c: text/html

text:
Ribiers
Ribiers[1] (Ribiers en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat al sud del departament dels Anautitas-Alpes #que ne representa lo ponch mens elevat (quartièr del Virail).
Lo vilatge a situat dintre de nombrosas reünions (reünion de la Platte, calhau de Gloritte e montanha de la Pèira impie) e installat al bòrd del riu nomenat « lo Buëch ». S'i tròba las vilas de Sisteron al sud, Laragne al nòrd e lo pòble de Mison al nòrd-es.
Le village est situé au sud du département des Hautes-Alpes dont il représente le point le moins élevé (quartier du Virail).
Le village est situé entre de nombreux sommets (sommet de la Platte, roc de Gloritte et montagne de la Pierre impie) et installé au bord de la rivière nommée « le Buëch ». On y trouve les villes de Sisteron au sud, Laragne au nord et le village de Mison au nord-est.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria del pòble remonta al periòde pré-medieval que # i aguèt pendent el bastit ; el se prénommait alavetz Ripæ o Rivi[2]. En lo moment de las invasions sarrasines dels ans 900, los Sarrasins #establir una fortalesa (uèi desapareguda) al pè de la montanha de la Pèira impie, près de Ribiers ; el se ensuivit una batalha en virant al desavantatge dels envahisseurs[3] portada segon la legenda per Sant Beuvon l'an 973[4]. Dempuèi los ans 900, un castèl i aguèt bastit per protegir lo pòble, vengut important, dels velléités del pòble de Mison (a portada de vista d'en un autre luòc). Lo castèl se engrandeix lentament pendent dos sègles abans d'èsser daissat a l'abandon. En los ans 1000 i aguèt luòc una batalha entre Ribiers e Lo Poët per una butte, e #qu'amassa tot al mai una desena de chevaliers e una cinquantena de paysans a pè.
Al Sègle XII, lo abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon i possedís la glèisa Santa-Ostal, dins lo castèl de Creissint (près de Clarescombes, a 961 m d'altitud). Aquela glèisa e las intradas #que i avián ligat son de contunh cedits al òrdre de Chalais (1193), de contunh als espitalaris de Sants-Texans de Jerusalem[5].
En 1516, los abitants de Nogueres-sus-Jabron e de Ribiers s'opausan en lo cas del bornage de las siás tèrras : la disputa dégénère en combat sagnant, #que dona luòc a un procès de longa haleine[6].
- Pagar un pesat tribut en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala (mai de 40 soldats mòrtes).
L'histoire du village remonte à la période pré-médiévale durant laquelle il fut bâti ; il se prénommait alors Ripæ ou Rivi[7]. Lors des invasions sarrasines des années 900, les Sarrasins établirent une forteresse (aujourd'hui disparue) au pied de la montagne de la Pierre impie, près de Ribiers ; il s'ensuivit une bataille tournant au désavantage des envahisseurs[8] menée selon la légende par Saint Beuvon en 973[9]. Dès les années 900, un château fut construit pour protéger le village, devenu important, des velléités du village de Mison (à portée de vue d'ailleurs). Le château s'agrandit lentement durant deux siècles avant d'être laissé à l'abandon. Dans les années 1000 eut lieu une bataille entre Ribiers et Le Poët pour une butte, et qui réunit tout au plus une dizaine de chevaliers et une cinquantaine de paysans à pied.
Au Sègle XII, l’abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon y possède l’église Sainte-Marie, au château de Creissint (près de Clarescombes, à 961 m d’altitude). Cette église et les revenus qui y étaient attachés sont ensuite cédés à l’ordre de Chalais (1193), puis aux hospitaliers de Saint-Jean de Jérusalem[10].
En 1516, les habitants de Noyers-sur-Jabron et de Ribiers s’opposent à propos du bornage de leurs terres : la dispute dégénère en combat sanglant, qui donne lieu à un procès de longue haleine[6].
Il paya un lourd tribut lors de la Première Guerre mondiale (plus de 40 soldats morts).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ Jean Charles François Ladoucette, op. cit., pàg. 45
- ↑ De las traces daissadas en Provence per las Sarrasins Henri Bigot, 1908
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bòsques, Yann Codou, Ostal-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Lista dels establiments religioses en levant del abbaye Sant-André del Modèl:Xe al Modèl:XIIIe sègle », in Guy Barruol, Roseline Bacon e Alain Gérard (directors de publicacion), La abbaye de Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, istòria, arqueologia, rayonnement, Actes del colloque interrégional agut l'an 1999 a l'escasença del millenari de la fondacion de la abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes De Lums, Quasèrns de Salagon pas 4, Comandi, 2001, 448 pàg. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226
- ↑ 6,0 6,1 Modèl:Labor, article Nogueres-sus-Jabron Error de citacion : Invalid
tag; name "La_Torre" defined multiple times with different content
- ↑ Ladoucette,
- ↑ Jean Charles François Ladoucette, op. cit., p. 45
- ↑ Des traces laissées en Provence par les Sarrasins Henri Bigot, 1908
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bois, Yann Codou, Marie-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Liste des établissements religieux relevant de l’abbaye Saint-André du Modèl:Xe au Modèl:XIIIe siècle », in Guy Barruol, Roseline Bacon et Alain Gérard (directeurs de publication), L’abbaye de Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, histoire, archéologie, rayonnement, Actes du colloque interrégional tenu en 1999 à l'occasion du millénaire de la fondation de l'abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes de Lumières, Cahiers de Salagon no 4, Mane, 2001, 448 p. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Republica Dominicana
La Republica Dominicana o mens formalament Sant Domingo (en espanhòl República Dominicana, Santo Domingo) es un Estat d'America Centrala e de la Cariba qu'ocupa l'èst de l'illa d'Aïtí.
Sa capitala es Sant Domingo.
Lo gentilici es dominican -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 Lo periòde coloniau
- 2.2 La Republica Dominicana independanta
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
L'istòria dau territòri que correspond a la Republica Dominicana actuala es quasi desconeguda avans l'arribada deis Europèus en causa de l'abséncia de documents escrichs. L'illa d'Hispaniola foguèt descubèrta per Cristòl Colomb tre son premier viatge e leis Espanhòus i establiguèron rapidament de colonias. Sota la direccion de Bartolomeo Colomb, fraire dau precedent, fondèron Santo Domingo en 1496-1497. Puei, lo governador Nicolás de Ovando organizèt la colonia entre 1502 e 1509 e ne tuèt la màger part de la populacion indigèna per establir la dominacion espanhòla[1]. Ansin, l'illa venguèt la basa principala dei conquistadors que conquistèron Mexic e Peró.
Pasmens, leis Espanhòus ocupèron pas la totalitat de l'illa. Son litorau venguèt donc pauc a pauc un refugi per lei flibustièrs. Principalament d'origina francesa, aquelei piratas i bastiguèron de pòrts fortificats sota la direccion de François Levasseur, flibustièr e governador de facto de l'illa de la Tartuga. Lentament, se formèt ansin una colonia francesa de Sant Domingo qu'entraïnèt lo partiment d'Hispaniola entre una mitat occidentala francesa, a l'origina d'Haití, e una mitat orientala espanhòla a l'origna de la Republica Dominicana.
L'activitat economica de la colonia espanhòla se concentrèt dins lei regions sud-èst e se centrèron sus de produccions colonialas tipicas coma lo sucre ò lo cafè. A respèct deis autrei colonias de la region, lo nombre de Blancs e de Negres liures i èra important e la proporcion d'esclaus relativament febla. Pasmens, la populacion generala i èra febla car Espanha donava la prioritat a seis autrei domenis americans. Puei, après sa desfacha còntra la França Revolucionària, Espanha abandonèt sa partida de l'illa en 1795.
Durant la Revolucion Francesa, la partida orientala de l'illa escapèt ai combats saunós que se debanèron dins la partida occidentala. Dins aquò, de combats i opausèron soudats francés e colons espanhòus. Sostenguts per lei Britanics, lei segonds ganhèron e prenguèron lo contraròtle de Santo Domingo en 1809. Aquò permetèt la restitucion de la colonia a Espanha au Congrès de Viena.
La Republica Dominicana independanta[modificar | modificar la font]
L'independéncia[modificar | modificar la font]
La restauracion de la preséncia espanhòla foguèt malaisada en causa de l'afebliment de la poissança coloniala. En 1822, Haití ocupèt la totalitat de l'illa. Aquò entraïnèt l'exili d'un nombre fòrça de Blancs e un òdi duradís entre Dominicans e Haicians. En 1844, lei premiers se revoutèron còntra lei segonds e venguèron independents. Pasmens, la Republica Dominicana conoguèt una tiera de trèbols e de periòdes d'instabilitat dins lo corrent deis annadas 1840-1850. En fàcia d'aquela situacion caotica, lo generau Pedro Santana demandèt en 1861 au govèrn espanhòu de tornar prendre lo contraròtle dau país. Pasmens, la restauracion de l'òrdre coloniau èra pas popular e costós. Ansin, Madrid se retirèt definitivament de l'illa en 1865.
Lo desvolopament de l'influéncia estatsunidenca[modificar | modificar la font]
De 1861 a 1916, la Republica Dominicana contunièt de conóisser de dificultats fòrça importantas e de periòdes d'instabilitat. En parallèl, lo país passèt pauc a pauc dins l'esfèra d'influéncia deis Estats Units d'America.
D'efèct, après lo retirament definitiu d'Espanha, lei combats entre lei diferentei faccions desirosas de dirigir lo país comencèron tornarmai. Durèron fins a 1881 e la presa dau poder d'Ulises Heureaux. Lo cap novèu dirigiguèt lo país fins a son assassinat en 1889 e establiguèt una dictatura per restaurar l'òrdre. Assaièt tanben de favorizar lo desvolopament de la produccion sucrièra. Per aquò, aguèt besonh de capitaus estatsunidencs, çò que permetèt a Washington d'establir son influéncia dins la gestion deis afaires dominicans.
Après sa mòrt, la situacion se melhorèt pas : de trèbols grèus perturbèron l'activitat economica e lo deute nacionau aumentèt d'un biais inquietant. Ansin, après l'assassinat dau president Ramon Caceres (1908-1911) e un periòde fòrça caotic de 1911 a 1916, leis Estats Units decidèron de desbarcar de tropas per restablir dirèctament l'òrdre.
L'intervencion estatsunidenca[modificar | modificar la font]
Leis Estatsunidencs ocupèron militarament lo territòri dominican de 1916 a 1924. Après l'eliminacion d'una fòrta resisténcia dins lei regions orientalas, capitèron de restablir un òrdre economic — favorable a seis interès — e de tornar crear una administracion. Formèron tanben una armada nacionala que son comandament foguèt fisat au generau Rafael Leonidas Trujillo. En 1924, organizèron d'eleccions que veguèron l'eleccion a la presidéncia dau generau Horacio Vasquez. Puei, retirèron sei tropas dau país dins lo corrent de l'annada. Pasmens, gardèron lo contraròtle dei doanas.
Lo periòde dau generau Trujillo[modificar | modificar la font]
Horacio Vasquez gardèt lo poder fins a un còp d'estat menada en 1930 per lo generau Trujillo que gardèt lo poder de 1930 a 1961. Establiguèt una dictatura basada sus lo contentament dei revendicacions dei païsans (reforma agrària, construccion de rotas... etc.) e sus la produccion de sucre gràcias au sostèn d'investiments estatsunidencs. Desvolopèt tanben un culte de la personalitat (la capitala prenguèt lo nom de Ciudad Trujillo en 1936) e creèt una polícia politica per reprimir seis opausants.
Trujillo adoptèt una politica estrangiera activa e sostenguèt mai d'un dictator american descaigut. Pasmens, en 1960, foguèt implicat dins una temptativa d'assassinat dirigida còntra lo president veneçolan e perdiguèt lo sostèn de Washington. Un an pus tard, foguèt assassinat ambé l'ajuda de la CIA e remplaçat per Joaquin Balaguer.
La Revolucion d'abriu[modificar | modificar la font]
Après la fin dau periòde Trujillo, la Republica Dominicana conoguèt una parentèsi democratica ambé l'eleccion de Juan Bosch, cap en exili dau Partit Revolucionari Dominican (PRD), en decembre de 1962. Dirigiguèt lo país de febrier a setembre de 1963 e promulguèt una constitucion novèla assegurant la reconóissença dei sindicats, l'egalitat entre leis òmes e lei fremas e la secularizacion de la societat.
Aquelei mesuras suscitèron l'ostilitat dei partits conservadors e l'inquietud deis Estats Units. Un còp d'estat militar foguèt donc organizat per lei militars. Aquò entraïnèt de trèbols grèus e lo 24 d'abriu de 1965, la populacion e una partida de l'armada se revoutèt còntra lo regime. Tres jorns pus tard, leis Estats Units decidèron d'intervenir a son torn per defugir la formacion d'un segond estat comunista dins la region. Una fòrça de 40 000 òmes foguèt mandada dins l'illa per restablir l'òrdre, çò que necessitèt plusors mes de combats (24 d'abriu - 3 de setembre).
Lo periòde de Joaquin Balaguer[modificar | modificar la font]
La segonda ocupacion estatsunidenca de la Republica Dominicana durèt d'abriu de 1965[2] a setembre de 1966. Favorizèt l'eleccion de Joaquin Balaguer que formèt un regime non comunista que venguèt rapidament fòrça autoritari.
Coma durant lo periòde Trujillo, lei païsans venguèron la basa dau regime. Pasmens, en 1978, foguèt batut ais eleccions per Antonio Guzmán (PRD) que capitèt de restaurar la patz civila. Guzmán sostenguèt lo desvolopament de l'agricultura e dei zònas ruralas. Se suicidiguèt en 1982 e foguèt remplaçat per Salvador Jorge Blanco (PRD). Durant sa presidéncia, d'aumentacions dei prètz importantas entraïnèron d'esmogudas e lo país deguèt demandar l'ajuda dau FMI. Aqueu darrier impausèt un plan d'austeritat estricte qu'agravèt lei trèbols (70 mòrts lei 23 e 24 d'abriu de 1984).
Aquelei tensions permetèron lo retorn au poder de Joaquin Balaguer en 1986. Au contrari de sa presidéncia precedenta, adoptèt una politica relativament liberala e acceptèt l'existéncia d'una oposicion. Un programa important de construccions e d'investiments publics permetèt de melhorar la situacion economica. Pasmens, l'economia dominicana demorava fragila e Balaguer deguèt organizar de fraudas massivas per èsser tornat elegir en 1990 e en 1994. Laissèt finalament lo poder en 1996 après de campanhas de protestacions còntra lei fraudas electoralas de 1994.
La Republica Dominicana dempuei 1996[modificar | modificar la font]
Dempuei 1996, lo desvolopament dau torisme, ja començament durant lei darriereis annadas dau periòde Balaguer, es vengut la prioritat dei govèrns successius de la Republica Dominicana. En parallèl, lo país retròba una partida de son autonòmia a respèct deis Estats Units (restabliment dei relacions diplomaticas ambé Cuba en 1998, raprochament ambé Veneçuèla en 2004). Leonel Fernández (Partit de Liberacion Dominicana, PLD), president de 1996 a 2000 e de 2004 a 2012, es l'autor principau d'aquela evolucion. Aquò a permes de melhorar l'economia gràcias au sostèn de Caracas mai la situacion demora malaisada (crisi en 2002-2003) car Veneçuèla conóis a son torn de problemas economics dempuei leis annadas 2010.


text:
Francomtés
Lo francomtés (frainc-comtou) es siá una lenga romanica que fa partida de las lengas d'oïl, siá, segon una autra concepcion, un dialècte de la lenga francesa o (lenga d'oïl). Se parla sustot en França e dins una pichona zona de Soïssa. Es practicament estench dins la totalitat del territòri sota la pression del francés estandard.
Localizacion[modificar | modificar la font]
En França se localiza dins lo nòrd e lo nòrd-oèst de la Franca Comtat, dins los departaments de l'Auta Sòna, del Territòri de Belfòrt, lo nòrd de Doubs e lo nòrd de Jura (la zona sud d'aqueles dos darrièrs departaments parla francoprovençal). En Soïssa se parla dins lo canton de Jura.
Normativizacion[modificar | modificar la font]
A pas cap de nòrma generalament acceptada.
Estatut legal[modificar | modificar la font]
En França, se benefícia pas de cap de legislacion a nivèl general e la ratificacion de la Carta europèa de las lengas regionalas o minoritàrias demòra blocada.


text:
1720
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1720 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Provença[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una epidemia de pèsta (dicha Pèsta de Marselha) en causa de negligéncias fòrça grèvas que permetèron au naviri Grand-Saint-Antoine de desbarcar de marchandisas de valor contaminadas per lo bacil Yersinia pestis. Fins a 1722, la malautiá s'estendèt rapidament dins la vila (onte tuèt entre 30 000 e 30 000 personas sus una populacion estimada entre 80 000 e 90 000 abitants) e dins la region (onte tuèt entre 90 000 e 120 000 personas sus una populacion estimada a 400 000 abitants).
A tèrme lòng, l'epidemia de pèsta de 1720-1722 aguèt de consequéncias importantas sus l'economia provençala car entraïnèt lo declin definitiu dei pòrts occidentaus rivaus de Marselha (magerament Lo Martegue e La Ciutat) e renforcèt l'importància demografica de la vila focèa. D'efèct, après 1722, de migracions intèrnas permetèron de reformar la populacion marselhesa (tre 1765) au detriment deis autrei vilas e dei zònas ruralas aupencas que perdiguèron un nombre important d'abitants.
França[modificar | modificar la font]
En febrier, fin de la Guèrra de la Quadrupla Aliança que s'acabèt per una victòria de la coalicion opausada ais Espanhòus. Espanha deguèt restituir totei sei conquistas. Pasmens, l'annada foguèt sustot marcada per la falhida dau sistèma de Law. D'efèct, a partir de febrier, lo rendement deis accions èra vengut tròp feble per sostenir l'especulacion. A partir de març, lo pretz deis accions comencèt de demenir e lo public comencèt de retirar sei sòus de la banca de Law. Entre julhet e octòbre, l'establiment foguèt liquidat e de miliers d'abitants i perdiguèron de somas importantas. En revènge, l'Estat aviá aprofichat lo sistèma per redurre son deute permetent au regent Felipe d'Orleans de restaurar de finanças publicas sanas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Fin dau rèine brèu d'Unsa III (1719-1720) que foguèt remplaçat per Nul (1720-1724).
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Assopliment de la lèi qu'enebiguèt l'importacion de libres europèus. D'ara endavant, leis obratges sensa relacion ambé lo cristianisme podián intrar sus lo territòri japonés.


text:
Empèri Mejan egipcian
L'Empèri Mejan egipcian qu'ei un periòde de l'istòria de l'Egipte antic qui segueish lo purmèr periòde intermediari e qui precedeish lo dusau periòde intermediari. L'istoriografia egipciana que i bota las XIau e XIIau dinastia. Aqueth periòde que s'obreish dab la pujada de la XIau dinastia e mei qu mei deu faraon Montohotep II qui, en tot véncer los reis d'Eracleopòlis (de la IX dinastia) que torna unificar l'Egipte en prenent lo títol de "Rei de la duas tèrras". La capitala que passa a Tebas (uei Loxòr) e Amon e Monto be'n son uns deus dius màgers.
Suu punt de vista arquitecturau, l'Emperi Mejan qu'ei los temps de la purmèra edificacion deus temples funeraris de Karnak. Durant aqueth periòde que's torna bastir piramidas e los rites funeraris com la construccion de tombas de bèth endom e la momificacion, que's "democratizan" e non son pas mei reservats aus sols faraons.
De véder:
- Per las dinastias: XIau dinastia, XIIau dinastia.
- Peus personatges: Montohotep II.
- Peus monuments: Karnak.


text:
Château-Bernard
'Château-Bernard' (nom francés, lo nom occitan es desconegut) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a la cœur del balcon Es del Vercors, aquela municipalitat fa partida del Parc natural regional del Vercors e a constituit de caseriux repartida a una altitud mièja de 1000 mètres. La municipalitat fa egalament partida de la airal urban de Grenòble.
Située au cœur du balcon Est du Vercors, cette commune fait partie du Parc naturel régional du Vercors et est constituée de hameaux répartis à une altitude moyenne de 1000 mètres. La commune fait également partie de l'aire urbaine de Grenoble.


text:
1237
Aquesta pagina concernís l'an 1237 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra l'Empèri Mongòl que son intensitat acomencèt de demenir en causa dau desplaçament d'una partida dei tropas mongòlas vèrs d'autrei regions d'Asia. Pasmens, de fòrças considerablas èran totjorn presentas en China e lei Chinés èran totjorn en dificultat importanta lòng de sa frontiera meridionala. En Sichuan quasi totalament conquistat per lei Mongòls en 1236, lo governador Yu Jie decidèt donc d'adoptar una estrategia novèla e acomencèt una campanha de fortificacion sistematica deis endrechs estrategics de la region. Aquò permetiá de demenir la superioritat dei tropas mongòlas que podián pas utilizar sa mobilitat dins lei zònas montanhosas solidament fortificadas e favorizèt lei còntra-ofensivas Song de 1239.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 24 de febrer de 2013
Quíchoa equatorian: Leçon 1
Lo quíchoa equatorian o quíchoa septentrionau qu'ei, com lo nom ac indica, lo mei septentrionau deu grop quechoan d'idiòmas. Qu'ei parlat en Equator, au sud de Colómbia e au nòrd deu Peró. Que n'existeish un parlar estandardizat dit "quíchoa unificat" (en quíchoa: Shukllachistakichwa) qui serveish de lengua co-oficiau en Equator. Lo quíchoa unificat qu'ei de segur ua lengua aparentada au quéchoa (o quíchoa) peruviano-bolivian, totun que n'ei en generau considerat com a lengua distinta e non pas com a simpla varietat pr'amor de la dificultat d'intercomprehension enter los dus idiòmas. Atau, quan e disem quíchoa unificat, que cau compréner que s'ageish plan deu quíchoa septentrionau e non de l'ensemble quéchoa (o quíchoa) . La terminologia emplegada per la wikipèdia occitana que pòt indusir confusion.Totas las wikipèdias en las lengas indoeuropèas mei espandidas (anglés, espanhòu, portugués, francés, alemand...) que consideran lo quéchoa com estant ua "familha de lenguas" , de nombre discutible - dinc a 40 lenguas segon Ethnologue - e de diversitat mei grana que non pas la de las lengas eslavas e a penas mensh grana que la de las lenguas romanicas o la de las lenguas germanicas. N'ei pas lo cas de la wikipèdia occitana qui considera lo quichua-quéchua com a lengua unica, a despieit deu problèma de la manca d'intercomprehension enter los diferents grops, plan admesa per tots, occitans comprés. Aquera contradiccion que deu estar un simptòma deu sindròme occitan. Aquiu qu'avetz ua leçon tirada deu metòde Ross de quíchoa. Qu'èi sonque modificada la grafia de l'autora tà respectar la nòrma oficiau. 1. ¿Allillachu kanki?
2a. Ari, allillami kani.
2b. ¿Kanká?
3. Ñukapish allillami kani.
4. ¿Allillachu kampah yaya?
5a. Ari, paypish allillami.
5b. ¿Kampah yayaká?
6. Ñuka yayapish allillami.
1. Vas plan ?
2a. Òc, que vau plan.
2b.E (qué de) tu?
3. Que vau plan tanben
4. Se va plan lo ton pair ?
5a. Òc, (eth) que va plan tanben.
5b. E (què deu) ton pair?
6. Lo men pair que va plan tanben.
Vocabulari :
Ñuka : jo, lo men
kan : tu
pay : eth, era
kampah (grafiat autes còps: cambaj): ton, lo ton
kana: estar, èster
churi: hilh
ushushi ( En Imbabura e en unificat: ushi): hilha
mama : mair, mamair
yaya, taita : pair, papair
kayakama (EnImbabura : kayakaman) : A doman , a deman
Que marcan unha enfasi segondària, per exemple hens las frasas 2b e 5b, -ka qu'ei emplegat tà indicar un cambi de subjècte. Hens las frasas 3, 5a e 6, le sufixe -pish qu'ei emplegat tà marcar lo hèit de que disen la medisha causa a prepaus de cada ua de las personas mentavudas.
2- L'accent finau de ¿kanká?
Que's refereish a la question originau, atau que remplaça lo vèrbe. ¿kanká? : e tu?
3-Conjugason deu vèrbe kana (estar, èster)
kani : que soi
kanki (grafia velha: kangui): qu' ès
kan: qu'ei Quasi tots los vèrbes que's conjugan parièr en quíchua. Quan e saps conjugar un vèrbe, que'us saps conjugar tots o quasi. Quauques remarcas sus la pronóncia: Lo quíchoa septentrionau (com lo quéchoa tot e l'aimara) qu'a sonque tres vocaus: a, i e u. Totun, com en quéchoa tot e en aimara, la pronóncia de i que pòt semblar a ua e e la de u a ua o, aquò que depen de l'environament de la vocau.
H (qui remplaça la j de la grafia vielha) a la fin d"un motque's pronóncia com ua jota espanhòla: cambah
h au començament deu mot qu'ei mensh dura, que soa quasi com ua h gascona: hatun.
ñ que's pronóncia com nh en gascon
n que's pronóncia velara (ng) quan e's tròba en fin de mot o davant k, w, m, r, y. ` Que soa m davant p (e b en la grafia velha, p qu'englòba p,b e f en quíchoa unificat ), que's pronóncia dentau (la n de joen, an...) sequenon. Lo digraf ll que pòt préner las duas valors de la j gascona segon los locutors, com en gascon (y e j). Sh com en gascon, ch com en espanhòu (ch a miei camin enter ts e ch gascons) L'accentuacion qu'ei de manera regulara sus l'avant-darrèr sillaba. Qu'ei sus la darrèra sillaba tà marcar l'enfasi, alavetz la sillaba accentuada que pòrta un accent.
Qu'èm lo Món (cantat en quíchua unificat) (la video que'ns rapèra lo quichua n'ei pas un idiòma sonque andin, qu'ei tanben parlat en Amazònia):


text:
Processor central
Lo processor central, de l'anglés CPU, Central Processing Unit, es lo compausant essencial d'un ordenador qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un programa.
Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol circuit integrat es abitualament nomenat microprocessor; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del transistor en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'unitat centrala (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las annadas 1960 (Weik 1961).


text:
Restanca d'Assoan
La restanca d'Assoan es lo nom balhat a doas restancas del flume de Nil existentas a la broa de la vila d'Assoan (Aswan), en Egipte, e que pòrtan ambedoas aqueste nom.
La primièra, coneguda coma la « restanca vièlha » o « restanca bassa » d'Assoan, foguèt bastida pels britanics entre 1898 e 1902, e serà acabada en 1907. Serviguèt per emmagazinar una quantitat d'aiga considerabla per l'irrigacion. En general los lòcs amb rèstas arqueologicas foguèron practicament pas tocats.
La segonda dicha « restanca nauta » foguèt prevista en 1952, exactament après lo còp d'Estat de Nasser e, al començament, èra previst que los Estats Units ajudarián a finançar la bastison mas aquò capitèt pas e en 1956 lo govèrn egipcian prepausèt de contunhar lo projècte en solitari. Fin finala lo poguèt realizar amb l'ajuda de l'Union Sovietica alara en plena Guèrra Freja.
La paissièra foguèt en aquel temps una granda òbra d'engenhariá; calguèt 18 còps mai de material que çò utilizat per la piramida de Kheops. La restanca fa 4 km de long, 1 km de larg a la basa e 125 m de naut. Quand foncionèt a plen rendement pel primièr còp, produguèt a l'entorn de la mitat de l'energia del país e 15% del total l'an 1998, en mai de portar l'electricitat a de zonas aluenhadas que fins alara n'avián pas.
L'estancada de l'aiga creèt un lac artificial que recebèt lo nom de Lac Nasser, en onor del president Nasser, principal impulsor de l'infrastructura.


text:
1855
Aquesta pagina concernís l'an 1855 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après sei dos succès dei tres annadas precedentas, Kassa Hailu deguèt faciar lo ras de Tigre que s'opausava a son coronament coma negus. Lo 9 de febrier, lei tropas de Kassa ganhèron la batalha de Deresge e lo ras de Tigre capitulèt dins lei setmanas seguentas. Aquela victòria favorizèt lo coronament de Kassa que venguèt lo negus Tewodros II lo 11 de febrier. Aquò marquèt la fin dau Temps dei Princes e la restauracion d'un poder centrau fòrt per lo premier còp dempuei 1768-1769.
En març, Tewodros II decidèt de reconquistar lei territòris venguts independents dempuei lo sègle precedent. Ataquèt ansin la region de Wello que resistèt amb acarnament. La sason dei pluejas arrestèt pas lei combats que s'acabèron per la presa de Meqdela lo 12 de setembre. Lo negus ordonèt d'i bastir una fortalesa que venguèt per la seguida lo centre de son govèrn. Unei caps wellos i foguèron tanben gardats coma ostatges.
A la fin de l'annada, Tewodros II mandèt una armada conquistar Choa, estat etiopian vengut independent e relativament prospèr gràcias a sa neutralitat dins lei conflictes finaus dau Temps dei Princes. Au contrari de Wello, unei regions capitulèron sensa combat e la mòrt dau prince de la region agravèt la situacion. En novembre, lei fòrças de Choa foguèron batudas a Barakat e Tewodros II capturèt Menelik, l'eiretier de Choa.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Tièra de victòrias dei fòrças imperialas còntra lei tropas de la Revòuta Taiping. Premier, lei darrierei fòrças taiping de l'ofensiva de 1853 còntra Pequin foguèron definitivament anientadas en març per lo generau mongòl Sengge Rinchen dins la region de Lianzhen. Sus lo frònt de Wuhan, lei dos camps capitèron de gardar sei posicions mai dins la region de Hunan, la batalha de Tongcheng s'acabèt per una victòria Qing qu'empachèt lei Taiping d'intrar dins la region. Enfin, en novembre, lo sètge de Luzhou (22 mes) s'acabèt per una victòria imperiala suplementària e l'eliminacion de sa garnsion. Pasmens, l'annada seguenta, lo començament de la Segonda Guèrra de l'òpi permetèt ai Taiping de subreviure e de se restablir.
En revènge, còntra lei Nian, lei fòrças Qing conoguèron una tièra de dificultats. En particular, la cavalariá leugiera de l'insureccion, equipada d'armas de fuòc modèrnas, menacèt la linha entre Pequin e lei fòrças mandadas còntra lei Taiping.
Japon[modificar | modificar la font]
Après l'umiliacion de l'annada precedenta (→ 1854), leis autoritats japonesas decidèron d'adoptar una tiera de reformas per melhorar lei defensas de l'archipèu (reformas Ansei). De comandas foguèron passadas per construrre de naviris de guèrra modèrnes e una escòla militara organizada segon lo modèl occidentau. Japon recebèt ansin son premier naviri de vapor dins lo corrent de l'annada, lo Kanko Maru, e lo destinèt a l'entraïnament de sa futura marina. L'estudi dei sciéncias occidentalas (Rangaku), qu'èra limitat, foguèt d'ara endavant fòrça encoratjat.
En parallèl, destruccion d'una partida d'Edo après un tèrratrem lo 11 de novembre. Aperaquí 7 000 abitants foguèron tuats.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'obratge de l'engenhaire estatsunidenc James Bichens Francis (1815-1892) sus lei turbinas Fourneyron. La turbina Francis èra un melhorament important (rendement pus important, talha pus febla) e se generalizèt pauc a pauc ais Estats Units (annadas 1870) e en Euròpa (annadas 1900).
Medecina[modificar | modificar la font]
Publicacion de la lèi de Fick permetent de liar flux e gradient de concentracion d'una espècia quimica diluïda per lo fisiologista alemand Adolf Fick (1829-1901).


text:
Val Grana
La Val Grana (var. non localas: Vau Grana, Vath Grana) es una de las Valadas Occitanas e es un parçan d'Occitània, dins la província de Coni (estat italian). Lo riu de Grana li dona son nom.
Sa comuna principala es Caralh.
Geografia[modificar | modificar la font]
Chastemanh es la comuna mai auta, bo lo santuari de Sant Manh a 1761 m. Sal som, la valada s'eslarja bo de planòls a 2200 m, conhats entre la Val d'Estura e la Val Maira.
Estòria[modificar | modificar la font]
D'aquesti pasturals ven lo Chastelmanh, formatge ben apreciat dels Alps, que semelhe remonte al sègle XIII. A Santa Lucia, ental valon de Sant Peire de Montrós, al començament de lhi ans '60 lhi a agut la premiera activitat de valorizacion de la lenga occitana de las Valadas.
La Val Grana consèrva ben d'òbras de Pèire de Saluças.


text:
Bussiera
Bussiera (oficialament en francés Bussière-Poitevine) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Nòva Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bussiera ven dau latin buxaria, format de buxus, lo buis, e dau sufixe -aria, luec (luòc) ente i a beucòp de buis (bois, beneit, ausanier, rampam...) [1]. Segon los Feniés, que citan pas especificament aqueu Bussiera, lo buis se plai sus un sòu calcari o marca una ocupacion anciana e, eventualament, en Lemosin, daus sites arqueologics gallo-romans [2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 886; 2013 : 890 abitants (21 ab/km²)
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007


text:
Golf de Bengala
Lo golf de Bengala (en Bengalin: বঙ্গোপসাগর, Purba Samudra) es una mar que forma la partida del nòrd-èst de l'Ocean Indian. En forma de triangle, es enquadrada a l'èst per la peninsula indochinesa, e a l'oèst pel soscontinent indian. Al nòrd del golf, se tròba l'Estat indian del Bengala Occidental e de Bangladèsh, d'ont li ven son nom. A sas extremitats meridionalas, se tròba l'Illa de Sri Lanka a l'oèst, e lo territòri indian de las Illas Andaman e Nicobar a l'èst.
Una granda partida dels flumes principals d'Índia s'escampan dins lo golf de Bengala: al nòrd, Ganges (o Ganga), Meghna e Brahmapotra, e dins lo sud Mahanadi, Godavari, Krishna (Kistna) e Kaveri.
Los Sundarbans son una mangròva qu'ocupa lo dèlta de Ganges, de Brahmapotra e de Meghna. Iraoadi, flume de Birmania s'escampa tanben dins la baia de Bengala.
Los principals pòrts indians sul golf son : Chennai (anciana Madras), Visakhapatnam, Calcuta e Pondicheri.


text:
Pys
Pys es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al nòrd-es del departament de la Soma, al limit amb lo -Calava, lo vilatge de Pys se situa a una desena de quilomètres al oèst de Bapaume, a aperaquí 39 quilomètres a panatòri d'ausèl al nòrd-es de Amians, e aperaquí 21 km al nòrd-oèst de la jos-prefectura Péronne[1].
La municipalitat se tròba près de la expedís départementale 929 (Amians-Bapaume) #qu'a l'èst es connectée al autoroute A1 (París-Lille).
Au nord-est du département de la Somme, à la limite avec le Pas-de-Calais, le village de Pys se situe à une dizaine de kilomètres à l'ouest de Bapaume, à environ 39 kilomètres à vol d'oiseau au nord-est d'Amiens, et environ 21 km au nord-ouest de la sous-préfecture Péronne[1].
La commune se trouve à proximité de la route départementale 929 (Amiens-Bapaume) qui à l'est est connectée à l'autoroute A1 (Paris-Lille).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 País del Coquelicot, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 11 de novembre de 2010 Error de citacion : Invalid
tag; name "pcoq" defined multiple times with different content


text:
Lindre-Haute
Lindre-Haute es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lindre-Anautita es a dos quilomètres de la vila de Dieuze e a una trentena de quilomètres de Sarrebourg. La municipalitat a situat a la reünion d'una butte #çò que lududes val la qualificatiu d'Anautita contràriament a la siá vesina vorejant la étang de Lindre telefonada Lindre-Bassa.
Lindre-Haute est a deux kilomètres de la ville de Dieuze et a un trentaine de kilomètres de Sarrebourg. La commune est située au sommet d'une butte ce qui lui vaut la qualificatif de Haute contrairement à sa voisine bordant l'étang de Lindre appelée Lindre-Basse.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se coneis pas pas la data de creacion de Lindre-anautita mas la municipalitat a mencionat en labors de la Modèl:S-. La municipalitat #èsser totalament destruida pendent la Guèrra de Trenta Ans en lo Sant Empèri romain Germanique (1618-1648). En los ans 1920-1930, Lindre-Anautita a #èsser una municipalitat d'innovacion e de progrès e mai se pichona e peulpé de cultivateurs. N'efièch la primièra station de pompage de l'èst i i aguèt bastit continuament al trabalh acarnissat dels enginhèrs e del cònsol Paul Dubroux. Pendent la Segonda Guèrra mondiala Lindre-Anautita a #èsser ocupat pels alemands, las familhas expulsadas an #èsser obligadas a s'installar en lo sud de la França, sus 27 familhas solament doas son demorats. Pendent aquel periòde la municipalitat i aguèt rebatejat Uber-Linden.
On ne connaît pas la date de création de Lindre-haute mais la commune est mentionnée dans des ouvrages du Modèl:S-. La commune fut totalement détruite pendant la Guerre de Trente Ans dans le Saint Empire romain Germanique (1618-1648). Dans les années 1920-1930, Lindre-Haute a été une commune d'innovation et de progrès quoique petite et peulpé de cultivateurs. En effet la première station de pompage de l'est y fut construite suite au travail acharné des ingénieurs et du maire Paul Dubroux. Pendant la Seconde Guerre mondiale Lindre-Haute a été occupé par les allemands, les familles expulsées ont été contraintes a s'installer dans le sud de la France, sur 27 familles seulement deux sont restées. Durant cette période la commune fut rebaptisée Uber-Linden.


text:
Rumans
Rumans o Romans[1] (Romans-sur-Isère en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rumans se situa a una vintenat de quilomètres de Vercòrs. L'autorota A49 de Rumans-Voreppe (Grenòble), esperlongada per la D 532 passa a proximitat e permet de rejónher facilament Valença (a 20 km).
Situadas al nòrd-oèst d'Occitània, dins la vau mejana de Ròse, Rumans e sa vila sòrre Lo Borg dau Peatge son lo centre d'una pichona region limitada al sud e a l'oèst per la rivalitat amb Valença, e s'estendent al nòrd suls tucs dau Daufinat bas e en englobant l'èst lo rebòrd de Vercòrs.
Rumans es plaçada sus una granda via de passatge entre los Aups e lo Massís Central. Mas a la diferénciaia de las autras vilas de la vau de Ròse coma Valença o Avinhon, Rumans es pas situada au ras de Ròse, mas sus un de sos grands afluents, Isèra, un riu de mal passar a proximitat de son jonhent amb Ròse.
Aitau la rota rodanenca, , passèt pus amont au ga de Rumans e probablament tre lo sègle XIen un pont près de la collegiala de Sant Barnat. De Rumans se pòt accedir per la vau d'Isèra a la mar Mediterranèa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral Lou Tresor dóu Felibrige 8 Rel-sut: Romans, Rumans


text:
Los lexics occitans qui estón publicats dinc adara qu’avón divèrsas escadenças e que's presentan dab mei d'ua forma : quantitativa, dab o shens definicions, publicats en format papèr o non, en linha o pas… Que hè besonh de valorizar çò qui existeish en hant compte de las caracteristicas tecnicas e politicas que la terminologia occitana encontrarà dens un aviéner pròche.
L’objectiu deu tèrm'Òc qu’ei de perméter en purmèr un accès unic d’aqueths lexics au gran public, mercés a ua mesa en coeréncia d’aquestes (format, còrpus, tractament de las variantas, etc.) e a l’integracion dens ua basa de dadas comuna publicada sus internet.
La màger part d’aqueths lexics qu’an, a partir d’un còrpus francés, tèrmis occitans dab per cas sinonimes, e sovent ne tractan pas qu'ua varianta. Que s’agirà d’aviar un plan de desvolopament deus lexics existents segon los principis d’accion deu Congrès : valorizacion de las fòrmas comunas e respècte de las variantas de l’occitan, atau com definits dens lo diccionari elementari deu Congrès.
Lo tèrm'Òc qu’ei un partenariat enter Lo Congrès e l’InÒc Aquitània, operator regionau per la lenga occitana, qui recèp comandas publicas de produccion e de valorizacion de lexics. Per’mor de la necèra d’eficacitat e entà lhevar l’interès deu public e de valorizar los camps lexicaus investits, qu’ei pensat de har mesa en situacion en format audio o video deus tèrmis entà concretizar e har pertinentas las causidas.


text:
Saint-Louis-lès-Bitche
Saint-Louis-lès-Bitche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En país cobèrt, en un vallon dintrat creusé pel ruisseau de Sant-Louis e los sieus afluents, lo pòble es una creacion recenta ligada a l'installacion de la verrerie e a un défrichement triguèt.
En sortint de la bòsc de Dürrenwald, la expedís en venent de Lemberg aboca un prigond vallon. Aquel luòc excepcional a ocupat per la cristalleria e las ostals obrièras, lo glèisa paroissiale surplombant la vallée. Imbriqués Los unes en los autres, los bastissas indústrials, bastits tot a la longitud del sègle XIX, se ligan al arquitectura regionala mai quà la estructura indústrialle, per las siás tets de tuiles a longs pans e croupes e lo trabalh de matériaux locala tala que lo moellon crépi e lo grès aparellat.
Las vilas e las ostals obrièras an ocupat tot l'espaci disponible a l'entorn de la cristalleria, fins en las vallons adjacents e suls flancs del serral al nòrd-oèst. En la carrièra Didierjean, al nòrd del fabrica, se fan cara de las immeubles e de las dependéncias totas bastidas sul meteis modèl, destinadas a protegir las cabras, lo pichon material agricòla, lo fourrage e lo bòsc de chauffage.
En pays couvert, dans un vallon encaissé creusé par le ruisseau de Saint-Louis et ses affluents, le village est une création récente liée à l'installation de la verrerie et à un défrichement tardif.
Au sortir de la forêt de Dürrenwald, la route venant de Lemberg débouche sur un profond vallon. Ce site exceptionnel est occupé par la cristallerie et les maisons ouvrières, l'église paroissiale surplombant la vallée. Imbriqués les uns dans les autres, les bâtiments industriels, construits tout au long du sègle XIX, se rattachent à l'architecture régionale plus quà l'architecture industrielle, par leurs toits de tuiles à longs pans et croupes et l'emploi de matériaux locaux tels que le moellon crépi et le grès appareillé.
Les cités et les maisons ouvrières ont envahi tout l'espace disponible autour de la cristallerie, jusque dans les vallons adjacents et sur les flancs du coteau au nord-ouest. Dans la rue Didierjean, au nord de l'usine, se font face des immeubles et des dépendances toutes construites sur le même modèle, destinées à abriter les chèvres, le petit matériel agricole, le fourrage et le bois de chauffage.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del pòble de Sant-Louis proven de l'establiment d'una primièra verrerie al luòc-dich Münzthal, la vallée de las de fraires, en 1586. S'explica per l'abandon de la verrerie de Holbach la an precedent. La guèrra de Trenta Ans provòca estralls en la region e la verrerie cessa las siás activitats al mièg del Sègle XVII. En 1767, dos plaidejats a la Tribunal sobiran de Lorraine e Barrois, René-François Jolly e Pierre-Étienne Ollivier, obtenon l'autorizacion del rei Louis XV de ressuscitar lo anciana indústria. Portarà lo títol de veireriga reial e i aurà mes jol vocable de Sant Louis, ne remembrar de Louis IX. A l'entorn dels forns s'elèvan al fur e a mesura de las ans una capèla, de las lotjaments pels mèstres, los obrièrs e las grangers, un molin, una scierie e una platineriga.
En 1781, las notícias verreries reials de Sant-Louis son las primièras sul continent a metre al ponch lo cristal, #que çò Angleterre ne deteniá lo monopòli dempuèi lo sieu invention en 1627 a Newcastle. La verrerie ven en 1767 la Companhiá de las Cristalleries de Sant Louis, represa en 1989 per l'ostal Hermès e totjorn en foncion de los nòstres jorns.
L'origine du village de Saint-Louis provient de l'établissement d'une première verrerie au lieu-dit Münzthal, la vallée des moines, en 1586. Elle s'explique par l'abandon de la verrerie d'Holbach l'année précédente. La guerre de Trente Ans provoque des ravages dans la région et la verrerie cesse ses activités au milieu du Sègle XVII. En 1767, deux avocats à la Cour souveraine de Lorraine et Barrois, René-François Jolly et Pierre-Étienne Ollivier, obtiennent l'autorisation du roi Louis XV de ressusciter l'ancienne industrie. Elle portera le titre de verrerie royale et sera placée sous le vocable de Saint Louis, en souvenir de Louis IX. Autour des fours s'élèvent au fur et à mesure des années une chapelle, des logements pour les maîtres, les ouvriers et les fermiers, un moulin, une scierie et une platinerie.
En 1781, les nouvelles verreries royales de Saint-Louis sont les premières sur le continent à mettre au point le cristal, dont l'Angleterre détenait le monopole depuis son invention en 1627 à Newcastle. La verrerie devient en 1767 la Compagnie des Cristalleries de Saint Louis, reprise en 1989 par la maison Hermès et toujours en fonction de nos jours.


text:
Lo progrès economic de Grenada, a causa de las reformas fiscalas e una macroeconomia prudenta a tirat la creissença annala del país a 5%-6% en 1998-99. L'aument de l'activitat economica es estat liderat pel bastiment e lo comèrci. Actualament lo país depend del torisme coma la siá principala font d'intradas de capital estrangièr, especialament après l'inauguracion de la siá aeropòrt internacional lo 1985[1]. Las installacions toristicas se son aumentadas dempuèi alavetz.
Los auragans Iván (2004) e Emily (2005) an severament damnatjat lo sieu sector agricòla - principalament la cultura del cacau. Après la devastacion, lo país acara un enòrme deficit public, agrandit durant lo procès de reconstruccion, e qu'arriba a l'ora d'ara a 110% del PIB[1].


text:
Bandièra gai
La bandièra gay, tanben sonada bandièra de l'arc de Sant Martin, foguèt utilizada coma simbòl de l'ufan gai e lesbian de las annadas 1970. Las diferentas colors simbolizan la diversitat de la comunitat gai e sas colors son utilizadas sovent dins las marchas del jorn de l'ufan gay. Nasquèt als Estats Units d'America, e ara es utilizada dins lo monde entièr.
La bandièra de l'arc de Sant Martin foguèt popularizada coma simbòl de l'ufan gay per l'artista de San Francisco Gilbert Baker, en 1978. Ara es de sièis bendas de color : roge, irange, jaune, verd, blau e violet. La bandièra seguís l'òrdre de las colors de l'Arc de Sant Martin.
Ara, fòrça gais e defensors dels dreches dels omosexuals, per tot lo monde, utilizan la bandièra dins las manifestacions, a la pòrta en çò lor. Es un simbòl exterior de supòrt al movement LGBT.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins los primièrs ans de 1970 als Estats Units d'America i aviá de bandièras similaras utilizadas coma simbòl d'unitat internacionala, mas a la fin d'aquela decenia, la relacion populara d'aquels colors amb el movement gai comencèt de dominar.
La bandiera originala foguèt dessenhada per Gilbert Baker. S'exibiguèt pel primièr còp dins lo Festival de l'ufan de San Francisco, lo 25 de junh de 1978. Consistissiá en uèit colors, caduna amb sa significacion:
- Ròsa: sexualitat
- Roge: vida
- Irange: salut, garison
- Jaune: lutz del Sol
- Verd: natura
- Turquesa: magia
- Blau: serenitat
- Violet: esperit
Aprèp lo 27 de novembre de 1978, per la San Francisco City Supervisor Harvey Milk, la demanda de la bandièra d'arc de Sant Martin aumentèt. Per satisfar la demanda, la Paramount Flag Company comencèt de vendre una nòva version de la bandièra, amb sèt colors, sens lo ròse. Baker aderiguèt a la nòva bandièra a causa del manca de disponibilitat sul mercat de la color ròsa.
En 1979 la bandièra foguèt tornarmai modificada a San Francisco. Per de rasons practicas se simplifiquèt encara lo dessenh per arribar a la bandièra actuala de sièis bendas.
Pendent los ans 1980 la bandièra aumentèt sa popularitat al nivèl nacional als Estats Units d'America, e mai tard apareguèt al nivèl internacional.
Lo 14 de junh de 2004, qualques activistas gais anèron dins unas illas australianas desabitadas dins la Mar del Coralh e issèron la bandièra gai, proclamant aquel territòri liure d'Austràlia.
- Vejatz tanben Bandièra de l'Arc de Sant Martin


text:
Montfranc
Montfranc[1] (Montfranc en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Montfranc Es una municipalitat limitrophe del departament del Tarn, situada en lo parc natural regional dels grands causses, sul massís dels monts de Alban. Fa partida de la comunitat de municipalitats del país Sant Serninois
Montfranc est une commune limitrophe du département du Tarn, située dans le parc naturel régional des grands causses, sur le massif des monts d'Alban. Elle fait partie de la communauté de communes du pays Saint Serninois
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Sernin, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1992


text:
Diapositiva
Una diapositiva es una fotografia positiva creada sus un supòrt transparent mejans de processus fotoquimics. Es diferent dels filmes negatius e de las Impressions fotograficas. La diapositiva tanben es utilizada pels filme de cinèma, perque produsís un imatge positiu sens l'intervencion de negatius.
Las diapositivas èran preferidas del professionals e de fòrça amators al respècte de la netetat de reproduccion cromatica dins la fotografia tradicionala.[1] La durada de conservacion de las diapositivas es majora qu'aquela de las impressions en color, de fach, lo procés Kodachrome es reconegut pels sas qualitats archivisticas.
Lo procés K-14 de Kodachrome èra fòrça dificil de realizar, perque un cambi minim de las especificacions podava afectar la qualitat del produch final, essent un metòde naturalament imperfècte integrant de pichonas quantitats contaminantas dins las capas de color produson un efècte especific e irreproductible. A causa del desvam e la complexitat, s'abandonèt la fabricacion en 2010[2] Los filmes per diapositivas Ektachrome e Fujichrome seguissián lo procés estandard E-6.
Las diapositivas perdonan mens las decas d'exposicion que lo negatiu (imprimit). Amb aquel tipe de filme, la valor generala se pòt detectat aprèp la presa de vista, contraròtlant l'exposicion de l'imatge en positiu per la compensar. La majoritat dels aparelhs compactes contròlan gaire l'exposicion, çò que mòstra l'espandida d'exposicion dels processus.
Lo tipe mai comun de las diapositivas es de 35 mm, qu'es un imatge en positiu tirat sus un filme de 35 mm estandard que, al seu torn, se plaça dins un quadre de plastic o carton; la talha estandard del quadre per un filme de 35 mm es de 50x50 mm.
Los projectors mai ancians utilizavan un mecanisme de passatge que manualament tirava la diapositiva d'un costat de la maquina, ont podava èsser remplaçada per la seguenta. Los projectors modèrnes utilizan un disc, nomenat "carrossel", que comprend un grand nombre de diapositivas que son tiradas automaticament fòra d'el per las plaçar fácia a la lutz incandescenta.
La companiá Polaroid produguèt un filme per diapositivas instantanèas, nomenat Polachrome.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo procés mai ancian de la fotografia en color foguèt l'autocrom. Èra un metòde de sintèsi additiva de color que donava de diapositivas en colors, mas escuras e amb una resolucion cromatica limitada. Al contrari, lo procés de sintèsi sostractiva de color Kodachrome donava de diapositivas de colors brilhantas. Introdusit en 1935, se fabriquèron dins un format de 16 mm pels filmes cinematografics, 35 mm per las diapositivas e 8 mm pels filmes ostalièrs.
Al començament dels ans 1940, d'amators utilizavan lo Kodachrome per far de fotografias personalas, d'autres utilitzavan adaptadors de rotlèus de filmes per de camèras ordinàrias de 4 "x 5". A l'epòca, los filmes en color avián fòrça dècas, èran costoses e les impressions pregavan fòrça temps. Los amators las utilizèron fins als ans 1970, quand l'impression en colors va comencèt a remplaçar.
Fins a 1995, las diapositivas en color èran l'unic mejan fotografic utilizat dins la publicacion, e foguèt fòrça utilizadas dins la fotografia publicitària, de documentaris, esportiva, e de natura. Los mejans digitals remplacèron pauc a pauc las seunas aplicacions. Kodak atudèt la seuna produccion de filmes[3] e sonque aquels de Fujifilm encara se tròbar sul mercat.[4]
Blanc e negre[modificar | modificar la font]
Las diapositivas a blanc e negre se pòdon confeccionar dirèctament amb fòrça tipes de filmes en blanc e negre, utilzant un procés invèrse. La projeccion de diapositivas en blanc e negre es rarament realizada ara, levat pel cinèma. Pasmens se las diapositivas en blanc e negre son encara utilizadas, lo metòde per las crear utiliza subretot un internegatiu e un procés estandard, a luòc d'un procés quimic invèrse. Dins lo cinèma en blanc e negre s'utiliza encara per capitar l'aparéncia de "cinema negre".
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Michael Langford; Basic Photography (7th Ed.); 2000; Oxford; isbn 0240515927}}
- ↑ (en)Last Kodachrome roll processed in Parsons, The Wichita Eagle
- ↑ (en)Kodak Kills Off Its Color Reversal Films]; ed:Peta Pixel
- ↑ (en)E6 Process Introduction ed:Fuji film


text:
T-80
Lo carri T-80 es un carri de combat principau sovietic de tresena generacion desvolopat dins leis annadas 1970 per remplaçar lo T-64. Intrèt en servici en 1976 e 5 404 unitats foguèron produchas de 1976 a 1992. Èra destinat a l'equipament dei divisions blindadas sovieticas. Au contrari dau T-72 destinat ai divisions d'infantariá, lo T-80 foguèt donc pas exportat e demorèt relativament secrèt fins a la fin de la Guèrra Freja. Après, lei carris sovietics foguèron partejats entre leis estats successors de l'URSS, especialament Russia e Ucraïna. Foguèt ansin exportat per Ucraïna, país ont èra installada l'usina, e Russia vendèt certaneis unitats. Foguèt utilizat coma basa per Ucraïna per desvolopar lo T-84.
Lo carri participèt a la Premiera Guèrra de Chechenia onte foguèt engatjat dins de combats urbans sensa sostèn de l'infantariá. Aquò entraïnèt de pèrdas importantas e entraïnèt la retirada dau carri dei zònas urbanas.


text:
Francmaçoneria
La francmaçoneria (var. francmaçonariá), (deu francés francmaçon tradusit freemason en anglés, qu'ei a díser « maçon libre ») qu'ei ua associacion qui's vòu simbolicament eretèra deus maçons de l'Antiquitat en bèth agir uei suu plan intellectuau e umanista.
Que's cred (e au mens qu'ei atau que la francmaçoneria e presenta la soa istòria) que los bastidors antics que perfeccionèn chic a chic las loas tecnicas e lo lor art e que s'amassèn e s'amassavan enta'u perfeccionar, lo comunicar e los transméter. Durant l'Etat Mejana, com mantun còs de mestièr, que formèn corporacions dab aqueth pretzhèit e tanben entà s'emparar mutuaument. Las corporacions que comptavan dab grads segon lo nivèu de perfeccionament o d'ancianetat deus lors membres. Chic a chic, aquestas corporacions qu'aurén admés membres non operatius (qu'ei a díser qui non practivan pas materiaument l'art de maçon) e fin finala aqueths que serén vaduts mei numerós.
Sia aqueth ligam dab los arquitèctes e maçons antics vertat o pas, l'istòria de la francmaçoneria modèrna (designada sovent com la « francmaçoneria especulativa » en oposicion dab la « francmaçoneria operativa » deus bastidors de temples e catedraus) qu'ei precisament datada de 1717 quan quate lòtjas (ua lòtja qu'ei ua amassada de maçons) de Londres e s'amassèn entà formar la Grana Lòtja de Londres. Aquesta que's dotè en 1723 de las Constitucions redigidas per James Anderson.
La francmaçoneria especulativa que virè de cap a la « construccion » intellectuau e que's vòu iniciatica d'un punt de vista intellectuau e metafisic e filantròp entà obrar peu benestar e lo progrès de l'umanitat. Au cors deu sègle XVIII qu'amassè mantuns nòbles e intellectuaus e qu'orientè ua partida de las revolucions nòrd-americana, francesa e latino-americana. En França, se non se pòt pas díser que provoquesse la Revolucion (ua grana partida de la noblessa qu'èra membre de la francmaçoneria), la soa pensada qu'influè dens la redaccion de la Declaracion deus drets de l'òmi e deu ciutadan o dens la divisa Libertat, Egalitat, Fraternitat.
Com organizacion qui recomanda l'exercici de la rason e de la libra pensada, l'ideau francmaçon que's trobè mantuns còps en confrontacion dab la glèisa e mei generaument dab l'autoritarisme, lo totalitarisme e l'arbitrari politic o religiós. Atau, que ho combatut a còps per certes mitans catolics conservators e peus divèrs regims d'extrèma dreta qui l'acusèn d'estar secreta entà complotar contre la societat.
Lo nocion de secret, sovent soslinhada peus detractors de la francmaçoneria, qu'ei totun hèra relativa ; teoricament l'identitat deus sons membres qu'ei secreta (entà qu'un maçon qui non vòu pas que's sàpia la soa apartenença e's pòsqui estujar) ; tota la rèsta (desenrotlament deus rites, lòcs d'amassada, tèmas abordats) que son de bon trobar dens los libes e aisidament abordats publicament. Lo temps passat au "tribalhar" dessús en lòtja qu'ei la sola causa de mau comunicar, com ac soslinhè un còp èra lo maçon Giacomo Casanova.


text:
Guèrra Civila d'Angòla
La Guèrra Civila d'Angòla se debanèt dau 11 de novembre de 1975 au 4 d'abriu de 2002 en Angòla e en Namibia. Opausèt lo govèrn de Luanda, dirigit per lo partit marxista dau Movement Popular de Liberacion d'Angòla (MPLA) e sostengut per lo blòt sovietic (URSS, Cuba) o la guerilha independentista de Namibia, a divèrsei guerilhas anticomunistas (UNITA, FNLA, FLEC) sostengudas per leis Estats Units d'America, lo Sud-Africa e d'autreis aliats estatsunidencs coma Zaire. S'acabèt per una victòria dau govèrn dau MPLA après l'abandon dau modèl sovietic per lo govèrn de Luanda.
Causas[modificar | modificar la font]
Lo conflicte aguèt divèrsei causas. Premier, lei guerilhas dau MPLA e de l'UNITA, aliadas còntra lei Portugués durant la Guèrra d'Independéncia d'Angòla, èran opausadas sus l'avenidor dau país. Puei, dins lo corrent de la Guèrra Freja, leis Estats Units e lo Sud-Africa aprofichèron aquela division per minar lo poder dau govèrn de Luanda dirigit per lo MPLA. Ansin, l'UNITA se presentèt pauc a pauc coma anticomunista (maugrat una ideologia inicialament comunista) e obtenguèt de sostèns estatsunidencs e sudafricans per conquistar lo poder. Durant leis annadas 1980, l'armada sudafricana, en guèrra en Namibia còntra lo movement independentista SWAPO, intrèt sus lo territòri d'Angòla per sostenir l'UNITA. De son caire, lo govèrn de MPLA poguèt se presentar coma oficialament comunista e obtenir l'ajuda dau blòt de l'Èst, especialament de Cuba que mandèt un còrs expedicionari fòrça important en Angòla.
Debanament[modificar | modificar la font]
Lo debanament militar dau conflicte se pòu devesir entre tres periòdes principaus :
- de 1975 a 1991, lo conflicte foguèt caracterizat per una intensificacion progressiva ambé la participacion dei poissanças estrangieras dins lo corrent de la Guèrra Freja. L'arribada d'un important còrs expedicionari cuban permetèt au govèrn de MPLA de protegir la capitala e d'atacar lei posicions de l'UNITA que foguèt finalament ajudada per l'armada sud-africana. A la fin de 1987 e au començament de 1988, la batalha de Cuito Cuanavale entraïnèt de combats saunós dins lo sud-èst dau país e marquèt l'equilibri entre lei dos camps e l'incapacitat dei Cubans o dei Sudafricans d'averar rapidament la guèrra. De negociacions s'acabèron per la retirada dei fòrças estrangieras e un alta-au-fuòc foguèt acceptat per lo MPLA e l'UNITA.
- de 1992 a 1994, de combats novèus se debanèron après la revirada deis eleccions presidencialas de 1992. Atacada per lo govèrn, l'UNITA, sostenguda per Zaire, capitèt de resistir e de conquistar 70% d'Angòla au començament de 1994. Pasmens, una tièra de còntraofensivas dau MPLA li permetèron de contraròtlar 60% dau territòri a la fin de l'annada fins a la signatura d'un alta-au-fuòc novèu a Lusaka en octòbre de 1994.
- de 1998 a 2002, lo MPLA ataquèt tornarmai lei posicions de l'UNITA que comencèt de faciar de dificultats d'avitalhament en causa de la manca de sostèn internacionau e de la volontat de l'ONU de limitar leis importacions d'armas en Angòla. A la fin de febrier e au començament de març de 2002, lei dos caps principaus de l'UNITA foguèron tuats e lo movement acceptèt son desarmament en aost de 2002 marcant la fin de la guèrra. Una partida de sei combatents foguèt integrada au sen de l'armada nacionala d'Angòla.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La guèrra aguèt de consequéncias economicas fòrça importantas sus lo país que conoguèt un declin economic important dins lo corrent dau conflicte maugrat de ressorsas majoras coma petròli. Au nivèu uman, mai de 500 000 personas foguèron tuadas e 4,3 milions desplaçadas per lei combats. Au nivèu politic, lo MPLA deguèt abandonar sa politica comunista e acceptar la creacion d'un sistèma democratic liberau. Enfin, après lei reviradas de son armada en 1987-1988, Sud-Africa deguèt acceptar de reconóisser l'independéncia de Namibia en 1991 puei acceptar de reformar lo sistèma d'apartheid entre 1991 e 1994.


text:
Arnaut Danièl
Arnaut Danièl, nascut en Rabairac devers 1150, èra un trobador occitan de Peiregòrd de la fin del sègle XII. Foguèt membre de la cort de Ricard Còr de Leon e d'Alfons lo Cast.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Se sabon pas tròp de causas de la vita d'Arnaut Danièl, es conegut mai que mai per los comentaris ulteriors. Segon una vida, Danièl èra nascut dins una familha nòbla al castèl de Rabairac, pr'aquò las fonts contemporanèas semblan indicar qu'èra sovent desmonedat. Raimond de Durfòrt diguèt d'el que menava la mala vida d'un jogaire: "Arnautz l'escoliers, Cui coffondon dat e tauliers E vay coma penedensiers Paupres de draps e de deniers". Las criticas se limitèron pas a son biais de viure mas ataquèron tanben son estil. Aital lo monge de Montaudon critiquèt son biais tròp fosc de compausar e afirmèt dins una de sas òbras: "us fols motz c'om non enten". Èra un dels del trobar clus. S'es pas conservada cap de melodia dels dètz-e-uèch poèmas qu'escriguèt entre 1180 e 1200. Pasmens se considera qu'es lo creador de la sestina, una formula estrofica emplegada puèi per Dante o mai recentament Ezra Pound.
L'influéncia d'Arnaut Danièl[modificar | modificar la font]
Delai la celebritat que fuguet seuna au long de sa vita, l’influéncia d’Arnaut Daniel fuguet fòrça granda dins la literatura pòstmedievala coma per exemple dins los escriches d'autors de lenga catalana coma Cerverí de Girona, Andreu Febrer e Jordi de Sant Jordi. Lo trobador de Rabairac fuguet mai que mai remirat per los poetas italians de la fin de l'Edat Mejana e de la Renaissença. D'eu, Dante e Petrarca escrivegueren que "grand mestre d’amor", fuguet "lo melhor faure dau parlar mairau", que son estil "fai enquera onor au país que lo veguet nàisser".
Divulgacion de l'òbra d'Arnaut Danièl[modificar | modificar la font]
Segon Martí de Riquer[1], l'òbra del trobador èra pas agradiva pels primièrs romanistas formats segon un "esperit francés tradicional". Foguèt un estudiós italian U. A. Canello qu'en 1883 publiquèt una edicion critica de las poesias de l'autor lemosin. Puèi, en 1910, una segonda edicion nasquèt, elaborada per Pierre Lavaud que faguèt conéisser e apreciar la produccion d'aqueste trobador.
Òbras[modificar | modificar la font]
Son estadas servadas nonmàs 17 composicions d'aqueste trobador. Arnaut laisset daus poemas erotics (que los manuscrits son gardats a la Bibliotèca Nacionala de França). Arnaut passa per èsser l’inventaire de la sextina, chap-d’òbra d’acrobacia literària plan adoptat a sa seguida. La sextina impausa que los sieis vers de chada coblada s'achaban per sieis rimas dispausadas alternativament segon la combinason 6-1-5-2-4-3. La setesma e darriera coblada, compausada de nonmàs tres vers, deu comportar los sieis mots clau dau poema. N'en veiquí un extrach:
Quand me soveni de la cambra Ont a mon dam sai que nulhs òm non intra Ans me son tots plus que fraire ni oncle, Non ai membre non fremisca, neis l'ongla Aicí com' fai l'enfant denant la verga Tal paur ai no'l siá tròp de l'arma Del cors li fos, non de l'arma E consentis m'a celat dins sa cambra ! Que plus me nafra'l còr que còps de verga Car lo sieus sers lai ont ilh es non de intra Tots temps serai amb lieis com' carns e ongla E non creirai chastic d'amic ni d'oncle
Arnaut trasmet sa chanson d'ongla e d'oncle A grat de lieis que de sa verga a l'arma, Son Desirat, qui pretz en cambra intra


text:
Cornhon
Cornhon (Courniou en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d' Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo país es montanhós. Lo vilatge es situat a 362 m d'altitud; lo punt pus naut es Lo Sud (951 m).
Lo còl de la Fenilha (459 m), situat sus la D.612 a l'oèst de la comuna abans lo limit departemental amb Tarn, es sus l'aigavèrs entre la mar Mediterranèa e l'ocean Atlantic.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- la Cauna de la Devesa e lo Musèu de l'Espeleologia


text:
Wikipèdia:Requèsta als administrators
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, legissètz l'enquadrat çai jos per o saber.
Somari
Requèstas especificas[modificar la font]
Supression immediata[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de supression immediata : Wikipèdia:Demanda de supression immediata.
Pòdon figurar dins aquesta seccion solament :
- Creacion manifèstament aberranta (tèst, vandalisme, gag, etc.) facha per autrú.
- Pagina creada per error pel demandaire e que n'es lo sol contributor.
- Demanda de supression validada per la comunautat sus paginas de suprimir.
- Redireccion que sa cibla es estada suprimida precedentament sus "paginas de suprimir", sens que siá possible de definir una cibla alternativa.
- Redireccion creada per un renomenatge corregissent una fauta d'ortografia pauc correnta.
- Nòta : s'aquesta demanda concernís una categoria, pensatz de verificar, abans de prepausar a la supression immediata, 1° que los ligams suls autres wikis son estats corregits, 2° que la categoria prepausada a la supression es pas ligada « en dur » per una pagina (ligam Paginas ligadas dins la boita d'espleches).
- Demanda de supression d'una sospagina personala d'un utilizaire, per el-meteis.
Se la pagina es una pagina d'article (pas una pagina de discussion o una pagina d'utilizaire), podètz vos contentar de la blanquir en indicant la rason dins la boita de resumit.
Per totas las autras requèstas, mercé de listar las demandas de supression sus Wikipèdia:Paginas de suprimir (o Wikipèdia:Imatges de suprimir) ; seràn pas tractadas aicí.
Intervencion sus una pagina protegida[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas d'intervencions sus de paginas protegidas : Wikipèdia:Demanda d'intervencion sus una pagina protegida.
Aicí, podètz demandar una intervencion sul contengut d'un article protegit. Se s'agís d'una modificacion concernent un article protegit perque una Wikipèdia:Guèrra d'edicion s'i desencadenava, es inutil de far aquesta demanda s'un consensus l'aprovant es pas estat trobat sus la pagina de discussion de l'article.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas (Wikipèdia:Pagina protegida) abans d'efectuar una requèsta d'intervencion.
Quand sètz prèst, clicatz sus un dels ligams çai jos e redigissètz vòstra demanda. Se retrobarà tot en bas d'aquesta pagina. Poiretz reprendre la paraula a tot moment en clicant sul ligam [modificar] a drecha del títol de vòstra demanda.
Fusion d'istoric[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de fusion d'istoric : Wikipèdia:Demanda de fusion d'istoric.
Proteccion[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de proteccion : Wikipèdia:Paginas de protegir.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas abans de demandar una proteccion.
Pòdon figurar dins aquesta seccion unicament de demandas de :
- proteccion per de rasons administrativas
- proteccion de pagina d'utilizaire vandalizada
- proteccion de pagina qu'es pas mai d'actualitat
- proteccion de vòte claus
- semiproteccion respectant los critèris de semiproteccion
- (solament sus de vandalismes plan definits, e pas en rason de l'audiéncia fòrta d'una pagina)
Per totas las autras requèstas, mercé de las efectuar sus Wikipèdia:Guèrras d'edicion en cors, o sus una autra pagina mai apropriada. Seràn pas tractadas aicí.
Per ajustar una pagina dins aquesta categoria, i podètz apausar lo modèl {{de protegir}} o dirèctament la categoria « [[Categoria:Pagina de protegir]] ».
Restauracion de pagina[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de restauracion : Wikipèdia:Paginas de restaurar.
Renomenatge de pagina[modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de renomenatge : Wikipèdia:Demanda de renomenatge.
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, per o saber, legissètz l'enquadrat çaijós.
Prenètz plan lo temps de causir vòstra pagina de requèsta. Per èsser executada rapidament e eficaçament, una requèsta se deu transmetre al bon endrech !
- Se avètz un client IRC (Chatzilla, XChat o mIRC, per exemple), tanben podètz dialogar en dirècte amb de contributors en anant sul canal #wikipedia-oc sul servidor irc.freenode.net. I podètz alertar los administrators presents en picant
!admin.
Se, aprèp lectura de l'entèsta, vòstra requèsta correspond pas a cap dels cases presentats, clicatz sul ligam çaijós. Atencion, aquesta pagina deuriá concernir pas que de requèstas inabitualas. Tota demanda qu'auriá degut èsser facha dins una de las paginas mencionadas çaisús poirà èsser ignorada. Vòstra requèsta serà executada dins de sostas fòrt melhoras se la plaçatz sus la bona pagina.
Demandar d'ajuda[modificar la font]
Se volètz efectuar una requèsta mas, aprèp aver legit l'entèsta e las seccions çai sus, sabètz pas totjorn ont vos adreçar, podètz clicar sul ligam çai jos.
Requèstas tractadas[modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas tractadas per un administrator.
- Las requèstas tractadas dempuèi mai d'una setmana son archivadas.
Demandi que la pagina Vida (biologia) siá renomenada Vida, puei escafada (cf. Discutir:Vida (omonimia)). Vivarés (d) 16 genièr de 2011 a 15.34 (UTC)
- Fach! --— Joan Francés B. (me´n parlar) 19 genièr de 2011 a 12.42 (UTC)
Requèstas en cors[modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas ja presas en carga per un administrator, qu'espèra generalament una responsa o de precisions.
- Mercé d'ajustar vòstras requèstas novèlas dins la seccion « requèstas de tractar » !
- Las requèstas en cors qu'an pas balhat de seguida dempuèi almens una setmana son tractadas o refusadas automaticament.
Requèstas de tractar[modificar la font]
- Per efectuar una requèsta novèla, ajustar una seccion novèla çai jos. Un administrator s'encargarà d'i respondre.
- Las requèstas tractadas o refusadas per un administrator se devon desplaçar dins las seccions correspondentas.
- L'article Visigòt (títol incorrècte) deuriá aver per títol Visigòts, cf. Discutir:Visigòt. Vivarés (d) 21 febrièr de 2011 a 18.32 (UTC)


text:
Filogenia
La filogenia es l'estudi de la formacion e de l'evolucion dels organismes vivents en vista d'establir lor parentat. La filogenèsi es lo tèrme mai utilizat per descriure la genealogia d'una espècia, d'un grop d'espècias mas tanben, a un nivèl intraspecific, la genealogia entre populacions o entre individús.
Se representa correntament una filogenia per un arbre filogenetic. La proximitat de las brancas d'aqueste arbre representa lo gra de parentat entre los taxons, los noses dels ancèstres comuns als taxons. Dins un arbre elaborat per fenetica, la longor de las brancas representa la distància genetica entre taxons; dins un arbre elaborat per cladistica (cladograma), se plaça sus las brancas los eveniments evolutius (caractèrs derivats) qu'an agut luòc dins cada linhada.
Somari
Presentacion[modificar | modificar la font]
La sistematica, l'estudi de la diversitat biologica en vista de sa classificacion filogenetica, se concentra, a la lutz de las descobèrtas recentas, sus una classificacion filogenetica remplaçant a present la classificacion classica. La classificacion classica establís de gropes o taxons en foncion d'un simple critèri de semblança globala. Una classificacion filogenetica supausa que se recampe los èssers vivents en foncion de lors ligams de parentat. Tot grop sistematic (o « taxon ») conten doncas d'èssers vivents pròches entre eles geneticament (çò qu'es pas totjorn correlat a una semblança fenotipica globala). Los ligams de parentat entre dos membres d'un taxon son totjorn pus estreches que los ligams de parentat entre un membre qué que siá del grop e un èsser vivent exterior al grop (arriba qu'aqueste membre exterior siá çaquelà fòrt semblant en rason del fenomèn de convergéncia evolutiva). Per reconstituir los ligams de parentat entre èssers vivents, la filogenia procedís segon doas tecnicas : la fenetica e la cladistica.
La fenetica[modificar | modificar la font]
La fenetica repausa sul postulat de basa que lo gra de semblança es correlat al gra de parentat. Supausa doncas de quantificar la semblança entre los èssers vivents de classar.
Aqueste metòde se revèla pauc pertinent quand s'aplica als caractèrs morfologics en rason de las analogias : cèrtas semblanças entre èssers vivents o taxons pòdon pas en efièch èsser atribuidas a una ascendéncia comuna. Se parla alara d'analogia. Lo principi utilizat per explicar aqueste fenomèn es la convergéncia evolutiva : dos taxons diferents vivon dins de ròdols ecologics semblables o suls quals la seleccion naturala a agut un impacte semblable poiràn aver de caractèrs analògs. Las alas dels ausèls e de las ratapenadas son de caractèrs analògs coma alas, perque aquestas doas alas son pas eiretadas d'un ancèstre comun alat. E mai es fòrt dificil de quantificar numericament de semblanças morfologicas.
En revenge, la fenetica deven pertinenta tre que se compara un fòrt grand nombre (al sens estatistic) de caractèrs perque lo nombre de caractèrs analògs deven negligible demest totes los caractèrs que lor semblança es efectivament deguda a la parentat. Atal, aquesta tecnica es fòrt poderosa quand s'aplica al nivèl molecular. Los sistematicians an doncas de mai en mai recors a de metòdes moleculars per comparar los taxons e reconstruire los filogenias. Per aquò far, comparan diferents constituents moleculars del vivent coma l'ADN, l'ARN o las proteïnas. En efièch, ADN, ARN e proteïnas son de moleculas polimèras. Cada residú de la molecula (nucleotida per l'ADN e l'ARN o acid aminat per la proteïna) pòt èsser considerat coma un caractèr. Es doncas possible de comparar los sequéncias çò de mantun èsser vivent e de quantificar lor semblança per un simple percentatge que s'assimila a la distància genetica entre los dos taxons als quals apartenon los dos èssers vivents. Los resultats son representats dins un arbre filogenetic, que se poiriá nomenar fenograma, ont la longor de las brancas depend de la distància genetica e representa doncas lo gra de parentat entre los taxons estudiats.
La cladistica[modificar | modificar la font]
La cladistica iniciada per Hennig ierarquiza los caractèrs comparats. En fach, son pas recampats dins un meteis taxon pas que los èssers vivents que partejan de caractèrs omològs : quand una semblança entre dos taxons pòt èsser atribuida a una ascendéncia comuna, se parle d'omologia. Los membres anteriors de totes los tetrapòdes, que sián braces o alas, son omològs.
Atal, l'ala de la ratapenada e de l'ausèl son omològs en tant que membres anteriors, e non pas en tant qu'alas. L'ancèstre comun de l'ausèl e de la ratapenada possedissiá en efièch ja quatre patas mas sos membres anteriors èran pas d'alas. Aqueste ancèstre comun tanben es en efièch lo dels lausèrts, dels crocodilians. Lo membre anterior « ala » es aparegut mai tard independentament dins las doas linhadas quiroptèrs e ausèls...
Las omologias son en fach vistas coma d'innovacions evolutivas partejadas (sinapomorfias) : se un meteis caractèr omològ es partejat per dos taxons es que los dos taxons l'an ereitat de lor ancèstre comun. Aqueste caractèr omològ est doncas aparegut dins la linhada menant a aqueste ancèstre comun. Tot èsser vivent possedissent aqueste caractèr omològ descend doncas d'aqueste ancèstre comun. Tot èsser vivent possedissent pas aqueste caractèr omològ descend pas d'aqueste ancèstre comun e es doncas aluenhat geneticament.
La cladistica repausa doncas sus l'identificacion (sovent dificila) de l'omologia dels caractèrs. Es pertinenta al nivèl morfologic (e es doncas lo sol mejan de classar las espècias fossilas que l'ADN es rarament conservat) coma al nivèl molecular. Los resultats son representats dins un arbre filogenetic o cladograma dins lo qual cada nos representa un ancèstre comun e ont las sinapomorfias son representadas sus las brancas que la longor es arbitrària. Dos taxons son d'autant mai aparentats que partejan un ancèstre comun pròche dins l'arbre. Aicí tanben, doncas, los taxons se retroban recampats en foncion de lors ligams de parentat.
Utilizacion conjunta de la fenetica e de la cladistica[modificar | modificar la font]
Pendent longtemps de discussions de còps violentas an opausat tenents d'una o de l'autra tecnica. Uèi, la fenetica e la cladistica son sovent utilizadas conjuntament coma essent dos metòdes independents. Quand lors resultats son convergents, s'obten de filogenias fòrt solidas.
L'utilizacion conjunta d'aquestes dos metòdes a revelat l'existéncia dins la Classificacion classica de gropes nombroses non fondats suls ligams de parentat e que son doncas considerats coma non legitims e devon pas mai èssers utilizats en taxonomia. L'utilizacion de la fenetica moleculara e de la cladistica e mai la confrontacion dels arbres obtenguts es estada largament permesa pels metòdes modèrnes que son l'amplificacion per PCR e lo sequençatge, aligats a d'espleches de calcul poderoses que permeton d'automatizar aquestes metòdes.
Exemple de cambiaments dins l'arbre filogenetic deguts a l'utilizacion d'aquestas tecnicas :
- lo grop dels reptils. Èran recampats al sen del dels crocodilians (en fach geneticament pròches dels ausèls) e los lausèrts, sèrps e tortugas (aluenhadas geneticament dels ausèls).
Exemple de l'utilizacion del gèn 16s pels estudis de filogenia dels procariòtas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Renhes del vivent
- Filogeografia
- L'arbre filogenetic del vivent
- Filogenèsi


text:
Nebulosa d'Orion
La Nebulosa d'Orion es la nebulosa difusa mai brilhanta del cèl de nuèch, que se pòt clarament reconéisser a uèlh nus coma non estellara, situada jos la cencha d'Orion. Es catalogada jol numèro M42 dins lo catalòg de Charles Messier, e coma NGC 1976.
Se tròba a una distància d'aperaquí 1600 ans lutz de la Tèrra, e a una talha de gaireben 33 ans lutz. Se pòt observar clara a mai amb un simple binocolo, particularament dempuèi los luòcs amb de cèls plan escurs.
La Nebulosa d'Orion ten dins son endedins un amàs dobèrt fòrça jove, amb fòrça estelas tot bèl just "nascudas". Las observacions amb de telescòpis potents (especialament lo Telescòpi espacial Hubble) an revelat fòrça estelas environadas d'anèls de posca, probablament l'estadi primièr de la formacion d'un sistèma planetari.
La Nebulosa d'Orion foguèt reconeguda coma tala en 1610 per un erudit occitan, Nicolau Glaudi Fabri de Peiresc (1580-1637), a mai se per encausa de sas dimensions e sa luminositat èra probable coneguda ja en epòca preïstorica. Ptolemèu l'identificava coma estela de l'espasa d'Orion de magnitud 3.


text:
Morfatge
Lo morfatge (de l'anglés: morphing) es una tecnica informatica, una mena d'efièch especial que s'utiliza per modificar la cara de las personas, las far velhir o las transformar en d'autras. Aqueste efièch especial foguèt inventat durant los ans 1990, e coneguèt una explotacion fòrta dins l'industria cinematografica. Una de las utilizacions mai famosas d'aquesta tecnica es estat lo cort-metratge Danielle, una vidèo creada pel realizador Anthony Cerniello que mòstra lo velhiment d'una dròlla en cinc minutas e que foguèt mes sus Youtube lo 10 de setembre de 2013.


text:
Beaucourt-en-Santerre
Boucourt-in-Santérre en picard ( Beaucourt-en-Santerre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard del Santerre, situat a 25 km al sud-es de Amians e desservi per la RD 934, rota importanta en connectant Amians a Noyon.
Village picard du Santerre, situé à 25 km au sud-est d'Amiens et desservi par la RD 934, route importante reliant Amiens à Noyon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un vicus romain se trobava sus l'espaci situat entre Beaucourt, Mézières e Fresnoy-en-Cauçada, la longitud de la Via Agrippa, via romaine en connectant Lugdunum (Lion) a Portus Itius (Boulogne-sus-Mar) per Augusta Suessionum (Soissons) e Samarobriva (Amians)[1].
Lo vilatge a #èsser dévasté pendent divèrsas batalhas de la Primièra Guèrra mondiala, #çò qu'a motivat la siá cita a l'òrdre de l'armada en setembre 1919[1].
Un vicus romain se trouvait sur l'espace situé entre Beaucourt, Mézières et Fresnoy-en-Chaussée, le long de la Via Agrippa, voie romaine reliant Lugdunum (Lyon) à Portus Itius (Boulogne-sur-Mer) par Augusta Suessionum (Soissons) et Samarobriva (Amiens)[1].
Le village a été dévasté pendant plusieurs batailles de la Première Guerre mondiale, ce qui a motivé sa citation à l'ordre de l'armée en septembre 1919[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Site.


text:
Mary Cassatt
Mary Stevenson Cassatt, dita Mary Cassatt, nasquèt lo 22 de mai de 1844 a Allegheny City (actualament part de Pittsburgh) en Pensilvània e moriguèt lo 14 de junh de 1926 al Mesnil-Théribus (França), ont es enterrada,. Foguèt una pintre americana.
Amiga de Degas, foguèt ligada a l'impressionisme, qu'aguèt una gròssa influéncia dins son òbra precòça. Sas pinturas e sos dessenhs de maduretat seràn benlèu comparats al postimpressionisme : Tolosa-Lautrèc o los Nabis, amb los quals portèt un grand interès per los pintres de l'Ukiyo-e, periòde del japonisme.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Petite fille dans un fauteuil bleu, 1878, National Gallery of Art, Washington D.C.
-
La Toilette vers 1891-1892, Art Institute of Chicago.


text:
Porcelana
La porcelana (de l'italian porcellana , una espècia de mollusc amb clòsc) es un produit ceramic caracterizat per: color blanca; transparéncia; impermeabilitat; vitrificacion; resisténcia (l'acièr la raia pas); abséncia completa de porositat e sonoritat.
La matèria primièra de la porcelana es l'argila, lo qüars, lo caolin (silicats idratats d'alumini) e lo feldspat.
Originas[modificar | modificar la font]
En China, a partir de la dinastia Teng vèrs l'an 618, o benlèu dempuèi la dinastia Sui (581-617), se fasiá d'òbras de granda qualitat amb introduccion de novèls vernisses.
Al sègle XVI, la porcelana se desvolopèt fòrça en Corèa e Japon.
La dinastia Ming (1368 - 1644), establiguèt la fabrica imperiala de porcelana prèp de Nanquin.
Tanben al sègle XVI s'importèt en Euròpa per la Companhiá de las Índias. Al sègle XVIII, l'alemand Johann Bòttger trobèt la formula per fabricar la vertadièra porcelana. E alara se desvolopèron las manufacturas coma las de Limòtges e Sèvres.
Las tecnicas se melhorèron en Anglatèrra, Portugal, Espanha e subretot en Alemanha.
Fabricacion e composicion[modificar | modificar la font]
Per totas las porcelanas la temperatura de coseson es entre 1 200 °C e 1 600 °C.
Composicion mejana de la pasta:
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
-
Porcelana de Limòtges
-
Porcelana d'Alcora (Valéncia) representant Alexandre lo Grand


text:
Fresnay-le-Comte
Fresnay-le-Comte es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La Municipalitat de Fresnay-lo-Comte a traversat per la via romaine Chartres-Chateaudun (Varize) #que travèrsa sustot Morancey, Dammarie e Lo Gault-Sant-Denis per l'actuala rota départementale.
- Pendent la Revolucion francesa, lo nom de la Municipalitat i aguèt modificat per venir « Fresnay-lo-Pòble » l'an 1792 en l'objectiu de suprimir la referéncia a l'ancian regim. L'arribada al poder de Napoleon #permetre a la municipalitat de trobar lo sieu nom original dempuèi 1793, a saber "Fresnay-lo-Comte".
- La topographie révêle l'existéncia d'ancians molins a vent ("Molin dels Nuisances", "Molin dels Voreges", "Molin de Fresnay").
- La Commune de Fresnay-le-Comte est traversée par la voie romaine Chartres-Chateaudun (Varize) qui traverse notamment Morancey, Dammarie et Le Gault-Saint-Denis par l'actuelle route départementale.
- Durant la Révolution française, le nom de la Commune fut modifié pour devenir « Fresnay-le-Peuple » en 1792 dans le but de supprimer la référence à l'ancien régime. L'arrivée au pouvoir de Napoléon permit à la commune de retrouver son nom original dès 1793, à savoir "Fresnay-le-Comte".
- La topographie révêle l'existence d'anciens moulins à vent ("Moulin des Nuisances", "Moulin des Bordes", "Moulin de Fresnay").


text:
John Vincent Atanasoff
John Vincent Atanasoff (4 d'octòbre de 1903 - 15 de junh de 1995) foguèt un fisician, un matematician e un engenhaire estatsunidenc d'origina bulgara. Ambé l'ajuda de son estudiant Clifford Berry, foguèt lo conceptor dau premier ordinator dins leis annadas 1930. Per la seguida, seis idèas foguèron adoptadas per lei conceptors de l'ENIAC entraïnant un procès dins leis annadas 1970 (Honeywell v. Sperry Rand) que s'acabèt per l'atribucion de l'invencion dau premier ordinator a Atanasoff e permetèt a son invencion d'intrar dins lo domeni public.


text:
Peironèla d’Aragon
Peironèla I d'Aragon (en aragonés: Peironela e en catalan Peronella; Òsca, 29 de junh de 1136 - Barcelona, 15 d'octobre de 1173) èra una sobeirana aragonesacatalana que foguèt reina d'Aragon, comtessa de Ribagorça e Sobrarb e comtessa consòrt de Barcelona (1137-1162).
Biografia[modificar | modificar la font]
Peironèla nasquèt en 1136, èra la filha del rei d'Aragon Ramir II e d'Agnès de Peitieu. Sa concepcion se deguèt mai que mai a un problèma politic ja qu'Aragon se trobava sens eiretièr e jos la menaça d'èsser destruch per de luchas de poder entre nòbles o mai fagocitat per de reialmes vesins. Quand aviá pas qu'un an foguèt promesa al comte de Barcelona Ramon Berenguièr IV.


text:
Iemèn dau Sud
Iemèn dau Sud (nom oficiau : Republica democratica populara d'Iemèn) foguèt un estat arabi qu'existiá de 1967 a 1990 que sa capitala èra Aden. Aliat ai Sovietics durant la Guèrra Freja, foguèt l'unic país comunista dau monde arabi durant aqueu periòde. A partir de 1988, de negociacions amb Iemèn dau Nòrd s'acabèron en 1990 per l'unificacion dei dos país sota lo nom d'Iemèn. Pasmens, una partida de la populacion acceptèt pas aqueu procès e una temptativa de secession entraïnèt una guèrra en 1994 que s'acabèt per la victòria dau nòrd e la disparicion finala d'Iemèn dau Sud.


text:
Quatrena Crosada
La Quatrana Crosada foguèt una crosada que se debanèt de 1202 a 1204. Sota l'influéncia de Venècia, foguèt dirigida còntra Constantinòble, capitala de l'Empèri Bizantin, e s'acabèt per la conquista de la vila e lo partiment de l'empèri entre cinc estats latins e quatre principats bizantins. Maugrat la restauracion de l'Empèri Bizantin en 1261, la Quatrena Crosada representa lo còp decisiu portat còntra lo poder de l'empèri que perdèt son estatut de granda poténcia de la Mar Mediterranèa.


text:
-143
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -143 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En despiech de la prosperitat economica de l'Empèri, leis afaires liats ai luchas entre cortesans de la cort imperiala contunièron de trebolar la vida politica. Aqueu còp, plusors cortesans poderós, compres lei doas empetratritz aprofichèron un afaire de non pagament d'obriers per lei senhors Zhou per tuar l'ancian Premier Ministre Zhou Yafu. D'efèct, d'obriers — non pagats après un liurament d'armas destinadas au tombèu de Zhou Yafu — l'accusèron de traïment e foguèron sostenguts per l'emperatritz Wang Zhi. L'emperaire nomèt un jutge qu'accusèt Zhou Yafu de preparar un còp d'estat dins lo mond dei mòrts (« traïment sosterranh ») e obliguèt l'èx-ministre a un suicidi dins sa preson.


text:
Sionisme
Lo Sionisme (derivat de Sion, lo nom d'un tuc de Jerusalèm e per extension la vila era medisha, dab lo sufixe -isme qui serveish tà formar un sarròt de noms de doctrinas) qu'ei ua ideologia politica nacionalista qui preconiza l'existéncia d'un centre espirituau, territoriau o nacionau judiu dens la Tèrra d'Israèl. A la neishença deu movement, a la fin deu sègle XIXau, aqueth territòri qu'apartienèva a l'Empèri Otoman puish, arron de la Purmèra Guèrra Mondiau, qu'estó devath la sobeiranetat de la Gran Bretanha. Suu plan ideologic e institucionau, lo Sionisme que vòu tornar balhar aus judius un estatut perdut autanlèu l'Antiquitat, valent a díser çò d'un pòble tornar gropat au sen d'un medish estat.


text:
Fontenay-le-Pesnel
Fontenay-le-Pesnel es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fontenay-Lo-Pesnel es una municipalitat del Bessin situada a tres quilomètres de Tilly-sus-Seulles, quinze quilomètres de Bayeux e setze quilomètres de Can.
Fontenay-le-Pesnel est une commune du Bessin située à trois kilomètres de Tilly-sur-Seulles, quinze kilomètres de Bayeux et seize kilomètres de Caen.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat, nomenada alavetz Sant-Aubin-de-Fontenay, a portat los noms de Fontenay-lo-Pesnel e de Fontenay-sus-Seulles. Lo primièr nom a #èsser conservat[1].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune, nommée alors Saint-Aubin-de-Fontenay, a porté les noms de Fontenay-le-Pesnel et de Fontenay-sur-Seulles. Le premier nom a été conservé[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Nòta de Fontenay-lo-Pesnel sul luòc Dels pòbles de Cassini a las municipalitats d'uèi del EHESS, consultat lo 27 de julhet de 2012. Error de citacion : Invalid
tag; name "Cass" defined multiple times with different content


text:
Le Petit-Quevilly
Le Petit-Quevilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Pichon-Quevilly remonta a la s-|XII|e}}, après la scission d'amb Granda-Quevilly. Es al continuament de grand défrichements empreses per Rollon, primièr comte de Roan e fondator del Estat normand, #que s'i èra desvolopat lo vilatge de Quevilly.
L'origine de Petit-Quevilly remonte au Modèl:S-, après la scission d'avec Grand-Quevilly. C'est à la suite de grand défrichements entrepris par Rollon, premier comte de Rouen et fondateur de l'État normand, que s'était développé le village de Quevilly.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Paul Bazin, premier cònsol de la comuna de 1919 a 1923.


text:
Spicatto
Lo spicatto, dens la tecnica d'interpretacion deus instruments de còrdas hregadas, qu'ei un còp d'arquet on l'arquet e produseish nòtas cortas e leugèras desseparadas enter eras per silencis e produsidas en bèth har sauteriquejar l'arquet sus la còrda. Enter cada nòta l'arquet que's despega de la còrda. Aquesta tecnica que demanda ua elasticitat deu punh pro grana entà autrejar ua cèrta libertat a l'arquet en tot lo conta-rotlar.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Villes et mairies du District de Lebern (68)
Liste des communes
Granges
Ville de Granges, localité de la Suisse de 15 000 habitants.
La mairie de Granges a une adresse e-mail et un site Internet.
Bellach
Ville de Bellach, localité de la Suisse de 5 000 habitants.
La mairie de Bellach a une adresse e-mail et un site Internet.
Bettlach
Ville de Bettlach, localité de la Suisse de 4 700 habitants.
La mairie de Bettlach a une adresse e-mail et un site Internet.
Langendorf
Ville de Langendorf, localité de la Suisse de 3 400 habitants.
La mairie de Langendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Selzach
Ville de Selzach, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Selzach a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberdorf
Village de Oberdorf, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Oberdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Riedholz
Village de Riedholz, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Riedholz a une adresse e-mail et un site Internet.
Lommiswil
Village de Lommiswil, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Lommiswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Rüttenen
Village de Rüttenen, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Rüttenen a une adresse e-mail et un site Internet.
Günsberg
Village de Günsberg, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Günsberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Flumenthal
Village de Flumenthal, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Flumenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Feldbrunnen-Sankt Niklaus
Village de Feldbrunnen-Sankt Niklaus, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Feldbrunnen-Sankt Niklaus a une adresse e-mail et un site Internet.
Hubersdorf
Village de Hubersdorf, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Hubersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederwil
Village de Niederwil, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Niederwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Balm bei Günsberg
Village de Balm bei Günsberg, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Balm bei Günsberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Kammersrohr
Village de Kammersrohr, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Kammersrohr a une adresse e-mail.