text:
Arsac-Arrasiguet
ABANS
LA BASTIDA
La preséncia d'ua via proto-istorica, de tucs, oppida e tumuli que son testimònis d'ua ocupacion anciana. Lo nom d'Arsac que vien deu nom latin Arsius, mèste d'un domèni gallo-roman ; que's transforma adarron en Arsac puish Arzacq. Abans qu'estosse fondada la bastida, Arsac qu'èra un castèthnau dab un castèth de hust quilhat sus un tuc e emparat par duas murralhas de varats e palissadas. Deu sègle XI, ne distinguim pas sonque lo motar e los sons varats atau com lo cemitèri on se trobava la glèisa primitiva, e per endrets los varats qui percintavan lo site.
LA
CREACION
La situacion geografica d'aqueste vilatge e lo desvolopament deu son marcat qu'an entrainat la creacion d'ua bastida. Que's situava en domèni anglés, a la termièra dab lo vescomtat de Bearn. Qu'èra a la crotzada de las vias marcadèras Aira - Arsac - Ortès e Sent Sever - Arsac - Pau, d'ua via de transumància (Ossau - Lanas), e d'ua via de pelegrinatge (Auvèrnhe - Sent Jacme de Compostèla). Aquesta qu'ei evocada suu blason de la vila.
LA
BASTIDA
Bastida en extension deu borg qui existiva dejà et e adaptada a la topografia, la fòrma de la bastida qu'ei alongada e que's dessembla deu plan classic en damièr. La plaça qu'ei de fòrma triangulara (lo plan cadastrau napoleonian qu'i mentav ua hala qui serà abatuda en 1887). Lo sistèma defensiu iniciau qu'ei a l'epòca constituit d'un ensemble de varats, ponts, palissadas e pòrtas guardadas. Los vestigis d'ua pòrta de la bastida que son estats arretrobats. La plaça de la Republica dab las soas arcadas que consèrva lo traçat ancian de la bastida. Los cobèrts de la plaça que tornèn estar construsits au sègle XIX, la pèira que remplacè alavetz lo hust e lo bardís. La glèisa primitiva qu'ei situada dens la zòna deu castèthnau. Lo marcat qu'ei implantat sus las duas plaças qui corresponen au borg castrau e a la bastida.
EVOLUCION
POST-MEDIEVAU
Lo marcat qu'atira monde de Shalòssa, Tursan, Marsan, Armanhac, Bigòrra, Bearn, Sola, deu País de Mixa e de Labord. Tà susvelhar aqueste marcat deus màgers ei creat l'ua de las doanas mei famosas deu reiaume, " La tracta d'Arsac ". A comptar d'aquera epòca Arsac que coneish ua longa èra de prosperitat. Aqueste marcat qu'ei reputat sustot per la cerealas, las granas, la sau e l'arrosia. Lo canton nòrd de la plaça qu'èra aucupat peus topins (terralhas) de Garòs. Un castèth qu'ei bastit au sègle XIV au nòrd de la Hala. Uei lo dia, ne demora pas sonque la tor coneguda dab lo nom " Tor deu Peish ". Aqueste monument qu'ei interessant pr'amor deu son teit.
EVOLUCION
POST-MEDIEVAU
Cobejada peus vescomtes de Lobinhèr, la bastida qu'ei crompada en 1628 per l'un d'eths, lo Comte de Gramont. Que vad bearnesa en 1790 quan son creats los departaments. Entertant, lo son ròtle de marcat ne hè que créisher puishque cau hornir ua plaça navèra : lo heirau o plaça Marcadiu. Los 2/3 de la populacion d'Arsac que son alavetz comerçants o artisans e subertot tisnèrs qui tribalhan lo lin, e tanben tanaires. La glèisa deu vilatge qu'ei bastida au son emplaçament actuau en 1860. Au dehens, un grop escuptat de hust policròme, " la Verge dab lo Mainat ", sègle XVI, classat Monument Istoric. Ostaus tipics : Ostau Minvièla, datat deu sègle XVIII, Ostau Donèi deu sègle XVI, e ostaus de mèste deu sègle XIX. Au sud deu vilatge, duas honts-lavaders pintorescas en hèr de chivau, datadas deu sègle XIX, l'ua sus la carrèra de Morlana, l'auta sus la D 32 qui mia tà Vinhas.
Devath las arcadas, que's devina la fòrma triangulara de la plaça : bastida dens lo perlongament d'ua ciutat qui existiva dejà, la plaça d'Arsac n'a pas la fòrma carrada tradicionau de las bastidas. Mes qu'arcuelh un marcat renomat jos l'Ancian Regime.
L'un deus dus lavaders en hèr de chivau bastit au sègle XIX au sud de la ciutat d'Arsac.


c: text/html

text:
Octavian Paler èro un repourtaire, journalisto e editourialisto roumanés. Mouriguè fai un on. Vaqui de troçs de sis escrits qu’apareissou d’aquesto passo dien la premso roumaneso.
Èi aprés que podes countunia inquèro loungtemp
Après qu’ajes dit que podes pas mai.
Èi aprés que sou d’erois li que faun ço que chau
Quand hou chau, quonhos qu’en sàiou lei counsequéncios.
Èi aprés que i o de gents que t’eimou
Mas qu’hou sabou pas moustra.
Èi aprés que quand sèi embufat, èi lou drèit de m’embufa
mas èi pas lou drèit d’èsse també meissont.
Èi aprés que l’amistat vertadièro countùnio d’eisista
maugrat la distanço,
e qu’acò vau també per l’amour vertadier.
Èi aprés que se quaucun t’eimo pas coumo vouries, tu,
acò vòu pas dire que t’eime pas de touto soun amo.
Èi aprés que, per tant bou que saio un amic
pamen te picarò al talh de cops que i o,
E que deves l’escusa d’acò.
Èi aprés que sufis pas toujour que lis àutri t’escusou
mas que de cops te chau apprendre à t’escusa à tu-medish.
Èi aprés que, per tant que patiguèsses,
Lou mounde vai pas s’arresta per saluda ta doulour.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Polifonias/còrs
La dobla passion pel cant popular e per la question occitanista buta ensem, en l'agost 1999, nòu cantaires amators de las valadas Grana e Estura a se jonher en un grop coral a voses mescladas sota lo nom de Escabòt.
Lo pichòt grop prepausa unicament cançons tiradas da la fòrt granda vena de la tradicion populara occitana, ont pareiçen classics del cant popular d’Òc e pro d’aires de la tradicion mai vièlha, en aranjament polifònic eficaç e temperat.
Energia e passion en un ensem de recenta constitucion, testimòni de l'interés novèl pel cantar coral, un autre exemple original de la presa de consciéncia collectiva de la populacion de las Valadas sus la question occitanista.
http://www.escabot.com - info[aro]escabot[punt]com
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Lo papa Innocent III , lo mal sonat, (qu'es colpabla de tot) rescontrèt lo rei de França un jorn a Sant Denis, e òc (mas que capite pas de trobar lo libre ont o legiguèri) . Parli pas de la carrièra Sant Denis
, mas de la basilica, ont totes avian per tòca de se far coronar rei , per cridas «spontanèas» quitament , malgrat que foguèsson escomenjats . Pel Papa s'agissiá pas sonque de catarinòts dins Lauragais, mas puslèu de la dintrada de las talhas dins un país aimat : lo nòstre.
L'Innocent III èra quitament encapriçat per la question del poder . Se teniá un prètzfach solide , que voliá davant tot escapar a la lei de l'emperador germanica, que lo comandava , e òc, e que li deviá obediéncia, e encara mai, o a aquel emperador de Constantinòple( ont auriá degut demandar tanben la permission d'èstre Papa) , fotre encara quitament demandar la permission d' èstre Papa, amaginètz un pauc , pus grèu, que li caliá escapar de las arpas del rei espanhòl, que començava de lo conflar coma cal, ame la sia reconquista , lo rei d'Aragon, e que seguissiá lo meteis camin torçut germanic, a mai teniá encara suls braçes l'afar del rei anglés que començava de s'alargar liurament, bravament e , de s'alunhar de l'autoritat de Sant Peire.
Li calia donc trobar un rei , petit mas, orgulhos, agantaire coma un rotveler, pron poderós per l'ajudar d' adomergir aquelses mondes putassièrs, per natura e panaires geneticament . Dius que la glèisa es mal plaçada auèi, per criticar la filha ainada de la glèisa, per exemple , vist que li aprenguèt tot de panar, de A dusca Z, e que l'estat francés es la còpia con forma de l'organisacion catolica de recaptage de las talhas de Roma .
E que França faguèt milhor que la glèisa per las talhas , mas que se remembre ren de ren...E vòl pas mercejar.
Levat que dins lo miègjorn de las annadas 1100 las talhas dintravan pas.
A l'amagat ,desparlèron totes dos de Cleméncia Isaura , la paura ela qu'èra esmoguda d'escotar la poësia trobadorenca.
Coneissètz la seguida.
E dempuèi quitan pas de nos em....


text:
24/01/2014
Los jorns de la vielha per Micheu Chapduelh
Lo 27 de genier, la Vielha, acoconada dins sa cairiá (son âtre), sentiá pas la freg de defòra e, coma fasiá un brave solelh, se disset que quo era lo primtemps. Disset a sa nòra (sa bru) de li anar querre de las maussas (des fraises des bois). La nòra i anet ben, mas tornet las mans voidas e se faguet rudament traitar d’incapabla per la Vielha. Dempuei, lo 27 de genier, quo es « lo jorn de las nòras ».
Lo 28, faguet pariera damanda a sa filha quo es a sa filha que faguet pas mielhs que sa bela-sòr. E quand tornet se faguet tanben traitar d’incapabla. Quo es dempuei queu temps que lo 28 de genier quo es « lo jorn de las filhas. »
Lo 29, quo era lo dernier jorn dau mes, que genier, dins quilhs temps, aviá nonmàs 29 jorns. La Vielha decidet, coma òm pòt pas far fisança (confiance) a quelas jounas, que sián nòras o filhas, d’anar ela-mesma se querre sas maussas. La freg la sasiguet mas s’entestet : voliá pas rentrar sens sas maussas. Genier la voliá gelar e sarrava tant que podiá, mas la Vielha resistava totjorn e, lo ser a la nuech venguda, se botet au chaud sus un femorier (tas de fumier).
Genier, que la voliá pas esparnhar, mas que ribava a sa fin, empruntet dos jorns a feurier (que ne’n aviá alaidonc 30) per fin d’arribar a gelar la Vielha. E sarra que te sarre !
Quo es dempuei que genier a 31 jorns e que feurier ne’n compta pus nonmàs 28. Quo es dempuei queu temps tanben que fai tot-plen freg los darriers jorns de genier. Quo es los jorns de la Vielha. Ne’n coneisse que disen que lo « jorn de la Vielha » quo es lo 29, que lo 30 e lo 31, quo es los « prestons » o los jorns prestats.
Micheu Chapduelh
Commentaires
resistava... resistiá (del verb autentic Resistir)
Écrit par : pep | 24/01/2014
E perdiu! Resistiá. O ben resistissiá.
Écrit par : Jean-Pierre Reydy | 02/02/2014
Les commentaires sont fermés.


text:
En gascon de la Rèula. Reculhit per M. Dupin (La Réole et ses environs, Res Universis reimpr. 1991)
Lur dissut encore : un òme avèva (abèwe) dus gojats. Donc lo pus june dissut a son pair :
- Mon pair, balhetz (balhé)-me ce que me diu revenir de vòste bien,
E lo pair lesi hasut lo partatge de son bien. Quauques jorns après, lo pus june augent amassat tot ce qu’avèva, se’n angut dens un peís bien lunh, e i dissipèt tot son bien en excès e en libertinatge.
E après qu’augut tot fenit, i vengut una granda famina dens aqueth peís, e eth comencèt a mancar. Se’n angut donc, e s’estaquèt au service d’un daus (dos) abitants d’aqueth peís, e eth l’envièt a sa meitad’ria per i gardar los pòrcs.
E aishiu (achiu?) auré estat bien aise de ramplir son vente des tecas que los pòrcs mingèvan, e digun n’i'n balhèva.
Anfin, estent rentrat en eth-mème, dissut :
- Combien i a de vailets a l’ostau de mon pair qu’an mèi de pan que lesi’n fau ! E jo mòri ací de hame. Fau que parti e qu’ani trobar mon pair, e que li disi : « Papair, èi pecat contra lo cièl e contra vos. Ne sui pas mèi dinhe d’estar aperat vòste gojat. Tretetz (treté)-me coma un de vòstes vailets.
Partit donc, e vengut trobar son pair. Quora èra encore bien lunh, son pair l’apercebut e n’augut compassion, corrut a eth, se gitèt a son còth, e li balhèt un poton. Son gojat li dissut :
- Mon pair, èi pecat contra lo cièl e contra vos. Ne sui pas mèi dinhe d’estar aperat vòste gojat.
Alòrs lo pair dissut a sos vailets :
- Portetz (pourté) viste la pus bèra rauba, abilhetz (abilhé)-le’n, e metetz (meté)-li un anèth au dit, e daus solièrs a sos pès. E menetz (mené) tanben lo vetèth gras, e tuetz (tué)-lo ; mingem e regalem-nos. Parce que mon gojat, que vaishiu (vachiu?), èra mòrt e es ressuscitat, èra perdut e es retrobat.
E comencèren donc a hèser ribòta. Portant, son gojat l’ainat, qu’èra aus shamps, revengut, e quora fut pròishe de l’ostau, entendut los vielons e lo bruit daus que dancèvan. Aperèt donc un de sos vailets e li demandèt ce qu’aquò èra. Lo vailet li respondut :
- Aquò es que vòste frair es revengut, vòste pair a tuat lo vetèth gras, parce que l’a recobrat en bona santat.
Aquò l’augent mis en colèra, ne volèva ponh entrar ; mès son pair estent sortit, comencèt a lo pregar. Sur qué, prenent la paraula, dissut a son pair :
- Vaishiu (vachiu?) dejà tant d’annadas que vos sèrvi, e ne vos èi jamèi desaubeït en res de ce que m’avetz (abé) comandat, e portant ne m’avetz jamèi balhat un crabòt per hèser ribòta avèque mos amics. Mès aussilèu que vòste aute gojat, qu’a minjat son bien avèque des famas perdudas, es revengut, avetz tuat per eth lo vetèth gras.
Alòrs lo pair li dissut :
- Mon gojat, ètz totjorn avèque jo, e tot ce qu’èi es a vos. Mès falèv’ hèser ribòta e se rejoïr, parce que vòste frair que vaishiu (vachiu?) èra mòrt e es ressuscitat ; èra perdut, e es retrobat.


text:
05 mai 2012
Just do it. Jaumeta au merchat de Pueg 'Gut
Mon darrièr post a balhada l’idèia a la Jaumeta Beauzetie, que totis los Lemosins coneisson (legissètz aquí mon compte rendut “a distáncia” de sa pèça de teatre escrita en 1982, Lo Temps de las bateusas) de me mandar un tèxte del 2004 paregut dins Occitans, ont es que conta fisèlament una “experiéncia” fòrça interessanta. Un bel jorn Jaumeta decidiguèt de parlar solament occitan per tota la jornada (o almens la matinada !), aquel jorn èra jorn de mercat a Pueg 'Gut… Aquesta “experiéncia” se meritariá segurament una analisi... [Lire la suite]


text:
I a un an e mièg publiquèri un article sus l’esparvièr blanc apuèi l’observacion de dos joves, mas mai recentament, de setembre de 2015 a febrièr de 2016, agèri l’astre de poder anar dins la zòna de nidificacion d’un coble (mas pas jamai vist lo nis). Aqueste coble faguèt doas nisadas (d’aprèp los ornithològs de la region). A la fin del mes de novembre los adults cambièron d’endreit amb los joves de la darrièra nisada : s’installèron al bòrd d’una pichona rota de campèstre, a un o dos quilomètres de lor lòc de nidificacion. Aquesta rota èra mai accessibla que l’endreit precedent e subretot los esparvièrs blancs èran mens paurucs e dins d’endreits mai desgatjats. Comptabilizèri tres joves e dos adults.
Per veire mon article sus l’esparvièr blanc clicatz aicí.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 4 de maig de 2007
E ara qué?
Après la manif de Besièrs, e las responsas deus "candidats presidents" a la question de la ratificacion de la carta europèa deus drèits de las lengas, qu'èi decidit de crear un blòc. En gascon. O, pas grana causa. Simplament tà servir la lenga. La lenga nòsta que s' ac amerita. Se n'avem pas cap de TV en occitan, au mens qu'avem l'internet. E qu'ei de la nosta responsabilitat, nosatis los occitanofònes nadius o navèths, de hèr espelir la lenga pertot. Doncas, aquí qu'avetz un nau blòc en lenga nòsta!
PS lo Sàrko non vòu pas ratificar la carta, la Ségo qu'ac vòu hèr. Ja ei plan temps qu'elegiam ua dauna tà presidenta, non vos sembla?


text:
Se passeja per Espanha aquesta pancarda. E malgrat la clartat de la pancarda aquela podrà amagar un barron de causas.
La frasa pòt èstre compresa de mantunas faiçons, ontologica, dedins la lenga espanhòla, o considerant lo catalan coma un dialecte .... e donc assimilar l'espanhòl coma la lenga latina !
1 / ontologicament.
Çò qu’es una realitat, coma totas las lengas : las lengas son faita de mantunes dialectes, malgrat tota la frasologia francesa qu’esplica que una lenga es un dialecte qu’a capitat ; es aiçò sancierament fus. Mas Ambe aquesta pancarda vesèm los dialectes –non castilhan- demandar d’èstre reconeguts, coma los dialectes del francés (o se volèm romantisme, langue d’Oïl). Podèm èstre contra la diversitat ontologica de las lengas, alara que se demanda a l’exterior la diversitat dedins l’ensemble de las lengas de la planèta. La non-reconeissença de las diferéncia ontologica a la lenga es la primièra causa de dificultat per la lenga occitana, actualament, de faiçon populara o quitament associativa, veire juridica.
Per çò que concernís lo catalan, l’aragonés, lo basco, l’asturian, la lenga de Canària, lo gallego-portugués, son pas dialectes de l’espanhòl. L’andalós arriba aquí per ajudar los que fan la crida als dialectes de l’espanhòl.
Lo mot castelhan es jamai emplegat en França per explicar que «la professeure d’espagnol» ensenha al collègi o licèu, o a l’universitat ; ai jamai entendut un professor explicar qu’ensnehava lo castilha, un dialecte de l’espanhòl, en oblidar coma epr l’anglés las variacions dialectalas ; la concretizacion es «c’est comme ça et pas autrement» es la frasa la mai entenduda dins la meuna vida d’estudiants en lenga dins lo sistèma Éducation Nationale. Aquò a una consequéncia laterala, los professors d’espanhòl de l’Estat francés an un problèma ambe las autras lengas de l’Estat borbonic espanhòl ; díson : «l’espagnol n’est alors qu’une langue mineure européenne si on enlève ls Catalans, les Basques, les aragonais, les Asturiens, les Galiciens», es la version ‘professeur d’espagnol», de l’España una y libre del dictador Franco ; e son sovent filh/a o pichon/a filh/a d’immigrants republicans !
2 / de faiçon exteriora…
L’espanhòl se vòl alara la clau latina … E aiçò tanben compòrta errors dins l’istòria lingüistica de la lenga de Madrid, en general lo dialecte castilhan. Se cal recordar que l’occitan (se disiá gascon) es estat normalizat per l’abadiá de Lemòtges, a la demanda dels ducs d’Aquitània ; l’occitan es estat una lenga vulgara del latin normalizada, se pòt dire qu’es una lenga politica ; puèi es devenguda la lenga de la poëtica laïca (del pòble), ambe lo nom de lemosin. La semantica es damorada dinca la normalizacion del catalan, lo nom de al lenga poetica de Barcelona, del comtat de Barcelona. aquela lenga vulgara a agut de succès, es devenguda ambe la normalizacion independenta de latin oficial, e donc es devengut un exemple de segur, per exemple pel Portugal reial, aquelde la conquèsta sus las tèrras musulmanas. lo gallego-portugués es nascut dns la seuna escritura en referéncia a la lenga d’Aquitània. La lenga del rei de Tolèda, que uèi e dempuèi l’arribada de las tropas napoleoniana en Castilha, es nommat espanhòl, es devengut utile de normalizar, en contra nòrma del portugués. Pron abans èra Dante que faguèt lo trabalh pel toscan, devengut lèu italian, lo trabalh se faguèt en referéncia a la lenga dels trobadors ; aital dos verses de la Divínia Comèdia son en lenga trobadorenca, lo gascon d’Aquitània (qu’èra pas de Gasconha !). Es alara que se cal recordar que Montaigne explica que parla gascon quora es al Parlament de Bordèu, es lenga politica, e que lo lemosin que parla es perqué es de Peirigòrd, es la lenga de la vida de cada jorn. Pòdi perségre aital, mas es clar que la lenga clau de la latinitat non es l’espanhòl, mas la clau istorica (per la primièra normalizada) e clau fonetica es plan la lenga occitana ; o cal recordar las rason del prèmi Nobel d’En Frederic Mistral. aquel prèmi es estat autanplan festejat en Occitània, qu’a Barcelona : NON O CAL OBLIDAR.
Donc la frasa es clarament tanben una ataca contra la dignitat del catalan - en lo tractar de dialecte de l’espanhòl, alara qu’es bravament mai vièlh- e de l’occitan -en trabalhar sobre l’ignorança de l’aranés, occitan d’Espanha, e trabalhar sobre las ignoranças de la qualitat de la lenga occitana en Aran parier-.
La lenga castilhana es alara d’etiqueta espanhòla, coma l’explica de manipulacion d’aquel ensenhament en França ; aital podèm dire qu’es un ensenhament nacionalista donc, de destruccion lingüistica ambe l’unic emplec de la lenga del rei per un instrument pedagogic republican francés. E donc la frasa ‘se habla español en varios dialectos’ es ges aplicada dins lo concret de l’ensenhament de la lenga espanhòla o del dialecte catilhan, en França.
Cal apondre que cal Casa Cervantès de l’Estat francés farà la promocion de las lengas sotmetudas, cap bibliotèca o discotèca existísson seriosament dins aqueles establiments sobre la planèta ; lo sistèma de netejament lingüistic es lo modèl de fabricacion diplomatica espanhòla ; o vesèm encara a Brussèl o Londres quora lo problèma espanhòl (perqué son els lo problèma) es plaçat sobre la taula seriosament.
-°-
2012 : retorn a las realitats borbonicas !
Los Borbons son estats installats pels bonapartistas, per la fòrça armada en 1813… Lo problèma espanhòl es tanben un pauc la fauta d’un còrse traïdor de la republica còrsa, e adobat per una oligarquia jacobina francesa, lo directòri èra pas democratic !


text:
Amics totes,
Sèm venguts un còp de mai, en Provença, un grop de 22 catalans del Comitat d’Afrairament Occitano-Catalan de Barcelona (CAOC).
Pels catalans, Provença es una terra ligada a Catalonha pels comtes de Barcelona, qu’èran tanben comtes de Provença.
Avèm encara la meteissa bandièra i tanben sèm ligats per la Copa Santa catalana balhada a Frederic Mistral pel catalan Víctor Balaguer.
Ongan, ès lo 150 aniversari de Mireia, de Mistral, e lo dissabte ai dich en la Santa Estèla del Felibrige a Salon qu’avèm en Catalonha 19000 mireias catalanas que pòrtan lo prenom Mireia. A la glèisa de Malhana i la Verge de Montserrat qu’a portat lo CAOC fa fòrça de temps.
En mai i a la Barcelona dels Alps (oficialament Barceloneta) tanben fundada per un comte Berenguer catalan.
Demòra viva la remembrança de l’amistat entre Mistral e lo catalan Vïctor Balaguer e lo poeta màger catalan Verdaguer.
Tot aquò e mai encara fa que los catalans aiman Provença amb una granda passion.
En Catalonha, dempuèi 2006, lo novèl Estatut d’Autonomia declara que la lenga occitana es oficiala en tota Catalonha.
Finalament avèm una possibilitat legal e oficial per ajudar las relacions occitano-catalanas e tanben la lenga e la cultura occitana.
Es vertat que tota Europa a vist que l’Union Europea nos portarà de cambiaments importants e una granda partida es faita, supressión de frontièras, moneda unica, mercat de trabalh unic, etc, mas i a pas d’avançadas en la reconeissença de las nacions sens estat que demoran en una situación d’inferioritat culturala e lingüística, en mai dels dréits politics.
Sèm, doncas, encara en un procés de lucha per la libertat dels pòbles e per la reconeissença de las nòstras identitats.
Tanben es evident qu’avèm un contèxt mai favorable per avançar dedins la Union Europèa.
Mas degun farà res per nosautres se nos bolegam pas. Lo nòstre camin serà mai aisit e facile se fasèm tornar reviure aquela union e amistat entre los dos pòbles en l’edat mejana e tanben en la confluéncia dels segles XIX e XX de las nòstras doas renaissenças.
Grands-mercés per la vòstra aculhença e visca l’amistat provençala-catalana.
Visca Catalonha. Visca Occitània.
Enric Garriga Trullols
1 de junh de 2009


text:
Es un concepte politic que caldrà aver al cap … per los dos meses que venon ; per descodar l’actualitat dempuèi Espanha, n’aurèm mestièr.
Dins un programa de television, Singulars, lo president de l’associacion dels entrepreneires (PME o TPE) de Catalonha explica perqué lo sistèma dels rendièrs en Catalonha a emplegat l’argent europèu puèi l’argent catalan per desvolopar projecte d’infra-estructura sense cap utlitat per la populacion. Se lo pòble catalan èra estat sobeiran, aquò non auriá poscut arribar, amai soi segur que lo sistèma democratic auriá ajudat a la refòrma, çò que sembla impossible pel sistèma espanhòl coma l’a poscut explicar aquel meteis programa. Alara tornar la sobeiranetat es tornar la dignitat a la nacion catalana, en via d’assimilacion senon.
Senon, perqué los Franceses fan mina de non saber, al Quebèc son mai clars :
Lo partit aquel, lo PQ, es al poder, çò que vòl pas dire que serà d’una eficacetat per capitar aquela sobeiranetat novèla en America del nòrd. Nos cal saber que lo PQ es luènh d’èstre l’ideal per capitar aiçò de la sobeiranetat.
Se volètz legir lo document en francés cal picar sul document, vos remardarà sul document d’origina.
La sobeiranetat, l’esquèrra e la dreita
La sobeiranetat del Quebèc es-ti a l’esquèrra o a la dreita? En rason d'una virada tòrta del discors public de las darrièra annadas, sèm forçats de ligar la sobeiranetat a l’esquèrra. Mas aquò es pas lo cas.
Faire l'independéncia del Québec, es pas brica s’enbarrae dins l’encastre ideologic que nos privariá de la libertat politica de faire nosauts-meteis las nòstras causidas de societat en pibelant lo Quebèc a l’esquèrra o a la dreita de manièra finalisanta. Es al contrari ganhar aquesta libertat, inaccessibla dedins la federacion canadenca. Es anar dins la direccion que causirèm nosauts-tot-parier en nom de la societat.
Faire l'independéncia del Quebèc, es ganhar la capacitat de faire las nòstras pròprias leis, las nòstras pròprias causidas. S’en aniràn de còp aquí, de còps al revèrs – mas seràn sempre las nòstras, e non pas aquelas imposadas per un carcàn politico-legal qu’avèm pas causit.
La sobeiranetat, es un projecte de país virat cap a l’avenidor tot en ligar aiçò a las raiças de la nòstra istòria e de la nòstra identitat. Es un projecte de país que s’adreiça a totes los Quebequeses.
Es un projecte de país que serián mèstre dels revenguts fiscals, mèstre de la nòstra immigracion, mèstre del nòstre desvolopament. Aont seriàn mèstre en çò nòstre, un còp al final, fins finala.
Lo document es brut e podrèm segurament ne fabricar un equivalent per Occitània. Mas pel moment i sèm pas arribat ; es justament lo problèma per Occitània.
I a segurament de monde que se questiónan sus aquesta idèa d’esquèrra e de dreita ; cal notar que lo Canadà es un regime autocratic e que la reina d’Anglatèrra es encara la sobeirana coma los Borbons en Espanha pòst-franquista ; ailà son encara subjecte del rei, subjecte, alara qu’aiçí nos an fait fantasmar l’idèa d’actor de la ciutat, ciutadan, tot en nos enganar, es fRANÇA ; e donc la metafòra revolucionària qu’indica los gropes a la dreita o a l’esquèrra del rei, es encara de valor conceptuala ailà, al Canadà federal ; çò qu’es estranh es que lo subjecte fosquèsse encara vigent en Espanha coma del temps de la debuta del XIXen sègle, coma se los escrits dels Occitans, Montaigne, La Boétie, Montesquieu o Pierre Bayle, erián pas arribats a Madrid, del temps de Primo de Ribera (fin del XIXen sègle), o del franquisme e pòst-franquisme (1939-2013) ; çò qu’es estranh es que fosquèsse aital encara dedins l’Estat francés (1789-2013, ambe intervals qu’avèm agut emperadors o dictadors) qu’a descapitat lo rei, «decensent de Diu» segon la gràcia vaticanesca, e donc lo pal que los reis faquèren, son pus lo pal de referéncia entre l’esquèrra e la dreita, vertat que podèm dificilament concretizar aiçò dins lo nacionalisme francés qu’es sempre imperialista e enganhador, una referéncia per totas las colors politicas franchimandas, sense excepcion.
Mas de qu’es la sobeiranetat ? Aquí dos document d’ajuda en sciéncias politicas.
Es un poder politic que vòl donar a una comunautat nacionala (aquela qu’es pas la definicion de Maurràs o Renan), la possibilitat de decidir solet las leis e conductes que li sembla los melhors per virar un viure melhor sus la planèta en companhiá dels autres pòbles vesins o pas.
En Occitània, las darrièras sobeiranias son estadas perdudas a mantunes endreits, listèm tres importantas :
1792, los Parlaments de Navarra en Bearn e Parlament dels Comtadins en Avinhon vòtan, en una sola data, lo 22 de setembre l’abandon de la sobeiranetat, l’abandona de la creacion de leis, al sol profieich de la casta aplegada en reünion parlamentària parisenca, al periòde aquel de granda violéncia juridica. Aquí avètz dos Parlaments de borgeses (mai o mens totes, en pausicion complicada e devèm suportar las violéncias republicanas) qu’an abandonat lo poder dels pòbles concernits per trapar una melhora casa a París. E dempuèi aquesta data, sèm representat, e la representacion es talament elonhada de las realitats, que per melhor veire las realitats los cal TGV-LGV per mai aviat tornar al país per assegurar qu’una lei votada es plan aplicabla al país nòstre, Occitània. E aquela casta borgesa aital podrà far melhor lo lòbiing que cal, per s’assegurar rendas republicanas de grand nivèl e assegurar l’avenidor a las castas novèlas dels republicanistas, e dels pòstes partidocratas d’elegits locals.
1860, es l’armada francesa qu’organiza un referèndum pel plaser de la comunautat politica europèa, Estats europèus que repotegavan contra l’annexion d’una partida del Reialme de Piemont a fRANÇA ; Savòia e Niça an perdut las loras independéncias politicas, e al referèndum sonque bilhetons pels OUI èran presents, las gents son estadas forçadas de votar, e l’afar donèt qu’un espandiment de mai per París, e mantunes problèmas suplementaris per las populacions. Cal notar qu’es la tresena manièra d’aver perdut la sobeiranetat per un parçan d’Occitània, e que se podrà definir coma una voléncia d’Estat francés, reial, imperial o republican. Cal notar tanben qu’en 1860, Argèria èra «francesa» dempuèi 1830, per la meteissa envasion militara e per finançar campanha (tornèm trapar aquel fenomèn ambe l’afar Guéant d’anuèch, avèm pas cambiat de sistèma). Anuèch a Niça, la màfia russa o anglesa vira, e los partits presentats e escolhits son majoritariament los partits de la retirada ensolelhada franchimanda, los partits azulans e franchimands plan sotmetuts e enganhadors, que sonque la color de l’orientacion es basada sul pensar parisenc, e pòst-bonapartista.
Ambe aquelas pèrdas de sobeiranetat, podèm listar donc que tres populacions, tres pòbles se son fait enganats per la faciada franchimanda. Aquela pòrta bona mina d’una sobeiranetat del pòble (rendut aital unic), mas desgalha las loras capacitats d’èstre dignament representats sus la planèta, e dedins lo novèl sistèmad e mondializacion.
Lo Parti Québécois o sap, e mantunes autres partits del Quebèc tanben ; en Occitània, sembla èstre lo grand voide dels partits sul tèma, sonque lo talverista PNO o presenta aital, mas l’an pas cargat dins lo ment per convéncer clarament las populacions.
Lo Parti Québécois tracta d’autres subjectes ligats a las causidas politicas, coma la solidaritat, l’egalitat, la fraternitat, la transmission democratica, la democracia, etc… mas son d’autres capítols, cal virar las paginas per veire qu’èstre sobeiran assegura pas un contengut a una seria d’accions politicas autanplan importantas.


text:
Lo temps de las illusions occitanas es pas encara arribat, mas lèu o serà, coma de contunh ambe los imperialistas.
Recentament l'associacion d'occitanisme politic light, País Nòstre, a invitat actors politics de la decentralizacion per parlejar d'una causa que n'a pas la mestreja ; los Occitans son fòrts per parlar, mens per agir politicament cara a cara ambe un interlocutor qu’o vòl e ne podèm dobtar ambe França. E donc çaquelà, la decision parisenca socialista, sembla jà promesa a un grand avenidor ; las regions Atlantica-Sud e Lengadociano-Catalana sembla jà aver la favor de Tolosa e Bordèu, alara que lo CR de Montpelhièr protesta grandament contra, lo cònsol de Montpelhièr e capolièr de la seuna aglomeracion, lo discident socialista, participava a la reünion promocionala de P.N. a Narbona per indicar qu'èra favorable a la granda region lengadociana. Auvernhe es oblidada, e PACA encara isolada.
Aquel Lengadòc fa pantaissar mantunes occitanistas, per èstre la debuta d'una Occitània que Tolosa ne seriá lo capdal... A cabal sus Garona, aquel Lengadòc es bravament mai que la zona fiscala dita Généralité de l'ancian regime que l'extrèma-dreita ne pantaissa dinca portar la bandièra a las manifestacions d'extrèma-dreita a París o Bordèu. Mas las Généralités dels Borbons parisencs, an jamai demandat e confirmat lo dreit de crear un dreit pròpri per Occitània ; en 1792, los borgeses occitans de la Comtèa d'Avinhon e del Reialme de Navarra (vendut abans pel traïdor Enric II de Bearn, o III de Navarra), al contrari donava la sotmission occitana (del dreit occitan, lo mai vièlh de l'Estat novèl en formacion) a París ; los representents elegits seràn d'ara enlà elegits per un sistèma que serà universal sonque a partir de 1945 ! Mas l'universalitat occitana en dreit serà sempre abandonat a un sistèma de partits que ne suportam encara lo dictat.
Dins los jornals de promocion de las accions dels CR, Miègdia-Pirinèus a lançat lo bal, puèi aqueste maitin es Bordèu que fasiá sa distribucion a gratís del jornal quasiment oficial. L'aplec de l'ARF a Tolosa se prepara ; Cadun sa mapa, sa carta politica novèla ; sembla que París decidís e que los elegits pleguèssen l'esquina politica, «mèstre as sempre rason». E coma, vaquí mai d'una annada, pòdi apondre : « e la basa – lo pòble occitan- es ges questionat, ges de debat, ges de democracia participativa» ( ont son las idèas de valenta Ségolène ? ), es vertat que lo pòble occitan li fauta las aisinas de la compreneson politica, l'Éducation Nationale velha grandament a l'ignorança del pòble occitan (e a totes los escalons de l’occitanisme tanben), e dona diplòma de sapiença republicana o de bona gestion de la plega-esquina ciutadana, quitament dins las formacions d'universitat de lenga occitana ; es complicat d'entendre las visions nacionalistas francesas en gestacion, e geriment, en Occitània, pron complicat d'entendre tanben aquel estrambòrd occitanista (una elita) per una reforma venguda d'ennaut, del sant nòrd e republican francés. París maneja encara la província, coma o auriá poscut far lo FN, e la representacion de la decentralizacion a pus que de respondre « OUI MAÎTRE avètz rason », un pauc coma lo referèndum de Nissa en 1860 !
La reforma aurà segurament un grand avantatge per l'occitan, se la competéncia damora dedins los CR(s), l'occitan serà objecte de politica, una debuta sompassionala, en Peitieu-Charanta e Lemosin, segur que lo Parlanjhe aurà tanben sa melhora plaça. Seràn tres lengas per Bordèu, doás per Tolosa.
Mas concretament, es dins aquela circonstança, e lo mutisme dels occitanistas, que la «libre pensée», associacion maçonica d'expression del nacionalisme francés, a ganhat un procès a Lemòtges contra l'associacion Calandreta, còst per Calandreta 47.000 €, la mòrt de l'associacion que traparà segur petaçes per l'emplenar aquel trauc novèl (mas es pas la solucion sense que del plega-esquina costumièr dels OCCITANS) ; l'urgéncia de la lei socialista per l'occitan es alara en vista, URGENTA LEI. Mas es tanben una granda chança, car enfin se podrà atacar l'Estat francés per una lei que pausa problèma a la diversitat lingüistica europèa, mas caldrà aver OCCITANISTAS amb colhons, çò que sèm pas segur d'aver vist lo nombre elevat de professors dins aquel mitan ; l'ataca se podrà far : 1 / al nivèl de l'Estat francés, lo recors se perdrà mas serà suspensiu, 2 / al nivèl de la cors europèa de Luxemborg, aquí serà mens nacionalista coma justícia e coma aplicacion de las leis lingüisticas europèas.
Dins los jorns que venon, podrètz escotar entrevistas sus aquel tèma, e sense lenga de fusta coma an la costuma d'aver los mèdias occitanofònes. Se parlarà un pauc de tot aiçò, es benlèu que podrètz entreveire una lutz per Occitània, o pas.
Pel moment, sèm a ajudar l'administracion francesa a aver regions de la decentralizacion mai granda per Occitània, e aital serà lo contrari de çò revendicar dins l'occitanisme politic de las annadas 1970, lo pòble serà encara mai elonhat de las realitats politicas regionalas, encara mai las occitanas, un grand espèr de descridibilizacion de la decentralizacion pel bonapartisme administratiu francés ; cap reforma es prevista per demesir l'administracion francesa d'Occitània e sos poders contra lo pòble occitan, res de tot ; cap reforma es prevista per trapar un finançament a las grandas regions administrativas francesas en Occitània, ni mai de poders suls tèmas essencials que l'Estat centralista e jacobin a pas jamai sabut administrar en estauviar l'argent public, contrariament al sistèma de la decentralizacion.
N’i ancara que fan comparasons e debats entre Occitània e Catalonha, es un pauc coma comparar San Marino e China !


text:
21/08/2016
Daus òmes que tomban, per Joan Ganhaire, episòde 4
sur la prumiera dralha de Natalena...
E veinos quí partits per una rua Iori Gagarine, que mercès a las explicacions de quel aimable ciutadin fuguet un pauc mens de malaisat trobar que la defunta rua Novela dau Pòrt.Quò començava mau, que si las ruas chamjen de nom, perque pas lo monde. Se podiá que nòstra Natalena Daumonteil s’apela aurà Joseta Delmas, o Francina Rigaudia, o sap pas tot que de tant, quo es pas los noms que manquen.Lo 36 era ‘na pita maison bien propreta, tot a fet çò que conven a ‘na jòuna filha enamorada, pitits contravents blues, rosiers eschalants los lintaus, pas de flors enquera, mas a la sason…Sap pas si l’era enamorada, la bec-fin tuol cosut que drubet ‘na fenestra en responsa a nostra eschinlada. Qu’est ce que c’est ? J’ai besoin de rien… La vuda de queu grand tipe esborissat de las lunetas negras gisclant de la veitura li copet l’alen e d’un còp ‘la venguet mai aimabla. Comprenguerem ren a çò que se disseren, mas la revirada era clara : pas de Natalena dins lo país, quòqui nos en dobtavam un pauc, pas de sovenir de quauqu’un de queu nom, de tot biais, la genta parpalhòla era quí dempuei nonmas dos ans e semblava gaire dau genre a vesinar. Eram tots a se tornar engulhar dins la veitura, quante una testa griselarda de femna se faguet veire a l’estatge de la maison d’a costat. Pardonnez moi, messieurs, j’ai cru comprendre… La ‘viá plan comprès la dama dau 34. ‘Na minuta pus tard eran sietats dins un salon vielhanchon que sentiá bon a la lavanda e una conversacion entre Margarita Levalois e Gaëtan Caüsac se desbanet davant nautres dos , paubres einocents que comprenián pas un quite mot de francès, gaire mens. Creguí ben auvir “mort”,“ tombé” e benleu “arbre” mas quo es qua’iment tot. Tant qu’a Franciscò, escotava pas, pivelat que era per una tapissariá que montrava una dançairitz flamencò, braç au dessus de la testa, mancava nonmas lo bruch de las castanhetas. Parier coma Caüsac, Margarita portava de las clucas negras, qu’ela levet nonmas un còp per espiar de près la fòtò confiada per Fernand Galichet, mas i vesiá mielhs que non pas lo patron, que en tot parlar, nos faguet un té que Gaëtan bevetet a s’en cramar la lenga e que Franciscò e io laisserem fregir jurcinc’au moment ente la politessa nos forcet a beure. E quo es nonmas un còp tornats dins la veitura que aguerem drech a la revirada.(de segre)
Joan Ganhaire
14:17 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
20/08/2016
Raibe negre 30 per Gilbert Borgés
Sala matinada. Peça sorna. Lum grisa. Nonmas una lampa penduda au plafons. Mueble en cirier bien cerat. Telefòne pejat a l'aurelha. Fau zo far. Rogier en prumier. Totjorn lo sonar dabora. Aprep, a començat de beure. Dotze litres per jorn. Fau pas trainar. Sonarai los autres aprep.
- Rogier, te sòne per te dire que ma mair es funtada questa nuech.
- A ! Que se passet ?
- Aguet un malaise. La menerem a l'espitau e es mòrta dins la nuech. La sebelissem dimarç coma mon pair.
- A ! E contunharas de venir me veire, tu ?
- Segur. Perque vendriá pus ?
- A perpaus ! Voliá te damandar… Coma vai la mama !
A començat dabora aüei, lo Rogier. Sala matinada.
Gilbert Borgés
11:58 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
13/08/2016
Sevdije, le nouveau roman policier de Joan Ganhaire
Après « Sorne Trasluç », « Las Tòrnas de Giraudon », « V'autres que m'avetz tuada » et « Chamin de Copagòrja », voici à présent « Sevdije », la cinquième enquête du fameux commissaire Alessandre Darnaudguilhem et son équipe, en occitan « de segur ». Comme de coutume, l'enquête se déroule à Maraval (qui ressemble trait pour trait à Périgueux), capitale de Nauta-Dordonha, où l'occitan est langue officielle. Cette fois-ci, l'intrigue s'installe sur fonds d'immigration kosovare. La chef du Service d'Immigration de la ville est retrouvée poignardée...Puis un autre employé de la préfecture…Comme d'habitude , l'auteur nous envoie sur plusieurs pistes : trafic d'organes, bandits kosovars...Et Sevdije, jeune femme renvoyée au Kosovo qui est retrouvée assassinée. Evidemment, les choses ne seront pas si simples... « Comme toujours, les enquêtes s'inspirent de la réalité que j'ai pu approcher dans mon métier de médecin ou mes engagements politiques. Cette fois, je me suis inspiré d' affaires d'immigration qui ont défrayé la chronique il y a quelques années et au cours desquels j'ai pu observer la méchanceté et les mauvais traitements. Par ailleurs, les personnages continuent à vivre leur vie, certains prennent leur retraite, une jeune policière nommée Guita Berenguier qui ne laisse pas Darnaudguilhem indifférent fait son entrée en scène...Amour et humour noir en perspective...Les deux prochains romans sont déjà terminés », précise l'auteur prolifique qui nous laisse encore augurer de nouveaux développements autour de la fameuse équipe. En attendant, vous avez là, en occitan, votre polar de l'été ! Guilhem Francés
Sevdije, de Joan Ganhaire, IEO Edicions Novelum, collection Crimis, 15€, chez votre libraire.
Pour en savoir plus, écoutez Michel Chadeuil en parler et en lire un extrait sur l'émission spéciale « Libres » de octele.com, la télé 100% occitane sur internet : http://www.octele.com/video-oc/LIBREs/LibreEspecial.html
Les Orgres de Barback et Le Bal Brotto Lopez à Bosset (24130)
Vendredi 19 août à partir de 19 h 30, à Bausset, au stade du village, ce sera le festival "Beau c'est festival".
Parmi les invités, Les Ogres de Barback et Le Bal Brotto Lopez, Les Tonton Michel et Clan Destino.
Info / Résa/ Billetterie : http://www.asso-passerelles.fr/billetterie/
06 31 38 87 19
Gratuit pour les - de 12 ans
Camping éphémère à votre disposition.
Infos liens :
http://lesogres.com/lebal/
http://www.lecamom.com/le-bal-brotto-lopez/
http://www.lestontonsmichel.com/
Daus òmes que tomban, per Joan Ganhaire ( partida 3)
Suite de la nouvelle estivale de Joan Ganhaire...onte la fina esquipa dau Comte se bòta au trabalh...
Una ora pus tard, lo mení tot suau a sa veitura, un pauc raviscolat per la promessa que li aviá facha Gaëtan de remudar comba e terme per la li tornar trobar, sa Natalena. Quò m’aviá plan estonat que accepte quel afar, Gaëtan, laissar los Ombradors, sa chalor, sa musica, lo bon minjar de Ròsa e las ardors de la granda Lili…
E pertant quo era pas lo cheque de tres chiffres pus leu modeste que sinhet mossur Fernand Galichet en mòde d’acompte.Mas la desesperança de queu paubre òme era tala que ‘la viá degut tucat lo còr de Gaëtan que pertant, la majer part dau temps es sec coma l’arma d’un pendut. O-ben-tot era curiós de rencontrar quela dròlla, mai si’la viá un pauc chamjat, capabla de desvirar las cervelas d’un paubre tipe a-d-un demieg segle de distança, gaire mens. La dralha de Natalena seriá pas d’aisat tornar trobar. La darriera entrevuda montava aurà a quarante cinc ans, tres mes e tretze jorns, un famós divendres au ser, quante li aviá donat lo rendetz-vos maudich que li era tornat en plen còr emb la violença de qua’iment un demieg segle de lanç. 36 Rua Novela dau Pòrt, Nògent de Leira, miladius, quo era pas bien a portada. E ‘nava faler revisar son francès.
Franciscò petonava que dins queu país, totas las ruas semblavan en sens interdich, qu’un tombava a chasque còp sus los cais, qu’un se fasiá tornar foitar dins lo centre vila ente de las flechas e daus noms de país inconeguts te chabavan d’escartar. E per daus rensenhaments, una borsa. Nòstre francès era segur pas daus mai pur e la responsa era totjorn la mesma : pita escharnida e auçament d’espanlas, sap pas, comprene pas, demandatz a quauqu’un mai. Caüsac , rendut d’èsser bradassat en rond dempuei demia ora, se rachet a Rachmaninof, passet sa testa esborissada per la fenestra, pardon monsieur, pourriez vous nous indiquer la rue Nouvelle du Port, s’il vous plaît ? La rue Nouvelle du Port ? Mais mon pauvre monsieur, elle ne s’appelle plus comme çà depuis trente ans ! (de segre) .
Joan Ganhaire
06/08/2016
Daus òmes que tomban, per Joan Ganhaire ( partida 2)
Episòde dos, onte fasem coneissencia coma Fernand Galichet...
Quau terrible secret gardava-t eu…Demoret mut e lo quite espectacle de Caüsac lerpant sas clucas negras a grands còps de lenga semblet gaire l’esmòure. Puei se lancet dins la confession dau mai grand crime que se puesche eimajar. Caüsac manquet se’n estranglar de rire. D’una votz blancha o grisa, contet son òrre forfach. Veiqui quarante cinc ans, tres mes e onze jorns, aviá donat rendetz-vos a una jòuna filha, e puei vesetz vos, a queu rendetz-vos, i era pas ‘nat. Aviá mielhs aimat anar ne’n veire una autra. Veiqui. D’un còp i a quauques jorns la culpabilitat li era tombat dessus quante, en neitiant son granier era tombat sus una vielha fòtò rosselarda ente aviá cregut legir lo blasme dins l’espiada de la dròlla. E lo veren s’era raletat dins sas venas, dins son còr,dins son esperit. Pus de durmir, pus de minjar, nonmas quilhs uelhs clars plens de repròpches. Benleu aviá esbocinat sa vita, benleu s’era merfonduda a l’esperar , benleu l’era mòrta de degreu, benleu l’esperava enquera… Dins lo dobte, sa vita a-d-eu era vengut un infern. Veiqui. Mossur Gaëtan Caüsac, fau me la tornar trobar, si l’es totjorn de queu monde, o per lo mens m’assabentar sus lo luòc ente jai sa despolha, que i ane li demandar pardon mai dins l’endelai. Era bra’ment tucat, lo paubre… Se foitet de genuelhs, trapet lo bas de la pelissa de Gaëtan, au perilh d’esversar lo gatge pissier que, justament, era trapat a voiatjar. L’ajudí a se tornar sietar e environí sas espanlas secoduas de sangluts d’un braç que faguí lo mai amistós que poguí...( de segre)
Joan Ganhaire


text:
Vene de passar una setmana en Sardenha. Me soi carrada d'assajar de parlar italian. L'aime aquela lenga. L'ostal èra penjat sus la mar e, en fàcia : la Còrsa.
Quauquas remarcas :
- lo Sarde aima de discutir amb tu ;
- las fedas sardas an lo pèl long ;
- son pas fòrts pels panèus : te demòra 20 quilomètres a far e, 100 m. après n'i a pas pus que 5 o alara encara 43 (quand i a de panèus...) ;
- tot es pus car qu'a l'ostal ;
- aurián degut pausar quauquas bombetas : l'urbanizacion es, de còps, pas tròp urosa ;
- la Còsta Smeralda es un paradís ;
- las vacas sardas son magras e nautas sus patas ;
- te fan de chòcòlats cauds que lo culhièr ten tot sol dins la taça ;
- lo "ciao" es tanben un "bonjorn" ;
- son totes "Fiat" ;
- lo ròcafòrt es a 36 € lo quilò ;
- i a una carrièira Cesare Battisti a Sassari ;
- Picasso seriá pas anat en Sardenha ?
- d'un pauc mai tornave sens cap de sovenir a l'ostal talament capitave pas a trobar quicòm de polit ;
- manjan d'ases e de cavals ;
- i a de nuraghi e de tòrres aragonesas de pertot ;
- las companhiás aerianas d'Alghero sabon pas ont es Clarmont-Ferrand (o assajan de lo sarrar de París, pas con...) ;
- las femnas son jocadas sus de talons de 10 cm ;
- anoncian las defuntadas sus las parets ;
- res se passa pas entre una ora e cinc oras de l'après-miègjorn : fan plangièira. Se sortisses dins aquela passa, i a pas que los toristas que son defòra ;
- quand la polizia t'arresta, fan cort, que se vòlon pas emmerdar a explicar las causas a d'estrangièrs : “Ciao !" ;
- alai, lo caotchoc del salon de la memina es un aure ;
- òm a France Inter, France 2, France 5 e France 3 Corse (ieu, aquò m'encanissariá, s'ère Còrsa, d'ausir aquel presentator del jornal còrse (en francés) sens cap d'accent) ;
- es gaireben totjorn limitat a 50 e i a de linhas blancas de pertot mas degús respecta pas res, levat los toristas, las doas prumièiras oras ;
- fan de fromatges que semblan de botarigas de pòrc ;
- comprene pas res al sarde (ausit a Orgosolo).
Alghero (a una ora d'avion de Girona, 5 oras d'Alghero a mon lièch) es lo Saint-Malo de la Sardenha. La vila a conservada la lenga catalana (la Sardenha a sovent cambiat de proprierari). Las carrièiras an lor nom dins las doas lengas (catalan / italian). Lo sarde, crese pas de l'avure vist escrich.
(Dedicacion especiala a Mela
dins la compausicion)
Orgosolo es un vilatge (amb de brigands, dins lo temps, veire lo film de Vittorio de Seta e, encara ara, de femnas vestidas de negre de pès en cap que van a la messa) ont un fum d'ostals an de frescas sus las parets (un bon conselh de mon mètge, amai se lo camin que i mena es pas aisit). Sus una paret : la lucha del Larzac amb la cardabèla. Me sentissiái coma a l'ostal ! N'i a tanben una facha per l'escolans de Mende.


text:
Eth sindic d’Aran, Francés Boya, a parlat clar. Ei eth moment de deféner er Estatut aprovat pera majoria des aranesi e es araneses, perque garantís eth nòste dret d’autonomia e era lengua pròpria, er aranés, aué en ua situacion d’incertesa pes recorsi d’inconstitucionalitat presentadi peth PP ath Tribunau Constitucionau. Ua demana ara quau s’aurien de híger es principaus fòrces politiques d’Aran entà hiscar ara retirada d’aguesti recorsi. Atau ac a manifestat en marc dera commemoracion deth 30au aniversari dera constitucion deth Conselh Generau Provisionau entà reivindicar era reinstauracion dera maxima institucion d’autogovèrn dera Val d’Aran. Peth sòn interès, reprodusisqui ara seguida era intervencion deth Sindic.
INTERVENCION DETH SINDIC D’ARAN EN ACTE DE COMMEMORACION DETH 30AU ANIVERSARI DETH CONSELH GENERAU PROVISIONAU (Aran, 2 de deseme de 2009)
Aué èm ací peth coratge d’ues persones que, sense mieis ne recorsi, mès damb tota era illusion e eth desir de hèr justícia istorica, entestèren en 1979 era reivindicacion democratica entà qu’Aran recuperèsse es sues institucions d’augovèrn per miei deth Conselh Generau d’Aran, reinstaurat ara fin en 1991. Èm ací en aunor ath sòn prètzhèt, qu’a permetut possar un moviment autonomista neishut hè dejà 30 ans e qu’a desembocat en un present d’assolidament e arrefortilhament der autogovèrn dera Val d’Aran en ua Catalonha modèrna, en ua Espanha plurau e democratica.
Coma aué, ère tanben un 2 de deseme, mès der an 1979. Alavetz, fòrça des presents ací s’amassèren ena Casa dera Vila de Vielha ena prumèra session deth Conselh Generau Provisionau, dempús dera sua constitucion eth 2 de seteme ena glèisa de Santa Maria de Cap d’Aran. Ena aguesta amassada de deseme, Arturo Calbetó siguec escuelhut secretari generau e, entre d’auti punts, s’aprovèc qu’era casa deth Senhor d’Arròs siguesse era sedença deth Conselh Generau Provisionau. S’acordèc dotar ath Conselh d’un umil pressupòst de 300.000 pessetes. Aguest ei un petit exemple que servís entà illustrar eth contèxte en qué dèc lum ath Conselh Provisionau. Tot ère per hèr e tot ère possible, coma diderie eth poèta. Se tractaue de començar de nau, de reempréner er hiu dera istòria, talhat en 1834, quan era Reiau Cedula abolic es institucions pròpries.
Artenhuda era majoria d’edat e quan, seguint er exemple, enguan a artenhut per prumèr viatge un pressupòst de 30 milions d’èuros, eth Conselh Generau d’Aran se sent damb era obligacion de reconéisher eth trabalh de toti aqueri qu’an precedit eth sòn prètzhèt, coma govèrn dera Val d’Aran, coma eth govèrn mès propèr des aranesi e es araneses amassa damb es ajuntaments, des que celebrèrem tanben, eth passat mes de mai, eth trentau aniversari.
Quan tot ère per hèr, quan, tot just, era democràcia daue es prumèri passi, es cargues elèctes locaus dèren eth pas decisiu entà sajar de recuperar eth camin perdut der autogovèrn, que non vedec era prumèra lei de regim especiau dempús de dètz longui ans de negociacion damb era Generalitat. Deishatz-me, en aguest punt, reconéisher enes persones d’Arturo Calbetó, Emilio Medan e Francisco Berdié, secretari generau e sots-secretaris deth Conselh Provisionau, respectivament, es lideratges e era capacitat des qu’amièren a bon pòrt es desirs deth pòble aranés entà tornar a èster, entà non pèrder era consciéncia de saber qu’èm vius, qu’èm ací e que i volem seguir damb totes es conseqüéncies.
Totun, aué podem assegurar damb gòi qu’eth camin dubèrt hè trenta ans ei fèrm e ben traçat, perque eth pòble aranés a decidit damb era sua volentat inquebrantabla de seguir-le amassa coma ua comunautat liura d’iguals, que vò pervíuer, en contèxte dera globalizacion, damb era sua identitat mès pregona e autentica e, per aquerò, mès valurosa, en passar de generacion en generacion, a trauèrs de persones de provenences ben dispariones en cultura, ideologia, classe o religion.
An passat 30 ans d’ençà dera constitucion deth Conselh Generau Provisionau. An passat lèu 20 ans d’ençà dera aprobacion dera lei d’Aran de 1990. Consolidat eth Conselh Generau d’Aran, ara èm en plen procès de revision dera norma de regim especiau entà assegurar er autogovèrn e aumentar era sua capacitat entà exercir es competéncies damb mès e mielhors garanties ath servici deth benestar des ciutadans e es ciutadanes.
En aguest periòde fructifèr entar autogovèrn, eth Conselh Generau a anat aquerit diuèrses competéncies en matèries plan fonamentaus entara vida vidanta des persones. Ara, en aguesta naua etapa, volem garantir era prestacion eficaça des servicis, sustot en aguesti moments de dificultats economiques entà fòrça familhes. Er autogovèrn non ei pas ua finalitat en si, senon qu’ei un mejan entà mielhorar es condicions de vida des persones a compdar dera proximitat, que permet dar compde de forma lèu immediata des decisions prenudes coma govèrn.
Se tracte, totun, d’apregondir eth marc der autogovèrn coma era expression dera volentat d’èster d’un pòble e de mielhorar eth bon servici as persones que viuen e trabalhen en Aran.
Permetetz-me, totun, de hèr ua referéncia ath moment actuau en qué mos trapam, quan er Estatut que mos a de perméter revisar e actualizar eth règim especiau se tròbe ara demora d’ua seténcia deth Tribunau Constitucionau qu’a de resòlver es recorsi d’inconstitucionalitat presentadi per un partit politic, dempús de tres ans d’ençà dera aprobacion dera norma en Parlament e enes Còrts e en referèndum peth pòble de Catalonha, a on tanben i cau includir ath pòble d’Aran. La voi hèr, aguesta referéncia, perque eth debat generat ar entorn dera “dignitat de Catalonha” afècte tanben ar autogovèrn aranés. Voi díder qu’era dignitat de Catalonha ei tanben era dignitat dera Val d’Aran, perque es recorsi interposadi s’adrecen tanben contra era identitat aranesa, er autogovèrn e era lengua pròpria. Tota ua afrenta contra era dignitat d’Aran e era sua lengua, que merite era desaprobacion deth Govèrn d’Aran e era sua demana entà retirar aguesti recorsi en Tribunau Constitucionau.
Voi profitar entà hèr ua crida a favor der Estatut, perque garantís eth dret d’autonomia d’Aran. Deféner er Estatut vò díder desvolopar un mielhor autogovèrn per miei d’ua naua lei de regim especiau. Deféner er Estatut vò díder garantir, per miei dera Lei d’Educacion, qu’er aranés sigue era lengua veïculara dera escòla. Deféner er Estatut vò díder arténher, per prumèr viatge, ua Lei der Aranés, er auantprojècte dera quau eth Govèrn dera Generalitat a elaborat entà desplegar era normalizacion complèta dera lengua en Aran e era sua promocion en Catalonha, coma lengua oficiau, segontes establís eth madeish Estatut.
Eth coratge demostrat pes que hè trenta ans s’anticipèren ath règim d’autonomia deth quau aué gaudim mos a de possar a deféner damb era madeisha veeméncia, fòrça e sapiença çò que mos aperten coma pòble que se bastís cada dia e se projècte en futur a favor des persones que, en cada moment, son e hèn Aran. Aqueth ei eth sòn exemple, aguest ei eth nòste prètzhèt.


text:
Haute-Avesnes
Haute-Avesnes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a 10 km de Arras
Située à 10 km d'Arras
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat d'Anautita Avesnes als sieus mainats mòrts per la França
Soldats Franceses e Aliats
- que pausan a Anautita Avesnes
Dormètz en patz
Remembratz-vos Guèrra 1914-1918
BARBAUX Lucien BERLAIRE Paul COPA Desirada (sergenta) CHRETIEN Charles DELOMEL Auguste DEVILLERS François (caporal) DUJARDIN Charles Louis HERBET Constanta HEUNET Jules (sergenta) HEUNET Victor LESAGE Augustin LESAGE Charles LEMAIRE Louis MARLE Zéphir (sergenta) RICHEBE Gaston (caporal) ROGEZ Alfred
Guèrra 1939-1945 WARNIER Auguste (maréchal dels abitatges cap de) HERBET Gérard (victima civila)
Campanha de Indochine LESAGE Augustin (garda republican)
La commune de Haute Avesnes à ses enfants morts pour la France
Soldats Français et Alliés qui reposent à Haute Avesnes Dormez en paix
Souvenez-vous Guerre 1914-1918
BARBAUX Lucien BERLAIRE Paul COUPE Désiré (sergent) CHRETIEN Charles DELOMEL Auguste DEVILLERS François (caporal) DUJARDIN Charles Louis HERBET Constant HEUNET Jules (sergent) HEUNET Victor LESAGE Augustin LESAGE Charles LEMAIRE Louis MARLE Zéphir (sergent) RICHEBE Gaston (caporal) ROGEZ Alfred
Guerre 1939-1945 WARNIER Auguste (maréchal des logis chef) HERBET Gérard (victime civile)
Campagne d'Indochine LESAGE Augustin (garde républicain)


text:
« Me soi conscienciosament aplicat a rire pas de las accions umanas, ni a las préner en pietat o en òdi ; sonque a las compréner ».
Spinoza 1)las traduccions de Spinoza demandan una competéncia dobla. Una en latin filosofic e l’autre dins las pensadas de l’autor. La frasa sembla una maxima, mas en realitat es integrada dins un contèxte. Aquí la version de Florian Vernet : Spinoza parla de son analisi de las situacions politicas, es a dire, tot çò que concernís la vida dels òmes en societat. Tractacus Politicus I,4 : Et ut ea, quae ad hanc scientiam spectant, eadem animi libertate, qua res Mathematicas solemus, inquirerem, sedulo curavi, humanas actiones non ridere, non lugere, neque detestari, sed intelligere… e per portar dins aquesta mena de recèrcas la meteissa libertat d’esperit qu’òm se’n servís de costuma per las matematicas, me soi conscienciosament aplicat a rire pas de las accions umanas, ni a las préner en pietat o en òdi ; sonque a las compréner.
J. Gibert
Matematicas a l’escòla mairala. A prepaus de la formation dels ensenhaires – decembre de 2011.
Fichas, fichièrs e traças escritas – novembre de 2009.
Produccions realizadas per de regents que seguisson la formacion continua « didactica de las matematicas » e presentadas al 6èn collòqui ISLRF organizat per la Bressola en març de 2016
Presentacion del trabalh realizat per la còla
Presentacion d’Anna-Laura TOBENA
References


text:
Caracal caracal
Caracal caracal al SanWild Wildlife Sanctuary (Africa del sud).
Caracal caracal
(Schreber, 1776)
244px
LC : Preocupacion menora
Estatut CITES
Annèxe I , Rev. del 28-06-1979
populacions d'Asie
Estatut CITES
Annèxe II , Rev. del 28/06/1979
autres populacions
Reparticion geografica
- Reparticion del caracal
Lo caracal (Caracal caracal), o lop cervièr del desèrt o lop cervièr de Pèrsia, es un felin d'Africa e d'Asia.
Caracal caracal es la sola espècia del genre Caracal.
Es un animal polit, long de 65 a 75 cm e naut, en mejana, de 40 a 45 cm. Sa coa mesura aperaquí 25 cm. Son còrs es pus deligat que lo dels lops cervièrs nordics, çò que ne fa un correire excellent. Sas longas aurelhas ponchudas, ornadas de topets peloses, melhoran encara la finesa de son ausida. Sa rauba unida d'un jaune falbe s'armoniza perfièchament amb la color generala del desèrt.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : genre Caracal Gray, 1843 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia ITIS : espècia Caracal caracal (Schreber, 1776) (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia UICN : espècia Caracal caracal (Schreber, 1776) (en)


text:
Monthly Archives: hereuèr 2017
Vielha, 27 de hereuèr de 2017.- Pendent era session ordinària deth Plen deth Conselh Generau d’Aran celebrada aué ena Casa deth Senhor en Arròs, s’a acordat era aprobacion definitiva per unanim...
Eth conselhèr de Territòri José Antonio Boya participe ena amassada de...
hereuèr 25, 2017
Vielha, 25 d’hereuèr de 2017.- José Antonio Boya, conselhèr de Territòri deth Conselh Generau d’Aran, participèc dijaus ena 11a reünion dera Comission de Consulta e Seguiment deth Plan de Gestion det...
Era recuelhuda selectiua ena Val d’Aran aumente 8,3% pendent er an 201...
hereuèr 24, 2017
Era recuelhuda dera fraccion organica s’incremente en mès d’un 40% en aguest periòde Vielha, 23 d’hereuèr de 2017.- Es resultats deth Servici de Recuelhuda, Transpòrt e Tractament des residus municip...
Eth Conselh Generau d’Aran “desova” trueites entà repoblar es diferent...
hereuèr 24, 2017
Eth Conselh Generau d’Aran, a trauès deth sòn Departament d’Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau d’Aran, an començat a “desovar” exemplars de trueita autoctòna en procès de fecundacion e quan arriba...
Er aranés, Pòl Tellosa Badía, membre deth programa annau de Tecnificac...
hereuèr 23, 2017
• Abel Moga Carracedo finalize 7au encara afectat pera queiguda en Vallnord. Era dimenjada passada, 18 e 19 de hereuèr, es riders aranesi deth Club Esquí Emotion e membres deth programa...
Eth Club CEVA artenh boni resultats enes competicions de Boí Taüll e C...
hereuèr 22, 2017
Alexandra Rufin deth Club CEVA 1èra en El Dorado Freeride World Tour Junior en Cerler Eugenia Brotons artenh dus pòdiums en U14 en Campionat de Catalonha de velocitat de Boí Taüll Es gojats e gojates...
Talhèr de Nutricion: Qué Minjam? A quini organs deth còs afècte?
hereuèr 21, 2017
Càritas d’Urgell , damb sedença en Vielha, damb era collaboracion deth Conselh Generau d’Aran entre d’auti a organizat eth Talhèr de Nutricion: Qué Minjam? A quini organs det...
Amassada deth Conselh de Politica Lingüistica der Occitan Aranés
hereuèr 21, 2017
Eth Conselh de Politica Lingüistica der Occitan Aranés s’a amassat ena sedença deth Departament de Cultura dera Generalitat de Catalonha en Barcelona. Ena reünion, qu’ei periodica, eth secreta...
COMUNICAT DETH CONSELH GENERAU D’ARAN
hereuèr 20, 2017
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, en nòm deth Conselh Generau d’Aran manifèste era sua condolença pera mòrt de Josep Palau, director d’Interior en Naut Pirenèu e Aran.  ...
Er aranés Tòn Cónsul Vivar participarà en Campionat deth Mon Junior en...
hereuèr 20, 2017
Tòn Cónsul e Alexanne Bouillon obtengueren ager dimenge, 19 de hereuèr, era minima en programa long per parelhes en campionat internacionau de patinatge artistic sus gèu: Bavarian Open, que les da et...


text:
Per çò que concernís Les Républicains, la dreita UMP associada a l'UDI, ai vist las aficas en Cerdanya, mas ne sabi pas mai, son discrets ; en campanha, cal far conéisser al pòble de Sud-Occitània lo superbe candidat que trabalha a Sciences-Politiques París.
Mas dins cada lista i aurà la compassion lingüistica occitana, una plaçòta per un candidat que sortirà quand un occitanista dins la sala o demandarà, ambe la question sul tèma. Levat benlèu al FN-BM (encara qué !... tot es possible), o la lista dissidenta del FN (perqué n'i auriá pas una)?
Fauta pus que la lista NPA, puèi los ecologistas dissidents, los comunistas alternatius, los maoïstas, enfin qué sabi !
Mas pel moment, d'idèas claras per Sud-Occitània (la novèla region electorala per las #Regionales2015), a part una subvencion aquí o ailà, n'en vesi pas. Trabalharai per las far conéisser se cal. E convençut, d'autres zo serà benlèu aprèp en debuta de decembre 2015.
Ieu m'agradariá un projecte politic ambiciós : 1 / una creacion per fusion d'una educacion regionala per totes ont l'occitan seriá una prioritat, 2 / una creacion d'un pòl mèdias en lenga occitana, catalana, lenga dels signes, e tot lo biais professional per zo fabricar INDEPENDENT, etc., 3 / una creacion d'una cambra regionala d'emplec, 4 / la fusion de totas las caissas socialas, de securitats socialas, en una sola per la region, sul modèl de l'Alsàcia-Mossella, 5 / una politica d'exportacion en collaboracion ambe Catalonha per èstre fòrt sul mercat mondial, 6/ enfin qué sabi, un programa occitan non pas per aver subvencions per las associacions occitanas e occitanistas, mai al delai, per devolopar una identitat occitana per tota la populacion e pas sonque per l'elita, e per una visibilitat clara per la region Sud-Occitània.
Pensi qu'aiçò es pas madur per aquelas eleccions de decembre 2015. Soi benlèu en avança, o benlèu que lo personal politic francés en Occitània es plan plan regionalistas, en retard sus Euròpa, e pas pro pel país occitan e sa dignitat sus aquesta planeta. Soi jà del personal politic qu'a pas pro popar als vièlhs e ineficaçes programas occitanistas de las annadas 1970, es benlèu per aiçò que la modèrnitat arribarà quora l'occitanisme politic cambiarà de generacion, sempre un pauc en retard, de generacion aprèp generacions d'electors de las regions d'eleccions del sistèma electoral francés.


text:
Lo sistèma d’immersion lingüistica es lo sistèma catalan d’ensenhament, es atacat pel poder central espanhòl (qu’espèra aplicar lo modèl francés coma Franco), es criticat pels nacionalistas de totas pèls en fRANÇA, corporatistas o sindicalistas, mas atanben de las associacions dels parents d’escolans.
Es l’unic sistèma acceptat e valorizat per totes los educators europèus, aqueles que crèson al multilingüisme ; èstre poliglòt serà pas per aquel sistèma, malgrat tot çò que pòdon explicar los «éducateurs» en cap del sistèma nacionalista francés. Aquel sistèma còpia lo sistèma d’imposicion d ela lenga del rei, en cap moment es democratic coma l’explica Michel Dubet a la SGEN-CFDT en 2010, aquel que fòrma dins las universitats d’Aquitània per exemple, e aquel qu’es près per referéncia per totes los partits centralistas franceses quora se li demanda conselh.
Ensenhar dins la lenga es la primièra laïcitat ; laïcos = çò qu’aparten al pòble en lenga grèga anciana ; l’occitan es la lenga del pòble qu’a bastit Occitània, e sa civilizacion de paratge, convivéncia e jòi, es bric la lenga administrativa francesa, nimai la lenga etnica, ni la lenga polida, cap la lenga d’una classa sociala. l’occitan es la lenga del pòble, per classa mesclada, es la lenga republicana per esséncia, per istòria. L’occitan es l’unic poder actual del pòble d’Occitània.


text:
A Montpelhièr, per la lenga lo 24 d’octobre l’unitat qu’ei ua necessitat absoluda
Lo 24 d’octobre se debanarà la grana manifestacion en favor de la lenga occitana a Montpelhièr. Que i serèi e que convidi tots los qui considèran que la lenga a besonh d’estar reconeguda a participar a aquera manifestacion.
Non soi pas shens saber las divergéncias exprimidas per quauques uns a prepaus de la decision suu lòc e la data de la manifestacion. Mes aquò ei pauc de causa comparat dab la necessitat d’unitat.
Lo sol messatge d’aquera manifestacion qui serà retiengut qu’ei lo sostien a la reconeishença de la lenga. E, çò’m sembla, qu’ei l’objectiu de totas las associacions, tots los grops, totas las organizacions e totas la personas qui tribalhan cada dia en favor de l’occitan.
Desempuish 2005 los occitanistas qu’an sabut har véder la lor capacitat de mobilizacion. Deus 10 000 de la prumèra manifestacion a Carcassona en 2005 dinc aus 30 000 de Tolosa en 2012 qu’avem podut préner la pagèra de l’interès que i avèva entà nosautes de ns’amassar atau entà díser la nosta determinacion a obtiéner lo desvolopament d’ua vertadèra politica publica en favor de la lenga occitana.
A maugrat las dificultats de comunicar en los grans mèdias, a maugrat l’espandiment deu territòri occitan qui complica l’organizacion d’ua manifestacion unitària, que son nombrós los qui reconeishen que podón tirar ua energia en aqueths rassemblaments entà poder contunhar lo lor tribalh au quotidian.
Aqueras manifestacions qu’an tanben dat au combat en favor de la lenga occitana un imatge nau. L’occitan qu’ei la lenga dita regionau mei parlada e qu’èra normau de que prengosse la prumèra plaça dens la capacitat de mobilizacion. Qu’avem aviat ua dinamica qui deu seguir.
Organizar ua grana manifestacion cada dus o tres ans qu’ei necessari entà dar arsec e energia a las navèras generacions. Los qui son vaduts desempuish lo començar deu sègle, desempuish 2000, qu’an besonh de sentir que l’occitanisme reivindicatiu no’s limita pas au combat locau. Los joens qui participèn a las manifestacions de 2005, 2007, 2009 e 2012 qu’estón marcats per aqueths eveniments. Que’n tirèn la leçon qui’s resumiva en frasas qui podoi enténer mei d’un còp : « qu’avem sentit que n’èram pas sols ! » o tanben : « qu’avem vist que d’autas personas pertot en Occitània pensans com nosautes » o enfin : « Adara que sabem que son nombrós los qui demandan çò que demandam ».
Legitimar un combat aus uelhs d’aqueths qui seràn los adultes de doman n’ei pas ua petita causa ; que poderem díser qu’ei quitament çò essenciau e necessari.
Comparat dab aquò, las divergéncias de l’occitanisme de uei suu lòc de la manifestacion o sus lo biais de l’organizar, que pesan pauc.
De mei, au sortir de la manifestacion de Montpelhièr, non i aurà pas arrés entà discutir tà saber de qui avèva rason, enter los qui volèvan anar tà Montpelhièr e los qui trantalhavan tà har lo viatge.
La sola informacion interessanta, la sola que l’Istòria e’s brembarà que serà de saber se los occitans seràn estats capables de s’amassar entà defénder la lenga.
Aviadas en disent « Anem Òc ! Per la lenga occitana ! » las prumèras manifestacions que prengón ua color hestiva, qui segón daubuns manquèn, còps que i avèva, de nhac reivindicatiu. Qu’ei ua critica qui’s pòt enténer. Tota critica que’s pòt enténer com tanben la causida deu lòc de la manifestacion mes tot aquò non dèu pas servir d’argument a ua non-participacion.
L’energia despensada en polemicas sus un eveniment qui ei lançat que serà mei plan plaçada en l’organizacion d’eveniments suplementaris qui’s pòden debanar en acompanhament de la manifestacion de Montpelhièr, que sia abans o après lo 24 d’octobre.
Pensem enfin que i aurà çò sembla un debat sus la ratificacion de la Carta europèa de las lengas regionaus o minoritàrias ; que seré triste qu’en circonstàncias atau non i avosse pas milierats de personas per las carrèras de Montpelhièr entà díser un còp de mei : « Anem Òc ! Per la lenga occitana ! » .
David Grosclaude


text:
• Òsca als paises qu'an decidit d'aculhir la misèra que nos ven de Siria e vergonha als paises, La Ongria sustot, que son pas dignes d'èsser Europencs.
• Vergonha a la possibilitat de daissar partir Martin Winterkorn, lo pdg de Wolkswagen demissionari, amb de milions d'euròs.
• Òsca als Catalans qu'an organizat un referendum (defendut per Madrid) per saupre de qué volián devenir : Vòlon sortir de la monarquia espanhòla e viure dins la Republica catalana. E vergonha als medias franceses (es a dire parisencs) que n'estrementisson.
• Vergonha a l'Arabia Saodita qu'es nominada al Conselh dels dreches de l'òme a l'ONU.
• Òsca al drapèu palestinian montat amb los autres drapèus davant lo bastiment de l'ONU.
• Òsca al polit espectacle de l'eclipsi totala de luna.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Sylvie Joly e Guy Béart.


text:
1204
Aquesta pagina concernís l'an 1204 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Anglatèrra acomençada doas annadas aperavans (→ 1202). Lo 6 de març, lei Francés ganhèron una batalha importanta ambé la presa de la fortalesa de Château-Gaillard. Amb aquela victòria, la rota de Normandia èra dubèrta. La màger part de la region capitulèt sensa resisténcia e lei mercenaris locaus passèron au servici de Felip II de França qu'assegurava de pagaments pus importants e pus regulars que Joan d'Anglatèrra.
L'unica resisténcia importanta foguèt aquela de Roan que resistiguèt 40 jorns a l'armada francesa. D'efèct, tot lo comèrci de la vila despendiá de sei liames amb Anglatèrra. Pasmens, foguèt totalament abandonada per Joan d'Anglatèrra que li mandèt ges d'ajuda. Après lei victòrias de 1203 e de 1204, Normandia, Anjau e Peitau (franc de quauquei ponchs de resisténcia, → 1205) reconoguèron la senhoriá dau rèi de França.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Alienòr d'Aquitània, duquessa d'Aquitània e rèina d'Anglatèrra.


text:
Pauc a pauc, pertot en Occitània, la politica lingüistica per la lenga occitana s’installa ; i a un endreit qu’es arribat ambe fòrça en 2009, per un vòt solemne, es lo Conselh Regional de Ròse-Alps. En 2009 an votat per una oficialitat de l’occitan e del francoprovençal, coma lenga essenciala de la region. Es un eveniment perqué fins a 2009, la presa de pausicion politica èra jamai estada tant clara, pertot en Occitània.
Lo seu president Queyranne sosten uèi la candidatura a las ‘primaires’ de Ségolène Royal, la mesma persona es venguda 3 oras visitar L’Estivada 2011, per encontrar e escotar totas las questions que pausa l’occitanisme de uèi, elegits o militants associatius. Ai jà agut lo temps d’escriure sobre aquela visita. La visita es estada fòrt discreta dins los mèdias parisencs e locals, e çaquelà Ségolène Royal èra en campanha, e pensa apondre la signatura de Peitieu-Charenta a L’Estivada 2012 ; benlèu coma presidenta de la republica ne farà mai ?
Dissabte, la jornaa dau patrimòni serà un pauc especiala pel poder de la decentralizacion en Ròse-Alps.
Aquela pausicion politica clara, pausa una reala question a los que fan de Provènça un espaci que las frontièras administrativa francesas ne fan lo maine d’intervencion, en fasent atencion de ne sortir Niça que fosquèsse occitana (nissarta o gavòta) o liguriana. Fòrça dons a-n aquela Provènça dal nòrd e al Dalinat del Sud per desvolopar una politica lingüistica per l’occitan : s’i espèra escòlas bilingüas (escòla de l’Estat), escòla Calandreta, panèu de signaletica, programas radiofonic (webràdio o FM), un programa sobre France 3, etc.


text:
L'amic Tederic, lo mèste de Gasconha.com
, qu'a decidit d'autrejar d'ara endavant estelas tà las comunas de Gasconha. Entà guanhar estelas, dinc a cinc tà ua comuna, que cau complir un o mei d'uns critèris fixats peu Tederic. Que son coma segueishen:
Que cau d'inscripcions en gascon dens las arruas, ne botar suu site wèb de la comuna, organizar ua hera annau deus produits locaus e regionaus, organizar vueita-solèrs deus bons, aver ua Banda, ua Calandreta, quilhar banèras gasconas
, organizar bessoatges dab las comunas d'Occitània o deu Bascoat, enterténguer lo patrimòni bastit, favorizar la convivialitat, los jòcs tradicionaus, la marcha de solaç, lo velo... .
Soi anat tà l'Isla de Baish (Gèrs), près Tolosa, entà véder dinc a quin punt tot aquò i èra present.
1- Las inscripcions en gascon
A l'Isla, que n'i a quauqu'uas, mès pas tròp. Que caleré continuar l'esfòrç de'n botar mei.
En prumèr, que i a las qui senhalan l'entrada de la vila.
E puish, que cau mencionar las de la plaça principau, la Plaça de l'Ostau de Vila:
Que i a duas placas en aquera plaça. Ua qu'ei estada hicada tà'n indicar lo nom :
A la glèisa Sent Bertran (fin deu sègle 18), ailàs non s'i disen pas nada missa en gascon, ça'm sembla.
Alavetz, las meas conclusions tà çò qui tòca au punt 1:
Que i a plan quauquas indicacions en gascon, vertat qu'ei, òsca!!! Mès non son pas pro. Que caleré generalizar la senhalizacion bilingüa en centre vila. A mei, botar en gascon MUSÈU CAMPANARI, be marcaré plan, aquerò !!!
2- Lo site web de la comuna
qu'ei sonque en francés, malaja!!!
Jo que i èi deishat lo messatget bilingüe qui segueish:
Car sénher,
Que trobam lo vòste site web fòrça interessant e d'ua gran utilitat entà tots los vòstes administrats e visitors. Totun, qu'arregretam que n'i aja pas cap de version en gascon. Esperam que nse'n poderatz prepausar ua lèu lèu. Atau lo monde que saberà que l'Isla de Baish es ua comuna fièra de la soa gasconitat e la lenga nòsta que se'n portarà plan miélher.
Plan coraument,
Cher Monsieur,
Nous trouvons votre site web très intéressant e d'une grande utilité pour tous vos administrés et pour tous les visiteurs. Cependant nous regrettons qu'il n'y ait pas de version en gascon. Nous espérons que vous pourrez nous en proposer une bien rapidement. Ainsi le monde saura que l'Isle-Jourdain est une commune fière d'être gasconne et notre langue ne s'en portera que mieux.
Bien cordialement,
S'i voletz hornir lo vòste, que'vs cau clicar aquí
.
3-La hera, lo vueita-solèr eca: que'm sembla que i a tot çò qui cau a l'Isla. A mei qu'an ua equipa de Rugbí
, non compta pas, aquò? D'acòrd, qu'an perdut dus còps contra Tuïr
, mès tots que sabem los de Tuïr que son tostemp dopats dab Byrrh
, alavetz, n'ei pas significatiu.
A mei, a l'Isla, que s'i tien lo hestenau Escota e Minja
(sic
, en gascon, se vos platz) qui's debana los prumèrs divendres e dissabte de julhet. Qu'ei un hestenau de musicas gascona e occitana. E com èm en Gasconha, qu'ei doblat per un hestenau de gastronomia (qu'escotam e que minjam, lo pè totau, qué). E, plan segur, que i a de bandas gasconas, enfin!!!
4- Calandretas e escòlas occitanas.
N' i a pas nada calandreta en Gèrs. La calandreta gascona mei pròishe qu'ei la de Murèth (un trentenat de km). Tolosa, dab las soas duas calandretas, qu'ei a un trentenat de km tanben (per la 4-vias). A L'Isla, que s'i pòt estudiar l'occitan au collègi Louise Michel e au licèu Joseph Saverne.
5- Banèras gasconas
A l'ostau de vila que i penjan lo drapèu occitan (lo de la region Mieidia-Pirenèus, probable), a costat de l'europèu e deu francés.
E suu sòu de la plaça, que i trobam lo blason de la vila on i figuran los leons gascons e duas crotz occitanas.
6- Peus ciclistas, l'Isla n'ei pas au "tòp". Totun, que i a las barcas e, a l'estiu, los pedalòs.
E que i a tostemp los guits (lits) e las aucas...Non son pas enguiserats, aqueris:
Té, qu'èi hèit picar lo peishàs, ça'm sembla !!! lol
Jo que disi que cau tostemp acabar dab ua musiqueta qui va plan :Mercat deu Gras A Samatan (tròç) - Verd e Blu
E com ja ac sabetz tots, los CDs de Verd e Blu que son de comandar a Menestrèrs Gascons
.
Fin finau, Tederic, quantas estelas tà l'Isla, segon tu????
PS Tà vs'assabentar mei suu musèu campanari d'Isla de Baish, que podetz véder las videos dab los explics EN GASCON ( de basa tolosana mès drin "akoinejat", de hèra bon compréner) en tot "clicar" aquiu
.


text:
Francis Peyton Rous
Francis Peyton Rous (n. 5 d'octobre de 1879 - m. 16 de febrièr de 1970) foguèt un patologista e professor universitari nòrd-american laureat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1966.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 5 d'octobre de 1879 dins la vila de Baltimore, situada a l'estat nòrd-american de Maryland. Estudièt medecina a l'universitat Johns Hopkins, ont se graduèt l'an 1905. Foguèt posteriorament professor de patologia a l'universitat de Michigan e membre investigador de l'Institut Rockefeller.
Moriguèt lo 16 de febrièr de 1970 dins la vila de Nòva York.
Recèrca scientifica[modificar | modificar la font]
Interessat en lo càncer, principalament en lo càncer de prostata, l'an 1910 aviá estudiat la possibla associacion d'un virus de creissença amb l'aparicion de tumors, mas foguèt pas fins lo 1947 quand atenguèt veire e fotografiar lo virus en causant del sarcoma. En contunhant amb la siá recèrca l'an 1951 atenguèt isolar lo virus de la leucemia en garris.
L'an 1964 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per la descobèrta del papièr dels virus en la transmission de divèrses tipes de càncer. Lo prèmi foguèt partejat amb Charles Brenton Huggins per la descobèrta del tractament del càncer de prostata amb ormonas.


text:
Auem de besonh passar dera mala gestion (podèr autoritari mau exercit) ara bona governança (podèr cooperatiu damb era participacion activa d’institucions, administracions, collectius, ciutadans…)
Mes : Junh 2006
Bones formes
Aranesisme civic
1. Era ciutadania. Aran ei ua comunautat de ciutadania, pas etnica, pas antropologica. Regís eth principi peth quau toti mos reconeishem coma subjèctes politics damb drets e deuers vincoladi en prumèra instància peth dessús d’ues autes consideracions.
2. Era cooperacion. Ei inutil sajar un sobiranisme que per natura òbvie es interdependéncies des diuèrsi àmbits d’ahèrs que coma es recorsi naturaus non entenen de termières. Podèr cooperatiu vò díder podèr compartit de tu a tu, federaument, damb ues autes administracions.
3. Era complexitat sociau. Se tradusís ena organizacion dera responsabilitat des qüestions que pòden generar conflicte (pluralisme ideologic, diversititat culturau e desigualitat socioeconomica).
4. Era unitat sense exclosion. Cau assomir d’un còp qu’era identitat ei un procès daurit, qu’amasse en present as actors que i a, sense apriòris deth passat, laguens dera eterogeneïtat damb eth dret a dissentir.
5. Era deliberacion publica. Mès tanben cau trobar ua sintèsi a partir dera discossion participada mès enlà des institucions qu’elabòre e decidisque sus çò que mos amasse. Non vò díder, per tant, simpla agregacion d’interèssi privadi.
(Tansevolhe a volut èster ua prumèra pensada d’un debat de país qu’a de besonh partir d’uns auti supòsits.)
‘Resaca’ postreferèndum
Mès era pregunta que m’enrède, non dirè que non me deishe dromir perqué non ei vertat (sagi de jàder a plaser), ei totun ¿qu’an volut díder es que non an volut díder arren? S’aguestes votadères non sòlen lheuar passions en cap país democratic auançat, dilhèu vò díder qu’Aran gaudís d’ua democràcia lèu ara grèga, e eth Conselh ei ua sòrta d’agora a on se delibère publicament, damb transparéncia. E alavetz a partir d’ara cari es mies critiques peth foncionament dera maxima institucion…
Me semble que mos calerà hèr ua grana pensada. Solet non posqui. Pensi tà deman ena propòsta d’un aranesisme civic, a on regisque eth principi de ciutadania, qu’amasse sense exclusions e que propòse eth pacte damb Catalonha e Espanha e que pensi que de bèra manèra a consagrat eth madeish Estatut… Non sabi…
Finau de carrèra
Sens dubte, ua des melhors assignatures qu’a estat era deth bar: quin aprenentatge eth dera tertúlia dera vida! Era politica, es libes e era literatura, es amors e es sèxes, es confidéncies e es arrirs mès sonori dera facultat. Ai, e ara qué? De moment, deman, en dia dera Hèsta d’Aran, pujaram tath país, e dimenge, votaram a favor deth nau Estatut. Votar ‘non’ ei autant de mediòcre: ei ua rabieta que mos deishe estordidi demorant un aute Zapatero improbable. ¿E non parlauem dera carrèra? Me desviï, me desviï…
Ara òc que i èm!
Mès aué sabem que non sonque Carlos Barrera explòte a granes dòsis eth personalisme, senon que li an gessut aprenents. Quan eth presidencialisme s’exercís ath límit en un sistèma democratic eneth quau es Institucions son era garantia primordiau contra es excèssi des capricis des governants, subergessen volentats individuaus qu’ath marge dera accion conjunta de govèrn se pensen igual de legitimades. Quauquarren d’açò i a ena luta peth podèr enes institucions franceses.
Mès non mos desviem damb solemnitats editorializantes. Era causa ei qu’eth cap de Cultura s’a despenjat damb un anonci qu’a arrequilhat ath madeish Síndic. Josèp Loís Sans votarà en contra der Estatut mentre eth Govèrn deth quau ne forme part s’i a posicionat a favor. Damb ues autes paraules, un cargue de confidança desafie era volentat deth Govèrn de votar a favor dera naua norma institucionau basica de Catalonha. Ara òc que i èm!
E totun, encara i a mès e non sai s’ac poiram soportar… Ath viatge, eth cap de Comunicacion semble demanar eth cap deth cap, era expolsion deth republican deth Govèrn convergent, perqué ei un « desafiament massa gròs », que « non a retorn ». Ua auta volentat individuau se pronóncie. Moria, moria, ¿se trenque eth tripartit Barrera–Sans–Colomines?
Non ei un cisma ne dilhèu se cau deishar enganhar pes aparences, mès semble er inici d’un tour que lhèue mès passions qu’eth francés e deth quau de ben segur qu’eth Govèrn non en harà tanta promocion. « ¿Ua corsa peth podèr? ¿Ua reprimenda publica entà arténher quòtes mès nautes de responsabilitat? », se pregunten des dera oposicion maishanta. Non, Satan opositor. Coma cristians era melhor actitud ei sénter santa misericòrdia pes membres der Executiu. Ei un principi teologic, que coma exvocacionable non posqui reprimir… Oposicion, non hèsques eth tòn papèr!
Quin paperòt, es deth ‘non’!
Bèn, bèn… que non se me borre er arridolet! Escotarè bèth discurs de bèth conselhèr deth mèn Govèrn, tà enténer aumens tantes ès dubèrtes coma es qu’acabi d’amassar.
Fòto de El Mundo


text:
1827
Aquesta pagina concernís l'an 1827 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Participacion navala francesa a la Guèrra d'independéncia de Grècia au profiech de l'insureccion grèga. Ansin, ambé de naviris britanics e rus, un grop de vaissèus francés ataquèt la flòta otomana dins lo pòrt de Navarin e la destruguèt. Pasmens, lo govèrn, qu'èra opausat a aquela operacion, obtenguèt ges d'avantatge d'aqueu succès. Aquò permetèt de blocar la logistica turca e lo mandadís d'una expedicion terrèstra l'annada seguenta.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Lo 6 de mai, lei fòrças otomanas averèron la batalha d'Analatos qu'entraïnèt la capitulacion de l'Acropòli d'Atenas. Après aquela batalha, lei govèrns francés, britanics e rus prepausèron una mediacion per acabar la guèrra que foguèt refusada per leis Otomans lo 6 de julhet. Aquò entraïnèt l'intervencion d'una flòta coalizada francobritanorussa, cargada de sostenir l'insureccion grèga. Lo 20 d'octòbre, destruguèt la flòta otomana a Navarin (6 000 tuats e 60 naviris destruchs).
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Après una pausa dins lo corrent de l'ivèrn 1826-1827, leis ostilitats ambé Pèrsia acomencèron tornarmai en mai. Fins au mes d'octòbre, lei Rus avancèron en Armenia e prenguèron Etchmiadzin, Nakhitchevan, Abbasabad, Erevan e Tabriz. Après aquelei desfachas, lei Pèrs deguèron demandar la dubertura de negociacions de patz.
En Grècia, Russia contunièt de sostenir l'insureccion e participèt a l'ofensiva navala còntra la flòta turca a Navarin après lo refús d'una mediacion comuna ambé França e lo Reiaume Unit per acabar la guèrra.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Après una pausa dins lo corrent de l'ivèrn 1826-1827, leis ostilitats ambé Russia acomencèron tornarmai en mai. Fins au mes d'octòbre, lei Rus avancèron en Armenia e prenguèron Etchmiadzin, Nakhitchevan, Abbasabad, Erevan e Tabriz. Après aquelei desfachas, lei Pèrs deguèron demandar la dubertura de negociacions de patz.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Prepausicion de l'engenhaire e matematician francés Jean-Victor Poncelet (1788-1867) de modificacion de la fòrma dei palas dei ròdas dei molins d'aiga. Aquò permetèt d'aumentar lo rendement dei ròdas de 30% a 60%. Pasmens, lo modèl de ròda Poncelet foguèt pas construch avans la fin deis annadas 1830.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la lèi fondamentala de l'electrocinetica que porta son nom per Georg Simon Ohm (1789-1854). Pasmens, aquò foguèt alora totalament ignorat per la comunautat scientifica e la lèi foguèt tornarmai descubèrta per Claude Pouillet en 1834 qu'ignorava tenir un predecessor.
Fotografia[modificar | modificar la font]
Aquela annada (ò benlèu la precedenta), lo Francés Nicéphore Niépce (1765-1833) capitèt de prendre de fotografias novèlas gràcias a una chambra sorna, una lentilha e una placa cubèrta d'una substància fotosensibla principalament facha de betum de Judèa. En particular, realizèt la fotografia pus anciana coneguda a l'ora d'ara (lo Ponch de vista dau Gras).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 d'agost - Deodoro da Fonseca, president de Brasil (m. 1827)
- 15 de novembre - Joan Francés Blader, magistrat e escrivan occitan (m. 1900)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de març - Pierre-Simon Laplace, matematician francés (n. 1749)
- 5 de març - Alessandro Volta, fisician italian (n. 1745)
- 26 de març - Ludwig van Beethoven, compositor e musician francés (n. 1770)
- 8 d'agost - George Canning, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1770)


text:
Saint-Hilaire-Fontaine
Saint-Hilaire-Fontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Caserius
(Lista pas exaustiva)
- Thareau -
A aquel endroit, la " Cressonne " se li tira a el en la Loire, après aver-i recorreguda las bocages del Morvan Sud. La Loire èra una via d'aiga fòrça freqüentat fins a Modèl:La s sègle e suls bòrds del fleuve se trobava lo pòrt de Thareau ont èran extraches los sables per la fabricacion del veire a la Granda Lòtja de Forns. Los vaissèls partissián amb lo veire manufacturé
- Hameaux
(liste non exhaustive)
- Thareau -
À cet endroit, la " Cressonne " se jette dans la Loire, après avoir parcourue les bocages du Morvan Sud. La Loire était une voie d'eau très fréquenté jusqu'au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle siècle et sur les bords du fleuve se trouvait le port de Thareau où étaient extraits les sables pour la fabrication du verre à la Grande Halle de Fours. Les bateaux repartaient avec le verre manufacturé
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòrt de Thareau al bòrd de la Loire, èra antany una parròquia del nom de Aulnay, amb una glèisa e lo sieu cementèri. Aquela curació aperteniá a la Abbaye de Sant-Martin de Autun, donation confirmada per una bulle del Pape Alexandre III, refugiat a França, en 1164[1].
Le port de Thareau au bord de la Loire, était autrefois une paroisse du nom d'Aulnay, avec une église et son cimetière. Cette cure appartenait à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, donation confirmée par une bulle du Pape Alexandre III, réfugié en France, en 1164[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°XVIII.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°XVIII.


text:
A la vèlha de la novèla annada , lo governament vous desira una bona annada.
Sera una annada de caumatge e de cencha sarrada.
Los beneficis del CAC 40 seran parièrs que los de 2007; mas totas las usinas an plan comprès , qu'avia l'astrada, e lo fuòc vèrd, de poder deslogar a massa.
En 2009 seran 200 000 pel mens a èstre deslogat e de segur mai quand vesem consi l'ANPE torcis los chiffres.
Lo governament va donar d'argent, lo nòstra a las bancas. Aquò's una bona novèla non?
La Posta , EDF GDF , TDF , France Television , l'Educacion Nacionala, la Policia e la Gendarmaria van totes perdre d'emplècs. Per donar al privat qu'aima pas cap l'Estat. Es pas bèla la vida? Ièu t'emerdi , mas dona me d'argent.
per melhorar encara las causas , los 35 oras son estadas suprimadas e la retirada serà possible a comptar de setantas ans.
E la securitat sociala es de longa rosigada de tost costats, que i a tot una còla de mètges UMP a l'assemblada nacionala cochats de la crevar.
Alara lo còp que ven, per pietat, vos prègi d'èstre mai de 53 % (del darrièr còp) a votar per el .
Dins un libre plan conegut, "Capitalisme de desastre" Naomie Klein, diguèt que los capitalistes sabian crear una crisi , quand èra necessaria per far d'argent a massa. Pareis qu'es aquela mena de crisi que traversem ara, una crisi artificiala , facha , segond los esperits majors del liberalisme ultra tal Milton Friedman, per tornar metre las mostras a l'ora. Per que cadun saupèsse la man que lo noiris (sic). Una remesa a l'ora facha per enriquesir los rics e aroinar las familhas. E remembrar als renegaires de se calar.
Quand òm vei , çò que se passa arar amb los colegians (Drey) los terroristes de "Tarnac" la recerca de droga dins los licèus e collègis , la repression sindicala, òm pòd se dire que sai que
la mafia capitèt perfièchament de far passar son biais de terrorisar lo monde.


text:
18/09/2017
Donar per far plaser
Divendres passat, aviá rendetz-vos a la fiera espausicion de Perigüers e ai viscut un bon moment de pas creire. Coneissetz benleu lo Piaron Folharet e lo Nadau Ribeiròu de Las Belutas dau Canton de Moissidan. Eran quí, tots dos, Piaron 89 ans mai Nadau 86, l'acordeonista emb son pitit diatonic Mengascini e lo chantaire e dançaire coma sa femna Joana, eran quí per far dançar lo monde de la fiera sur l'estand dau Bornat dau Perigòrd.
Podriam pensar qu'a lor atge, aurián benleu agut quauquaren mai de far, mas pas dau tot, eran venguts plan bien 'bilhats. Piaron aviá portat son chareton plan ben calculat per botar son instrument e se sietar "e botar 'na roquilha en estiu", emb daus pegasolets "occitan". Me parlet de son molin, de sa familha, era sejaire de mestier. L'aviá vist un còp far daus sketches coma sa femna sur scena. Parlet de son "mentor" Marcel Piaud, de son plaser de jugar de las danças tradicionalas, daus instruments... A format daus jòunes come Nicolau Puech. Nadau, se, era maçon de mestier. Es membre actiu dau talhier de lenga de Sent-Laurent-daus-Urmes. Escriu e ditz daus textes en occitan, chanta plan ben e es un dançaire de prumièra bora. Son cosins, quilhs dos òmes. E son daus vertadiers passaires de lenga e de cultura, d'un biais simple, pròpche. Dins un monde de mai en mai complicat, barrat, egoista, son la pròba viventa que podem viure d'un autre biais, una novela pròba que la musica, lo chant, la dança fan lo monde melhor e fan venir vielh d'un bon e brave biais.
Damandatz a Piaron de jugar una pita borrèia ? Zo fará, còp-sec : los dets enquera lertes corren sur los botons. Damandatz "La gerba bauda" a Nadau ? Entau fara. Una pita chançon a dos ? Pas de problema ! E totjorn aimables, disponibles, modestes...Uros e que nos fan uros. Fan ço que fau. Son « Los de qui cau », coma ditz en gascon lo grope Nadau. Crese qu'an totjorn estat entau, semblan aver quinze ans: l'espiada maliciosa, lo rison a la pòta, totjorn lo mot per rire. Son virats devers los autres, pas devers se-mesme. Te fan viure un bon moment. An de las chausas interessantas a dire. Sabe que son mai d'un, los que son entau en Perigòrd, que se son jamai plantats de parlar occitan e pasmens parlan plan ben francés, qu' an jamai renegat ço que son e zo vòlen partajar. Donan per far plaser e se far plaser. E ben continuatz entau, jugatz, chantatz, dançatz, parlatz, si 'os plai ! Setz daus exemples per n'autres, jòunes mai vielhs. Vos saludem ben bas, Piaron e Nadau !
Denis Gilabert.
De plus en plus d'élèves séduits par l'occitan en Aquitaine
Voici un lien vers l'émission consacrée par France 3 sur le sujet, dans les classes de Martial Peyrouny au collège/lycée Bertran de Born a Périgueux.
A ne manquer sous aucun prétexte et à faire tourner sur vos réseaux!
http://france3-regions.francet
19:15 Publié dans Actualitats, actualité, Ensanhament de la lenga, enseignement de l'occitan | Lien permanent | Commentaires (0)
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 24 de setembre 2017
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que l'emission occitana dau diumenc 24 de setembre 2017 sur França Blu Perigòrd se debanara excepcionalament a 14 oras en directe de l'estand dau Bornat dau Perigòrd a la fiera espausicion de Perigüers a Marçac d'Eila.
Lo convidats seran "Los Caps Negues" de Bazas que seran en concert lo 7 d'octòbre a la Filatura de Perigüers per una serenada Cabaret òc, organisada per Lo Bornat.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
19:08 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Noms de lieux occitans, par Jean-Claude Dugros
L'occitan freg, freja /fred, freda, signifie froid, froide. Il définit des endroits mal exposés ou naturellement froids. On le trouve en nombre important dans nos toponymes : Combe-Frege à Douville en 1615 (Comba Freja /coumbo fréjo/, vallon froid) ; Fonfrède à Eymet et Font Frède à Couze-et-Saint-Front, écrit Fonfrege en 1680 (Font Freda /foun frédo/, fontaine, source froide ; francisé en partie en Coste-Froide, à Castels, il était écrit Coste Frege en 1774 (Còsta Freja /costo fréjo/, côte froide). Il existe de nombreux autres exemples.
Joan-Claudi Dugros
17/09/2017
Conférence de toponymie
Dans le cadre des « 24 heures du patrimoine local » de Saint-Pierre-d'Eyraud , Jean-Claude Dugros donnera samedi 23 septembre à 20 h 30 au foyer rural , une conférence sur la toponymie du Périgord . L'entrée est gratuite.