text:
Benasqués
Lo benasqués, aperat en benasqués "patués", es l'idiòma de la Vath de Benás o Vath de Benasc, dens los Pirenèus e dens la comunautat autonòma d'Aragon. Qu'es un grop de parlars de transicion enter lo catalan e l'aragonés, tienent tanben quauques elements de l'occitan gascon. Los parlars benasqués s'aplegan en duas varietats : la varietat septentrionau qu'ei parlada en cinc vilatges mes amont: Saunc (oficiau: Sahún), Benàs, Grist (oficiau: Eriste), Ansils (oficiau: Ancilles) e Sarllé (oficiau: Cerler) mentre que la varietat meridionau qu'aplega los parlars de Solana, Castejón e deus autes vilatges dinca Bissagori (oficiau: Basauri) de parlar quasi catalan[1]. En la varietat septentrionau deu benasqués, en continuacion dab los parlars gascons vesins de Luishon e d'Aran [2] las a deus pluraus e de bèras formas verbaus que vaden e, com en catalan e en asturian centrau (Benasqués septentrionau: Les franseses se'n tornen ta París, Benasqués meridionau: Las francesas se'n tornan ta París). Lo vèrbe cantar (cantà) que's conjuga atau au present de l'indicatiu:
Benasqués septentrionau: canto, cantes, cante, cantem, cantetz, canten
Benasqués meridionau: canto, cantas, canta, cantam, cantatz, cantan
En luishonés e aranés: canti, cantes, cante, cantam, cantatz, canten.
Somari
Classificacion[modificar | modificar la font]
Los lingüistas non son pas completament d'acòrd per saber se cau classificar lo benasqués dens la lenga aragonesa o dens la lenga catalana [3]. Quauques lingüistas ne hèn ua microlengua (1000 a 2000 locutors) ni aragonesa ni catalana[4].
La populacion benasquesa, ara per ara, que’s sent plan aragonesa e pas briga catalana. Lo combat deus Benasqués tà poder parlar e escríver en patués que s’a hèit aragonés e non pas catalan. Escrivans d’expression benasquesa coma Chusé Maria Ferrer e la professora d'aragonés Carmen Castán que son membres deu Consello d’a fabla aragonesa (Conselh de la Lenga Aragonesa) e los Benasqués son plan representats a l’Academia de l’Aragonés(Acadèmia de l'Aragonés) dont lo son president lo filològ Manuel Castán ei benasqués. Las sesilhas publicas de l’Acadèmia de l'Aragonés que son tostemps conhidas de mond a Benàs com enlòc mes. E qu’ei plan en contèxte de l’arrenavida de l’aragonés que la literatura en benasqués an podut desvolopà’s.
Literatura benasquesa[modificar | modificar la font]
Lo prumèr libe en aragonés benasqués contemporanèu que parescó en 1985. Que s’ageish d’un recuelh de poèmas escriut per Chusé Maria Ferrer e qu’estó publicat per O consello d’a fabla aragonesa a Òsca. Dens lo son poèma titolat Son palabras d’aquel Aragon d’allá galto, l’autor i escriu:
Palabras d’Aragon, ta charrá de montañas, de mainadas y d’ausensias
Palabras, fillas de pay y may latins
Primas del catalán, del castellano, del fransés
Y que queren cantà ta Aragón
(Paraulas d'Aragon tà parlar de montanhas, de mainadalhas e d'abséncias / Paraulas, hilhas de pair e mair latins / Cosias deu catalan, deu castelhan, deu francés, E qui vòlen cantar tà Aragon)
Aqueth obratge qu’estó seguit per pèças de teatre. Las prumèras La Roqueta, de Rafael Solana, e Pequeño teatro, d' Ángel Subirá que parescón en 1987 dens un recuelh titolat “Teyatro en aragonés benasqués”. Tanben en 1987 que’s comencè la publicacion de libes tà mainats: La tornada de Diana (1987), La selba encantada (1993), La singardalla sabia (1997). L'Associacion Guayén publiquè Resetas antiguas de la Ball de Benás (1993). Carmen Castán, guanhadora de prèmis Guayén e Lo Grau per las soas novèlas cortas en benasqués, qu’obtiengó lo prèmi Arnal Cavero de 1997 per la soa novèla Cuan l´odio esbatega pe´l aire (Quan l’òdi e’s debat per l’aire) e un aute prèmi Arnal Cavero en 2002 per la soa auta novela "La descordada bida de Sinforosa Sastre" (La vita desbrombada de Sinforosa Sastre). D'autes autors en patués que son lo filològ e president de la Sociedat de Lingüística Aragonesa Xusé Antonio Saura, e d'autes coma María Mur, María Luisa Arnal, Chusé Manuel Carrera, Manuela Fernández Mora, Xonás Pallás Gabás, Antonio Merino, Josefa Corne, María Paz Estop etc.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es) Diccionari en linha
- (es)"Benasqués" dens la Gran Enciclopedia Aragonesa.
- (ca)"Benasqués" dens la Gran Enciclopèdia Catalana
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Babia, Antoni (1997). La Franja de la Franja : la parla de la Vall de Benasc, on el català és patuès. Barcelona: Empúries (387 p.) [ISBN 84-7596-551-2]
- Ballarín Cornel, Ángel (1978). Diccionario del benasqués. Saragossa: Talleres gráficas La Editorial. (523 p.) [ISBN 84-85-077-08-3]
- Ballarín Cornel, Ángel (1976). Elementos de gramática benasquesa. Saragossa: Talleres Gráficos La Editorial. (88 p.) [ISBN 84-8507711-3]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon lo professor Xosé Antonio Saura, vej. aquiu
- ↑ SAURA A.J. 2003 Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas, (Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico.)
- ↑ Los tanhents de la catalanitat deu benasqués, com lo lingüista Joan Coromines, que son tots catalans, totun que cau senhalar d'autes lingüistas catalans com Antoni M. Badia Margarit, au contra, que son partidaris de considerar lo benasqués com aragonés
- ↑ Que lo benasqués sia ua lenga autonòma qu'ei l’avís, en particular, de la Sociedat de Lingüística Aragonesa (SLA) e deu son president, lo filològ (benasqués) Xosé Antonio Saura, professor a l’Universitat de Saragòssa. La SLA qu’ei ua societat scientifica, fondada lo 20 de març de 2004 a Graus, (Òsca). Qu’ei compausada d’ un vintenat de personas, originaris en la soa majoritat de las zonas aragonesofònas. “Que son filològs e filològas, escrivans e escrivanas, qui comparteishen ua vision en comun e un interès entà l’estudi scientific e la dignificacion deus dialèctes qui constitueishen l'aragonés, e entau benasqués. Las lengas de tribalh de la revista de la Societat, titolada De lingua aragonensis, que son “l’aragonés, lo benasqués, lo catalan, l’occitan, lo castelhan e lo francés.” segon çò que i podem léger suu pròpi site web de la SLA


c: text/html

text:
Ocean Indian
L'ocean Indian es la tresena massa d'aiga del mond per òrdre d'importància e cobrís a pauc près 20% de la superficia de la tèrra.
Es limitat al nòrd per Asia, a l'oèst per la peninsula Arabica e Africa, a l'èst per la peninsula de Malacca, las Illas de la Sonda e Austràlia, e al sud per l'Antartica. Es separat de l'ocean Atlantic pel meridian 20° èst, al sud d'Africa e de l'ocean Pacific pel meridian 147° èst. Lo punt mai septentrional de l'ocean Indian es situat aproximativament a 30° nòrd de latitud dins lo golf Persic. L'ocean Indian fa a pauc près 10 000 km de long entre Africa e Austràlia; la seuna aira es de 73 556 000 km² en inclusent la mar Roja e lo golf Persic. Lo seu volum d'aiga es estimat a 292 131 000 km3. D'illetas n'en puntilhan las ribas continentalas.
Los estats independents de l'ocean Indian son las Seichèlas, las Maldivas, Maurici, Sri Lanka. Indonesia lo bòrda. L'importància de l'ocean Indian coma rota de transit entre Asia e Africa n'a fach un luòc de conflictes. Encausa de la seuna extension, cap de nacion l'a pas dominat amb succès fins al començament del sègle XIX, quand Anglatèrra contrarotlava la màger part de las tèrras a l'entorn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pèire Bèc
Pèire Bèc (en francés: Pierre Bec; París, 11 de decembre de 1921 - Peitieus, 30 de junh de 2014) foguèt un lingüista, escrivan, poèta e erudit occitan. Professor a l'Universitat de Peitieus fins a sa retirada en 1989, foguèt un dels mai eminents especialistas de la literatura e de la lenga d'òc. Son prètzfach de lingüista comencèt en 1968 amb la publicacion de sa tèsi Les Interférences linguistiques entre gascon et languedocien dans les parlers du Comminges et du Couserans. Editèt puèi un libre de divulgacion important per la filologia e dialectologia occitana: Manuel pratique d'occitan moderne en 1973.
Foguèt lo primièr lingüista que realizèt un trabalh scientific per estandardizar l'occitan sus de basas racionalas, al començament dels ans 1970 (vejatz occitan larg). Participèt tanben en 1982 a la Comission de Normalizacion Lingüistica de l'Aranés, amb Jacme Taupiac e Miquèu Grosclaude que bastiguèt la nòrma lingüistica actuala, oficializada en 1983.
Aguèt un ròtle important tanben coma militant occitanista qu'aprèp d'aver participat a la fondacion de l'Institut d'Estudis Occitans n'ocupèt la foncion de president de 1962 a 1980.
Per sa trajectòria e produccion ricas se vegèt recompensat lo 25 d'octobre de 2010 quand la Generalitat de Catalonha li decerniguèt lo primièr Prèmi Robèrt Lafont tot bèl just creat.
Demest sas autras òbras mai importantas, cal citar Manuel pratique de philologie romane e sa Langue occitane (colleccion Que sais-je ?).
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Pèire Bèc nasquèt a París en 1921 d'un paire gascon exiliat dins la capitala francesa e d'una maire creòla. La familha tornèt al país quand l'enfant aviá 10 ans e s'installèt a Casèras. Aital descobriguèt e comencèt a s'interessar a la lenga occitana. Faguèt pas d'estudis segondaris e se trobèt alara obligat a far de trabalhs divèrses. Faguèt alara d'interprèt pels refugiats durant l'epòca de la Guèrra Civila Espanhòla abans d'acceptar de venir velhaire de nuèch dins un burèu de las Pòstas del temps que se preparava per passar lo bachelierat.
Pasmens aquel projècte de se diplomar se vegèt trencat subran quand arribèt la Segonda Guèrra Mondiala. Se vegèt alara mandat en Alemanha per i far lo Servici de Trabalh Obligatòri. Son temps ailà li permetèt d'aprendre l'alemand. Aprèp sa liberacion, passèt lo bac e mai tard una licéncia d'alemand e d'italian. Sos diplòmas li permetèron d'ensenhar las lengas a París ont s'inscriguèt coma estudiant a la Sorbona per s'i especializar en lingüistica romanica. Presentèt sas doas tèsis en 1959 e venguèt posteriorament mèstre de conferéncias. Faguèt de professor d'alemand fins a 1963 abans d'integrar l'Universitat de Peitieus coma professor de lengas e literaturas de l'Edat Mejana.
En 2012 foguèt causit coma president d'onor de l'Acadèmia Occitana-Consistori del Gai Saber e aviá acceptat en 2014 de participar a la constitucion de l'Institut d'Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana.
Pasmens durant lo mes de junh d'aquel an sa santat se vegèt afectada per un AVC del temps qu'èra a Casèras. Aprèp una ospitalizacion a Sant Gaudenç, foguèt mudat a Peitieus ont moriguèt lo 30 de junh de 2014.
Òbras[modificar | modificar la font]
En occitan gascon[modificar | modificar la font]
Poesia[modificar | modificar la font]
- Au briu de l'estona (IEO, 1956)
- La quista de l'Aute (IEO, 1971)
- Sonets barròcs entà Isèut (IEO, 1979)
- Cant reiau (IEO, 1985)
Pròsa[modificar | modificar la font]
- Contes de l'unic (Per Noste, 1977)
- Lo hiu tibat. Racontes d'Alemanha (Per Noste, 1978)
- Sebastian (Federop, 1981)
- Contes esquiçats (Per Noste, 1984)
- Racontes d’ua mòrt tranquilla (Reclams, 1993)
- Entà créser au món (Reclams, 2004)
En francés[modificar | modificar la font]
- La joute poétique (Les Belles Lettres, 1999): De la tenson médiévale aux débats chantés traditionnels
- Chants d'amour des femmes troubadours (Stock, 1995)
- Vièles ou violes ? (Klincksieck, 1992)
- Écrits sur les troubadours et la lyrique médiévale (Éditions Paradigme, 1992)
- Burlesque et obscénité chez les troubadours (Stock, 1984): Le contre-texte au Moyen Âge.
- Anthologie des troubadours (10/18, 1979, 2e édit. 1985): écrit avec la collaboration de Gérard Gonfroy et Gérard Le Vot.
- Anthologie de la prose occitane du Moyen Âge (XIIe-XVe siècle) (Aubanel, 1977 vol. 1 - Éd. Vent Terral, 1987 vol. 2)
- Manuel pratique d'occitan moderne (Picard, 1973; 2e édition 1983)
- Manuel pratique de philologie romane. Italien, espagnol, portugais, occitan, catalan, gascon, tome 1 (Picard, 1970, - réédit. 2000)
- Manuel pratique de philologie romane, tome 2 : français, roumain, sarde, rhéto-frioulan, francoprovençal, dalmate. Phonologie (Picard, 1971, - réédit. 2000)
- Les Interférences linguistiques entre gascon et languedocien dans les parlers du Comminges et du Couserans (PUF, 1968): Essai d'aréologie systématique.
- La Langue occitane (PUF, Que sais-je ? n° 1059, 128 pages ; 1963, 5e édition 1986, 6e édition corrigée janvier 1995); ISBN 2-13-039639-9
- Les Saluts d'amour du troubadour Arnaud de Mareuil (Privat, 1961)


text:
Villes et mairies du District de Waldenburg (77)
Liste des communes
Oberdorf
Ville de Oberdorf, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Oberdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Hölstein
Ville de Hölstein, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Hölstein a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederdorf
Village de Niederdorf, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Niederdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Reigoldswil
Village de Reigoldswil, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Reigoldswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Diegten
Village de Diegten, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Diegten a une adresse e-mail et un site Internet.
Waldenburg
Village de Waldenburg, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Waldenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Langenbruck
Village de Langenbruck, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Langenbruck a une adresse e-mail et un site Internet.
Bretzwil
Village de Bretzwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bretzwil a une adresse e-mail.
Bennwil
Village de Bennwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bennwil a une adresse e-mail.
Eptingen
Village de Eptingen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Eptingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Arboldswil
Village de Arboldswil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Arboldswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Lampenberg
Village de Lampenberg, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Lampenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Titterten
Village de Titterten, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Titterten a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauwil
Village de Lauwil, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Lauwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Liedertswil
Village de Liedertswil, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Liedertswil a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Stevie Wonder
Stevie Wonder, nascut Stevland Hardaway Judkins lo 13 de mai de 1950, es un cantaire american de R&B, funk e soul. A grauat mai de 30 succèsses de venta, a ganhat 24 prèmis Grammy (lo recòrd per un artista viu), e es estat comprés al Ròck and Roll Hall of Fame.
Cèc dempuèi l'enfància[1], es un dels mai reüsits e de reconeguts artistas de la Motown, amb mai de 100 milions d'unitats vendudas. A grauat de discs que foguèron aclamats per la critica, a escrich tanben e produsit per autras artistas. Tòca qualques instruments coma la batariá, la guitarra baisha, la conga e, mai notablament, lo piano e l'armonica. Los critics dison que la nauta qualitat de las siás composicions daissa veire lo sieu gèni musical.
Somari
Biografia e carrièra musicala[modificar | modificar la font]
Enfància[modificar | modificar la font]
Steveland Judkins masquèt prematurament a Saginaw, Michigan. Se cresiá que la causa de la cecitat foguèt que i aviá tròp oxigèn a l'incubadora, mas l'oxigèn li salvèt la vida. La causa reala foguèt lo desvolopament prematur dels uèlhs, que faguèt que los vaissèls sanguins se desprenguèsson de la retina. Los sieus parents moriguèron quand èra pichon. Foguèt adoptat e li donèron un nòu nom Steveland Morris. Aprenguèt dempuèi fòrça pichon a tocar granda quantitat d'instruments, en destacant amb lo piano, congas e l'armonica.
Carrièra primairenca, 1962-1971[modificar | modificar la font]
Lo 1962, als 11 ans, lo portèron a Motown per Ronnie White de The Miracles. Berry Gordy li diguèt Little Stevie Wonder ("Pichon Stevie Wonder").
Als 13 ans, lo pichon Stevie Wonder aguèt lo sieu primièr succès, "Fingertips (Pt. 2)", un simple de 1963 pres de enregistraments en viu. Stevie èra cantaire e tocava las congas e l'armonica, e lo jove Marvin Gaye èra a la batariá. Foguèt un succès als Estats Units e lo lancèt a la reconeissença del public.
En demostrant que de "Pichon" n'aviá pas brica, Wonder aguèt mai de succèsses a mejans dels ans 60, en comprenent Uptight (Everything's Alright), With a Child's Heart, e Blowin' in the Wind, de Bob Dylan, una de las primièras cançons que rebatèt la consciéncia sociala de Wonder. Comencèt tanben a trabalhar al departament de compositors de Motown, en escrivent de cançons per el meteis e los collègas.
Cap al 1970, Wonder aviá agut de mai succèsses, coma My Cherie Amour. En mai d'èsser una de las primièras cançons ont Wonder fa de compositor e productor, Signed, Sealed, Delivered foguèt la veirina del grop Wonderlove. Wonderlove èran Minnie Riperton, Deniece Williams, Lynda Laurence, e Syreeta Wright, amb qui Wonder se maridèt lo 14 de setembre de 1970. Wonder e Wright divorcièron 18 meses après, mas contunhèron la collaboracion musicala e una bona amistat fins a la mòrt de Syreeta en 2006. Après lo divòrci, Stevie se tornèt maridar amb un autre membre de Motown, Yolanda Simmons, qu'a amb el 2 filhs, Aisha Zakiya e Keita Sawandi.
Ans 1970[modificar | modificar la font]
En mai de Marvin Gaye, Stevie Wonder foguèt una de las paucas estelas de Motown a refusar los metòdes de l'ostal discografica: cantaires, compositors, e productors èran a cooperativas separadas amb paucas o cap de coïncidéncia, e los artistas avián pas brica de contraròtle de las creacions. Wonder Discutiguèt amb Berry Gordy qualques còps. Motown lancèt un album amb lo nom de Eivets Rednow (a l'esquina de Stevie Wonder). Las discussions contunhèron, Wonder daissèt que s'acabèsse lo contracte, e daissèt la companhiá lo 1971. Lo darrièr album foguèt Where I'm Coming From. Gordy s'opausèt a lo sieu lançament.
En l'estiu de 1973, Stevie sofriguèt un accident de transit qu'o mantenguèt en coma durant divèrses jorns e a consequéncia del coma lo musician perdèt lo sens de l'olfaccion, mas malgrat aquel incident, la rèsta del decènni resultèt gloriosa: de 1974 a 1977 Wonder ganhèt 14 Grammys en comprenent tres «discs de l'an» seguit per Innervisions, Fullfillingness first finale e Songs in the Key of Life, per fòrça un dels melhors discs de l'istòria. Foguèt un periòde fòrça ric en creativitat e prèmis per Stevie, precursor en l'aucupacion de sintetizators e font d'inspiracion pels musicians perviers e de l'epòca.
Lo decènni acaba amb una banda sonòra pel fals documentari The secret life of plants, que malgrat pas culhir l'immens succès comercial del disc anterior, obtenguèt lo disc de platin.
Discografía[modificar | modificar la font]
- The Jazz Soul of Little Stevie Wonder (1962)
- Tribute to Uncle Ray (1962)
- Recorded Live: The 12 Year Old Genius (1963)
- With a Song in My Heart (1963)
- Stevie at the Beach (1964)
- Up-Tight (1965)
- Down to Earth (1966)
- I Was Made to Love Her (1967)
- Someday at Christmas (1968)
- Eivets Rednow (featuring "Alfie") (1968)
- For Once in My Life (1968)
- My Cherie Amour (1969)
- Signed, Sealed, and Delivered (1970)
- Stevie Wonder Live (1970)
- Live at the Talk of the Town (1970)
- Where I'm Coming From (1971)
- Music of My Mind (1972)
- Talking Book (1972)
- Innervisions (1973)
- Fulfillingness' First Finale (1974)
- Songs in the Key of Life (1976)
- Journey through the Secret Life of Plants (1979)
- Hotter than July (1980)
- The Woman in Red Soundtrack (1984)
- In Square Circle (1985)
- Characters (1987)
- Jungle Fever (1991)
- Conversation Peace (1995)
- Natural Wonder (1995)
- A Time to Love (2005)


text:
Senat francés
Lo Senat constituís la cambra nauta del Parlament francés segon lo sistèma del bicamerisme. A lo poder legislatiu amb l'Assemblada Nacionala. Segon l'Article 24 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa, es lo representant de las collectivitats territorialas e, amb l'Assemblada nacionala, dels franceses establits fòra de França. Ten sesilha al palais del Luxemborg.
Lo Senat, que compta 348 senadors dempuèi lo renovelament de 2011, lo mòde d'eleccion evoluèt mai d'un còp. Dempuèi 2003, los senadors son elegits per 150 000 grands electors al sufragi universal indirècte, proporcional (52 %), o uninominal amb dos torns (48 %), per un mandat de sièis ans, renouvelable per mitat totes los tres ans dempuèi 2011[1].
La cambra nauta èra dominada per la drecha e del centre dempuèi lo commençament de la de la Cinquena Republica fins a 2011 que, pel primièr còp, l'esquèrra ganhèt la majoritat absoluda. Dempuèi lo 2 d'octobre de 2014, lo president del Senat francés es Gérard Larcher.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Sèti del Senat
- 3 Foncions
- 4 Eleccions
- 5 Organizacion fonccionala
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de França donèt de noms diferents a la Segonda Cambra (o Cambra nauta) :
- Jos la Constitution de l'an III (1795-1799) èra lo Conselh dels Ancians.
- Jol Consulat (1799 -1804) e lo Primièr Empèri venguèt lo Còs legislatiu,, lo Senat conservator avent de prerogativas constitucionalas (periòde 1799-1814).
- Jos la puis Restauracion e monarquia de Julhet èra la Cambra dels pars.
- Jol Second Empèri tornèt lo Senat.
- la Tresena Republica francesa instituiguèt lo Senat (1875-1940).
Lo 10 de julhet de 1940, los senators presents a Vichèi votèron los plans poders per Philippe Pétain (235 votants, 212 per, 23 contra).
- en 1946, jos la Quatrena Republica francesa, venguèt lo « Conselh de la Republica » fins a 1958 (aveniment de la Cinquena Republica francesa).
A l'origina, la lei del 14 de febrièr de 1875, que creèt lo Senat de la Tresena Republica, prescriviá que seriá compausat de 300 membres, que 225 elegits pels departaments e las colonias e 75 elegits a vida per l'Assemblada nacionala, lo Senators inamobles.
Sèti del Senat[modificar | modificar la font]
Lo Sénat ten sesilha al palais del Luxemborg, dins lo 6n arrondiment de París. La gàrdia republicana assegura la vigiléncia dels luòcs, qu'incluson los jardins publics situats en fàcia (jardin del Luxemborg) e lo musèu del Luxemborg.
Foncions[modificar | modificar la font]
Adoptar lo budgèt e las leis[modificar | modificar la font]
Lo Senat vòta lo budgèt e las leis: projèctes de lei presentats pel govèrn o proposicions de lei presentada par un parlementari. Un o mai senadors pòdon pausar una proposicion de lei al burèl del Senat, mas an cap de poder sus l'executiu, al contrari de l'Assemblada nacionale. E mai jos condicions, lo govèrn pòt s'opausar a une proposicion de lei.
Dempuèi 1958, lo mandat de senador es incompatible amb une foncion ministeriala. A sa nominacion al govèrn, l'elegit dispausa d'un delai d'un mes per causir entre lo mandat e la foncion. La meteissa règla s'aplica a un ministre elegit a un sèti de senador. Entretemps, lo ministre pòt pas participar als vòtes del Senat.
Interim de la presidéncia de la Republica[modificar | modificar la font]
La Constitucion francesa de 1958 autreja al president del Senat la carga d'assegurar l'interim de la presidéncia de la Republica dins lo cas que le Conselh Constitucional n'auriá constatat la vacança temporària o definitiva: decès, malautiá, demission, o d'autres cases.
Lo President del Senat Alain Poher venguèt per dos còps al palais de l'Elisèu per assegurar aquel interim: en 1969, aprèp la demission de Charles de Gaulle, puèi en 1974, aprèp la mòrt de Jòrdi Pompidor.
Revision constitucionala[modificar | modificar la font]
La Constitucion de 1958 prevei, dins learticle 89, l'adopcion de revisions constitucionalas de dos biais:
- per las doas cambras del Parlament (Assemblada Nacionala e Senat), que lo vòte de la proposicion (venent del Parlament) o del projècte (venent del govèrn) de revision constitucionala deu se far en biais identics. La revision es definitiva aprèp que lo pòble l'aprovèt per referendum.
- pel Parlament reünit en Congrès sus la decision del President de la Republica, que lo projècte de revision deu obtenir 3/5n dels vòtes exprimits.
Sola la primièra revision de l'article 6 en 1962, sul biais d'eleccion del President de la Republica passant d'un vòte per un collègi electoral de 80 000 grands electors, al sufragi universal dirècte seguèt pas la via tradicionala. Le general de Gaulle, savent lo Senat encontra, utilizèt l'Article 11 de la Constitucion definissent le referendum. Pasmens, aquel biais de revision èra pas previst per la Constitucion francesa e lo Conselh Constitucional siá sasit. Mas se declarèt pas incompetent a jutjar la conformitat de la lei referendària a la Constitucion, estimant que lo pòble, detenaire de la sobeiranetat, s'èra exprimit.
Las autras revisions de la Constitucion seguèron la procedura de l'article 89, coma aquela pel cinquenat, aprobat per via referendària en 2000.
Especificitats[modificar | modificar la font]
En applicacion de l'article 26 de la Constitucion, lo senador, coma lo deputat, beneficia d'un regim d'immunitat parlementària.
« Lo Senat assegura la representacion de las collectivitats territorialas de la Republica » (article 24).
Lo Senat francés patroniza lo Prèmi del Senat del libre d'istòria.
Las reladions entre l'executiu e los Senadors[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, los ministres son èissits mai de l'Assemblada nacionala que del Senat. Aquò pòt explicar que lo mandat de senador es mens expausat mediaticament qu'aquel del deputat.
Eleccions[modificar | modificar la font]
Composicion dels collègis electorals[modificar | modificar la font]
Los senadors son elegits pels grands electors, reünits dins cada departament dins un collègi electoral que se compausa atal:
- de representants dels conselhs municipals. Representan 95 % del collègi electoral.
- dels conselhièrs generals, de las conselhièrs regionals e dels deputats. Representon 5 % del collègi electoral.
Los senadors son doncas d'elegits d'elegits, perque designats pel sufragi universal indirècte, a saber pels grands electors, qu'els meteisses foguèron elegits al sufragi dirècte. Lo collègi electoral compren prèp de 150 000 personas:
- 577 deputats;
- 1 870 conselhèrs regionals;
- 4 000 conselhèrs generaux;
- 142 000 delegats dels conselhs municipals.
Mòde d'eleccion[modificar | modificar la font]
Dempuèi la mesa en aplicacion de la lei n°2003-697 del 30 de julhet de 2003 :
- 180 senadors (o 52 %) son elegits a la proporcionala dins los 30 departaments elisent 4 senadors o mai. Los senadors representant los franceses establits fòra de França son tanben elegits per aquel mòde d'escrutenh. Cada lista electorala deu comportar dos noms de mai qu’i a de sètis a provesir e èsser compausat alternativament d’un candidat de cada sèxe.
- 168 senadors (o 48 %) son elegits per escrutinh uninominal majoritari amb dos torns dins los 70 departaments elisent 3 senadors o mens e tanben Nòva Caledònia e las quatre collectivitats d’otramar.
Critèris de candidatura e durada del mandat[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2011, cal aver 24 ans revoluts per èsser candidat[2]. De 2004 a 2011, la limita èra de 30 ans minimum e 35 ans abans de 2004.
Fins a 2004, los senadors èran elegits per nòu ans e renovelats per tèrç totes los tres ans (serias A, B e C, segon le classament alfabetic dels departaments).
Dempuèi lo renovelament de setembre de 2004, la durada del mandat es progressivament redusida a sièis ans, lo renovelament se ferá en doas serias cada tres ans. Una partida dels senadors elegits en 2004 lo foguèron per 7 ans, l'autre, per 9 ans.
Senador onorari[modificar | modificar la font]
Aprèp 18 ans de mandat, lo senador sortent a drech al títol de « senador onorari ».
Organizacion fonccionala[modificar | modificar la font]
Efectiu e origina geografica dels elegits[modificar | modificar la font]
Nomenat tanben Nauta assemblada, lo Senat se compausa de 348 senadors elegits. La reparticion dels sètis dels senadors par departament foguèron modificats per rebalar las evolucions de la populacion francesa.
Presidéncia del Senat[modificar | modificar la font]
A cada renovelament parcial lo Senat elegit son burèl, e son president.
Lo president del Senat en 2014 es Gérard Larcher, elegit lo 2 d'octobre de 2014 aprèp la victòria de la drecha a las senatorialas, succedís a Jean-Pierre Bel.
Lo ròtle del president es de representar lo Senat e de dirigir los debats de l'assemblada. Deu èsser consultat pel president de la Republica quand aquel darrièr vòl dissòlvre l'Assemblada nacionala o exercir los poders excepcionals autrejat per l'article 16 de la Constitucion. Lo president del Senat assegura l'interim en cas de vacança de la Presidéncia de la Republica (mas sens lo drech de recorir al referendum, de dissòlvre l'Assemblada nacionala o de demandar una revision de la Constitucion). Aquò arribèt dos còps, aprèp la demission du general de Gaulle (1969) e aprèp la mòrt de Jòrdi Pompidor (1974), Ambedos còps l'interim foguèt assegurat per Alain Poher.
Dins l’òrdre de presesilha definit pel decret del 13 de septembre de 1989[4], lo president del Senat ven en tresena posicion (aprèp le President de la Republica e lo Primièr ministre). Es doncas lo tresen personatge de l’Estat.
Lo president del Senat designa tres dels nòus membres del Conselh constitucional e l'una de las tres personalitats qualificadas al Consemlh superior de la magistratura mas tanben de membres d'autras autoritats de regulacion: dos dels membres de l'Autoritat de regulacion de las comunicacions electronicas e de las pòstas, l'una de las tres personnalitats qualificadas de l'Autoritat dels mercats financièrs e tres dels membres del Conselh superior de l'audiovisual.
Lo president del Senat dispausa dempuèi 1825 del Pichon Luxemborg, òstal tocant lo palais del Luxemborg.
Los presidents del Senat jos la Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
Jos la Cinquena Republica, lo Senat cenguèt sièis presidents :
- Gaston Monnerville (1958-1968)
- Alain Poher (8 mandats de tres ans, 1968-1992)
- René Monory (1992-1998)
- Christian Poncelet (1998-2008)
- Gérard Larcher (2008-2011)
- Jean-Pierre Bel (2011-2014)
- Gérard Larcher (2014-)
Burèl del Senat[modificar | modificar la font]
Lo burèl del Senat se compausa de 22 membres: lo president, 6 vicepresidents, 3 questaires e 12 secretaris. Renovelat cada tres ans. Totes los grops politics i son obligatòriament representats. Lo president, los vicepresidents e los questaires son elegits per escrutinh secret, a la tribuna del Senat. Mas los secretaris son designats pel president sus proposicion consensuala dels presidents dels grops parlamentaris.
Le burèl a totes los poderes per presidar a las deliberacions e organizar e dirigir totes los servicis d'aquela assemblada[5].
Commissions[modificar | modificar la font]
Budgèt e remuneracion dels senadors[modificar | modificar la font]
Lo budgèt del Senat es de 321 900 000 € en 2007, que 11 400 000 € pel manteniment del Jardin del Luxemborg e 1 200 000 € pel Musèu del Luxemborg[6].
Los senadors percevon, al 1èr de genièr de 2011, una indemnitat mensuala de 7 100,15 €[7] bruts, calculada segon lo tractament dels fonccionaris ocupant los emplecs mai naut de l'Estat. S'apond l'indemnitat representativa de còsts del mandat de 6 412 € per la locacion d'un luòcs de permanéncia per exemple, eca. Lo senador pòt s'adjundre de 1 a 3 collaborators salariats pel Senat. Dispausa per aquò de 7 548 € per mes. Les atacats parlamentaris an un salari minimum brut de 2 500 € per un temps plan[8]. La règla vòl qu'un senador pòt emplegar pas qu'un sol membre de sa familha. S'es son esposa, lo salari deu pas depassar 2 500 € e de 3 800 € per un autre membre. Los senadors an deavantatges en natura equivalents a aqueles dels deputats[9].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) [1] tipe d'escrutenh del Senat francés
- ↑ Lei organica n° 2011-410 del 14 d'abril de 2011 relativa a l'election dels deputats e senadors, (fr)[2]
- ↑ Cada departament dispausas d'al mens un senador
- ↑ (fr)Décret n°89-655 du 13 septembre 1989 relatif aux cérémonies publiques, préséances, honneurs civils et militaires
- ↑ Lo burèl del Senat.
- ↑ "rapport_senat_p12"(fr) {[3] Rapport d'information de la commission spéciale chargée de vérifier et d'apurer les comptes du Sénat de l'exercice 2007; Marc Massion; 21 de mai de 2008; ed. Sénat français
- ↑ www.senat.fr
- ↑ "statut_senateurs" (fr) [4] Le statut des sénateurs et de l'exercice du mandat; 2008; ed. Sénat français
- ↑ "statut_senateurs"
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Yvan Stefanovitch, Enquête sur les super-privilégiés de la République, amb Robert Colonna d'Istria, Éditions du Rocher, 2008, 294 p.
- (fr)Jean Garrigues (dir), Histoire du Parlement, de 1789 à nos jours, Armand Colin, 2007, 515 p.
- (fr)Presses Universitaires de France; Que sais-je ?; Jacques Baguenard; Le Sénat; París; 1997
- (fr)Le Sénat dans la société française; Jean Cluzel; Economica; París
- (fr)Le Parlement de la Ve République; Pascal Jan; Ellipses Marketing; 1999
- (fr)Le président des assemblées parlementaires sous la Ve République; LGDJ; Arnaud Martin; París; 1996
- (fr)Le Parlement sous le Ve République; Didier Maus; Presses Universitaires de France; Que sais-je ?; París
- (de) Das politische System Frankreichs; Hans J. Tümmer; ed. C. H. Beck; Munic
- (en) Senates: Bicameralism in the Contemporary World; Samuel C. Patterson, Anthony Mughan; ed. Ohio State University; 1999
- (en) Bicameral Negotiations: The Navette System in France; George Tsebelis, Jeanette Money; ed. British Journal of Political
- Lo site internet del Senat conten tanben una biblografia.


text:
Beaumont-en-Auge
Beaumont-en-Auge es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Pierre-Simon de Laplace (1749 - 1827), matematician, fisician, astronòm, filosòf e senator.


text:
António de Oliveira Salazar
António de Oliveira Salazar (Vimieiro, Santa Comba Dão, Portugal, lo 28 d'abril de 1889 - Lisbona, Portugal, lo 27 de julhet de 1970), professor universitari, òme politic e dictator portugués. Ministre de las finanças entre 1928 e 1932, dempuèi 1968 dirigiguèt los destins del país coma dictator, amb lo títol de President del Conselh. En 1951, aprèp la mòrt del manescal Carmona, exercís tanben per interim la carga de President de la Republica.
Empachat per un accident incapacitant (emoragia cerebrala), foguèt escartat del govèrn en 1968, en essent remplaçat per Marcello Caetano. Fins a sa mòrt en 1970, los que tractavan jornalièrament amb li fasián creire que governava encara lo país, après aver exercit dins lo govèrn de Marcello Caetano.
Lo regim militar non li subrevisquèt pas fòrça annadas: la Revolucion dels ulhets foguèt un soslèvament militar que lo 25 d'abril de 1974 provoquèt la casuda de la dictatura salazarista que dominava lo país dempuèi 1933. La fin d'aquel regim, conegut coma Estat Nòu, permetèt que las darrièras colonias portuguesas atenguèsson la seuna independéncia aprèp una longa guèrra coloniala contra la metròpoli.


text:
Libia
Libia (Libiyya en arabi) es un país d'Africa que confronta Egipte a l'èst, Sodan al sud-èst, Chad e Nigèr al sud e Argeria a l'oèst. Al nòrd confronta la mar Mediterranèa.
La capitala n'es Trípol qu'a 1 700 000 estajants. Las autras vilas importantas son Bengazi (est. 650 000 ab.) e Misratah (est. 380 000 ab.).
Lo gentilici es libian -a.
Lo nom de Libia es derivat del tèrme egipcian Libo que fa referéncia a una de las tribús berbèras demorant a l'oèst del flume de Nil. En grèc, aquò devenguèt Libia, que dins l'Antiquitat èra utilizat dins un sens pus larg per designar tota la partida nòrd d'Africa situada a l'oèst d'Egipte; de còps que i a podiá tanben designar lo continent african entièr.
Tradicionalament, lo país es devesit en tres partidas: Tripolitània, Fezzan, e Cirenaïca.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preïstòria[modificar | modificar la font]
Segon lei cavaments dei paleontològs, lo plan litorau de Libia èra demorat per una cultura neolitica dempuei 8 000 av. JC. D'aqueu temps, lo clima relativament umide i permetèt lo desvolopament de l'agricultura e dau norrigatge. Dins lei regions interioras, especialament lei montanhas de Tadrart Acacus, d'autrei culturas se desvolopèron e laissèron de pinturas e de gravaduras rupèstras. Se mantenguèron fins au sègle I ap. JC. Ambé l'avançada de Sahara, lei populacions preïstoricas foguèron remplaçadas per de pòbles protoberbèrs durant l'Edat dau Bronze. Installats en Fezzan, construguèron un ret d'aigatge e demorèron dins la region en despiech de la desertificacion.
De l'Antiquitat a la conquista italiana[modificar | modificar la font]
Au començament dau millenari I av. JC, lei Fenicians installèron de colonias e de comptadors lòng dau litorau. Vèrs lo sègie V av. JC, Cartage, venguda la principala colonia feniciana africana, aviá estendut son influéncia sus la region e sus lei tres establiments fenicians d'Oea, de Labdah (la futura Leptis Magna) e Sabratha (dichas Tripolis per lei Grècs, aquelei vilas son a l'origina de Trípol). A la fin dau sègle VII av. JC (en 631 av. JC segon la tradicion), de colons grècs originaris de Tera s'installèron en Cirenaïca onte fondèron Cirene. Durant lei dos sègles seguents, d'autrei colonias renforcèron la preséncia grèga dins la region : Barce (Al Marj), Euhesperides (Berenice, uei Bengazi), Teuchira (Arsinoe, uei Tikrah) e Apollonia (Susah). Ambé Cirene, formèron la « Pentapolis » (cinc ciutats). Après la casuda de Cartage, lei Romans unifiquèron la region. Durant aperaquí 400 ans Tripolitània e Cirenaïca venguèron de províncias romanas prospèras coma l'atèstan lei roïnas romanas de Leptis Magna. Pasmens, d'influéncias punicas e grègas importantas demorèron respectivament en Tripolitània e en Cirenaïca.
Après l'afondrament de l'Empèri Roman, lo país foguèt conquistat per leis Arabes en 643. Pasmens, aqueu cambiament foguèt conjugat amb una aumentacion de l'ariditat e la region perdiguèt son importància economica, especialament Tripolitània. Durant la màger part de l'Edat Mejana, lo litorau libian foguèt ansin dominat per de tribüs arabas nomadas mai ò mens vassalizadas per lei sobeirans de Tunisia ò d'Egipte. Leis Otomans ataquèron la region au sègle XVI e ocupèron Trípol en 1551. A l'iniciativa de l'amirau Dragut, la vila venguèt un centre major de la piratariá mediterranèa. Pendent tres sègles, aquela activitat assegurèt la prosperitat de la region sota la direccion de governadors e de princes tributaris de Constantinòble. En 1835, lei Turcs restabliguèron son autoritat en Libia. Pasmens, en causa de l'influéncia importanta de la confrariá dei Senousis, la restauracion dau poder otoman demorèt largament limitada.
Dins aquò, en despiech dau declin turc, Constantinòble capitèt de gardar Libia fins a una invasion italiana en 1911. Liada ais ambicions imperialistas de Roma, aquela ataca permetèt ais Italians d'ocupar lei pòrts principaus mai la resisténcia dei Turcs, sostenguts per lei tribüs arabas de l'interior, foguèt pas eliminada. Itàlia organizèt alora d'atacas en Mar Egèa e l'Empèri Otoman abandonèt finalament Libia en 1912.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Lo periòde coloniau durèt de 1912 a 1951. Pasmens, l'instauracion de l'òrdre coloniau foguèt fòrça malaisat e lòng car lei tribüs arabas contunièron de resistir. De 1915 a 1918, leis Italians, mobilizats per la Premiera Guèrra Mondiala, deguèron limitar son ocupacion ai pòrts principaus. Après lo conflicte, obtenguèron de França e dau Reiaume Unit divèrsei territòris frontaliers per aumentar la superficia de sa colonia. En revènge, son ocupacion efectiva demorèt problematica. Assaièron sensa de negociar ambé lei Senousis. Pasmens, a son arribada au poder, Benito Mussolini ordonèt de sometre militarament la region. Aquò entraïnèt una insureccion dura en Cirenaïca que foguèt batuda per lei metòdes fòrça durs dau generau Rodolfo Graziana (bombardaments aerians, camps de concentracion...) en 1930-1931.
Après la somission de Libia, leis Italians donèron lei tèrras dei presoniers dei camps a de colons. Dins aquò, aqueu procès de colonizacion durèt gaire car la region foguèt ocupada per lei Britanics e seis aliats en 1942-1943. La guèrra devastèt lo país e lei venceires favorizèron lei Senousis au detriment dei colons. En 1947, lo tractat de patz amb Itàlia transferiguèt la sobeiranetat en Libia ai Nacions Unidas. Londres i favorizèt la formacion d'un govèrn locau dirigit per Muhammad Idriss. En 1950, foguèt proclamat rèi per una assemblada de captaus e l'annada seguenta, una constitucion federala foguèt adoptada. Enfin, lo reiaume venguèt independent en decembre de 1951.
La Libia independenta[modificar | modificar la font]
Lo Reiaume de Libia[modificar | modificar la font]
Lo rèi Idriss exilèt rapidament lei caps dau Partit Nacionau dau Congrès (de tendància panarabe) e s'apielèt sus lei caps tradicionaus. Obtenguèt tanben d'ajudas importantas de part deis Estats Units e dau Reiaume Unit en cambi de la cession de basas militaras. En 1956, de jaciments de petròli foguèron descubèrts que son esplecha assegurèron rapidament de revenguts fòrça importants. Pasmens, aquelei richessas destabilizèron la societat libiana car enriquiguèron sustot lei populacions urbanas. Ansin, lo rèi deguèt pauc a pauc faciar l'oposicion dei caps tradicionaus (confrariás, tribüs...) e d'una generacion novèla d'oficiers aguent recebut una educacion occidentala. En 1969, un grop d'oficiers inspirats per lo modèl de Nasser reversèt donc la monarquia.
Lo periòde de Moammar al-Gaddafi[modificar | modificar la font]
Moammar al-Gaddafi gardèt lo poder de 1969 a 2011. Instaurèt un regime d'inspiracion panaraba, panafrican e socialista qu'establiguèt de relacions fòrtas ambé lei caps tradicionaus per s'assegurar de la fidelitat dei tribüs. D'efèct, Gaddafi èra la figura principala dau Consei de Comandament de la Revolucion (CCR) que prenguèt oficialament lo poder après lo còp d'estat còntra lo rèi. Rapidament, i marginalizèt sei rivaus e poguèt liurament dictar la politica nacionala.
Obtenguèt aisament lo retirament estatsunidenc e britanic dau territòri. Puei, en 1971, nacionalizèt l'industria petroliera. Dos ans pus tard, lancèt una « revolucion culturala » e, en 1977, proclamèt la creacion de la Jamahiriya Araba Libiana Populara e Socialista. En parallèl, organizèt una campanha de repression e d'assassinat còntra seis adversaris politics que decimèt lei confrariás (especialament lei Senousis).
Gaddafi aguèt pereu una diplomacia fòrça activa destinada a sostenir sei projèctes panarabes ò panafricans. Ansin, assaièt sensa succès de realizar d'union de Libia amb Egipte (1972), Tunisia (1974) e Marròc (1984). De 1973 a 1988, assaièt de conquistar Chad mai seis aliats locaus ò son armada foguèron arrestats per una intervencion francesa. Dins lo corrent deis annadas 1980, lo govèrn libian sostenguèt divèrsei grops revolucionaris mai l'implicacion dau país dins mai d'un atemptat entraïnèt una viva reaccion dei país occidentaus (bombardaments estatsunidencs en 1986, embarg de l'ONU de 1988 a 1999...).
Dins lo corrent deis annadas 2000, Libia capitèt de normalizar sei relacions ambé leis Occidentaus, çò que permetèt la levada dei sancions internacionalas. Pasmens, lo regime demorèt fòrça autoritari e repressiu. Ansin, en 2011, la populacion aprofichèt la Prima Araba per se revòutar. A l'eissida d'una guèrra civila que durèt de febrier a octòbre, leis insurgents, sostenguts per una coalicion dominada per leis Estats Units e per França, capitèron de destrurre lei fòrças dau regime e tuar Moammar al-Gaddafi.
Libia dempuei 2011[modificar | modificar la font]
Dempuei 2011, Libia conoís una situacion d'instabilitat permanenta qu'a entraïnat una segonda guèrra civila. D'efèct, devesits entre elei, lei venceires de Moammar al-Gaddafi mau capitèron de trobar un acòrd per dirigir lo país. En parallèl, lo govèrn provisòri poguèt pas desarmar lei milícias qu'avián participat a la guèrra e establir son autoritat sus la totalitat dau territòri. Pauc a pauc, lei caps d'aquelei fòrças se transformèron en senhor de guèrra. Ansin, quand en 2014, lei divisions politicas entraïnèron la formacion de dos govèrns rivaus, lo país se devesiguèt tornarmai en dos camps enemics. Pasmens, aquel afondrament favorizèt tanben l'emergéncia de movements toaregs (poderós dins lo desèrt), de milícias formadas d'èx-partisans de Gaddafi (Bani Walid...) e de movements jihadistas (compres l'Estat Islamic dins la region de Sirte). En 2016, la situacion èra donc fòrça caotica e plusors faccions rivalas se partejavan lo territòri libian.


text:
Brenthonne
Brentena en arpitan (Brenthonne en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brenthonne A environat per las municipalitats de Bones-en-Chablais a l'oèst, Fessy a l'èst e Saxel al sud. Brenthonne A situat a 13 km al sud-oèst de Thonon-los-Bains
Brenthonne est entouré par les communes de Bons-en-Chablais à l'ouest, Fessy à l'est et Saxel au sud. Brenthonne est situé à 13 km au sud-ouest de Thonon-les-Bains
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat possedís un monument en l'onor de la Brigada de Savoie[1].
La commune possède un monument en l'honneur de la Brigade de Savoie[2].


text:
Équennes-Éramecourt
Étcheinne-Érinmecourt (Sonme) en picard ( Équennes-Éramecourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1973, las municipalitats de Équennes e Éramecourt fusionan per formar la municipalitat de Équennes-Éramecourt[1]
En 1973, les communes d'Équennes et Éramecourt fusionnent pour former la commune de Équennes-Éramecourt[2]


text:
-371
Aquesta pagina concernís l'an -371 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après d'annadas de guèrra entre Lacedemònia d'un caire e la coalicion dirigida per Tebas e Atenas d'autre caire, reünion d'un congrès de patz en Esparta. Atenas i gardèt sei posicions e acceptèt la fin dau conflicte car s'inquietava de l'ascension de Tebas. Aquela posicion èra partejada per leis Espartencs qu'assaièron d'organizar una lèca per justificar una ataca massiva còntra Tebas.
Ansin, refusèron lo drech ai Tebans de signar l'acòrdi de patz au nom de la Liga de Beocia car aquò èra contrari ai clausas de la Patz d'Antalcidas regardant l'independéncia dei ciutats grègas (→ -387). Puei, coma Tebas refusèt de se sometre, ordonèron a sei tropas de destrurre l'armada tebana. Pasmens, a la suspresa generala, l'armada espartenca foguèt durament desfacha a la batalha de Leuctra. Lo rèi Cleombrotus Ièr moriguèt sus lo prat batalhier e foguèt remplaçat per son fiu Agesipolis II.
Aquela desfacha entraïnèt de trèbols en Peloponés onte certanei vilas se revoutèron còntra Lacedemònia. En particular, Mantinèa reconquistèt son independéncia e foguèt a l'origina d'una Liga Arcadiana que representava una poissança importanta. Lei Tebans e seis aliats fondèron tanben Megalopolis coma vila federala de la Liga. Aqueleis eveniments marquèron la fin dau periòde de primautat deis Espartencs sus la Grècia Antica e la ciutat acomencèt son lòng declin.
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi entraïnada per lo refús dau patriciat d'acceptar lei lèis de reformas prepausadas en 376 avC per lei tribuns de la plèba Caius Licinius Stolon e Lucius Sextius Lateranus. Contunièron donc de blocar gràcias a son drech de vetò leis eleccions e, segon Tite-Live, ges de magistrat foguèt elegit franc dei tribuns de la plèba. Stolon e Lateranus foguèron tornarmai elegits li permetent de contuniar sa lucha còntra lo Senat.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Cleombrotus Ièr, rèi d'Esparta.


text:
Guèrra frontaliera Sovietojaponesa
la Guèrra frontaliera Sovietojaponesa foguèt una tièra de batalhas que se debanèron ai frontieras entre l'URSS, Mongolia e Manchoria sota ocupacion japonesa de 1938 a 1939. Opausèt l'armada sovietica, ajudada per la cavalariá mongola, a l'armada japonesa, ajudada per d'unitats de Manchokuò (estat « independent » de Manchoria sota protectorat japonés), mai lei tres país foguèron jamai oficialament en guèrra. S'acabèt per una victòria sovietomongola e la signatura d'un tractat de neutralitat entre Sovietics e Japonés.


text:
En francés o en occitan non gascon, per exemple, los animaus arboricòlas que viven "dans les arbres" o "dins los arbres". En gascon, per contra, los ausèths e los monards que pòden abitar o víver en los arbos, totun non pòden pas víver dens los arbos. Que non son termits! Que's ved plan, aquiu, la nocion de çò d'interior per çò qui tanh aus arbos n'ei pas quauquarren de tant universau ni de tant evident! En catalan, los arboricòlas qu'abitan "als arbres" (locucion meilèu principatina) o "en els arbres" (en valencian), totun que non "*dins els arbres"! Qu'ei tot parièr en gascon.
Comparatz, per exemple, las versions francesas e gasconas:
La femme entre dans le café sur l'aire d'autoroute.
Era hemna qu'entra en cafè sus eth airau d'autorota. (Terèsa Pambrun-Lavit: Sho!).
Notatz que l'article definit masculin eth n'ei pas exprimit darrèr de la preposicion en. En + eth >en. La significacion d'a l'interior estant dejà contiengut en vèrbe entrar, l'emplec de dens o hens o laguens n'ei pas briga necessari aquiu. Dab lo vèrbe entrar, lo gascon que pòt emplegar en o a, segon las varietats de la lenga, exactament com en catalan. Per exemple:
Puis elle entra dans les Galeries béarnaises.
Puish qu'entrè a las Galerias biarnesas (Albert Peyroutet: Miratges).
Totun, l'emplec de hens / dens qu'ei autanplan possible dab entrar.
Aquiu qu'avetz quauques exemples mei, qui dans o dins n'i ei pas arrevirat per dens , hens etc:
Dans un moment de mélancolie o de tranquillité, vous qui avez autour de la quarantaine, vous êtes vous jamais arrêtés afin de...
En un moment d'adirèr o de tranquillitat, vosauts qui ètz peu torn de la quarantena, e v'ètz jamei estangats entà ...(Simin Palay: los tres gojats de Bordavielha).
Dans la dite assemblée il a été aussi rapporté par le dit sieur d'Audap comment, dans une assemblée des "jurats" du Vic d'en Bas...
En la dite assemblade es estat aussy rapportat per loudit sieur d'Audap quin, en une assemblade deus juratz deu Vic de Baix... (document de 1708 de Vic d'en Bas in Per malhs, sarròts e arrècs, une vallée pyrénéenne et sa langue, Recueil de textes de la vallée d'Aspe, J. Eygun. Col. Camins, Ed. Letras d'òc).
Les dialectes aquitains, apparentés au basque actuel, furent probablement parlés dans le triangle qui s'étend entre l'océan Atlantique, la Garonne et les Pyrénées.
Los dialèctes aquitans, tanhents deu basco de uei, qu'estón probable parlats en lo triangle dont s'espandeish entre la Mar Grana, Garona e Pirenèus. (Halip Lartiga: Gasconha, lenga e identitat).
E, filha gloriosa de sa beutat, fasiá jogar dins la solelhada tot lo tresòr de sas pèrlas d’argent. (Max Roqueta, Tota la sabla de la mar). Ueratz! Com la sorelhada non constitueish pas briga un espaci limitat fisicament, l'expression "dens la sorelhada" n'ei pas corrècta en gascon. Dens que vòu tostemps díser "a l'interior de", contràriament a dans en francés. "A l'interior de la sorelhada", aquò non vòu pas díser arren. Lavetz, l'arrevirada gascona de la frasa de Roqueta que'n poderé estar com segueish: "E, hilha gloriosa de la soa beutat, que hasè jogar per la sorelhada tot lo tresòr de las soas pèrlas d'argent." En francés, "nous fouillons dans l'armoire" e "nous aimons nous promener dans ces rues " mentre en gascon, "qu'èm a horucar per l'armari" e "que ns'agrada de'nse passejar per aqueras arruas". En contra de la preposicion dens/hens, qui n'indica sonque ua posicion interiora, laguens un espaci plan limitat, la preposicion per qu'implica aquiu ua dinamica, un movement o ua difusion a travèrs un espaci qui sia limitat o non. Qu'ei un aute exemple d'idiomatisme diferent en las duas lengas.
Qu'ei, en particular, lo non-respècte d'aqueths idiomatismes qui hè calamitosas las viradas automaticas. Las errors idiomaticas - gallicismes plan sovent - que constitueishen ua hont de pècas dont un hèish e s'arretròban en aqueste blòg, que'n soi plan conscient e qu'assagi d'ac melhorar. E com a exemple de çò qui non cau pas jamei har, que poderem mencionar la version dita gascona, en realitat d'estile " traduccion google", deu trocet de la Declaracion deus Drets de l'Òmi qui gausèn publicar hens articles de la viquipèdia consacrats a l'occitan (qu'ei estada corregida desempuish). Que i trobètz en particular l'expression "dens un esperit de..." Aquò qu'ei ua traduccion automatica d'un idiomatisme francés e lo resultat n'ei pas briga acceptader. Los idiomatismes, que'us caleré saber adaptar d'ua lenga tà l'auta, que non virà'us mot per mot.


text:
Grana
Dins lo cicle de la vida de las « plantas amb granas », la grana o lo seme es l'estructura que conten e apara l'embrion vegetal. Es sovent contenguda dins un fruch que li permet de s'esparpalhar.
La grana permet atal a la planta de subreviure dins un mitan vengut ostil, siá en s'alonhant, siá en esperant de circonstàncias pus favorablas.
Es eissida d'una transformacion de l'ovul fecondat. atal qu'es compausada a l'encòp de las partidas venant de l'esporofit maternal (las envelopas de la grana), del gametofit (los teissuts de reserva de la grana) e de l'esporofit de la generacion venenta : l'embrion.
Ten un ròtle de proteccion del nòu individú mercé a son envolopa sovent durcida, e de nutricion gràcias a de resèrvas de substàncias nutritivas. Las granas an atal la proprietat d'acomolar de resèrvas destinadas al desvolopament futur de l'embrion. Constituisson tanben una font d'alimentacion recercada pels animals (regim alimentari granivòr) e per l'òme (cerealas, legums secs...).
En agricultura, una grana seleccionada per èsser semenada es una semen.


text:
Safo
Safo, en latin Sappho (Mitilena dins l'illa de Lèsbos; o ben Eresos; (actuala Grècia), 650 ab.C - 580 ab.C), escrit Eaπφώ en grèc atic e Ψάπφw en grèc eolic (lo dialècte del grec qu'utilizava dins sos escrits) foguèt una poetessa grèga.
Demorèt gaireben totjorn dins l'illa de Lèsbos levat un temps d'exili en Sicília per escapar a un dangièr inconegut (vèrs 604 aC), d'ont tornèt en 581 aC. Formèt un grop de femnas dedicadas al culte d'Afrodita, divessa de la poesia e la musica. Moriguèt en una edat avançada.
Pasmens rèsta una òda completa e fragments d'autras òbras. D'un estil simple e clar, descrivent una passion amorosa fisica e intimista adreçada a las femnas de son grop o als dieus, en particular a Afrodita. Presenta lo desir coma una poténcia irracionala poderosa e expausa las variacions de l'arma e la supremacia de la beutat e lo sentiment .
Sa reputacion foguèt granda, ja en son temps, e Platon la considerèt coma una Musa de mai. De l'illa ont nasquèt deriva lo mot lesbianisme e de son nom lo sinonim "safisme".
Familha[modificar | modificar la font]
Lo nom del paire essent lo mai de probable, segon las diferéncias versins dels autors, Escamandronim, que moriguèt quand aviá sièis ans; sa maire se sonava Cleis; son marit foguèt Cercoles o Cerciles e aviá tres fraires, Carax, Laric e Eurigi.
Òbra[modificar | modificar la font]
Existisson gaire de donadas biograficas sus ela, e pasmens se coneisson qualques poèmas e fragments extraits de citacions tardièras e sus papirs. De fach, practicament tot çò que sabèm de sa vida ven de sos poèmas. Lo contengut amorós de sos poèmas provoquèt tota sòrta de paraula e rumors sus sa vida. Sos poèmas foguèron recitats e coneguts a Atenas al sègle V ab. C. Pus tard, a Roma, los poètas latins lausan sos poèmas. I aviá ailà de busts de la poessa (cf. Lo discors de Ciceron contra Verres, acusat de panar un bust de Safo). Foguèt probablament la poetessa mai traducha e mai imitada de l'antiquitat classica.
Safo e son compatriòta Alceu son considerats los poètas melhors de la poesia lirica grèga arcaïca. De son òbra, que comptava segon çò que sembla nòu libres de grandor variada, se conservèt qualques exemples de poesia lirica populara en qualques epitalamis, cants nupcials: adaptacions de cançons popularas pròprias dels amics del nòvi e de la nòvia que s'improvisava dins los maridatges. Aquelas cançons son diferentas de la rèsta de sos poèmas, pus intimistas e cultas, per que creèt un ritme pròpi e una mètrica nòva, que venguèt estròfa safica.
Safo parla dins sos poèmas de la passion amorosa qu'es l'esséncia de l'èsser uman e que se manifèsta en divèrsas formas, coma la gelosiá, lo desir o una intangibla nostalgia. Un exemple d'aquò se tròba dins l'Imne en onor a Afrodita l'unic poèma demorat complet de tota son òbra. Se poiriá considerar coma una preguièra, una suplica adreçada a la divessa de l'amor per capitar a obtenir ajuda e conselh atal l'amor de son enamorada. Sembla qu'es pas lo primièr còp que Safo invoquèt a la divessa per aquò, dins lo poèma Afrodita parla dirèctament a Safo e li demanda las rasons d'aquela novèla flama. La descripcion de la divessa davalant del cèl amb son carri entornejada d'aucèls gaujoses, sorisent venguèt a un dels imatges tipics de la divessa.
Sa poesia foguèt la font d'inspiracion de poètas, coma los latins Catul e Oraci. A partir de l'epòca alexandrina, temptèt de conservar son òbra e ne descobrir nòvas partidas. En 2004 se trobèt de novèls fragments de Safo,[1] que ne amplifican e melhoran substancialament qualques uns ja existissent. Safo s'i lamenta del passatge del temps e planh, magistrala, los efèctes de la vielhesa de son còs e esperit utilizant lo mite de Titon, l'enamorat d'Eos, que, mejans Auròra, la divessa dels dets ròsa, demandèt als dieus que convertiguèsson Titon en immortal, mas oblidant de demandar per el l'eternala jovença. En consequéncia, Titon es l'eternal vièlh, que jamai morís, mas totjorn ven pus vièlh. Es a aquel tracta que s'identifica Safo, per que en sa qualitat d'educatriz se vei coma Titon davant sos escolans totjorn de la meteissa edat, totjorn immortals d'un biais.
Sos poèmas mai coneguts son gaireben totes aqueles que malurosament arribèron de forma fragmentari per via indirècta, es de dire, mercé al testimòni d'autres autors. Un d'aqueles descriu çò que se poiriá considerar coma « simptòmas de la malautiá de l'enamorament », aplicable a tot enamorat, en que se compta una destacabla version del poèta latin Catul, e lo fragment que ditz que i a pas dins lo monde res pus meravelhós que l'èsser qu'es aimat.
Safo aqueriguèt lo nom de “la desena musa” dins lo monde de la poesia.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Safo a Pandora, el portal de la dona a l'antiguitat (ca)
- Safo, a Lletra de dona (ca)
- Safo, a ElPoderDeLaPalabra (es)
- Biografia de Safo, a Biografías y Vidas (es)
- Safo de Lesbos, la décima musa (es)
- Safo i la traducció, a DVDediciones (es)
- Safo, a CatLesbianas (es)
- Sappho and the world of lesbian poetry (en)


text:
Grisons
Los Grisons (en alemand Graubünden, en romanch Grischun, en italian Grigioni) son un canton de Soïssa, situat dins l'èst del país. La capitala es Coira.
La presidenta per l'annada 2012 es Barbara Janom Steiner.
Geografia[modificar | modificar la font]
A l'extrèm èst del país, a la confinha amb Liechtenstein, Àustria e Itàlia, lo canton dels Grisons es lo mai vast de Soïssa. Sa densitat es pasmens plan bassa, a causa del relèu fòrça accidentat, fach d’una ret complèxa de massisses e de vals, qu’a valgut al canton l’escais de « País de las Cent Cinquanta Vals ».
La region es sonque aupenca, situada a l’interseccion dels bacins idrografics vèrs la mar Mediterranèa per los afluents de Pò, vèrs la mar Negra per los de Danubi, e vèrs la mar del Nòrd, per Ren.
Las estacions d'espòrts d'ivèrn principalas son Davos, Arosa, San Murezzan (Sankt Moritz) e los vilatges de la valada d’Engadina.
Lengas[modificar | modificar la font]
Las lengas dels Grisons son:
- l'alemand, plan majoritari al nòrd e al centre
- lo romanch dins una zona mediana que va de l'oèst a l'èst
- l'italian (nòrd-italian, lombard) dins qualques comunas de l'extrèm sud.
La revision de l'article constitucional federal subre las lengas en favor d'una melhora reconeissença del quadrilingüisme, aprovada a 76% per la votacion populara del 10 de març de 1996, vai en direccion d'una salvagarda e d'una promocion dal romanch. Despuèi aquela data la populacion romancha pòt utilizar sa pròpria lenga dins sos contactes amb la Confederacion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Als tempses medievals, los senhors s'agropèron en ligas defensivas: la Liga Grisa en Oberland, la Liga de l’Ostal Dieu dins lo sud-èst e la Liga de las Dètz Juridiccions a l’èst de Coira. En 1512, aquelas ligas, aligadas entre elas e amb la Confederacion Elvetica despuèi la fin del sègle XV, prenguèron Valtelina e los païses de Chiavenna e de Bormio, que Bonaparte prenguèt puèi quitèt en 1797.


text:
Leucata
Leucata (oficialament en francés: Leucate) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània. Lo nom de Leucata ven del grèc ancian λeukός 'blanc', e la primièra mencion de l'endrech se deu al geograf roman Pompòni Mela.
Sa situacion geografica a ras de las tèrras catalanas, que se tròban aprèp l'Estanh de Leucata, ne faguèt un territòri estrategic e nafrat per las guèrras entre las coronas francesa e espanhòla.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada dins las Corbièras prèp de la mar, amb los lòcdiches toristics de:
- La Franqui
- Leucata vilatge
- Leucata plaja
- Pòrt Leucata
Leucata es al tèrme d'Occitània e Catalonha
Istòria[modificar | modificar la font]
Plaça fòrta estrategica, ligada amb lo poder reial, Leucata aparava las marchas d'Espanha. Tenguèt un ròtle fòrça important en 1590 e mai durant la batalha de Leucata en 1637, resistenta e victoriosa contra l'armada espanhòla. Lo castèl foguèt destruit en 1664. Ne demòran pasmens de rèstas interessantas. Francesa de Cesèlli, que l'estatua es erigida sus la place del vilatge ne foguèt l'eroïna. Esposa de Joan de Borsièr, governador de la plaça de Leucata, resistiguèt a las tropas espanhòlas qu'executèron lo seu espòs davant ela. Enric IV la carguèt de governar la plaça fins a la majoritat del seu filh ainat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
Prèp de la riba de l'estanh de Leucata, i a mai d'una dintrada anant cap a un malhum tòrt negat(120m de long, -34m)[1].
- L'Ancian Fanal dich la Redota de la Franqui
- L'ancian Fòrt
Imatges[modificar | modificar la font]
- Leucata Vilatge
- Leucata Plaja
- Cap Leucata
- La Franqui
Personnas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francesa de Cesèlli (1558-1615), governairitz de la vila
- Henry de Monfreid, aventurièr e escrivan
- André Héléna (1919-1972), autor de romans policièrs
- Jacques Hiron, cronicaire de l'istòria e de la geografia regionala, escrivan
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Lucien Bayrou, Entre Languedoc et Roussillon : 1258-1659 fortifier une frontière ?, publié par les Amis du Vieux Canet.
- (fr)Nöel Hautemanière et Jacques Hiron, Leucate : plein cadre : livre de photographies, Toreilles, 2004, ISBN 2-9516053-3-1
- (fr)Jacques, Hiron, Il était une fois Leucate, Leucate, Édition du Cap Leucate, 2005 (réimpression de l'édition de 1998)
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Revienut de solidaritat activa
Lo Revienut de solidaritat activa (o RSA) qu'ei un dispositiu de revienut minimum e d’ajuda sociau francés, a l'òra d'ara en experimentacion dens 34 departaments en França despuish mai de 2007. Lo RSA qu'ei destinat a remplaçar lo revienut minimum d'insercion (RMI), l'allocation de parent isolat (API) e lo prèmi per l'emplec (PPE) entaus allocataris deus minima sociaus, e a lutar contra lo fenomèn deus "tribalhadors praubes".
Qu'ei estat promovut en França per l'Agéncia navèra de las solidaritats activas (ANSA) gavidada per Martin Hirsch, nomat haut comissari a las Solidaritats activas contra lo praubèr au sen deu govèrn Fillon en mai de 2007. La lei TEPA, o "paquet fiscau", votada en agost de 2007 qu'a aviat l'experimentacion deu RSA dens 34 departaments, en prumèras sonqu'entaus beneficiaris deu revienut minimum d'insercion (RMI). L'experimentacion argançada dab l'Agéncia navèra de las Solidaritats activas que tocava alavetz uas 90 000 personas, de las quaus enter 15 % e 20 % e serén "tornadas hicar en emplec".


text:
Poaceae
Las graminèas o poacèas (Poaceae) son una familha de plantas erbacèas, o fòrça rarament lenhosas, apertenent a l'òrdre Poales de las monocotiledonèas (Liliopsida). Amb mai de 670 genres e près de 10.000 espècias descrichas, las gramineas son la quatrena familha amb màger riquesa d'espècias après de las compausadas (Asteraceae), las orquidèas (Orchidaceae) e las leguminosas (Fabaceae); mas, definitivament, es la primièra en importància economica globala. En fach, la màger part de la dièta dels èssers umans proven de las gramineas, tant en forma dirècta (granos de granatges e los sieus derivats, coma de farinas e d'òlis) o indirecta (carn, lach e d'uòus que provien del bestial e las ausèls de corral que s'alimentan de pasturas o granos). Es una familha cosmopolita, qu'a conquistat la majoritat dels cavòts ecologics de la planeta, dempuèi las zònas desertiques fins als ecosistèmas d'aiga salada, e dempuèi las zònas deprimidas e anegadizas fins als sistèmas montanhuts mai nautes. Aquesta incomparable capacitat d'adaptacion es sostenuda en una enòrma diversitat morfologica, fisiologica e reproductiva e en de divèrsas associacions mutualísticas amb d'autres organismes, que convertisson a las gramineas en una fascinanta familha, pas sonque per la siá importància economica, mas tanben per la siá importància biologica.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Felip IV (Valhadolid, lo 8 d'abril de 1605 - Madrid, lo 17 de setembre de 1665) foguèt rei d'Espanha dempuèi lo 31 de març de 1621 fins a sa mòrt e rei de Portugal jol nom de Felip III fins al 1èr de decembre de 1640 (Restauracion de l'Independéncia de Portugal). En realitat lo país èra governat pel comte-duc d'Olivarès, son favorit. Èra lo filh de Felip III e lo paire de Carles II d'Espanha.
En 1991, Gabino Diego joguèt lo ròtle de Felip IV dins lo filme El rey pasmado d'Imanol Uribe.


text:
Adieu Pichon,
Te as ignorada la meuna contribucion, benleu te desagradet ? Se oc, trantalhas pas tenes lo meu e-mail, soi preste de n'en charrar aquo dich doas o tres causas de rectificar
jeff-oc a écrit: siam membre del CNRA que per missiva rampelar a sos si qu'en temps d'eleccion, lei cantonalas ariban, totes los partits devan es present representats, es aquo la democracia, es s'amagar darrier, non pas o alara es que n'i a que pensan que siam des faf, personalament soi ni faf e ni mais un IST de que que siague.
Aquo despassa l'encastra de la sola CNRA son las directivas del CSA (cf http://www.csa.fr/infos/textes/textes_detail.php?id=132705 , aprep certas radios associativas an causit al nom de la libertat d'expression e de lo lor rotle d'integracion de boicotar l'extrema dreita, es una pausicion que partatjam pas totes, ieu coma l'ai dich soi per prener totun aprep lo tot es una question de causida de tematicas abordadas, aprep coma l'ai dich balharai pas leissons a Pascal, far sas causidas, pensi que las assumara (parli coma entrevistaire, disi pas aici que Pascal es proche d'una movença d'estrema dreita, e lo pensi pas, se vos voletz esplicar de biais neutre sus aquel subjecte, l'antena de ROC vos es duberta e i'a pas de trapela, aprep vos ai pas contactat per aquo per de que, me sembla un "epifenomen" i'a agut una peca de RLO, ROC n'en faguet RP tanben es atau qu'om apren)
jeff-oc a écrit: Apondrai que lo fach qu'aqueste entrevista siague estada difusida a co de Novopress es l'equivalent d'un piratage, que ges de d'accòrdi es estat passat amb elis per aquò. Sera levar pron lèu.
Aici t'enganas, i'a l'equivalent del "dreit a l'imatge" en radio, se deman t'entrevisti, as lo dreit de me demandar una copia, e de la difusir, las sola causas que pòs faire (e que pensi as fach) es de demandar de tirar lo logo de la tua radio per de que vos bota "caution" de la ligue du midi, ta evitar aquela mena de trapela, t'aconselhi amistosament de te crear una alerta "Radio Lenga d'Oc" sus google actu (lo fagueri per ROC, m'ajuda de "filtrar" la meuna com aprep te disi sias proprietari del teu son, del moment qu'es pas tornat montar, i pos pas res)
jeff-oc a écrit:ço qu'es malustros es que lei occitan entre elis sabon totjorn metre lo det sus de causas marida e pas jamai sus de causas bonas!! Lo trabalh de Pascal, es ço qu'es, ok es pas un jornaliste, mas conneissi pas un sol jornaliste occitan vertadier a despart dau camelon de La setmana.
Aqui tanben, tant coma lo Mahmut, lo preni per ieu, e (es pas per botar la qualitat del Camel en dobte) te dirai que tu lo primier (mai de 60% dels revenguts teus venon d'un media, pos revendicar la CP, ieu a l'encontrari de Mahmut, la teni pas per causida personala (tant coma tu me sembla, mas n'avem ja charrat me sembla), aprep de vertat qu'un jornalista segon la convencion colectiva costa mai car qu'un animator al nivel del contracte, e te dirai se me brembi plan lo fach de pas aver de jornalistas far part d'una volontat propri de RLO (de ço que me diguet lo Bruno, aprep benleu cambiet) aprep jutgi pas aconstati.
jeff-oc a écrit:
Per ço que consernis lo costat de Marsilha : a despart de l'entrevista de novopress avetz pas poscut ausir que que sia de mai, e doncas la vostra réaccion me sembla desmesurada, mas es vostre dreit e l'ausissi ben; espèri la letra; mas coma dis Mahmut, amb cala legitimitat podetz far aquo, RLO es vostra Radio ? non, nosautres assajèm de far una radio per totes. Seria estat amb plaser de bastir d'emissions amb vos, que soi pas lo darrier dels media de venir far rebat de vostras activitats, de ne far la diffusion eco ... e pas jamai una letra de sosten. entre parentesi (devi davalar per la pesentacion del libre de magali, espèri que me daissaretz dintra ...
).
Sus aquo, sap que soi lo primier de repapiar qu'abanç d'escupir se caldria implicar dins las radios occitanas, aprep es tanben nosautres de las radios que sem pas totjorn pedagogs (e i'a tanben un esport nacional occitanISTE dins l'escupissatge).
jeff-oc a écrit:Si que non soi pas aqui per m'enrabiar, mas sonque per assajar de comprener las vostras reaccions.
De tot biais se coneissen totes, alara
Potons
Te dirai (e pensi que lo saps, soi pas aici tanpauc per escupir (ai bel temps trantalhat per manca de temps de desenvolopar de balhar lo meu vejaire aici, lo fagueri dins una volontat d'objectivisar las causas (e sabi tirar lo "sentit supausat Cedric " del de mai) que trapi aquo sanhos e esperi (sincerament) que tot aquo s'apasimara quitament se aprep (del vejaire d'un "pseudo journaliste pas encarté",) qu'es interessant de veire lo costat qu'una intervencion rapòrt als maufautans pren te dirai que me far plazer, far d'unas annadas quora erem d'unes de diser "ai las maufautans" om nos respondava "coneisson res a l'occitan es pas important", se lo biais de pensar cambia...es plan vol diser qu'una consciencia politica dins lo mitan...es pas maissant aquo
Lo pot
Cedric


text:
1816
Aquesta pagina concernís l'an 1816 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Consequéncia de l'erupcion dau Mont Tambora, França conoguèt de temperaturas fòrça frejas qu'entraïnèron de recòltas marridas. Dins certanei regions, especialament aquelei tocadas per lei combats de 1814-1815, aquò entraïnèt de dificultats alimentàrias a l'origina d'esmogudas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Consequéncia de l'erupcion dau Mont Tambora, lo territòri britanic conoguèt una annada fòrça freja amb un estiu quasi inexistent. Lei recòltas foguèron marridas e, conjugadas ambé l'efèct de la crisi economica causada per lei guèrras napoleonencas, entraïnèron d'esmogudas dins certanei vilas onte lei viures venguèron rars. Dins lo rèsta de l'Empèri Britanic, de fenomèns similars foguèron observats, especialament en Canadà.
Soïssa[modificar | modificar la font]
Coma dins leis autrei país europèus, lei consequéncias de l'erupcion dau Mont Tambora en 1815 entraïnèron de condicions climaticas fòrça desfavorablas a l'agricultura. Pasmens, au contrari deis estats vesins, Soïssa poguèt pas utilizar seis accès a la mar per crompar de viures dins d'autrei regions. Aquò causèt donc de faminas grèvas e lo govèrn deguèt proclamar l'estat d'urgéncia per gardar lo contraròtle de la situacion.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
En China, lei consequéncias de l'erupcion dau Mont Tambora sus l'agricultura entraïnèron de geladas e de precipitacions fòrça importantas. La produccion de ris demeniguèt donc d'un biais catastrofic e lo país conoguèt una famina generala. De centenaus de milièrs de personas moriguèron ansin dins lo corrent de l'annada en causa de la manca de viures, dau freg ò dei vengudas deis aigas. Un nombre important de soudats abandonèt tanben son pòste per assaiar de rintrar dins sa region d'origina ajudar sa familha.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Invencion dau motor Stirling per l'inventor britanic Robert Stirling (1790-1878). Aqueu motor conoguèt un desvolopament important gràcias a seis aplicacions dins la concepcion de maquinas de vapor dins lo corrent dau sègle XIX avans de declinar e de venir rar au sègle XX.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 21 d'abril - Charlotte Brontë, novelista francesa (m. 1855)
- 4 d'octobre - Eugène Pottier, ançonista francés e personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1887)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de junh - Giovanni Paisiello, compositor classic italian (n. 1740)
- 14 de julhet - Francisco de Miranda, revolucionari veneçuelan (n. 1750)


text:
La nòrma grafica emplegada, recomandada e gerida pel Congrès permanent de la lenga occitana es la « grafia classica ». Aquela nòrma es reconeguda pel Ministèri francés de l’Educacion Nacionala, per la Generalitat de Catalonha e pel Conselh generau d’Aran. Es estada tanben adaptada a l'occitan alpin oriental de las valadas occitanas d'Itàlia. Foguèt endralhada dins la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de Loís Alibèrt publicada en 1935, puèi, après la segonda guèrra mondiala, aquela nòrma ortografica de l’occitan foguèt gerida al sen de l’Institut d’Estudis Occitans (I.E.O.) e s'adaptèt a las grandas variantas de la lenga. En 1997, d’universitaris e de militants culturals creèron lo Conselh de la lenga occitana (C.L.O.). L’autoritat scientifica d’aquel conselh foguèt reconeguda pel Conselh Generau d’Aran e per las associacions e las federacions istoricas occitanas, mas lo C.L.O. daissèt pauc a pauc sas activitats al començament de las annadas 2000. De membres del C.L.O. redigiguèron un tèxte comun amb de principis màgers e de modalitats d’organizacion per un organisme de regulacion de l’occitan. Lo tèxte aguèt un consensus politic e institucional e a l’Amassada de Vielha en Val d’Aran lo 23 de mai de 2008 ont èran representadas las collectivitats territorialas, las institucions e las associacions istoricas. Amassa, lancèron lo procèssus de creacion de l’organisme de regulacion de l’occitan : lo Congrès permanent de la lenga occitana, installat oficialament a l’Ostal de Region Aquitània a Bordèu lo 16 de decembre de 2011.
Lo Conselh lingüistic del Congrès es a actualizar e a completar las nòrmas ortograficas e oralas del Conselh de la lenga occitana. Per las principalas relacions grafia-fonia se pòt ja consultar sul site de tablèus illustrats sonorament aprestats pel Congrès per respondre als besonhs dels usatgièrs.
Eth 14 de gèr de 1983 es Normes ortografiques der aranés estèren adoptadas per decrèt signat peth president dera Generalitat de Catalonha e coma tau publicades en DOG num. 312 deth 16 de març deth madeish an. Er emple d'aguest e d'aguestes en toti es encastres dera vita vidanta dera societat aranesa : administracion, ensenhament e ahèrs particulars, sustot a compdar dera sua oficializacion (Lei de regim es peciau dera Val d'Aran de junhsèga de 1990) a determinat qu'aqueri punts dera normativa ortografica que balhavan lòc a quaques ambigüetats avessen d'èster tornats a campar.
Entà amiar tà devant aguest prètzhèit, eth Conselh Generau d'Aran creèc ua comission compausada per persones que heren partida dera Comission qu'elaborèc es Normes ortografiques de 1983, regent e eth burèu OFEA (Oficina de Foment e Ensenhament der Aranés deth Conselh Generau d'Aran), en tot mantier un sarrat contacte tamb eth Conselh dera lenga occitana, ada quin apertien tanben quauques persones qu'en sòn dia heren partida dera vielha Comission.
Es diferéncies enter es dues « normes », era originau e era revisada, son plan petites e superficiaus quan aguestes s'apliquen ben, causa que mos hè assolidar que podem parlar d'ua soleta norma que teng dues variantes.
(prefàcia deras nòrmes ortografiques der Aranès, Frederic Vergès Bartau)
Nòrmas ortogràficas, chausias morfològicas e vocabulari de l’occitan alpin oriental :
La « Comission Internacionala per la Normalizacion Linguística de l’Occitan Alpin » es estaa creaa en 1999 sus propòsta de la Comunitat de Montanha de la Val Maira e dins lo quadre de la mesura 4.2 de la convencion Interreg II Itàlia - França. Aquesta comission era formaa da Giovanna Bianco, Franco Bronzati, Jean-Michel Effantin, Philippe Martel e Rosella Pellerino, abo la collaboracion de Dario Anghilante, e coordinaa da Xavier Lamuela. Son encharja era de propausar una ortografia e una varietat referenciala per l’ensem di parlars occitans alpins presents dins lo territòri de la Region Piemont e d’illustrar sa chausia abo un diccionari de uech mila paraulas.
La conven de mencionar quala es la relacion entre la lenga de las valadas dal Piemont e lhi autri dialèctes occitans. Lhi parlars dal nòrd, de las vals d’Ols, Cluson e Sant Martin, continuon sensa chambiaments importants aquilhi dal caire francés; pus al sud, la se fai gradualament la transicion vèrs lo piemontés, mas las características occitanas son sempre presentas e la referéncia a l’ensem de la lenga possibla.
Una varietat referenciala deu èsser generalament compresa e acceptaa. Un principi útil per l’establir es aquel de cerchar la forma de lenga que, apresa da un estrangier, lhi permeteria de comunicar normalament en donant l’impression de parlar una varietat que seria pas jamai aquela de l’interlocutor mas que poeria èsser aquela d’un luec ben pròche. Dins nòstre cas la fragmentacion dialectala permet pas de far aquò per tot l’ensem de las varietats presentas, mas, en o fasent per las valadas centralas, la s’obten já un modèl de lenga disponible per qualqui usatges generals. D’autre caire, dins la varietat propausaa, tot en cernent las características di parlars centrals, de solucions d’autras oríginas son estaas aculhias quand las semelhavon preferiblas, generalament perque las èron menc tributàrias de las influéncias italiana e piemontesa. En tot cas, en emplegant l’ortografia comuna, chascun pòt escriure dins sa pròpria varietat d’una maniera accessibla per l’ensem de lhi occitanòfons; aquò permet l’usatge de varietats localas dins ben de situacions pròprias de la varietat referenciala simplament en levant qualquas características tròp marcaas. Chal tenir da ment que la pràctica generala de l’occitan admet una lònja sèria de características dialectalas dins l’usatge cultivat; aquesta propòsta de varietat referenciala deu èsser donca presa coma un exemple de forma possibla per l’usatge general e non pas coma una lenga normativa rígida. Solament la pràctica abituala d’aquesta forma de lenga permeterè de fixar çò que chasque varietat locala lhi poerè aportar e çò que convenerè a l’usatge general. En consequéncia, la gramàtica e lo diccionari son presentats coma una caracterizacion de la varietat propausaa, en laissant de plaça, sus ben de ponchs, a de solucions alternativas.
Xavier Lamuela, coordinator de la Comission Internacionala per la Normalizacion Linguística de l’Occitan Alpin


text:
Clarac
Clarac puet estar:
- Clarac (Alta Garona), una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Montrejau y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Clarac (Altos Pireneus), una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de Tornai y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Clarac (Nay), una antiga comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Pau, y rechión de Meyodía-Pireneus, que hue fa parte d'a comuna de Nai.
- Clarac (Pireneus Atlanticos), una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón de Tèsa y rechión d'Aquitania. O suyo nombre en francés y oficialment ye Claracq.


text:
Chunta Aragonesista
La Chunta Aragonesista (CHA) ei un partit politic nacionalista de quèrres aragonés.
Ideologia[modificar | modificar la font]
Se considèren influïdi pes experiéncies deth movement socialista, des movements per emancipació sociau e nacionau, e des corrents ecopacifistes, feministes e umanistes. A estat un des partits que mès s'a significat era defensa dera Ebre e contra era politica de transvasaments des govèrns d'Espanha. Defenen era dreita d´autodeterminacion entath pòble aragonés. Era Chunta Aragonesista ei membre dera Aliança Liura Europèa e dera coalicion europèa Euròpa des Pòbles.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Era Asambleya Nazional (Congrès) ei er organ suprèm de representacion e decision dera Chunta. Establís es sues linhes politiques, es sòns programes e principis, causida as membres de Maya de los Pleytos, as deth Comitat Nazional e ath president de CHA. A ath delà era potestat de modificar es estatuts e eth reglament dera organizacion. Se compause per delegadi (aumens un per cada organizacion comarcau) e s'amasse cada tres ans.
Eth President ei causit pera Asambleya Nazional d'entre es sòns integrants, mejançant sufragi dirècte, secrèt e liure. Auti cargues executius de CHA son era Secretaria Generau e, s'escau, era Sotssecretaria o Sotssecretaries Generaus. Eth President designe, d'entre es membres deth Consello Nazional, ath Secretari Generau que li calerà èster confirmat pera Asambleya. Tanben poderà eth President designar a un o diuèrsi Sotssecretaris Generaus.
Eth Comitat Nazional ei er organ decisori de CHA entre Asambleyas Nazionals; assumís era direccion, govèrn, administracion e coordinacion deth partit. Establís era estrategia politica en tot seguir es linhes de l’Asambleya Nazional e apròve eth pressupòst e es listes electoraus. S'amasse, aumens cinc còps ar an. Hèn part d'eth ueitanta persones escuelhudes pera Asambleya ne liste dubèrta, eth President deth partit e es presidents des Ligallos de Redolada, des Ligallos d'Emigración (actuauments sonque 3: Madrid, Catalonha e Valéncia).
Maya de los Pleytos ei ua sòrta de Cort Suprèma d'interpretacion des Estatuts. La compausen 7 persones. Es sues foncions son era interpretacion des Estatuts e eth Reglament d'Organizacion, resòlver sus es objeccions as sollicituds d'afiliacion a CHA e d'autes foncions de mediacion, conciliacion e arbitratge.
Eth Consello Nazional ei er organ executiu suprèm entre Comitats Nacionals que dirigís era activitat eth partit. Son facultats sues era execucion des acòrds prenudi pes auti organs nacionaus, era coordinacion des comarcaus, era elaboracion deth pressupòst e era autorizacion de despenses. Ei format peth president de CHA e dètz-e-ueit conselhèrs causits per e entre es membres deth Comitat Nazional. S'amasse aumens un còp ath mes e es sues decisions an caractèr en tot restacar.
Fin finau cada comarca s'organize er un Ligallo de Redolada o agropacion comarcau, qu'en tot foncionar eth plenari se nomente Asambleya de Redolada e er organ que de prenuda de decisions n'ei eth Consello de Redolada. Er eth cas de Saragossa, dada era quantitat d'afiliadi s'a creat un Comitat de Redolada coma organ intermediari, a imatge dera organizacion nacionau deth partit. Es organs comarcaus escuelhen ath President comarcau, establissen era linha d'accion politica que se seguirà era era comarca e elabòren es listes de candidats des eleccions municipaus.
Es afiliadi er un madeish municipi s'organizen a trauès de Ligallos de Lugar, que generauments s'estructuren er un plenari nomentat Asambleya de Lugar. Er eth cas de Saragossa, existís un organ rector d'aguesta Asambleya. Ath delà, tanben existissen era era ciutat de Saragossa Asambleyas de Bico, que canalizen era participacion er un madeish districte municipau e sostien era labor des vocaus es es Conselhs de Districte.
Istòria[modificar | modificar la font]
Chunta Aragonesista se constituïc çò 29 de junh de 1986 coma Unión Aragonesista-Chunta Aragonesista, e se declare hereva dera tradicion aragonesista de partits de principis de sègle coma Estado Aragonés e era pròpria Unión Aragonesista. Eth partit a experimentat un espectacular ascens electorau, parallèlaments ar ascens d'autes formacions fraies der Estat espanhòu, coma Quèrra Republicana de Catalonha, Eusko Alkartasuna o Tierra Comunera - Partido Nacionalista Castellano. Es sòns dus prumèrs deputats es es Corts d'Aragon sigueren Chesús Yuste e Chesús Bernal. Actuauments a naui deputats ara camèra legislatiua autonomica; e sies còssos er eth Ajuntament de Saragossa, que li permeteren aucupar, dempús de pactar damb eth PSOE, es regidories d'Urbanisme, Espòrts, Accion Sociau, Educacion, Joenessa e Infrastructures e Plans Integraus. Dempús de 2000, tanben a un deputat ath Congrès des Deputats: eth professor, escrivan e cantautor José Antonio Labordeta, era figura mès coneishuda dera CHA. Eth çò 2000, votèc eth contra dera investidura de José María Aznar coma president; maugrat açò, eth 2004 votèc en favor dera investidura coma president deth govèrn de José Luis Rodríguez Zapatero, dempús d'arribar en ua sèria de compromisi concernent inversions en Aragon e ar arrefús ath transvasament der Èbre. Eth 2005 hec campanha eth contra dera ratificacion eth referéndum dera Constitucion Europèa.
Enlaços Extèrnes[modificar | modificar la font]
- Chunta.Com, web oficiau de CHA.


text:
Cauna de Cussac
La cauna preïstorica de Cussac se tròba al Boisson de Cadonh. Embarra pus de 150 gravaduras paleoliticas restacadas al Gravetian, en mai de nombrosas rèstas umanas, sens dobte de sepulturas, ligadas en aparéncia a las figuras parietalas.
Localizacion e istoric[modificar | modificar la font]
Se dobrís dins la val de Dordonha, en Brageiragués, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. A una longor de 1,7 km.
Las rèstas umanas[modificar | modificar la font]
Amb la cauna de Vilonor en Charanta Occitana, tanben considerada coma gravetiana, aquesta de Cussac constituís un dels rars testimònis d'associacion d'òbras parietalas e de sepulturas umanas del Paleolitic europèu. Al mens cinc individús -4 adultes e 1 adolescent- foguèron depausats dins de zonas de voludament dels orses.[1]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Zona arredondida cavuda dins lo sòl argilós de las caunas que permet als orses de s'i arrucar dins l'ivèrn per dire de manténer una temperatura equilibrada.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Meissen (627)
Liste des communes
Riesa
Ville de Riesa, localité de l'Allemagne de 34 000 habitants.
La mairie de Riesa a une adresse e-mail et un site Internet.
Radebeul
Ville de Radebeul, localité de l'Allemagne de 33 000 habitants.
La mairie de Radebeul a une adresse e-mail et un site Internet.
Meißen
Ville de Meißen, localité de l'Allemagne de 27 000 habitants.
La mairie de Meißen a une adresse e-mail et un site Internet.
Coswig
Ville de Coswig, localité de l'Allemagne de 21 000 habitants.
La mairie de Coswig a une adresse e-mail et un site Internet.
Großenhain
Ville de Großenhain, localité de l'Allemagne de 19 000 habitants.
La mairie de Großenhain a une adresse e-mail et un site Internet.
Weinböhla
Ville de Weinböhla, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Weinböhla a une adresse e-mail et un site Internet.
Moritzburg
Ville de Moritzburg, localité de l'Allemagne de 8 200 habitants.
La mairie de Moritzburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Radeburg
Ville de Radeburg, localité de l'Allemagne de 7 600 habitants.
La mairie de Radeburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Nossen
Ville de Nossen, localité de l'Allemagne de 7 100 habitants.
La mairie de Nossen a une adresse e-mail et un site Internet.
Gröditz
Ville de Gröditz, localité de l'Allemagne de 7 100 habitants.
La mairie de Gröditz a une adresse e-mail et un site Internet.
Klipphausen
Ville de Klipphausen, localité de l'Allemagne de 6 100 habitants.
La mairie de Klipphausen a une adresse e-mail et un site Internet.
Zeithain
Ville de Zeithain, localité de l'Allemagne de 6 100 habitants.
La mairie de Zeithain a une adresse e-mail et un site Internet.
Nünchritz
Ville de Nünchritz, localité de l'Allemagne de 6 100 habitants.
La mairie de Nünchritz a une adresse e-mail et un site Internet.
Lommatzsch
Ville de Lommatzsch, localité de l'Allemagne de 5 400 habitants.
La mairie de Lommatzsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Ebersbach
Ville d'Ebersbach, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie d'Ebersbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Triebischtal
Ville de Triebischtal, localité de l'Allemagne de 4 300 habitants.
La mairie de Triebischtal a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederau
Ville de Niederau, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Niederau a une adresse e-mail et un site Internet.
Strehla
Ville de Strehla, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Strehla a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Economia de Russia
Russia, l'8ena economia del mond en tamanh, sufriguèt importantas transformacions dempuèi la fin de l'Union Sovietica, en sortissent d'una economia isolada e planejada centralment, per un'economia de mercat globalament integrada. Las reformas economicas dels ans 1990 privatizèron granda part de l'industria, amb la notabla excepcion dels sectors d'energia e militara[1]. L'an 2006 foguèt lo 8en seguit de creissença, dempuèi la crisi de 1998. Lo petròli es un dels principals produches d'exportacion rus.
Malgrat aiçò, lo rapid procès de privatizacion, en comprenent un sistèma de prèst per la crompa d'accions, permetèt la formacion d'oligarquias economicas amb fòrtas relacions politicas, que daissèron la proprietat de las entrepresas privatizadas extrèmament concentrada en paucas mans. La proteccion als dreches de proprietat es pichona e lo sector privat es subjècte a intervencions de l'Estat[1]. Russia contunha de dependre fòrtament de las exportacions de matèrias, en particulara del petròli, gas natural, metals, e fusta, que comptan amb mai de 80% de las exportacions, en daissant lo país vulnerable a las oscillacions dels prèses mondiales.
Lo país signèt un contracte bilateral amb los Estats Units coma un preludi a una adesion a l'Union Europèa.


text:
Víctor Balaguer
Víctor Balaguer i Cirera (Barcelona, 11 de decembre de 1824 - Madrid, 14 de genièr de 1901) foguèt un politician, poèta e istorian catalan.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Víctor Balaguer èra lo filh d'un metge d'ideologia liberala; venguèt orfanèl quand èra menudet. Sas idèas radicalas provoquèron que sa maire lo deseiretèsse.
Maçon, liberal e d'idèas romanticas, collaborèt a de jornals liberals divèrses coma El Constitucional, El Laurel, El Genio e La Lira e en 1846 partiguèt a Madrid (Espanha), ont coneguèt las principalas personalitats literàrias e politicas d'aquel temps. Fondèt a Barcelona lo jornal liberal La Corona de Aragón, que i declarava una adesion ferventa al passat gloriós de Catalonha e a l'encòp que exigissiá una descentralizacion pels territòris de l'anciana corona catalanoaragonesa.
Participèt a la restauracion dels Jòcs Florals en 1859, e ne foguèt un participant assidu. Foguèt qualques annadas exilhat en Occitània de 1865 a 1867 per aver participat a la conspiracion del general Prim, ont coneguèt Frederic Mistral en 1865 e participèt al Felibritge, que ne foguèt nomenat vicepresident. Foguèt membre de la delegacion catalana que donèt la Copa Santa als escrivans occitans.
En 1867 tornèt en Catalonha e durant lo regne d'Amadeu I d'Espanha foguèt Ministre de Foment e d'otramar. Tornèt a ocupar aquela carga del temps de la Primièra Republica Espanhòla (1871) e del temps del govèrn de Práxedes Mateo Sagasta en 1886.
Foguèt autor de pèças de teatre romanticas en catalan e tanben en espanhòl, e escriguèt Historia de Cataluña y de la Corona de Aragón. Coma istorian se considèra que foguèt pas un cercaire erudit, mas al contrari un divulgaire romantic del passat istoric de Catalonha que barrejava los faches reals e las legendas, amb una fòrta intencion nacionalista.
Òbras[modificar | modificar la font]
Poesia e teatre en catalan[modificar | modificar la font]
- Los trobadors moderns (1859)
- Lo trobador de Montserrat (1861)
- Esperances i records (1866)
- Don Joan de Serrallonga (1868)
- Los Pirineus (1893), mes en musica per Felip Pedrell
Teatre en espanhòl[modificar | modificar la font]
- Pepín el Jorobado o el hijo de Carlomagno (1838)
- Enrique el Dadivoso (1847)
- Juan de Padilla (1848)
- Vifredo el Velloso (1849)
Estudis e ensages en espanhòl[modificar | modificar la font]
- Historia de Cataluña y de la Corona de Aragón (1860-1863)
- Las calles de Barcelona (1865)
- Historia política y literaria de los trobadores (1878-79)
- Instituciones y reyes de Aragón (1896)
- La libertad constitucional (1857)
- Memorias de un constituyente (1868)
- El Regionalismo y los Juegos Florales (1897)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://www.victorbalaguer-bmb.org/victor.htm
- http://perso.wanadoo.es/lipmic/Poecat/balaguer.htm
- (en)Victor Balaguer sus la Classic Encyclopedia, basada sus l'edicion de 1911 de la Encyclopaedia Britannica


text:
Ligur antic
Lo ligur antic (de pas confondre amb lo ligur romanic actuau) es una lenga estencha que se parlava a l'Edat Antica dins lei regions actualas de Provença e Ligúria e aviá tengut, inicialament, un territòri pus vast.
Segon fòrça especialistas[1], lo ligur antic aperten a la familha dei lengas indoeuropèas. Pus precisament, es dins la branca italoceltica, dins la quala lo ligur antic es un intermediari entre lei lengas celticas e lei lengas italicas. Aquesta classificacion èra pas tant evidenta nimai acceptada avans la fin dau sègle XX perque lei documents son escars dins aquesta lenga.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ SERGENT Bernard (1995) Les Indo-Européens: histoire, langues, mythes, París: Payot


text:
Ibèrs
Leis ibèrs son l'ensems de pòbles que lei fònts classicas grègas (Tales de Milet, Ruf Fèst Avièn, Erodòt, Estrabon...) identifican lòng de la còsta orientala de la Peninsula Iberica aumens tre lo sègle VI avans l'èra crestiana que forman benlèu un grop de pobles preceltics e non pas una familha de pobles ; de fach, es dificil d'establir sa parentat. Puei que lei fònts classicas coïncidisson pas sempre dins lei termieras geograficas precisas ni dins l'enumeracion de pòbles concrets, sembla que la lenga èra lo critèri fondamentau que leis identificava coma d'ibèrs. Dins lei pobles ibèrs i a lei cinesians, lei turdetans, lei mastinis, lei iberoligurs; mai tard, après lei migracions dei pobles cèltas, se trobarà tanben lei celtibèrs. Leis inscripcions en lenga iberica apareisson dins lo territòri que lei fònts classicas assignan ais ibèrs: la zona costiera dau sud de Lengadòc-Rosselhon fins a Alacant, qu'arriba fins a l'interior per la vau d'Èbre, per la vau de Segura e per la vau auta de Guadalquivir. Lo concèpte de cultura iberica es pas un patron que se repetís de manièra escleda per cadun dei pòbles identificats coma d'ibèrs, mai per l'ensems dei culturas individualas que sovent presentan de caracteristicas similaras. Antau, cau destacar l'emplec de dos sistèmas d'escritura diferents, au nòrd e au sud, l'emplec exaustiu de l'escritura au nòrd, l'abséncia d'escultura au nòrd que contrasta amb lei manifestacions brilhantas au sud, l'emplec de falcatas au sud e d'espasas celticas dau tipe de la cultura de La Tène au nòrd, de grands cavòts e monuments funeraris au sud, en contrast amb de pichons tumuls e estelas inscrichas au nòrd, de decoracion ceramica geometrica au nòrd e figurada au sud...


text:
Soman
Lo soman es una substància incolòra, camfrada e volatila de la categoria deis organofosforats e un neurotoxic fòrça perilhós per l'èstre uman e l'animau. Sa dòsi letala es fòrça febla amb una valor d'environ 5 ppb, ço que representa una toxicitat 1000 còps pus importantas qu'aquela de cianur, es pòu passar sensa dificultat lei barrieras dei paumons ò dau pèu per ganhar lo sang. Per aquela rason, lo soman es una arma quimica considerada coma una arma de destruccion massiva que sa produccion, son estocatge e son utilizacion son defendudas.