per aplechar de moneda per la Fondacion e de ne recebre, demest mai de causas... (clicar ennaut per mai de detalhs).
Aprèp una campanha iniciala en çò dels membres de la Viquipèdia catalana, me foguèt demandat de veire se podiái trobar supòrt en cò dels occitans, doncas aicí (qu'i soi pas gaire present per de rasons explicitadas enjós mas que contribuïssi pro al Wikiccionari) e me prepausèri d'anar mai luènh e de 'viatjar pel Wikimond e de far passar la nòva', en pensar que la màger part dels Wikipedians que partetjan de valors semblants serián dispausats a donar supòrt a nòstra causa.
Aquestas valors semblantas de porgir de coneissenças gratuïtas e gratuïtament a totes e dins totas las lengas, d'ensajar d'encoratjar, promòure e ajudar la diversitat lingüistica e totas las culturas deurián far que los Capítols/Chapters se deurián bastir, a nòstre vejaire, sus la qualitat d'organizacion, las idèas e los projèctes, e dependre del fach s'un Chapter potencial correspond a un estat.
Fòrça Wikipèdias de lengas minorizadas e/o de lengas sens estat (Catalan, Esperanto, Basque, Breton, Occitan, Maia, Tibetan...) aurián pas jamai drech, segon aqueste critèri d'obtenir un Capítol/Chapter, e doncas serián pas consideradas coma las egalas de las lengas mai fòrtas o importantas. Aital, seriá contrari a la practica de la Wikipèdia de considerar que totas las Wikipèdias e las lengas devon èsser egalas...
Vòli mercejar aicí tornarmai totes los qu'an manifestat son supòrt a nòstra causa dins aquesta Wikipèdia e mai enlà (more than 57 people here in the English Wikipedia and, well, I'm not done yet. I a probablament mai de 350 personas que nos apuejan e actualament son 310 sus Lista de membres e suportaires (Bon, me vos cal confessar que faguèri pas lo modèl e que m'avisèri pas que se podiá signar a la debuta e qualques personas peguèron l'etiqueta mas signèron pas la lista, perdon a totes!).
Darrièras nòvas[modificar | modificar la font]
Julhet[modificar | modificar la font]
Lo Capítol/Chapter catalan es pas estat acceptat encara. Faguèrem una delegacion de uèch personas per participar a la Wikimania event a few days ago and things were less than encouraging since se vòl pas far per ara de Capítol/Chapter lingüistic. Almens least one Foundation representative, who overlooked to introduce himself, indicated there never will be (in my opinion a strange assumption for an institution that advocates for change and evolution!). S'avètz pas d'estat, sembla que podètz pas aver un Capítol/Chapter!.
Another important point was that the Chapters Committee seemed to have a problem defining exactly what qu'es un Capítol/Chapter. Lo President de nòstra associacion, Joan Ramon Gomà, creèt doncas en consequéncia aquesta pagina d'informacion per ensajar de porgir una responsa al Comitat de Capítols/Chapters.
I'll try to keep all interested persons informed of the progress of our campaign at this page as developments arise. Thanks again for your support! You can write to me anytime, I'll be happy to correspond. I may not reply at once since I could be occupied on the projècte, but I'll do the best I can to keep in touch with this Wikipedia!
Desiri çò melhor a totes vosautres e actualament un estiu excellent, caudet e agradiu! Amistats! De còr e d'òc!
Ligams d'interès[modificar | modificar la font]
Since some of you might find yourselves dins una situation semblanta a la mia abans que foguèsse informat de las divèrsas institucions d'ennaut, vos apondi qualques ligams utils çai-jos.
- Ensús dels Capítols/Chapters, i a un Comitat de Capítols/Chapters.
- E encara mai naut, un: Board of Trustees
Remarca: There doesn't seem to be una règla que enebisca que de membres d'una familha d'èsser presents a de nivèls diferents de las institucions de la(s) Wikimedia/Wikipedia.
Istoric de la pagina[modificar | modificar la font]
En seguida de l'adopcion de la dicha Carta Lingüistica, ai decidit de prendre de vacanças dins la creacion d'articles sus la Wikipèdia occitana, pasmens acabarai los articles que comencèri (en defòra de los que son estats ja "corregits" que lai los laissarai acabar eles, s'o fan... lo trabalh començat), sabi pas se la decision serà definitiva mas serà duradissa aquò segur! M'agrada pas de prendre de decisions talament drasticas mas probable donaràn fruches amb qualques debats coma lo qu'es estat entamenat fa pas gaire.
Per pietat s'ai mes de nombres amb lo ponch dins ma pagina o se vos prusís la correctiviti vos pregui de vos anar passejar sus d'autras paginas... Mercés! Tolerarai pas aquí las supausadas correccions... Amistats a totes...
Donadas de productivitat?[modificar | modificar la font]
PS: Per balhar una idèa de la productivitat d'aquesta Wikipèdia ensajarai de balhar d'indicas sus sa posicion. Actualament (7 de març de 2007) l'enciclopèdia occitana es 70ena (Siberian 71en amb 7.055 "articles" e Tamil 69en amb 7.437 "articles"). A títol comparatiu, lo catalan es 20en (54.765 articles), lo breton 53en (12.528 articles), lo basc 42 (16.869), lo lombard 43 e lo napolitan 54... Gulp!
- Actualizacion de las donadas (18 de març de 2007). Reculada de la wikipèdia occitana (uèi 7.227 articles) en 71ena posicion, (otra)passada pel Plattdüütsch (actualament 7.498 "articles")..., lo catalan a actualament 55.508 articles... Megagulp! Arribarem benlèu als 10.000 quand los catalans arribaràn als 100.000?
- Una autra actualizacion (12 de mai de 2007). Reculada de la wikipèdia occitana (uèi 7.849 articles) en 73ena posicion (passada davant pel piemontés! 7.900 e l'asturian 8.170 dintradas). Se vos pòt far plaser, lo catalan tanben tomba dins las posicions: lenga 23ena amb 59.315 dintradas, avançada per l'ucraïnian (BiTaю!) e l'indonesian! Bonas correccionetas!
Soi passat ara a Wikilibres per ensajar que lo projècte tombe pas: [[1]]
Contribucions[modificar | modificar la font]
En cas que qualqu'un se pensèsse que soi pas qu'un repotegaire, balhi çai-jos una idèa de çò que foguèron mas contribucions temps enlà (essencialament de reviradas)... D'unas son encara per acabar de revirar, precisi (o farai quand o sentirai...).
Personatges istorics[modificar | modificar la font]
Escrivans occitans[modificar | modificar la font]
- Joan Frederic Brun, Miquèu de Camelat, Prospèr Estieu, Alexandre Langlada, Renat Nelli, Rotland Pecot, Ives Roqueta, Antòni Ros, Renat Tulet, Arsèni Vermenosa, Pau Vezian.
Personatges autres[modificar | modificar la font]
- Giovanni Agresti, Marcellin Albèrt, Antoni Maria Alcover, Al Tall, Sabino Arana Goiri, Giuseppe Arcimboldo, Neil Armstrong, Bernardo Atxaga, Víctor Balaguer Betagarri, Maria del Mar Bonet, Jorge Luis Borges, Yuri Buenaventura, Kazimieras Būga, Howard Carter, Fidel Castro, Paulo Coelho, Michael Collins, Sean Connery, The Corrs,Boris Antonenko Davidovich, Walt Disney, Gloria Estefan, Melissa Etheridge, William Faulkner, Ernèst Ferrolh, Alexander Fleming, August Fourès, Joan Fuster, Indira Gandhi, Giuseppe Garibaldi (vengut Josèp mai tard...), Pedro Guerra, Che Guevara, Juan José Ibarretxe, Jewel, Juanes, Tina Karol, Laika, Elena Ledda, Bruce Lee, Franz Liszt, Lluís Llach, Ani Lorak, Biel Majoral, Mans de Breish (espèri qu'es pas vengut Bruèis), Pasqual Maragall i Mira, Paul Meyer, Elsa Morante, Alberto Moravia, I Muvrini, Pablo Neruda, Paul Newman, Okean Elzy, Vicent Partal, Louis Pasteur, Laura Pausini, Ivan Pavlov, Tomeu Penya, Eva Perón, Juan Domingo Perón, Josep Pla i Casadevall, Marco Polo, Terry Pratchett, Jordi Pujol i Soley, Raimon, Eros Ramazzotti, Martí de Riquer, Auguste Rodin, Gerhard Rohlfs, Ronaldinho, Sofia Rotaru, Ruslana, Manuel Sanchis i Guarner, Compay Segundo, Shah Rukh Khan, Shakira, Ravi Shankar, Sopa de Cabra, Sting, Sharon Stone, Italo Svevo, Valentina Tereshkova, Iólia Tymoshenko (venguda Iuliia!), Eamon de Valera, Jacint Verdaguer, Antón Vilar Ponte , Jimmy Wales, Virginia Woolf, Adelina Yzac, Zucchero.
Animals[modificar | modificar la font]
- aranha, ase, balena, cabra, camèl caval, cangoró, dalfin, dragon, guepard, làmia, pingoïn, rat, sèrp, vèrm
Astres e planetas[modificar | modificar la font]
- cometa Hale-Bopp, estela, Luna, Mercuri (planeta), Nebulosa d'Orion, Pluton, Sistèma Solar, Solelh, Tèrra
Autras[modificar | modificar la font]
- acièr, acronim, Adieu Paure Carnaval, aeropòrt, Afrodita, alh, ananàs, animal totemic, Armada Republicana Irlandesa, astrologia, astronauta, aurelha, avelana, avion, bandièra basca, bandièra d'Escòcia, Batman, bèc, biografia, bòrshch, breçairòla, burre, cachafuòc, cambajon, capèl, capoeira, cartografia, castèl (construccion), Castèl de Montsegur, Castèl de Querbús, ceba, Chaac, color, cosmologia, cotèl, culhièr, dent, diccionari, Diccionari Català-Valencià-Balear, Dionís, diplòma, Donald Duck, Dracula, Elna, Empire State Building, esmaut (dent), faraon, filologia, fonèma, forqueta, genolh, gratacèl, Sherlock Holmes, ieroglif, ieroglifs egipcians, [improvisacion]], Indiana Jones, intelligéncia, intestin, Isis, Isla de Man (cambiat segur en Illa mai tard), lach, Loxòr, Kaunas, Lia Fáil, libre, lira, lituanian, Lunèl, Lunèl Vièlh, manga, massa, Menfis, monarquia, Monastèri de Santa Catarina, mont Sinaí, Monastèri de Montserrat, Mont Rushmore, morfina, Mickey Mouse, musician, National Aeronautics and Space Administration, neutron, numismatica, nuraghe, Òc (revista), Osiris, papièr, Partit Nacionalista Basc, Partit Nacional Escocés, Pèira de Roseta, pè, pera, pergamin, pescaluna, Joan Petit (per astre pas passat a Pichòt o Pichon), pigment, pirata, pizza, Plaid Cymru, pluèja, pluma, Pont de Rialto, protestantisme, proton, Prússia, ratapenada, Reclams, rei, Quetzalcoatl, robòt, romba, romba catalana, sabon, Sagrada Familha, salsa, sang, sardana, saxofòn, sillaba, Bart Simpson, Homer Simpson, Spider-Man, sucre, Taj Mahal, tango, telescòpi espacial Hubble, television, Temple de Loxòr, Tibet, Tlalòc, tomata, Torre Agbar, Torre de Pisa, Torre Eiffel, trombon, trompeta, uòu, Vènus de Milo, Vidorle, Vilaweb, vin, vinha, World Trade Center.
Paginas passadas al provençal (sens cap de consultacion segur...)![modificar | modificar la font]
Paginas anequelidas[modificar | modificar la font]
glaça (non acceptabla aparentament..., passada a glaç e escafada, per èsser recreada mai tard!), Königsberg (passada a Kaliningrad!)
Contribucions autras[modificar | modificar la font]
Completèri tanben fòrça paginas creadas per l'infatigable João Xavier, las vòli pas apondre aquí que fariá subrecargat e mancat de modestiá...
Meta:User:Capsot
- Wikipedian d'Occitània
- Wikipedian utilizant lo dialècte lengadocian
- Boita d'utilizaire
- Wikipedian del País Valencian
- Wikipedian amb cervèl
- Wikipedians interessats per la cultura italiana
- Utilizaire ca-M
- Utilizaire oc-4
- Utilizaire en-3
- Utilizaire it-3
- Utilizaire es-4
- Utilizaire pt-2
- Utilizaire it-1
- Utilizaire uk-2
- Utilizaire fr-M
- Wikipedians que donan supòrt a PuntuEus


text:
Agland
L'agland (var. aglan) es lo fruch deis espècias dau genre Quercus e la familha dei Fagaceae.
Leis aglands deis euses (la sosespècia ilex ne fa amars e la sosespècia ballota ne fa doces), son culhits per la noiridura dau bestiau (lei pòrcs que paisson dins lei pasturatges manjan leis aglands casuts, mentre que lei cabras escalan sovent sus leis arbres en lei cercant).
Lei pòbles cèltas dau nòrd e dau centre de la Peninsula Iberica preromana ne fasián de farina panificabla, segon çò que ditz Estrabon dins sei escriches sus aquelei pòbles:
Lo fruch se pòt manjar crus o torrat. Se'n fa tanben una licor deliciosa.


text:
Guangxu
Guangxu (14 d'aost de 1871 - 14 de novembre de 1908) foguèt lo onzen emperaire chinés de la dinastia Qing. Reinèt de 1875 a 1908 mai dins lei fachs, lo poder èra dirigit per l'emperatritz Cixi. En 1898, Guangxu assaièt de rebutar aquela influéncia e de modernizar l'Empèri segon lo modèle occidentau. Pasmens, après quauquei mes, un còp d'estat, organizat per Cixi e leis elements conservadors de la Cort, entraïnèt rapidament la fin d'aquel assai. Foguèt gardat presonier dins la capitala fins a sa mòrt.


text:
L'Agraulet de Gers
L'Agraulet[1][2][3] o L'Agraulet de Gers[4] (Lagraulet-du-Gers en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Senhor Bertrand, abans de partir per Jerusalem, #recebre en 1104 sus las siás tèrras lo pròpri avesque de Compostelle, Diego Gelmírez.
Le seigneur Bertrand, avant de partir pour Jérusalem, reçut en 1104 sur ses terres le propre évêque de Compostelle, Diego Gelmírez.
Le seigneur Bertrand, avant de partir pour Jérusalem, reçut en 1104 sur ses terres le propre evesque de Compostèla, Diego Gelmírez.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ancien castèth, ua tor carrée deu Sègle XIII.
- Dens la glèisa, ua retombée d'ogive sculptée d'un pèlerin avec bourdon, gourde, chapelet et coquilles.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: L'Agraulet de Gers
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon


text:
Priorat
Lo priorat es generalament un establiment religiós creat per 'na abadiá sus un domeni fonzier que li es estat balhat; es desservit per daus monges de 'quilha abadiá que ne i gerissen lo temporau e mandan los revenguts a lor abadiá. Los priorats son dotats d'egleisas bastidas e mantengudas per l'abadiá-maire. Lo prior es presentat siá per lo patron, es a dire lo beneficiau dau fondator primitiu de l'egleisa, siá per un chapítol; puei es nomenat per l'abat que ne depend. Pòt aver emb eu d'un sol a desenas de religioses.


text:
Josèp Mariús Dieulofet
Josèp Mariús Dieulofet (en francés : Joseph Marius Diouloufet; Agulha, lo 19 de setembre de 1771 – Cucuron, lo 19 de mai de 1840) foguèt un escrivan e poèta occitan de Provença.
Biografia[modificar | modificar la font]
Seminarista, emigrèt en Itàlia; foguèt negociant as Ais de Provença puei bibliotecari sota la Restauracion e fin finala licenciat durant la Monarquia de Julhet (segon Renat Merle.[1] e Robèrt Lafont).
Extrach dei Manhans[modificar | modificar la font]
[...] Quand lo matin au bèu soleu levant
De son tombèu veiretz vòstre manhan
Ressuscitar, prendre vida novèla,
E tot galòi sortir de son cocon,
Batent de l'ala e dejà parpalhon ;
Meiconeissent sa premiera origina,
Chanjant de nom e de vestit e de mina,
Coma tant d'autrei e fasent lo pompós,
Sus quauquaren botatz tot pela-mela ;
Sortent de l'uòu es d'abòrd amorós,
Ben lèu vesètz autorn de la fumèla
Virar lo mascle e puei la careçant,
Mesclar sei còrs, après se maridant ;
Neisson diriatz que per aquela afaire,
Manjan plus ren, elei n'an set ni fam ;
Tanben perèu lei paures ! viscon gaire,
E seis amors finisson lèu, pecaire !
Car sus lo soir lei desmaridaretz,
sus un estraç la maire botaretz,
Vos farà d'uòus certe ! una benurança !
Au galinier lo mascle gitaretz,
E puei sa frema, après sa delivrança.
Ansin finís l'amor e l'aliança.
Dei parpalhons... A ! Tot passa es verai,
Amor, plesir coma ròsa de mai;[...]
Òbras[modificar | modificar la font]
- 1819 : Leis Magnans, pouémo didactique, en quatre chants, eme de notos de la coumpousitien de M. Diouloufet
- 1823 : participèt a l'edicion de l'antologia Lo Boquet provençau.
- 1829 : Fablos, contes, epitros et autros pouesios prouvençalos.
- 1841 : Le Don Quichotte philosophe ou Histoire de l'avocat Hablard.
Liame extèrne[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Donadas dins lo site de Renat Merle : [1]


text:
Mongeta mungó
La mongeta mungó (chinés : 绿豆, pinyin: lùdòu) es una planta annadièra de la familha de las fabaceae originària del soscontinent indian e cultivada coma ortalécia per sas granas consomidas coma legum. Es un ingredient corrent de la cosina asiatica.
Aquela mongeta es reputada per aver de proprietats fortificantas e lutar contra la fatiga.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Dins de regions de China, se manja lo mungó en sopa.
La farina de mungó es utilizada dins l'Andhra Pradesh, en Índia, per ne far de pescajons: los Pesarattu. En China la farina permet de far de vermicèli e de pastas.
Se manja tanben los joves grelhs eissits de granas aprèp germinacion, sovent conegudas jol nom fals de « grelhs de sòja » o « brots de sòja ».
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo mungó es una planta tropicala (o sostropicala) que sa cultura demanda de temperaturas caudas (30 a 35 °C). Pòt butar dins d'aiga destillada.


text:
Portal:Actualitats e eveniments
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Actualitats e eveniments
- 20 d'octobre de 2014: Joko Widodo ven president d’Indonesia.
- 16 d'octobre de 2014: Jean Denat ven president del Conselh general de Gard.
- 14 d'octobre de 2014: Gérard Vandenbroucke ven president dau Conseu regionau de Lemosin.
- 11 d'octobre de 2014: Charles Michel ven primièr ministre de Belgica.
- 9 d'octobre de 2014: Ioriï Qoqov ven president de la republica de Cabardobalcaria.
- 7 d'octobre de 2014: Brian Gallant ven primièr ministre de la província de Nòu Brunsvic.
- 6 d'octobre de 2014: Se demanda a Theo Heyliger de formar un govèrn novèl a Sint Maarten.
- 4 d'octobre de 2014: Lo corredor de montanha catalan Joel Jaile se ganha la corsa d'ultratrail mai longa d'Euròpa, la Goldsteig Projekt500, començada lo 28 de setembre en correr 661 km amb 18.160 mètres de montada al cap de 7 jorns e 2 oras.
- 2 d'octobre de 2014: Stefan Löfven ven primièr ministre de Suècia.
- 1èr d'octobre de 2014: Gianfranco Terenzi e Guerrino Zanotti venon capitanis regents de Sant Marin.
- 29 de setembre de 2014: Ashraf Ghani ven president d'Afganistan.
- 29 de setembre de 2014: Damien Alary es elegit president de la region de Lengadòc e Rosselhon.
- 26 de setembre de 2014: Paul Davis ven primièr ministre de la província de Tèrranòva e Labrador.
- 25 de setembre de 2014: Raulh Hajimba ven president d’Abcazia.
- 26 d'agost de 2014: Morís a Montpelhièr lo president de Lengadòc-Rosselhon Christian Bourquin.
- 25 d'agost de 2014: Parucion d’A Vòste, jornau electronic en gascon.
- 20 d'agost de 2014: Lo dissident istoric tatar, enebit de dintrada durant 5 ans dins son país de Crimèa, Mustafa Cemilev es nomenat representant dels afars tatars de Crimèa pel president ucraïnian Petrò Poroshenko.
- 17 d'agost de 2014: Morís a Seta lo cantaire francés Pierre Vassiliu a l'edat de 76 ans.
- 12 d'agost de 2014: Morís a 89 ans l'actritz americana Lauren Bacall


text:
Allenay
Alnay en picard ( Allenay en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel son pas pas las armas de la municipalitat de Allenay. La municipalitat de Allenay pòrta, dempuèi 1975 : Partit: al 1er d'aur al aulne têtard arrancada de sinople , a la 2e de caras a la écusson del camp vorejat de sòus. A pas jamai levat las armas de las Truffier, mostrats en illustration. Amistats. Jacques Dulphy
familha d'Allen==Héraldique==
Ce ne sont pas les armes de la commune d'Allenay. La commune d'Allenay porte, depuis 1975 : Parti: au 1er d'or à l'aulne têtard arraché de sinople , au 2e de gueules à l'écusson du champ bordé d'argent. Elle n'a jamais relevé les armes des Truffier, montrés en illustration. Amitiés. Jacques Dulphy
famille d'Allen==Héraldique==