text:
Mas se quauquas femenistas condemnan la melodrama e lo cinèma dich femenin, las altras l’enauçan coma lo veicúl per nos mostrar lo mond amb los uelhs de las femnas. Car l’òm pot ges negar la popularitat de la melodrama, mesme se siegue un otil del “patriarquisme malefic.” Es tanben verai qu’i a la tentacion de relegar lo genre al nivèu de subgenre pr’amor de sa popularitat en çò de las femnas – insinuant que las gostas femininas sián mens importantas, mens valablas, que las gostas masculinas! Aquò ressembla al opprobrium ab loqual que foguèt recebut lo cinema el-meteis a sos primièrs jorns, estent mespresat com amusament proletarian.
Las feministas en favor del “cinema femenin” presentan tanben l’argument qu’aquestes films subvertisson l’òrdre patriarcal al mesme còp qu’aquest ordre assaja dominar las femnas per mejan de l’imatge visuala.
La repeticion ela-meteissa de “la familha menasada” (tema populara melodramatica) , òm pòt dire, servisca de desmascar las feblessas e las contradiccions dedins la familha nucleara. Atal dins The Reckless Moment (Max Ophuls, 1949), ont la protagonista principala, Joan Bennett, es d’efiech presonièra de sa familha. Mesme que l’òrdre establit vencrà a la fin, la question resta dubrida: es aquesta una familha que deu vèncer ?
Lavetz, l’òm posque dire qu’aquò constituís un biais de propaganda malefica en favor de l’estructura familhiala que domina lo subjècta (Bennett) – vist que tot tombarà se la femna se permet la transgression, o se l’òme siá pas ailà per tot reglar – o l’òm pòt dire egalament que lo film es una condemnacion d’una tala estructura qu’estofa sos membres, la femna en particular, qu’a de dificultats e de contradiccions impossiblas, la forsent de mentir e de se lançar dins las situacions dangierosas; so que seriá ges necessari s’ela èra pas tan folament assubjectida als òmes.
L’estudi de Holliwood nos mena a la cultura americana que Holliwood reflectís. Es pas necessari de dire aquí qu’aquesta cultura es patriarcala. Sa moralitat es aquela de la borgesiá protestanta qu’establiguèt la republicana americana. Lo messatge d’aquela cultura als primièrs jorns del cinema e encar a l’epòca holliwoodiana èra simple: lo mond es als omes, mai la femna pòt se realisar per mejan de maridatge e de familha. Es aquò la preocupacion de la melodrama. I a mesme ges de plaça dins aquela cultura protestanta per la vida celibataria.
True-Heart Susie (D.W. Griffith, 1919) nos presenta Susie, joesna paisana, tròp onesta e modesta per atirar un òme. (Lillian Gish, “The Movies, Mr. Griffith and Me”, Londres 1969, p. 209). Lo filme presenta ab umor la vielha America rurala, mas i a ges de dobte que la preocupacion de la joesna pucela es la meteissa per totas las melodramas romanticas – lo maridatge. Egalament importanta per Susie es la leiautat, mesme per un òme que vòl ges l’esposar. Lòme tanben deven convencut que son bonur es dins lo maridatge ab Susie.
A l’epòca de True Heart Susie las “vertuts” d’un temps “perdut” èran plan popularas en çò de las audiencias de cinema – atal la popularitat de Lillian Gish e “lo simple jove american” Charles Ray. Òm oblida tròp aquel precursor del feminisme modèrn, las femnas crotzadas que fondavan lor lucha per la renaisença morala e sociala sul combat contra los “vicis masculins” d’ivressa e de libertinatge.
La familha foguèt exonerada. Cal pas oblidar tanben que las crotzadas femeninas e paisanas èran lo poder darrièr lo movement de proibicion als Estats-Units. Quant al cinèma, èran exigits los films de “moralitat”, contes de la Bíblia, melodramas ont èra onorada “la vertut” e punit “lo vici.” (D. Robinson, World Cinema, Londres 1973, p. 73).
Aquò èra, lavetz, una crotzada de femnas PER la familha patriarcala, e PER las institucions tradicionalas al debut del sègle XXen, e cal benleu reconèisser que lo femenisme d’uei que considera aquelas causas las impausicions patriarcalas es solament un biais de feminisme entre autres.
Las femnas americanas que menavan la crotzada morala e protestanta èran nonpercant egalament ferotjas a regard de lor simpatias “revolucionarias” , opausent la “decadència masculina” e la sexualitat libertina – plan mai ferotjas, cal dire, que las femenistas modèrnas, que vòlon lor emancipacion de las cadenas de maridatge e de familha – causas sacradas per las fenmas-crotzadas a las annadas 1865 (fin de la guèrra civila) fins a 1933 (fin de la proibicion). Encuei tanben, òm pòt comprener aquelas melodramas plan diferentament.
Anthony Walker*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


c: text/html

text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Contre-manif de Arles
1 Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 9:18
admin
Trobador !!
2 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 9:27
Zengi
Trobador !!
Qu'èra quauques centenants, q'ei tot, la magèr part deu felibrige, com los joens qu'èra a Besièrs.
N'an pas nat aviéner, pensi que ne'n cau pas parlar e esperar que crevan
3 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 9:53
admin
Trobador !!
Com ne coneishevi pas arren a l'occitanisme, qu'ei barrat ma boca, mes sabevi que per exemple, Robert Lafont utilisa la grafia normalisada.
4 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 12:30
Zengi
Trobador !!
De tota faiçon, que poden diser ço que volen, se pensam que l'occitan ei ua lenga, ne podem pas emplegar la grafia mistraliena, pr'amor qu'ei basada sus la prononciacion deu francès !
Que'n coneishi, monde provençaliste de Marselha.. A costat d'on demori, que n'i a que son aridolent: que balhan leiçons a tot lo monde..
De mei qu'an arrefusat a un mainat negre (en classa dab la mair) l'inscripcion en cors de dança provençala pr'amor n'èra pas: "tipicament provençau". E quan la mair ei vienguda tà s'explicar, n'an pas podut sortir un sol mot de provençau..
Que son folcloristes de mèrda que, e vertat que cau saber qu'existeishen.
5 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 13:05
Danís
Adjudant
Pense qu'aquò es un progrès per la reconeissença de nòstra lenga. Vertat que l'escriure coma lo francés nos fasiá passar per colhons somes a l'autoritat de l'Estat.
Paubre Mistral, quitament s'era pas tròp d'esquerra, apelar la grafia francesa "mistralenca" alara que qu'es son companh (Romanilha ? Mèrda, me sovene pus de son nom... I need your help :oops: ), qu'era vertadierament de dreta, que l'impauset, tròbe que li rendem pas servici.
Fin finala, Mistral a mai fach per l'occitan que contra, e aguet l'ideia d'uniformisar la grafia...
Podriám pas apelar autrament la grafia mistralenca
6 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 13:07
admin
Trobador !!
7 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 13:10
admin
Trobador !!
8 Romanilha le Mar 3 Avr - 13:31
Danís
Adjudant
Qu'es vrai, hehehe... :lol: sem sadics un pauc, se va virar dins sa tomba...
Una question : perqué parlas de la 12 dau rugbí ? Es pas occitanista !?! Sabe que t'agrada plan, es tot...
9 Re: Contre-manif de Arles le Mar 3 Avr - 13:34
admin
Trobador !!
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beaucourt-sur-l'Hallue
Bieucourt-su-l'Hallu en picard ( Beaucourt-sur-l'Hallue en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors de la batalha de la Hallue çò 23 de decembre 1870, dels combats aguèron luòc sul territòri de Beaucourt. Divèrses abitants aguèron portat en captivité[1].
Au cours de la bataille de l'Hallue le 23 décembre 1870, des combats eurent lieu sur le territoire de Beaucourt. Plusieurs habitants furent emmenés en captivité[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Archiu départementales de la Soma, Nòta communale 1899 pel Sr. Duval, 4°100
- ↑ Archives départementales de la Somme, Notice communale 1899 par M. Duval, 4°100


text:
Ja sabetz que los gascons gasconofònes, tant los occitanistas com los de l'I.B.G, qu'avem decidit a l'unanimitat de seguir la causida de Per Noste en adoptar l'e de sostien en un gran nombre de cas plan precís. Los arguments que son estats expausats clarament en las pajas d'introduccion deu diccionari Francés-Gascon en dus volumes de Per Noste. Qu'aqueths arguments e sian bons o non, aquerò n'impòrta pas briga per jo. D'aulhors, aqueths arguments de l'equipa de Per Noste non son pas estats discutits ni quitament evocats per Domergue Sumien en nat deus tres articles (!) qu'aqueth autor consacrè tà promàver l'abandon de l'e de sostien en lo Jornalet (!!) . A l'evidéncia lo lingüista professionau no'us a pas lejuts o arretienguts. Dongas, los arguments non son pas en causa. En efèit, çò qui ei important aciu n'ei pas tant la qualitat deus arguments que l'unanimitat de la causida.
L'e de sostien qu'ei vaduda normau en gascon normat, per decision bearnesa e gascona. L'unanimitat qu'ei un fèit remarcable pr'amor plan tròp rar en çò deus gasconofònes. Alavetz, non hèn pas besonh mei arrasons de las bonas tà conservar l'e de sostien en gascon normat. Qu'ei inutile e contraproductiu d'introdusir un motiu de division de mei en voler impausar a tot hòrt l'aute modèle. Ja sabetz las institucions occitanas que's son divididas sus aqueth subjècte, dab, d'un costat, lo Conseh de la Lenga Occitana qui s'ei manifestat en contra de l'emplec de l'e de sostien e, de l'aute costat, l'Acadèmia Occitana qui dehen l'auta opcion. Aqueth debat estranh n'a pas a estar importat en maine gascon, puish que l'e de sostien que i hè unanimitat, lhevat lo cas de la lenga aranesa qui's pòt explicar per ua nòrma especifica desconnectada de la nòrma gascona generau.


text:
Edip
Edip (en grèc Oἰδίπouς, « pés enflats ») es un eròi de la mitologia grèga. Es de la dinastia dels Labdacids, los reis legendaris de la vila de Tebas. Filh de Laïos e Jocasta, Edip es subretot conegut per aver resolgut l'enigma de l'Esfinx e per que venguèt involontàriament copable de parricidi e d'incèst. Sa legenda inspirèt fòrça las arts pendent e après l'Antiquitat, sa posteritat es deguda a las visions del mite que ne donan las tragedias grègas. A l'epòca contemporanèa, la figura d'Edip tanben foguèt utilizada per illustrar lo complèxe d'Edip en psicanalisi.
Somari
- 1 Mite
- 2 Representacions artisticas dins l'Antiquitat
- 2.1 Dins la literatura antica
- 2.2 Dins las arts figurativas anticas
- 3 Un culte antic d'Edip?
- 4 Estudis mitologics
- 5 Representacions artisticas après l'Antiquitat
- 6 Edip dins la psicanalisi
- 7 Teoria sacrificiala
- 8 Bibliografia
- 9 Vejatz tanben
Mite[modificar | modificar la font]
Naissença e mòstra[modificar | modificar la font]
Abans la naissença d'Edip, Laïos e Jocasta, los paires, consultèron l'oracle de Dèlfes, que prediguèt que, se avián un filh, aquel tuará son paire e esposará sa maire. La rason d'un tal oracle es pro fosc. De mitografs antics, coma lo Pseudoapollodor [1] e Atenèu [2] i veson un castig per Laïos, qu'auriá raubat e violat Crisippa, filh de Pelòps; lo problèma es que los tèxtes que semblan consacrats a aquela istòria son perduts, e cap de tèxtes epics, lirics o tragics gardats en integralitat o dich clarament.
Fin finala Laïos e Jocasta an un filh, Edip. De paur que l’oracle se realize, fan mòstra del recent nascut sul mont Citeron, aprèp li aver fa forat las cavilhas per lo penjar a un arbre: de là li viendriá son nom, Edip, « pés enflats ».
D'un biais inesperat, Edip es salvat e adoptat par Polib e Meropa, rei e reina de Corint, que l'elevat coma lor filh.
Partença de Corint e consultacion de l'oracle de Delfès[modificar | modificar la font]
Torna l'istòra quand Edip es un jove adult. Segon l’Edip rei de Sofòcles e las Fenicianas d'Euripides, un òme acusa Edip, pendent un banquet, d'èsser un enfant supausat. Edip decidís doncas de partir cap a Delfès, per saber de l'oracle se Polib e Meropa son de segur los seus parents.
Mas, l'oracle respond pas a sa question e li ditz a la plaça çò meteis qu'aviá dich, fa d'ans, a Laïos e Jocasta: tuará son paire e esposará sa maire. Apaurat, Edip decidiguèt de tornar pas a Corint, per evitar que l'oracle s'acomplisca (per que crei que Polib e Meropa son los seus parents).
Lo parricidi[modificar | modificar la font]
Sul camin, a la crosada, Edip encontra un òme vièlh sus un carri. Se disputan, per d'istòrias de prioritat de passatge, e luchan: Edip tua lo vièlh òme, sens saber qu'èra lo seu paire. La primièra partida de l'oracle èra acomplida.
Dins las tragedias, Edip se defend totjorn d'aquel crime: invòca la legitima defensa, l'ignorança… Las configuracions exactas del murtre son un pauc diferentas segon los autors.
Cal notar que per Euripides, dins las Fenicianas, Edip encontra e tua Laïos quitament abans que s'anèt a Delfès: aquò merma encara sa responsabilitat, perque sabiá pas encara qu'èra vodat a tuar son paire.
Encontra amb l'Esfinx[modificar | modificar la font]
Seguent son camin, Edip arriba a Tèbas; i castigava alara l'Esfinx (es un èsser femenin, a mitat femna, a mitat bèstia tanben nomenat Esfinga). Se sap pas vertadièrament perque, Edip decida d'anar l'afrontar: capita a resòlvre son enigma e doncas a ne la sacar de la vila.
Las tragedias qu'avèm gardat donan pas lo tèxte de l'enigma, mas se trapa dins las escolis qu'acompanhan aquelas, e tanben dins d'òbras de mitografia anticas. L'enigma pausada èra: « quin es l'èsser de quatre patas lo matin, doas a miègjorn e tres de vèspre? » Caliá respondre: l'òme: quand es enfant, al matin de sa vida, camina amb quatre patas, quand es adult se quilha sus doas cambas, e quand es vièlh, al ser de sa vida, a besonh d'una cana pels seus desplaçaments.
Incèst[modificar | modificar la font]
Coma prèmi per aver vencut l'Esfinx, Edip obten lo tròn de Tèbas, daissant vacant après la mòrt del rei Laïos, e tanben la man de la veusa, Jocasta: la segonda parida de l'oracle èra acomplida.
Edip e Jocasta an quatre enfants: dos filhs, Eteocles e Polinices, e doas filhas, Antigòna e Ismèna. Mas, i a de versions ont, quitament se comés lo parricidi, Edip a pas d'enfants de sa maire mas d'una segonda femna.
Descobèrta dels crimes e consequéncias sus la vida d'Edip e dels seus[modificar | modificar la font]
Dins l'Edip rei, Sofòcles representa la descobèrta per Edip dels seus crimes: per salvar Tèbas, presa per una pèsta terribla, Edip deu descobrir e punir lo murtrièr de Laïos. Pendent las recercas, descobrís qu'es el meteis lo murtrièr, qu'es lo seu paire vertadièr que tuèt, e mai qu'es l'espós de la seuna maire.
Segon los tèxtes, l'astre dels personatges varia.
Dins fòrça cases, Edip se fora los uèlhs d'esperel per veire pus jamai los seus crimes. A vegada demora a Tèbas per totjorn (Odissèa), mas mai sovent s'exili, abans (Edip rei, Edip a Colonos), o après la mòrt dels seus dos filhs (las Fenicianas). Dins l'Edip a Colonos, morrís a Colonos, près d'Atenas, ont ven una divinitat protectritz.
Que que siá, abans de morir, Edip maldit lo seus filhs, que compliguèron pas lor dever de filh en prenent pas suènh d'el coma cal. Es aquela malediccion que los menèt a luchar e se tuar pel tròn de Tèbas (es lo subjècte dels Sèt contre Tèbes).
A la descobèrta de l'incèst, Jocasta se penja dins gaireben totes los tèxtes que demoran; mas dins las Fenicianas demora en vida fins a la luta entre los seus dos filhs, ensaja en van d'empachat, puèi se suicida amb una espasa.
Representacions artisticas dins l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
Dins l'istòria, benlèu, ja existissiá dins la tradicion orala abans d'èsser escricha, mas nos parvenguèt mejans d'òbras literàrias e iconograficas.
Dins la literatura antica[modificar | modificar la font]
L'Edip epic[modificar | modificar la font]
Se sap qu'Edip apareguèt dins al mens doas epopèas fasent partit d'un cicle epic, lo cicle tebasian, consacrat a la familha reiala de la vila de Tèbas, mas sols qualques fragments e testimònis indirèctes nos parvenguèron. La primièra epopèa d'aquel cicle, l’Edipodia, es atribuida al poèta lacedemonian Cineton d'Espart, que benlèu visquèt al sègle VII, comptava 6600 examètres[3]. Se coneis pas que dos elements de l'intriga de l’Edipodia: L'Esfinx i es ja presentada coma un monstre que devorava los Tebasians, e Eteocles e Polinices, los dos filhs d'Edip èran pas los filhs de Jocasta coma dins las tragedias compausadas mai tard, mas eissits d'un autre mariadatge amb una Euriganèa[4]. La segonda epopèa del cicle, la Tebaïda, mostrava lo conflicte entre l'Edip vièlh e los seus dos filhs, Eteocles e Polinices, que maldiguèt, çò qu'explica lo conflicte fratricidi entre los dos filhs e segunent la guèrra dels sept caps[5].
Dins las epopèas omericas, Edip es mencionat per dos còps, un còp dins l’Iliada e un còp dins l’Odissèa. L’Iliada conten una brèva referéncia a de jòcs funèbres organizats per la funeralhas d'Edip, al cant XXIII[6]. Mas aquela brèva mencion es un indici revelator: lo fach que las funeralhas de l'eròi se debanan a Tèbas es l'escasença de grandas festivitats mostrant qu'Edip èra pas exilat e reinava encara sua la vila a sa mòrt, al contrari de la version adoptada mai tard per las tragedias[7].
Lo passatge de l’Odissèa conten mai de detalhs. Al cant XI, Ulisses, al reialme dels mòrts, apercep l'ombre de la maire d'Edip, nomenada Epicasta e non pas Jocasta:
« Vegèri, maire d'Edip, Epicasta la bèla, / que cometèt una accion monstrosa sens lo saber, / en esposant son filh; el, avent fa perir son paire, / l'esposèt; mas lèu los dieus n'ensenhèron lo mond. / Alara, dins los torments, a Tèbas la plasenta, / deguèt regnat pel decret fatal dels dieus; / sa maire davalèt dins l'ostal fòrt de l'Ades / quand aguèt ligat lo laç reborsièr al plafon naut, / aclapada de langui. Per tot eritatge, son filh / aguèt los torments sens fin que desencadenon las Eumenidas[8]. »
Edip dins la poesia lirica[modificar | modificar la font]
Un fragment d'un poèma del poèta liric Pindar, poèma que tot lo rèste es perdut, dich: « l'enigma sortida de las maissas fèras d'una verge[9]. » Es lo primièr tèxte conservat que fa allusion a l'enigma de l'Esfinx[10].
Pindar evòca tanben Edip dins sa segonda Olimpica, une epinicia ont celèbra una victòria emportada per l'atelatge del tiran Teron d'Agrigent a una corsa de carris pendent los Jòcs Olimpics. Teron, filh d'Ainesidèma, se disiá descendent de Tersandre, filh de Polinices, el meteis filh d'Edip[11]. Pindar fa donc l'elogi de la linhada dels Labdacids per satisfar lo comanditari del poèma
L'Edip tragic[modificar | modificar la font]
Los poètas tragics atics de l'epòca classica contan mai d'un còp la vida d'Edip, s'apropriant los diferents episòdis. Las diferentas pèças prepausan fòrça variantas de detalh: par exemple, dins Edip rei de Sofòcles, Jocasta morrís pauc après la revelacion de l'incèst, alara que dins Las Fenicianas d'Euripides es encara viventa d'ans mai tard[3].
Edip dins las pèças d'Esquil[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre dels concors dramatics qu'opausavan de poètas, Esquil compausèt a la prima de 467 AbC. una tetralogia comprenent tres tragedias, Laïos, Edip e Los Sèt contra Tèbas, e un drama satiric, L'Esfinx; emportèt lo prèmi[12]. De l'emsems, sola Los Sèt contra Tèbas es conservada.
Sofòcles: Edip rei e Edip a Colonos[modificar | modificar la font]
Autras tragedias grègas sus Edip[modificar | modificar la font]
Euripides aviá compausat una tragedia Edip, que demoran de fragments[13]. D'entre los poètas tragics mens coneguts de l'epòca, al mens tres avián consacrat una pèça a Edip: Aquaïos d'Eretria, Nicomac e Xenoclès l'ancian[14].
Edip dins las tragedias romanas[modificar | modificar la font]
Lo genre de la tragedia romana tracta en seguida del meteis subjècte subretot amb l’Edip de Senèca, al sègle I. Senèca benlèu se fondèt sus l’Edip rei de Sofòcles, mas apond, après la revelacion de l'incèst e del parricidi, de scènas de divinacion e de necromancia qu'enfortisson encara mai la fatalitat tragica[15].
Dins las arts figurativas anticas[modificar | modificar la font]
De plan fòrça representacions figurativas foguèron consacradas a Edip pendent l'Antiquitat, sus diferents supòrts e dins diferentas regions.
La jovensa d'Edip[modificar | modificar la font]
Al mens dos vases representan Edip recent nascut après son abandon, al moment de son adopcion par de pastres. Una amfòra atica de caras rojas de l'epòca classica, atribuida al Pintre d'Aquiles e conservada a París, mòstra un òme cofat d'un petàs e tenent una lança que leva un nenon: d'inscripcions identifican los personatges respectivament coma « Eufòrb » e « Edip ». L'autre costat del vas mòstra un òme barbut tenent un pal, benlèu l'òme a qui lo pastre donèt lo nenon[16]. Mai tard, una copa de l'epòca ellenistica amb un decòr de releu, conservat al Lovre[17], mòstra una femna que sortís un nenon d'un panèir e lo tendre a son espós; la femna es identificada a Periboía, nom qu'utilisan mai d'uns auteurs per la femna del pastre corintian Polib, que reculhiguèt l'Edip abandonat.
La confrontacion amb l'Esfinx[modificar | modificar la font]
La confrontacion entre Edip e l'esfinx es plan sovent representada, amb de variantas, dins l'Antiquitat grecoromana.
Dins la ceramica grèga, las pinturas de vases mai ancianas representan d'en primièr l'Esfinx, motiu figuratiu vengut de l'Orient Mejan. Aquelas representacions figurant sus de vases de caras negras venon dels ans 570-560 AbC.[18] Mòstran la creatura percaçant d'òmes (sovent de gojats) fugissent, o ne levar un entre sas patas, o encara, a partir dels ans 540-530, imobilisant al sòl una victima amb sas patas[19]. Los vases de caras rojas tornan utilizar los mèsmes motius amb de variantas, i apondan subretot de scènas ont l'Esfinx s'enlaira amb una victima entre sas patas[20].
L'episòdi de l'enigme de l'Esfinx comença a paréisser suls vases vèrs los ans 520-510 AbC.[18] La creatura, representada setida (a vegada sus una colomna), amb a son entorn d'òmes d'edats variats, mas questiona subretot de gojats accompanhats de lors pedagògs e de vièlhs, fòrça exprimisson lo desrei e lo tristum sus lor cara o per l'actitud; los Tebasians son o setats o de pé[21].
Lo quite Edip aparéis suls vases sonqu'un pauc mai tard. Sas representacions mai ancianas dins la ceramica se veson sus de vases non atics, fabregats en Grècia periferica a partir de 540-530 AbC. e mòstrant lo cara a cara entre Edip e la creatura alara que los Tebasians son de simples espectators: aquel tipe d'scèna s'espandiguèt lèu e remplacèt aquelas mostrant l'Esfinx fàcia als Tebasians[22]. Suls vases atics, Edip aparéis sonque vèrs 490-480 AbC. e remplaçant, aquí tanben, las scènas d'afrontament entre Esfinx e Tebasians[18]. La cara a cara trata alara de l'enigma: Edip, de pé o setat, es en fàcia de l'Esfinx, qu'es sovent clinat sus un element del decòrs[23], qu'es una colomna o un ròc[24].
Una autra varianta, mai tardièra, a partir de 450 AbC. dins la ceramica atica, mòstra la cara a cara entre Edip e la creatura coma afrontament fisic: Edip, armat d'una lança, va a tocar l'Esfinx que la postura aflaquida mòstra la desfacha venenta[25]. Aquela varianta del combat es tanben representada sus de vases apulians a partir del començament del sègle IV ApC., puèi sus d'objèctes etruscs, vases, miralhs, urnas funeràrias, molons e pastas de veire, al començament del sègle IV AbC al I ApC.[26]
A la mèsme epòca que las representacions d'Edip dins la ceramica atica, tanben se vei de representacions umoristicas que parodian l'episòdi: d'unes vases mòstran de satirs qu'ensajan de respondre a l'enigma de l'esfinx, o de lo menaçar del det, o encara d'ensajar de l'amansir en li donant de manjar[27]. Sus d'unes vases, es l'Esfinx qu'es parodiada: puslèu que d'aver un bust femna polida, es representada amb un bust de vèlha plan rugada, potarruda e ventruda[28]; sus un dels vases,se masturba[29]. E, un fragment de vas atic datant dels ans 450-440 mòstra una transposicion animala de la scèna ont Edip es representat coma un can antropomòrf tenent una lança e portant una espasa de costat[30].
Dins l'art roman, l'episòdi se vei mens sovent, mas totjorn regularament, sus diferents supòrts: pinturas e releus, mosaïcs, sarcofags, ceramicas sigilladas e lampas, amb sovent una significacion mens dirècta, mai simbolica, fins a l'allegoria[31].
Un culte antic d'Edip?[modificar | modificar la font]
Al començament del sègle XX, d'unas tèsis contradictòrias s'afrontèron sus l'origina e a l'istòria de la figura d'Edip e a las relacions entre l'Edip epic e dramatic e d'un eventual Edip religiós, que seriá estat onorat per culte eroíc. [32]. Aquelas tèsis foguèron contradas, e al començament del sègle XXI los cercaires se focalizan mens sus un ipotetic estat original de la figura d'Edip, mas ensajan puslèu de tornar bastir los traches principals de la figura d'Edip coma son observats a l'encòp dins la poesia e dins los cultes[33].
La tragedia de Sofòcles Edip a Colonos conta una mòrt subrenaturala d'Edip dans lo Demos de Colonos, près d'Atenas: cridat per la vòtz d'un dieu, l'eròi, acompanhat solament de Tesèu, d'anar dins un espaci salvatge ont anava desaparéisser, e avent anonciat que la preséncia de sa tomba a Colonos assegurará una proteccion subrenaturala a la ciutat d'Atenas. Aquel debanament podèt far pensar que Sofòcles s'èra inspirat d'un vertadièr culte eroíc d'Edip per compausar sa pèça. Pausanias lo Periegeta, que viajèt en Grècia al sègle II, senhala a Colonos, dins un sanctuari consacrat a Poseidon Hippios (« Cavalièr ») e a Atena Hippia (« Cavalièra »), dos hérôon (tombas d'eròis), qu'un es consacrat a Edip e a Adrast, alara que l'autre es consacrat a Tesèu e a Piritoós[34].
Quatre tombas d'Edip son conegudas en Grècia, mas sembla pas que de cultes eroïcs serián estats donats sus aquelas tombas[3]. Al libre IV d' Istòrias, Erodòt menciona la fondacion a Espart d'un culte donat pas al quite Edip, mas a las Eumenidas de Laïos e d'Edip, per calmar una èrsa de subremortalitat infantila[35]. Pausanias lo Periegèta signala, a Tebas, una font nomenada Edipodia, que lo nom vendriá del fach qu'Edip s'i èra lavat per se purificar del sang qu'aviá rajat sus el quand aviá tuat Laïos[36]. Tanben dich aver vist a Tèbas los tombèls dels dos filhs d'Edip, Eteocles e Polinices[37].
Estudis mitologics[modificar | modificar la font]
A causa de sa celebritat duradissa, Edip donèt fòrça interpretacions mitologicas, noiridas per d'apròches plan divèrsas, e doncas faguèt una loga controvèrsia saberuda[38].
L'apròche de l'istòria de las religions[modificar | modificar la font]
L'un dels primièrs obratges totes consacrats a l'estudi d'Edip es Oidipus de Carl Robert, paregut en 1915, qu'ensaja una reconstitucion de las originas e de l'evolucion de la figura d'Edip. Avança entre autra l'ipotèsi que l'encontra entre Edip e l'Esfinx seriá estat al començament un combat abans de prene la forma mai subtila d'un afrontament per enigma. Mas aquela ipotèsi foguèt rebutada per l'analisi de las representacions figuradas de la cara a cara, que mòstra que l'enigma es presenta dempuèi las epòcas mai ancianas, alara que lo combat fisic es una varianta inventada mai tard.
Marie Delcourt, dins son obratge Œdipe ou la Légende du conquérant paregut en 1944, ofrís una analisi del mite d'Edip que se plaça dins la linhada de l'escòla « mite e rite », qu'explica lo contengut dels recits mitics n'extraïant de motius que dona a de rituals, d'institucions arcaïcas o de cresenças. Marie Delcourt considèra que la mòstra d'Edip sul mont Citeron se referís al rite de la mòstra a la naissença d'èsser malefics e a d'esprovas d'initiacion dels gojats. Apròcha l'episòdi del combat contra l'Esfinx a las cresenças ligadas d'un costat a la almas dels mòrts que se pensavan que se cambiavan en èsser alats, e d'un autre costat a las cachavièlhas que se representava coma de demònis venent opressar los somiaires. Explica lo motiu del murtre del paire coma una victòria simbolica del jove sul vièlh, alara que l'union amb la maire li paréis simbolizar la pujada cap a la sobeiranetat sus una tèrra o una ciutat[39].
Analisis estructuralistas[modificar | modificar la font]
Dins son obratge celèbre Anthropologie structurale, paregut en 1958, l'antropològ Claude Lévi-Strauss, capítol « L'estructura dels mites », utiliza una analisi aviada del mite d'Edip per illustrar lo foncionament del metòd estructural que prepausa. Ensaja de destriar los elements simples del recit e de trobar quinas son las sequéncias essencialas del contar, que nomena « mitèmas ». Lévi-Strauss estima que lo mite exprimís una reflexion sus de problèmas fondamentals que son abordats dins lo recit mitic per de serias d'elements plaçats dins de rapòrts de similaritat o d'oposicion. Torna, en mai de l'istòria del quite Edip, suls episòdis precedents ligats a la dinastia reiala de Tèbas, Cadmos, Labdacos, Laïos e los enfants d'Edip, per i cercar aqueles mitèmas qu'amassa enseguida segon lors afinitats tematicas. Distria atal quatre grops[40] :
- Elements mostrant de rapòrts de parentat subrestimada: Cadmos cerca sa sòrra raubada per Zèus; Edip esposa la seuna maire; Antigòna enterra son fraire Polinices malgrat l'interdiccion.
- Elements mostrant, al contrari, de rapòrts de parentat sosestimada o desvaluada: los Esparts s'exterminan mutualament; Edip tua lo seu paire; Eteocles tua lo seu fraire Polinices.
- Elements mostrant la confrontacion amb de monstres e lor destruccion: Cadmos tua lo drac; Edip venç l'Esfinx.
- Elements mostrant la dificultat de caminar drech: lo nom de Labdacos vòl dire « garrèl » ; Laïos significa benlèu « lo maldrech » ; Edip vòl dire « pés enflats ».
Los dos primièrs grops son dins un rapòrt d'oposicion: d'una, los rapòrts de parentat donan una proximitat excessiva, alara de l'autra, son negats de mai. Per son analisi dels dos autres grops, Lévi-Strauss dona una ipotèsi: aqueles elements son en relacion amb l'autoctonia de l'òme, l'idèa que los primièrs umans son nascut de la tèrra. Dins lo tresen grop, la mort del drac (qu'es una sèrp, donc un èsser ctonian) es necessari per que los Esparts nascan del sol, e l'Esfinx, de son costat, pausa d'enigmas sus la natura de l'òme: la mòrt dels monstres seriá alara de representar la negacion de l'autoctonia de l'òme. Dins lo quatren grop, al contrari, Lévi-Strauss balha las decas fisicas dels òmes de la linhada de Labdacos a un tème present dins fòrça mitologias, aquels dels tot primièrs òmes qui naisson de la tèrra e an encora de pena a caminar plan: aquó fa al contrari afirmar l'origina autoctona dels òmes. L'analisi de Lévi-Strauss es doncas tanben comparatista, perque apròcha d'unes elements del mite grèc d'Edip d'unes mites cosmogonics de fòrça tribuas d'Indians Pueblos del Nòu Mexic, coma los Zuñi. Lévi-Strauss conclusís, analizat d'aquel biais, lo mite d'Edip exprimariá « l'impossibilitat ont es una societat que professa de creire a l'autoctonia de l'òme (atal Pausanias, VIII, XXIX, 4: lo vegetal es lo modèl de l'òme) de passar, d'aquela teoria, cap a la reconeissença del fach que cadun de nosautres es nascut de l'union d'un òme e d'una femna[41]. »
D'analisis diferents, mas s'inscrivent dins la linhada dels metòdes estructuralistas de Claude Lévi-Strauss, foguèron prepausada mai tard per Clémence Ramnoux puèi Terence S. Turner[42].
Representacions artisticas après l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
La legenda d'Edip coneguèt fòrça represas e adaptacions dins los sègles. Es tanben l'objècte de plan fòrça referéncias dins la literatura e d'autras arts.
Literatura[modificar | modificar la font]
Poesia[modificar | modificar la font]
Poderós dins la matèria de las epopèias anticas, Lo Roman de Tèbas, òbra anonima del sègle XII, conta l'istòria coberta dins l'Antiquitat pel cicle tebasian.
Al sègle XIX, los poètas frances de diferents corrents literaris utilisèron de subjèctes mitologics. Baudelaire a vegada compara las femnas a d'Esfinx, e la comparason venguèt dins la literatura de la fin del sègle, ont se fabraguèt la figura de la femna fatala[43]. Los poètas del Parnasse tractan tanben lo subjècte. José-Maria de Heredia, dins Les Trophées (Los Trofèus), publica un sonnet « Sphinx » que porta l'aspècte erotic de l'encontra entre Edip e l'Esfinx e ont Edip, puslèu que véncer, ven amb delici la victima de la creatura[43].
Teatre[modificar | modificar la font]
- Edip de Pierre Corneille (1659).
- Oidipus de John Dryden e Nathaniel Lee (1679).
- Edip de Voltaire (1718).
- Edip d'André Gide (1930).
- La maquina infernala de Jean Cocteau (1934).
- Antigòna de Jean Anouilh (1944)
- La Mòrt de la Pitia, de Friedrich Dürrenmatt (1989).
- Incendis, de Wajdi Mouawad (2003).
Pintura[modificar | modificar la font]
Edip es un subjècte gaire tractat dins la pintura classica abans lo sègle XIX, epòca ont los quadre d'Ingres donan un interés novèl per l'episòd de l'enigma de l'Esfinx[44]. Ingres faguèt d'en primièr un estudi, Edip explica l'enigma de l'Esfinx, en 1808, pendent sa demorança a l'Acadèmia de França a Roma, puèi tornèt trabalhar e grandir l'estudi per ne far un quadre en 1827[44]. Tanben tractèron lo subjècter Gustave Moreau, pròche del simbolisme, (Edip e l'Esfinx) en 1864[45].
Escultura[modificar | modificar la font]
Mai d'un ensems escultats an per subjèctes d'episòdis del mite d'Edip. En França, en 1771, l'escultor Félix Lecomte realizèt un ensems Edip e Forbas, mostrant lo pastre Forbas despenjant l'Edip recent nascut de l'arbre ont èra mostrat ligat pels pés[46]. Vèrs 1810, Antoine-Denis Chaudet realizèt un grop sul mèsme subjècte, dins una pausa diferenta: lo pastre ja avent despenjat Edip de l'arbre lo fa beure alara que son can lèva la tèsta cap a l'enfant[47]. En 1885, Jean-Baptiste Hugues esculta un autre ensems, Edip a Colonos, inspirat de la pèça de Sofòcles e mostrant Edip edat setat e tenent contra el Antigòna[48].
Musica[modificar | modificar la font]
- Edip a Colonos (1786), opèra d'Antonio Sacchini.
- Oedipus Rex (1927), opèra d'Igor Stravinsky.
- Edip (1931), opèra de Georges Enesco.
- Oedipus der Tyrann, (Edip lo tiran) Carl Orff (1959).
- The End, canson dels Doors (1967).
Cinèma[modificar | modificar la font]
- Edip rei (1967), filme de Pier Paolo Pasolini.
- Edip roi (1968), filme de Philip Saville.
- La Voûte celèsta (1993), Kostas Aristopoulos.
Edip dins la psicanalisi[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de complèxe d'Edip l'avancèt Sigmund Freud, fondator de la psicanalisi, per designar un atrach sexual inconscient del drollet per sa maire, e tanben la jelosia al respècte del paire. D'autres psicanalistas avancèron enseguida lo concèpte parallèl de complèxe d'Electra coma son equivalent feminin, un pauc diferent.
Teoria sacrificiala[modificar | modificar la font]
Segon René Girard dins La Violéncia e lo Sagrat (1972), la tragedia representa la recerca d'un boc emissari per l'encargar miticament de la responsabilitat dels mals de la ciutat, simbòl de la desorganizacion per de crimes de confusion sociala (parricidi puèi incèst), e l'unanimitat, validada pel quita boc emissari, permet la comunion de la societat dins lo bandison d'aquel emissari que balha la pacificacion.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Sul mite antic d'Edip[modificar | modificar la font]
Obratges generals[modificar | modificar la font]
- (fr)Yves Bonnefoy (dir.), Dictionnaire des mythologies et des religions des sociétés traditionnelles et du monde antique, Flammarion, 1999, 2 vol. (article « Œdipe » par Jean-Pierre Vernant, vol. 2, p. 1494-1497).
- (fr)Ariane Eissen, Les Mythes grecs, Belin, 1993.
- (fr)Jean Leclant (dir.), Dictionnaire de l'Antiquité, Paris, PUF, 2005.
- (en) William Smith (dir.), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1867, article « Oedipus » [url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2349.html en linha]}}
Estudis istorics e antropologics[modificar | modificar la font]
- (de) Carl Robert, Oidipus: Geschichte eines poetischen Stoffs in griechischen Altertum, Berlin, Weidmann, 1915.
- (en) L. R. Farnell, Greek Hero Cults and Ideas of Immortality, Oxford, 1921.
- (fr)Marie Delcourt, Œdipe ou la Légende du conquérant, Paris, Les Belles Lettres, 1944.
- (fr)Lowell Edmunds, « The Cults and the Legend of Oedipus », dans Gregory Nagy (éd.), Greek Literature. Volume 4: Greek Literature in the Classical Period: the Poetics of Drama in Athens, New York-Londres, Routledge, 2001, p. 425-442.
- (fr)Claude Lévi-Strauss, « La structure des mythes », dans Anthropologie structurale, Plon, 1958.
- (fr)Jean-Marc Moret, Œdipe, la Sphinx et les Thébains. Essai de mythologie iconographique, 2 volumes, Genève, Institut suisse de Rome, 1984.
- (en) Jan Bremmer, « Oedipus and the Greek Oedipus Complex », dans Jan Bremmer (dir.), Interpretations of Greek Mythology, Totowa (New Jersey), Barnes and Noble, 1987, p. 41-59. Modèl:Lire en ligne
- (fr)Jean-Pierre Vernant et Pierre Vidal-Naquet, Œdipe et ses mythes (coll. « Historiques », 43), Paris, Complexe, 1988, 160 p.
- ==Nòtas e referéncias==
- ↑ (fr)Bibliothèque, III, v, 5
- ↑ (fr)Deipnosophistes, XIII, 79
- ↑ 3,0, 3,1 et 3,2 (fr)Anne Jacquemin, in Jean Leclant (dir.), Dictionnaire de l'Antiquité, París, PUF, 2005, intrada « Œdipe », p.1554-1555.
- ↑ (en)Martin L. West (éd.), Greek Epic Fragments, Loeb Classical Library, 2003, p. 5-6.
- ↑ Atenèu, Deipnosofistas, 465n.
- ↑ Iliada, XXIII, 676-680.
- ↑ [[fr}}Timothy Gantz, Mythes de la Grèce archaïque, p.887-888.
- ↑ Odissèa, XI, 271-280.
- ↑ Pindare, fragment 177.
- ↑ Timothy Gantz, Mythes de la Grèce archaïque, p. 877.
- ↑ (fr)Pindare, Olympiques, édition d'Aimé Puech, Paris, Belles Lettres, Collection universitaire de France, 2003 (1922), Notice de la deuxième Olympique, p.33.
- ↑ (fr)Eschyle, Tragédies complètes, traduction et commentaires de Paul Mazon, París, Gallimard, Folio, 1982, Notice des Sept contre Thèbes, p. 149.
- ↑ (fr)F. Jouan et H. Van Looy, Euripide, Tragédies, tome 8, Modèl:2e partie : Fragments de Bellérophon à Protésilas, Paris, Belles Lettres, C.U.F., 2000.
- ↑ (fr)P. Burian, « Inconclusive Conclusion: the Ending(s) of Oedipus Tyrannus », dans S. Goldhill et E. Hall, Sophocles and the Greek Tragic Tradition, Cambridge University Press, 2009, p. 100. (ISBN 978-0-521-88785-4)
- ↑ (fr)Sénèque, Tragédies, tome II, trad. de François-Régis Chaumartin, Paris, Belles Lettres, 2002, p. 3-5.
- ↑ (fr)Cabinet des médailles, n°372. Gantz (2004), p.871.
- ↑ (fr)Musée du Louvre, MNC 660. Gantz (2004), p. 870.
- ↑ 18,0, 18,1 et 18,2 Moret (1984), vol. 1, p.1.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p. 9-19.
- ↑ Moret (1984), p.23.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.33-46.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.64-65.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.49-65
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.69-75
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.79-91.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.95-109.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.139-142.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.142-144.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.144-146.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.146-147.
- ↑ Moret (1984), vol. 1, p.113-136.
- ↑ Carl Robert, dins Oidipus, sostenguèt en 1915 que la legenda d'Edip vendriá del culte que li seriáestat onorat a Eteonos. Al contrari, L. R. Farnell, dins Greek Hero Cults, sostenguèt pauc après en 1921 que la figura d'Edip auriá l'origina de la poesia epica e seriá passada dins lo culte mai tard
- ↑ Lowell Edmunds (2001), p.425.
- ↑ Pausanias, Descripcion de Grècia, I, 30, 4 : Modèl:Gr kvutaι δὲ kaὶ xῶpoς kaλoύuevoς koλwvὸς ἵππιoς, ἔvθa tῆς Ἀttιkῆς πpῶtov ἐλθeῖv λέYouσιv Oἰδίπoδa· διάφopa uὲv kaὶ taῦta tῇ Ὁuήpou πoιήσeι· λέYouσι δ᾽ oὖv - , kaὶ Bwuὸς Πoσeιδῶvoς Ἱππίou, kaὶ Ἀθnvᾶς Ἱππίaς, ἡpῷov δὲ Πeιpίθou kaὶ Θnσέwς, Oἰδίπoδός te kaὶ Ἀδpάσtou.« Lo luòc nomenat Colonus Hippius, es, çò dich, lo primièr d'Atica ont Edip aja pausat lo pé, tradicion que s'acorda gaire amb çò que ditz Omèr. I remarcaretz l'altar de Neptun (Poseidon) Hippius, aquel de Minèrva (Atena) Hippia, lo monument eroíc de Piritoós e de Tesèu, aquel d'Edip e aquel d'Adrast. Lo bòcs sacrat de Neptun (Poseidon) e son temple, foguèron brutlats par Antigòna, dins una irruption que faguèt dins l'Atica, que son armada ja aviá estat ravatjada autres còps. » en linha
- ↑ Erodòt, Enquesta, IV, 149.
- ↑ Pausanias, Descripcion de la Grècia, IX, 18, 5-6.
- ↑ Pausanias, Descripcion de la Grècia, IX, 18, 3.
- ↑ Eissen (1993), p.220.
- ↑ (fr)Jean-Pierre Vernant, « Œdipe », dans Yves Bonnefoy (dir., 1999), vol. 2, p.1495.
- ↑ Lévi-Strauss (1958), p.245.
- ↑ Lévi-Strauss (1958), p.248.
- ↑ (fr)Jean-Pierre Vernant, « Œdipe », dans Yves Bonnefoy (dir., 1999), vol. 2, p.1496-97.
- ↑ 43,0 et 43,1 Heredia, (fr)Les Trophées, Paris, Gallimard, coll. « Poésie », 1981, note d'Anny Detalle au sonnet « Sphinx », note 1 p.263.
- ↑ 44,0 et 44,1 Edip explica l'enigma de l'Esfinx, ficha del quadre d'Ingres al Lovre.
- ↑ (fr)Biografia de Gustave Moreau sul site del musèu Gustave Moreau. et /wiki/Category:Oedipus_and_the_Sphinx_%28Moreau%29 imatges sus Wikimedia Commons.
- ↑ (fr)Musée du Louvre, RF 4009. Voir la nota a la basa Joconde.
- ↑ Musée du Louvre, N 15538. Voir nota a la basa Joconde.
- ↑ (fr)Musée d'Orsay, RF 842. nota sus la basa Joconde.
Thierry Petit, « Œdipe et le chérubin », dans la revue Kernos, Modèl:Numéro19, 2006, mis en ligne le 22 mars 2011 Modèl:Lire en ligne.
- (fr) Maurizio Bettini et Giulio Guidorizzi, Le Mythe d'Œdipe, Belin, 2010.
Sus Edip après l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
- (en) Lowell Edmunds, Oedipus: The Ancient Legend and Its Later Analogues, Baltimore, Johns Hopkins University Press, 1996.
- (en) Lowell Edmunds, Oedipus, Routledge, 2006. (Retrace l'histoire du mythe de l'Antiquité jusqu'à nos jours.)
- (fr)Sylviane Messerli, Œdipe enténébré. Légendes d'Œdipe au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Paris, Champion, 2002.
- (fr)Mitsutaka Odagiri, Écritures palimpsestes ou les théâtralisations françaises du mythe d'Œdipe, Paris-Montréal-Torino, L'Harmattan, 2001.
Sus las interpretacions psicanalitics del mite (fr)[modificar | modificar la font]
- Mark Anspach, Œdipe mimétique, Paris, L'Herne, 2010.
- Sigmund Freud, L'Interprétation des rêves, 1900.
- Dominique Giovannangeli, Métamorphoses d'Œdipe, un conflit d'interprétations, Bruxelles, De Boeck, 2002. (ISBN 2-8041-3821-6).
- Ana Lúcia Lobo, « Freud face à l’Antiquité grecque : le cas du Complexe d’Œdipe », article dans la revue Anabases Modèl:Numéro, 2008, mis en ligne le 01 juillet 2011. Modèl:Lire en ligne
- Moustapha Safouan, Études sur l'Œdipe, Paris, Seuil, 1974.
- Jean-Pierre Vernant, « Œdipe sans complexe », dans Jean-Pierre Vernant et Pierre Vidal-Naquet, Mythe et tragédie en Grèce ancienne, volume 1, Maspero, 1972.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Biografia d'Edip in l'encyclopédie Insecula
- (fr)Edip: lo mite e lo complèxe: portal de la psicanalisi


text:
Mazières-de-Touraine
Mazières-de-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela vila se situa en la region Centri, a 30 km a l'oèst de Tors.
Cette ville se situe dans la région Centre, à 30 km à l'ouest de Tours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al XIIIe sègle, Mazières i aviá designat de sons lo nom de Mazeriæ o Miseriæ.
Au XIIIe siècle, Mazières était désigné sons le nom de Mazeriæ ou Miseriæ.


text:
Cetacea
Cetacèus
Los cetacèus ( Cetacea), son un òrdre de mamifèrs aqüatics. Son còs fusifòrma, semblant al dels peisses, es idrodinamic. Las patas anterioras se son transformadas en aletas, mentre que las posterioras an desaparegudas coma talas, malgrat que ne'n demòran qualques òsses vestigis. L'aleta caudala es orizontala e se devesís en dos lobuls. Generalament, mancan de pèl e tenon una espessa capa de graissa que lor servís d'isolacion termica.
L'òrdre dels cetacèus conten 88 espècias,[1] gaireben totas marinas, levat 5 espècias de dalfins d'aiga dolça. Los cetacèus vivents se subdevesisson en dos sosòrdres, lo dels misticèts e lo dels odontocèts. Un tresen sosòrdre, lo dels arqueocets, conten sonque d'espècias atudadas.
De veire[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquest nombre pot variar segons l'autor; vegeu Reeves Modèl:Etal (2003)


text:
1312
Aquesta pagina concernís l'an 1312 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Gràcias a una ajuda dei Sèrbes, aliats a l'Empèri dempuei 1299, lei tropas bizantinas poguèron reconquistar Callípolis qu'èra tenguda dempuei 1305 per una tropa de mercenaris liats a l'episòdi de la Companhiá catalana. Aquò permetèt de reglar la crisi militara dubèrta per aquela catastròfa qu'aviá costat un milion d'iperpèrs ai finanças trantalhantas de Constantinòple.
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
Refús dau rèi Karanbas de contuniar lo pagament dau tribut ais Egipcians previst per lo tractat de 652 renovelat en 1286. Aquò entraïnèt una expedicion militara dei Mamelocs que conquistèron lo Reiaume. Placèron a sa tèsta un prince de la dinastia reiala qu'èra convertit a l'islam, Sayf al-Din Abdullah Barshambu.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo mètge francés Henri de Mondeville (1260-1320) d'un obratge dich Cirurgia sus lei tractaments e l'anatomia. Premiera òbra medicala en francés, aqueu libre aguèt un succès important e una lònga influéncia.


text:
Aquò quichava long del l'estèrnum.
Me lèvi. Fau caufar l'aiga.
Aquò quicha fòrt.
Aquò fa mal.
Quand mème es tot just a costat del còr aquò.
Vau trabalhar o vau a las urgéncias ?
Vau pas mancar lo trabalh, aquò marca mal.
Vertat. Mas crebar dins lo trin o davant los escolans, aquò marca pièger.
Demandi pasmens son vejaire a Doctor Google.
"douleur milieu poitrine" la responsa de Doctor Google es regda: angine de poitrine. Demandi a Doctor Google de qu'es aquò "angine de poitrine" que ieu coneissi solament l'angevine de poitrine de Bobby Lapointe. Apreni qu'aquò arriba aprèp un acte sexual o un esfòrç e dins la nuèch, pecaira, aviái pas fach ni un ni l'autre.
Totas las paginas de Doctor Google amb mos sintòmas me dison de sonar los pompièrs e d'anar a las urgéncias.
Lo metge i vau pas gaire, del còp, aqueste còp, trantalhi pas gaire e preni lo camin de las urgéncias.
6h40 pas degun a l'acuèlh de las urgéncias de la clinica privada besierenca. Aital farai pas coa.
Tindi.
Al cap de dètz minutas un infirmièr reguèrgue arriba.
Carta Vitala. Antecedents. Aquò m'arriba sovent? Non, fumi pas.
M'installa dins la primièra "sala de suènhs" a man esquèrra puèi se'n va.
Tòrna amb una maquina.
Comença de me pausar d'electròds.
Un sus cada popa, un dins lo gras jol sosten, un a cada ponhet, e un a cada cavilha. Moment de solesa que me diguèri "es pas cargar un string polit que te caliá far, èra te depilar las cambas borrudas.".
Verdicte "Electrocradiograma perfièch".
Bon, ben soi pas a morir que me diguèri.
L'infirmièr reguèrgue me fissa e m'installa un catetèr. Analisis de sang.
Coma soi finòta, ai pres un libre grossàs Àngels i Dimonis de Dan Brown, e ben non, l'aviái pas encara legit, e avancèri bravament a l'espital.
Arriba una joventa plan agradiva, que me ditz qu'es doctora (nooon, tròp joooove). Me fa un fum de questions e me paupa. Puèi comença de me quichar de'n pertot "vos fa mal?". "Ben oè, quichatz coma una cabordassa, segur que me fa mal. Me vau assetar sus ton estomac e me diràs se te fa de ben, gorinassa!"
Ieu, dempuèi qu'Aimable e son orquèstra m'a dich que mon electrocardiograma es perfièch, soi serena, d'aise, tranquillon Milon, e benlèu que me fa pas mai mal, mas i sosqui pas tròp. Mandi de SMS per prevenir lo mond entièr que soi a las urgéncias. Pensatz plan que me cal prevenir tot mon repertòri e mai la CNN: las urgéncias, es lo primièr còp de ma vida que i vau ! E aquí, los veses los amics. Sas que los remarcas los que t'aiman vertadièrament ! As los que te respondon sul còp "vòles que venga?", " as besonh de quicòm?","te veni veire" "arribi sul pic", "de qué te fan a l'espital?", "ten-me al fial". E as los autres: los que te respondon pas e los que te dison "non mais c'est rien" e çò pièger: "ah bon?" Vos pòdi dire que ara, lo repertòri de mon telefonet, ai cambiat los noms : a costat de cadun, i a marcat "daissa-lo crebar" o "amor per totjorn, li donar un ren se besonh".
120 paginas mai tard, arriba una infirmièra que me ditz "anam far una ràdio del pitre", per ieu que vau pas jamai a l'espital, aquò sonava coma anar a Port Aventura. Me lèvi, e fai tirar. "non, non, assetatz-vos sus la cadièra de ròdas", mas pòdi caminar! (jos entendut, ai pas res,mon electrocardiograma es perfièch), "o sabètz pas, vos podètz estavanir". M'asseti, e vergonhosa, me fau butassar per aquela paura infirmièra que regreta encara mai que ieu aquela costuma qu'ai de me servir
A la radiologia, ne profièchi per demandar quins son los estudis que cal far per venir radiològ o "manipulator en radiologia". E òc, ieu, e mai a las pòrtas de la mòrt, soi una professora que s'entressenha per l'orientacion de sos pichons.
Dins la cambra tornarmai me prenon tres botelhons de sang (sagnaires!). Analisi tornarmai. Perque cal verificar los enzims del còr e cal verificar qu'aquò a pas bolegat.
Lo metge me ditz que ràdio, electrocardiogram e analisis nos dison que tot va plan costat còr. Li vau parlar de ma situacion sentimentala, ten. Ma dolorassa seriá un problèma d'esofag cramat per de sai-pas-qué que remontarián de mon estomac.
Ai fach un infart que se sonha amb de Gaviscon.


text:
Plaisance Rue De Autrefois La Garenne Colombes.Pasteur Rue Autrefois La Garenne Colombes.Joffre Avenue Autrefois La Garenne Colombes.Voltaire Rue Autrefois La Garenne Colombes.Emile Del Sol Rue Autrefois La Garenne Colombes.Valpacos Rond Point Autrefois La Garenne Colombes.Voltaire Rue Autrefois La Garenne Colombes.Kleber Rue Autrefois La Garenne Colombes.Aigle Rue De L Autrefois La Garenne Colombes.Valpacos Rond Point Autrefois La Garenne Colombes.Voltaire Rue Autrefois La Garenne Colombes.Kleber Rue Autrefois La Garenne Colombes.Voltaire Rue Autrefois La Garenne Colombes.Aigle Rue De L Autrefois La Garenne Colombes.Alsace Lorraine Rue Autrefois La Garenne Colombes.Ecole Ernest Renan Autrefois La Garenne Colombes.Emile Del Sol Rue Autrefois La Garenne Colombes.Dumont D Urville Rue Autrefois La Garenne Colombes.Jules Ferry Rue Autrefois La Garenne Colombes.La Garenne Colombes La Poste R 233 Publique Ferme Pour.Voltaire Rue Autrefois La Garenne Colombes
While using this site, you agree to have read and accepted our terms of use, cookie and privacy policy.
© Copyright 2018 Polariceent.com. All Rights Reserved.


text:
Assisi
Assisi (en italian Assisi) es una comuna d'Itàlia, situada dins la region d'Ómbria e la província de Perosa. En 2007 aviá 26 946 abitants.
En 1182 i nasquèt sant Francés d'Assisi.
Monuments[modificar | modificar la font]
- Basilica de Sant Francés d'Assisi (devesida en Basilica inferiora e Basilica superiora)
- Basilica de Santa Clara
- Santa Maria Maggiore
- Catedrala (Duomo) de Sant Rufino
- I carceri
- Glèisa de Sant Damian d'Assisi
- Basilica de Santa Maria deis Àngels amb la Porziuncola
- Glèisa de Rivotorto


text:
629
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 629 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En despiech de la victòria bizantina e de la fin de la guèrra entre l'Empèri Bizantin e l'Empèri Sassanida, Egipte èra totjorn ocupada per lei tropas dau generau Shahrbaraz – en revòuta còntra son govèrn centrau. Per obtenir la liberacion de sa premiera region agricòla, l'emperaire Heraclius prepausèt alora una aliança ai rebèls e lo liure passatge vèrs Pèrsia ont aviá luòc una guèrra de succession qu'èra an afeblir l'Empèri Sassanida. Shahrbaraz acceptèt e l'Empèri poguèt ansin restablir sei frontieras de 602 dins lo corrent de l'estiu. Dins aquò, après 27 ans de guèrra, èra fòrça afeblit.
Dins lo desèrt d'Arabia, una incursion araba – la premiera – foguèt arrestada a la batalha de Mu'tah (setembre). La màger part deis asalhidors foguèt tuada per lei Bizantins e seis aliats locaus. Pasmens, aqueu succès permetèt pas d'estabilizar la situacion dins la region (→ 630). Urosament per Constantinòble, la feblessa de l'Empèri Sassanida permetèt de desviar la pression araba vèrs Pèrsia.
America[modificar | modificar la font]
Tikal[modificar | modificar la font]
Fondacion de la vila de Dos Pilas a 110 km au sud-oèst de la ciutat-estat per assegurar lo contraròtle deis itineraris comerciaus lòng de Río La Pasión. Aquò marquèt lo redreiçament de la poissança de Tikal dempuei sa desfacha de 562.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Lo caòs intèrne de l'Empèri Sassanida comencèt d'afeblir grèvament la defensa dei frontieras. En particular, lei províncias meridionalas comencèron d'èsser victimas d'incursions saunosas de part dei nomadas arabes que començavan de s'unificar sota la direccion de Maomet. Lei Bizantins conoguèron egalament aqueu problema.
En Khorasan, un generau se proclamèt rèi e prenguèt lo nom de Khosrau III. Dins aquò, sa rebellion durèt pas lòngtemps car foguèt assassinat per lo governador de la província.
Tibet[modificar | modificar la font]
Temptativa de còp d'estat còntra lo rèi Namri Songtsen que foguèt tuat. Pasmens, son fiu Songtsen Gampo (629-650) capitèt de gardar lo poder e d'eliminar leis adversaris de son paire.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Abd Allah ibn Rawahah, companhon e generau de Maomet.
- Ja'far ibn Abi Talib, companhon e generau de Maomet.
- Khosrau III, rèi usurpator sassanida.
- Namri Songtsen, rèi de Tibet.
- Zayd ibn Harithah, companhon e generau de Maomet.


text:
Escrich per Pitit Lemosin lo 18 abril de 2016 - Chasteu -
Chasteu
Las bravas roinas dau chasteu de Las Tors, dau XIIesme segle, dins lo país aredian, rasís lo país daus Fuelhagiers, au pè de la forest de Las Tors, punt lo mai naut daus monts de Chasluç (554m) après lo pueg de Corba Fin (557m). http://barula.de/wp-content/uploads/chasteu-de-las-tors-en-lemosin/MOV_0190.mp4 ...
N'en legir mai
Escrich per Pitit Lemosin lo 18 decembre de 2015 - Curiositat naturala -
Desert de sau
Una salina, un « pitit » desert de sau dins la Província de Jujuy, au nòrd-oèst d’Argentina a un pauc mai de 3500m de nautor, pas tan beu coma lo subrebeu salar d’Uyuni en Bolívia. Las montanhas a l’entorn montan a mai de 5000m o 6000m. Las fòtos patissen de doas pijas negras au mitan...
N'en legir mai
Escrich per Pitit Lemosin lo 17 decembre de 2015 - Molin -
"Uma levada"
« Uma levada a Madeira » en portugués que sembla plan lo lemosin « una levada » per dire la mesma...
N'en legir mai


text:
Systema Naturae
Systema Naturae (nom complèt en latin Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis ; en occitan Sistèma de la natura, en tres rèine de la Natura, devesits en classas, en òrdres, en genres e espècias, ambé lei caractèrs, lei diferéncias, lei sinomims e lei localizacions) es l'òbra majora dau mètge e botanista suedés Carl von Linné (1707-1788).
Es escrich en latin e publicat per lo premier còp en 1735 sota una forma pichona gropant solament onze paginas depintant un metòde de classificacion de la natura. Durant 35 ans, foguèt regularament e fortàment aumentada per una equipa d'autors dirigida per Linné. Ansin, en 1770, la 13a edicion teniá aperaquí 3 000 paginas. Son modèl venguèt pauc a pauc la norma principala dins la classificacion deis espècias e aguèt una influéncia importanta sus lei sistèmas contemporanèus.


text:
Vélomagg
Vélomagg es lo nom d'un servici de locacion de vèlo dins la vila de Montpelhièr lançat en 2007. Actualament i a 19 estacions dins lo centre de la vila situadas a costat de las estacions de tram. Dins lo futur, es previst un total de 1000 vèlos e de 50 estacions.
Lo còst d'un vèlo es de 700 € per la societat TaM, son pes es de 17 kg mercé a seu encastre en alumini. Lo vèlo es equipat d'una desca endavant e d'un pòrtabagatges endarrièr. Lo vèlo es acabalat amb un doble sistèma antiraubariá.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Sit de la TaM


text:
Eth partit disputat en Miramont siguèc fòrça dur per part deth Gourdan qu’acabèc tamb 5 tarjetes auriòles e 1 vermelha ; per part nòsta sonque 1 tarjeta auriòla per contestar ua decision der arbitre.
Ena prumèra part en minut 5, marcaue Pèir eth 1-0 en un polit còp de cap. Nosati portàuem era iniciatiua deth jòc, e Gourdan intentaue jogar ath contraatac. En minut 40 un bon còp de Liaño pasaue a prop deth garrot . Quan acabauem era prumèra part en ua jogada desafortunada dera nòsta defensa Roger hèc penalti que Ané marcaue entà empatar a 1. Ena dusaua part er equip gessèc entà sentenciar eth partit. Atau Liaño aprofitaue ua pilota que xutada per Pèir, eth portèr Alosi non podèc agarrar e marcaue eth 2-1. 5’ mès tard, en ua jogada fòrça polida, ath prumèr tòc, entre J.Carlos, Adrian, Moha, Liaño e Alex, aguest darrèr dauant de Aloisi, tamb era sua cama esquerra marcaue eth 3-1. Dues jogades mès que podíem auer acabat en gol; un xut de Moha qu'eth portèr non podèc agarrar e qu’un defensa treiguèc ena linea?; un gol anulat a Viló per suposada falta quan auie sautat tot solet entà marcar eth gol.
Normaument non parlam des arbitres, mès en aguesta ocasion cau díder que molt bon arbitratge dera tripleta arbitrau que sancionèc correctament eth jòc dur deth Gourdan.
Cau dar es gràcies ath grup d’aficionats que dèrem eth suport entà qu’er equip joguèse coma se siguesse en casa.
Eth plòpèu partit, mos enfrentam en Bossòst ath MontespanFigarol dissabte 23 d’hereuèr tàs 20:00 ores.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 3 – F.C. Gourdan 1
U.E. Bossòst : Roger, J.carlos (70’ Jaime), Chapo, Viló, Felipe, Liaño, Jon ( 75’ Javi ) , Ariel (45’ Alex) , Moha, Adrian e Pèir
Trainer : Jordi
F.C. Gourdan : Alosi, Dufor, Gez, Voisin, Doz, Baron, Zaoui, Darracq, Bellour I, Ané, Arieu. Reemplaçants : Bellour II, Ducos, Annecy
Trainer : Da Costa José
Arbitre :Lozes Henri
Liniers: Cunha Philippe, Marty Michel
Gols : 1-0 Pèir (5’), 1-1 Ané (p.45’), 2-1 Liaño (65’), 3-1 Alex (70’)
Tarjeta auriòla: Dufor (10’), Gez (25’) , Zaoui (35’), Ané (75’), Annecy (70’), Chapo (70’)
Tarjeta vermelha: Zaoui (87’)


text:
1034
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1034 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila començada en 1031 que s'acabèt per una victòria dau rèi de França e dau duc de Normandia. La rèina Constància, a l'origina dau conflicte, moriguèt en julhet e leis insurgents, menats per Audoïn II de Bles, foguèron militarament desfachs per lei Normands. Lei vencuts prestèron jurament de fidelitat au rèi que donèt lo ducat de Borgonha a son fraire Robèrt. Pasmens, aqueu don anava venir una fònt de problemas regulars per sei successors fins au sègle XIII. De mai, de tensions importantas demorèron entre Bles e lo rèi entraïnant d'escaramochas regularas fins a la represa vertadiera dau conflicte en 1039.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Malcolm II lo 25 de novembre. Son felen Duncan li succediguèt.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de setembre - Go-Sanjō, emperaire de Japon (m. 1073)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 11 de mai - Mieszko II Lambert, rei de Polonha (n. c. 990)


text:
Saint-Georges-d'Annebecq
Saint-Georges-d'Annebecq es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent dels sègles, Asnebec (o Annebec de contunh Annebecq) #èsser un castèl fòrt en fasent partida d'una linha de defensa en protegint la "frontièra" sud del duché de Normandie. Lo baron de Asnebec (sul plànol civil e militar) e lo curé-doyen de la parròquia de Asnebec (sul plànol religiós) avián autoritat sus una part de la region alentour. Lo primièr Senhor de Asnebec conegut siás Roger de Beaumont (#que lo fief principal se'n situa en lo Roumois a l'entorn de Beaumont-lo-Roger e Pont-Audemer, éminent aconselhar de Guillaume lo Conquistador) e de la siá femna Mathilde administratice del Duché après la conquista de 1066]. Fa don de las intradas de las parròquias de Asnebec, de Rasnes e de Faverolles a la abbaye de Sant-Wandrille. 1138 : Assiégé per Geoffroy V d'Anjau (en la siá conquista del duché de Normandie contra lo nòu rei de Angleterre) lo castèl-fòrt de Annebec escapa fin finala a la furor dels assaillants (mercés a una trève d'un an) a causa dels ligams ancians existent entre cèrts senhors del entourage del comte d'Anjau e Robert de Neubourg egalament Senhor de Asnebec. Los castèls de Carrouges, Écouché, Bazoches-a lo-Houlme...E los sieus defensors an pas pas aquel astre. 1224 : "Tot çò fief de "Carrouge" es en la mouvance del Senhor de Annebec". Modèl:XIIIe Sègle : 17 fiefs de Chevaliers lèvan de la baronnie de Asnebec. 1335 : En lo Pouillé (registre eclesiastic) del diocèse de Séez, se tròba "Asnebeccum" per designar la parròquia. vèrs 1380, Guillaume de Chamborant ("protegit del Comte de Alençon, conselhièr e chambellan del Rei", Charles VI) crompa los baronnies de Asnebec e de Rasne. (El trépasse -sens postérité- cap a 1404).
- 1381 : Guillaume de Beaurepaire fa confession a Guillaume de Chamborand, baron de Asnebec, pel fief de Jogat.
- 1404 : Guillaume II de Méheudin rachète los baronnies de Asnebec e de Rasnes.
- 1419 : la baronnie de Asnebec a "concedit" -pel rei de Angleterre (pòrti egalament de Normandie)- al un de los sieus fisèles partidaris: Guérard Hungh #qu'es egalament l'adjunt del governador de Falaise.
- Après 1450 e la desbranda dels Angleses, Samson de Sant-Germain dintra en possession de la siá baronnie.
- 1566 : Asnebec es dévasté pels protestants.
Modèl:XVe Sègle : Lo domeni de Ménil-Glaise lèva de la baronnie de Annebecq. 1532 : René del Bòsc (genet) es Senhor del Mottey sus la parròquia de Annebecq. 1606 : La baronnie de Asnebec a suprimit per la siá « reünion e réincorporation… a la baronnie de Rasnes, apertenenta a Charles de Argouges, sieur de Grastot » (cartas brevets del rei Henri IV de França). 1657 : Lo doyen de Asnebec se truca Coupry (précédemment Chapelain del castèl del Polit en Jogat-de detlo-Bòsc). 1672 : Louis XIV crèa lo "Marquisat de Rannes" (#que s'estend sus las parròquias de Rasnes, de Asnebec, de Faverolles e de Montreuil) en benefici de Nicolas de Argouges, coronèl general dels Dragons. 1713 : François de Bennes es curé de St Georges de Annebecq. A la Revolucion francesa (1790...) La municipalitat a ligat al costat de Rasnes (Rânes) mas aquel costat a suprimit l'an 1802. Annebec Passa alavetz en lo costat de Briouze.. 1893 : Lo abbé Mary es curé de la parròquia. 1981 : un tresaur monetari -en comportant 972 pèças de sòus, @frapper entre lo Modèl:XIIe e lo Modèl:XIVe sègles a França e en Angleterre- a descobèrt al cors de trabalhs agricòlas; a #èsser depausat al musèu de Normandie; lo sieu inventari a #èsser publicat en una revista numismatique (la ponduda en seguretat d'aquel tresaur poiriá datar de l'epòca del rei Philippe IV lo Polit defallit l'an 1314).
- Pendant des siècles, Asnebec (ou Annebec puis Annebecq) fut un château fort faisant partie d'une ligne de défense protégeant la "frontière" sud du duché de Normandie. Le baron d'Asnebec (sur le plan civil et militaire) et le curé-doyen de la paroisse d'Asnebec (sur le plan religieux) avaient autorité sur une partie de la région alentour.
- Le premier Seigneur d'Asnebec connu est Roger de Beaumont (dont le fief principal se situe dans le Roumois autour de Beaumont-le-Roger et Pont-Audemer, éminent conseiller de Guillaume le Conquérant) et de sa femme Mathilde administratice du Duché après la conquête de 1066]. Il fait don des revenus des paroisses d'Asnebec, de Rasnes et de Faverolles à l'abbaye de Saint-Wandrille.
- 1138 : Assiégé par Geoffroy V d'Anjou (dans sa conquête du duché de Normandie contre le nouveau roi d'Angleterre) le château-fort d'Annebec échappe finalement à la fureur des assaillants (grâce à une trève d'un an) à cause des liens anciens existant entre certains seigneurs de l'entourage du comte d'Anjou et Robert de Neubourg également Seigneur d'Asnebec. Les châteaux de Carrouges, Écouché, Bazoches-au-Houlme...et leurs défenseurs n'ont pas cette chance.
- 1224 : "Tout le fief de "Carrouge" est dans la mouvance du Seigneur d'Annebec".
- Sègle XIII : 17 fiefs de Chevaliers relèvent de la baronnie d'Asnebec.
- 1335 : Dans le Pouillé (registre ecclésiastique) du diocèse de Séez, on trouve "Asnebeccum" pour désigner la paroisse.
- vers 1380, Guillaume de Chamborant ("protégé du Comte d'Alençon, conseiller et chambellan du Roi", Charles VI) achète les baronnies d'Asnebec et de Rasne. (Il trépasse -sans postérité- vers 1404).
- 1381 : Guillaume de Beaurepaire fait aveu à Guillaume de Chamborand, baron d'Asnebec, pour le fief de Joué.
- 1404 : Guillaume II de Méheudin rachète les baronnies d'Asnebec et de Rasnes.
- 1419 : la baronnie d'Asnebec est "accordée" -par le roi d'Angleterre (également duc de Normandie)- à l'un de ses fidèles partisans: Guérard Hungh qui est également l'adjoint du gouverneur de Falaise.
- après 1450 et la défaite des Anglais, Samson de Saint-Germain rentre en possession de sa baronnie.
- 1566 : Asnebec est dévasté par les protestants.
- Sègle XV : Le domaine de Ménil-Glaise relève de la baronnie d'Annebecq.
- 1532 : René du Bois (écuyer) est Seigneur du Mottey sur la paroisse d'Annebecq.
- 1606 : La baronnie d'Asnebec est supprimée par sa « réunion et réincorporation… à la baronnie de Rasnes, appartenant à Charles d'Argouges, sieur de Grastot » (lettres patentes du roi Henri IV de France).
- 1657 : Le doyen d'Asnebec s'appelle Coupry (précédemment Chapelain du château du Bel en Joué-du-Bois).
- 1672 : Louis XIV crée le "Marquisat de Rannes" (qui s'étend sur les paroisses de Rasnes, d'Asnebec, de Faverolles et de Montreuil) au profit de Nicolas d'Argouges, colonel général des Dragons.
- 1713 : François de Bennes est curé de St Georges d'Annebecq.
- À la Révolution française (1790...) la commune est rattachée au canton de Rasnes (Rânes) mais ce canton est supprimé en 1802. Annebec passe alors dans le canton de Briouze..
- 1893 : L'abbé Mary est curé de la paroisse.
- 1981 : un trésor monétaire -comportant 972 pièces d'argent, frappées entre le Modèl:XIIe et le Modèl:XIVe siècles en France et en Angleterre- est découvert au cours de travaux agricoles; il a été déposé au musée de Normandie; son inventaire a été publié dans une revue numismatique (la mise en sécurité de ce trésor pourrait dater de l'époque du roi Philippe IV le Bel décédé en 1314).
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »


text:
Utilitarisme
L'utilitarisme es un camp terroic de la moralitat, basat sus la maximizacion de l'utilitat per la societat o l'umanitat. La moralitat de quina que siá accion o lei donará per son utilitat a la societat.
Se pòt sovent resumir l'utilitarisme a partir del principi d'utilitat coma « lo maximum de benestar pel mai grand nombre de personas ».
Somari
Una teoria sul benestar e de çò qu'es juste[modificar | modificar la font]
L'utilitarisme es tant una teoria sul benestar que sul çò qu'es juste. Coma teoria sul benestar, l'utilitarisme defend qu'es bon que totes supausam d'una mai granda utilitat, es a dire, plaser, preferéncia-satisfaccion, o una lista objectiva de valors. Coma teoria sus çò qu'es juste, l'utilitarisme pren en compte las consequéncias de l'acte, e afirma que l'acte juste serà aquel que totes supausam d'una mai granda utilitat.
Utilitarisme negativista[modificar | modificar la font]
Fòrça teorias utilitaristas defendon lo benestar maximum pel mai grand nombre de personas possible. L'utilitaritarisme negativista crei necessari de promòure la mendre quantitat de dolor o de damatge pel mai grand nombre de personas possible. Los defensors d'aquela interpretacion de l'utilitarisme argumentan que se tracta d'una formula etica pus eficaça, perque i a mai de possibilitats de crear damatge que de crear benestar, e los damatges mai grands an mai grandas consequéncias que los bens mai grands.
Istòria de l'utilitarisme[modificar | modificar la font]
Las basas filosoficas de l'utilitarisme remontan a las òbras de Richard Cumberland e David Hume, encara a la Grècia Antica amb Parmenides, mas formalament lo paire foguèt Jeremy Bentham, qu'afirmèt que lo plaser e la dolor èran los unics absoluts del monde: « la natura sometèt l'òme al govèrn de dos sobeirans: lo plaser e la dolor ». De per aquí escriguèt la règla de l'utilitat: lo benestar es çò que dona lo pus grand bonaür al mai grand nombre de personas. Mai tard, realizant que la formulacion aviá dos maximums diferents, e benlèu concurrents, contunhèt simplament a parlar del "principi del benestar mai grand".
Tant la filosofia d'Epicur qu'aquela de Bentham se pòdon considerar coma dos tipes de consequencialisme edonista, perque jutjan la correccion de las accions segon lo benestat qu'apòrtan, identificant lo bonaür amb lo plaser. La formulacion de Bentham es un edonïsme egoïsta, perque alara qu'Epicur recomandava de far çò que te fasiá mai aüros, Bentham manten que se deu far çò que farà aüros la majoritat.
John Stuart Mill es, el, responsable del concèpte d'utilitat, amb son celèbre e brèu libre Utilitarisme. Malgrat que Mill èra un utilitarista, sosteniá que totas las formas de plaser an pas la meteissa valor, perque afirmava que « es melhor èsser un Socrates insatisfach qu'un idiòt satisfach ». Èra pas en acòrdi amb lo calcul edonista de Bentham, perque considerava que la qualitat es melhora que la quantitat.
L'utilitarisme influiguèt fòrça lo camp de l'economia, subretot la teoria de l'utilitat, que son concèpte tanben es utilizat, pasmens amb un efècte diferent. S'aplica de forma mecanica las teorias marginalistas per explicar lo comportament economic de las personas, atal coma las mesuras mai justa (en general, tenents del laissez faire (daissar far)).
Dins lo camp de la biologia, se considèra lo plaser coma un guida natural cap a la santat fisiologica e un cambi evolutiu benefactor. Herbert Spencer, amb son Data of Ethics, formulèt definitivament los principis de libertat sus una basa biologicoeconomica, i apondent la teoria quantitativa de la libertat: la pus granda libertat per l'individú es compatibla amb l'egala libertat pels autres.
Utilitarisme de l'acte contra utilitarisme de las nòrmas[modificar | modificar la font]
D'autres formas d'utilitarisme foguèron prepausadas. La tradicionala es aquela de l'utilitarisme de l'acte, qu'afirma que lo melhor acte es aquel que pòrta la mai granda utilitat. Un autre biais de lo veire es lo de l'utilitarisme de las nòrmas, que considèra coma melhor l'acte d'aquel qu'emergís una nòrma que pòrta la mai granda utilitat.
Per comprendre los melhors concèptes, se poiriá considerar los scenaris seguents: un cirurgian a sièis pacients: un a besonh d'un fetge, un autre d'un pancreas, lo tresen d'una vesicula biliara e dos an besonh d'un ren. Fin finala, un sieisen ven d'èsser operat d'apendiciti. Deu lo mètge tuar lo sieisen pacient e transplantar sos organs als autres? O al contrari deu daissar morir los autres cinc? Una concepcion classica de l'utilitarisme de l'acte nos forçariá a nos destriar per la primièra opcion.
Un utilitarista de las nòrmas fixariá la norma abans l'acte d'esperel (tuar lo sieisen pacient). Dins aquel cas la nòrma seriá: « se un cirurgian pòt tuar una persona relativament sana per transplantar sos organs levat qu'una persona que n'a besonh vitalament, se lo deurà far ». Evidentament, institucionalizar aquela nòrma dins la societat provocariá mai de consequéncias negativas que positivas: las personas relativament sanas evitarián d'anar a l'espital, las operacion vendrián riscadas, eca. Doncas, un utilitarista de las nòrmas diriá que se deu crear una norma opausada a aquela, que garentisca que se pòscan pas far damatges als organs de las personas sanas per los donar a d'autres. Alara, se lo cirurgian matariá lo sieisen pacient, seriá pas juste.
Fòrça utilitaristas argumentarián que l'utilitarisme pasmens cabe los actes, mas tanben d'exigéncias e disposicions, de prèmis e de castigs, de règlas e d'institucions. Un còp aquò reconegut, l'utilitarisme ven una teoria morala pus complèxa e rica, que s'armoniza mai amb nòstras institucions moralas.
Utilitarisme preferencial, utilitarisme de Pareto[modificar | modificar la font]
L'utilitarisme de Pareto dins lo monde economic, definís l'utilitarisme en tèrmes de satisfaccion de las preferéncias. Los utilitaristas de la preferéncia afirman que lo juste es far çò que produsís las melhoras consequéncias, mas definisson las melhoras consequéncias en tèrmes de satisfaccion de las preferéncias, que poirián inclure, dins lo cas del cirurgian, de concèptes coma la reputacion davant l'edonisme pur.
Tanben aplicat a l'exemple precedent, apareis lo concèpte paretian de la satisfaccion, segon qu'aquela se pòt pas quantificar, nimai comparar diferents individús. Alara, cap d'element racional nos permetriá de decidir, dins una vision d'utilitarisme de l'acte, s'es melhor de tuar lo sieisen pacient e de salvar los autres, o lo contrari. Prepausa coma causida d'accion la cèrca de l'eficiéncia de Pareto.
Criticas de l'utilitarisme[modificar | modificar la font]
Las criticas de l'utilitarisme sovent argumentan qu'aquela vision se fa front a fòrça problèmas, un d'aqueles es de comparar l'utilitat entre diferentas personas. Fòrça dels primièrs utilitaristas pensavan que lo bonaür se poiriá mesurar quantitativament, e èsser comparat mejans de calculs, encara que degun i capitèt.
S'argumentèt que lo bonaür de las personas se pòt pas mesurar, e que alara aquel càlcul es impossible, pas dins la practica, nimai en principi.
- A aquela critica los utilitaristas respondon fasent apèl a l'empatia e a de principis biològics, atal coma exemples extrèms: segon aquelas teorias, la mòrt de milèrs de personas seriá pas pièger que la d'una sola.
L'utilitarisme tanben foguèt criticat per arribar a de conclusions contrarias "a la morala" e al "sens comun". Per exemple, s'èrem forçats de causir entre salvar nòstre pròpri filh, o dos que coneissèm pas, la majoritat de las gents causirián de salvar lor pròpri filh. En cambi, un utilitarisme non paretian causiriá, el, de salvar los autres dos, perque an mai grand potencial d'èsser aüros qu'un sol.
- Los utilitaristas respondon que l'argument del "sens comun" foguèt utilizat per justificar fòrça posicions controvertidas, e que la nocion de "sens comun" vària segon l'individú, decision que pòscan pas èsser utilizat coma basa d'una morala collectiva. E mai, cal dire que l'utilitarisme normatiu respond perfectament a l'exemple mencionat.
John Rawls refusa l'utilitarisme, lo normatiu coma aquel dels actes, perque aquel fach que los dreches dependon de las bonas consequéncias que se volon, e « aquò es incompatible amb lo liberalisme ». Se tracta d'una postura subretot jusnaturalista, que considèra que los dreches an una origina naturala. A la critica jusnaturalista s'argumenta que, per exemple, se l'esclavatge o la tortura èran bons per tota la populacion, poirián èsser justificats teoricament per l'utilitarisme. Rawls defend que l'etica politica deu partir de la posicion originala.
- La risposta utilitarista, levat la concepcion paretiana, sosten que Rawls pren pas en compte los efèctes indirèctes de l'acceptacion de politicas inumanas, atal poirián èsser un sentiment d'inseguritat, e que alara resulta impossible qu'aquelas politicas sián bonas per la collectivitat. Tanben critican fortament la concepcion jusnaturalista, que considèran un mite e un biais de religion modèrna.
Cal dire que la majoritat de las criticas cap a l'utilitarisme son dirigidas a l'utilitarisme dels actes segon Bentham, e qu'es possible pels utilitaristas de las nòrmas, o los benthamians, d'arribar a de conclusions que sián compatiblas amb aquelas criticas. De fach, John Stuart Mill considerèt Immanuel Kant coma utilitarista de las nòrmas. Segon Mill, los imperatius categorics de Kant pasmens an de sens dins los cases de violéncia, se prenèm en compte las consequéncias de l'accion. Kant afirma que viure egoïstament pòt pas èsser universalizat, perque totes necessitam l'afècte dins un moment o un autre. Segon Mill aquel argument se basa sus las consequéncias. Se pòt observar que qualques formas d'utilitarisme son potencialament compatiblas amb lo Kantisme e d'autras filosofias moralas.
R.M. Hare es un autre exemple d'utilitarista qu'adaptèt sa filosofia al kantisme. Basa pas sa teoria sul principi d'utilitat, mas crei que podèm far de consideracions utilitaristas, consequéncias, a l'ora de formular de causidas universalas. Aquela filosofia se nomena perspectivisme universal.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca) Alcoberro, Ramon. L'utilitarisme. Barcelona: EdiUOC, 2007.
- (es) Guisán, Esperanza. Una ética de libertad y solidaridad. Rubí (Barcelona): Antrophos, 2008.


text:
Karate
Lo karate (pr. carate) es un art marcial d’ataca e de defensa, d’origina riuquiuana, que consistís a concentrar tota la fòrça del còs en un endrech determinat. Atal doncas, es un art d’autodefensa amb un aspècte espiritual predominant.
Somari
Origina e creacion[modificar | modificar la font]
Lo karate se desvolopèt dins l’illa d’Oquinava, ont los ocupants japoneses avián enebit l’us de las armas. Foguèt puèi introduch e espandit al Japon per Gichin Funakoshi.
Tre la siá creacion, l'objectiu de l'art aqueste ne foguèt d'arribar a que lo karateka (id est lo que practica lo karate) pòsca causar un damatge definitiu a l'adversari amb sonqu'un còp, cop de punh, atemi (valent a dire palmada) o cop de pè.
Definicion[modificar | modificar la font]
Tecnicas[modificar | modificar la font]
Lo karate (kara:vuèg e té:man) o karate-do (do:camin, donc lo camin de la man vuèja) es una disciplina que se practica amb las mans vuèjas e desarmat. Los braces e las cambas s'entrainan amor de s'abastar las meteissas agilitat e poténcia que ne pòdon o poirián una arma reala.
Mas se ne tracha subretot d'acostumar e lo còs e l'esperit amassa, per tal d' obténer un contaròtle total de la situacion e atal n'èsser capable e pro competent per s'acarar l'adversari amb l'educacion e la cortesia adeqüatas.
Esséncia[modificar | modificar la font]
L'esséncia, la quita esséncia, la quintaesséncia de totas las tecnicas utilizadas al karate se concentra dintre lo kime.
S'agís d'una agarrida explosiva e subta que s'acompanha qualque ataca que siá (còp de punh, palmada, pautal, còp de pè o esquiva e parada e ca). S' una tecnica es pas acompanhada del kime, se pòt pas considerar coma n'èssent de karate autentic.
Competicions[modificar | modificar la font]
Coma espòrt de competicion, lo karate se devesís en doas practicas o espròvas:
- Kumite: es lo combat entre dos karatekas.
La nòrma o règla principala dins aquels combats es lo contaròtle del contacte fisic amb l'adversari.Una ataca (atemi o còp de pè) pòt causar fòrça prejudicis o damatges fisics al combatent que lo colpable n'es de tot biais e gaireben sempre desqualificat.
Atal doncas, los combats se ne caracterizan pas sonque per la velocitat de las accions mas tanben mai que mai per lor contaròtle efectiu.
- Kata: son una demostracion dels movements e dels cambiaments de posicion realizats adereng.
Totes los kata ne cabisson los elements essencials per l'emplec en totalitat del còs del practicant d'aicesta disciplina. Las tecnicas basicas dels kata ne son de parar e atacar amb los punhs, las mans o los pès, n'èssent tot aquò combinat dins una forma logica, coma s' en fàcia i aguèsse qualqu'un, qualqu' adversari, un autre campion.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Escòla Wado Ryu... Fondator: n' Hironori Ohtsuka
- (en) Escòla Washinkai... Fondator: en Chris Thompson


text:
Manca pas res sus Internet per apréner l'esperanto: corses, metòdes, diccionaris, forums, libres electronics, podcastes e ràdio... gairebens tot en accès liure e a gratis. Abarrejat les sites nombroses, un nom se remarca particularament : lernu.net (prononciar "lèrno"). Aquel site multilingüe es un centre de ressorsas vertadièr que met a posita tot çò necessari per començar un auto-aprendissatge de l'esperanto. Un forum integrat permet d'escambiar amb una comunautat d'aprenents e de membres mai experimentats prèstes a ajudar les debutants.
Vos desirètz iniciar a l'esperanto? Amb le talhèr que prepausa le Centre Cultural Esperanto, faretz le torn de las ressorsas a posita sus internet, e vos seràn presentadas totas las possibilitats del site lernu.net.
Aquel talhèr es ponctual. Durada variabla (entre 1 e 2 oras).
► Talhèr « Lernu » : avèm pas encara fixada cap de data. Se aqueste talhèr vos interèssa, daissatz-nos las vòstras coordenadas, atal seretz al fial tre que serà programat.
Entrasenhas:
per corrièl : ch.chazarein (en çò) esperanto-midipyrenees.org
per telefòn : 06 31 80 40 07


text:
Los jornalistas, redactors e lo personal tot de Manaset prenon lor mestièr de desinformators amb tant de seriós coma los legeires son en dreit de l’esperar.
Es per aquò que, d’avança, nos desencusam per aquesta vertadièra infomacion, que serà la primièra e demorarà la darrièra, ne fasèm la promessa formala.
Lo jornal escrit de Manaset es arrestat dempuèi la fin de 2015.
Nos podètz trapar regularament sus la cadena Oc-tele dins un jornal televisat de vertadièra falsa informacion. Tota semblança amb la realitat es de segur una vista de la vòstra imaginacion.
Non classé
Escop : D’aprèp France Info, Manaset versariá dins la vertadièra informacion
Los jornalistas, redactors e lo personal tot de Manaset prenon lor mestièr de desinformators amb tant de seriós coma los legeires son en dreit de l’esperar.
Un usatgièr ganha son procès contra la societat Autoroutes du Sud de la France
Lois Pergaud ven de ganhar devant lo TGI de Lion lo procès qu’aviá intentat contra aquesta societat a la seguida d’una batesta d’expèrts scientifics.
Lois Pergaud es de Marselha mas sa societat l’a mudat a Lion. Cada dimenge, pren l’autopista per rejóner son luòc de trabalh. L’autorota A7, qu’utilisa, se sona « Autorouta del Solelh ». Cada setmana, aquela apelacion l’embufaba que, el, a mesura qu’avançava, trapava lo marrit temps.
(suite…)
Comunicat del comitat « Anèm Òc lo Tornar »
Davant lei fenomèns de regression e lo perilh de mai en mai gròs que menaça la lenga, la « Coordinacion per la lenga occitana » rampèla a una granda mobilizacion per l’occitan lo dissabte 24 d’octòbre de 2015.
Las Calandretas se traparàn davant lo rectorat de Montpelhièr per reclamar de pòstes pel secondari. L’IEO menarà al Clapàs una manifestacion colorada e musicala entre l’ostal Pèire d’Aragon e l’estatua de l’Abat Fabre darrièr la glèisa Sant Roch. Lo febrilitge farà una manifestacion en costum folclorics animada per de grops de Galobet Tambotin a Malhana.
(suite…)
Sortida explosiva del libre d’Alienor de Bigòrra
Se cresiá pas que l’anava sortir, mas ba fa. Alienor prometèt de revelacions mai que tarriblas que fariàn tremolar tota la classa politica occitana. Nos deçaup pas.
Sens crenta, l’anciana primièra dòna d’Occitània nos liura un libre confession, sens tabó, a flor de pèl. Manaset ne vos prepausa d’extraits exclusius.
(suite…)
Los eiretièrs de Loïs Alibert pòrtan lo planh contra cinc acadèmias de la lenga occitana
A la seguida d’un article paregut en cò d’un concurrent nòstre, los descendents de Loïs Alibert, l’autor del diccionari referent de l’occitan estandard, pòrtan lo planh per arcelament sexual e viòl en reünion.
Es un article del lingüiste plan conegut D.S. que lancèt l’afar, o puslèu la frasa de l’article en question : « Tota “acadèmia” que se lança dins una violacion d’Alibèrt e del CLO s’autoexclutz del trabalh seriós. »
(suite…)
Los intermitents menaçan de tornar far la Santo Estello
Per protestar contra la reforma del regime d’intermiténcia, los manifestants brandissan una novèla menaça : tornaràn organizar una seconda Santo Estello.
Es la panica a l’Elisèu. Se las perturbacions del festenal Rio Loco de Tolosa, o encara la risca d’anullacion del festenal d’Avinhon, avián pas capitat a far plegar lo govèrn a prepaus de la reforma del lor caumatge, los intermitents son pas jamai estats tan près de capitar.
(suite…)


text:
La simetria constatada au nivèth (nivèu) geografic que l'observam autanplan au nivèth de las particularitats linguisticas. Quauqu'uas que son especificament compartidas peu gascon occidentau e peu catalan orientau (centrau inclús), com, per exemple, la confusion fonetica enter la e finau atòna e la a finau atòna e las desinéncias hort particularas deu subjonctiu en -i . Se comparam las duas lengas aus estrems maritimes deus airaus qui’us corresponen, que podem notar aquera correspondéncia que vad enqüèra mei grana, puish que i trobam ua caracteristica fonetica mei compartidas peu gascon e peu catalan: la prononciacion /ǝ/ de la e. Aqueth fonèma /ǝ/, qui trobam quitament en posicion tonica, qu’ei emblematica deu gascon extremoccidentau, dit gascon maritime o gascon « negue », e que s'arretròba en catalan extremorientau (catalan balear). Simetria! Lo balear, varietat de catalan hèra conservadora, qu'a autanplan conservadas las r finaus non sensiblas hens mots com amor, mar etc, com en gascon occidentau.
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 15 d’octubre de 2013
La teoria deu professor Thomas J. Walsh sus l'origina comuna deu gascon e deu catalan.
La simetria constatada au nivèth (nivèu) geografic que l'observam autanplan au nivèth de las particularitats linguisticas. Quauqu'uas que son especificament compartidas peu gascon occidentau e peu catalan orientau (centrau inclús), com, per exemple, la confusion fonetica enter la e finau atòna e la a finau atòna e las desinéncias hort particularas deu subjonctiu en -i . Se comparam las duas lengas aus estrems maritimes deus airaus qui’us corresponen, que podem notar aquera correspondéncia que vad enqüèra mei grana, puish que i trobam ua caracteristica fonetica mei compartidas peu gascon e peu catalan: la prononciacion /ǝ/ de la e. Aqueth fonèma /ǝ/, qui trobam quitament en posicion tonica, qu’ei emblematica deu gascon extremoccidentau, dit gascon maritime o gascon « negue », e que s'arretròba en catalan extremorientau (catalan balear). Simetria! Lo balear, varietat de catalan hèra conservadora, qu'a autanplan conservadas las r finaus non sensiblas hens mots com amor, mar etc, com en gascon occidentau.
dijous, 10 d’octubre de 2013
Un manuscrit catalan deu sègle 17 en lenga gascona.
Frade, gascon: frai (monge), qu'ei un mot espanhòu arreconstrusit a partir deu latin frater segon los modèles pater > padre e mater > madre. Aqueth mot qu'ei cadut en desús, remplaçat en espanhòu peu gasconisme fray adaptat en fraile.
Traças deu parlar ibrid gasconocatalan que s'i tròban enqüèra hens lo diccionari catalan d'Alcover-Moll, pareishut au sègle vint (vediatz, per exemple, la frasa qui illustra l'entrada "frai" hens aqueth diccionari).
En Catalonha, que seré van de cercar referéncias aus gascons hens noms d'arruas o de plaças, en clar contraste dab la rèsta d'Espanha. Per jo, qu'ei la pròva d'ua assimilacion completa d'aquera populacion au Principat. Que pòt semblar de mau créder, totun non trobam nat nom de Gasconha, nada vila gascona (en dehòra d'Aran) com a nom de plaça o d'arrua en Catalonha, tanpòc a Barcelona on s'i tròban per tant tot plen de referéncias a vilas occitanas, essenciaument lengadocianas e provençaus . Totun, l'influéncia gascona en Catalonha que i ei plan reau, enqüèra que hòrt mei subtila. Qu'ei prumèr deu maine onomastic: noms com Delseny, Alseny (d'Alzenh, Seronés), Vayreda (de Veireda, Quate Vaths), Larreula (de La Reula, Bigòrra), etc, etc. qu'indican lo lòc gascon d'on èra hilh lo fondator deu linhatge. L'influéncia gascona que's ved tanben hens lo maine lingüistic. Mots e expressions ben catalans com coet, galet, galleda , Déu n'i do, gaús, etc. que i semblan gasconismes vertadèrs, shens pausar la question de la coïncidéncia de las desinéncias en -i deu subjontiu qui caracterizan de manèira hòrt especifica au còp lo gascon occidentau e lo catalan orientau.
Un testimòni de l'usatge d'aqueth gascon catalanizat que ns'ei aportat per un manuscrit datat de 1650. Aqueth tèxte, de caractèr religios (nadalenc), qu'ei conservat a la bibliotèca publica "Lambert Mata" de Ripoll. Que compòrta ua prumèra partida en castelhan, on s'i hèn servir digrafs a la catalana e mei d'un catalanisme: ninyo per niño, mosso, dansa y serdanilla etc., seguida d'ua partida sancèrament en gascon. Aquera darrèra partida qu'ei redigida en tot emplegar ua grafia fonetica catalana. Lo títolh d'aqueth tèxte gascon, ua canta nadalenca, que demora en catalan: "Col.loqui de dos pastors en llengua gascona...". La lenga d'aquera canta qu'ei en efèit ben gascona. qu'ei mei precisament de sud-orientau (coseranés) de l'arribèra, totun drin alterada dab fòrça catalanismes. Que i notam l'article tolosan le e las terminasons deus participis passats en /tʃ/ (grafiadas aquiu -ig a la catalana), qui son duas caracteristicas deu gascon sud-orientau de l'arribèra. Que podetz léger aqueth tèxte aquiu. Aqueth manuscrit que degó estar redigit per un membre d'ua d'aqueras comunautats gasconocatalanas deu sègle XVII e tà l'usatge d'aquera medisha comunautat. Que podem supausar l'autor n'èra lo canonge Francesc Frade, de Manresa, dont lo manuscrit e pòrta la mencion deu nom. Que tròbi extraordinari lo dit Francesc que pòrte precisament com a nom aqueth mot castelhan frade que Cervantés prèsta aus bandolèrs gascons.
dissabte, 5 d’octubre de 2013
Lo banjo de las originas
L'ekonting qu'ei l'instrument jogat peus Diolas de Casamança.
Buchundu, buchundo o bunchundu qu'ei lo mot entà designar l'instrument en la lenga de l'ètnia manjago.
Lo mot banjo que'n poiré viéner de la deformacion d'aqueth mot "buchundo" o d'un aute semblant.
En America, l'instrument african que's degó crotzar dab un lahut europèu deu tipe guitarra tà balhar lo "fretless" banjo. Las fòrmas mei ancianas que s'assemblavan au "gourd banjo" (banjo-cuja), instrument tornat a la mòda uei lo dia. Na Rhiannon Giddens que'n jòga aquiu.
(Que m'agrada la Rhiannon, vriulonaira e banjoista de gran talent. A mei d'estar beròia, que sap cantar com cau. Que tira lo son nom gallés deu pair, un immigrant naturau d'aqueth país. La Rhiannon que parla mei d'ua lenga celtica, apresas a l'Universitat. Que gavida la bandeta deus "Carolina Chocolate Drops")
Bon, back to the banjo. Lo cap de l'instrument que's va modificar, lo cujon qu'estó remplaçat per un varan de husta (d'aseròu, cerisèr o noguèr) qui pòrta la pèth de vetèth o de craba. Atau que vadó lo banjo appalachian, instrument tradicionau enqüèra jogat uei lo dia. Clifton Hicks que nse'n hè ua demonstracion aquiu .
Lo banjo modèrne, tau que'u coneishem dab las barretas suu margue, que data de las anadas 1870, haut o baish.


text:
Mos vesins an una amiga que per servar son anonimat l'apelarem Ula perque dins la vida vertadièra a ja un nom de puta russa.
Ula, la coneguèri que pesava 150 kgs, èra omosexuala e se faguèt far un pichon per un espermatozoïd anonim.
Ara, pesa 55 kgs.
E ara, a un tipe.
Dempuèi qu'es linja l'Ula, es urosa, es polida, a un amorós.
E son amorós es brave. Es generós e l'aima.
E per Nadal, l'amorós d'Ula li faguèt un polit present.
"un polit present", dins l'esperit d'una femna, akò vòl dire un present "car", una causa que còsta de sòus. Sas, la causa qu'auriás pogut cambiar l'autò o partir en vacanças a la plaça. Es sovent un present car E inutil.
Lo polit present que li faguèt a Ula l'amorós: un reloquing especial en cò d'un reloquingaire professional.
Ula i passèt la jornada (o una setmana, l'istòria o ditz pas).
Puèi metèt las fòtos sus Fèçabòc.
Çò bon amb Fèçabòc, es qu'aprèp, lo mond comentan las fòtos tota la serada uhuhuhu.
E aquí, molonada de comentaris amistoses:
"raaaaaaaaa, siás over poliiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiida".
Mas Lengadepelha nº1 telefona a LengadePelhanº2:
- e te telefoni qu'anarà mai lèu que pel tchat de Fèçabòc. As vist aquò?!?!
- oè.
- non, mas sembla una puta sortida d'un manga!!!
- oè! lòl.
E Lengasdepelha son pas conas, mancan pas de bon sens:
- E mai, de tot biais, lo tipe, se li paga un reloquing a Ula, es que li agrada pas coma es ara. Se t'agrada ta femna, li fas pas faire un reloquing, me vas pas dire òu!
- Oè. E ben ieu la trobavi mai polida amb sos 150 kgs.
- Non, passes pas l'òsca tanpauc. Mas aquí, coma èra abans , la setmana passada, aquel cairat e aquel tòp, èra tras que polida.
- E creses qu'a pagat car?
- E ben, te cresi! èra marcat "reloquingaire professional".
- E ben , per li cambiar lo loc, li a cambiat lo loc. Te la crosi dins la carrièra, li fariái pas lo poton!
- E creses que vendrà dimenge?
- E ben sai pas. La podèm metre sul trepador!
Escotavi las Lengasdepelha.
E demandèri de veire la fòto, pardí!
E veguèri la fòto.
A ben òc, aquò n'es un de cambi, ò fant!, nòstra Ula qu'èra una dròlla normalòta, naturala, sembla ara una kagòla de luxe.
E ben, l'Ula m'interròga.
Son operacion li cambièt la vida.
E benlèu qu'ara vòl contunhar de cambiar, vòl contunhar d'agradar,vòl contunhar de sedusir. E benlèu qu'aquel reloquing, li demandèt a son amorós de ne li far present. Benlèu sabiá que sola capitariá pas jamai de se metre de pinturas sus la cara, las parpelas e los pòts, de cargar una faudeta corteta e de metre de talons d'agulha e qu'aviá besonh per aquò far d'un tipe que la coneis pas, qu'a un agach exterior e que li dirà "vaizi, siás polida, kagoleja fòrt se n'as enveja!".
E Lenga de Pelha 1 e 2, sas amigas, que l'aiman, se rebifan "a mas non, aquò's pas ela!".
Ben si, benlèu aquela cagòla de luxe que vesètz aquò's Ula. benlèu que n'a enveja de semblar a aquò. E s'es anada veire un reloquingaire professional, es per sortir de l'imatge que rabala dempuèi totjorn.
E lo podèm cambiar l'imatge qu'an los autres de nosautres? Quand tu càmbias al dintre de tu e en defòra tanben, te veses parièr? E los autres, cossí càmbian cap a tu? Tos amics lo pòdon aceptar ton cambiament?
Paura Ula, 60 kgs de perduts, mas es pas ganhat.


text:
12
Dec
« Le testament d'Aliénor, théâtre rock » - Sosténer lo projècte de creacion
La campanha
Demòran pas mai de qualques jorns per sosténer lo projècte de creacion « Le testament d'Aliénor, Théâtre-rock », quora l'espectacle viu, reünís sus scèna, istòria medievala, teatre, musica « live » e luses.
Propausat per l'Associacion Societat dels Amics d'Alienor, «Le testament d'Aliénor» moderniza lo genre, per la superposicion del sègle XII e del sègle XIII, e innova per una interpretacion ròc de las cançons del gran d'Aliénor, Guillaume IX, per The Very Big Small Orchestra (compausat notadament de membres de The Hyènes, Noir Désir). Cada luòc patrimonial seleccionat, beneficiarà d'una mesa en lum que magnificarà lo decòr natural !
Coma totjorn dins las campanhas de finançament participativas, es possible de sosténer de divèrsas faiçons lo projècte (caduna dobrís a de mercejaments especifics) que lo detalh es de tornar trobar aquí:
L'ajuda aportada permetrà als artistas de finalizar lo trabalh de creacion qu'a ja començat, e d'assegurar la difusion de l'espectacle.
La pèça, l'istòria...
Sus scèna, Alienor d'Aquitània e son darrièr filh, Joan sens Tèrra, tornan a la vida per contar lor pròpria istòria e ensajar de se liberar de lor legenda negra. Un tresen personatge, Guilhem IX d'Aquitània, lo gran d'Alienor, e primièr trobador de l'Istòria, es encarnat per la musica, compausada e jogada en dirècte per The Very Big Small Orchestra al long de l'espectacle.
Informacions practicas :
Participar a la campanha : https://fr.ulule.com/le-testament-dalienor-theatre-rock/
Contactar l'Associacion Societat dels Amics d'Alienor : 06 64 04 71 16 / societedesamisdalienor@gmail.com


text:
Artiodactyla
Lo taxon dels artiodactils (Artiodactyla), del grèc artios « par » e dactylos « det », es, segon la classificacion tradicionala, un òrdre de mamifèrs placentaris. La pròcha parentat entre los ipopotamids e los cetacèus sembla averada, sus la basa d'analisis geneticas, çò que significa qu'aqueste taxon es parafiletic. L'acamp dels artiodactils amb los cetacèus forma lo taxon dels cetartiodactils, que es, el, monofiletic.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : Artiodactyla (fr) (+ version anglesa (en))