c: text/html

text:
Iòssif Stàlin
Iòssif Vissariònovich Jogachvili, mai conegut per son subrenom Iòssif Stàlin (en georgian: იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი; en rus: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили, Иocиф CTaлиH; Gòri, Georgia, 3 d'abril de 1868 - Moscòu, Russia, 5 de març de 1953) es un òme d'Estat sovietic que dirigiguèt l'URSS de 1928 a 1953.
Originari de Georgia, jonhèt lei partisans de Lenin tre 1901 e venguèt rapidament una personalitat importanta entre lei bolchevics. A partir de 1906-1907, venguèt un collaborator regular de Lenin e lo sostenguèt durant leis eveniments dei revolucions de 1917 e dins lo corrent de la Guèrra Civila Russa. Vengut secretari generau dau partit, aquò li permetèt de se presentar coma l'eiretier de Lenin. Après una lònga lucha intèrna còntra leis autrei companhons de Lenin, prenguèt lo poder en 1928.
Instaurèt alora un regime brutau e repressiu que causèt la mòrt de plusors milions de personas. Pasmens, capitèt d'industrializar e de desvolopar economicament son país. De mai, sa resisténcia e sa victòria còntra lo nazisme e l'Alemanha d'Adolf Hitler li donèron un prestigi immens que li permetèt de transformar l'URSS en una superpoissança capabla de rivalizar ambé leis Estats Units d'America. Après sa mòrt, la violéncia de sei metòdes e son culte de la personalitat foguèron denonciats per Nikita Khrushchov.
Somari
- 1 Biografia
- 1.1 Jovença e formacion
- 1.2 Lo periòde revolucionari
- 1.3 La presa dau poder
- 1.4 De la presa dau poder a la Segonda Guèrra Mondiala
- 1.5 La Segonda Guèrra Mondiala
- 1.6 De la victòria de 1945 a la mòrt de Stàlin
- 1.7 Succession
- 2 Bilanç
- 3 Familha e vida privada
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovença e formacion[modificar | modificar la font]
Enfança[modificar | modificar la font]
Iòssif Vissariònovich Jogachvili nasquèt en Georgia, a Gòri, lo 3 d'abriu de 1878 dins una familha paura[1]. Son paire, Vissarion, èra pegòt. Òme brutau, foguèt obligat de quitar la vila per trabalhar dins una usina de cauçaduras de Tiflis (uei Tbilissi). I moriguèt en 1890 après aver probablament abandonat sa frema e son fiu. La maire de Iòssif Jogachvili, Ekaterina, èra una sèrva anciana que trabalhava coma domestica e que capitèt de ganhar pron de sòus per pagar – ambé dificultats – d'estudis a son fiu. Ansin, poguèt anar a l'escòla ortodòxa de Gòri avans d'integrar lo seminari en 1894[2].
Lo seminari e la descubèrta de la politica[modificar | modificar la font]
Iòssif Jogachvili estudièt au seminari de 1894 a 1899. Aqueu periòde de sa vida es mau conegut franc de quauqueis aspècts generaus. La disciplina de l'endrech èra dura e l'agitacion politica importanta. D'efèct, a la fin dau sègle XIX, un corrent nacionalista georgian s'opausava au regime tsarista e leis idèas revolucionàrias èran ben conegudas dei classas educadas. Per exemple, en 1886, lo cap de l'establiment èra estat tuat per un estudiant excluch.
Dins una tala atmosfèra, Iòssif Jogachvili descurbiguèt tant la politica que la religion e semblèt sustot s'interessar a la premiera. Tre 1895, publiquèt un poèma patriotic dins la revista nacionalista Iberya e comencèt de legir de tèxtes « subversius ». En particular, recebèt una punicion per aver legit Lei Trabalhaires de la mar de Victor Hugo. En 1898, venguèt sòci d'un grop clandestin nacionalista, dich Messame-Dassi, onte dominavan lei pensadas socialistas. I foguèt cargat de la creacion de ceucles d'estudis entre leis obriers. Un an pus tard, seis idèas entraïnèron son exclusion dau seminari.
Lo periòde revolucionari[modificar | modificar la font]
La clandestinitat[modificar | modificar la font]
Après son expulsion dau seminari, Iòssif Jogachvili conoguèt doas annadas malaisadas avans d'intrar dins la clandestinitat en 1901. Levat quauquei periòdes limitats, i demorèt fins a 1917. I descurbiguèt l'òbra de Karl Marx e rompèt ambé lei nacionalistas de Messame-Dassi. En 1901, s'installèt dins la vila industriala e portuària de Batumi onte prenguèt lo subrenom de Koba. I participèt a la creacion dau jornau Brdzola (« La lucha » en occitan). Arrestat un premier còp en abriu de 1902, foguèt condamnat a tres ans de desportacion mai s'enfugiguèt en genier de 1904. Enterin, a partir de 1903, comencèt de promòure lei tèsis dau Partit obrier sociau democrata de Russia (POSDR).
La Revolucion de 1905[modificar | modificar la font]
En 1905, après lei desfachas en Orient còntra Japon, l'Empèri Rus conoguèt un periòde d'agitacions, de grèvas e de manifestacions. Per amaisar la situacion, lo govèrn de Nicolau II utilizèt la repression mai deguèt tanben far de concessions a certanei movements reformistas. Koba-Jogachvili participèt activament a l'agitacion en Caucàs e foguèt elegit delegat a la conferéncia nacionala dau partit bolchevic organizada a Tammerfors en Finlàndia[3]. Aquò li permetèt de rescontrar Lenin per lo premier còp e de viatjar en Euròpa. Ansin, de 1906 a 1907, anèt a Estocòlme e a Londres per participar ai congrès dau partit. I prenguèt rapidament una certana importància politica.
Après aqueu periòde, s'installèt a Bakó en Azerbaitjan. La vila èra venguda un important centre petrolier ambé d'obriers d'originas variadas (Rus, Azèris, Armènis, Georgians...). Ambé Stepan Chaumian (1878-1918) dich « lo Lenin de Caucàs », organizèt leis activitats dei Bolchevics en Caucàs e Bakó venguèt lo centre principau dau partit dins la region. Lo ròtle de Koba-Jogachvili foguèt fòrça important dins leis activitats de propaganda e dins l'organizacion d'accions violentas còntra de bancas per finançar lo partit. Pasmens, lei relacions ambé Chaumian se desgradèron rapidament. Son arrestacion permetèt de reglar lo problema mai Koba-Jogachvili foguèt sospichat d'aver denonciat son rivau a la polícia tsarista.
Leis arrestacions succesivas e l'ascension au sen dau Partit[modificar | modificar la font]
De 1908 a 1917, Koba foguèt arrestat mai d'un còp e regularament desportat. Aquò renforcèt son influéncia au sen dau Partit coma un dei caps principaus dei bolchevics « de l'interior » e li permetèt de venir un collaborator regular de Lenin. Ansin, Jogachvili foguèt arrestat en 1908, en 1912 e en 1913. Lei dos premiers còps, capitèt rapidament de s'evasir. En revènge, lo tresen còp, foguèt mandat dins una region fòrça isolada dau nòrd de Siberia e estrictament susvelhat. Ne foguèt liberat unicament per la revolucion de febrier-març de 1917.
Durant aqueu periòde, Koba venguèt mai e mai important entre lei bolchevics. Intrèt au Comitat centrau e participèt a la creacion dau jornau La Pravda en 1912. I foguèt l'autor dau premier editoriau. De mai, en novembre de 1912, Lenin li demandèt de trabalhar amb eu sus la question dei problemas nacionaus. Koba venguèt ansin una figura majora dau partit sus aquela problematica e apareguèt per lo premier còp lo faus-nom « Stàlin » coma signatura d'un article sus « lo Marxisme e la question nacionala ».
La presa dau poder[modificar | modificar la font]
Lei Revolucions de 1917 e lo sostèn a Lenin[modificar | modificar la font]
En febrier-març de 1917, lo succès de la Revolucion de Febrier entraïnèt l'abdicacion dau tsar Nicolau II e la formacion d'un govèrn provisòri dirigit per lo prince Lvov. Dins lei fachs, la borgesiá occupava lo poder mai deviá negociar ambé lo soviet de Petrograd[4], lei menchevics, lei bolchevics e lei SR (socialistas-revolucionaris, partit revolucionari non marxista[5]). Aquò permetèt a Stàlin d'èsser liberat e d'arribar a Petrograd lo 25 de març.
En l'abséncia de Lenin, Stàlin assegurèt de facto un ròtle fòrça important au sen de la direccion dau Partit e au sen de La Pravda. I adoptèt una posicion « centrista » còntra lei posicions de la drecha dau partit representada per Lev Kamenev (1883-1938), demandant de sostenir d'un biais critic lo govèrn provisòri, e de la senèstra que voliá una rompedura immediata. Aquela politica foguèt fòrça criticada per Lenin a son retorn d'exili lo 16 d'abriu. Pasmens, après quauqueis esitacions, Stàlin acceptèt de sostenir lei tèsis de son cap e foguèt elegit tornarmai au Comitat centrau. I venguèt un sostèn determinat de Lenin e aguèt un ròtle decisiu dins l'organizacion dau partit. De mai, s'afiermèt coma l'especialista de la question dei nacionalitats.
En julhet de 1917, la revirada de jornadas revolucionàrias afebliguèt lo partit e entraïnèt l'arrestacion (Kamenev, Trotsky...) ò l'exili (Lenin) de plusors caps. Stàlin assegurèt alora tornarmai de facto la direccion dau partit. En despiech de la repression, capitèt de'n desvolopar l'influéncia dins lei mitans obriers, dins l'armada e mai au sen de certanei movements de païsans. De mai, en setembre, lei bolchevics participèron victoriosament a la resisténcia dau govèrn provisòri còntra la temptativa de còp d'estat militar dirigida per lo generau Lavr Kornilov. Aquò permetèt au partit de prendre lo contraròtle dei soviets de Petrograd, de Moscòu, de plusors autrei vilas importantas e de plusors regiments.
Après aqueleis eveniments, lo govèrn provisòri èra fòrça feble e dependent dau sostèn dei bolchevis. A son retorn, Lenin poguèt ansin aisament preparar una revolucion novèla per prendre lo poder. Lo ròtle precís de Stàlin dins aqueleis eveniments es mau conegut mai sembla segondari. En revènge, èra alora un sostèn solide de Lenin ambé Trotsky (1879-1940) e Iakov Sverdlov (1885-1919). Representent dau Partit au Comitat revolucionari dau Soviet de Petrograd e membre dau Burèu politic, tenguèt probablament lo ròtle de relèu dau partit a Smolnyi qu'èra alora lo quartier generau deis insurgents.
La Guèrra Civila e la fondacion de l'URSS[modificar | modificar la font]
De 1918 a 1923, Russia conoguèt un periòde de guèrra civila saunosa marcat per l'afrontament entre lei Roges (lei bolchevics), lei Blancs (coalicion eteroclita gropant divèrseis adversaris dei bolchevics), divèrsei movements nacionalistas desirós d'establir l'independéncia de certanei pòbles periferics de l'Empèri Rus, de movements de païsans armats e d'intervencions estrangieras (Reiaume Unit, França, Japon...). Durant aqueu periòde, Stàlin confiermèt son ròtle de premiera importància au sen dau partit e dau movement bolchevic.
D'efèct, après la Revolucion d'Octòbre, Stàlin fasiá partida de l'executiu dau Comitat centrau – organ format de Lenin, de Trotski, de Sverdlov e d'eu meteis per dirigir la revolucion – e foguèt nomat au Conseu dei comissaris dau pòble – es a dire lo govèrn bolchevic – coma comissari ai Nacionalitats. Dins lo contèxte d'afondrament de l'Empèri Rus e dei guèrras d'independéncia menadas per plusors pòstes periferics, aqueu pòste èra fòrça important e Stàlin i definiguèt una politica federala basada sus quatre principis fondamentaus :
- l'egalitat e la sobeiranetat dei pòbles de Russia.
- lo drech dei pòbles de Russia de dispausar d'elei meteissei e formar un estat independent.
- la supression de totei lei privilègis nacionaus ò religiós.
- lo liure desvolopament dei minoritats nacionalas e dei grops etnics poblant lo territòri rus.
Pasmens, l'aplicacion d'aquelei resolucions foguèt pas totjorn aisada car dins mai d'una region de Caucàs, de Finlàndia ò d'Euròpa de l'Èst, lei bolchevics èran febles e atacats per de movements [(nacionalisme|nacionalistas]] de drecha sostenguts per de poissanças estrangieras[6].
Durant aqueu periòde, Stàlin sostenguèt fidelament Lenin, compres quand lo cap de la revolucion foguèt més en minoritat a prepaus dei negociacions amb Alemanha. Puei, foguèt cargat de protegir l'avitalhament dei regions tengudas per lei Roges. Durant l'estiu de 1918, deguèt donc participar, coma comissari politic, a la defensa de Tsaritsyne (la futura Estalingrad) còntra leis armadas blancas. Lei combats durèron fins a octòbre-novembre e s'acabèron per una victòria importanta deis armadas rojas. Aquel episòdi permetèt tanben a Stàlin de formar un grop de fidèus qu'anavan tenir un ròtle important dins sa conquista dau poder entre 1922 e 1928. En mai d'aquò, comencèt de s'opausar a Trotski que se presentava tanben coma lo venceire de la batalha de Tsaritsyne.
Après aqueu succès, Stàlin foguèt mandat sus d'autrei frònts, totjorn coma comissari politic. En 1919, luchèt còntra lo generau Anton Denikine e en 1920, foguèt mandat en Polonha. Dins aqueu segond cas, son comandament foguèt marrit e foguèt en partida responsable de la desfacha sovietica a l'entorn de Varsòvia. Aquò agravèt l'antagonisme ambé Trotski que l'accusèt d'èsser lo responsable principau de la revirada polonesa. Pasmens, per seis accions durant la guèrra civila, Stàlin foguèt guierdonat de l'Òrdre dau Drapèu Roge e ganhèt una reputacion d'organizator eficaç. Ansin, Lenin li fisèt la direccion de l'Inspeccion obriera e païsana, un organisme novèu destinat a luchar còntra la burocràcia.
L'afiermacion de Stàlin sus lo Partit[modificar | modificar la font]
Fòrça malaut a partir de 1922, Lenin se retirèt largament deis afaires publics fins a sa mòrt en 1924. Durant aqueu periòde, lo partit bolchevic s'institucionalizèt mai sei caps gardèron lei reflèxes deis annadas de clandestinitat e de complòts. Una lucha fòrça dura aguèt donc luòc entre lei caps principaus dau partit per la succession de Lenin. Se presentant coma l'eiretier naturau dau fondator de la revolucion, Stàlin capitèt de'n sortir venceire en 1928. Dins aquò, aquela ascension foguèt malaisada e necessitèt plusors etapas.
Lo fondament de son succès foguèt sa posicion de secretari generau dau partit. Stàlin i foguèt elegit lo 3 d'abriu de 1922. Lo pòste èra novèu e orientat vèrs la gestion de la vida administrativa dau partit. Pasmens, anava rapidament prendre una gròssa importància. Fatigat, Lenin lo comprenguèt en decembre de 1922, l'escriguèt dins de nòtas publicadas après sa mòrt sota lo nom de testament de Lenin. Pasmens, en causa de sa malautiá, poguèt pas intervenir còntra son ancian protegit. Stàlin demorèt donc secretari generau mai, dins lei fachs, lei conflictes intèrnes entre bolchevics demorèron limitats. D'efèct, Lenin gardava encara la direccion nominala de la revolucion e d'autra part, la prioritat èra de redreiçar un país en crisi après mai d'un decenni de guèrra.
Lo combat vertadier comencèt en octòbre de 1924 ambé d'accusacions d'activitat fraccionala e de projèctes economics erronèus dirigidas còntra Trotski. En mai d'aquò, Stàlin utilizèt sa posicion de secretari generau per nomar pauc a pauc lei partisans de Trotski a l'estrangier ò dins de regions alunchadas. Son rivau foguèt ansin pauc a pauc isolat e, en genier de 1925, una premiera resolucion dau Comitat centrau, sostenguda per Stàlin, Lev Kamenev e Grigori Zinoviev (1883-1936), condamnèt leis opcions politicas defendudas per Trotski. Puei, Stàlin ataquèt sei dos aliats que foguèron a son torn condamnats gràcias a l'abstencion de Trotski e de sei partisans. Aquò permetèt a Stàlin de prendre definitivament lo contraròtle dau partit e de la revolucion. Enfin, lo 15 de novembre de 1927, Trotski e Zinoviev, d'ara endavant ligats còntra Stàlin, foguèron condamnats ensems per lo Comitat centrau e excluchs dau partit. Un mes pus tard, foguèt lo torn de sei partisans a l'eissida dau XVen congrès dau partit.
En delà dei conflictes personaus entre leis eiretiers de Lenin, aquelei luchas intèrnas èran motivadas per de questions regardant l'evolucion de la revolucion. Òr, après la revirada dei movements revolucionaris dins leis autrei país, l'internacionalisme de Lenin e de Trotski semblava perilhós car la poissança militara deis estats capitalistas èra largament superiora an aquela de l'URSS. De mai, la militarizacion de la societat defenduda per Trotski èra gaire populara. Ansin, Stàlin, defensor de l'idèa d'una revolucion unicament en URSS e d'una concepcion « moderada » – es a dire entre la senèstra de Trotski e la drecha de Kamenev – foguèt pus aisament sostengut per la majoritat dau partit. Lei sòcis dau partit, onte la burocràcia començava de prendre lo poder, sostenguèron tanben Stàlin per de rasons materialas.
De la presa dau poder a la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La formacion d'un regime volontarista e repressiu[modificar | modificar la font]
A la fin de 1927, l'autoritat de Stàlin sus lo partit èra venguda incontestabla e la construccion dau socialisme dins un país solet venguèt lo mòt d'òrdre. Pasmens, en despiech de sa victòria, lei bolchevics demoravan relativament febles e avián de dificultats importantas per dirigir lo país. D'efèct, lo partit, supausat èsser la basa de la revolucion, n'aviá pas lei capacitats. Premier, lei luchas de succession e lei combats de la guèrra avián entraïnat l'eliminacion ò la mòrt de quadres experimentats. Ansin, se lo nombre de sòcis èra tres còps pus grand en 1929 qu'en 1924, lo nivèu de formacion e l'experiéncia politica dei recrutas èran febles.
Dins aquelei condicions, lo partit podiá pas èsser l'otís que necessitava lei cambiaments radicaus e rapides dau projècte politic de Stàlin. Per lo remplaçar, decidèt donc de s'apielar sus la « Comission extraordinària » (Tcheka), polícia politica provisòria instaurada per Lenin durant la guèrra civila. Inicialament au servici de la revolucion e destinada a sa defensa, venguèt una institucion permanenta, dicha « Administracion Politica d'Estat » (GPU), que son contraròtle èra estendut ais activitats dau partit. Lei servicis de seguretat venguèron donc l'instrument de la politica volontarista de Stàlin. Pasmens, aquò entraïnèt la formacion d'un sistèma politic mai e mai repressiu.
L'industrializacion e la collectivizacion[modificar | modificar la font]
A la fin deis ans 1920, Stàlin comencèt una politica d'industrializacion accelerada de l'Union Sovietica. D'efèct, en 1929, lo país èra encara largament rurau amb un taus d'urbanizacion de solament 20%. Pasmens, lei dificultats èran importantas car ges de país estrangier èra desirós d'investir en URSS. Lei ressorsas devián donc venir de l'interior e Stàlin decidèt d'utilizar lei capitaus de la paisanariá. Aquò prenguèt la forma de la collectivizacion fòrçada dei tèrras.
L'aplicacion d'aquela politica foguèt menada violentament e a la lèsta. Comencèt en genier de 1930 quand Stàlin ordonèt la « liquidicacion dei kulaks coma classa ». Lei kulaks èran de païsans aisats, pas totjorn presats per lo rèsta dau mond rurau. Dins aquò, la sasida dei bens ruraus regardèt la quasi totalitat dei païsans sovietics e se turtèt donc a una viva resisténcia. Pièger, la collectivizacion desorganizèt lei rets de produccion e entraïnèt de faminas grèvas que culminèron en 1932-1933. Causèron la mòrt de plusors milions de personas, especialament en Ucraïna e en Cazacstan.
Maugrat aquela catastròfa, la planificacion dei mejans economics e dei ressorsas permetèron de concentrar lei fòrças sus lei sectors decisius de l'industria pesuca. Gràcias a la mobilizacion de tota la societat, permetèt de capitar l'industrializacion accelerada dau país. Avans la Segonda Guèrra Mondiala, l'URSS venguèt ansin una la tresena poissança industriala mondiala. En parallèl, de progrès importants foguèron realizats coma l'alfabetizacion de la màger part de la populacion de mens de 40 ans.
La politica de terror e lei purgas[modificar | modificar la font]
Se la politica economica de Stàlin enregistrèt mai d'un succès en matèria d'industrializacion, son autoritarisme se turtèt a un nombre creissent de comunistas. Per reprimir aquela oposicion – dispersada après l'eviccion de l'ala drecha dau partit en 1929 – lei poders de l'aparelh policier foguèron renforçats e la polícia politica, dicha NKVD a partir de 1934, se desbarrassèt de totei leis adversaris e critics politics dau regime gràcias a sei descubèrtas de complòts e de rets de sabotatge, reaus ò imaginaris. En parallèl, la propaganda dau regime establiguèt un culte de la personalitat Stàlin depintat coma la fònt de totei lei succès de l'URSS.
En decembre de 1934, l'assassinat de Serguei Kírov (1886-1934), secretari dau partit de Leningrad, marquèt lo començament d'una politica de terror pus sistematica. A partir de 1936, de purgas toquèron totei lei sectors de la societat coma lo partit, l'administracion, l'armada, lei mitans culturaus e mai de particulars. Lo movement culminèt ambé lei procès de Moscòu que li permetèt de condamnar a mòrt la màger part dei caps politics e militars de la Revolucion de 1917 e de la guèrra civila (Grigori Zinoviev, Lev Kamenev, lo manescau Tukhachevsky...) que foguèron accusats de complòts imaginaris per lo NKVD. Plusors centenaus de miliers de Sovietics foguèron ansin desportats dins de camps de trabalh. Per gerir un nombre tant important de presoniers, una administration especiala, dicha « Administracion especiala dei camps » (Gulag), foguèt creada en 1934. En mai d'aquò, en 1940, la repression de tota forma d'oposicion foguèt completada ambé l'assassinat de Trotski per un agent sovietic en Mexic.
Lo bilanç de la politica de terror deis ans 1930 es pasmens mau conegut car lei recèrcas dònan d'estimacions fòrça diferentas. Segon leis archius dau KGB, i aguèt aperaquí 682 000 execucions durant lei purgas de 1936-1938. Lo nombre d'arrestacions es pauc clar – es probablament inferior a un milion per an – mai la populacion dei camps dau Gulag passèt de 1,2 a 1,9 milions de personas entre 1937 e 1938[7]. De mai, i aguèt benlèu 140 000 mòrts dins lei camps durant leis ans 1936-1938. Lo bilanç de la collectivizacion dei tèrras es encara pus malaisat d'establir. Lo nombre d'executats sembla relativament feble (30 000) mai aperaquí 4 milions de païsans foguèron desportats e 600 000 moriguèron durant aquelei transferiments. Sustot, lei faminas causèron la mòrt de 5 a 7 milions de Sovietics, principalament en Ucraïna.
La Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La preparacion de la guèrra[modificar | modificar la font]
Diplomaticament, avans 1938, Stàlin assaièt de mantenir un raprochament estrategic ambé lei democracias occidentalas per tenir la menaça de l'Alemanha nazi. Pasmens, après lo refús francobritanic de signar un acòrd militar e economic e, sustot, après l'abandon de Checoslovaquia, Stàlin decidèt de venir neutre e de ganhar de temps. Per aquò, acceptèt de negociar ambé Hitler un partiment de l'Euròpa Orientala. Aquò li permetiá de renfòrçar sei defensas frontalieras ambé l'annexion de territòris suplementaris e d'estendre l'influéncia sovietica. La signatura dau pacte germanosovietic d'aost de 1939 foguèt la basa d'aquela politica.
Premier, l'URSS participèt donc a l'invasion de Polonha en setembre de 1939 e ne recebèt la mitat orientala. Puei, entre lo 28 de setembre e lo 10 d'octòbre, Stàlin impausèt la signatura de tractats d'assisténcia ai tres país baltics que permetián d'estacionar de garnisons sovieticas sus son territòri. Pasmens, aquò èra solament una etapa e dins lo corrent de junh de 1940, Moscòu annexèt dirèctament Estònia, Letònia e Lituània e ne faguèt de republicas constitutivas de l'Union Sovietica. Dins lo corrent dau meteis mes, annexèt Bessaràbia après un ultimatum mandat a Romania[8].
En revènge, leis exigéncias mandadas au govèrn finlandés (cession de basas militaras e de territòris a l'entorn de Leningrad) foguèt pus malaisadas d'obtenir. Après un refús, l'armada sovietica ataquèt Finlàndia esperant una victòria rapida (Guèrra d'Ivèrn). Pasmens, mau comandada e mau preparada, perdiguèt plusors centenaus de miliers d'òmes e deguèt luchar dau 30 de novembre de 1939 au 13 de març de 1940. Aquela guèrra saunosa donèt una opinion negativa dei capacitats de l'Armada Roja a la màger part deis expèrts militaras.
D'efèct, durant lei purgas de 1936-1938, Stàlin aviá eliminat la quasi totalitat dei generaus e la màger part dau còrs deis oficiers. Pasmens, aqueleis expèrts notèron pas – ò pauc – lei succès dei tropas sovieticas durant lei combats frontaliers de 1939 còntra Japon ni l'introduccion d'armas novèlas coma lei carris T-34 e KV. Ansin, se l'armada sovietica èra afeblida, gardava encara de capacitats importantas qu'anava permetre sa resisténcia a l'ataca alemanda.
De la desfacha a la victòria[modificar | modificar la font]
Se Stàlin imaginava a tèrme mai ò mens lòng una guèrra còntra Alemanha, foguèt susprés per l'invasion alemanda dau territòri sovietic començada lo 22 de junh de 1941. Pasmens, après un periòde d'incertitud, s'adreicèt a l'Union Sovietica lo 3 de julhet e mobilizèt leis energias. En particular, decidèt de demorar a Moscòu en despiech de l'avançada de la Wehrmacht e s'adaptèt ai circonstàncias. Acceptèt pauc a pauc de laissar mai d'autonòmia a sei generaus e ais oficiers de terren. De mai, capitèt d'identificar e de promòure de caps eficaç coma Georgy Zhukov, Vasily Chuikov, Aleksandr Vasilevsky, Ivan Koniev ò Rodion Malinovsky. Enfin, abandonèt lo discors marxista per restaurar lei valors tradicionalas de Russia e ordonèt una pausa dins la persecucion dua clergat ortodòx. En revènge, ordonèt la desportacion de mai d'un desenau de pòbles sospichats de collaboracion ambé leis Alemands.
Ansin, maugrat de pèrdas catastròficas liadas a d'errors de comandament, ais atrocitats dei tropas d'ocupacion alemandas que menava una guèrra d'exterminacion e a la duretat dei còntra-ofensivas sovieticas, l'Armada Roja capitèt de resistir. Premier, entre octòbre de 1941 e genier de 1942, lei Sovietics rebutèron leis ofensivas alemandas còntra Moscòu. Demorant a Moscòu en despiech de la menaça, Stàlin i aquistèt un important prestigi. Puei, de l'estiu de 1942 a febrier de 1943, la victòria sovietica de Stalingrad renforcèt mai aqueu prestigi e permetèt a l'Armada Roja de començar la liberacion dau país.
Après aquelei succès, lei fòrças sovieticas rebutèron pauc a pauc la Wehmarcht e foguèron a l'origina de la destruccion de la màger part de l'armada alemanda. Ansin, en abriu e mai de 1945, leis Occidentaus li laissèron l'onor de conquistar Berlin a l'eissida d'una batalha saunosa de doas setmanas. Lo prestigi de l'URSS e de Stàlin agantèt alora son apogèu e lo cap sovietic foguèt celebrat per totei lei venceires de la guèrra, compres lei país capitalistas.
De la victòria de 1945 a la mòrt de Stàlin[modificar | modificar la font]
L'URSS coma superpoissança e lo començament de la Guèrra Freja[modificar | modificar la font]
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'Union Sovietica aviá perdut entre 20 e 40 milions de militars e de civius e la màger part dei regions occidentalas dau país èra ravatjada. Pasmens, la poissança de l'armada sovietica e l'importància de sei victòrias li avián donat un prestigi fòrça important. Stàlin l'utilizèt per gardar lo contraròtle de la mitat orientala d'Euròpa e obtenir de reparacions de part dei vencuts. Confiermèt tanben son ròtle de pòl centrau dau comunisme internacionau ambé la creacion dau Kominform. De mai, l'URSS venguèt un dei cinc membres permanents dau Conseu de Seguretat dei Nacions Unidas. Enfin, lo país capitèt de tornar construrre rapidament son industria pesuca a partir de 1947. En revènge, la produccion de bens de consumacion e l'agricultura demorèron de sectors en dificultats, especialament lo segond.
Lei tensions ambé lei país capitalistas tornèron venir rapidament a partir de 1946-1947. D'efèct, dins plusors país estrategics coma Iran, l'URSS sosteniá de movements comunistas combatuts per de tropas sostengudas per Londres ò per Washington. La question de la responsabilitat de l'entraïnament de la Guèrra Freja es malaisada : per leis Estatsunidencs, lei Sovietics adoptèron una politica expansionista agressiva e per lei Sovietics, leis Estats Units d'America èran a organizar l'enceuclament dau territòri sovietic. Dins totei lei cas, la rompedura definitiva aguèt luòc en 1948 ambé lo còp d'estat prosovietic en Checoslovaquia e lo blocus de Berlin. Un an pus tard, la capitada dau premier assai nuclear sovietic dotèt l'URSS de l'arma nucleara e equilibrèt lei fòrças dei dos camps. Comencèt ansin una lucha guèrra d'influéncia entre lei dos Grands que s'acabèt solament en 1991.
Lo retorn de la terror e la mòrt de Stàlin[modificar | modificar la font]
Après la destenduda sociala impausada per la mobilizacion necessària a la lucha còntra Alemanha, Stàlin restaurèt pauc a pauc sa politica de terror e son contraròtle absolut sus la societat sovietica. S'ocupèt tanben d'installar la dominacion sovietica sus lei país ocupats per lei Sovietics a l'eissida dau conflicte. Lei generaus venceires de la guèrra, coma lo manescau Georgy Zhukov, foguèron alunchats dins de regions isoladas e lo govèrn de l'URSS se limitèt a quauquei responsables coma Andrei Jdanov, Georgy Malenkov, Lavrenti Beria, Nikolai Bulganin e Nikita Khrushchov. Au nivèu ideologic, de « complòts » foguèron descubèrts còntra de figuras jusievas accusadas de « cosmopolitanisme » a partir de 1948. Entraïnèron de purgas novèlas, compres dins lei país dau blòt sovietic.
En genier de 1953, de purgas novèlas se preparèron tornarmai còntra lei jusieus sovietics ambé l'afaire dei « blòdas blancas », complòt imaginat per Beria còntra de mètges jusieus accusats d'aver assassinat de caps sovietics dempuei un vintenau d'annadas. Lei rasons d'aquelei purgas son desconegudas e Stàlin moriguèt d'una emorragia cerebrala lo 5 de març après lei premiereis arrestacions. Lo comportament de plusors caps sovietics, accusats d'aver empedit l'arribada de mètges, demòra encara discutit.
Lo cadabre de Stàlin foguèt embaumat e plaçat dins lo mausolèu de la plaça Roja de Moscòu. Durant la ceremònia, una butassada de Sovietics desirós de li rendre un darrier omenatge entraïnèt de centenaus de mòrts. Totei lei país aliats de la Segonda Guèrra Mondiala e la quasi totalitat dei caps dau periòde li rendiguèron tanben omenatge.
Succession[modificar | modificar la font]
Après la disparicion de Stàlin, Lavrenti Beria, caps dei servicis de seguretat, èra en posicion favorabla per li succedir. Comencèt una leugiera politica de destanilizacion mai foguèt rapidament eliminat per leis autrei caps sovietics que crenhava sa poissança (26 de junh de 1953). Finalament, après dos ans de lucha intèrna, Nikita Khrushchov s'impausèt coma lo successor de Stàlin. Pasmens, en 1956, denoncièt leis excès dau regime stalinian dins un rapòrt secrèt destinat au XXen Congrès dau Partit Comunista de l'Union Sovietica. En particular, condamnèt lo culte de la personalitat, lei metòdes brutaus de la polícia e leis errors estrategicas de la collectivizacion. Dins aquò, lo sistèma foguèt gaire reformat e la basa staliniana de la societat sovietica demorèt mai ò mens la nòrma fins a l'afondrament de l'Union.
Bilanç[modificar | modificar la font]
L'emergéncia de l'URSS coma superpoissança[modificar | modificar la font]
En despiech d'una situacion economica catastròfica au començament deis ans 1920, deis atrocitats de la collectivizacion fòrçada dei tèrras e dei periòdes de terror e de l'invasion saunosa dau territòri sovietic per l'armada alemanda, Stàlin capitèt de transformar l'URSS en una superpoissança que dominèt lo mond – ambé leis Estats Units d'America – fins a 1991. D'efèct, en matèria economica, lo país èra vengut la segonda economia mondiala a sa mòrt e èra passat de l'estatut agricòla an aqueu de poissança industriala. Per exemple, la produccion d'acier èra estada multiplicada per 14 entre 1925 e 1951. En revènge, leis industrias pesucas e de l'armament èran privilegiadas, çò que limitavan la produccion de bens de consumacion. De mai, l'agricultura retrobèt jamai sei nivèus de produccion d'avans la collectivizacion avans l'afondrament de l'Union.
Au nivèu militar e diplomatic, lei succès de Stàlin foguèron tanben fòrça importants. La victòria còntra lo nazisme donèt un grand prestigi ai Sovietics e permetèt a sei fòrças d'ocupar la mitat orientala dau continent europèu. De mai, dins l'òrdre mondiau novèu, l'URSS foguèt oficialament reconeguda coma un dei dos « Grands » ambé leis Estats Units. Enfin, entre 1949 e 1952, l'armada sovietica capitèt d'assais nuclears mostrant son mestritge deis armas de fission e de fusion.
Lo bilanç uman[modificar | modificar la font]
Lo periòde stalinian foguèt marcat per la mòrt ò l'arrestacion de plusors milions de personas. Se lo contèxte de la Guèrra Freja ò se l'anticomunisme de certaneis autors an entraïnat d'exageracions fòrça importantas dau nombre de victimas[9], la dubertura deis archius dau KGB en 1991 a permés de clarificar la situacion.
Ansin, de 1921 a 1953, i aguèt en URSS 4,6 milions de condamnacions per de rasons « politicas ». 800 000 entraïnèron una execucion, 2,6 milions un periòde de camp de trabalh ò de preson e 415 000 un exili[10][11]. Pasmens, lo nombre de victimas se limitèt pas ai condamnats per lo sistèma policier. I aguèt tanben aperaquí 600 000 mòrts durant lei desportacions de pòbles « traites », un nombre mau conegut de mòrts dau fam durant lei faminas deis ans 1930 (generalament estimat entre 5 e 7 milions) e un nombre important de presoniers de guèrra de l'Axe que moriguèron tanben dau fam durant la guèrra (benlèu un milion). Enfin, lo nombre de mòrt dins lei camps dau Gulag es tanben malaisat d'establir – e regarda pas unicament de presoniers politics car lei condamnats de drech comun i anavan tanben sovent. Segon leis archius oficiaus, varièt anualament entre 49 000 (periòde de patz) e 194 000 (periòde de guèrra). A la perfin, lo nombre de victimas dau stalinisme sembla donc se situar a l'entorn de 9 milions.
La subrevivança dau stalinisme[modificar | modificar la font]
En 1956, tres ans après la disparicion de Stàlin, Nikita Khrushchov denoncièt lo stalinisme au XXen Congrès dau Partit Comunista de l'Union Sovietica. Pasmens, la condamancion se limitèt au culte de la personalitat, a la concentracion dau poder entre lei mans d'un individú unic e ai violéncias de la polícia politica. Lei sistèmas economic e politic foguèron gaire tocats per lei criticas e demorèron en plaça dins totei lei país dau blòt sovietic fins a la fin de la Guèrra Freja. De mai, certanei país, coma China, refusèron d'acceptar aquelei criticas e gardèron de sistèmas stalinians durant d'annadas entraïnant la rompedura sinosovietica.
Pasmens, après la mòrt de Mao Zedong, lei regimes stalinians venguèron pus rars e se limitèron a la China maoïsta, a l'Albania d'Enver Hoxha e la Corèa dau Nòrd. Pasmens, après la mòrt de Mao, la Republica Populara de China comencèt d'evolucionar vèrs un sistèma mai dubèrt au capitalisme. L'Albania d'Enver Hoxha subrevisquèt solament sièis ans a son fondator e dispareguèt en 1991. Enfin, se la Corèa dau Nòrd garda un estat policier inspirat dau stalinisme, la basa ideologica dau regime – lo juche – s'es pauc a pauc alunchada deis idèas comunistas per se centrar mai sus la defensa de la sobeiranetat dau país. En 2009, tota referéncia a Stàlin foguèt ansin oficialament abandonada amb una modificacion de la constitucion.
Dins lo rèsta dau mond, lei movements comunistas d'importància se revendicant de Stàlin son tanben venguts pauc nombrós. Se pòu citar la guerilha dau Sendier Luminós en Peró, la guerilha naxalita en Índia ò certanei corrents de la guerilha nepalesa durant la guèrra civila.
Familha e vida privada[modificar | modificar la font]
Iòssif Stàlin se maridèt dos còps. Sa premiera frema, Ekaterina Svanidze (1885-1907), foguèt tuada per lo tífus ò la tuberculòsi. Lo pareu aguèt un fiu, Iàkov Jogachvili (1907-1943). Lei relacions entre lo paire e l'enfant foguèron fòrça marridas e Iàkov Jogachvili assaièt mai d'un còp de se suicidar. Luòctenent dins l'armada sovietica en 1941, Iàkov foguèt capturat per la Wehrmacht que lo gardèt coma moneda de cambi. Pasmens, Stàlin refusèt e apliquèt la lèi còntra lei traites. Sa nòra passèt ansin dos ans en preson en causa de la rediccion de son marit. Finalament, Iàkov foguèt tuat en 1943 dins lo camp de Sachsenhausen siá durant una temptativa d'evasion siá après aver refusat d'obeïr a sei gardas.
La segonda frema foguèt de Stàlin foguèt Nadezhda Alliluyeva (1901-1932). Lo pareu se maridèt en 1919 e aguèt dos enfants. Pasmens, Nadezhda patiguèt pauc a pauc d'isolament en causa deis activitats politicas mai e mai importantas de son marit e se suicidiguèt. Aguèron dos enfants ensems. Lo premier, Vasily Jogachvili (1921-1962), s'orientèt vèrs l'aviacion militara. Se destrièt durant la Segonda Guèrra Mondiala e venguèt generau. Après la mòrt de son paire, foguèt arrestat per lei successors de son paire. Liberat en 1961, moriguèt d'alcoòlisme un an pus tard. Aviá una sòrre dicha Svetlana Alliluyeva (1926-2011). Quitèt l'URSS en 1967 per se refugiar ais Estats Units.
Enfin, Stàlin aguèt un fiu naturau nascut en 1918 a l'eissida de son exili siberian de 1913-1917.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Èra lo tresen enfant de sei parents mai seo dos fraires ainats èran mòrts fòrça joves.
- ↑ D'aqueu temps, en Russia, lo seminari formava pas unicament de prèires car èra tanben l'unic mejan per lei paures d'obtenir una educacion avançada.
- ↑ Finlàndia fasiá alora partida de l'Empèri Rus.
- ↑ En 1914, leis autoritats russas avián cambiat lo nom de Sant Petersborg après l'intrada en guèrra còntra Alemanha.
- ↑ Lei SR èran relativament febles dins lei vilas mai èran influents entre lei païsans.
- ↑ De mai, son aplicacion dins lei regions tengudas per lei bolchevis puei per lo govèrn sovietic èra variabla. D'un biais generau, lo desvolopament foguèt encoratjat dins lo corrent deis ans 1920. Puei, de 1930 a la mòrt de Stàlin, la russificacion foguèt en partida restaurada dins mai d'una region.
- ↑ Un liame entre lo nombre d'arrestacions e l'aumentacion dau nombre de presoniers es malaisat d'establir car i aviá dins lei camps dau Gulag un nombre important d'arribadas e de liberacions.
- ↑ Romania aviá sostengut Polonha en setembre de 1939 e Hitler sostenguèt donc largament lei revendicacions sovieticas.
- ↑ Certaneis autors esitan pas de comptar lei 20 a 40 milions de mòrts sovietics de la Segonda Guèrra Mondiala, generalament tuats per leis atrocitats de la Wehmarcht ò per la violéncia dei combats, coma victimas de Stàlin.
- ↑ Durant lo meteis periòde, la justícia sovietica prononcièt tanben 14,3 milions de condamnacions non politicas, compres 34 000 a la pena de mòrt.
- ↑ Stephen G. Wheatcroft, « Victims of Stalinism and the Soviet Secret Police: The Comparability and Reliability of the Archival Data. Not the Last Word », source : Europe-Asia Studies, Vol. 51, no 2 (mars 1999), pp. 315–345.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- 1000 articles fondamentals
- Carta grafica pas indicada
- Comunisme
- URSS
- Naissença en 1878
- Decès en 1953
- Ïosif Stalin
- Ancian bolchevic
- Persona deportada jol regima tsarista
- Personalitat de la Revolucion Russa
- Membre del primièr Conselh dels Comissaris del Pòble
- Personalitat politica d'URSS
- Personalitat politica georgiana
- Cap d'Estat o de govèrn de la Segonda Guèrra Mondiala
- Marescal de l'Union Sovietica
- Participant al 1èr congrès del Comintern
- Naissença en Georgia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dimenge, 1 de genièr de 2017, 03h00
Comença l’an 2017, un an que Jornalet vòl festejar plan especialament, car lo 31 de març que ven lo vòstre quotidian en linha aurà cinc ans. Per tant, volèm consagrar tota aquesta annada que comença a celebrar lo cinquen anniversari amb los nòstres legeires.
Dins aquel sens, avèm previstas divèrsas assembladas de legeires de Jornalet a travèrs d'Occitània tota amb la tòca de nos rescontrar, discutir, nos coneisser personalament, amassar d’idèas, de suggestions, de proposicions de melhorament e tot çò que caldrà per far que Jornalet siá un jornal de totes e per totes.
Per ara es confirmat que nos rescontrarem dins lo primièr trimèstre de l’an a Marselha, e puèi a Narbona. E se nos arribèsse qualque subvencion, o voldriam celebrar acompanhats d’un bon concèrt, car sèm un país de bons artistas. Avèm tanben previst de nos rescontrar en Aran, a Bordèu, a Tolosa e a Pau, e èsser presents dins los eveniments màgers de l’occitanisme. E per pèrdre pas lo nòrd voldriam ben organizar quicòm en Peiregòrd, Lemosin, Auvèrnhe, Velai, Daufinat e las Valadas. Per aquela rason, dins aqueste editorial fasèm una crida als que nos legisson al país per fin que vòlgan organizar una assemblada de legeires de Jornalet. Solament cal organizar un rescontre, e s’es possible amb una velhada, e nos ofrir un lièch per dormir una nuèch.
Per organizar una assemblada de legeires de Jornalet, e s’es possible que se tenga una velhada en çò vòstre, escrivètz a info(a)jornalet.com e nos metrem d’acòrdi per lo luòc e la data.
“Bon jorn des aninòs!”
La còla de Jornalet desiram una bona annada als legeires d’aqueste jornal e profecham de l’ocasion per seguir la tradicion aranesa de demandar los “aninòs” a tot lo mond que nos legisson.
Es un miracle d’èsser encara aicí après cinc ans. Jornalet se fa totjorn dins de condicions economicas precàrias e en raubant lo temps al sòm, a la familha e a l’amor. La recèpta secreta es lo brave retorn dels milièrs de legeires que fan de l’occitan una lenga de vida per mejan d’aqueste jornal.
Volèm plan mercejar las ajudas e los sostens que nos venon de la Generalitat de Catalonha, del Conselh Generau d’Aran e de Convergéncia Occitana e las que nos son arribadas de Macarèl, d’Adishatz, e dels nombroses legeires anonims que fan de dons generoses. E volèm mercejar plan especialament tot lo vam que nos arriba dels legeires que son venguts de sòcis de l’associacion dels Amics de Jornalet (de drech francés) o de l’Associacion per la Difusion d’Occitània en Catalonha (de drech espanhòl).
Esperam que 2017 nos pòrte lo sosten de l’Ofici Public de la Lenga Occitana, de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, e que poirem far de causas amassa amb lo CIRDÒC, amb Òc Malhòrca, e amb la FIMÒC, que ne sèm fièrs de far partida.
Clicatz aicí per venir de sòcis dels Amics de Jornalet o ben de l’ADÒC.
Fòrça gràcies peth vòste trebalh.
Lairissa - Val d'Aran
Rescontre dels 5 ans del Jornalet, lo dimècres 8 de febrièr (18h30) a l'Ostal Sirventés a Carcassona.
Eu também leio o JORNALET desde o primeiro número.
Não sei escrever em occitano mas sei ler e entendo nuito bem.
Desejo um próspero ano de 2017.
Obrigado!
Òsca Jornalet! Que los romegaires t'empachen pas de tirar endavant!
Mercés dempuèi Malhòrca, amics! Nòstra illa sempre será al servici d'Occitània tota, e especialament d'iniciativas que fan país coma lo Jornalet. Molts d'anys i bona entrada d'any!
Mercés des de Galiza, Jornalet.
Mercés per lo plan brave trabalh de Jornalet.
Avem rason; fasam la festa alentorn d'un cassolet e d'un verre de vin. Quò evite de parlar poltica.
Per comprener lo monde d'uei i a daus libres a legir : " confessions d'un assassin economique" de John Perkins - edicion Ariane- e "Programmes spatiaux secrets et Alliances extraterrestres" de Michael E. Salla. Ph.d a las edicions Ariane;
2017 sera l'annada daus cambiaments : las institucions internacionalas (FMI, banca mondiala e autra) seran reformadas per esser mai justes; un revengut mini... Legir mai


text:
Sent German dau Pug
Sent German dau Pug (oficialament en francés: Saint-Germain-du-Puch) es una comuna occitana de Bordalés [1], lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son totas en latin : Sanctus Germanus de Podio, aus sègles XI-XIII, parrochia de Sancto Germano, en 1273, Elyas de Podio, en 1299, a cappella Sancti-Germani de Podio arch. de Inter-duo-Maria, en 1326, cappella Sancti-Germani-de-Podio, en 1342 [2]. Sent German ven dau latin Germanus, avesque d'Aussèrra au sègle V [3],[4],[5]. Lo segond element ven de la granda familha du Puch, en francés, donc dau Pug, que i bastit una casa fòrta en 1330. Aqueth patronime ven dau nom comun pug, fòrma bordalesa dau resultat de podium [6]. Lo castèth dau Grand Pug es pas netament sus un pug, çò que confirma una origina patronimica (nom de persona) puslèu qu'oronimica (vocabulari dau relèu). I a tanben un castèth dau Petit Pug dens la comuna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Brana; es adara dau canton de Les Coteaux de Dordogne (en francés), donc daus Tuquets de Dordonha.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f82.item.zoom p. 70
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 295
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 602
- ↑ https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1592/Saint-Germain-d-Auxerre.html
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 295
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 295


text:
Gratacèl
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Gratacèl.
Un gratacèl (var. gratacèu, grataciau) o ostalaràs es un immòble plan naut e que se pòt abitar de longa. A mai existiscan pas de definicions oficialas, en general se pren coma critèri una nautor mininimala d'aperaquí 150 mètres per designar aqueste edifici coma un gratacèl. D'autres critèris coma la forma o l'aparença pòdon de segur afectar aquesta qualificacion de gratacèl. Se ditz que la vila de Chicago (Estats Units d'America es lo brèç dels gratacèls.
Lo mot gratacèl, revirada de l'anglés skyscraper (sky es 'cèl' e to scrape 'gratar') s'apliquèt d'en primièr a d'edificis d'aquesta mena quand se tancava lo sègle XIX, mot que marcava l'estonament de las gents en veire d'immòbles tan nauts se sarrar del cèl a Chicago e a Nòva York. La definicion estructurala d'aqueste mot gratacèl foguèt refinada puèi pels istorians de l'arquitectura, en se basar sul desvolopament de las tecnicas d'engenheriá de las annadas 1880 que avián permés construccion d'immòbles nauts de fòrça nivèls. Aquela definicion s'apiejava sus l'ossamenta d'acièr—en oposicion a las construccions mai tradicionalas de pèira, qu'avián passat son limit practic en 1891 amb l'Immòble Monadnock de Chicago. Philadelphia's City Hall, terminat en 1901, still holds claim as the world's tallest load-bearing masonry estructura. L'estructura d'acièr desvolopada en stages of increasing self-sufficiency, with several buildings a Chicago e Nòva York advancing the tecnologia que permetèt a l'ossamenta d'acièr de portar un immòble soleta. Uèi, pasmens, un nombre bèl dels gratacèls mai nauts son bastits mai o mens completament amb de reinforced concrete. Als Estats Units uèi, es una convencion loose d'establir lo limit minimal de çò qu'es un gratacèl a 150 mètres. Endacòm mai, pr'aquò, d'eficis mai basses pòdon èsser denominats gratacèls, mai que mai se domina de sa nautor tota l'environa. En consequéncia, lo fach de dire d'un edifici qu'es un gratacèl en general, mas pas totjorn, implicarà d'orguèlh e achievement.
A l'origina, gratacèl èra un nautical term per se referir a un tall mast o vela d'un sailing ship. Un gratacèl que se quilha ensús de 300 mètres es sonat d'unes còps que i a supertall (supergrand).
Lo tèrme, d'unes còps que i a arbitrari gratacèl se deuriá pas confondre amb lo tèrme un brin mens arbitrari highrise, definit per l'Emporis Data Committee coma "un edifici que mesura 35 mètres (115 feet) o mai en nautor, e qu'es devesit a d'intervals regulars en superfícias ocupablas" [1]. Totes los gratacèls son de highrises, mas sonque los highrises mai nauts son de gratacèls. Lo critèri d'abitabilitat es l'element que dissepara los gratacèls de las torres e masts. D'unes structural engineers define a highrise coma tota mena de construccion verticala for which vent es un factor mai significant load factor que lo pes. Cal remarcar qu'aqueste critèri conven pas sonque als highrises mas tanben a d'autras estructuras elevadas, coma las torres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las evolucions essencialas pel desvolopament dels gratacèls modèrnes foguèron l'acièr, lo veire, lo reinforced concrete, las pompas d'aiga, e los ascensors. Fins al sègle XIX, las construccions de mai de sièis nivèls èron escassas. Los escalièrs tròp longs èran pas gaire practics e una empacha de las pesugas pels abitants, la pression d'aiga èra en general insufisenta per alimentar en aiga correnta a mai de 15 mètres (50 feet). Pasmens, malgrat aquesta manca de sanitation, high rise housing dates back a las annadas 1600 dins d'unes endreches. Los romans fabricavan de apartment buildings sometimes nauts de 7 o 8 nivèls. Aqueles edificis èran inestables e dirty and often caught fuòc per encausa de la manca d'atencion dels abitants. A Edimborg, en Escòcia per exemple, the defensive city wall defined the boundaries de la vila. With limited land area for development los ostals increased in height. Buildings de 11 stories were common, and there are records of buildings as high as 14 stories. Many of the stone-built structures can still be seen today in the old town d'Edimborg particularament dins los 'Wynds' e 'Closes' just off the Royal Mile.
L'immòble d'ossamenta de fèrre mai anciana del mond es The Flaxmill (tanben conegut localament coma lo "Maltings") a Shrewsbury, Anglatèrra. Bastit en 1797, se considera qu'es l'"aujòl dels gratacèls” per encausa a sa combinason ignifuga de colomnas cast iron e cast iron beams developed into the modern steel frame que faguèt possibles los gratacèls modèrnes. It unfortunately lies derelict e a mestièr much investiment to keep it standing. Lo 31 de març de 2005, foguèt anonciat que English Heritage comprariá the Flaxmill, so that it could be redeveloped.
Lo primièr gratacèl èra lo Home Insurance Building de dètz nivèls a Chicago, bastit en 1884–1885. Encara que sa nautor siá pas considerada inabituala o vertadièrament impressionanta uèi, l'arquitècte, Major William Le Baron Jenney, creèt la primièra load-carrying structural frame. In this building, a steel frame supported the entire weight of the walls instead of the walls themselves carrying the weight of the building which was the usual method. This development portèt a la the "Chicago skeleton" form of construction. After Jenney's accomplishment the sky was truly the limit so far as building was concerned.
Sullivan's Wainwright Building building a St. Louis, 1890, was the first steel frame building with soaring vertical bands to emphasize the height of the building, e es, doncas, considerat per d'unes coma lo primièr vertadièr gratacèl.
Surprisingly for some, lo Reialme Unit aguèt una part bona de gratacèls d'ora. The first building to fit the engineering definition meanwhile was the then l'ostalariá mai granda del mond, the Grand Midland Hotel, conegut ara jol nom de St Pancras Chambers a Londres, acabat en 1873 with a clock tower 82 metres (269 feet) de nautor. The 12-floor Shell Mex House de Londres, at 58 metres (190 feet), foguèt acabat una annada aprèp the Home Insurance Building and managed to beat it in both height and floor count. 1877 saw the opening of the Gothic revival style Manchester Town Hall by Alfred Waterhouse. Its 87-metre-high clock and bell tower dominated that city's skyline for almost a sègle.
La part màger dels gratacèls early emerged in the land-strapped areas de Chicago, Londres, e de Nòva York cap a la fin del sègle XIX. Los constructors de Londres se trobèron lèu amb de limits de nautor per encausa d'una complaint de la Reina Victoria, rules that contunhèron d'existir amb qualques excepcions fins a las annadas 1950s; concerns about aesthetics e la seguretat contra lo fuòc had likewise hampered lo desvolopament dels gratacèls dins tota l'Euròpa continentala pendent la primièra partida del sègle vint (with the notable exceptions of the 26-storey KBC Tower in Antwerp, Belgium, built in 1932, and the 31-storey Torre Piacentini in Gènoa, Italy, built in 1940). After an early competicion between New York City e Chicago for the world's tallest building, New York took a firm lead by 1895 with the completion of the American Surety Building. Developers in Chicago also found themselves hampered by laws limitavan la nautor a aperaquí 40 nivèls, leaving Nòva York to hold lo títol de tallest building pendent fòrça annadas. New York City developers then competed among themselves, with successively taller buildings claiming the title of "world's tallest" in the 1920s and early 1930s, culminating amb l'acabament del Chrysler Building in 1930 and the Empire State Building in 1931, the world's tallest building pendent quaranta ans. A partir de las annadas 1930s, los gratacèls comencèron d'aparéisser en America Latina (São Paulo, Buenos Aires, Mexico City) e en Asia (Shanghai, Hong Kong).
Immediatament aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, l'Union Sovietica planned eight massive gratacèls sonats "Stalin Towers" per Moscòu; seven of these were eventually built. The rest of Euròpa also began dapasset a permetre de gratacèls, starting with Madrid in Espanha durant las annadas 1950. Fin finala, los gratacèls comencèron tanben d'aparéisser en Africa, the Middle East e en Oceania (essencialament en Austràlia) tre la fin de las annadas 1950 e la debuta de las 1960.
Uèi encara, malgrat la pèrdia de las torres del World Trade Center, e the relatively slow pace of new construccions novèlas, no vila dins lo mond entièr has more completed individual free-standing buildings over 492 ft. (150 m) than New York City, with 197. Hong Kong comes in with the most in the world (221), if one counts individually the multiple towers that rise from a common podium (like Emporis does), as in buildings that rise several stories as one structure, before splitting into two or more columns of floors. If Hong Kong's multiple-skyscraper complexes are treated as a single skyscraper, Hong Kong would certainly have less skyscrapers over 492 ft. However, this number is likely to continue to increase rapidly, due to a prolonged highrise building boom in Hong Kong. Chicago's skyline was not allowed to grow until the height limits were relaxed in 1960; over the next fifteen years, many towers were built, including the massive 442-meter (1,451-foot) Sears Tower, leading to its current number of 90 buildings over 492 ft. Chicago is currently undergoing an epic construction boom that will greatly add to the city's already magnificent skyline. Since 2000, at least 40 buildings at a minimum of 50 stories high have been built. 400 North Lake Shore Drive, Trump International Hotel and Tower (Chicago), Waterview Tower, Mandarin Oriental Tower, 29-39 South LaSalle, Park Michigan, and Acqua are some of the more intriguing projects currently underway in the city that invented the skyscraper. This construction boom will surely boost the number of skyscrapers in Chicago, and Chicago will likely be the third city in the world to have more than 100- 492 ft. skyscrapers. Chicago, Hong Kong, and New York City, other wise known as the "the big three," are recognized in most architectural circles as having the most compelling skylines in the world. Other large cities which are currently experiencing major building booms in skyscrapers include Shanghai in China and Dubai in the United Arab Emirates.
Uèi, los gratacèls son a venir un increasingly common sight where land is scarce, as dins los centres de las grandas vilas, because of the high ratio of rentable floor space per area of land. Skyscrapers, like temples and palaces in the past, are considered the ultimate symbols of a city's economic power which is exemplified by the rise of the Asian economy and skyline.
Istòria dels gratacèls mai nauts[modificar | modificar la font]
Per aver una classificacion dels gratacèls per nautor, veire Lista dels gratacèls.
Aquesta lista mesura la talha fins al teulat. The more common gauge is the highest architectural detail; such ranking would have included Petronas Towers, built in 1998. Veire la lista dels gratacèls per obtenir mai de detalhs.
Source: emporis.com
Futur[modificar | modificar la font]
Per ara la construccion del Burj Dubai es a se far a Dubai. Sa nautor exacta futura es gardada secretament, pasmens se pensa que deuriá arribar a almens 800 m high, making it the tallest building in the world. Lo Burj Dubai se deu acabar en 2008.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Gratacèl
- Skyscraper Museum
- SkyscraperPage - Technical information and diagrams
- SkyscraperCity - Largest forum for urbanity. City portals with some technical information
- Emporis Buildings
- All About Skyscrapers
Autres sits
- Fòtos istoricas de gratacèls
- SkyScrapers.org - Contains High Resolution skyscraper illustrations
- Fòtos de la construccion de Burj Dubai (lo gratacèl que serà mai naut en 2008)
- City, Urban and Skyscraper Forum
- Modèl:Es icon Urbanity.es
- La [ Skyscrapers categoria Arts/Architecture/History/Building_Types/Skyscrapers/ ] de l'annuari dmoz.
- SkyscraperModels.us
- SkyscraperNews (UK only)
- Reflections of a City
- Skyscraper 1880s "skyscraper" citations from word researcher Barry Popik.
- Skyscraperlife


text:
Li aurà adonc una ajuda especifica au foncionament d’estructuras de produccien, dubèrta ai « pichóneis entrepresas qu’òbran a l’emergéncia d’artistas dau territòri e que s’investíssan tant dins la creacien artistica coma dins lei mejans de son desvolopament »
que ditz lo dorsier publicat per Paca.
E aqueu de precisar que tot aquò es fach per « sostenir la presa de riscs ».
Per aquò far la Regien vòu pereu « sostenir la massa salariala e lo cost de foncionament de l’estructura ».
En pratica aquela ajuda vendrà dau Consèu Artistic a la Creacien, onte s’acàmpan
dos còups l’an una cinquantena de professionaus.
Es lo meme CAC que chasca annada estampa un CD dei musicas dichas « actualas », mescladas amé lei musicas, élei dichas « dau monde », onte trobam lei tèxtes cantats en occitan, entre autres. Mentre
leis ajudas a la produccien, fau sinhalar lei bessonatges
que seràn favorisats entre una estructura de produccien e dos luècs de programacien culturala. L’una d’aquélei salas serà siegue.


text:
Tecna es una de las fadas del Winx Club.
Personalitat Edit
Tecna es fòrça intelligent e li encanta la tecnologia. Se met de còps tròp en la tecnologia, e lo sieu entosiasme amb ela pòt èsser argaròt. Ela es totjorn logica, de còps fins a ľexageracion. Tecna a de problèmas per exprimir las siás emocions e las basas de la majoritat de las siás decisions es en la logica pura, e mai se en las sasons 2 e 3, se fica mai en problèmas, es mai dubèrta e amistosa amb los amics. Es generosa e amabla amb eles (se preocupa vertadièrament per eles, malgrat que pas totjorn se pòt mostrar). A ela li encanta la sciéncia, e fa ďexperiéncias en lo sieu temps liure. Ela a tanben una memòria fotografica. A ela li encantan los ordenadors e los videojòcs. Tecna gaudís tanben de far espòrt e èsser activa. Ela a tanben un fòrt ligam amb Musa. Li agrada tanben Timmy, mas sap pas coma li dire. De còps se en essent coma la rèsta de las gojatas la tractan pas coma se foguèsse importanta. A Tecna li agrada pas quand Stella critica lo sieu estil. Cal de còps la tractar cossí s’ela foguèsse un ordenador. Tecna ajuda totjorn a totes. Ela es una amiga fòrça fisèl, sent que Musa e Timmy son los unics que la comprenon. Ela a tanben un fòrt ligam amb Flora. E tanben ela es la mai intelligent de las Winx, amb un Quocient Intellectual de 150 e li encanta la tecnologia.
Istòria Edit
Sason 1 Edit
Tecna va a Alfea pel primièr còp e parteja abitacion amb Musa. Ela es la mai intelligent de las Winx. Pendent la sason, agís coma la que pensa totjorn per logica e es de còps qui fa las estrategias de las Winx.
A Tecna, amassa amb la rèsta de las Winx, se li donèt un prètzfach especial de netejar ľescòla sens magia o tecnologia. Aiçò argaròta Tecna. Tecna ajuda tanben a lutar contra ľarmada de las tenèbras e las Trix.
Sason 2 Edit
En aquesta sason Tecna a un papièr mai important qu’en la sason anteriora. Quand arribèron a s’establir a Tor de Nívols, ela e Bloom van amassa. Quand Tecna usa la siá magia tecnologica per trobar lo Codèx, las Trix venon e congèlan Tecna, çò que los permet trobar ľubicacion del Codèx. Mas çò que vertadièrament Tecna aviá pas trobat èra ľabitacion del Codèx, mas lo còr de Tor de Nívols, Tecna èra devastada, perque los sieus calculs èran confonduts. Las causas se meton complèxas entre ela e Timmy après que Timmy se rendèt a las Trix, çò que los permetèt arrancar lo Codèx de Font Roja, çò que la faguèt a pensar en que Timmy èra flac e volpilhós. Pendent la pròva de la convergéncia a mièg tèrme, Tecna donèt la facultat de pensar. Dins los airals de repaus, quand son atacats pels animals encantats, a Timmy se li arriba un plan, mas Tecna a pas fe en el. A la fin ďaqueste episòdi, Tecna ganha lo sieu Charmix quand ela admet qu’ela li agradava pas èsser argaròta amb çò.
Sason 3 Edit
En aquesta sason, a Tecna aguèt a la debuta un papièr mendre, a ľexcepcion de quand salvèt a las gojatas de las aranhas gigantas a Solaria. Mai tard, en la sason, Tecna se convertiguèt en lo foguièr principal après barrar lo portal a la dimension Omega del temps que salvèt Andros (e ganhèt lo sieu Enchantix en lo procès). Après que foguèt trobada e rescatada, lo sieu papièr se convertiguèt en mendre de nòu, fins qu’ela aviá visitat lo Reialme ďAur e passat pel laberint de veire, ont i aviá sacrificat la siá emocion per obténer la primièra de las Estelas ďAiga. A la fin de sason, aviá lutat contra un Timmy fals, creat a comptar dels sortilègis dels elements, per après tornar amb los autres per la desbranda finala de Valtor.
Sason 4 Edit
Quand comencèt la sason, Tecna, amassa amb la rèsta de las Winx, acceptèt una invitacion per èsser professora a Alfea. En lo cors ďobstacles, un obstacle foguèt destruit per una estudianta, en prejudiciant Flora lo procès, e Tecna foguèt qual tròba la caissa ďexplosius que venián al morralet ďuna escolana nomenada Alice, e cresiá pas una paraula de las siás defensas ďinnocéncia. Un còp que los Mascs del Cercle Negre apareguèron, Tecna foguèt tan facilament derrotada per eles fins que los mascs decidiguèron se n’anar, en s’avisant qu’èra pas Bloom quala eles cercavan. Posteriorament, Tecna, crei fin finala en Alice après que la siá amiga Clarisse confessèt çò qu’aviá fach.
Après que las Winx van a la Tèrra e fondan Amor e Mascòtas, per tala ďajudar a trobar a la darrièra fada dins la Tèrra, Tecna creèt lo sit web de las Winx per tala ďajudar a las siás mascòtas a èsser adoptadas. Un còp las Winx trobèron e inicièron amistat amb Roxy, Tecna foguèt ajudada per Roxy per aprene mai sus supereròis coma una manièra ďajudar a que los èssers umans creguèsson en la magia de nòu.
Sason 5 Edit
Las Winx van en una mission per aténher lo Sirenix, escencial per véncer Tritannus. Per ľaténher, obtenon abans un autre poder anterior, ľHarmonix. En ľepisòdi 21, Tecna e Timmy aguèron la siá primièra cita, que foguèt organizada per las Winx e los autres especialistas. Après aquesta cita, se pòt dire oficialament que sòrton.
Images Edit


text:
1954
Aquesta pagina concernís l'an 1954 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Colómbia[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Dins leis Estats dau sud, la question raciala èra tornarmai venguda un subjècte d'actualitat car lei Negres estatsunidencs, qu'avián largament participat a la victòria durant la Segonda Guèrra Mondiala, volián d'ara endavant obtenir de drechs egaus an aquelei dei Blancs. Divèrseis afaires èran en cors de jutjament mai dins lo corrent de l'annada, la Cort Suprèma deis Estats Units publiquèt una decision importanta (Brown v. Board of Education) que declarèt inconstitucionala la segregacion dins leis escòlas publicas. En despiech de protestations fòrça violentas dei Blancs dau Sud, aquò foguèt una etapa decisiva dins la lucha còntra lo segregacionisme estatsunidenc que foguèt pauc a pauc declarat illegau durant leis ans 1950-1960 (→ 1955 e 1957).
Asia[modificar | modificar la font]
Cambòtja[modificar | modificar la font]
Participacion dau govèrn dau rèi Norodom Sihanouk a la conferéncia de Genèva e ai negociacions regardant la fin de la Guèrra d'Indochina. Cambòtja obtenguèt lo retirament dei fòrças francesas e vietnamianas de son territòri e deguèt tanben abandonar lei regions ocupadas dins lei país vesins. Obtenguèt pereu la desmobilizacion ò l'exili dei Khmers issarak. En revènge, de tensions apareguèron ambé lei delegacions comunistas que volián un Cambòtja neutre e demandavan donc egalament la partença dei tropas estatsunidencas estacionadas en Cambòtja. Phnom Penh refusèt aqueu retirament mai acceptèt de pas participar a una aliança militara ni d'autorizar l'installacion permanenta de tropas estrangieras sus lo sieu territòri. Enfin, leis acòrds adoptèron lo principi d'eleccions generalas en 1955.
Paquistan[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Siria[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Climatologia[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo Japonés Ukichiro Nakaya (1900-1962) d'un diagrama permetent d'establir un liame entre la formacion de flòcs de nèu, la temperatura e la saturacion de vapor d'aiga. Aquò foguèt la premiera explicacion vertadiera de la formacion dei cristaus de nèu.
Energia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici de la centrala sovietica d'Obninsk (27 de junh), premiera centrala nucleara operacionala dau mond. França e lo Reiaume Unit imitèron lei Sovietics en 1956 e leis Estats Units d'America en 1957.
Informatica[modificar | modificar la font]
Invencion dau lengatge de programacion Fortran per l'informatician estatsunidenc John Backus (1924-2007).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 9 de genièr - Mirza Delibašić, basquetbolaire bosniac (m. 2001)
- 15 de febrièr - Matt Groening, dessenhaire american, creator dels Simpsons
- 18 de febrièr - John Travolta, actor american
- 23 de febrièr - Víktor Ioshchenko, president d'Ucraïna
- 26 de febrièr - Recep Tayyip Erdoğan, primièr ministre de Turquia
- 26 de febrièr - Stina Ekblad, actritz finlandesa
- 4 de març - François Fillon, primièr ministre de França
- 9 de març - Carlos Ghosn, administrator de Renault e Nissan
- 13 de març - Sergei Sidorsky, primièr ministre de Bielorussia
- 4 d'abril - Abdelilah Benkirane, primièr ministre de Marròc
- 7 d'abril - Jackie Chan, actor de Hong Kong
- 10 d'abril - Jouko Törmänen,sautaire amb esquís finlandés (m. 2015)
- 23 d'abril - Michael Moore, realizator american
- 29 d'abril - Jerry Seinfeld, actor e comediant american
- 1 de mai - Ray Parker Jr., cantaire, compositor e musician american
- 1 de mai - Frédéric Chichin, musician francés (m. 2007)
- 20 de mai - Esko Aho, primièr ministre de Finlàndia
- 22 de mai - Shuji Nakamura, fisician japonés, Prèmi Nobel
- 31 de mai - Vicki Sue Robinson, cantaira e actritz americana (m. 2000)
- 15 de junh - Daniyal Akhmetov, primièr ministre de Cazacstan
- 17 de junh - Nguyễn Xuân Phúc, primièr ministre de Vietnam
- 18 de junh - Magnus Uggla, musician de rock suedés
- 21 de junh - Anne Kirkbride, actritz americana (m. 2015)
- 26 de junh - Catherine Samba-Panza, president de Centrafrica
- 30 de junh - Serzh Sargsyan, president d'Armenia
- 10 de julhet - Neil Tennant, cantaire britanic (Pet Shop Boys)
- 17 de julhet - Angela Merkel, cancelièra d'Alemanha
- 17 de julhet - Edward Natapei, politician de Vanuatu
- 28 de julhet - Hugo Chávez Frías, president de Veneçuèla (m. 2013)
- 12 d'agost - François Hollande, president de França
- 16 d'agost - James Cameron, realizator canadian
- 17 d'agost - Andrés Pastrana Arango, president de Colómbia
- 30 d'agost - Aleksander Lukashenka, president de Bielorussia
- 31 d'agost - Robert Kocharyan, president d'Armenia
- 1 de setembre - Filip Vujanović, president de Montenegro
- 21 de setembre - Shinzo Abe, primièr ministre de Japon
- 26 de setembre - Sérgio Valle Duarte, artista brasilièr
- 3 d'octobre - Stevie Ray Vaughan, musician american (m. 1990)
- 10 d'octobre - David Lee Roth, cantaire e compositor american (Van Halen)
- 10 d'octobre - Geneviève Fioraso, politiciana francesa
- 18 d'octobre - Édouard Stern, financista francés (m. 2005)
- 6 de novembre - Mango, cantaire e compositor italian (m. 2014)
- 8 de novembre - Michael D. Brown, politician ameeican
- 14 de novembre - Condoleezza Rice, politiciana americana
- 15 de novembre - Aleksander Kwaśniewski, president de Polonha
- 24 de novembre - Emir Kusturica, realizator sèrbe
- 9 de decembre - Jean-Claude Juncker, primièr ministre de Luxemborg
- 24 de decembre - José María Figueres Olsen, president de Còsta Rica
- 28 de decembre - Denzel Washington, actor american
- ? Daouda Malam Wanké, president de Nigèr (m. 2004)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Maurici Leenhardt, religiós protestant e etnològ occitan (n. 1878)
- 2 de febrièr - Hella Wuolijoki, escrivan finlandés (n. 1864)
- 19 de febrièr - Axel Pehrsson-Bramstorp, primièr ministre de Suècia (n. 1883)
- 7 de març - Otto Diels, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1876)
- 10 d'abril - Auguste Lumière, inventor francés (n. 1862)
- 28 d'abril - Léon Jouhaux, sindicalista francés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1879)
- 14 de mai - Heinz Guderian, militar alemand (n. 1888)
- 26 de mai - Omer Nishani, cap d'Estat d'Albania (n. 1887)
- 7 de junh - Alan Turing, matematician britanic (n. 1912)
- 13 de julhet - Frida Kahlo, pintor mexican (n. 1907)
- 14 de julhet - Jacinto Benavente, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel (n. 1866)
- 19 d'agost - Alcide De Gasperi, primièr ministre d'Itàlia (n. 1881)
- 24 d'agost - Getúlio Vargas, president brasilièr (n. 1882)
- 8 de setembre - André Derain, pintor francés (n. 1880)
- 22 d'octobre - Oswald de Andrade, escrivan brasilièr (n. 1890)
- 3 de novembre - Henri Matisse, pintor francés (n. 1869)
- 13 de novembre - Paul Ludwig Ewald von Kleist, marescal alemand (n. 1881)
- 17 de novembre - Felipe Molas López, president de Paraguai (n. 1901)
- 28 de novembre - Enrico Fermi, fisician italian-american, Prèmi Nobel en 1938 (n. 1901)
- 30 de novembre - Wilhelm Furtwängler, cap d'orquèstra alemand (n. 1886)
- 19 de decembre - Frans Gunnar Bengtsson, escrivan suedés (n. 1894)
- Pau-Loís Granier, poèta lemosin (n.1879)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Max Born, Walther Bothe
- Prèmi Nobel de Quimia : Linus Carl Pauling
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller, Frederick Chapman Robbins
- Prèmi Nobel de Literatura : Ernest Hemingway
- Prèmi Nobel de la Patz : Naut Comissariat de las Nacions Unidas pels Refugiats


text:
Tà virar lo mot occitan mena (fr. sorte, espèce), lo gascon que pòt emplegar un mot pròpi 'escantilh' (ved. dic PN e Tot en Gascon). Aqueste mot 'escantilh' qu'ei aparentat au mot francés 'échantillon', a l'espanhòu 'escantillón' e au catalan 'escantilló'. Segon l'Alcover-Moll, lo mot catalan escantilló qu'ei ua adaptacion de l'espanhòu escantillón. Segon lo DRE, lo mot espanhòu escantillón que provieneré de l'ancian francés escantillon. Totun, se non m'engani pas, lo mot 'escantillon' n'ei pas atestat en francés, en l'ancian pas mei qu'en la lenga modèrna. En tot cas, lo dic. Godefroy non menciona pas aquesta fòrma. Las fòrmas mei ancianas en francés (sensu lato
) que son amb ua d e non ua t, com en occitan, en conformitat dab l'etimologia, deu latin 'scandiculum' (varianta de 'scandaculum'). En francés sensu stricto
la fòrma quasi modèrna 'eschantillon' qu'ei relativament anciana, qu'ei dejà atestada au sègle 13. Que'm sembla pòc probable qu''eschantillon' é pogosse estar a l'origina deu mot espanhòu 'escantillon'. Alavetz, tienent en compde 'escantilh' qu'ei un mot gascon, l'ipotèsi que l'origina deu mot espanhòu sia gascona e non francesa que'm semblaré mei logica. En occitan non-gascon, la fòrma en -t- qu'ei desconeguda, que i trobam plan 'escandilh' e escandalh', totun non escantilh. Lo prèst gascon escantilhon, derivat afixat d'escantilh qu'ei ua ipotèsi qui caleré espravar mei endavant, ce'm sembla. En tot cas, escantilh dab lo sens de sòrta, traca, qu'ei un gasconisme clar.


text:
26/08/2013
Un nouveau lexique trilingue par Jean-Pierre Reydy
Jean-Pierre Reydy, bien connu pour ses écrits en occitan ( Lo chamin de la Font, Vilajalet, Notre occitan...), ses chroniques sur notre blog et sa connaissance approfondie des langues vient de sortir un lexique occitan/ français/anglais .
Jan-Peire, perque queu lexic trilingüe ? « Io, pense que l'occitan es una linga coma las autras e tròbe interessant de botar un parallele coma las doas lingas internacionalas que son l'anglés et lo francés. De mai, i a chas nos beucòp d'anglés qu' aprenen l'occitan . Crosar las tres lingas pòt donar una ideia mai precisa dau sens en occitan. Daus uns còps, l'imatge en occitan es pas lo mesme en francés mas se pòt tornar trobar en anglés : « assaisonner » en français se ditz « 'bilhar » ( habiller) en occitan e « to dress » in english ! Ai chausit de botar 2000 entradas, daus mots corrents de l'occitan lemosin de nòstre ranvers, mai daus mots un pauc mai rare que vòle gardar e transmetre. Per exemple « gansolhar », « éclabousser », « to splash about », un mot que disiam sovent a la maison. Ai pas botat daus mots tròp evidents, que propches dau francés, linga sòr de l'occitan. Qu'es ma chausida personala de mots, laidonc qu' es pas tan complet coma un diccionari, mas qu'es un un bon complement au Lavalada per exemple. Ai essaiat de revirar lo sens principau daus mots, pas lo sens marcat o b'etot tos los sens . Et qu'est-ce que c'est le « sens marqué» ? « Per exemple, en per aqui per « se promener » disem « se permenar », coma dins la chanson dau segle XV Turlututu, qu'es pas un francisme. Lo verbe « se pradelar » que s'utiliza dins d'autres parlars a ,chas nos, lo sens marcat de « se promener en perdant son temps ». Crese que queste lexic de 56 pajas pòt esser utile dins la conversacion correnta emb lo monde dau nord de la Dordonha ».
Il y a aussi des conseils de prononciation. Un ouvrage original, différent, accessible et facile à manipuler. Pour se le procurer, commande directe à l’auteur (pour un exemplaire : 6 € + frais d’expédition 2 €) Jean-Pierre Reydy, Le Grand Lac 24300 Javerlhac. Tel 05 53 56 00 39, courriel reydy@orange.fr .
Les commentaires sont fermés.


text:
Passam a 1/8 de finau sense guaires problemes. Partit fàcil eth jogat aguest dissabte en Cierp dauant der Estadens. Era U.E. Bossòst dominèc es 90 menuts deth partit. Podíem auer artenhut ua golejada s’auessem estat mès encertadis dauant era porteria contraria. Ath delà eth portèr der Estadens siguèc eth milhor jogador tamb arturades fòrça bones. Eth nòste portèr Monchi siguèc un espectador mès deth partit, pràcticament non toquèc cap de pilota. Es gols siguèren marcadi per Moha en minut 38 en aprofitar ua passada laguens der àrea, Felipe en minut 50 en transformar un clar penalty e Moha en un xut laguens der àrea en minut 58. Eth partit quedèc sentenciat enes prumèrs minutes dera dusaua mietat, d’aquiu enquiath finau multiples ocasions entà marcar gols, mès non acertèrem.
Ara descansam sonque aguesta dimenjada. Tornam a jogar ath començament der an 2009.
Eth pròplèu partit jogam en casa dauant er Isle en Dodon. Partit : dissabte 3 de gèr tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 3 – A.SP. Estadens 0
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc (60’ Borja), J. Carlos (60’ Filloy), Viló, Felipe, Jorge, Adrian H., Alex , Moha, Ariel (60’ Eduardo), Pèir.
Trainer: Jordi
Estadens A.Sp.: Bonora I, Chowah, Carlier, Touzet (60' Martins II), Segu, Souquet, Boudraa, Bonora II, Martins I, Brungard, Choquart.
Trainer: Dutreich J. Louis
Gols : 1-0 Moha (38’), 2-0 Felipe (50’ p.), 3-0 Moha (58’).
Tarjetes auriòles: Alex (85')
Arbitre : Castro Antoine.


text:
12 septembre 1213Mureth 11 setembre 2001 New York
Aqui lo camin que lo Montfort prenguèt per trapar lo "ribersne" per prendre l'armada al revers. Es a dire lo caminòl de la pòrta de Sala.
Mas los racontes son diferents segond los contaires.
N'i a que disonPeire II ataquèt tot lo matin costat pòrta de Tolosa sens resulta, e qu'a miègjorn el se n'anèt minjar. Es alara que plan assabentat , que lo cavalièr Monfòrt causiguèt de far creire que fugissia, en nasejant la pòrta de Sala, mas puèi que tornèt davalar al nord en ribejant Garona, sul "ribersne" , amagat darièr las parets, attaquèt entre que lo rei d'Arago minjava, Monfort ensatjèt doas còps de convencer lo rei de daissar tombar lo comte de Tolosa...
Cò que mostra plan la valor d'aquel òme e lo sèu esperit chevaleresc ajudat per la gleisa que donèt totas las entresenhas per que lo baron ataqua al moment lo melhor per los crosats.
La gleisa donèt lo…


text:
Bailleau-l'Évêque
Bailleau-l'Évêque es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Los caserius :
- Senarmont
- Levesville
- Dallonville
- Lo Molin
Les hameaux :
- Senarmont
- Levesville
- Dallonville
- Le Moulin
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'anciana denominacion èra Bailleau-los-Bòsques.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala la municipalitat a protegit un depaus de munitions[1]
L'ancienne dénomination était Bailleau-les-Bois.
Lors de la Seconde Guerre mondiale la commune a abrité un dépôt de munitions[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Archiu départementales, Ref 37 W 31
- ↑ Archives départementales, Ref 37 W 31


text:
Chongqing
Chongqing (chinés simplificat: 重庆, chinés tradicional: 重慶, Postal System Pinyin: Chungking) es la mai granda (82 300 km²) e mai poblada (31 831 835 abitants en 2009) de las municipalitats de la Republica Populara de China. Fins a 1997 èra partida de la província de Sichuan, e al tèrme de Hubei, Henan, Guizhou e Shaanxi .
L'abreviacion municipala - Yú (渝) – foguèt aprovada lo 18 d'abril de 1997. Lo nom deriva del nom ancian de la partida del riu Jialing que travèrsa Chongqing e s'escampa dins lo riu Yangzijiang.
L'àrea urbana de Chongqing (重庆市区) (mai de 4 milions d'abitants) inclusís lo districte de Yuzhong (渝中区, o "Districte Central de Chongqing"), lo central e amb mai granda densitat de poblacion, sèti de las del govèrn. Los autres districtes son Nan'an (南岸区, o "Districte de la marga meridionala") Jiangbei (江北区, o "Districte del Nòrd del riu "), Shapingba (沙坪坝区), Jiulongpo (九龙坡区), e Dadukou (大渡口区).
Economia[modificar | modificar la font]
Chongqing possedís fòrça fonts d'aiga mineralas. A tanben de depaus importants de carbon, gas natural, alumini, estronci, marbre e mercuri. Entre las industrias de la municipalitat se destacan aquelas de las maquinas, quimia, petroquimia, farmacia e metallurgia. Existisson fòrça expleitacions agricòlas de familiaras. Los principals productes son lo gran, iranjas, tabat e mandarinas. Es un important centre d'elevatge de manhans.
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat de Chongqing èra la capitala del Reialme Ba, ancian pòble que desapareguèt fa vint-e-cinc sègles. Essent alunhada de la Rota de la Seda, la vila perdèt tota son importància fins al sègle XIX quand las poténcias estrangièras avent d'interessès amb la China demandèron qu'obriscan la ciutat als estrangièrs. En 1901 se creèt una concession japonesa dins la ciutat. En 1938, Chongqing venguèt la capitala de la Republica de China, dirigida per Chiang Kai-shek que fugissiá l'invasion japonesa. La vila foguèt fòrça bombardada per las tropas japonesas pendent aquel periòde. Coma capitala de la China nacionalista la vila se desvolopèt, e en qualques ans, passèt de 200 000 a mai d'un milion d'abitants.
Personatges illustres[modificar | modificar la font]
Embessonatge[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Informacion sus Chongqing
- Mapa del centre de la vila
- (ch)Mapa de districtes / Version 2
- Megalopolis: 24 òras a Chongqing (Channel 4 News)
- (en)The Guardian, 15 de març 2006, "Invisible city"
- Mapa de Chongqing
- Mapas satellita de Google
- (ch)(en)Pàgina oficial


text:
Comentaris:
Concernidas las femnas per las ajustas ? Òc, saique ! Las que s'atissan a faire blanca que blanca la tenguda de lor ajustaire de marit o de filh, i meton lor fiertat, e benlèu lor onor, aquò's legitime e de bon reconóisser. Apondrai aicí una anecdòta : quatre o cinc ans fai d'aquò, un jorn de setembre dans una carrièra comerçantea de Seta, me trobère a agachar una veirina d'una botiga de vestiments a prètz baissat; a costat de ieu, un òme e una femna; la femna :
"Bé, Ninou, ce tricot, il t'irait bien pour, aux joutes, quand tu as froid..."
Siam pas aicí davant de ròtles de primièr plan..., mas davant l'interés que pòrtan las femnas a las ajustas.
Alara, perqué montarián pas, elas tanben, sus la tintaina, o dins la barca per faire vogaira o patrona (agachatz las associacions de vogaires, i a essencialament de femnas) ? Avèm ja una jogaira de tambor, e de las bonas ! D'autras se meton a l'autbòi. Mancan pas que d'ajustairas ! Inventarián elas un biais d'ajustas au femenin, amb materiau adaptat e reglament tanben.
Siam dins una passa que la societat evoluís sus los ròtles e atribucions masculins e femenins, las femnas investisson pauc a cha pauc totes los domenis abans ocupats unicament per d'òmes, e urosament ! Alara perqué pas las ajustas ?
As òmes que dison "les chocs, ça leur ferait du mal aux seins", pensatz que, en Arabia Saodita o au Katar, los òmes dison que, per las femnas, menar una veitura, aquò lor fai mau a l'uterús...
La Trobairitz dau Bordigon
Malastrosament,
Mèsa a passat lo Rubicon ! I a doas femnas dins los equipatges de
remaires de Mèsa. E oficièron a Seta la darrièira dimenjada d'Agost...
Tot se pèrd...
Jaume Lescur
Amb las femnas caçairas avèm beguda la mar, que las femnas ajustairas-ajustairises, se vòlon, se began la canal ! Me'n fote.
Mas siái absoludament contra lo fach de faire remar la Polidas, son los mascles que se'n devon cargar, fòrt e mòrt ! Pròva es : i aviá pas de femnas dins las galèras, qu'aquò es plan conogut una femna dins un batèu aquò t'emmasca.
Lo Montamametas


text:
15 février 2011
Mossarons/Mousserons (sonnet)
Moussarons Quan suus taps verdejants las suavas vriuletas, Destronant prunalèr, cocuròt, espiaube, Vadenta, cap au só hèn mirar la rauba, Mossaroets guarruts qu'arruatz en cordetas. Flamborejants au pè d'uas cassoretas, Vesiadats peus hrèishos au bèth hons deu carriu, Blanquiós, gibuts, carats, florilègis d'abriu, Qu'ètz au diluns pascoèr, requistas moletas. Un vielh paisan gelós, güeitant-se l'endretòt, Lurrat, a la vesiau, que'vs prestava a palhats, Òr tot an a tistats, que'vs cuelhèva... [Lire la suite]


text:
Présidenta: Ruth Kaiser.
Clavaire: Claudi Molinièr . Clavaire Adjuda: Cathy Escamez.
Secretaria: Brigitte Nadal.
Vida del cercle:
Corses: Dimars et dijòus.
Charradissas: cada tresen dimècre del mesa. Botiga de l'I.E.O. av. Alphonse Mas.
Rescontres d'autors.
Edicion IEO Lengadòc -
Botiga
Charradissas seguida: lo dimècres 10 de febrièr - 18h - Botiga de l'I.E.O. Lengadoc, 15 av. Alphonse Mas, 34500 Besièrs.
''La cosina regionala''.
Amigas, amics,
Sèm a l'ora de la dintrada coma se ditz.
Alara, aquí de que n'es pel Cercle Occitan de Besièrs...
De charradissas
cada tresen dimècre del mesa
a la botiga de l'I.E.O. (15 av. Alphonse Mas).
La charradissa venenta, lo dimècre 18 de novembre, serà sus la poësia. Cadun arriba amb una poësia de sa causida, quicòm sus l'autor o lo contèxt...
...Venètz charrar en occitan es una libertat que nos es pas encara estada confiscada. Alara nos cal pas la daissar se passir. E venètz amb lo cap plen de causas a dire!
Avèm dich en 2015 «70 ans per l'I.E.O. e 44 ans pel Cercle Occitan de Besièrs» e vòstre servidor es estat aquí pendent 37 ans. Aquò fa un tròç de camin, alara es lo moment de passar la man a de monde novèl.
Lo Cristian Barreda, lo darrièr president daissa la plaça liura. Doncas farem un acamp per constitutuir un novèl burèu. Aquesta acamp se debanarà lo dimars 20 d'octòbre a la botiga de l'I.E.O. 15 avenguda Alphonse Mas a 5 oras del vèspre.
Sètz convidats a aquel moment important per contunhar una preséncia occitana sus Besièrs.
Avèm l'escasença d'aver sus la vila una preséncia visibla amb nostra botiga de l'I.E.O. Lengadoc, mas cal de monde per bolegar los Besieirencs. Alara se conneissètz de monde que se bolegan, amenatz los. Podètz faire tanben un mot per dire vostre vejaire se podètz pas venir.
Vos tendrem al fial per la manifestacion prevista abans la fin de l'annada: Una rescontra public/creators culturals locals.
Claudi MOLINIÈR
IEO.
15 Avenue Alphonse Mas
BP 60011
34501 BEZIERS
Téléphone : 0467311891
Email : ieolengadoc@ieo-oc.org


text:
L'origine d'une publication contemporaine : Le Breviari d'amor : un texte et une passion / Pr. Peter T. Ricketts
Ricketts, Peter Thomas (1933-2013)
Dins aqueste article que pareguèt dins lo Bulletin de la Société archéologique, scientifique et littéraire de Béziers
(9na seria, vol. V, 2000-2001), Peter Ricketts conta la descobèrta del Breviari d'amor
e las diferentas etapas del projècte d'edicion critica d'aquesta enciclopèdia occitana monumentala de la fin del sègle XIII.
Legir l'article :
Consultar l'article sus gallica.bnf.fr.


text: Autres villes proches de SAINT JULIEN LES VILLAS : Troyes, La chapelle saint luc, Saint andré les vergers, Sainte savine, Pont sainte marie, Rosières près troyes, Les noës près troyes, La rivière de corps, Saint parres aux tertres, Saint germain, Bréviandes, Verrières, Sainte maure, Creney près troyes, Buchères, Barberey saint sulpice, Clérey, Saint pouange, Torvilliers, Villechétif, Lavau, Montaulin, Saint léger près troyes, Courteranges, Rouilly saint loup, Laines aux bois, Moussey, Isle aumont, Bouranton, Saint thibault, Laubressel, Ruvigny, Les bordes aumont, Thennelières, Villemereuil, Assenay, Villy le maréchal, Roncenay,


text:
Aguesta austeritat que se practique ena educacion o ena sanitat semble que tanpòc mos acabe de portar entà cap de lòc: ne se redusís significativament eth deficit imposat pera Union Europèa, ne tanpòc, çò qu’ei piri, se creen lòcs de trabalh, mès lèu tot çò de contrari. Fòrça economistes comencen a lheuar ua timida votz entà denonciar era fallàcia deth pensament unic liberau, pr’amor qu’aguesta austeritat, o sigue, eth retalh lineau, indiscriminat e estienut en toti es encastres, ei lèu lèu ua barbaritat, perque impedís gésser deth trauc a on èm caladi. En aguesta naua practica politica, auem convertit era austeritat en sinonim de “retalh” sauvatge o, en aranés mès nòste (òc, aranés!, atau coneishem eth nòste occitan), d’omnipresenta “abracada”. Luenh de profitar eth moment entà deféner ua educacion civica per ua societat reaument austèra, basada enes valors der esfòrç, era ajuda mutuau e er avertiment contra tot tipe d’abundància materiau, semble implantar-se era politica dera regression sociau, causa ben dispariona, en tot profitar eth contèxte d’ingrèssi redusidi. Alavetz, ¿non serie convenient priorizar es politiques e sajar d’incrementar es ingrèssi de forma equitativa? Ara fin, pèrden es madeishi, e ara mos anoncien que vòlen barrar era residéncia de temps de léser de Les, sense aufrir, en un prumèr moment, cap tipe d’alternativa entà promòir era activitat economica e laborau en Baish Aran. Prometeren mès lòcs de trabalh, e ara non son capables de mantier es que dejà existissen. Era austeritat ei coma era etica, fòrça polida d’anonciar, mès pòc practicada per cadun entà un madeish. I a eth risc d’actuar com es mèstres dera Lei deth diu Mercat, que “diden e non hèn”: “preparen cargues pesantes e insoportables e les meten ena esquia des auti, e non vòlen ne botjar-les damb eth dit”.
(Diari Segre, 5 de noveme de 2011)


text:
Bessie Smith
Elizabeth "Bessie" Smith (1894-1937) foguèt la pus populara cantaira nòrd-americana de jazz e blues dels ans 1920 e 30[1]. Sa estil de cant a influençat Janis Joplin e Norah Jones.
Estil[modificar | modificar la font]
Aviá una votz tipicament negra, expressiva e metiá tala delicadesa e art en l'interpretacion dels blues que manteniá ne suspenes l'ànim del public en lo fasent rire o plorar. La siá extraordinària mímica, amb la que s'acompanhava, èra un complement eficaç per las siás interpretacions. Èra cossí se tot lo sieu còrs, fins los mai pichons movements, aguèsson qualquarren de la cançon qu'interpretava. Tanben improvisava de passatges de dança que provocavan l'entosiasme del public.
Lo declivi[modificar | modificar la font]
Mas a mesura que la nomenada epòca negra comencèt a declinar e lo gost del public s'inclinava vèrs las cançons ròsas de Hollywood, la reputacion d'aquela extraordinària en cantant foguèt tanben en declinant, se plan Bessie se donèt pas per vencuda e interpretèt aquelas melodias doças en las i donant un quite aire, en las impregnant de swing, amb lo que poguèt se manténer en lo primièr plan de l'interès, mas a basa d'un esgotador trabalh.
Malgrat tot, arribèt un moment en que se la vegèt en vendent cacauets pels bars e cafès.
La mòrt de la melhor interprèta de blues de tota l'istòria del jazz foguèt autenticament tragica. En sofrint un accident automobilistic, se li produsiguèt una granda emorragia e foguèt portada rapidament dins l'espital mai prèp, mas dins aquel espital se neguèron a l'assistir perque ailà pas s'acceptavan negres, après recórrer fòrça quilomètres, per fin se trobèt un espital singularment alièn als perjudicis raciales, mas l'emorragia aviá ja acabat amb la vida de l'extraordinària artista.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) David A. Jasen, Gene Jones, Spreadin' Rhythm Around: Black Popular Songwriters, 1880–1930, Schirmer Books, (ISBN 978-0-02-864742-5), p. 289


text:
Crit de Dolores
Lo Crit de Dolores qu'ei un eveniment considerat com la debuta de la Guèrra d'Independéncia de Méxic. En ehèit, lo 16 de seteme de 1810 lo prèste Miguel Hidalgo que lancè ua crida a non pas aubedir a l'autoritat espanòla. Au cors d'aquesta crida, que hè bronir la campana de la glèisa de la ciutat de Dolores (uei Dolores Hidalgo, Guanajuato).
Davath los parropians amassat Hidalgo que s'auré alavetz cridat : "¡Viva la Virgen de Guadalupe!, ¡Abajo el mal gobierno!, ¡viva Fernando VII!" (Viva la Verge de Guadalupe !, Jus au mau govèrn !, Viva Ferran VII !). La referéncia au rei Ferran VII qu'èra un pretexte (com ac hore tanben quauques mes après a l'escadença de la Revolucion de Mai a Buenos Aires) entà ignorar l'autoritat coloniau shens non pas anar tròp luenh puish qu'alavetz Ferran VII n'avèva pas nada poder entà exercir cap autoritat.
La Guerra d'Independéncia de Méxic que s'acabore dab la signatura deu Tractat de Córdoba lo 24 d'agost de 1821 e l'entrada de l'armada Trigarante dens la Ciutat de Méxic lo 27 de seteme de la medisha annada.
La campana de la glèisa de Dolores que demòra uei lo dia dehens lo Palais Nacionau de Méxic. Lo president de la republica que la hè bronir cada 15 de seteme desempuish la presidéncia de Porfirio Díaz qui causí la velha deu 16 entà har coïncidir la ceremonia dab lo son aniversari.


text:
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Museu
Lo MAMAC es lo museu d’Art Modèrn e d’Art Contemporanèu de Niça, inaugurat en lo 1990. Es bastit dins lo centre de Niça, pròche de la plaça Garibaldi. Aquel museu presenta un panorama de la creacion artistica de la fin dei annadas 50 fins ancuei, dins la vila de l’escòla de Niça. Dintre lu artistes representats au MAMAC, podem mencionar Yves Klein, Niki de Saint-Phalle (mercés a una donacion excepcionala), Ben (una dei òbras, la cambra de Ben, mescla de messatges en francés e en occitan niçard), Ernest Pignon-Ernest, Arman, ò César. Sus l’esplanada Niki de Saint Phalle, denant d’entrar dins lo museu, se podem veire d’òbras grandàssi coma lo Monstre du Loch Ness de Niki de Saint Phalle ò lo Stabile Mobile d’Alexander Calder. La visita s’acaba sus li terrassas dau bastiment que presentan una vista rara sus la vila de Niça....
Lo Musèu d’Art e d’Industria André-Diligent es installat dins l’anciana piscina d’estile art decò bastida dins la annadas 1930. Es per aquò que son sobriquet es Musèu de « la...
Monument Istoric
Pèir d’Assezat a balhat son nom a l’ostau particular qu’estoc bastit au sègle XVI. Hascoc fortuna dins l’indstria deu pastèl e l’ostau es ornamentat a la glòria d’aquesta planta utilizada ende produsir una tintura blava. Aqueste ostau es classat aus Monuments Istòrics dumpuèi 1914. Uèi, la Fondacion Bemberg es installada dins una partida de l’ostau e las autras partidas son ocupadas per siès acadèmias e societats saventas : l’Acadèmia deus Jòcs Floraus (fondada en 1323) la Societat Arqueologica deu Mièjorn de França l’Acadèmia de las Sciéncias, Inscripcions e Bèras Letras de Tolosa la Societat de Medecina, de Cirurgia e de Farmacia la Societat de Geografia l’Acadèmia de...
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Museu
Museu
Museu


text:
Sainte-Segrée
Sainte-Segrée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Santa-Segrée es un vilatge picard situat a 5 km al sud-oèst de Poix-de-Picardie e a 12 km a l'èst de Aumale, sul flanc de serral de la vallée del Riu de Poix, jos-afluent de la Soma.
Es facilament accessible per las ancianas rotas nacionalas RN29 (actuala RD 1029) e 319 (actuala RD 919), e dispausa d'una estancada sus la linha Amians - Roan.
La municipalitat a vorejat per Thieulloy-la-Vila, Meigneux e Hescamps
Sainte-Segrée est un village picard situé à 5 km au sud-ouest de Poix-de-Picardie et à 12 km à l'est d'Aumale, sur le flanc de coteau de la vallée de la Rivière de Poix, sous-affluent de la Somme.
Il est aisément accessible par les anciennes routes nationales RN29 (actuelle RD 1029) et 319 (actuelle RD 919), et dispose d'un arrêt sur la ligne Amiens - Rouen.
La commune est bordée par Thieulloy-la-Ville, Meigneux et Hescamps
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a cremat per Charles lo Téméraire l'an 1472.
Le village est brûlé par Charles le Téméraire en 1472.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Pyeongchang
Pyeongchang o PyeongChang (평창군, Pyeongchang-gun en corean) es un comtat situat dins la província de Gangwon, a Corèa del Sud. A una superfícia de 1.463,45 km² e una populacion de 48.746 abitants (2000).
Pyeongchang postulèt per èsser sèti dels Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2010, mas perdèt per 53 vòts contra 56 fàcia a Vancouver (Canadà) al darrièr torn de l'eleccion per la disignacion de site dels Jòcs Olimpics. De nòu postulèt pels Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2014, que perdèt fàcia a Sotchi (Russia).
Lo 6 de julhet de 2011, per son tresen ensag, foguèt elegit per èsser sèti dels Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2018, a l'escasença de la 123a session del COI, se debanant a Durban, Sudafrica, après aver obtengut 63 vòtes, contra 25 per la candidatura de Munic (Alemanha), e 7 per aquesta d'Anecí (França).
37° 22’ N, 128° 24’ E: N, 128° / °N,°E / 37.367; 128.400