text:
Tonalitat (solfegi)
En musica la tonalitat pòt estar sia ua de las duas gamas relativas determinadas per l'armadura d'ua particion sia la nòta naturau mei baisha produsida per un instrument de musica, per exemple per ua campana o per ua trompeta (òm parla alavetz d'ua campana o d'ua trompeta en Re per exempel se s'ageish d'aquesta nòta).
Dens ua particion, l'armadura que determina duas gamas : ua gama majora e la soa relativa menora qui son associada per'mor d'osténder la medisha armadura mes sus los dus mòdes mei emplegats dens la musica occidentau modèrna (lo mòde major e lo mòde menor).
Entà poder dar la tonalitat d'ua particion (entà per exemple poder díser qu'ei escrivuda en Do Major - marcat Do M -) que cau donc duas causas : conéisher lo nombre d'alteracions (dièsis o bemòls) sus la soa armadura e conéisher lo mòde causit (major o menor).


c: text/html

text:
Relacions internacionalas
Los tèrmes Relacions Internacionalas o Estudis Internacionals (aquel darrièr de l'anglés International Studies (IS),) fan referéncia a la sciéncia que tracta de l'estudi dels afars estrangièrs e de las grandas questions del sistema internacional: Lo ròtle dels Estats, de las organizacions internacionalas, de las organizacions non governamentalas (ONG) e de las entrepresas multinacionalas. Las relacions internacionalas apartenon, a l'encòp, al domèni academic e al domèni politic. Pòdon èsser estudiadas o dins una optica positivista, o dins una optica normativa, e ambedoas cercan a analizar coma formular las politicas internacionalas dels païses
Se las Relacions Internacionalas apartenon istoricament al domèni de la Sciéncia Politica, l'accent se pòrta totjorn mai cap al domèni economic mejans l'Economia Politica Internacionala desvolupada dins los ans 1970. Encara, d'altres camps academics son concernits: Lo Drech Internacional, la filosofia, la geografia (dins sa branca geopolitica), la sociologia, l'antropologia, eca.
Suls tèmas mai estudiats, se trapan: la globalizacion, l'Estat, l'ecologia e lo desvolopament sostenable, lo terrorisme e lo crime organizat, la proliferacion nucleara, lo nacionalisme, lo desvolopament economic, las finanças internacionalas, los dreches umans e mai.
Somari
- 1 Perspectiva istorica
- 2 L'estudi de las Relacions Internacionalas del punt de vista politic
- 3 Las aisinas de las Relacions Internacionalas =
- 4 Referéncias
- 5 Ligams extèrnes
Perspectiva istorica[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En general, la tradicion situa lo començament de las Relacions Internacionalas amb los tractats de Vestfàlia de 1648, que marca la naissença de l'Estat Modern. Anteriorament, l'organizacion politica de l'Euròpa Medievala reposava sus un vague òrdre religiós ierarquizat. Los tractats de Vestfàlia foguèron instituits jol concèpte legal de sobeiranetat, es a dire, las legislacions nacionalas son l'autoritat darrièra a l'interior del territòri nacional. Alara dins la Grècia antica o Roma l'autoritat demorava dins las ciutats, a partir de Vestfàlia s'impausèt la nocion de sobeiranetat nacionala.
Los tractats de Vestfàlia butèron la construccion dels Estats Nacion independents, e tanben l'institucionalizacion de la diplomacia e de las armadas. Aquel sistèma europèu foguèt exportat en America, Africa e Asia subretot per la colonizacion. Lo sistèma actual resulta de las descolonizacions pendent la Guèrra Freja. Se consideram l'Estat Nacion coma «modèrne», se pòt dire qu'i a divèrses estats que l'adoptèron pas, alara que d'autres pasmens que lo faguèron mas s'anèron cap en d'abans poirian èsser qualificats de «postmodèrnes". Las Relacions Internacionalas modernas ensejan d'explicar las relacions entre aquelss diferents tipes d'Estats. Los "nivèls d'analisi" constituisson un biais d'abordar lo sistèma internacional e incluson: un nivèl individual, l'Estat, un nivèl internacional, aquel dels afars transnacionals e intergovernamentals, e un nivèl mondial global.
Aquò qu'es explicitament reconegut coma la teoria de las Relacions Internacionalas se desvolupèt pas abans la Primièra Guèrra Mondiala. Pasmens, la teoria de las relacions internacionalas foguèt alimentada pels apòrts d'autras disciplinas. Fòrça autors citan l'istòria de las Guèrras del Peloponés de Tucidinas coma lo punt de despartir de la teoria realista que contunhèt amb Lo Leviatan de Thomas Hobbes e Lo Prince de Maquiavèl. De biais similar, la teoria liberala de las relacions internacionalas foguèron influenciadas per Amanieu Kant e per Jean-Jacques Rousseau. Pasmens la nocion actuala dels dreches umans siá considerablament diferenta d'aquela que defendavan los tenents de la lei naturala (Francisco de Vitoria, Hugo Grotius e John Locke), testimònia dels primièrs esfòrces per afirmar certans dreches generals amb per basa una umanitat comuna. Encara, cal dire que lo sègle XX, lo marxisme tenguèt una cèrta influéncia sus la fondacion de la disciplina de las Relacions Internacionalas.
Estudi de las relacions internacionalas[modificar | modificar la font]
Inicialament, las Relacions Internacionalas vistas coma un camp d'estudi diferent èra una specificitat britanica. La primièra cadièra de Relacions Internacionalas foguèt creada en 1919 a l'universitat de Aberystwyth, e confiada a Alfred Zimmern, mercé a una dona de David Davies. Al començament dels ans 1920 una autra cadièra foguèt tanben creada a la London School of Economics a la demanda del prèmi Nobel Philip Noel-Baker. La primièra universitat consagrada plenament a las Relacions Internacionalas èra l'Institut de hautes études internationales, fondada en 1927 a Genèvra per William Rappard. Acviá per objectiu de formar los diplomatas associats a la Societat de las Nacions e foguèt un delas primièras a fornir de doctorats en relacions internacionalas.
La Edmund A. Walsh School of Foreign Service de l'Universitat de Georgetown es la facultat mai vièlha dedicada a las Relacions Internacionalas dels Estats Units d'America. Lo Committee on International Relations de l'Universitat de Chicago foguèt en 1928 la primièra a fornir de diplomas universitaris dins aqueles camps. Entre autras escòlas se pòt citar: la School of International Service de l'Universitat Americana, la School of International and Public Affairs de Columbia University, la School of International Relations de l'Universitat de St Andrews, l'Elliot School of International Affairs de George Washington University, la Fletcher School de Tufts University e la Woodrow Wilson School of Public and International Affairs de Princeton University.
L'estudi de las Relacions Internacionalas del punt de vista politic[modificar | modificar la font]
Las teorias[modificar | modificar la font]
Liberalisme[modificar | modificar la font]
Pels liberals, las relacions internacionalas son percebudas coma un factor de progrés e d'escambi. Tan al nivèl internacional coma al nivèl nacional, los liberals meton l'accent sus la nocion de poder contrapoder. Insistisson sul ròtle de l'opinion pública, del drech e de las institucions internacionalas que venon limitar lo poder dels Estats. Actualament, aquel corrent d'opinion deu afrentar las fòrças del capitalisme mondial que sapan l'aparenta «victòria» de la democracia liberala aprèp de la fin de la Guèrra Freja. Entre los grans autors liberals actuals, Joseph Nye insistuiguèt dins la nocion de Poder suau e dins la nocion d'interdependéncia complèxa, desvolupada amb Robert Keohane.
Tres punts importants caracterizan l'interdependéncia complèxa:
• L'usatge de fòrças canals d'accion entre las societats dins los escambis transnacionals e transgovernamentals.
• L'abséncia de ierarquiá clara dins lo tractament dels afars internacionals.
• Una disminucion de l'usatge de la fòrça e del poder coercitiu dins las relacions internacionalas.
Idealisme politic[modificar | modificar la font]
La fin de la Primièra Guèrra Mondial impliquèt una revolucion paradigmatica dins l'estudi de la politica mondiala. S'afrontèron divèrsas perspectivas sus las relacions internacionalas, com lo marxisme e lo nacionalsocialisme (faissisme). Mas, la perspectiva coneguda coma idealisme politic, capitada per Woodrow Wilson, comencèt a dominar los estudis sus las relacions internacionalas.
Los idealistas partejan una perspectiva sul mondez basada disn cèrtas cresenças:
- la natura umana es essencialament altruista e, alara, las personas an la capacitat de s'ajudar e collaborar matualament;
- Lo compòrtament uman marrit es lo resultat d'institucions e arranjaments estructurals, ven pas de la quita natura dels umans;
- en consequéncia, la guèrra es evitabla, perque es lo producte de cèrtas institucions que la promòvon, que poirian èsser neutralizadas;
- la societat internacionala deuriá se reorganizar per reconéisser la guèrra coma un problèma internacional e eliminar aquelas institucions que la promòvon, en favor d'aquelas que promòvon la patz.
Los programas principals de reformas idealistas consistisson subretot tres grops. Un grop consacrat a la creacion d'institucions internacionalas per remplaçar lo sistema anarquic d'equilibri del poder, que predominava a l'epòca precedent la Primièra Guèrra Mondiala. Aquel sistèma nòu seriá basat sul principi de la seguretat collectiva, que pretend qu'un acte d'agression per quin que siá Estat seriá percebut coma agression cap a totes los Estats. La Societat de la Nacions encarnava aquel principi, en metent l'accent idealista sus la possibilitat de la cooperacion internacionala coma mecanisme principal per resòlvre los problèmas globals. Un segon grop de programas idealistas soslinha lo contraròtle legal de la guèrra. Se cerca a resòlvre las disputas mejans de mecanismes legals, com la mediacion e l'arbitratge. Exemples d'aquesles programas son la Cort Permanenta de Justícia Internacionala e la ratificacion del Pacte Kellog-Briand de 1928, que prohibiá la guèrra coma instrument de politica nacionala. Un tresen grop de programas idealistas se concentrava a reduire l'invetiment dels Estats dins las armamas mejans d'acòrdis de contraròtle d'armas e autres biaises.
Se considèrae que la primièra òbra representativa de l'idealisme es Cap a la patz perpetua, d'Immanuel Kant.
Realisme politic[modificar | modificar la font]
Pels realistas lo sistèma internacional es anarquic. L’important es la lucha que la competicion entre los Estats per seguir e per afirmar lo lor poder sur la scèna internacionala. En general los autors realistas se pausan quatre questions centralas
- « Quinas son las principalas fonts d'estabilitat o d’instabilitat del sistèma international »
- « Ont es actualament la balança dels poders »
- « Cossí los grands poders deurian se comportar los uns caps als autres atal qu’amb los Estats mai flacs »
- « Quinas son las fonts e las dinamicas de cambi de la balança dels poders actuala »
Se distinguís en general lo realisme del neorealisme. Pasmens qu'ambedos tèrmes sián a vegadas intercambiables, existís entre los dos un cèrt nombre de diferéncias essentialas. La mai importanta es que la teoria realista met al centre de tot la natura umaine e la volontat de dominacion que li seriá associada alara que le neorealisme, a la seguida de Kenneth Waltz, se referís pas a una natura umana mas plaça al centre de son analisi las pressions exercidas par l'estat d'anarquia.
Principals autors: Raymond Aron, Edward Hallett Carr, Robert Gilpin, Samuel Huntington, George Kennan, Stephen Krasner, Hans Morgenthau, Kenneth Waltz, John Mearsheimer
Escòla anglesa[modificar | modificar la font]
L'escola anglesa prend las seunas fonts al començament del sègle XIX amb los autors Graham Wallas o Alfred Zimmern. L'apròcha es pas positivista, mai puslèu racionala e normativa. Analiza las relacions internacionalas jos l'angle de la Granda Societat o d'una societat internacionala. Sus aqueles punts, se tracta d'una varianta idealista de l'escòla liberal qu'a la diferéncia dels realistas, se focaliza exclusivament sus las relacions interestatals. Doas grandas variantas son perceptiblas:
• Un corrent solidari preeminent, que met l'accent sul drech internacional e la securetat collectiva.
• Un corrent particularista que met mai l'accent sus la cooperacion interestatala.
Qualques autors importants d'aquel moviment son Hedley Bull, Barry Buzan, Thimothy Dunne, Martin Wight.
Lo constructivisme[modificar | modificar la font]
Pels constructivistas, la conaissença es pas lo resultat d’un processus passiu e objectiu mas es inseparable d’un ensems de mots de lengatges d’idèa que a l'encòp condicionèt e es condicionat par ela. Dins aquelas condicions los constructivistas s’interroguèron su las interaccions entre actors de la politica mondiala en estudiant l’influéncia dels sistèmas de las normas internacionalas.
Principals auters: Friedrich Kratocwil, Nicholas Onuf, Christian Reus-Smit, John Gerard Ruggie, Alexander Wendt
Teoria critica[modificar | modificar la font]
L’escòla critica se focaliza sus l’estudi de las inegalitats del sistèma internacional e integran dins lo camp de las relacions internacionalas de factors coma las classas socialas. Interrogan e mai la nocion d’Estat.
Principls auteurs : Robert Cox, André Gunder Frank, Stephen Gill, Antonio Gramsci, Jurgen Habermas, Andrew Linklater
Las aisinas de las Relacions Internacionalas =[modificar | modificar la font]
- La diplomacia es a dire la practica de la negociacion e dels escambis entre representants dels Estats. Las sanccions, lo recors a la fòrça e las negociacions economicas internacionalas subretot al nivèl del comèrci mondial, alara qu'essent ticicament considerats coma de la diplomacia son en realitat d'aisinas interessantas dins lo cadre de negociacions.
- Las sanccions internacionalas constituisson en general lo primièr recors aprèp l'escac de la via diplomatica e son un dels biaises de donar mai de pes als tractats. Pòdon prendre la forma de sanccions diplomaticas o economicas.
- La guèrra, l’usatge de la fòrça es sovent vista coma lo darrièr recors dins las Relacions internacionalas. Per Clausewitz, « la guèrra es lo contunh de la politica per d'autres mejans ». L'estudi de la guèrra dins lo camp de las Relacions internacionalas ocupa doas disciplinas: los estudis militars e los estudis estrategics.
- La mobilizacion de l'opinion internacionala pòt tanben èsser vist coma un instrument de las Relacions internacionales. Aquela mena es subretot utilizada per las ONG Coma par exempla quand Amnesty International nomenava la preson de Guantanamo un « Golag »[1].
- La mesa en avant dels avantatges economics e diplomatics. Per exemple per dintrar dons l'Union Europèa los païses candidats son tenguts de respectar un cèrt nombre de critèris economics e legals qu'acceptan s'estiman que los avantatges l'emportan suls inconvenients.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Martin Griffiths, Steven C.Roach et M.Scott Solomon, Fifty Key Thinkers in International Relations, Routledge, 2009.
- (fr)Stéphane Paquin, La Nouvelle Économie politique internationale, Cursus, 2008.
- (fr)Gérard Kébadjian, Les théories de l'économie politique internationale, Seuil, coll. « Points », 1999
- (en) Lucian M.Ashworth, Creating International Studies, Ashgate, 1999
- (es) Programa de Relaciones Internacionales y Estudios Políticos - Pàgina de la Universidad Militar Nueva Granada
- (es) Rel Inter El Portal de Relaciones Internacionales {es}
- (es)Universidad de Guadalajara - Departamento de Estudios Internacionales - CUCSH
- (en)Theory Talks Entrevistas con especialistas en relaciones internacionales
- (es)Relaciones internacionales, selecció d'articles del Cato Institute
- (es)Centro Argentino de Estudios Internacionales, aplicación de la teoría de las relaciones internacionales a casos prácticos, especialmente de la región latinoamericana]
- (es) La revista electrónica de Relaciones Internacionales

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Martigny (Aisne)
Martigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Martigny Es limitrophe de 4 comunas : Leuze, Besmont, Bucilly e Watigny[1].
Martigny est limitrophe de 4 communes : Leuze, Besmont, Bucilly et Watigny[1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En creusant un silo pas luènh de la glèisa actuala a #èsser mesa a jorn la basa d'un torn circular d'un ancià castèl fòrt #que ne demòra pas de plànol. Una pèça anglesa de la Guèrra de #Cent Ans e una pèça Henri III i an #èsser d'amassadas. Las pèiras en calcaire blanc mòstran traces d'incendi.
En creusant un silo non loin de l'église actuelle a été mise à jour la base d'une tour circulaire d'un ancien château fort dont il ne reste pas de plan. Une pièce anglaise de la Guerre de Cent Ans et une pièce Henri III y ont été trouvées. Les pierres en calcaire blanc montrent des traces d'incendie.


text:
Dieffenbach-au-Val
Dieffenbach im Tal en alemannisch (Dieffenbach-au-Val en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada sul marge drech del Giessen, la municipalitat de Dieffenbach-a lo-Val a partejat en tres parts plan desparièras #que la superficie globala n'arriba a 295 a. La primièra part del sector engloba la vallée alluviale del Giessen #que se rétrécie per prene lo endroit granitique del Pichon e del Grand Hollé. L'autra part traversada pel ruisseau #que bassa de la Bassa Nicole cap al Hollé. Fin finala un autre sector pres lo massís del Altenberg #que Dieffenbach-a lo-Val ne cobrís pas que la part de bassa altitud situada a unitat|550|m {{}} e las crêtes situada sul territòri de la municipalitat de Neubois. Lo vilatge s'estend entre 280 e 300 mètres d'altitud. A pres en partida pel masatge caseriu de Hirzelbach situat en un vallon a ieu-camin de Dieffenbach-a lo-Val e Nòva-Glèisa.
Implantée sur la rive droite du Giessen, la commune de Dieffenbach-au-Val est partagée en trois parties bien distincts dont la superficie globale atteint 295 ha. La première partie du secteur englobe la vallée alluviale du Giessen qui se rétrécie pour rejoindre l'endroit granitique du Petit et du Grand Hollé. L'autre partie traversée par le ruisseau qui descend de la Basse Nicole vers le Hollé. Enfin un autre secteur rejoint le massif de l'Altenberg dont Dieffenbach-au-Val ne couvre que la partie de basse altitude située à 550 m et les crêtes situées sur le territoire de la commune de Neubois. Le village s'étale entre 280 et 300 mètres d'altitude. Il est rejoint en partie par le hameau de Hirzelbach situé dans un vallon à mi-chemin de Dieffenbach-au-Val et Neuve-Église.


text:
Max Cahner
Max Emanuel Cahner i Garcia (Bad Godesberg, Bonn, 3 de decembre de 1936 – Barcelona, 14 d'octobre de 2013) foguèt un editor, politician e istorian de la literatura catalana. Personalitat engatjada e dinamica, ocupèt una plaça preponderanta dins lo creis del catalanisme del sègle XX. Dins lo mond de la literatura crèet en 1961 l'ostal d'edicion Edicions 62 que permetèt la publicacion e difusion d'un nombre important d'òbras en catalan, dinamizèt la revista Serra d'Or e fondèt en 1972 un segond pòl d'edicion, Curial Edicions Catalanes.
Enfortiguèt la preséncia e difusion sociala del catalan en contribuir a la promocion de la Gran Enciclopèdia Catalana, foguèt un dels impulsors del Congrès de Cultura Catalana e dirigiguèt l'Universitat Catalana d'Estiu de Prada de Conflent de 1985 a 1987.
Per çò qu'es de la politica foguèt un dels fondadors de Nacionalistes d'Esquerra e entre 1980 e 1984, durant lo govèrn de Jordi Pujol, ocupèt lo cargue de conselhièr de la Cultura e dels Mejans de Comunicacion.
En 1996, per recompensar sas accions, lo govèrn catalan li autregèt la Crotz de Sant Jòrdi e en 2013 lo jorn seguent aprèp sa mòrt, lo 15 d'octobre, la Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha a títol postum.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
La joventut de Cahner[modificar | modificar la font]
Max Cahner nasquèt a Bad Godesberg, a ras de Bonn, en 1936, segond enfant, aprèp una dròlla, Margarida, d'una familha amonedada catalana. Sos parents, Max Emanuel Cahner i Bruguera e Maria del Sagrari Garcia i Fuertes, s'èran maridats a Barcelona lo 20 de junh de 1929 e avián emigrat en Alemanha, abans que son filh nasquèsse, per encausa de la guèrra civila espanhòla. Pr'aquò l'exili durèt pas gaire que pr'amor de la persecucion que començavan a patir las personas d'origina jusieva jol regim d'Hitler, la familha deguèt tornar a l'estat espanhòl en 1937. Aprèp un temps de viure dins un vilatge de pescaires, Sant Martin do Porto, en Galícia, e dins un otèl de Zamora, tornèron totes a Barcelona en junh de 1939.
Entre 1939 e 1945 Cahner estudièt a l'Escola Alemanya que son grand del costat de son paire, Heinrich Cahner, aviá ajudat a fondar. Aprèp lo tampament de l'escòla en 1945 contunhèt son escolaritat dins d'escòlas catolicas, al collègi Balmes fins a 1946, a l'escòla Santa Isabel de Sarrià de 1946 a 1948 e puèi a l'escòla Miramar de la capitala catalana ont demorèt fins a 1951. Aprèp un periòde long de convalescéncia degut a una malautiá infecciosa que durèt de decembre de 1951 a junh de 1952 e l'obtencion aquel meteis mes del bachelierat dintrèt, en octobre de 1952, a las facultats de quimia e de drech de l'Universitat de Barcelona.
La lucha catalanista[modificar | modificar la font]
Ailà coneguèt l'escrivan Albert Manent que l'introdusiguèt dins las esfèras catalanistas. Venguèt amic alara de totas las personalitats mai influentas del catalanisme d'aquel temps en frequentar l'Institut d'Estudis Catalans. De 1952 a 1954 assistiguèt assiduament als corses de catalan de Joan Triadú e a l'encòp als de literatura catalana de Jordi Rubió que l'ajudèron notablament a fargar son esperit e sa cultura. En febrièr de 1954 aguèt l'escasença de conéisser un ensagista valencian Joan Fuster que demorava en çò de son amic Oriol Folch. Aquel moment marquèt la debuta d'una granda amistat entre totes dos que culminariá amb la publicacion de l'ensag de l'escrivan de Sueca, Nosaltres els valencians, uèch ans mai tard lo 23 d'abril de 1962.
Venguèt membre en 1956 de la Societat Catalana d'Estudis Istorics, una branca de l'Institut d'Estudis Catalans e aquel meteis an coneguèt Eulàlia Duran, una estudianta filha de l'istorian Agustí Duran, que vendriá mai tard sa femna.
Participèt en 1957 al movement estudiant antifranquista coma membre de l'Assemblada Liura del Paranimf e lo 21 de febrièr d'aquel an foguèt arrestat e acusat de distribuir de propaganda illegala.
Tre 1959, amb Ramon Bastardas, reviscolèt la revista Serra d'Or que comencèt aital una segonda etapa.
Amb Bastardas creèt en 1961 un ostal d'edicion que se sonèt puèi Edicions 62 e s'impausariá puèi coma un dels vectors mai importants de la difusion de las òbras en catalan.
Lo 22 d'agost de 1964, per encausa de sas activitats catalanistas, se vegèt arrestat per la polícia e expulsat aquel meteis jorn de l'estat espanhòl. Lo mandèron pas a la preson per evitar de problèmas amb lo govèrn alemand, qu'en aquel temps Cahner aviá encara la nacionalitat alemanda. Del temps d'aquel exili visquèt un temps a Perpinhan, a París e mai en Alemanha, a Düsseldorf. Aprèp las gestions de son sògre, sa femna e de Josep Maria Castellet amb de personas ligadas al poder franquista, poguèt tornar en Catalonha d'un biais definitiu lo 18 de genièr de 1965.
Cahner e la politica[modificar | modificar la font]
En 1979, foguèt tanben dels fondadors d'un partit independentista, Nacionalistes d'Esquerra. En octobre de 1986 venguèt membre de CDC e se trachèt de la seccion culturala del partit. Durant las eleccions al Parlament de Catalonha que se debanèron en 1988 se presentèt en 17en lòc sus la lista de Convergéncia e Union (CiU) per Barcelona e foguèt elegit deputat, posicion qu'ocupèt fins a 1992. En 1989 participèt en quatrena plaça dins la lista de CiU a las eleccions al Parlament Europèu, mas la coalicion obtenguèt sonque alara tres deputats. En 1994 abandonèt sa militància dins CDC pr'amor de crear un partit novèl, Acció Catalana. Del temps de las eleccions al Parlament Europèu del meteis an, Max Cahner venguèt candidat de la coalicion Per l'Euròpa de las Nacions, formada subretot per Eusko Alkartasuna e Esquèrra Republicana de Catalonha (ERC) mas capitèron pas d'obtenir de representacion. Mai tard en 1997 Acció Catalana decidiguèt de s'associar a ERC. En 1999 Cahner se presentèt a las eleccions municipalas coma cap de lista d'Acció Catalana de Sant Vicenç de Montalt, ont obtenguèt 147 vots (10,4%) e faguèt alara elegit regidor, posicion qu'ocupèt fins a 2003.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Epistolari del Renaixement (1977–1978)
- Literatura de la revolució i la contrarevolució (1789-1849) (1998–2005)
Direccion d'òbras[modificar | modificar la font]
- Gran Geografia Comarcal de Catalunya (1981–1985)
- Obra catalana de Joan Baptista Anyes
Collaboracions[modificar | modificar la font]
- Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana, de Joan Coromines, coma collaborador.


text:
Wikipèdia:Avertiments generals
Garantida
Wikipèdia es une enciclopèdia fondada sus la tecnologia wiki. Aquesta tecnologia permet a tot visitor, inscrich o pas, de modificar a tot moment lo contengut de las paginas e de ne crear. Alara, se vesètz un problèma dins un article, podètz :
- o senhalar sus la pagina de discussion de l'article, accessible per l'onglet discussion ;
- o corregir o completar dirèctament l'article en clicant sus l'onglet modificar.
Per vos ajudar a modificar Wikipèdia, podètz consultar l'ajuda del projècte e las questions pausadas sovent (FAQ) (especialament las FAQ sus la participacion).
Aquesta libertat d'accès a per consequéncia que qualqu'un pòt introduire, deliberadament o non, d’errors, d’informacions falsificadas o biaissadas, que demoraràn presentas fins que qualqu'un mai las corregisca.
En definitiva, coma per cada font d'informacion qu’utilizatz, vos es recomandat de far jogar vòstre esperit critic. Per vos permetre de jutjar rapidament de la qualitat d'un article sus Wikipèdia, se conselha de procedir lo pus sovent possible als dos contraròtles seguents :
- examinar la pagina de discussion – s'existís d'oposicions entre redactors de l'article, la lectura d'aquesta pagina vos permetrà de veire quins son los punts de l'article criticats o discutits e de vos far vòstra opinion ;
- examinar la pagina istoric de l'article – aquò vos permetrà d'observar l'evolucion de la pagina dempuèi sa creacion, amb autor, data e matèria de cada modificacion (veire Ajuda:Istoric).
Divèrs avertiments se pòdon plaçar a la cima dels articles per senhalar un desacòrdi de neutralitat, de pertinéncia, o encara de lacunas o d’errors. Wikipèdia es une enciclopèdia « viva » que convida sos legeires a participar a un procès de collaboracion dobèrt. En responsa a vòstres dobtes, la consultacion de las paginas seguentas serà segurament utila :
- responsas a las objeccions abitualas
- mesa en gàrdia medicala pels articles del projècte medecina
Confidencialitat
Resumit :
- Se legissètz las paginas de Wikipèdia sens contribuir, l'informacion normalament capturada dins los jornals dels servidors es similara a la capturada per d'autres sites Internet.
- Çaquelà, quand se modifica una pagina, lo logicial MediaWiki enregistra lo pseudonim del contributor, o son adreça IP s'edita en tant qu'anonim. Se volètz pas que vòstra adreça IP aparesca dins los istorics e los archius de Wikipèdia, avètz doas solucions :
- crear un compte o vos connectar e causir un pseudonim ;
- modificar pas cap d'article.
Ligams extèrnes
Se fornís pas cap de garantida concernent la pertinéncia, la fisabilitat ni la quita legalitat dels sites qu'i menan los ligams extèrnes que pòdon trobar dins las paginas de Wikipèdia.


text:
Saint-Bernard (Isèra)
Nom desconegut en arpitan ( Saint-Bernard en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant-Bernard a situat sul scenari de las Pichonas-Ròcas, un balcon natural en bordure oriental del massís de la Chartreuse, dominat per la Dent de Crolles.
Sant-Bernard es una municipalitat del Parc natural regional de la Chartreuse.
La commune de Saint-Bernard est située sur le plateau des Petites-Roches, un balcon naturel en bordure orientale du massif de la Chartreuse, dominé par la Dent de Crolles.
Saint-Bernard est une commune du Parc naturel régional de la Chartreuse.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preséncia romaine (a completar)
Présence romaine (à compléter)


text:
Desboscament
Lo desboscament (var desartigada, eishartigada) o desforestacion es l'accion e l'efièch de suprimir lo bòsc sus una granda superfícia.
Es generalament degut a l'accion umana --e mai qu'existisson d'unes factors naturals--mai que mai dins los païses sosdesvolopats, dins la tòca primièra d'utilizar las tèrras o sas riquesas, per l'agricultura, per la produccion de carbon de lenha, per l'esplecha de la fusta o de ressorsas minièras .
Las consequéncias directas ne son la demesida de la biodiversitat (fòrça importanta , en particular per las selvas tropicalas), de còps que i a lo desplaçament de populacions indigènas, l'erosion dels sòls e una aumentacion de l'efièch de sèrra.


text:
Monastèri de Santa Catarina, mont Sinai
Lo monastèri de Santa Catarina es situat en Egipte, dins la Peninsula del Sinai, a la dintrada d'una gorga inaccessibla al pè del Mont Sinai. Es probablament lo monastèri crestian mai ancian qu'aja foncionat de contunh. Es classat per l'UNESCO coma sit del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1884 un brigalh de manuscrit foguèt trobat dins una bibliotèca en Itàlia, provenent d'un monastèri que foguèt bastit a l'entorn de l'an 500. Lo tròç de manuscrit conteniá de partidas d'un jornal de viatge de la "Tèrra Santa" e una descripcion en detalh de la celebracion de Pascas a Jerusalèm. Lo manuscrit foguèt escrich en latin per una femna nomenada Egeria. Aviá visitat fòrça endreches a l'entorn de la Tèrra Promesa e lo Mont Sinai, ont, segon l'Ancian Testament, Moïses recebèt los Dètz Comandaments de Dieu.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Serémange-Erzange
Serémange-Erzange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Serémange-Erzange a situat sul marge esquèrre de la Moselle al débouché de la vallée de la Fensch a una desena de quilomètre a l'oèst de Diedenhofen.
La commune de Serémange-Erzange est située sur la rive gauche de la Moselle au débouché de la vallée de la Fensch à une dizaine de kilomètre à l’ouest de Thionville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo masatge caseriu de Serémange mes en bordure de la via romaine Daspich-Fontoy es nommément designat per las primièras fes l'an 848 jol nom de Sismerenga. A aquela epòca Serémange èra una filiala de la glèisa de Florange.
Serémange-Erzange A citat a la s-|IX|e}}, jol nom Sismerenga-Erezengis. Ela dépendait del abbaye messine de Santa-Glossinde.
Citat l'an 1620 coma caseriu de Florange.
Los caserius de Suzange e de Erzange apareisson en tant #qu'annèxas de la parròquia de Hayange. Los tres caserius dependràn fòrça d'ora de la distincion de Florange #que ne partejaràn pendenta de longs sègles los hasardeuses destinadas. Cap a la fin de la Modèl:S-, lo nom de Serémange se orthographie Skremange e Schremange a Modèl:La s-.
Es en 1790 que las municipalitats de Serémange e de Erzange aguèron creat ; fins-ailà pas avián #èsser que de simples annèxas ligadas, la primièra a Florange, e lo segond a Hayange. La fusion entre Serémange e Erzange i aguèt luòc lo 1er en genièr 1932. Serémange Compte 221 abitants l'an 1802.
En 1817, Serémange, vilatge de l'anciana província de las Tres-Évêchés sus la Fensch aviá per annèxa lo caseriu de Suzange. A aquela epòca i i aviá 141 abitants repartits dins 30 ostals. A Erzange i i aviá 106 abitants repartits dins 11 ostals.
Lo destin de la vila s'es vist ligat dempuèi la Modèl:S- amb aquel de la sidérurgie amb l'arribada de las de Wendel, los primièrs mèstres de forja. La forja de Suzange, #que los vestigis subsisteixen encara uèi suls bòrds de la Fensch ne simboliza aquel passat de labor de la vila. En 1930 fusion dintre Serémange e Erzange En 1962, Serémange-Erzange compte 5 886 abitants. La populacion estend a l'ora d'ara a estabilitzar-s'a l'entorn de 4 100 abitants. Un dels grands bouleversements #que i aguèt a patir la vila #èsser sens respondi l'installacion en los ans 1950 de las fabricas de Sollac #que modifiquèron considerablament l'estructura economica de la vallée e l'entorn de la municipalitat per la destruccion del vilatge de Suzange en 1963.
Uèi la municipalitat de Serémange-Erzange, #que s'es dotat al fil dels ans de totas las equipas socialas e culturalas imprescindiblas per far cara als besonhs e besonhs de la siá populacion, garda la preocupacion en comptant manténer al se de la vallée de la Fensch durement tocada per la crisi de la sidérurgie, un equilibri démographique e economic #que lududes permetrà de prosseguir harmoniosament la siá destinada.
Le hameau de Serémange placé en bordure de la voie romaine Daspich-Fontoy est nommément désigné pour la première fois en 848 sous le nom de Sismerenga. À cette époque Serémange était une filiale de l’église de Florange.
Serémange-Erzange est cité au Modèl:S-, sous le nom Sismerenga-Erezengis. Elle dépendait de l’abbaye messine de Sainte-Glossinde.
Cité en 1620 comme hameau de Florange.
Les hameaux de Suzange et d’Erzange apparaissent en tant qu’annexes de la paroisse de Hayange. Les trois hameaux dépendront très tôt de la seigneurie de Florange dont ils partageront pendant de longs siècles les hasardeuses destinées. Vers la fin du Modèl:S-, le nom de Serémange s’orthographie Skremange et Schremange au Modèl:S-.
C’est en 1790 que les communes de Serémange et d’Erzange furent créées ; jusque-là elles n’avaient été que de simples annexes rattachées, la première à Florange, et la seconde à Hayange. La fusion entre Serémange et Erzange eut lieu le 1er janvier 1932. Serémange compte 221 habitants en 1802.
En 1817, Serémange, village de l’ancienne province des Trois-Évêchés sur la Fensch avait pour annexe le hameau de Suzange. À cette époque il y avait 141 habitants répartis dans 30 maisons. À Erzange il y avait 106 habitants répartis dans 11 maisons.
Le destin de la cité s’est vu lié depuis le Modèl:S- avec celui de la sidérurgie avec l’arrivée des de Wendel, les premiers maîtres de forge. La forge de Suzange, dont les vestiges subsistent encore aujourd’hui sur les bords de la Fensch symbolise ce passé de labeur de la ville. En 1930 fusion entre Serémange et Erzange En 1962, Serémange-Erzange compte 5 886 habitants. La population tend actuellement à se stabiliser autour de 4 100 habitants. Un des grands bouleversements qu’eut à subir la ville fut sans conteste l’installation dans les années 1950 des usines de Sollac qui allaient modifier considérablement la structure économique de la vallée et l’environnement de la commune par la destruction du village de Suzange en 1963.
Aujourd’hui la commune de Serémange-Erzange, qui s’est dotée au fil des ans de tous les équipements sociaux et culturels indispensables pour faire face aux besoins et nécessités de sa population, garde le souci constant de maintenir au sein de la vallée de la Fensch durement touchée par la crise de la sidérurgie, un équilibre démographique et économique qui lui permettra de poursuivre harmonieusement sa destinée.


text:
Estrun
Estrun es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Estrun Se situa al confluisson del Escaut e de la Sensée al luòc-dich La conca redonda.
A 10 km de Cambrai e 15 km de Valencianas, Estrun es facilament accessibla per la autoroute A2 prèpa.
Estrun se situe au confluent de l'Escaut et de la Sensée au lieu-dit Le bassin rond.
A 10 km de Cambrai et 15 km de Valenciennes, Estrun est facilement accessible par l'autoroute A2 proche.


text:
Sarre-Union
Saarunion en alemannisch (Sarre-Union en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila de Sarre-Union se situa en la region naturala de la Alsace Bossue.
La ville de Sarre-Union se situe dans la région naturelle de l'Alsace Bossue.
Istòria[modificar | modificar la font]
- La comuna es la reünion en 1794 de doas ancianes comunas, Bouquenom (Bockenheim) e Vila-Nòva de Sarrewerden (Nèu-Saarwerden), de part e d'autra de la Sarre ; lo periòde revolucionari de la Convencion nacionala lududes a valgut lo sieu nom de Saar-Union. Saar-Union a #èsser francisé en Sarre Union après la primièra guèrra mondiala.
- En lo moment de la mòrt del darrièr comte de Sarrewerden, Bouquenom i aguèt donat en fief al comte de Moers, de contunh al comte de Nassau-Sarrebruck (1554-1559) partidari del luthéranisme e #que #introdusir la Reforma.
- En 1629, lo pòrti François II de Lorraine pren possession de la vila e i restablís la religion catolica.
La guèrra de trenta ans, provòca de épouvantables estralls e los contunhs passatges de tropas dévastent tota la region. Lo castèl de Sarre-Union a destruit. En 1697, Bouquenom e Sarrewerden an ligat dirèctament a la Lorraine, las Nassau decidisson doncas de la reconstruction d'una notícia capital Neusarrewerden (La Vila Nòva). Bouquenom Ven francesa l'an 1766 a la mòrt del darrièr pòrti de Lorraine : Stanislas. dins lo comtat lo prince Louis de Nassau Sarrebruck succedís en 1768 a lo sieu paire Guillaume-Henri. Los sieus maladresses #contribuir al rattachement del comtat e de Neusarrewerden a la França. Per rasons confessionnelles, la region i aguèt ligat al Bas-Rhin per decrèt del 14 de febrièr de 1793.
- La commune est la réunion en 1794 de deux anciennes communes, Bouquenom (Bockenheim) et Ville-Neuve de Sarrewerden (Neu-Saarwerden), de part et d'autre de la Sarre ; la période révolutionnaire de la Convention nationale lui a valu son nom de Saar-Union. Saar-Union a été francisé en Sarre Union après la première guerre mondiale.
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.
- Lors de la mort du dernier comte de Sarrewerden, Bouquenom fut donnée en fief au comte de Moers, puis au comte de Nassau-Sarrebruck (1554-1559) partisan du luthéranisme et qui introduisit la Réforme.
- En 1629, le duc François II de Lorraine prend possession de la ville et y rétablit la religion catholique.
La guerre de trente ans, provoque d'épouvantables ravages et les continuels passages de troupes dévastent toute la région. Le château de Sarre-Union est détruit. En 1697, Bouquenom et Sarrewerden sont rattachées directement à la Lorraine, les Nassau décident donc de la reconstruction d'une nouvelle capitale Neusarrewerden (La Ville Neuve). Bouquenom devient française en 1766 à la mort du dernier duc de Lorraine : Stanislas. Dans le comté le prince Louis de Nassau Sarrebruck succède en 1768 à son père Guillaume-Henri. Ses maladresses contribuèrent au rattachement du comté et de Neusarrewerden à la France. Pour des raisons confessionnelles, la région fut rattachée au Bas-Rhin par décret du 14 février 1793.


text:
-304
Aquesta pagina concernís l'an -304 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Après una desfacha novèla, lei Samnitas acceptèron un tractat de patz favorable ai Romans marcant la fin de la Segonda Guèrra Samnita. Aquò permetèt ai Romans de renfòrçar sei posicions dins lo centre d'Itàlia onte tenián d'ara endavant de basas solidas còntra totei lei pòbles vesins.


text:
Eròdes Antipas
Eròdes Antipas (tanben conegut coma Eròdes Antipater) (Judèa, 20 aC - Sent Bertran de Comenge, 39), foguèt tetrarca de Galilèa e de Perèa (4 aC - 39). Èra lo filh d'Eròdes lo Grand e de la samaritana Malthace e lo fraire d'Arquelau. Foguèt educat a Roma amb Arquelau e son frairastre Eròdes Felip.
A la mòrt de son paire, August li autregèt la tetrarquia de Galilèa e de Perèa. Contractèt un maridatge escandalós amb Erodias, molher de son frairastre Eròdes Felip. Per se poder maridar, repudièt son esposa legitima, filha d'Aretas IV, rei dels nabatèus (reialme arabi que sa capitala èra Petra). Enforiscat, Aretas ataquèt Eròdes. Sembla que l'intervencion del governador roman de Siria, Vitèlli, evitèt sa derrota complèta.
Eròdes Antipas continuèt l'afanh o obsession de son paire pels bastiments grands. Fortifiquèt Seforis, sa primièra capitala e faguèt bastir la fortalesa de Betaram en Perèa e la ciutat de Tiberiàs (que bategèt en l'onor de l'emperaire Tibèri), a la broa del Lac de Tiberiàs o de Genesarèt, que venguèt sa segonda capitala.
En 39, benlèu a l'instigacion d'Erodias, demandèt a Caligula, tornar nomenat emperaire, la corona de Judèa, que son titular èra son nebot Agripa I. En responsa Agripa escriguèt a l'emperaire Caligula en acusant Eròdes d'aver concertat una aliança secrèta amb los parts contra Roma. Caligula deportèt alavetz Eròdes Antipas e sa femna a Lugdunum Convenarum (Sent Bertran de Comenge), ont moriguèt aquel an.
Eròdes Antipas apareis dins lo Novèl Testament coma lo responsable de l'execucion de Joan Batista, a l'instigacion de sa molher Erodias (Marc 6:17-29, Matieu 14:3-12). Segon l'Evangèli de Luc, Jèsus se presenta davant el e patís sas trufandisas (Luc 23:6-12).


text:
Guèrra Civiu Espanhòla
Era Guèrra Civiu Espanhòla (var. Guèrra Civila Espanhòla), siguèc un conflicte major en Espanha que comencèc dempús d'ua temptativa de còp d'Estat cometut per ua partida dera armada espanhòla contra eth govèrn dera Dusau Republica Espanhòla. Era guèrra civiu arroïnèc Espanha deth 17 de junh de 1936 enquiath 1er d'abriu de 1939, en tot acabar-se damb era victòria nacionalista e er establiment d'ua dictadura portada peth generau Francisco Franco. Es partisans dera Republica, o Republicans (republicanos), obtengueren eth supòrt dera Union Sovietica e de Mexic, deth temps qu'es nacionaus arreceberen eth supòrt des Poténcies der Èish europèes: reiaume de Itàlia e Alemanha nazi e deth Portugal vesin.
Era guèrra aumentèc es tensions que precediren era Dusau Guèrra Mondiau e siguec coma ua repeticion abans era Guèrra Mondiau, damb Alemanha eth particular que i metec ath punt era sua tactica de blitzkrieg qu'utilizèc mès lèu en Euròpa. Era arribada des mejans de comunicacion permetec un nivèu d'atencion sense precedent (Ernest Hemingway, George Orwell e Robert Creste toti ac corbiren) e era guèrra inspirèc fòrça passions e divisions politiques, e s'i debanèren atrocitats nombroses.
Antecedents dera guèrra civiu[modificar | modificar la font]
Era Espanha deth sègle XX eretèc grèus desequilibris sociaus, regionaus e ideologics, ath delà d'ua configuracion istorica pròpria que la diferenciaue dera evolucion dera rèsta des Estats Europèus es aspèctes coma eth trionf des valors democratiques o era separacion entre era Glèisa e er Estat e era participacion des militars n'es ahèrs politics. Er afrontament entre liberaus e absolutistes o carlins son un reflèxe dera crispacion sociau, politica e militara que viuec era Espanha der sègle XIX, afrontada entre 1833 e 1876 en ua sèria de guèrres civius coneishudes coma es guèrres carlines, des qu'era dusau guèrra carlina (1846-1849) siguec un hèt especificaments catalan.
Era Restauracion borbonica, de 1874 ath 1923 permetec qu'es classes dominants establissen un consens entà mantier es sòns privilègis. Per contra, obrèrs e petita borgesia, es naues classes emergentes, e es naues ideologies que representauen demorèren marginalizades. Era Setmana Tragica de Barcelona, de 1909, ei un bon exemple dera henedura sociau que se daurie. Era dictadura de Primo de Rivera, de 1923 a 1930, sostenguda pes classes dominants espanhòles e pera borgesia catalana damb era aprobacion d'Anfós XIII, agravèc era situacion sociau: en Barcelona, eth pistolerisme; as nuclèus industriaus, grèves. Era monarquia e era pròpria dictadura pengen d'un hiu e fin finau eth 1930 eth dictator, sense supòrts militars, se li cau exiliar en París. Er an següent ac li calerà hèr eth pròpri monarca quan eth 14 d'abriu se proclamèc era Dusau Republica espanhòla. Era Espanha d'Anfós XIII e republicana auie problèmes deth passat: eth latifundisme irresolt en Andalosia, Castelha era Mancha e Extremadura; granes ciutats damb problèmes urbans deth sègle XIX; desequilibris industriaus en Astúrias, ath conjunt siderurgic de Bilbao e en Catalonha tota damb un proletariat organizat ar entorn dera UGT ath nòrd e era CNT en Catalonha, mentre era rèsta son airaus agraris; es nacionalismes nomentadi periferics; ua Revolucion Industriau arribent en Castelha e fin finau, es desequilibris religiosi donques que, pendent era dusau Republica, era Glèisa a hèt ostentacion dera sua solidaritat damb es classes dominants conservadores. Es eleccions municipaus deth 12 d'abriu de 1931 celebrades en Espanha èren sometudes, de facto, coma un plebiscit dera monarquia d'Anfós XIII. Eth resultat, quantitativament favorable ara opcion monarquica mès damb ua victòria des republicans enes granes ciutats, siguec interpretat coma ua pèrta de confidança er era monarquia. en Catalonha era escampada dera recenta neishuda ERC va quitament estonar as sòns promotors.
Eth 14 d'abriu de 1931, acompanhada d'un esclatament d'alegror populara, se proclamèc era Dusau Republica espanhòla e eth rei s'exilièc en França prumèraments e dempús en Roma, a on arrecebec eth supòrt dera familha reiau italiana e se separèc dera sua molhèr, que s'installèc ara localitat soïssa de Lausana.
Evolucion dera guèrra[modificar | modificar la font]
Era guèrra s'inicièc damb un suslhèuament militar eth 17 de junhsèga de 1936 a Melilla, que londeman s'estenec arreu der Estat. Eth president Santiago Maridères siguec substituït per Jose Giral, qual ordenèc eth despartiment d'armament entre era poblacion civiu, en tot facilitar era desbranda des insurrectes as principaus nuclèus industriaus, Madrid e es caps-lòcs mediterranèus, mès eth fracàs de la revòlte dèc pas a ua guèrra longa e sagnant.
Es tropes dera armada africana crotzèren er estreit de Gibartar e se junheren as deth generau Queipo de Llano en Sevilha, e ath madeish viatge, eth sòn rapid auanç les permetec contactar damb era armada deth Nòrd, comandat per eth generau Esmòla. Pendent eth 1937 era guèrra se liurèc es tres tèstes: er assag franquista de conquistar Madrid e eth nòrd industriau, mentre es republicans sajauen infructuosament dominar es principaus ciutats der Aragon.
Eth generau Francisco Franco lancèc ua ofensiva n'era tèsta d'Aragon en mai de 1938 entà arribar en Mediterrani e dividir eth territòri dominat pes republicans, objectiu artenhut damb era aucupacion de Vinaròs eth mes d'abriu. Era reaccion republicana siguec ua ofensiva sus era linha der Èbre, que signifiquèc era campanha mès longa e sagnant dera guèrra civiu. Era batalha der Èbre acabèc damb era desbranda dera armada republicana e deishèc eth camin liure entara aucupacion franquista de Catalonha; hèt que precipitèc era fin dera guèrra. Franco la dèc per acabada eth 1 d'abriu de 1939, tres dies dempús qu'eth coronèl Segismundo Casado liurèsse Madrid.
Era reraguarda republicana auie viscut situacions malaisides qu'afebliren era sua capacitat a causa des divisions entre es diferenti partits politics e fòrces sindicaus qu'eth fòrça lòcs heren er esfòrç de lutar ara guèrra damb er assag d'organizar ua revolucion sociau. Era rereguarda dera zòna nacionau, per contra, auec ua direccion politica e militara fòrça mès centralizada, qu'eth supòrt dera Alemanda nazi e era Itàlia fascista, hec mès efectiva, e ua repression que contunhèc pendent era dictadura franquista contra es movements de quèrra e era cultura e era lengua catalana, basca e galhega.


text:
Sant Valier
Sant Valier[1] (Saint-Vallier-de-Thiey en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Entre Alps e mar (altitud 730m) sus la rota Napoleon (RN85), al centre d'una region toristica, 29 km de Bastons, 12 km de Grassa (la vila dels Perfums), 50 km de Niça e del sieu aeropòrt internacional.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant Valièr èra avesque d'Antíbol, martirizat per los Visigòts, durant l'invasion de Provença. Lo Tièi(r?) es la montanha que domina lo vilatge (1 452m).
Plaça de l'apièr se pòt veire lo buste de Napoleon Bonaparte que remembra lo sieu passatge lo 2 de març de 1815 al sieu retorn de l'isla d'Elba, aital coma lo banc que s'i assetèt.


text:
William Charles Bonaparte-Wyse
Lo capitani William Charles Bonaparte-Wyse (20 de girvèir de 1826 - 3 de decembre de 1892) fuguèt un soldat e un poèta irlandés de lenga occitana.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt vèrs Waterford, e èra lo filh dau reformista politic e educatiu e embaissador de la reina Victòria Sir Thomas Wyse.
Escriguèt son òbra en occitan provençau, e èra amic de Frederic Mistral. Devenguèt lo sol membre estrangèir dau Felibritge. Sa colleccion « Li Parpaioun Blu » fuguèt publicada en 1868, amb un abans prepaus de Mistral. Fuguèt z-elh que creèt la recèpta de las figas sechas chaufadas en whiskey.
Fuguèt capitani de l'Artilhariá Waterford e passèt la màger part de sa vida en trabalhar per l'armada. Devenguèt "High Sherrif" de vèrs Waterford en 1855.
Sus lo plan anecdotic, èra efectivament parent daus Buonaparte còrses (e donc de l'emperaire Napoleon Ièr) e èra sinistrament conegut per possedir un mantèl fach de pèls de gats.
Son nom d'escrivan, son pseudonim literari fuguèt Bon Arquinas Nasie...
Moriguèt vèrs Canas, e 'quò-es inumat au cementèri dau Grand Jaç.


text:
Val Cluson
La Val Cluson (var. non localas: Vau Cluson, Vath Cluson) es una de las Valadas Occitanas dins la Província de Turin (estat italian).
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una lònja valada que comença en sortent da Pineròl e monta fins a Sestrieras. Chal considerar occitanas decò las comunas de la Comunitat de Montanha Pinerolés Pedemontan: Chantaloba, Frossasc, Rolei, Sant Peire e las ruaas de Pineròl l'Abaïa e lo Taluc. La part auta de la valada era, ental passat, l'escarton de Prajalats. L'ubac de la bassa valada, fins a Praamòl, es de fe valdesa coma la Val Germanasca, brancha a manchina que comença a Peirosa, e la Val Pèlis.
Estòria[modificar | modificar la font]
A Finistrèlas, ental sècle XVIII, es estaa bastia una granda fortalesa.
Economia[modificar | modificar la font]
La lhi a dui parcs naturals, lo Parc Orsiera Ròchavré que se tròba a caval des valadas Cluson, Sangon e Susa e lo Parc Val Troncheia que pilha un valonet al som de la valada. Es decò dins la bassa valada que s'es desvolopaa una economia industriala encuei un pauc en dificultat.


text:
Ròms
Los Ròms o Romanís, segon lo lor endonim, tanben designats peus exonims de Gitanos, Boemians, Boèmis, Tzingarins o Singaros (var. Síngaros), que son un pòble indoarian e originari d'Índia, esparpalhat dens hèra país, dab tradicions de vida quora nomadas, quora sedentàrias. La lor lenga qu'ei lo ròm (o romaní, gitano, boemian, boèmi, tzingarin, singaro).
Que's cred que quitèn l'Índia a l'Edat Mejana après l'invasion e la repression musulmana.
Que son portadors d'ua cultura universaument famosa mei que mei per las soas musicas ricas deus percors geografics d'aqueth pòble e de la soa coexisténcia desempuish l'Etat Mejana dab mantuns autes pòbles.
Au cors de la los coexisténcias los Ròm qu'enriquín divèrsas culturas autoctònas au punt d'estar pregondament associats dab lo folclòre idealizat peu romantisme de las loas navèras regions (aquò qu'ei, per exemple, lo cas dab lo flamenco e dab las danças sevilhanas en Andalosia e dab la musica d'Euròpa Orientau, çò qui való aus Ròms lo nom de Boèmis - de Boèmia - ). En Occitània que contribuín de segur tanben a enriquir la cultura e mei que mei la musica (com los Manoish de Bearn e las comunautats gitanas de las regions pròchas d'Espanha e de Catalonha) e Lei Santas e Provença son un lòc màger de romiatge deus Ròms.
Com per d'autes grops exogènes, que hon sovent mespresats e l'objècte de mes.hidança qui anèn dinc a acusacions de panatòri, expulsions e exterminacion massiva dehens l'encastre deu genocidi (aperat Porajmos dens l'istòria ròm) dens los camps de concentracion nazis perpetrat per Alemanha e los sons partisans d'extrèma dreta dens los país ocupats durant la Segonda Guèrra Mondiau.
A despart d'Euròpa e de l'Asia occidentau, los Ròms qu'emigrèn tanben de cap a l'America (Estats Units d'America, Brasil e Argentina mei que mei).
Personalitats ròms[modificar | modificar la font]
Musicians[modificar | modificar la font]
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
- Lăutari : musicians tradicionaus ròms de Romania.
- Flamenco
- Lei Santas
- Porajmos


text:
Amaron
L'amaron es una grana toxica contenguda dins lo fruch del Marronièr d'Índia. Se deu pas lo confondre amb lo marron, comestible, fruch de varietats empeutadas de castanhs.
Descripcion botanica[modificar | modificar la font]
Lo marronnièr d'Índia, arbre de la familha dels Hippocastanaceae, dona un fruch sèc que se dobrís d'esperel. Sa paret es un borsèl espinós. L'amaron es de fach lo nom donat a la grana contenguda dins aquel borsèl, e que sembla fòrça a la castanha. Lo borsèl del fruch conten d'en primièr 3 granas, mas soque una fructifica.
Utilizacions terapeuticas[modificar | modificar la font]
L'amaron a de proprietats de tonic venós subretot per lutar contra las emorroïdas. L'efècte seriá degut al mens en partida a l'escina. L’extrach d'amaron es tanben prepausat per far desapareisser los plecs jols uèlhs: a causa de son efècte tonic, descongestiona los teissuts, permet la reduccion edematosa e demenís l’apparéncia blava de la pèl. D'autras indicacions son l'insuffiséncia venosa dels membres inferiors coma las cambas pesucas o los pichons ematòmas.


text:
1962
Aquesta pagina concernís l'an 1962 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 15 de mai - Durant una conferéncia amb de jornalistas Charles de Gaulle refusa l'idèa d'integracion europèa.
- 6 d'octobre - Demission del govèrn de Georges Pompidou.
- 14 de decembre - Primièr viatge del transatlatic France.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 13 de genièr - Apròchament entre Albania e la Republica Populara de China.
- 7 de febrièr - Explosion dins una mina de carbon en Saarland, Republica Federala d'Alemanha, causa 299 mòrts.
- 9 d'octobre - Lo Conselh Federal soís reconeis l'independéncia d'Oganda.
Mond[modificar | modificar la font]
- 1èr de genièr - independéncia de Samoa.
- 16 de genièr - Còp d'Estat en Republica Dominicana.
- 5 de julhet - independéncia d'Argeria.
- 31 d'agost - independéncia de Trinitat e Tobago.
- 9 d'octobre - independéncia d'Oganda.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Premiera susvolada de la planeta Vènus per la sonda espaciala estatsunidenca Mariner 2. La mission realizèt divèrsei mesuras e descurbiguèt la temperatura fòrça auta (mai de 700 K) de la superficia. Observèt tanben l'abséncia de camp magnetic, la quasi abséncia d'aiga dins l'atmosfèra e confirmèt lei mesuras regardant lo periòde de rotacion.
D'autra part, capitada dei premiers tirs dei fusadas Titan e Yanguel, respectivament estatsunidenca e sovietica.
Medecina[modificar | modificar la font]
Isolament dau virus de la rubeòla per doas còlas menadas respectivament per lei fisicians Parkman e Weller. Aquò permetèt de desvolopar un vaccin dins lo corrent deis annadas 1960 (comercialiat a partir de 1970).
Telecomuninacions[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita per la NASA dau premier satellit de telecomunacions civiu vertadier (Telstar).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr - Jim Carrey, actor american
- 30 de genièr - Rei Abdullah II de Jordania
- 5 de febrièr - Axl Rose, cantaire american (Guns N'Roses)
- 11 de febrièr - Sheryl Crow, cantaira americana
- 15 de febrièr - Milo Đukanović, primièr ministre de Montenegro
- 19 de febrièr - Hana Mandlikova, jogaira de tennis chèca
- 22 de febrièr - Steve Irwin, erpetologista australian e animator de television (m. 2006)
- 2 de març - Jon Bon Jovi, cantaire, musician e actor american (Bon Jovi)
- 15 de març - Terence Trent d'Arby, musician e cantaire american
- 9 d'abril - Thomas Bodström, politician suedés
- 11 d'abril - Vincent Gallo, actor, director de cinèma e musician american
- 10 de junh - Vincenzo Rocchetti, politician gardiòl
- 19 de junh - Paula Abdul, dançaira, coregrafa e cantaira americana
- 26 de junh - Ollanta Humala, president de Peró
- 3 de julhet - Tom Cruise, actor american
- 26 de julhet - Sergei Kiriyenko, èx-primièr ministre de Russia
- 18 d'agost - Felipe de Jesús Calderón Hinojosa, president de Mexic
- 12 d'octobre - Branko Crvenkovski, primièr ministre de Macedònia
- 11 de novembre - Demi Moore, actritz americana
- 19 de novembre - Jodie Foster, actritz americana
- 2 de decembre - Vlado Bučkovski, èx-primièr ministre de Macedònia
- 12 de decembre - Tracy Austin, jogaira de tennis nòrd-americana
- Frederic Zégierman, geograf occitan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 29 de genièr - Fritz Kreisler, violonista austrian (n. 1875)
- 6 de febrièr - Candido Portinari, pintor brasilièr (n. 1903)
- 15 de març - Arthur Holly Compton, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1892)
- 24 de març – Auguste Antoine Piccard, inventor soís (n. 1884)
- 12 de mai - Pedro Pablo Ramírez, president argentin (n. 1884)
- 6 de julhet - William Faulkner, escrivan american, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1897)
- 5 d'agost - Marilyn Monroe (n. Norma Jean Baker), actritz e cantaira americana (n.1926)
- 9 d'agost - Hermann Hesse, escrivan alemand, Prèmi Nobel (n. 1877)
- 17 de setembre - Karen Blixen, escrivana danesa (n. 1885)
- 18 de novembre - Niels Bohr, fisician danés, Prèmi Nobel (n. 1885)
- 19 de novembre - Miquèu de Camelat, comerçant, poèta, escrivan e dramaturg occitan (n. 1892)
- 22 de novembre - René Coty, president de la França (n. 1882)
- 28 de novembre - Reina Guilhemina dels Païses Basses (n. 1880)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Lev Davidovich Landau
- Prèmi Nobel de Quimia : Max Ferdinand Perutz, John Cowdery Kendrew
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Francis Harry Compton Crick, James Dewey Watson, Maurice Hugh
- Prèmi Nobel de Literatura : John Steinbeck
- Prèmi Nobel de la Patz : Linus Carl Pauling


text:
Gallien
Gallien (vèrs 218 - setembre de 268) foguèt un emperaire roman que reinèt d'octòbre de 253 a setembre de 268. Succediguèt a son paire Valerian e foguèt remplaçat per Claudi II lo Gòtic. Son fiu Salonin foguèt associat a son rèine coma coemperaire a partir de 258.
Durant son rèine, deguèt se concentrar sus la defensa dei frontieras de l'Empèri e la reorganizacion de l'armada en causa de la pression dei Germans e dei Sassanidas. Ansin, foguèt pas capable de reprimir lei revòutas dei generaus de Gàllia e dei regions orientalas entraïnant una situacion que va inspirar lo sistèma de la Tetrarquia. Foguèt assassinat duran lo sètge d'un generau rebèl blocat dins Milan.


text:
Cagòt
Los cagòts (tanben aperats capòts, crestians o gesitans) qu'èran un grop sociau horabandit de la populacion bearnesa e gascona qui avèva obligacion de víver estremat de la rèsta de la societat : qu'utilizavan los lors putz pròpis e las loas honts shens poder utilizar los autes, sovent b'entravan dens las glèisas pas sonque per la loa pòrta exclusiva e qu'escotavan la messa a despart de la populacion ; que'us èra vedat de guardar lo bestiar, laurar o quin aute tribalh qui hosse en relacion dab l'alimentacion. En consequéncia que s'especializèn dens lo mestièr de carpentèr. Non podèvan pas maridà's sonque dab d'autes cagòts. En 1514, un grop d'agotes (nom balhat aus cagòts en Navarra) que's planhè auprès deu papa Leon X de las discriminacions qui pativan. Dinc au sègle XV lo lor hat non ho pas autant mauaisit com après. Vastin Lespin que relhèva ua purmèra mencion de la paraula "gesitan" en 1488.
Origina[modificar | modificar la font]
Qu'ei un deus enigmas màgers de l'istòria bearnesa e gascona (e tanben navarresa e espanhòla). Que s'i a perpausat l'etimologia can gòt vienent d'un mesprètz antic ipotetic e infondat peu pòble gòt (au contra, lo gran istorian bearnés deu sègle XVII, Pèir de Marca, que perpausè l'etimologia "caça Gòts" com se hossin estats acaçats peus Gòts) ; d'autas ipotèsis com ua ascendéncia sarrasina, catara o ladras (puish que l'exclusion qui pativan e sembla viéner d'ua met de contagion) que hon perpausadas, mes cadua qu'ei denegada per las honts istoricas.
L'ipotèsi la mei sostienguda uei lo dia qu'ei la de la lèpra, en tot saber que las malaudias de la pèth, per aqueths temps, n'èran pas hòrt coneishudas (que n'i a mei d'ua detzena). Que i a tanben la proximitat deus « arabs » de l'auta part deus Pirenèus, vienguts de país on la lèpra i èra endemica. Las leproserias que's trobavan au pè deus pòrts, com a Auloron. De mei, los cagòts que's mentavan gesitans per la Shalòssa, que cau arreligar lo mot dab un personatge de la Bíblia, Gehasí, qui estó condemnat per lo son mèste Elisèu d'aver tota la soa descendéncia leprosa per aver pecat (2 Reis, V). Enfin, n'ei pas un mistèri que i a, uei lo dia dens lo monde, leprós estremats en endrets a despart, dab la lor descendéncia (Tichilesti, Romania).
En bearnés la paraula cagòt qu'ei demorada com un epitèt abaishant e mespresant.


text:
1837
Aquesta pagina concernís l'an 1837 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 18 de junh - Promulgada en Madrid la primièra constitucion espanhòla.
America[modificar | modificar la font]
Republica de Tèxas[modificar | modificar la font]
Reconóissança oficiala de l'independéncia de la Republica per leis Estats Units d'America.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Juan Lindolfo Cuestas, president d'Uruguai (m. 1905)
- 22 de febrièr - Pedro Varela Olivera, president interin d'Uruguai (m. 1906)
- 24 de febrièr - Rosalía de Castro, escrivana galèga (m. 1885)
- 18 de març - Grover Cleveland, president dels Estats Units (m. 1908)
- 21 d'abril - Fredrik Bajer, escrivan e pacifista danés, Prèmi Nobel (m. 1922)
- 3 d'octobre - Nicolás Avellaneda, president d'Argentina (m. 1885)
- 23 de novembre - Johannes Diderik van der Waals, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1923)
- 2 de decembre - Leonce Verny, engenhaire francés (m. 1908)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Ipolit Bochard, marin provençal, corsari en Argentina (n. 1780)
- 19 de febrièr - Karl Georg Büchner escrivan alemand (n. 1813)
- 10 d'octobre - Charles Fourier, filosòf francés (n. 1772)
- 17 d'octobre - Johann Nepomuk Hummel, compositor austriac (n. 1778)


text:
Arçay (Vinhana)
Arçay es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al plànol de la toponymie, se pòt pensar que lo sieu nom ven del latin: ARX,ARCIS : lo tuc fortificat.
Au plan de la toponymie, on peut penser que son nom vient du latin: ARX,ARCIS : la colline fortifiée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gentilé sur le site habitants.fr Consulté le 27/09/2008.


text:
Tractat de Saragossa
Aprèp lo viatge de Magellan, lo tractat de Saragossa (22 d'abril de 1529) jol papa Clamenç VII fixa la segonda linha de partiment dins lo Pacific a 133° de longitud èst, amb un enclavament espanhòl per las Filipinas. Amb aqueles tractats, Espanhòls e Portugueses considèran totes aqueles que descòbran de tèrras coma de corsaris.
La question de las Molucas[modificar | modificar la font]
Las Illas Molucas, dins l'Indonesia actuala, consideradas coma lo "brèç de totas las espècias", èran estat visitadas d'en primièr pels portugueses en 1512.
En 1511 Anfós d'Albuquerca conquistèt Malaca pel rei Portugués, puèi lo centre del comèrci asiatic. Coneissent alara luòc secret de las pretendudas « illas de las espècias » – las illas Banda dins las Molucas, unica font mondiala de notz muscada e de clavèl de giròfle – aviá enviat una expedicion capitanejada per Antonio de Abreu a Banda, que foguèron los primièrs Europèus a arribar en 1512. Abreu partiguèt puèi per l'illa d'Ambon que son vice-captani Francisco Serrão i aviá fait naufragi al larg de Ternate, e obtenguèt una licéncia per bastir una fortalesa portuguesa: lo Fòrt de São João Baptista de Ternate.
De letras enviadas per Serrão a Ferrand Magellan, d'amics e benlèu de cosins, descrivant las « illas de las espècias », contribuiguèron de persuadir la corona espanhòla per financiar la primièra circumnavegacion començada per Magellan (e complida per Juan Sebastián Elcano). Atenguèt las Molucas en 1520 mas morriguèt pauc abans d'aver pogut rejónher Serrão sus l'illa de Ternate.
Aprèp l'expedicion de Magellan (1519-1522), Carles V envièt una expedicion dirigida per García Jofre de Loaísa per colonizar las illas, affirmant qu'èran dins sa zona del Tractat de Tordesillas. L'expedicion antenguèt amb dificultat las Molucas e arrambèt a Tidore, ont los Espanhòls bastiguèron mai tard un fòrt. Lo conflicte amb los Portugueses ja establits surs l'illa èra alara inevitable, s'acabant per la desfacha espanhòla, aprèp un an de combats e foguèt Aprèp d'un decenni d'afrontaments per la possedir.
Preparatiu[modificar | modificar la font]
Joan III e Carles Quint s'arranguèron per que pas degun mai siá enviat cercar de giròfle o mai espècias a las Molucas fins a çò que la proprietat de la region siá plan definida. Per realizar los calculs, cadun nomenèt tres astronòmas, tres pilòts e tres òmes de sciéncia que se reüniguèron a Badajoz e Elvas. Pasmens s'acordèron pas perque avián pas de metòdes rigoroses per calcular la longitud e que cadun s'attribuián las illas.
Lo tractat[modificar | modificar la font]
Pel tractat de Saragossa, se definís la continuacion del meridian de Tordesillas coma essent a 297,5 lègas des Illas Molucas. Portugal paguèt a Espanha 350 000 ducats d'aur. Carles Quint aviá besonh d'aquel argent per financiar las guèrras contra lo seu rival Francés Ièr de França e la liga de Conhac.
Los plenipotenciaris èran António Azevedo Coutinho per Portugal e per Espanha, Mercurio de Gatinara, Comte Gatinara, Garcia de Loyosa, evèsque d'Osma, e Garcia de Padilla, comandaire de Calatrava.
De mesuras fachas mai tard mostrèron que, segon lo Tractat de Tordesillas, las illas se trapavan en territòri portugués.


text:
Pontécoulant
Pontécoulant en normand (Pontécoulant en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat n'es a l'èst del Bocage virois, près de la Soïssa normande. Lo sieu pichon bourg es Modèl:A Unitat al nòrd-oèst de Condé-sus-Noireau e a Unitat|7.5|km {{}} al nòrd-es de Vassy[1].
En cobrint 238 ectaras, lo territòri de Pontécoulant es lo mens estendut del costat de Condé-sus-Noireau.
Pontécoulant Es en lo conca de la Adorna, per lo sieu jos-afluent la Druance #que délimite lo territòri del nòrd-oèst al sud-oèst. Dos cors afluents lududes jongan las siás aigas collectées sul territòri communal. Un tresen afluent, la Jeannette, marca lo limit amb Proussy al sud.
Lo ponch en culminant (245 m) se situa en limit de municipalitat al nòrd, près del luòc-ditz la Huardière, sus una pendenta #que la reünion arribada a Unitat|252|m {{}} sus la municipalitat de Sant-Pierre-la-Vièlha. Lo ponch mai bas (98 m) ne correspond a la sortida de la Druance del territòri, al sud. La municipalitat es bocagère.
La commune est à l'est du Bocage virois, à proximité de la Suisse normande. Son petit bourg est à 6 km au nord-ouest de Condé-sur-Noireau et à 7,5 km au nord-est de Vassy[3].
Couvrant 238 hectares, le territoire de Pontécoulant est le moins étendu du canton de Condé-sur-Noireau.
Pontécoulant est dans le bassin de l'Orne, par son sous-affluent la Druance qui délimite le territoire du nord-ouest au sud-ouest. Deux cours affluents lui joignent leurs eaux collectées sur le territoire communal. Un troisième affluent, la Jeannette, marque la limite avec Proussy au sud.
Le point culminant (245 m) se situe en limite de commune au nord, près du lieu-dit la Huardière, sur une pente dont le sommet atteint 252 m sur la commune de Saint-Pierre-la-Vieille. Le point le plus bas (98 m) correspond à la sortie de la Druance du territoire, au sud. La commune est bocagère.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ de Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
Comunas d'Erau
Lista de las 343 comunas d'Erau per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postal principal, e mai lor apartenéncia a las principalas estructuras intercomunalas en 2004. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
(CAM) Comunautat d'aglomeracion Montpelhièr Aglomeracion, creada en 2002.
(CAB) Comunautat d'aglomeracion de Besièrs Mediterranèa, creada en 2002.
(CAS) Comunautat d'aglomeracion del Bacin de Tau, creada en 2003 a l'entorn de Seta.
(CAA) Comunautat d'aglomeracion d'Erau Mediterranèa, creada en 2003 a l'entorn d'Agde.


text:
Gorée
L' Gorée es una illa que se tròba al larg de Senegal, a uns tres quilomètres en frent de la capitala, Dakar. A una superficía de 18 ectaras. En 1978 foguèt declarada Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO.[1]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo navegator portugués Dinis Dias arribèt dins l'illa de Gorèa en 1444, que la batejèron «Palma».[2] Los olandeses conqueriguèron Gorèa en 1617 e la batejèron Goede Reede, «la bona baia», que deriba lo nom actual. Los franceses l'ocuparèron a partir de 1677, e comencèt la disputa pel seu contraròtle amb los angleses fins a la patz d'Amiens de 1802.
Lo comerci d'esclaus existiguèt sus la còsta d'Africa pendent tres sègles (Gàmbia, Sant Loís, Benin, Ghana...). Los centres dels camps de concentracion d'esclaus africans amb per destinacion los Estats Units d'America, punt focal del comerci d'esclaus arabmusulman e europèu.
Pendent mai de tres sègles l'illa foguèt un dels principals mercats d'esclaus destinat a satisfar las necessitats dels Estats Units d'America, Cariba e Brasil. En 1536 se bastiguèt lo primièr ostal d'esclaus de l'illa. Fins a 1848, quand França aboliguèt l'esclavatge, dins l'illa s'establiguèt lo mai actiu comerci d'esclaus d'Africa, es l'ostal que bastiguèt un olandés el 1776 qu'ara es conserva conservada e se vista.
Parallelament al negoci d'esclaus, contrarotlat per l'administracion dels reis de França e Anglatèrra, lo comerci de la goma arabica, la cacauèta, las pèls, l'aur o las espècias assegorèron la prosperitat economica de l'illa entre lo sègle XVIII e XIX. Amb la fondacion de Dakar, en 1857, Gorèa perdèt progressivament la seuna importéncia.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://whc.unesco.org/en/list/26
- ↑ Histoire de l'Église catholique au Sénégal, par Joseph-Roger de Benoist KARTHALA Editions, 2008 (ISBN 2845868855 e ISBN 9782845868854)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Gorée web de l'UNESCO


text:
Acte d'Union (1800)
L'Acte d'Union de 1800, si ditz tanben Acte d'Union de 1801, unissèt lo reiaume unificat de Grand Bretanha (que resultèt d'una union dei reiaumes d'Anglatèrra e d'Escòcia despuei l'Acte d'Union de 1707) e lo Reiaume d'Irlanda, liats despuei 1541 per una union personala. Coma aquò faguèt nàisser lo Reiaume Unit de Grand Bretanha e d'Irlanda. Maugrat que l'acte siguèsse estat votat lo 2 de julhet de 1800, l'union venguèt efectiva que lo 1er de genier de 1801.
Avant aquel acte, Irlanda èra liada per una union personala a Anglatèrra despuei 1541, quand la minoritat protestanta que dominava lo Parlament d'Irlanda votèt l'Acte de la Corona d'Irlanda de 1542, proclamant Enric VIII d'Anglatèrra rèi d'Irlanda. D'autra part Irlanda e Anglatèrra èran unidas per una union personala an Escòcia despuei l'Union dei Coronas en 1603.


text:
Sondika
Sondika (basco), Sondica (espanhòu), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca de Txorierri.
Lo gentilici qu'ei sondikoztar.
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ermitatge de Sant Ròc: la glèisa actuau qu'estó arrebastida sus l'anterior arroïnada. Que's quilha sus un còth deu mont Artxanda. Los vielhs euses qui l'entornejan que'ns bremban los bòsques d'epòcas ancianas. Que s'i pòt véder ua grana panoramica de la mar e deus monts de Castro-Urdiales dens l'orizont. Que's tròba sus la termièra dab Begoña, doncas los alcaldes respectius que s'escambiavan un salut ceremoniau quan i anavan hestar lo patron. Lo 16 d'aost i anavan romius de tota la Vath d'Asua, de Begoña e de Bilbao, dab carros polidament ondrats de ramèus e d'es·hlors plan visiblas. Lo dusau dimenge de mai que i pujan en romiatge los estatjants de Deustua; aquesta costuma qu'aubedeish a la promessa d'aqueth vilatge de i anar cada an en seguida d'ua epidemia de colèra.


text:
Sant Cristòl e Nevis
Sant Cristòl e Nevis (en anglés Saint Christopher and Nevis o Saint Kitts and Nevis) es un estat insular del Cariba a las illas de Sotavent, constituit per las illas de Saint Kitts e Nevis. Es localizat aproximativament a 350 km a l'èst de Puerto Rico e los vesins mai pròches son las illas de Sint Eustatius (Antilhas Neerlandesas) al nòrd-èst, Antigua e Barbuda a l'èst e sud-èst e Sant Bertomieu, una dependéncia de França, al nòrd. La capitala es Basseterre.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'illa de Nevis ten son nom de l'espanhòl Nieves (nèus) : las nívols que capelavan sa montanha foguèron presas per de nèu pels primièrs navigators espanhòls que la trobèron.
Originalament las colònias britanicas de Sant Cristòl e Nevis, amassa amb Anguilla, se transformèron en un sol estat liure associat en 1967. Anguilla se rebellèt e se li permetèt la separacion en 1971. Sant Cristòl e Nevis atenguèron l'independéncia en 1983. En agost de 1998, una votacion a Nevis amb l'objectiu de se far independent arribèt pas als dos tèrces de majoritat necessària.
En setembre de 1998, l'auragan Georges provoquèt aperaquí 445 000 000 dolars en damatges e frenèt la creissença del PIB d'aquel an.
Politica[modificar | modificar la font]
Sant Cristòl e Nevis es una monarquia parlamentària dins la Comunautat Britanica de Nacions. Lo cap d'Estat es lo monarca anglés (la reina Elisabeta II es representada per un governador-general, actualament Sir Cuthbert Sebastian). Lo primièr ministre es tanben lo cap del partit principal del Parlament.
Sant Cristòl e Nevis a un legislatiu unicameral, conegut coma National Assembly e compausat per 14 membres: 11 representants elegits dirèctament per la populacion e 3 senators nomenats per lo governador-general. Lo mandat dels membres del Parlament es de 5 ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las doas illas que forman lo país son separadas per l'estrech de Narrows, de mens de 3 km. Ambedoas illas son d'origina volcanica amb escarpadas de cims al dedins. Lo pic pus naut es lo de Sant Cristòu, lo Mont Liamuiga amb 1156 m d'altitud. Pel contrari dins las zònas vesinas de la còsta lo relèu es totalament plan.
Lo clima de las illas es tropical umid amb una mejana de 26,7 °C pendent tot l'an.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Sant Cristòl e Nevis
Lo torisme e las finanças internacionalas son las fonts principalas de revenguts de l'estat.


text:
Guèrra Civila d'Angòla
La Guèrra Civila d'Angòla se debanèt dau 11 de novembre de 1975 au 4 d'abriu de 2002 en Angòla e en Namibia. Opausèt lo govèrn de Luanda, dirigit per lo partit marxista dau Movement Popular de Liberacion d'Angòla (MPLA) e sostengut per lo blòt sovietic (URSS, Cuba) o la guerilha independentista de Namibia, a divèrsei guerilhas anticomunistas (UNITA, FNLA, FLEC) sostengudas per leis Estats Units d'America, lo Sud-Africa e d'autreis aliats estatsunidencs coma Zaire. S'acabèt per una victòria dau govèrn dau MPLA après l'abandon dau modèl sovietic per lo govèrn de Luanda.
Causas[modificar | modificar la font]
Lo conflicte aguèt divèrsei causas. Premier, lei guerilhas dau MPLA e de l'UNITA, aliadas còntra lei Portugués durant la Guèrra d'Independéncia d'Angòla, èran opausadas sus l'avenidor dau país. Puei, dins lo corrent de la Guèrra Freja, leis Estats Units e lo Sud-Africa aprofichèron aquela division per minar lo poder dau govèrn de Luanda dirigit per lo MPLA. Ansin, l'UNITA se presentèt pauc a pauc coma anticomunista (maugrat una ideologia inicialament comunista) e obtenguèt de sostèns estatsunidencs e sudafricans per conquistar lo poder. Durant leis annadas 1980, l'armada sudafricana, en guèrra en Namibia còntra lo movement independentista SWAPO, intrèt sus lo territòri d'Angòla per sostenir l'UNITA. De son caire, lo govèrn de MPLA poguèt se presentar coma oficialament comunista e obtenir l'ajuda dau blòt de l'Èst, especialament de Cuba que mandèt un còrs expedicionari fòrça important en Angòla.
Debanament[modificar | modificar la font]
Lo debanament militar dau conflicte se pòu devesir entre tres periòdes principaus :
- de 1975 a 1991, lo conflicte foguèt caracterizat per una intensificacion progressiva ambé la participacion dei poissanças estrangieras dins lo corrent de la Guèrra Freja. L'arribada d'un important còrs expedicionari cuban permetèt au govèrn de MPLA de protegir la capitala e d'atacar lei posicions de l'UNITA que foguèt finalament ajudada per l'armada sud-africana. A la fin de 1987 e au començament de 1988, la batalha de Cuito Cuanavale entraïnèt de combats saunós dins lo sud-èst dau país e marquèt l'equilibri entre lei dos camps e l'incapacitat dei Cubans o dei Sudafricans d'averar rapidament la guèrra. De negociacions s'acabèron per la retirada dei fòrças estrangieras e un alta-au-fuòc foguèt acceptat per lo MPLA e l'UNITA.
- de 1992 a 1994, de combats novèus se debanèron après la revirada deis eleccions presidencialas de 1992. Atacada per lo govèrn, l'UNITA, sostenguda per Zaire, capitèt de resistir e de conquistar 70% d'Angòla au començament de 1994. Pasmens, una tièra de còntraofensivas dau MPLA li permetèron de contraròtlar 60% dau territòri a la fin de l'annada fins a la signatura d'un alta-au-fuòc novèu a Lusaka en octòbre de 1994.
- de 1998 a 2002, lo MPLA ataquèt tornarmai lei posicions de l'UNITA que comencèt de faciar de dificultats d'avitalhament en causa de la manca de sostèn internacionau e de la volontat de l'ONU de limitar leis importacions d'armas en Angòla. A la fin de febrier e au començament de març de 2002, lei dos caps principaus de l'UNITA foguèron tuats e lo movement acceptèt son desarmament en aost de 2002 marcant la fin de la guèrra. Una partida de sei combatents foguèt integrada au sen de l'armada nacionala d'Angòla.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La guèrra aguèt de consequéncias economicas fòrça importantas sus lo país que conoguèt un declin economic important dins lo corrent dau conflicte maugrat de ressorsas majoras coma petròli. Au nivèu uman, mai de 500 000 personas foguèron tuadas e 4,3 milions desplaçadas per lei combats. Au nivèu politic, lo MPLA deguèt abandonar sa politica comunista e acceptar la creacion d'un sistèma democratic liberau. Enfin, après lei reviradas de son armada en 1987-1988, Sud-Africa deguèt acceptar de reconóisser l'independéncia de Namibia en 1991 puei acceptar de reformar lo sistèma d'apartheid entre 1991 e 1994.


text:
Juvigny-sous-Andaine
Juvigny-sous-Andaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Juvigny-Jos-Andaine se situa al sud-oèst del Adorna.
Juvigny-sous-Andaine se situe au sud-ouest de l'Orne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1840, Juvigny-jos-Andaine participa a la creacion de la municipalitat de Sant-Michel-de detlos-Andaines en cedint a l'extrèm nòrd-es de lo sieu territòri los luòcs-diches Beaulieu, Grand Gué e lo Clos[3],[4].
En 1840, Juvigny-sous-Andaine participe à la création de la commune de Saint-Michel-des-Andaines en cédant à l'extrême nord-est de son territoire les lieux-dits Beaulieu, Grand Gué et le Clos[5],[6].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 18 de març 2011
- ↑ Modèl:Géoportail
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Juvigny-sous-Andaine », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 18 mars 2011
- ↑ Modèl:Géoportail


text:
La Reunion bolega a Tolosa !
Vi...
Sinòpsi:
Francesca fa la darrièra annada de l’escòla d’Elva, coma unica escolana, acompanhada solament de la sieuna regenta, dins un espaci geografic regit per la rotina del quotidian.
Coma dins tantas autras regions de monta...
Sinòpsi:
Apròchi de la figura de Mistral segon una perspectiva modèrna, que vòl anar al delà dels topics sus l’escrivan e arribar a çò que s’escond darrièr lo personatge.
A mièg camin entre lo documenta...
Ligams dels differents mèdias
Cars membres de Convergéncia Occitana,
Vos informam que lo C.A. de Convergéncia Occitana del diluns 20 de novembre passat aprovèt per unanimitat l'organizacion a Tolosa de la segonda jornada de debat "Occitània al moment de la reforma territoriala", en seguida del collòqui organizat per País Nòstre a Narbona al mes de setembre passat.
Aquest segond collòqui s'organizarà en partenariat amb la comuna de Tolosa, que i a exprimit lo sieu interés.
Per organizar aqueste collògui, lo burèu de Convergéncia Occitana bastirà una comission de pilotatge. La data, los intervenents, los punts de debat,
Dijòus 30 d'octobre lo malhum NPLD es estat recebut per l'Amassada Nacionala de París per expausar la situacion de las lengas que ditas regionalas als elegits de la republica francesa.
Per far aquò, lo NPLD a sollicitat Convergéncia Occitana per preparar una exposicion de 15 minutas sus la problematica de l'occitan en França e las possiblas solucions.
Lo nòstre Vice President e clavaire Jocelyn Icart se n’es anat aquesta setmana a París amb los collègas del NPLD per far aquesta exposicion davant los elegits.
NPLD qu'es aquò ?


text:
Economia de l'Eqüator
L'economia de Eqüator es l'ochena pus granda d'America Latina après las de Brasil, Mexic, Argentina, Colómbia, Veneçuèla, Peró e Chile.
L'economia eqüatoriana a presentat una fòrta e contunhada creissença en los darrièrs ans, en atenhent, entre unes autres, aver pas dintrat en recession durant la crisi economica globala de 2009, malgrat pas aver moneda pròpria.[3] Lo país adoptèt lo dolar american coma moneda en març de 2000.
Lo país es fòrça en dependent de las siás resèrvas de petròli, responsables per mai que mitat de las exportacions e aperaquí 2/5 de las rendas del sector public en los darrièrs ans.[1] Dempuèi l'an 2007 se donèt un cambiament de direccion en la politica economica, en pagant tot lo deute amb lo FMI e en s'aluenhant de las siás imposicions que limitavan la despensa publica dins lo país.[4] Èra tal la submission a aquel organisme qu'aviá una estança entièra dins del Banc Central de l'Eqüator, dempuèi ont susvelhava l'economia nacionala, e pagava quitament pas arrendament.[5] Après la renegociacion reüsida de la deute extèrne, Eqüator concentrèt los sieus esfòrces a diversificar la siá mairitz energetica, pagar l'enòrme deute social e aumentar l'inversion publica en infrastructuras: idroelectricas, rotas, aeropòrts, espitals, collègis, èca.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 CIA, « The World Factbook » Consultat lo 29 d'abril de 2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html
- ↑ CEPAL: Estudio económico de América Latina y el Caribe 2009-2010
- ↑ FMI alerta a Ecuador que no incremente gasto público al 2006
- ↑ El Fondo Monetario Internacional se va del Banco Central antes del plazo


text:
1562
Aquesta pagina concernís l'an 1562 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Premiera extraccion d'un jus de tabat principalament format de nicotina per lo Francés Jean Nicot (1530-1604). Pasmens, aquela substància foguèt solament identificada en 1809.


text:
Automobila ibrida
Una automobila ibrida es un veïcul que pòt utilizar divèrses tipes d'energia per se mòure. Se parla generalament d'automobila ibrida per designar pus particularament un engenh automobil de dos tipes de motorizacion: motor de combustion intèrna e motor electric.
Somari
Principi de foncionament[modificar | modificar la font]
Existís un principi general de foncionament que consistís a far foncionar siá lo motor electric, siá lo motor de combustion, siá los dos a l'encòp segon los modèls.
- Pendent las fasas estacionàrias (lo veïcul es immobil), los dos motors son arrestats;
- A l'aviada, es lo motor electric qu'assegura la mesa en movement de la veitura, fins a de velocitats pus nautas (25 o 30 km/h);
- Quand una velocitat pus granda es atenta, lo motor de combustion pren la seguida;
- En cas de fòrta acceleracion, i a mesa en marcha dels dos motors a l'encòp, çò que permet d'aver d'abrivadas equivalentas al motor de meteis poder, e mai superioras ;
- En fasa de deceleracion e de frenatge, l'energia cinetica s'utiliza per recargar las batariás.
Amb tres tipes de foncionament diferents, la causida del regim del motor es fisada a l'ordinator del bòrd. Pasmens, la transformacion de l'energia cinetica en energia electrica pendent las fasas de frenatge es pas disponibla sus totes los veïculs ibrids; la crompa dels engenhs qu'an pas aquesta foncion es doncas mens rendabla qu'aquela dels seus concurrents al respècte de las automobilas classicas.
Nivèls d'ibridacion[modificar | modificar la font]
Existisson de tipes nombroses de veïculs ibrids en foncion de l'importància de la partida electrica e del biais qu'es connectada amb lo motor termic. La nomenclatura es cambiadissa segon las fonts e los constructors.
- La solucion Micro Hybride correspond al nivèl pus feble d'ibridacion, e es illustrada per lo Stop&Start disponible sus las Citroen C2 e C3. Se tracta d'una maquina reversibla que fa a l'encòp los ròtles d'amodador e d'alternator d'una veitura classica, e que possedís la capacitat d'atudar automaticament lo motor termic pendent los arrèsts (en particular als fuòcs tricolors), en redusir aital sensiblament la consomacion en mitan urban.
- Las Mild Hybrid son un nivèl d'ibridacion leugièrament superior. Lo sistèma sonat Urban Hybrid de PSA (concept-car C5-airscape) es un stop&start de las foncionalitats alargadas, capable tanben d'assegurar un frenatge regeneratiu (la maquina fonciona en generator e fornís un coble que s'apond al fren motor) e de fornir mai de poder per ajudar las represas, l'energia es estocada dins las batariás o dins de subrecapacitats. De tecnologias comparablas existisson a cò de BMW, Honda (Honda insight) o encara Ford.
- Los ibrids parallèls son la solucion mai coneguda. Los movements dels motors termics e electrics son addicionats mecanicament (per exemple amb un trin epicicloïdal). Es lo sistèma illustrat per los esquèmas çai subre. Aquestas veituras son capablas de foncionar en tot electric. La Toyota Prius, los prototipes ibrids HDi de PSA, la Nissan Altima e d'autres utilizan de variantas d'aquel principi.
- L'ibrid seriá es en realitat una veitura electrica dotada d'un grop electrogèn. Lo motor termic fa pas qu'alimentar un generator electric, pòt doncas virar a regim optimal. De mai, i a pas de pèrdas mecanicas dins la transmission. Las batariás e/o las subrecapacitats permeton d'estocar l'energia transitòriament e benlèu de rotlar en « tot electric ». Lo frenatge es plan segur regeneratiu. La Chevrolet Volt (concept-car que sa comercializacion es pas encara decidida) illustra aquesta tecnologia. Aquestas veituras prefiguran per d'unes la veitura d'idrogèn, que remplaça simplament lo motor-generator per una pila de combustible.
- Se parla d'ibrid brancat (plug-in Hybrid) quand un veïcul ibrid, que siaga en seria o en parallèl, se pòt tornar cargar sul malhum electric, çò que permet, pels trajèctes quotidians, de l'utilizar coma una veitura electrica. Aital la chevrolet Volt permetriá als seus utilizaires de rotlar un maximum de 60 km per jorn sens utilizar de gasolina, en tornar cargar las batariás la nuèit. Lo motor termic pren la seguida quand las batariás son aflaquidas.
- Un concèpte particular consistís d'utilizar una traccion classica a mai dels motors electrics installats sus las ròdas de darrièr. Lo concèpte Citroën C-Metisse utiliza aquel principi. Se dispausa aital de quatre ròdas motritz, çò que melhora performàncias e tenguda de rota.
Avantatges[modificar | modificar la font]
Aqueste tipe de motorizacion demesís de 10 à 50 % la consomacion dels veïculs segon l'utilizacion (la menada urbana provesís los ganhs pus importants e la menada autorotièra pus febles) e permet tanben de limitar las emissions polluentas e mai se los dos, contràriament a un vejaire espandit, son pas ligats. La motorizacion ibrida es doncas particularament interessanta pels taxis e comença d'èsser utilizada pels autobús als USA, en Euròpa e en Japon.
En utilizar pas que l'energia eissida del carburant, una motorizacion ibrida se deu pas comparar a una motorizacion electrica; s'agís simplament d'une motorizacion termica qu'optimiza l'usatge de l'energia.
Lo primièr veïcul d'aqueste tipe d'èsser mes sul mercat en granda seria foguèt la Toyota Prius, a la fin de 1997 en Japon (dins una version pas jamai comercializada fòra de l'archipèla), seguida per l'Honda Insight en 1999, que foguèt tanben exportada als USA e dins qualques autres païses europèus. La tresena version de la Prius (modèl NHW20) recebèt lo títol europèu de "veitura de l'annada" en 2005, en julhet de 2006 Toyota vendiá 500 000 unitats de Prius de segonda generacion, e aqueste an, en 2007, Toyota ven amb sa novèla Camry ibrida de ganhar encara mantun prèmi d'importància dins lo mond automobila. Dempuèi, d'autres grands constructors automobilas an anonciat de programas de recèrcas importants dins aquel domeni, mai que mai General Motors, que s'associa amb Mercedes e BMW, e Ford qu'utiliza la tecnologia de Toyota de primièra generacion.
Desavènis[modificar | modificar la font]
Los acomolators electroquimics d'aquestes veïculs an pas una durada de vida tan longa coma la quita veitura, los cal doncas cambiar un o mai d'un còp abans lo reciclatge total del veïcul, çò qu'entraïna un subrecost de mantenença e una obligacion importanta de reciclatge pel fabricant. Ça que là, las marcas que prepausan los sistèmas ibrids los comptan dins la garantida generala del veïcul.
Criticas[modificar | modificar la font]
Cèrts constructors argumentan que l'economia en carburant obtenguda per la tecnica ibrida per de veïculs gasolina èra pròcha de la del passatge de la gasolina al diesel, e qu'èra doncas pas interessanta per els suls mercats qu'an un fòrt taus d'utilizacion de motors diesel coma Euròpa. Aquò ten pas compte de las emissions en NOX del veïculs diesel.
Coma exemple, se pòt comparar la quantitat de CO2 regetada per qualques modèls venduts sul mercat :
- Toyota Prius : 104 g/km
- Citroën C4 1.6 HDI 110ch : 125 g/km
- Citroën C4 1.6i 16v 110ch : 169 g/km
Veituras ibridas de seria[modificar | modificar la font]
Las doas principalas veituras ibridas de seria son la Toyota Prius e la Honda Civic Hybrid (que sa version precedenta se sonava Honda Civic IMA). Lo modèl de Toyota es a l'encòp lo precursor, lo modèl pus vendut, e lo simbòl de la categoria dels veïculs ibrids. Es un modèl desvolopat especialament per la tecnologia ibrida, contràriament a la Civic Hybrid qu'es una adaptacion de la berlina Civic del constructor Honda.


text:
Frank Drake
Dr. Frank Donald Drake (Chicago, 28 de mai de 1930) astronòm estatsunian, es un dels precussors de SETI. Participèt e dirigiguèt fòrça projèctes qu'el meteis portèt a tèrme lo primièr de totes (projecte Ozma) en 1960. Actualament es president de l'institut SETI
Dempuèi mai de 30 any, Frank Drake es professor d'Astronomia a l'Universitat de Santa Cruz, de Califòrnia, e temptèt dempuèi establir un contacte radiofonic amb de civilizacions extraterrèstras. En 1974 transmetèt un messatge codificat cap a l'espaci prigond, una carta de visita umana en ondas electromagneticas (Messatge d'Arecibo). Mas las causas anan fòrça lentament fòra delá. Son messatge viatjará 25000 ans per arribará a la constellacion d'Ercules, ont segon fòrça cientifics benlèu poiriá i aver de vida intelligenta. Mas Drake desespera pas e demòra a l'escolta.
En 1961, Frank Drake presentèt una equacion que permet un calcul de probabilitats de quantas civilizacions extraterrèstras existisson dins la galaxia nòstra amb la capacitat de comunicarper mejans de senhals ràdio. L'equacion es la seguenta:
- N es lo nombre de civilizacions que poirián ipoteticament comunicar amb nosautres dins la galaxia nòstra.
- R* es lo ritme de formacion d'estelas dins la galaxia (estelas per an).
- fp es la fraccion d'aquelas estelas qu'an de planetas en orbita.
- ne es lo nombre d'aquelas planetas que se tròban dins l'ecosfèra de l'estela (la zona de l'espaci qu'una planeta es pas tròp freda nimai tròp cauda per la vida).
- fl es la fraccion d'aquelas planetas que la vida realament se desvolupèt.
- fi es la fraccion d'aquelas planetas que la vida donèt luòc a la vida intelligenta.
- fc es la fraccion d'aquelas planetas que la vida intelligent desvolupèt la tecnologia per poder comunicar amb ondas electromagneticas.
- L es lo temps de vida d'una civilizacion tecnologica (ans).


text:
Theys
Tês en arpitan (Theys en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La station d'esquí dels 7 laux se tròba en partida sus la comuna.
La station de ski des 7 laux se trouve en partie sur la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Possession del comte de Genève al XIVe sègle, de contunh mainmise de Charles VI.
L'istòria economica de Theys a #èsser longtemps ligada a l'espleitacion d'un minaré de fèrre de fòrça bona qualitat. Aquela espleitacion i aurà fach primièrament en benefici de l'òrdre dels Chartreux. Après la sortida dels religioses, d'unes autres sidérurgistes utilizaràn lo minaré montanhas de Theys : Modèl:Blòc cita.
Possession du comte de Genève au XIVe siècle, puis mainmise de Charles VI.
L'histoire économique de Theys a été longtemps liée à l'exploitation d'un minerai de fer de très bonne qualité. Cette exploitation sera faite tout d'abord au profit de l'ordre des Chartreux. Après le départ des religieux, d'autres sidérurgistes utiliseront le minerai des montagnes de Theys : Modèl:Bloc citation.


text:
Grana
Dins lo cicle de la vida de las « plantas amb granas », la grana o lo seme es l'estructura que conten e apara l'embrion vegetal. Es sovent contenguda dins un fruch que li permet de s'esparpalhar.
La grana permet atal a la planta de subreviure dins un mitan vengut ostil, siá en s'alonhant, siá en esperant de circonstàncias pus favorablas.
Es eissida d'una transformacion de l'ovul fecondat. atal qu'es compausada a l'encòp de las partidas venant de l'esporofit maternal (las envelopas de la grana), del gametofit (los teissuts de reserva de la grana) e de l'esporofit de la generacion venenta : l'embrion.
Ten un ròtle de proteccion del nòu individú mercé a son envolopa sovent durcida, e de nutricion gràcias a de resèrvas de substàncias nutritivas. Las granas an atal la proprietat d'acomolar de resèrvas destinadas al desvolopament futur de l'embrion. Constituisson tanben una font d'alimentacion recercada pels animals (regim alimentari granivòr) e per l'òme (cerealas, legums secs...).
En agricultura, una grana seleccionada per èsser semenada es una semen.


text:
Monument istoric en França
Un monument historique (MH, monument istoric en francés) es una denominacion juridica francesa de proteccion d'un monument pel seu interés istoric, artistic o arquitectural. Se tracta d'una reconeissença de l'interés public d'un immòble (edifici, jardin o parc, zona arqueologica, etc.), ensems d'immòbles o parts del meteis. Lo titól de MH se pòt aplicar tant a bens publics coma a privats e establís una seria de privilegis, al meteis temps que d'obligacions per sa conservacion corrècta e gaug public.