text:
Granda sinagòga de Bordèu
La granda sinagòga de Bordèu es una de las màgers sinagògas d'Euròpa. Es lo sèti de la comunautat sefardita e lo principal luòc de culte israelita de la metropòli gascona. Venguèt « monument istoric » en 1998.
La preséncia d'una comunautat jusieva à Bordèu data de fòrça sègles enrè. Cresquèt considerablament après la promulgacion del Decret d'Alhambra (31 de març de 1492), pel qual los Reis Catolics decidiguèron la percaça dels jusieus de la Peninsula Iberica. Fugissent las persecucions de l'Inquisicion, fòrça d'eles decidiguèron de s'installar mai enlà dels Pirenèus, constituissent una comunautat activa e prospèra en Occitània e en França. La comunautat jusieva bordelesa floriguèt al cors dels sègles, en tot balhar mantun grand nom dins los domenis de la literatura, de las arts, del comèrci e de la politica (Gradis, Raba, Nunés Pereyra, Pereire, Mendès...).
A la creacion del Consistòri Central per Napoleon, se creèt un consistòri regional a Bordèu en 1808. Un an mai tard, se fondèt a son iniciativa una granda sinagòga dins la carrièra Cauçaroja. Dessenhada per l'arquitècte Arnaud Corcelle, s'inspirèt liurament de l'arquitectura orientala. Centre neuralgic del quartièr jusieu, aquela bastissa monumentala foguèt victima d'un terrible incendi al cors de l'an 1873.
En seguida d'aquel sinistre, los representants de la comunautat decidiguèron de bastir un santuari novèl, que sa realizacion foguèt confiada a l'arquitècte André Burguet, puèi, après la mòrt d'aqueste darrièr, als arquitèctes Charles Durand e Paul Abadie filh. Las òbras començèron oficialament en 1877 e acabèron en 1882. Lo 5 de setembre del meteis an, siá lo 21 d'Elol de 5642 del calendièr ebrieu, la granda sinagòga de Bordèu foguèt inaugurada e dobèrta al culte.
Durant l'ocupacion alemanda, la sinagòga, saquejada, foguèt lo luòc d'embarrament dels jusieus qu'avián pas capitat de s'enfugir a temps. Prèp de 1 600 familhas i foguèron empresonadas abans d'èsser deportadas vèrs los camps d'exterminacion de Dachau e d'Auschwitz-Birkenau.
Uèi per uèi, se quilha dins una carriereta (carrièra del grand rabin Josèp Cohen) leugièrament vèrs la carrièra de Santa Catarina e demòra un dels paumons de la comunautat jusieva bordelesa. Los servicis del matin e del ser s'i tenon cada jorn.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
L'estil atretzena l'estetica neogotica e las corrents orientalistas alavetz en vòga dins una partida d'Euròpa. Lo vaissèl mesura 36 m de longor e 26 m de largor. La façada monumentala es cantonada de doas torres. Lo projècte inicial prevesiá que foguèsson perlongadas per dos bulbes de basa octogonala, mas aquò fasent pas l'unanimitat (qualques unes dels membres de la comunautat i vesián una influéncia crestiana pro manifèsta), se suprimiguèron los fons destinats a lor acabament.
L'interior dispausa de plan basilical antic e se compausa d'un vaissèl principal separat dels collaterals per una seria de catòrze colomnas de Corint (sèt de cada costat). Al nivèl superior se tròban las tribunas (mekhitsa), espaci tradicionalament reservat a las femnas.
Al fons del santuari, se situa l'Arca Santa (Heikhal), plaçada dins una granda arcada en arc ultrapassat. Una cortina de velós (Parokhet) de color granada li servís d'escrinh.
La partida centrala de la sinagòga es ocupada per una estrada (Tebah) ont ofícian los ministres del culte. Es precedida d'un monumental candelièr de sèt brancas (menorà) de prèp de 4,5 m de nautor.
La cobèrta de l'edifici es una estructura metallica en tòla rivetada, òbra dels talhièrs de Gustave Eiffel. Aquela palastra metallica es amagada per una vòuta de quèrba de panièr bordada de breçòls transversals e l'ensems s'elèva a mai de 16 m. Aquesta disposicion permet un espaci interior de granda amplor qu'intensifica l'efièch de monumentalitat de l'edifici.


c: text/html

text:
Lo departament tira son nom dau riu de Var, perque avans 1860, aqueu riu n'èra lo limit orientau, e mai s'ara lo riu es completament dins lo departament deis Aups Maritims. Quand lo Comtat de Niça intrèt dins l'estat francés en 1860, trobèron que fariá pas un departament pron gròs doncas li ajonhèron la part orientala dau departament de Var (region de Grassa, Canas e Antíbol) per ne far, amb lo Comtat de Niça, lo departament novèu deis Aups Maritims. Lo departament de Var ansin perdèt sa frontiera amb lo riu de Var, pasmens n'a gardat lo nom.
Var es un departament forestier: 56% (341 000 ha) de la superficia es boscós. Var possedis un relèu variat amb doas parts geologicament diferentas: la part calcària sus tot l'Oèst d'un axe Tolon-Draguinhan, e una part cristallina a l'Èst: lei massís ancians dei Mauras e de l'Esterèu.
Lei principaus massís costiers son:
lei Mauras (bèla cima 771 m) e l’Esterèu (bèla cima 618 m) a l'Èst dau departament, que son de sòl cristallin.
Lei plans au Nòrd dau departament coma lo Plan de Canjuers s'auçan gradualament de 500 a 1000 m. Au Sud e a l’Oèst d'autrei plans coma lo plan dau Siu Blanc au Nòrd de Tolon, son a una mejana de 400 a 700 m d'altitud.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pèira de Palèrme
La Pèire de Palèrme qu'ei ua placa monumentau de basalte on son marcats (sus la duas caras) los noms deus purmèrs sobeirans (mitologicss o reaus) de l'Egipte antica en bèth mentàver los noms deus monarcas desempuish la Ièra dinc a la Vau dinastia.
Qu'ei datada per aquesta rason de la Vau dinastia egipciana.
Que ho aquesida en 1877 peu Musèu de Palèrme e, au cors deu sègle XX mantuns autes tròç que hon descobèrts ; la loa apartenença a la Pèira de Palèrme qu'ei sovent discutida, com ac ei tanben lo contiengut informatiu d'aqueth document oficiau e de propaganda. Que demòra de tot biais ua hont d'informacion suber un periòde ancian e mauconegut de l'istòria egipciana qui's pòt confrontar dab d'autes honts de dats.
Segon Nicolas Grimal, la lista deus sobeirans reaus qu'i ei aubèrta dab lo rei Her-Aha.


text:
Macron qu’ei presentat com portaire de nautat, de modernitat, de diferéncia en mestior de poder. Qu’ei er’imatge dat peths cargats de propaganda dab er’ajuda deths mèdias. Tot aquerò que serveish tàd estujar era continuitat ena defensa deths interés der’imperialisme francés. Que la voi notar ací, que’s manifèsta de tira en çò d’aperat luta contra terrorisme.
Per luta contra terrorisme que i a de véger per extension era politica estrangèra, engatjada de tira, viste hèit, shens desbat, en ua espècia d’evidéncia, que mes arrecebuda en’unanimitat de quasi tots. Er’integracion deth Estat d’urgéncia en Dret comun que’n constitueish un aute aspècte. Athèu que’s pòt esperar encara ua cèrta arresisténcia democratica dijà engatjada drin.
« França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme »
Autanlèu un deths discors prumèrs, E. Macron que parlè dera miaça terrorista. D’arremercar aquera question qu’aucupa ua plaça importenta ena politica francesa. Darrèr que i a tota era « filosofia » d’un nacionalisme francés aras pretensions « universalistas », en hèit tà sosméter pòples e ua politica estrangèra tostemps per natura neocolonialista e imperialista. Aquerò qu’ei explicit hèra ena aquesta frasa : « Que defenerèi França, eths interés vitaus, eth messatge, er’imatge. (…) França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme. »
Eths « interès vitaus », expression qui torna sovent, que son « interès » en dehòra deras fronteras deth Estat francés, tà’s gahar riquessas e servir era situacion de poderosas entrepresas plan segur. Que justifica totas eras entrepresas neocolonialistas e imperialistas. Presentadas ena ua envelòpa ideologica : « eth messatge, er’imatge », qu’ei a díser, Revolucion de 1789, « patria dera democracia » e deths « drets deth òmi ». Tot qu’i ei, tot qu’ei tornat afirmar tà contunhar eras intervencions militàrias, eras basas militàrias, er’armada d’intervencion, eras allianças reaccionàrias (Estats-Units, Israèl, Egipta, Arabia Saudita, …) Mensh d’ua setmana après er’installacion, Macron qu’anè entà Mali tà confirmar aquera politica e notadament era dera « França-Africa ». Uei mes de 4 000 sordats que son engatjats en Africa, d’« especialistas » que son en Libia e en Irac, directament engatjats ens combats. Eth comèrci deras armas que contunha. Era nominacion de Le Drian, ancian cap deras armadas, com ministre deths ahèrs estrangèrs, qu’ei un signe deths maishants entà pòples, tàra diplomacia e tàra patz futura.
Macron qu’a causit ua luta dab fòrça, intervencions militàrias, bombardaments, tot çò qui entraina tensions e sentiments de mesprètz, frustracions, malícia… N’ei pas guèrra qui serà era solucion. Aquesta n’a pas amuishat guaire d’eficacitat grana per Afganistan, Libía, Irac,… Aqueth terrorisme que putsa en intervencionisme imperialista com en vueit ideologic e politic deishat peths nacionalismes e socialismes arabes, arrasons e arguments d’arresisténcia e d’ofensiva de cap aths Estats imperialistas.
Lavetz, Macron que’s presenta vertaderament ena seguida de Hollande com cap de guèrra. Qu’envita a un engatjament mes importent deths Estats europèus, en arrecercar atau ua generalisacion der’intervencionisme. En díser er’esfòrç militari qu’ei eth mielhor antidòt ath desvelopament deth terrorisme islamista, qu’engatja per longtemps eth Estat francés ena guèrra non declarada, que’u hica ath costat der’imperialisme american e’ras suas aventuras. Que rebat ua analisi faussa deth terrorisme e deth djihadisme.
Çò d’inquietant e qui n’estó pas guaire soslinhat qu’ei era plaça auhèrta aras fòrças armadas francesas ena societat. Quan Macron e ditz : « Peras “ fòrças vivas ” dera nacion, qu’èi volgut dar eth reng prumèr aras fòrças armadas ». Qu’ei ua promocion estranha der’armada e inabitau. Tot d’un còp qu’aucuparé ua plaça navèra ena politica interiora com exteriora ? Quina influéncia ens decís e causidas politics? Mes de poder deishat ar’armada tostemps mes presenta peras carrèras en tota escadença, perlongament dinc ara fin d’annada deth Estat d’urgéncia, tot aquerò qu’anóncia un ambient particular e permanent com ua miaça vertadèra tà democracia. Mes n’i avó pas supression deth Estat d’urgéncia enas promessas electoraus ?
Banalizacion deth Estat d’urgéncia
Hèr deth Estat d’urgéncia ua lei permanenta de Dret comun que seré era solucion ath perlongament deth Estat d’urgéncia. Er’arresisténcia que s’organisa contra aqueth torn de passa passa. Denonciat peth hialat Etat d’urgence/antiterrorisme, compausat d’organisacions com Amnesty International, Collectif contre l’Islamophobie en France, Greenpeace France, Human Rights Watch, La Quadrature du Net, Ligue des Droits de l’Homme, Observatoire international des Prisons, Syndicat des Avocats de France et Syndicat de la Magistrature, …. e d’universitaris e de cabinets d’avocats.
Qu’acusan aqueth projècte de tèxte de deishar ua plaça importenta ath sospieit, e que mes de non pas simplament perlongar eth Estat d’urgéncia mes de’u perennizar en hèr ua lei de Dret comun. Perquisicions e assignacions administrativas que poderàn estar d’ara enlà de practicas abituaus.
Eth mes grèu dangèr d’aqueras mesuras que serà er’emplec d’interdiccions de sejorn e donc de’s desplaçar, que poderàn èster emplegadas contra tot militant de quina causa que sia. Atau eras manifesatcions occitanistas que poderàn èster pertocadas ad aquera futura lei, en efèit que poderàn èster consideradas com hèr domau ara seguretat interiora. Aquera lei futura non serà pas solament contra terrorisme mes que serà un domau aras libertats de circulacion, de manifestar, e que permeterà totas eras estigmatizacions.
Com l’escrivó er’avocat Emmanuel DAOUD, avocat ath collègi deths avocats de Paris, « qu’èm de cap a un Estat policièr ». (12 de junh de 2017 – Médiapart) E d’ajustar que i averà era creacion d’ua policia especiau deth terrorisme, ua policia administrativa, que serà un domau vertadèr ara desseparacion deths poders e ara proteccion deras libertats publicas e endividuaus. Que poderà i aver domau ara circulacion libra de daubuns pr’amor de comportaments considerats com sosten o adesion a de tèsis terroristas. Que senhorejarà eth sospieit. Eth Ministre der’Interior com eths Prefèctes que seràn libres d’assignacion a residéncia shens eth jutge judiciari. Eth poder executiu qu’averà tota era plaça. Eth article 66 dera Constitucion enonciant eth jutge judiciari com « gardian dera libertat endividuau » qu’ei estremat.
Finaument çò d’arregetat deth quinquenat de Valls e Hollande que l’am dab Macron. E que’ns parla de cambiament, de nautat, de modernitat, d’ubèrtura. En prumèr, que podem constatar era continuitat en un Estat tostemps mes arrepresiu e’ra seguida deras aventuras imperialistas.
Alan Sibé
Inf. : « Occitanisme politic, Rompeduras » d'Alan Sibé, 7 carrèra deth Pic de Mieidia — 65200 Banhèra-de-Bigòrra — Tarifa : 20 € (+còstas d'enviada).


text:
Eintracht de Francfòrt
L'Eintracht de Francfòrt (en alemand Eintracht Frankfurt) es un club alemand de fotbòl de Francfòrt de Men fondat en 1899. Lo club jòga adara en Bundesliga alemanda.
Somari
Palmarés[modificar | modificar la font]
- Liga dels Campions :
- Finalista : 1959.
- Copa UEFA (1) :
- Venceire : 1980.
- Copa Intertoto (1) :
- Venceire : 1967.
- Campionat d'Alemanha (1) :
- Copa d'Alemanha (4) :
- Campionat d'Alemanha D2 (1) :
- Campion : 1998.
- Campionat d'Alemanha de Sud (4) :
Estadi[modificar | modificar la font]
L'Eintracht de Francfòrt jòga a la Commerzbank-Arena. Aquel estadi a una capacitat de 51 500 plaças.
Famoses jogaires del club[modificar | modificar la font]
Alemands[modificar | modificar la font]
Estrangièrs[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (de) (en) Sit oficial


text:
Estadi Monumentau Antonio Vespucio Liberti
L'Estadi Monumentau Antonio Vespucio Liberti (var : Estadi Monumental...), mei conegut dab los noms de Estadi Monumentau o Monumentau o Estadi de River Plate) qu'ei l'estadi deu club argentin de fotbòl River Plate. Qu'ei situat a Buenos Aires dens lo quartièr de Belgrano, a la termièra deu quartièr de Nuñez (dab lo quau b'ei mei que mei associat).
Qu'ei l' estadi màger d'Argentina e lo lòc on e's debanè la finau deu Campionat Mondiau de Fotbòl de 1978.
Que ho inaugurat lo 25 de mai de 1938 a l'escadença de la rescontra enter River Plate e lo club urugaian Peñarol. A l'epòca b'èra pas acabat e lo son ceucle qu'èra pas barrat ; per aquesta rason que ho chafrat la Herradura (lo her de chivau en castelhan.
Lo ceucle deu hèr de chivau que ho barrat en 1955 [1] mes dab ua tribuna inclompleta e mei baisha que non pas las tres autas.
En 1978, a l'escadença de la Copa deu Monde de fotbòl, que vadó estadi mondialista (l'estadi principau de la competicion, on e's joguè la finau) e la darrèra tribuna que ho competada.
Qu'ei egaument lo lòc on e's debanan los concèrts de massas deus artistas de grana renomada e deus grans espectacles com, per exemple : Bon Jovi, The Ramones, The Rolling Stones, Madonna, Robbie Williams, David Bowie, Paul McCartney, Roger Waters, U2, Guns N' Roses, Michael Jackson, Rod Stewart, Eric Clapton, Red Hot Chili Peppers, Slayer, Aerosmith, The Police, Evanescence, Keane, Beck, Metallica, Kiss, Tina Turner, Franz Ferdinand, Peter Gabriel, Bruce Springsteen, Ozzy Osbourne, Bob Dylan, AC/DC, Velvet Revolver, Korn, Black Sabbath e High School Musical. Los grans grops argentins com Soda Stereo, Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota e Serú Girán qu'i hen los lors gran concèrts de massas.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ El Gráfico, Especial N° 5. River Plate, historia, presente, futuro. Buenos Aires : Atlátida, 1963.
Estadi : Lo Monumentau - La Maquina - Superclassic - Jogadors
- Jogadors famós : Carlos Peucelle - Bernabé Ferreyra - Adolfo Pedernera - Félix Loustau - Ángel Labruna - Juan Carlos Muñoz - José Manuel Moreno - Ubaldo Fillol - Norberto Alonso - Sergio Goycochea - Enzo Francescoli


text:
Migennes
Migennes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a una vintena de quilomètres de Aussèrra a la cœur del Yonne, Migennes es al confluisson del Armançon e del Yonne.
De mai, Migennes es lo ponch de sortida del canal de Bourgogne #qu'acaba la siá carrièra a Sants-Texans-de-Losne distant de 242 km.
Située à une vingtaine de kilomètres d'Auxerre au cœur de l'Yonne, Migennes est au confluent de l'Armançon et de l'Yonne.
De plus, Migennes est le point de départ du canal de Bourgogne qui finit sa course à Saint-Jean-de-Losne distant de 242 km.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels registres portats l'an 2004 an provat #qu'a Modèl:La -s- i aviá dels abitants a l'epòca de la edat del bronze. Dels mosaics e unes autres objèctes en datant de l'epòca gallo-romaine testifiquin la ancienneté del luòc. Migennes Se nomenava Mitigana (mièg dels marais) jol Empèri romain.
Aquela vila deu la siá reputacion a la siá estacion @dénommer Laroche-Migennes en 1918 e tanben per i aver #èsser moquée per un chansonnier de talent, Jean Raymond « Laroche Mimi, Laroche Migennes èca. » al temps del vapor.
La borgesiá de Joigny (10 km nòrd-oèst) e de Aussèrra (20 km al sud) desirava pas pas aver los nuisances sonòres e poussiéreuses de las locomotores a l'espera en las estacions de triages a l'epòca del vapor. Jos pression, elas dégageaient dels fums cargats de partícules de carbon. A parièra distància de Dijon e de París per permetre l'escambi d'aqueles locomotoras, la decision #èsser presa : lo depaus èra doncas idéalement situat. Dempuèi lo TGV, l'estacion es pas mai que l'origina o lo terminus dels trens TER per Aussèrra, Dijon o París parca de Lion e estacion de Bercy. Aquela vila dépérit uèi lentament dempuèi que los trens de grandas linhas l'an abandonada en lo moment del bastiment de la linha a granda velocitat #que passa a una desena de quilomètres d'ailà en lo bòsc de Othe. Es luènh lo temps ont los trens internacionala tala que 217, 218, 219… connectavan rapidament l'estacion de Laroche-Migennes a totas las grandas vilas del Miègjorn, dels Alpes o de Itàlia sens aver de besonh de cambiament de tren.
Des fouilles menées en 2004 ont prouvé qu'au XIVe sègle abC. il y avait des habitants à l'époque de l'âge du bronze. Des mosaïques et autres objets datant de l'époque gallo-romaine attestent l'ancienneté du site. Migennes se nommait Mitigana (milieu des marais) sous l'Empire romain.
Cette ville doit sa renommée à sa gare dénommée Laroche-Migennes en 1918 et aussi pour avoir été moquée par un chansonnier de talent, Jean Raymond « Laroche Mimi, Laroche Migennes etc. » au temps de la vapeur.
La bourgeoisie de Joigny (10 km nord-ouest) et d'Auxerre (20 km au sud) ne souhaitait pas avoir les nuisances sonores et poussiéreuses des locomotives en attente dans les gares de triages à l'époque de la vapeur. Sous pression, elles dégageaient des fumées chargées de particules de charbon. À égale distance de Dijon et de Paris pour permettre l'échange de ces locomotives, la décision fut prise : le dépôt était donc idéalement situé. Depuis le TGV, la gare n'est plus que l'origine ou le terminus des trains TER pour Auxerre, Dijon ou Paris gare de Lyon et gare de Bercy. Cette ville dépérit aujourd'hui lentement depuis que les trains de grandes lignes l'ont abandonnée lors de la construction de la ligne à grande vitesse qui passe à une dizaine de kilomètres de là dans la forêt d'Othe. Il est loin le temps où les trains internationaux tels que 217, 218, 219… reliaient rapidement la gare de Laroche-Migennes à toutes les grandes villes du Midi, des Alpes ou d'Italie sans nécessiter de changement de train.


text:
19/12/2008
Un ostal en Tèrra d'òc
Se cercatz un polit ostal en Tèrra d'òc per vos venir pausar, ai çò que vos cal : http://ostal-occitan.chez-alice.fr
Emma Calvé (1858-1942)
Emma Calvé es nascuda a La Sala (Decazeville - 12) en 1858 e es mòrta a Milhau (12) en 1942.
Emmà a cantat dins totes los operàs del monde. La Callàs davant l'ora.
Aviái ausit sus Inter, un jorn, que contrarament a las altras divàs, ela èra d'acòrdi per se far enregistrar. Las altras volián pas : la votz èra tròp cambiada pels instruments d'enregistrament de l'epòca e aquò lor fasiá vergonha. Aquò fa qu'avèm, sus de bandas, la votz d'Emmà. Frederic l'Odéon ne passèt un tròç, un jorn, dins son emission de musica classica, "Carrefour de l'Odéon" sus Inter. Emocion...
Un matin de la setmana passada qu'anave al trabalh, escotave Inter e aussise que, a l'Operà Garnièr de París, avián barrada una caissa de plomb n'i a 100 ans amb defença d'i tocar. Calguèt esperar 100 ans davant la tornar dubrir. L'an dubèrta aquesta annada e, dedins, i a d'enregistraments d'Emmà...
En 1900, crompèt lo castèl de Cabrièiras, al ras de Milhau. Aquí, convidava sos amics (Enric Molin, Calelhon…) del Grelh Roergàs e dançava la borrèia amb elses. Molin o conta dins "En tutant lo grelh" Emmà aimava la lenga e la cultura d'òc.
Es entarrada al cementèri de Milhau. La soi anada veire. Quand arribère davant sa tomba, un catàs rós i èra jagut, s'i solelhava. I a tanben sus sa tomba un pichon bacin pels aucèls, per que li vengan cantar.
15/12/2008
L'Avairon jost la nèu
Sèm jost 40 cm de nèu. Pòde pas pus ni montar, ni davalar la carrièira de mon vilatge...
Podètz veire sus la fòtò junta que sèm braves... E, encara, avèm lo lum ! Lo vilatge d'a costat a pas cap de lum dempièi dimenge matin. S'an una chiminèia, va plan, se n'an pas an freg ! E los congeladors ! E los qu'an pas que l'induccion per cosinejar !
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Nantas
Nantas (en galò Naunnt, en breton Naoned, en francés Nantes) es una vila de Bretanha e un pòrt en riba de l'ocean Atlantic. Es lo capluòc de la region francesa dels Païses de Léger e del departament del Léger Atlantic.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Nantas es situada a proximitat de l'ocean Atlantic, al començament de l'estuari de Léger e au jonhent del riu Erdre e de Léger.
Istòria[modificar | modificar la font]
Nantas foguèt la capitala e la mai granda vila de la Bretanha istorica.


text:
04 septembre 2010
Un còp franc que fa parlar d'èu
L'annada passada vos aviáu parlat d'una conferença prevista a l'ENS embé John W. M. Bush, dau MIT, qu'a parlat de la fisica dau balon, d'un còp franc de Roberto Carlos etc. Eri estat un pauc estonat per aquesto subjècte mais fin finala ièr siáu tombat per còp d'asard sus un article de Scientific American que parlava dau meme còp franc, e que citava de noms d'autrei còlas que l'estudiavan. Per mostrar que la question es estada estudiada depuèi longtemps, an citat un vielh papier japonés de 1998 (que sa bibliografia fa encara referença a un libre de 1972 e un article de 1985). Si podriáu pensar que despuèi lo temps qu'estudiam aquò, ja sabem tot. E bé vesiblament non : se Scientific American a escrich un article es a l'occasion d'un nòu article dins IOP per de francés de l'escòla politecnica.
E aquò es pas fenit : aquesto matin, que pensaviáu pas mai en aquò, mi desrevelhi, vau legir Le Monde... e tombi encara sus un autre article que parla dau papier parisenc. Aquò fa un molon d'articles ! Es abituau qu'un fisician d'aici d'ailà causisse de parla d'una cauva un pauc amusanta, mais un tau bocan mediatic sus un subjècte anecdotic...


text:
Los noms e las situacions dins ‘queu bilhet autoficcionau son subretot pas inventats e donc quo es benleu qua’iment la vertat… Vaque !
Bau ! Tòst seguit per un bruch de veire que s’esbocina, bradadint-bradadau !
Queu dissabde aprep mieijorn, lo Piaron ‘chabet de copilhar la darriera tomata per la boirar dins lo topin, ente i aviá, preparats, des lo mandin-tornat dau merchat, de la rebarba, de l’aubergina e dau sucre. La preparacion aviá facha son aiga, las tomatas meitat vertas erian ‘quí per far de la matièra e contrabalançar la sabor agra de la rebarba. L’aubergina, ela, era ja confita, adonc vint minutas a cueire e quò sera ‘chabat per cinc topinots de confitura de mai.
Quilhs lemosins jamai contents, ilhs son pas coma los autres que fan dau dissabde un jorn de lesers dins de grandas zonas ente se balha a veire sus daus « 4×3 » la victòria dau grand capital ; victòria pas tant granda d’aver embrenar lo mot « confitura » per exemple, que de far anar querre e minjar ‘quela merda coma ‘na lechariá.
Lo Piaron aguet jamai de grandas eideias politicas e far las confituras eriá mai lo biais de segre ‘na cultura que d’aucuns volián creire mòrta, que far de la propaganda per la descreissença ; o b’etot se v’autres aimatz mielh, far seu l’avis qu’avant de chamjar lo monde devem nos chamjar d’abòrd.
Vint minutas a cueire, lo temps d’anar butinar lo oèb. Tradicion vòl pas dira contra totas formas de modernitat, chaçorculhor lo jorn, cibernaute la nuech, contradiccions de queu temps.
Vint minutas a cueire, lo pece Mandrilinuxat ‘lumat, veiquí nòstre Piaron preste a picar sus l’iconeta Opera en queu dissabde apres mieijorn. Dins la partida corrièl, un messatge : fòrum occitània +++bloguitge malhum de blògs – 1 nouveu messa… +++
Lo bloguitge es ‘na initiativa bela d’un autre lemosin, lo Maine, evangelisada sus son blòg per entau far vonvonar « occitan – linga d’òc » sus los motorcharchadors, Google per los americanisabanits. Lo fòrum es ‘na forma de gleisa per ‘quela novela creiença :
-Far dau flus RSS…
-Fau consolidar los liams
-Avetz obludar mon sit (ò!ó)…
Lo Piaron fuguet jamai un menor, adonc, lo veiquí de segre l’un dos preires, l’Einocent. Las directivas dau jorn son gropadas dins un bilhet. Nos faudrá far dau « google bombing auvernhas » auèi. Lo Piaron reviret quò coma ‘na forma de demarchatge sus lo modèl ben conegut daus Temonhs de Jehova ; quò es de dire : anar far chiar la gent lo dissabde mandin dabora per parlar de la supra-intelligéncia extra-terrestra nomada de la vetz : Dieu, Allah, Santa Vierja setz nombrós auèi per la partoza.
-Faudrá far mai d’un bilhet emb los mots : cuou, colha, popa, gai TBM, filhas desvetudas, violada au mitan de la messa.
E nostre Piaron picet los liams daus bloguidors e de las bloguidritz, semblarai que quò fai dau trafic e que quo es important per los motors de charchas.
I a doas preiressas dins la secta, la Mela e la Lutz o b’etot Sens-Titol (sabetz que la charcha d’un chafre occitan es ‘na granda ocupacion occitana, un pauc coma lo clafotis-rapieta). Sus queu darrier joèb un’imatge de la Marion Cotillard sus ‘na cuberta plan ben facha.
Se troba que lo Piaron, ‘quí a Orleans dins lo grand nòrd, a passat quauques seradas emb la pita Cotillard. Viviá dins queu temps ‘na vita eteronormalisada emb ‘n’actrizt de teatre, la Sonià. l’una es la copina de l’autre, veiquí ma mair, careças mon chin, coneisses mon frair. Breu de las relacions socialas per zo dire tot emb una.
Lo Piaron se tornet ‘pelar la prumiera vetz ente dins ‘na cosina, eu disset :
« Ses pas actritz te ? »
Silenci a l’entorn de la taula.
« Benleu m’as vist dins « taxi » ? »
« Non, vau jamai veire los films sus las ustras provençalas filmadas camerà sus l’espanla e jostitrats ne’n sud-Finlandés. Non, qu’es dins un daus mai grands films francés. ‘Ten te ! Aquí benleu, i sei « la belle verte« . Ai adoooooooooooooooooooooooooooooooooorat ».
« Mas i a ‘gut solament 6000 entradas e « tax… »
La Sonià de dire ‘quí :
« Te’n fas pas, qu’es son costat « critica » coma dins l’esquetche daus desconeguts »
« E vives…emb queu tipe… »
« Am dos liechs separats… gai… per lo logier… »
La banda meròriala es pas de prumiera qualitat e quauquas vertats son perdudas per totjorn, mas veiquí un pauc la tenor dau messatge preparat per nòtre Piaron per se far mossar dins los comentaris sus lo blo…
Bau ! Tòst seguit per un bruch de veire que s’esbocina, bradadint-bradadau !
La fenestra es duberta sus la vita dins la rua. Ren, mesma pas ‘na bagnòla d’ebolhada, un fanatic de fotbòl de mòrt. Ren. Lo goiat dau veisin juga a far pin-pon sus lo trepador. Mas quò qu’es queu bruch de veire. Un auseu dins n’a vitra ? Los Bush-Laden ?
Lo Piaron viret la testa dins la direccion de la soá cosina per veire ‘na fumada grisa que s’espandissiá dins la lonjor de l’apartament.
Meeeeeeeeeeerda. ‘Na explosion de confitura ! Mas quò n’eisista pas, quò mesma dins ‘na novela merdica escrita ne’n occitan. D’anar veire los degalhs lu faguet visar l’ora e constatat que surfava lo pas-tròp-nèt dempuei ‘na ora dèmia.
Meeeeeeeeeeerda, la topinada es bruslada. Puta vierja !
Bon, lo Piaron trobet entau l’origina de las fumadas, mas l’explosion. S’interrogava quante auvet un bruch, coma dire, un pauc coma ‘n chabretaire a la debuta. La pòrta de l’armari se dubret tota sola, laisset tombar ‘na chausa iranga-roja.
Flau ! De la confitura citrolha-tomata. Un topinot mau barrat, doas setmanas de fermentacion e veiquí ‘na bomba artisanala tota trobada contra lo grand capital.
Aprep quò, ben, l’autre grand colhon de Piaron netiet lo gas d’un biais, l’armari d’un autre e v’autre que setz ‘quí de legir de las conarias : ‘natz donc veire dins vòstra cosina.


text:
28/02/2013
Ne'n demòra enquera jos las fuelhas ( parucion DL papier dau 21 de feurier)
La lenga se parla enquera sur la plaça dau Coderc,oc-ben, en plen còr de Perigüers!
De las Cassandras m'avian dich : «tu verras , il n'y en a plus...».Laidonc, me sei botat en chamin per platussar(1) un pauc coma los merchants jos lors grands chapeus. Prumier contact a la broa(2)dau merchat: «Bonjorn!Parlatz la lenga?».Reponsa: «Un pauc, mas ai pus talament l'abitud, chercha mos mots» dins una lenga plan correcta. L'òme m'envoiet chas d'autres e quò comencet! Los locutors , qu'es un pauc coma los botareus, quante ne'n trobas un ...Lo Gilles Chinours de Bruelh, volalhier, la Georgette Larnegie de Sent-Peir de Chinhac, polalha e confituras, las doas amijas Huguette Lafaye e Jacqueline Chaminade de Vern que venden daus braves legumes, canards e polets. M' aplanti(3) un brave moment a l'estalatge de Françoise Reuquier de Vern , plan coneguda per sas pomas , erbas , vielhas varietats de tomatas en estiu, per parlar coma son pair, lo Raimon un brave joùne òme octogenari de Rofinhac, plan risolier, que platussa coma los clients de sa filha. Me disset aver trobat un còp tant de botareus(4)que falia una chareta tirada per un ase. A «Milhac-Oie», parli coma lo Raphael Chartroule et sa mair , la Liliane qu'era regenta e se sovenguet d'aver rencontrat Marcela Delpastre ...E n'i en aviat , a plens paniers! Lo Pascal e la Lucette Reydy de la Chapela Gonaguet, que venden a Lisla e Brantosme tanben ...Talament que vos ai botat lors noms e fotòs sur lo blògue! Laidonc , zo vesetz ben , los locutors son pertot , fau nonmas drubir los uelhs, s'en apruiemar(5), dire quauques mots magics e vos tornaretz a la maison emb vòstre plen panier de paraulas! Quò es decidat: irai veire las autras plaças ! Guilhem FRANCES
(1)-discuter(2)-l'orée(3)-je me suis arrêté(4)-cèpes, champignons(5)-s'en approcher.
Biais de dire: «Au grun de la sau»
A la croque au sel.
Mot à mot: au grain du sel. Si cette expression est la traduction exacte pour «à la croque au sel», elle est aussi employée comme équivalent de «à la bonne franquette»: convidar quauqu’un au grun de la sau, inviter quelqu’un à la bonne franquette. Micheu CHAPDUELH
Les commentaires sont fermés.


text:
-51
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -51 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Mòrt dau faraon Ptolemèu XII. Sa filha ainada Cleopatra VII e son fiu Ptolemèu XIII li succediguèron. Un maridatge — nominau car Ptolemèu XIII èra encara un enfant — aguèt luòc entre lei dos.


text:
Sindicatures electoraus
Qüestions e arresponses sus es sindicatures electoraus
Qui velhe pera transparéncia era objectivitat deth procès electorau?
Era Sindicatura Electorau de Catalonha, configurada coma un organ independent e imparciau que s’afecte ath Parlament de Catalonha, ei era responsabla de garantir, damb competéncia en tot eth territòri de Catalonha, era transparéncia e era objectivitat deth procès electorau, e er exercici efectiu des drets electoraus.
Qui configure era Administracion electorau?
Era Administracion electorau ei formada pera Sindicatura Electorau de Catalonha, es sindicatures electoraus de demarcacion, es burèus electoraus e era Administracion electorau deth Govèrn dera Generalitat de Catalonha.
Es sindicatures electoraus e es burèus electoraus son organs independenti e non seguissen instruccions, ordes ne resolucions de cap auta institucion, lheuat des adreçades pera Administracion electorau e es sindicatures electoraus as burèus de vòte, e es dera Sindicatura Electorau de Catalonha adreçades as sindicatures electoraus de demarcacion.
Mès informacion:
- Capítols VI e VII dera Lei deth referendum d’autodeterminacion.


text:
Bouvines
Bouvines es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
==Istòria==
La descobèrta d'un cementèri mérovingien testifica del ancienneté de l'aucupacion del luòc. Sembla en particular que fòrça d'ora un pont i i aja #èsser édifié per traversar la Marca. L'origina del nom es pas pas establida : poiriá venir siá del flamenc bouvino, #que significa tèrra conreada, siá del gallo-romain. Un diplôme de 899 de Charles lo Chauve menciona per en un autre luòc un luòc trucat Bovingole del temps que la charte del comte de Flandre l'an 1002 fach estat de Villa bovinas.
Lo 27 de julhet 1214, lo rei de França Philippe Auguste i atenh la batalha de Bouvines sus una coalicion formada del comte de Flandre Ferrand de Portugal e de l'Emperaire Otton IV de Brunswick.
Las fòrças en preséncia :
- Una coalicion pujada e pagada per Jean sens Tèrra (absenta de la batalha). A l'entorn de 24 000 òmes, #que 2 000 chevaliers.
- Lo ost francés de Philippe Auguste, Robert de Dreux, ne Pòrti Eudes de Bourgogne. Aperaquí 20 000 òmes, #que 1 500 chevaliers.
L'estrategia de las coalisés n'èra de delimitar e metre en tenaille las fòrças reialas francesas mas l'estrategia portada per Jean sens Tèrra fracassèt, perque la espionnage bat lo sieu plen. Prevenguda d'un eventual atac sus doas tèstas, una de las parts de l'armada francesa dirigit pel futur rei Louis VIII esclafa las tropas anglesas a la Batalha de la Ròca-a los-Fraires (lo 2 de julhet 1214). Gràcia sustot a la resisténcia héroïque de la fortalesa comandada per Guillaume de las Ròcas. Jean sens Tèrra dintra alavetz en Angleterre e daissa un nombre important de maquinas de guèrras. Es fòrça probabla que la destinada de la batalha de Bouvines s'i siá jogat aicí a La Ròca als Fraires. Jean sens Tèrra se tròba pas mai #qu'amb una sola part de los sieus aliats : aquela de Otton IV de Brunswick.
Las fòrças de l'ais reagrupen una granda part de las fòrças basadas a Valencianas, dirigidas sustot per Otton IV de Brunswick. Aquel darrièr vòl rapidament eliminar lo rei de França. Las fòrças francesas tròban una bretxa sul flanc esquèrre enemic e prenon a revers las tropas flamenques, la laspanada es violenta e dona l'avantatgi rapidament a las fòrças francesas. Otton IV fug la batalha #que i aviá perdut.
Aquela batalha, atenguda per una armada essencialament compausada de miliciens de las vilas francesas contra una armada de nòblas e de féodaux d'especialistas de la guèrra, a #èsser descricha entre autras per Georges Duby coma un dels eveniments fondators e constitutius de la nacion francesa e del sentiment de appartenance a la França, almens pels abitants de la conca parisenc. Se se'n crei las fonts, aquela victòria a #èsser chaudement celebrada pel pòble, amassat a l'entorn del rei, #çò qu'a contribuit a lo sieu prestige. Es benlèu ailà lo començament del mythe popular del bon rei, #que pas se effondre #qu'amb la Revolucion.
La découverte d'un cimetière mérovingien atteste de l'ancienneté de l'occupation du site. Il semble en particulier que très tôt un pont y ait été édifié pour traverser la Marque. L'origine du nom n'est pas établie : il pourrait venir soit du flamand bouvino, qui signifie terre cultivée, soit du gallo-romain. Un diplôme de 899 de Charles le Chauve mentionne par ailleurs un lieu appelé Bovingole tandis que la charte du comte de Flandre en 1002 fait état de Villa bovinas.
Le 27 juillet 1214, le roi de France Philippe Auguste y remporte la bataille de Bouvines sur une coalition formée du comte de Flandre Ferrand de Portugal et de l'Empereur Otton IV de Brunswick.
Les forces en présence :
- Une coalition montée et payée par Jean sans Terre (absent de la bataille). Autour de 24 000 hommes, dont 2 000 chevaliers.
- L'ost français de Philippe Auguste, Robert de Dreux, Duc Eudes de Bourgogne. Environ 20 000 hommes, dont 1 500 chevaliers.
La stratégie des coalisés était d'encercler et mettre en tenaille les forces royales françaises mais la stratégie menée par Jean sans Terre va échouer, car l'espionnage bat son plein. Prévenue d'une éventuelle attaque sur deux fronts, une des parties de l'armée française dirigée par le futur roi Louis VIII écrase les troupes anglaises à la Bataille de la Roche-aux-Moines (le 2 juillet 1214). Grâce notamment à la résistance héroïque de la forteresse commandée par Guillaume des Roches. Jean sans Terre rentre alors en Angleterre et laisse un nombre important de machines de guerres. Il est fort probable que la destinée de la bataille de Bouvines se soit joué ici à La Roche aux Moines. Jean sans Terre ne se retrouve plus qu'avec une seule partie de ses alliés : celle de Otton IV de Brunswick.
Les forces de l'axe regroupent une grande partie des forces basées à Valenciennes, dirigées notamment par Otton IV de Brunswick. Ce dernier veut rapidement éliminer le roi de France. Les forces françaises trouvent une brèche sur le flanc gauche ennemi et prennent à revers les troupes flamandes, le choc est violent et donne vite l'avantage aux forces françaises. Otton IV fuit la bataille qui était perdue.
Cette bataille, remportée par une armée essentiellement composée de miliciens des villes françaises contre une armée de nobles et de féodaux spécialistes de la guerre, a été décrite entre autres par Georges Duby comme un des événements fondateurs et constitutifs de la nation française et du sentiment d'appartenance à la France, au moins pour les habitants du bassin parisien. Si l'on en croit les sources, cette victoire a été chaudement fêtée par le peuple, réuni autour du roi, ce qui a contribué à son prestige. C'est peut-être là le début du mythe populaire du bon roi, qui ne s'effondre qu'avec la Révolution.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
{{Comunas de|insee=59106


text:
Mèrda mèrda mèrda ai ai ai ........Hiller.
Sèm arribats al caireforc de la
Cinquena (V) e darrièra republica (que l'espèri)farlabicada per Miquèl la
Colèra , un dels avatars numeròs un de la familha Debre, coma lo
prototipe ultra jacobin , un brave enlusernat que voliá far córrer
las fedas ambe los automitralhairas sul Larzac, que donèt pas de
tota sa vida , que «bonhur» a la drecha financièra e d'idèas
capbordas( poblar la Corrèza ambe d'orfanèls creòles) . Mas tre nascut qu'avian pas qu'una idèa : consí far per que
los rendièrs ganhan mai ? Una pensada pivelanta e torturanta , una
cachavièlha a l'encòp que trapèt lo PS , coma la gripa , los
Jospins , Rocard e autres «roges, palles coma los mòrts» e los autres socialistas "financièrs" , Barre , Balladur, e autre Lecanuet , Chaban
Delmas, qu'arribavan pas de cutar, ren que de somiar que los rics se
poscan fugir devèrs Caraïbas, Jersey e pièger encara Soïssa. A
mai qu'èra pas sonque lor idèa mas lo del triptica oblidat del
premi Nobèl ( al revèrs de Kissinger e de Pinochet de Videla ( ai
un dobte pels dos darrièrs) , rapòrt al transferiment de moneda, del
trabalh cap al capital, es a dire los nominats : Reagan , Tatcher
et JP Two.
Consí se congostar d'aquel moment
rar. De veire la republica de l'estat de cocha, desbordelar.
Qu'oblidem pas que foguèt tre la debuta la republica de IEU o LO
NON REN del Grand Carlas, combatuda per Mitterand. L'ESTAT de
SÈTGE. Inaugurat per Guy Mollet.
E uèi son faches coma de ratasses .
Calguèt cinquanta ans mas ne sèm al cap. Baste lo vèja!
Los carnavals de la propaganda.
mediatica de las cadenas de television privadas coma publicas, sabon
pas mai consí, nos vestir de nòu lor idèa , messorguièra ja
rapètaçadas mantuns còps , subretot tant vièlhas, que la pèl
nos'n tomba suls uèlhs , tan rufas, que se finís per pudir
l'esclaufit, la susor agra, lo surge, la mèrda , lo vomit, l'idèa
simpleta, que se pòt resumir aital per un jornalista arribaire a
l'encòp al plan personal, se gasanhar la vida corrèctament e far
son prètzfach , es a dire vestir
de nòu , la lei del pus fòrt ....la del capital.
Donc França es a l'abroa del
tripartisme, ambe una constitucion qu'es facha «sus mesuras» sonque
pel bipartisme, ambe dos o tres partits que trepejan luènh de la
riba , ambe d'òmes que finisson per passar per de falords , de
calucs , de malauts , de fats , de fòls , de bramaires , de
tocamanetas entre las tocasmanetas , e renèc ultima : de
pòbelestairàsses ( escobilhaires de pòbles?) . Qu'auràn pas jamai
d'elegits , d'argent e de poder.
Que dins França lo poder es pas que
d'un sol. Dempuèi Carles Magne qu'èra un Teuton a cò dels Teutons .
Que la reialtat, o l'emperi (pels
amorós de Napoleon, n'i a) , es pas mòrt, avèm sonque cambiat
la familha regnanta. S'afortirà de mai en mai . Se vei de pertot
dins lo monde «liure» . Lo clan Bush , Clinton...
E la promocion de l'ENA « Marechal
nous voilà, o Vichy nous voici» seguís la promocion «Bakounine,
Trotski »que vira lèu a la promocion aiga de ròsa de Chanèl 5.
per menar las tropeladas de drecha o d'esquèrra , cara o crotz ,
al biais de Segolena, mas totjorn sul camin florit e nolent dels
dividends creissents pels actors de la BORSA coma dison , los
creators d'emplècs , d' actors que fan clarament créisser las
chifras dels caumatge, los qu'encauman de mai en mai de monde , e
nos menan dirèct al 15% de caumaires tot compte fach e rebatut , (
sens comptar tres gras de mai pel rescaufament climatic) e los
sols , aremarcarètz se volètz , aquelses politics de se gagnar la
vida polidament , dins un monde de paures .
Los partits tradicionals d' Espanha son
dins lo fangas, lo cuol dins lo cap, e valon pas gaire mai qu'un pet
de conilh. Champagne! O Blanqueta coma volètz.
Lo Pasok val mens que doas cagaduras de
cagaròls, sus un molon de bren. Champagne. O Blanqueta coma aimatz.
E vesèm enfin , ambe un plaser
qu'es pas de creire , que deman lo PR lo PS , seguisson aquel camin
, lo dels esparnals , dels febles de la cervèla e que poncharàn lèu
a las paginas dels remembres oblidats, pròcha del trepador e de la
marginalisacion.
Cela ne serait que du bonheur
comme le disait si bien Miss France recemment.
Los jornalistas de «mission» , òm
pensa a El Kabach, Morosi, Okrhent, PPDA, Zitrone, Calvi , Field ,
Pernod, Forest, los del Point de Valeurs actuelles, de l'Express, du
Monde, del Figarò e totes los autres jornalistas cagolards coma es
pas de creire , i arriban pas cap . Nos an bacelats d'oras e d'oras
ambe lo 13 de novembre e an salvat encara un còp lo Titanic, e lo
cap mèstre de la 'trièra» . Mas que son estats formats per roïnar
lo comunisme, sovenètz vos tot èra gris , darrièr la cortina de
fèrre a Praga, Budapest, Cracovie , Leningrad, alara qu'uèi son
vengudas vilas meravilhosas, d'un còp balajada al laser de la
libertat capitalistica. Aquelses jornalistas son pas estat formats
per luchar l'extrèma drecha mas sonque l'esquèrra extrèma .
Cò que fa qu'ambe totas lors conariàs
, sèm en passa, un d'aqueste matin, de levar la man coma las monacas
automatas SS que ressegavan AI AI AI Hiller.
Los Germans an tastat del fascime , los
Italians de Mussolini , los Espagnòls del generalissimò Francò,
de se demandar se los francèses , lor falta pas quicòm, lo pòble
que marchava un còp èra, dabans per esclairar l'avenir es
en passa de tastar lo fascisme ............per veire .
Mèrda mèrda mèrda e AI AI AI.


text:
Charly-sur-Marne
Charly-sur-Marne es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Charly-Sus-Marna a situat al sud del departament de l'Aisne, a aperaquí 16 km a l'oèst de la vila de Castell-Thierry e a parièra distància de las catedralas de París e de Rems.
Édifiée Sul marge drech de la Marna e traversada pel Ru, la vila a enquadrat de 950 li cal vinha #que servisson a produsir lo champagne.
La municipalitat es desservie per una parca (Nogent-la Artaud - Charly) de la linha París - Castèl-Thierry (Modèl:Transilien/correspondéncias amb intitulada).
Charly-sur-Marne est située au sud du département de l'Aisne, à environ 16 km à l'ouest de la ville de Château-Thierry et à égale distance des cathédrales de Paris et de Reims.
Édifiée sur la rive droite de la Marne et traversée par le Ru, la ville est encadrée de 950 ha de vigne qui servent à produire le champagne.
La commune est desservie par une gare (Nogent-l'Artaud - Charly) de la ligne Paris - Château-Thierry (Modèl:Transilien/correspondances avec intitulé).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1749, la parròquia de Drachy a amassat a aquela de Charly-sus-Marna[1].
En 1749, la paroisse de Drachy est réunie à celle de Charly-sur-Marne[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta de Charly-sus-Marna sus l'archiu départementales de l'Aisne
- ↑ Notice de Charly-sur-Marne sur les archives départementales de l'Aisne


text:
Decimus Magnus Ausonius
Ausòni o Decius o Decimus Magnus Ausonius, nascut en Aquitània siá a Vasats (Gironda) siá a Burdigala (actual Bordèu) en 309/310 e mòrt en 394/395 après JC en la villa pairal plaçada en lo vinhal bordalés entre Lengon e La Rèula on se retirèt a la mòrt del sieu protector Gracian, es un professor e conselhièr politic del Bas Empèri roman. Lo sieu paire, Julius Ausonius (287-377), èra mètge, prefècte d'Illiria e archiatre de Valentinian Ier. La siá maire Attusa Lucana Sabina èra la filha del senator Attusius Lucanacus Talisius.
Ausòni es sustot conegut per lo sieu estatut literari : poèta de lenga latina, aquel fin letrat del Bas Empèri occidental es l'autor de vint libres en latin. Mas la literatura francesa lo manten pel premièr representant d'una longa tradicion, la de las letras latinas de l'actual estat francés e de l'emplec del latin dins aqueste país fins als nòstres jorns.


text:
La Norville
La Norville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La Norville es una dependéncia de la châtellenie de Montlhéry al Sègle XIII de contunh una distincion de las Graville al Sègle XVI. Renascuda Baillet, madama de Bonneuil e de de Sagèths esposa de Jean de Thou, crompa lo fief dels Carmeaux l'an 1583; dels Noailles al Sègle XVIII.
La Norville est une dépendance de la châtellenie de Montlhéry au Sègle XIII puis une seigneurie des Graville au Sègle XVI. Renée Baillet, dame de Bonneuil et de Sceaux épouse de Jean de Thou, achète le fief des Carmeaux en 1583; des Noailles au Sègle XVIII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
|2006=3960 |2007= 4009 |2008= |2009=4101 |cassini= |senscomptesdobles=1962}}


text:
Lairitz e Montcassin
Leiritz e Montcassin o meilèu Lairitz e Montcassin [1] (oficialament en francés Leyritz-Moncassin) es ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lairitz es atestat au sègle XIII, Layritz (parrochia Sancti Petri de ~). La dificultat es pas l'etime, lo latin latericiu(m), mès son sens quand lo nom se fixè. Lo sens d'origina es « de teula de bastir, en teula de bastir, maçoneria de teula de bastir » Dauzat li dona lo d'un mot pirenenc, lairís, lairissa, « expausat au sorelh », que Simin Palai expausa dab un punt d'interrogacion, e qu'a benlèu ua origina auta [2]. Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi la proposicion de Negre, lo sens de « terrenh inculte que sèrv de pastenc comun » [3].
- Montcassin. Las fòrmas ancianas son : Montis Cassini (in pertinenciis castrorum ~), en 1293, Montcassin (parrochia de ~), au sègle XIII, Montiscasini ecclesia de ~), en 1310. Montcassin pòrta lo nom de l'abadia benedictina de Monte Cassino en Itàlia [4].
- Luçac (glèisa e anciana parròpia, situada a l'extremitat de la comuna, près de la RD 120). Se lo nom es lo medish que peus autes Luçac, ven d'un nom latin d'òme Lucius, dab lo sufixe -acu(m) [5],[6], latinizacion deu sufixe gallés -āco(n). Luçac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste Lucius. Negre aimava mèi Luccaeus, idèa [pas la mèi probabla] que los Féniés tòrnan préner [7].
- Notre-Dame-des-Prés (en francés), glèisa e anciana parròpia, situada au nòrd de la comuna.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lairitz e Montcassin èran de la ciutat deus Nitiobròges e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII [8]. A quauques km, la diocèsi de Vasats començava a Castèlgelós [9].
- En 1839, las comunas de Lairitz e de Montcassin fusionèn [10].
Administracion[modificar | modificar la font]
- I a quauques contradiccions dens la lista deus cònsols trobada suu siti annuaire mairie
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlgelós; es adara deu canton de Les Forêts de Gascogne (en francés), donc Los Bòsques (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia de Lairitz, pui de Lairitz e Montcassin[modificar | modificar la font]
- En 1793, la municipalitat èra Villefranche, Anzex et Leyritz (en francés), donc Vilafranca deu Cairan, Anzèth e Lairitz.
Demografia Montcassin[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Lairitz e Montcassin
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 159-160
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 393, a Layrisse
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 160
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 160
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 401, a Licy-Clignon
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 204-205, per Lussac (Gironda)
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 148
- ↑ Jean Burias, Atlas Historique français, Agenais, Condomois, Bruilhois, CNRS, 1979
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=19059
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-leyritz-moncassin.html


text:
Eth Prèmi Lluís Casassas, adreçat a estudiants e recent licenciats, a coma objectiu animar a realizar trabalhs d’iniciacion ara investigacions en geografia. A estat convocat ininterrompudament des der an 1995.
Eth Prèmi Joan Palau Vera, convocat per prumèr viatge en 2004, s’adrece a trabalhs d’investigacion d’estudiants de bachelierat sus aspèctes dera geografia en quinsevolh des sòns encastres tematics.
Treballs de la Societat Catalana de Geografia ei ua revista academica de periodicitat semestrau sus tèmes d’interès geografic. Publique tèxtes inedits atau coma conferéncies e actes desvolopadi ena Societat. Era admission d’articles se regís peth sistèma de censors e en sòn conselh editor participen geografs e geografes de tot eth mon.
Er Obrador Obert ei era hònt d'informacion permanenta dera Societat. En eth se recuelhen es activitats deth cors, es publicacions, eth directòri des membres e persones collaboradores, era trajectòria istorica dera SCG e un apartat de miscelanèa damb informacions complementàries.
Coma associar-se. Quinsevolha persona interessada ena geografia pòt hèr-se membre dera SCG. Sonque a de ramplir eth butletin adjunhut. Ei requisit reglamentari qu’era sollicitud d’ingrès sigue presentada per dus sòcis numeraris. Se non ei possible artenher-les, mos envie era sollicitud e, se procedís, dus membres dera Junta l’ac signaràn d’ofici. Èster sòci dera SCG permet obtier era revista Treballs de la Societat Catalana de Geografia e era rèsta de publicacions dera Societat sense cap de còst addicionau.


text:
Giacomo Puccini
Giacomo Puccini (Luca, lo 22 de deceme de 1858 - Brussèlas, lo 29 de noveme de 1824) que ho un compositor italian d'opèra e qu'ei un deus mei interpretats dens lo repertòri de l'art liric. Enter los sons opèras mei famós que podem mentàver : [[Manon Lescaut (Puccini)|Manon Lescaut (1893), La Boèmia (1896), Tosca (1900), Madama Butterfly (1904) e Turandot (1926).
Gessit d'ua familha de musicians, qu'estudiè au Conservatòri de Milan abans de'n sortir diplomat en 1883. La soa purmèra escaduda sus l'empont que ho Manon Lescaut (1893) basat suu libe de l'abat Prévost.


text:
Frederic Zégierman
Frederic Zégierman (en francés Frédéric Zégierman; París, 1962) es un geograf occitan qu'es originari del parçan de la Castanhau (Auvèrnhe) e que viu a Valença [1]. Aquel autor, sensible a la cultura occitana, a publicat en francés Le Guide des pays de France, en 1999 (edicions Fayard, dos volums), qu'es lo primièr atlàs amb un panorama gaireben complet dels parçans d'Occitània.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Le Guide des Pays de France, Nord (1999; Fayard)
- Le Guide des Pays de France, Sud (1999; Fayard)
- La France, terre insolite (2002; Solar)
- Le Grand livre de la Gastronomie française - Encyclopédie par régions (2013; Bonneton)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Entrevista de Frederic Zégierman dins Le Nouvel Observateur


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement d'Ostallgäu (777)
Liste des communes
Marktoberdorf
Ville de Marktoberdorf, localité de l'Allemagne de 18 000 habitants.
La mairie de Marktoberdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Füssen
Ville de Füssen, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie de Füssen a une adresse e-mail et un site Internet.
Buchloe
Ville de Buchloe, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Buchloe a une adresse e-mail et un site Internet.
Pfronten
Ville de Pfronten, localité de l'Allemagne de 7 900 habitants.
La mairie de Pfronten a une adresse e-mail et un site Internet.
Obergünzburg
Ville d'Obergünzburg, localité de l'Allemagne de 6 300 habitants.
La mairie d'Obergünzburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Biessenhofen
Ville de Biessenhofen, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Biessenhofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Germaringen
Ville de Germaringen, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Germaringen a une adresse e-mail et un site Internet.
Nesselwang
Ville de Nesselwang, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie de Nesselwang a une adresse e-mail et un site Internet.
Halblech
Ville d'Halblech, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie d'Halblech a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwangau
Ville de Schwangau, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Schwangau a une adresse e-mail et un site Internet.
Mauerstetten
Ville de Mauerstetten, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie de Mauerstetten a une adresse e-mail et un site Internet.
Seeg
Ville de Seeg, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Seeg a une adresse e-mail et un site Internet.
Unterthingau
Ville d'Unterthingau, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie d'Unterthingau a une adresse e-mail et un site Internet.
Lechbruck am See
Ville de Lechbruck am See, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie de Lechbruck am See a une adresse e-mail et un site Internet.
Jengen
Ville de Jengen, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Jengen a une adresse e-mail et un site Internet.
Waal
Ville de Waal, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Waal a une adresse e-mail et un site Internet.
Pforzen
Ville de Pforzen, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Pforzen a une adresse e-mail et un site Internet.
Roßhaupten
Ville de Roßhaupten, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Roßhaupten a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement d'Oberallgäu (780)
Liste des communes
Sonthofen
Ville de Sonthofen, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Sonthofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Immenstadt im Allgäu
Ville d'Immenstadt im Allgäu, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie d'Immenstadt im Allgäu a une adresse e-mail et un site Internet.
Altusried
Ville d'Altusried, localité de l'Allemagne de 9 900 habitants.
La mairie d'Altusried a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberstdorf
Ville d'Oberstdorf, localité de l'Allemagne de 9 800 habitants.
La mairie d'Oberstdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Waltenhofen
Ville de Waltenhofen, localité de l'Allemagne de 8 800 habitants.
La mairie de Waltenhofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Dietmannsried
Ville de Dietmannsried, localité de l'Allemagne de 7 800 habitants.
La mairie de Dietmannsried a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberstaufen
Ville d'Oberstaufen, localité de l'Allemagne de 7 100 habitants.
La mairie d'Oberstaufen a une adresse e-mail et un site Internet.
Durach
Ville de Durach, localité de l'Allemagne de 6 700 habitants.
La mairie de Durach a une adresse e-mail et un site Internet.
Blaichach
Ville de Blaichach, localité de l'Allemagne de 5 600 habitants.
La mairie de Blaichach a une adresse e-mail et un site Internet.
Weitnau
Ville de Weitnau, localité de l'Allemagne de 5 100 habitants.
La mairie de Weitnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Hindelang
Ville d'Hindelang, localité de l'Allemagne de 4 800 habitants.
La mairie d'Hindelang a une adresse e-mail et un site Internet.
Wiggensbach
Ville de Wiggensbach, localité de l'Allemagne de 4 700 habitants.
La mairie de Wiggensbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Sulzberg
Ville de Sulzberg, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Sulzberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Oy-Mittelberg
Ville d'Oy-Mittelberg, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie d'Oy-Mittelberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Rettenberg
Ville de Rettenberg, localité de l'Allemagne de 4 200 habitants.
La mairie de Rettenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Buchenberg
Ville de Buchenberg, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Buchenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Haldenwang
Ville d'Haldenwang, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie d'Haldenwang a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauben
Ville de Lauben, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Lauben a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Cicle 2
sorelh mei caut per Lilian
floreta per Emiliena
escòrà§a deu pimtemps per Joan
cisèus de pish-au-lheit per Cristian
baston au pish-au-lheit per líli-Jana
flor daurada per líli-Jana
bastons de flors per Ivin
anjo deu primtemps per Alaís
ausèth de ploja per Leà
huelha de ploja per Leà
Limac colorat per Benjamin
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Qu’ei l’istuèra d’un ors qui va har crompas. Que s’apèra Ding-Dong. Los òmis que’s trufan d’eth donc que’s tròba hèra bèsti d’aver anat dens aqueth magazin. Los òmis qu’ensajan de tuà ’u. Que s’escapa e que’s hè un amic, un òmi qui s’apèra Tòc-Tòc.
Que parteishen en viatge en Africa. Que hèn aus esconuts, que minjan glaà§as, crespèras, e tanben còcas au chocolat. Que’s passejan. Un dia que van dens ua maison e qu’espian la television. Après que’s tornan passejar, que dromen e que minjan enqà¼èra. Que vaden hèra bèths.
Alavetz que prenen ua potinga. L’ors n’ei pas mei bèth e que torna donc au magazin desguisat e dab ua perruca e los uelhs colorats.
Las personas que creden qu’ei un vertadèr òmi. Que s’amistosan e Ding-Dong que convida los òmis. Que jògan amassas, l’ors que va dens la soa crampa e que’s tira lo desguisament.
Quan torna davant deus òmis, aquestes que son contents de vede’u e que l’adòptan. Tot dia que passan en à§ò de l’ors tà portà ’u de qué minjar.
Julieta, Líli-Jana, Leà . CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Un dia que i avèva Ronaldo qui avèva traçat lo terrenh. N’avèva pas que chepics : Non hasèva pas qu’eslurrar suu balon. Que hasè passa au guardian, que’s prengó quitament lo balon dens la pistoleta.
Alavetz que partí en çò deu medecin. Finalament que devó anar a l’espitau. Acerà que’s prengó ua taula qui’u cadó suu cap.
Urosament lo medecin qu’èra un jogador de fot. Que digó a Ronaldo :
-qu’ès guarit.
Ronaldo que tracè tot lo terrenh. L’entrenaire que’u felicitè. Que vadón hèra amics. A la seguida d’aqueth eveniment que ganhèn totas las partidas de fot e qu’estón los mei hòrts deu monde.
Joan e Lilian CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Un còp èra que i avèva ua banana. Que’s passejava arron deu Ganges en Índia e que minjava plen de pastilhas. Que’s hasó minjar per un crocodile.
Alavetz que hasó huec dens lo vente deu crocodile. Lo crocodile qu’obrí la gula e la banana que sortí. Qu’encontrè ua girafa magica. Qu’anèn minjar au restaurant dens la seuva. Que trobèn hèra de camparòus emposoats. Que’us mingèn e que cadón malauts. Un passejaire que las trobè e qu’aperè l’espitau.
A l’espitau, que las hasón mantas picaduras e que guarín. Mes que trobèn lo crocodile qui s’èra hèit rotlar dessús per ua veitura. Lo medecin que’u hasó ua picadura e que vadó hèra charmant. Lo crocodile e la banana que vadón amics.
Que tornèn dens la seuva amassas e qu’anèn har un picnic.
Benjamin, Cristian e Lòan. CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Un còp èra que i avèva Serenità. N’avè pas cap maison. Alavetz qu’anè en çò de la soa amiga Mandarina mes qu’èra desvestida : N’avè pas nada culòta, ni cauceta, ni pantelon, ni quessòt ! N’avè pas tanpòc de qué sopar.
Qu’anèn alavetz en çò de Mameta-Ahraga. N’avè pas arren tanpòc ! Ni quitament nada fruta. Qu’anèn alavetz en çò de Papeta-Nòga-de-Cocòt, mes qu’i hasè tròp de calor e n’avè pas nat capèth.
Serenità que n’avè hartera, alavetz que partí dens ua maison a l’escadut sus la plaja. Que truquè a la pòrta. La pòrta que s’obrí. Qu’èra un òmi-serena. Que’u digó d’entrar. Que vadèn amorós e que viscón dens l’aiga e que hasón plen de serenòtas.
Melina, Mailia, Naís. CP de Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-


text:
Aikido
L'Aikido es un art marcial orientat sus la defensa, amb una prigonda basa filosofica, que lo defensor redirigís los movements e l'energia dels atacs al sieu quite antagonista. Es practicat per òmes e femnas sens ges dependre de las siás talhas, pes o estats. Se considèra lo mangi una de las arts marcialas mai malaisidas a ensenhar e assimilar e qualques ans de practica son necessaris abans de se ne poder vertadièrament defendre, perque las siás tecnicas semblan fòrça unas autras arts marcialas.
L'aikido tradicional refusa quin tipe que siá de competicion. Afirma lo desvolopament de l'esperit e del còs fins a aténher la completa armonia.
Las leiçons consistisson a observar la demostracion de tecnicas qu'executa un mèstre e de seguida cal aprèp trabalhar - amb un o divèrses sòcis - en ensajant de repetir los movements, en melhorant la tecnica en consequéncia d'aiçò e en atenhent una pus granda compreneson de l'aikido. La mobilitat, la posicion, la precision e la coordinacion son d'elements importants per executar las tecnicas que los estudiants aprenon de realizar de manièra flexibla e adaptativa.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom ne ven del japonés "ai-ki-do", literalament "jónher-fòrça-camin", e significa qu'en practicant aquel art, lo combatent a de besonh usar la fòrça de l'antagonista contra l'antagonista meteis.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
a l'entorn de l'aikido[modificar | modificar la font]
civilizacion japonesa[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Lo Garraf (tanben nomenat Penedès Marítim
[1] o
Marina del Penedès
[2]) es una de las quatre comarcas de
Catalonha eissidas de la division del
Penedès (division comarcala de 1936). Lo nom ven de l'
arabi غراف "garrafa", que vòl dire "
senha" o "luòc d'aigas abondantas". Limitat amb l'
Alt Penedès al nòrd; amb lo
Baix Llobregat a l'èst; amb lo
Baix Penedès a l'oèst e amb la
Mediterranèa al sud.
Lo nom Garraf designa tres realitats diferentas, e las cal pas confondre. Garraf es abans tot lo nom d'un massís montanhós, situat entre lo Penedès e la mar. Garraf es tanben lo nom de la comarca. Fin finala Garraf es el nom d'un nuclèu de populacion situat al fons de la cala del meteis nom, dins lo municipi de
Sitges. L'estacion ferroviari de Garraf es trapa dins aquel luòc.
Lo capluòc es
Vilanova i la Geltrú. Lo Garraf compta mai de 133.000 abitants per una superfícia de 184,10 km²
La comarca del Garraf es aparat pel massís del meteis nom. Es una comarca gaire espandida, mai pichona aprèp del
Barcelonés. La comarca de Garraf es construida solament per siès municipis.
Malgrat sa superfícia pichona, la comarca de Garraf a una certana importància perque enclusís un territòri fòrça poblat. És l'airal d'influéncia dirècta de
Vilanova i la Geltrú. La comarca de Garraf es economicament fòrça activa. L'agricultura e abaliment i son pas gaire importants. En cambi, l'industria, lo comèrci e los servicis, enclusit lo torisme, ocupan fòrça gents.


text:
Édouard Manet
Édouard Manet (23 de genièr de 1832-30 d'abril de 1883) foguèt un pintre francés Foguèt un dels primièrs artistas del sègle XIX a pintar la vida modèrna, e una figura impportanta de la transicion entre Realisme e Impressionisme.
Nascut dins una familha de la borgesia e del mond de la politica, Manet daissèt lo futur previst per el, e venguèt acaparat per lo mond de la pintura. Sos primièrs cap d'òbras, Lo dinnar campèstre (Le déjeuner sur l'herbe) e Olympia, ambedós de 1863, causèron una granda contravèrsia e serviguèron d'amira per los joves pintors qu'anavan crear l'Impressionisme. Uèi, son considerada coma de pinturas decisivas que marquèron lo començament de l'art modèrn. Durant la darrièras vint annadas de la vida de Manet, establiguèt de ligams ambs d'autres grands artistas de son temps, e desvolopèt son estil pròpri que se revelèt innovador e foguèt una influéncia màger pels futur pintors.


text:
28/10/2017
La poleta dau diable
Jean-Claude Dugros nous livre la version occitane de « La poulette du diable », collecté à Lanouaille par Claude Seignolle, dans « Contes populars de Perigòrd», livre bilingue occitan français aux éditions Novelum IEO.
Un còp era un òme vielh que vielh que sufrissiá las peiras de tots sos membres e que se viviá dins la peta e la crassa.
Voliá talament morir qu’un jorn lo diable venguet e li disset :
– Sufres totjorn ?
– Òc-ben.
– Si vòles, te vau perpausar un merchat. Vend-me ton arma e te balharai dietz ans de santat e de richessa. Acceptes ?
Lo trasvielh balancet. Mas era tan malurós e penset que seriá pas mai urós alhors, que acceptet.
– Bon, disset lo diable en rifanar(1). Ten, veiquí una poleta blancha : quante voudràs de l’argent, metràs quauquas peças dins son niu, se multiplicaràn tant de còps coma zo voudràs.
Quò dich, lo diable s’avaliguet(2) coma era vengut.
Entau faguet lo trasvièlh.
Còp-sec la santat li tornet e la poleta blancha li balhet tot l’argent que voliá.
Dietz ans de temps, jauvisset de la mai granda richessa.
Tot parier, tot a una fin dins queu monde.
La mòrt venguet a la darriera ora de las dietz annadas. S’auviguet ‘laidonc una bradassada(3) subregranda e los vesins esbalauviats(4)vegueren lo diable que emportava l’arma dau trasvielh dins un revolum(5)de flamas.
‘Laidonc, comprengueren d’onte veniá la reviscolada e la richessa de lor vesin e jureren Diu mai Diable que fariàn pas coma se.
Vocabulari : (1) en ricanant(2) disparut(3)fracas(4)ahuris(5)tourbillon
Les commentaires sont fermés.


text:
La Janeta coma la Arsena gaitavan los òmes autorn de la becana. L‘un teniá la forcha dau temps que l‘autre essaïava d‘adobar la roda, sens granda reüssita.
« Lu temps que v‘autres fasetz ’quò, vam mai Arsena chas lu Gerard per telefonar aus gendarmas e aus pairs de la p‘ita. Lu chause vai queraque pas ’nar pus luenh que ente eu es.
— E puei de tot biais, qu‘es pas n‘autres, lu Micheu pasmai que damandatem d‘aver ’quò dins lu vilatge.
— V-òc-es, sauv que vòle veire los gendarmas per saber per mas vachas.
— N‘i a p‘una de crebada, vas queraque pas far crei…
— O beleu una prima, una recompença o un quauquares entau.
— Sem pas aus Estats Units aquí o dins un montra-colhon, qu‘es lu Lemosin. Tu pòs la tirar entau longa per aver quauquares. beleu ta fotografia dins los jornaus, e enquera tascha de pas estre lu jau d‘India de l‘istòria, ilhs tau fach d‘aranjar las chausas, d‘aïci dever paiar per l‘òstar dau riu.
— Queraque, petonet lu Micheu, vai un pauc luenh.
— Marcha saber coma los jornalistes, los politicians, ilhs an tot los drets ».
Chas lu Gerard, lu telefòne marchava pas mielhs, la tonalitat puei lu bruch de l‘alen.
Las femnas s‘avanceten chas la Martina, per auvir la mesma chausa. Ela aviá dès la desbuta de l‘afar tornat chas ela per telefonar a sa sora e tener lu jornau, mas pas moien. E qu‘eriá entau dins tot lu vilatge. La lumira marchava, las televisions e los pòstes marchavan tot-parrier, mas pas lu telefòne.
« Qu‘es beleu un aubre que tombet sus la linha, chabet per dire la Janeta a la goiata, que ton velò siguesse d‘enquera ’bolhat e Euzebiò vai prener la 4L per te tornar chas te ».
Tot de parlar, ’las engulheten lu chamin de la meijon e se ’resteten davant lu prat. Lu Arnaud, l‘estrangier au vilatge, eriá acobdat a la clida. La Janeta tornet eispliquet per lu telefòne e lu tipe li acertet qu‘eu aviá pas vut d‘aubre de coijat sus la rota, oblidant un pauc qu‘eu passet una pertida de son temps a meitat endurmit.
« ’Queu mandin, partissí d‘un champ au Puech-Franhon, voliá anar a Briguelh mas i aguet un còp de vent que me faguet virar un còp, puei dos d‘aïci que i aguet qu‘eu bruch un pauc sord, e la davalada de la boitia. Vut dau ceu, qu‘es fòrt brilhant, quò lusit beucòp, dirián coma un satelite mas pòde pas l‘acertar e de segur, qu‘es mielhs de pas i toschar.
— E te que ses mai jòuna que n‘autres tots, tu iò sabes pas quò qu‘es ?
— Non, diriá parrier que qu‘es un satelite, o, mas i crese pas, un obgier volant deconegut.
— Un OVeDe ? Qu‘es beleu dangierós alaidonc, non ?
— Crese que non, ajutet l‘Arnaud, e perque quò fai pas brint-brint, din-dau, frà-frà-frà o d‘enquera tau-tau-tau, crese que qu‘es quauquares d‘uman, beleu un satelite esbolhat que tornet sus terra, beleu una aisina daus militarís, mai tot ’quò que se passa chas los russes en qu‘eu moment.
— Atz beleu rason. Tornetz donc chas nos prener un quauquares beure. Coma la moleta es brutlada, me fau un pauc de temps per ne‘n far una autra, mas lu temps que mon òme tornesse la goiata chas ela, auram lu temps de parlar de tot aquò.
— Tu venes de luenh d‘aquí ? E sus ton vetete ?
— Non, m‘entòrne de chas ma granda qu‘es dins un vilatage pas luenh d‘aquí, a l‘Òme dau Bòsc, e mos pairs son de la Vallada. Se v‘autres atz una carta dins vòstra biaça, pòde vos montrar.
— Vòle be. Quò sembla ’na bela permenada mas tu ses pas un pauc p‘ita.
— Ai 14 ans, mas fase dau judo e sabe me desfendre, diguet ela, de prener un air meschaënt.
— Te crese, te crese ».
E la goiata se sentet oblijada de se contar un pauc. Dire que sa familha eriá de la Valada qu‘eriá dire luquau eriá son pair e çò qu‘eu fasiá dins la vita, es de dire, lu païsan. Sa mair fasiá l‘aida per daus pitits vielhs dins lu canton de Sent Junian e quitament tots los vilatges rassís « la frontièra », dins la « bana » departamentala : Lu Montelh, l‘Auja, las Jobertias, Chabanas, La Font, Fòrjas, lu Mas.
« ’Quò deu estre tot e qu‘es beucòp de temps passat. Crese pas que l‘aguesse quauqu‘un a Pressalat, ’chabet ela de dire avant de reprener sus sa becana, que ’la praticava tant e mai. Vau dins los champs depuei tota p‘ita mai una becana, mos grands paternaus son de Saulgond, qu‘es pas tant luenh que ma granda maternala, mas ma mair aima pas me veire sus ’quela rota, i a tròp de veirura. O b‘etot, parte dins lu mitan de la matinada, o de la jornada, quò rotla mens.
— T‘ses mai coratjosa que me a ton atge.
— Sabetz, auviguí mai-me-tot lu bruch, pas tant fòrt qu‘un còp de canon, mas ’quò me bredasset. ’Guí un pauc paur e qu‘es perque m‘esvedelí davant chas vos. Faudriá pas iò dire a ma mair. Ela voudriá pus que montesse becana. Viguí la lutz maitot, mas pense que nonmàs lu solelh sus la paret brilhanta dau chause. Dins la davalada avant lu vilatge, faguí pas ’tencion e vlau, me trobí lu cuòu par terra. E aura setz apres m‘aidar.
— Te‘n pregue ».
E la Janeta tornet pigolhar lu cadran dau telefòne.
E lu telefòne li tornet s‘alenar a l‘aurelha.
*
Lu margaud arribet mai una soriç dins la gola.
Trauquet lu grope daus umans coma un rei, faguet màs ’tencion a çò qu‘un chin trainava pas dins los cuenhs.
Un chause lusant davalet daus ciaus, se qu‘es pas un auseu, me‘n fote, au mitan de las vachas, las son pas de bon chaçar de mon vejaire, chas lu Micheu, qu‘es pas chas me e ’que banturle me balhariá bentòst mai de vin que de lach, e aime mielhs petar au nas de lu o la que ma manha que de badar a rendre sos bedeus a mon creator.
Autre chause davalet maitot daus ciaus, lentament, jaune canari quò n‘eriá grand un auseu pertant. E aura, son tots en rond autorn d‘una goiata e sa becana roja. An que virar e virar, far la dança daus pinhons, de la roda o de la chadena, se quò fai pas dau ben, quò fará pas de mau.
*
« Fug ! La raca de chat, vas eschapar la soriç meijon e apres vau dever la charchar ’vant que ’la crebesse sos un mòble.
— Te‘n fai pas, ela vai pas correr luenh quela-quí ! Qu‘es lu v‘autres ’queu margaud ?
— Non, eu ven de las vetz meijon, li balhe minjar. Eu vai veire Micheu soventavetz, mas i a mai de baston de prener que de lach.
— Dins la natura, chaçan be, diguet lu Marceu, visatz los tigres.
— Sauv que los chats son ’n‘invencion daus òmes, avancet lu Arnaud, son un produch de la sedentarisacion e de l‘agricultura, i a quauques dietz mile ans.
— Qu‘es be los vilauds aquò. Saben pas plantar ’na pomaterra mas per parlar coma un libre, aquí, i a dau monde. ’Netz beleu nos eisplicar d‘ente venem maitot. Dins l‘espera daus gendarmas, am tot lu temps.
— E me maitot, perque me sonje pas qu‘i a de dangier mai la caissa » ajutet l‘Arnaud, picat.
E se prenguet d‘eisplicar que coma las bestias ’vián pas crebats còp sec, coma i aviá de la lumira e pas lu telefòne, coma degun s‘envolet dins l‘aër, lu mielhs eriá d‘atendre per veire ’quò qu‘anava se passar. Quò qu‘eriá tot-parrier l‘enchaison de copar la raiça a l‘ipotesa de l‘OVeDe, i a gaire que dins los filmes que quò ’riba entau.
Surtiguet sa carta e gaitet ente se trobavan.
Pressalat, los Pressalat, de Lotra coma daus Ausiers se trobavan au bas d‘un tuquet. Pas tant luenh qu‘aquò de son punt de despart quò que lu manhet un pauc. Pensava pas aver tant virat e desvirat.
Dau mesma biais, partiguet sus lu còp de onze oras, l‘evinament deguet ’ribat vers la miejorn manca dietz.
Fin finalament, eu ’viá pas tant desrivat dins la mar daus ciaus.


text:
Seigneur d'Estrées
- Jean d'Estrées (1486-1571) Seigneur d'Estrées, de Valiers, de Coeuvres et de Viérey, Comte d'Orbec, Baron de Doudeauville, Vicomte de Soissons, Premier Baron et Sénéchal de Boulonnais, Capitaine des Gardes du Corps du Roi, Grand Maître de l'Artillerie de France, Chevalier de de l'Ordre de St Michel
Gabrielle d'Estrées
- Gabrielle d'Estrées (1571-1599) Marquise de Monceaux, puis Duchesse de Beaufort et Pair de France, Duchesse d'Etampes
Marquis de Coeuvres
- Antoine IV d'Estrées (+1609) Vicomte de Soissons et de Berzy, Marquis de Coeuvres, Grand Maître de l'Artillerie de France, Chevalier du Saint-Esprit
Duché d'Estrées (1663-1737)
Duché d'Estrées
1er Duc d'Estrées et Pair de France
- François Hannibal d'Estrées (1573-1670) Marquis de Coeuvres, puis 1er Duc d'Estrées et Pair de France, Comte de Nanteuil-le-Haudouin, Maréchal de France, Chevalier du Saint-Esprit
- François Hannibal d'Estrées (1623-1687) Comte de Nanteuil-le-Haudouin, puis Marquis de Coeuvres, puis 2e Duc d'Estrées et Pair de France, Vicomte de Soissons et de Pierrefonds
3e et 4e Duc d'Estrées
- François Hannibal d'Estrées de Lauzières-Thémines (1648-1698) Comte de Nauteuil-le-Haudouin, puis Marquis de Coeuvres, puis 3e Duc d'Estrées et Pair de France, Marquis de Thémines et de Cardaillac, Vicomte de Soissons
- Louis Armand d'Estrées de Lauzières-Thémines (1682-1723) Marquis de Coeuvres, puis 4e Duc d'Estrées et Pair de France, Marquis de Thémines et de Cardaillac, Vicomte de Soissons
5e Duc d'Estrées
- Victor Marie d'Estrées (1660-1737) Comte d'Estrées, puis 5e Duc d'Estrées et Pair de France, Comte de Coeuvres et Seigneur de Tourpes, Maréchal et Vice-Amiral de France, Chevalier du Saint-Esprit
Autres membres
Comte de Nanteuil-le-Haudouin
- Jean d'Estrées (1624-1707) Comte de Nanteuil-le-Haudouin (dit d'Estrées), Baron de Doudeauville et de Parenty, Seigneur de Tourpes, Premier Baron du Boulonnais, Maréchal et Vice-Amiral de France, Chevalier du Saint-Esprit
Cardinal d'Estrées
- César d'Estrées (1628-1714) Cardinal, Evêque d'Albano, Evêque-Duc de Laon et Pair de France, Commandeur du Saint-Esprit
Evêque-Duc de Laon et Pair de France
- Jean d'Estrées (+1694) Evêque-Duc de Laon et Pair de France
Prince-Archevêque de Cambrai
- Jean d'Estrées (1666-1718) Abbé d'Evron, de Préaux et de Saint-Claude, Prince-Archevêque de Cambrai, Commandeur du Saint-Esprit


text:
Era Comission de Garantia deth Dret d’Accès ara Informacion Publica ei un organ independent, nomentat peth Parlament de Catalonha, a on podetz presentar ua reclamacion gratuïtaments se quinsevolhe administracion publica catalana non a atengut de manèra satisfasenta era sollicitacion d’accès ara informacion publica que li auetz adreçat, per quin que sigue des motius següents:
Tanben podetz presentar ua reclamacion ena Comission s’ua administracion a facilitat informacion publica qu’afècte es vòsti drets.
Eth termini entà presentar-la ei d’un mes a compdar dera data de notificacion dera desestimacion totau o parciau dera peticion d’informacion o dera data de tèrme deth termini de 30 dies que dispòse era Administracion entà hèr efectiu eth liurament dera informacion. Non cau qu’interpausetz prèviaments un recors de reposicion, mès s’ac auetz hèt, non poderatz presentar era reclamacion enquia qu’eth recors sigue negligit exprèssaments o per silenci administratiu un còp transcorrudi 30 dies dempús de que l’interpausèretz.
Potestativaments, podetz sollicitar qu’era Comission e organize un procediment de mediacion damb era Administracion que reclamatz entà trobar un acòrd laguens deth termini d’un mes.
En cas que non s’arribe a un acòrd en procès de mediacion, o se preferitz non optar-i, era Comission resolverà laguens deth termini de dus mesi dempús qu’auetz presentat era reclamacion e era resolucion serà vinculanta entàs administracions.
Contra es resolucions dera Comission que podetz interpausar un recors contenciós administratiu.
DestaquemPresentar ua reclamacion


text:
Guèrra totala
La guèrra totala es un concèpte que designa un conflicte que mobiliza totei lei ressorsas disponiblas d'un Estat (fòrças armadas, populacion, economia, politica, justícia, propaganda...). Aquò necessitèt generalament l'instauracion d'una gestion centralizada e autoritària tant dei questions militaras que civilas. Una tala organizacion es donc limitada a de conflictes majors qu'engatjan la subrevida d'un estat ò d'una nacion (guèrras mondialas, guèrras d'independéncia... etc.).
D'un biais paradoxau, en despiech dei destruccions majoras que pòdon entraïnar, lei guèrras totalas son de còps a l'origina d'avançadas socialas importantas car permèton a de classas socialas marginalizadas de participar totalament a l'esfòrç de guèrra. Per exemple, foguèt lo cas en França dei doas guèrras mondialas que permetèron ai fremas d'obtenir lei meteis drechs politics que leis òmes.


text:
Miklós Horthy
Miklós Horthy de Nagybánya (idem Vitéz nagybányai Horthy Miklós del sieu nom vertadièr segon l'us magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal, nascut a Kenderes, Ongria, en 1868, e mòrt a Estoril, Portugal en 1957) foguèt un amiral e òme politic ongrés.
Somari
La vida[modificar | modificar la font]
Ministre de la Guèrra dins lo govèrn contrarevolucionari de Szeged, foguèt lo mai atissat dels adversaris de Béla Kun e de la Republica dels Conselhs qu'aiceste s'ensagèt d'instaurar en 1919.
Elegit Regent (n'acostumèt alara de se ne far apelar Vòstra Serena Majestat), instituiguèt un regim autoritari, reaccionari e rèireconservator.
Aliat amb l'Alemanha nazi d'Adolf Hitler e l'Itàlia faissista de Benito Mussolini, s'annexèt lo sud d'Eslovaquia, l'Ucraïna subcarpatica e bona part de Transilvània entre 1938 e 1940.
A la fin de la 2nda Guèrra mondiala, davant la desbranda de las tropas de l'Ais e l'avançada inexorabla, despietadosa, de l'Armada Roja sovietica, n'ensagèt solet en de badas de negociar un armistici separat amb l'URSS d'Estalin.
Ne foguèt alavetz embandit d'al poder pel movement faissista ongrés de las Croses Sagetadas, e obligat de daissar Ongria, se n'anèt refugiar dins lo Portugal (o Estado Novo en aquela epòca) del dictator António de Oliveira Salazar. Lai moriguèt en 1957, a Estoril.
L'accion politica[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Lo bilanç[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Horthy Miklós: Emlékirataim (Memòrias), edicions László Antal, Budapèst, 1993 (en ongrés)
- Miklós Horthy: Memorie: una vita per l'Ungheria, edicions Corso, Rolma, 1956 (en italian)
- Owen Rutter: Regent of Hungary:The Autorized Life of Admiral Nicholas Horthy, Londres, 1938 (en anglés)
- Thomas Sakmister: Hungary's Admiral on Horseback,... East European Monographs, Boulder, 1994 (id)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Los martirs romaneses de Transilvània (en romanés)
- Associacion Horthy Miklós (en ongrés)
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 868 documents subre l' Horthy Miklós en picar coma clau Miklos Horthy
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
1333
Aquesta pagina concernís l'an 1333 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- * Maridatge de la futura reina Joana Ièra de Nàpols dab Andrèu de Hongria.
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Anatolia, Andronic III Paleòleg (1328-1341) capitèt de negociar ambé lei Turcs Otomans lo pagament d'un tribut de 12 000 iperpèrs en cambi de l'aplant deis atacas còntra lei darrierei possessions bizantinas asiaticas en Bitínia. Dins aquò, aquel acòrd empachèt pas la perseguida deis atacas còntra Nicomèdia (→ 1337).
En Euròpa, perseguida deis operacions militaras en Tessalia acomençadas l'annada precedenta. S'acabèron victoriosament ambé la conquista de la region, çò que permetèt de melhorar la posicion territòriala de l'Empèri en Grècia. Pasmens, en Tessalonica, una revòuta dau governador entraïnèt una invasion dei Sèrbes en Macedònia (→ 1334).
En Mar Egèa, acomençament d'una guèrra còntra lo senhor genoés Domenico Cattaneo. Installat a Focèa, aqueu marchand e corsari ataquèt l'illa de Lesbos. L'emperaire Andronic III capitèt de conclure una aliança ambé leis emirats vesins per atacar Focèa (→ 1336 e 1340).
Mond[modificar | modificar la font]
- Japon: fin de l'èra Kamakura.


text:
Alba Longa
Alba Longa foguèt una ciutat antica fortificada de Latium, una de las ciutats pus anciana d'Itàlia. Es situada a 20 km al sud èst de Roma a la plaça de l'actual Castel Gandolfo.
Somari
Legenda e origina d'Alba Longa[modificar | modificar la font]
Segon la legenda, Alba Longa es fondada per Ascani (Iul), filh d’Enèu, trenta ans après la fondacion de Lavinium. Cronologicament, es a dire a la mitat del sègle XII, pauc de temps après la destruccion de Tròia (que se seriá passat en 1184 AbC. segon los Ancians).
Ascani auriá fondat una dinastia de reis albans, la dinastia dels Silvii, del nom de son filh Silvi; d'aquela dinastia, coneissèm de listas de reis, de tretze a quinze noms, amb de variantas segon los autors. Los darrièrs reis d'aquela dinastia son Procas e los seus filh Numitor e Amuli. L’eritièr legitima de Procas èra Numitor, mas foguèt caçat per son fraire Amuli, que pren lo tròn e obliga Rea Silvia, la filha de Numitor, a venir vestalas per li levar tot esper d'aver una decendéncia qu'auriá podut venjar son grand. Quand Rea Silvia dona naissença als bessons Romul e Rème, engendrats per Mart, Amuli ordona de los tuar. Mas los bessons son abandonats sul Tibre e salvats. Venguts òmes, prenon consciéncia dels drechs de lor naissença, tuan Amuli e torna donar l tròn a Numitor. Aquel darrièr, per mercejar, lor permet de fondar una ciutat nòva, Roma: atal, los Romans veson tradicionalament Alba Longa coma lor ciutat maire.
Alara que la poténcia de Roma aumenta, las doas ciutats intran en conflicte, e fin finala, jol rei de Roma Tulli Hostili (vèrs la mitat del sègle VII), una guèrra entre elas s'acaba pel celèbre combat dels Oraces e dels Curiaces. Alba Longa es destruïda (665 AbC.), après la traïson de son dictator Metti Fufeti, per se tornar bastir jamai, e los seus abitants son desplaçats a Roma, ont la colline de Cèli lor es oferta.
Reis d’Alba Longa[modificar | modificar la font]
Segon Denís d'Alicarnas, los reis d’Alba Longa forman una cadena de descendéncia dirècta entre Ascani e Romul. Mercé a Tit Livi, coneissèm los dos darrièrs caps[1] d’Alba Longa, que son pas dins aquela sequéncia. Los dos governèron a l'epòca de Tulli Ostili. Lo primièr fuguèt lo rei Gai Cluili, que moriguèt al començament de la guèrra contra los Romans. Lo dictator Metti Fufeti, que li succediguèt, foguèt executat sus l'òrdre de Tulli Ostili coma traite.
La lista dels reis legendaris d'Alba Longa es constituida a partir de Tit Livi[2]. Dins l'Eneïda se trapa d'unes d'aqueles noms[3].
- Linhada d'Ascani
- Ascani Ascanius (o Iul), filh d'Enèu, rei de Lavinium en -1155, puèi rei d'Alba Longa de -1155 a -1143;
- Silvi (Silvius), filh del precedent, rei de -1143 à -1114. Dona son nom a la dinastia dels Silvia;
- Enèu (Aeneas Silvius), filh del precedent, rei de -1114 a -1078;
- Latin Silvi (Latin Silvius o Latrius), filh del precedent, rei de -1078 a -1039;
- Alba, filh del precedent, rei de -1039 a -1002;
- Atís, filh del precedent, rei de -1002 a ? (fin de regne desconeguda);
- Capys, filh del precedent, rei de ? (començament de regne desconeguda) a -976;
- Calpèt (Calpetus o Capetus), filh del precedent, rei de -976 a -905;
- Tiberin Silvi, (Tiberinus Silvius) filh del precedent, rei de -905 a -885 ;
- Agrippa, filh del precedent, rei de -885 a -864,
- Alladés o Romul Silvi, filh del precedent, rei de -864 a -845 (morrís folzejat);
- Aventin, rei de -845 a -808;
- Procas, rei de -808 a -794;
- Numitor, filh ainat del precedent, rei en -794 e de -754 a -735, paire de Rea Silvia, la maire de Rème e Romul;
- Laus, (Lausus) rei en -794 (tuat per Amuli lo primièr jorn de regne);
- Amuli, fraire cabdet del precedent, rei de -794 a -754 ;
- Numitor, fraire ainat del precedent, rei de -754 a -735, restaurat pels seus falens, Rème e Romul.
- Fin d'Alba
- Gai Cluili, rei de -735 a -665 (mòrt dins la guèrra contra los Romans)[4] ;
- Metti Fufeti, dictator (-665) per contunhar la guèrra[4].
Gentes d'Alba Longa[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion contada per Tit Livi e Denís d'Alicarnas[5], sièis familhas (gentes) romanas èran originàrias d'Alba Longa:
- Los Iulii o gens Iulia ;
- Los Servilii o gens Servilia ;
- Los Quinctii o gens Quinctii ;
- Los Geganii o gens Gegania ;
- Los Curiatii o gens Curatia ;
- Los Cloelii o gens Cloelia.
Donadas arqueologicas e interpretacion istorica[modificar | modificar la font]
La localizacion de la ciutat latina antica èra objècte de debats depuèi lo sègle XVI. Lo començament es l’istòria de la fondacion segon Denís d'Alicarnas que parla d’un site entre Monte Cavo e lo lac Alban. Lo site foguèt identificat mai d'un còp: al convent de Sant Pau a Palazzola, près d’Albano, o a Coste Caselle, près de Marino, o fin finala a Castel Gandolfo. Es establit qu'es a Castel Gandolfo que se trapa la vila de Domician, que de fonts anticas afirmisson qu’ocupa la plaça de la ciutadèla d’Alba.
Las donadas arqueologicas disponiblas venon de l’Edat del Fèrre e establisson l’existéncia d’una seria de massatges, cadun possèda la seuna necropòli, lo long de la còsta sud oèst del lac alban. Quand Roma los destruiguèt, aqueles villatges devián èsser en fasa encara preurbana, e començavan a s'amassar a l'entorn d’un centre qu'auriá podut èsser Castel Gandolfo. Aquel ipotèsi ven del fach que la necropòli que s’i trapa es fòrça mai granda, çò que daissa pensar a una vila mai granda.
Mai tard, pendent lo periòde republican, lo territòri d’Alba (l’Ager Albanus) vei la construccion de fòrça villàs , que son mencionadas dins la literatura antica e que de rèstes son encara visibles.
Lo sanctuari de Jupiter latiaris[modificar | modificar la font]
Al suc del Mont Alban i a un sanctuari fòrça ancian consacrat a Jupiter Latiaris. Florus, l’istorian roman dels sègle II, conta que lo luòc auriá estat causit per Ascani, lo fondator d’Alba Longa, que après la fondacion de la ciutat auriá invitat los Latins a i celebrar de sacrificis en onor de Jupitèr.
Dins lo sanctuari, se celèbra cada an las Feriae Latinae, pendent que totas las ciutats apartenent a la confederacion dels pòbles latins s'amassava per sacrificar al dieu un taure blanc, que la carn es distribuida als participants. S'agís donc d'un culte federal e sa situacion pròche d'Alba Longa mòstra de l'egemonia que deviá exercir suls autres luòcs de culte de la region, d'entre que deviá aver Roma.
Après la destruccion d’Alba Longa e la substitucion de Roma coma centre egemonic, la tradicion remembra l'edificacion d'un vertadièr temple dedicat a Jupiter Latiaris sul mont Alban jol regne de Tarquin lo Superb. Aquel temple de Jupitèr sul Capitòli, inaugurat tradicionalament en 509 AbC., es destinat a far foncions de sanctuari federal latin, establissent lo centre religiós a Roma.
Demora ara del sanctuari antic sonque de rèstes del paret d’encencha, que foguèron desplaçats del site, e de rèstes importants de la carrièra calada que fasiá l'accés e qu'arribava a la Via Appia près d’Aricia.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Jacques-Hubert Sautel, « L'autorité dans la Rome royale selon Denys d'Halicarnasse. Aperçus sémantiques », Revue belge de philologie et d'histoire, 77, 1999, p.91 e seg.
- ↑ Tit Livi, Istòria romana, I, 3
- ↑ Virgili, Eneïda, VI, 760-770
- ↑ 4,0 et 4,1 (fr)Daniel Paret, A. Legoüez; Encyclopédie classique; ed: Firmin Didot París, 1853
- ↑ Tit Livi, Istòria romana, I, 30, 2. Denís d'Alicarnas, Antiquitats romanas, III, 29, 7 menciona una setena familha, los Metilii.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Alexandre Grandazzi, Alba Longa, histoire d'une légende : recherches sur l'archéologie, la religion, les traditions de l'ancien Latium (« Bibliothèque des écoles françaises d'Athènes et de Rome », 336), De Boccard, 2008, 2 vol., XV-988 p.-[28] p. de pl. (ISBN 978-2-7283-0412-7)
- (fr)Jean Gagé, « Comment Énée est devenu l'ancêtre des Silvii albains », Mélanges de l'École française de Rome, 88, 1976, 7-30.
- (fr)Jacques Poucet, « Albe dans la tradition et l'histoire des origines de Rome », Hommages à Jozef Veremans, Bruxelles, Latomus.


text:
Bazarnes
Bazarnes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bazarnes A situat en bordure del Yonne e del Canal del Nivernais a 18 quilomètres al sud de Aussèrra.
Bazarnes est située en bordure de l'Yonne et du Canal du Nivernais à 18 kilomètres au sud d'Auxerre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion del sègle VI, Bacerna, Bazarnes ven d'un nom gallés escur e del sufixe italoceltic erna[1]. La comuna seriá situada sus una de las viás romanas coneguda coma Via Agrippa, la que ven de Lugdunum, (Lion), passa per Cavillonum (Chalon-sur-Saône) e s'acaba per Gesoriacum (Boulogne-sur-Mer), dont l'itinerari passa per Prégilbert e Escolives-Sainte-Camille, doás comunas vesinas; aquela situacion sus un axe important explica benlèu l'ancianetat de l'atestacion escrita.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ciutat a la Modèl:Vida sègle jol nom de Bacerna.
Lo abbaye Sant-Marien d'Aussèrra i possedissiá la granja del Bouchet dempuèi la XIIen sègle. Lo castèl e la distincion #èsser als barons de Toucy a las XIIen e XIIIen de sègles. Al flanc del tuc existissiá un ermitage dédié a sant Thibaut (XVIen - XVIIIen sègles)[ref. necessària].
Vestigis préhistoriques e ancians (Via Agrippa)[ref. necessària].
Cité au Modèl:VIe siècle sous le nom de Bacerna.
L'abbaye Saint-Marien d'Auxerre y possédait la ferme du Bouchet dès le XIIen siècle. Le château et la seigneurie furent aux barons de Toucy aux XIIen et XIIIen siècles. Au flanc de la colline existait un ermitage dédié à saint Thibaut (XVIen - XVIIIen siècles)[ref. necessària].
Vestiges préhistoriques et antiques (Voie Agrippa)[ref. necessària].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement administratif du Jura bernois (167)
Liste des communes
Moutier
Ville de Moutier, localité de la Suisse de 7 500 habitants.
La mairie de Moutier a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Imier
Ville de Saint-Imier, localité de la Suisse de 4 700 habitants.
La mairie de Saint-Imier a une adresse e-mail et un site Internet.
Tramelan
Ville de Tramelan, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie de Tramelan a une adresse e-mail et un site Internet.
La Neuveville
Ville de la Neuveville, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de la Neuveville a une adresse e-mail et un site Internet.
Tavannes
Ville de Tavannes, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Tavannes a une adresse e-mail et un site Internet.
Reconvilier
Ville de Reconvilier, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Reconvilier a une adresse e-mail et un site Internet.
Malleray
Village de Malleray, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Malleray a une adresse e-mail et un site Internet.
Sonceboz-Sombeval
Village de Sonceboz-Sombeval, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Sonceboz-Sombeval a une adresse e-mail et un site Internet.
Bévilard
Village de Bévilard, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Bévilard a une adresse e-mail et un site Internet.
Corgémont
Village de Corgémont, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Corgémont a une adresse e-mail et un site Internet.
Court
Village de Court, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Court a une adresse e-mail et un site Internet.
Péry
Village de Péry, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Péry a une adresse e-mail et un site Internet.
Orvin
Village d'Orvin, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie d'Orvin a une adresse e-mail et un site Internet.
Courtelary
Village de Courtelary, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Courtelary a une adresse e-mail et un site Internet.
Sonvilier
Village de Sonvilier, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Sonvilier a une adresse e-mail et un site Internet.
Villeret
Village de Villeret, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Villeret a une adresse e-mail et un site Internet.
Prêles
Village de Prêles, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Prêles a une adresse e-mail et un site Internet.
Renan
Village de Renan, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Renan a une adresse e-mail et un site Internet.