text:
Glaudi Brueis
Glaudi Brueis (Claude Brueys dins la grafia arcaïca e francizanta; Ais de Provença, c. 1570[1] - 1636) foguèt un poèta e un autor dramatic provençau dau començament dau sègle XVII. Èra membre de l'auta societat d'Ais de Provença. Seis òbras foguèron publicadas per lo premier còp en 1628 as Ais sota lo títol de Jardin dei Musas provençalas ( ), inclusent sa poesia, sei comèdias (Comèdia a onze Personatges e doas Comèdias a sèt Personatges) e sei tres balets.
Compausèt tanben en francés en mai de sei dedicaças que rebaton sei disposicions per assajar d'agradar au rei e au regim monarquic francés.
Èra lo fiu de Denys Brueys, cònsol dau temps de la Liga, e d'Anne Maye. Lor premier fiu (lo fraire ainat de Glaudi Brueis) s'apelava Etienne Brueys. Èra de segur una granda familha borgesa e non pas nòbla coma o laissariá pensar lo títol d'escudier que revindicava en tèsta de son Jardin. En 1609 esposèt Marguerite Imbert.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Brueys, Claude. Poésies provençales des XVIe et XVIIe siècles, publiées d'après les éditions originales et les manuscrits par Anselme Mortreuil. Genèva : Slatkine, 1971.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Literatura occitana
- Escrivan occitan
- Poèta occitan
- Escrivan occitan del sègle XVI
- Escrivan occitan deu sègle XVII
- Literatura provençala
- Escrivan dau País d'Ais
- Personalitat provençala
- Naissença en 1570
- Naissença a Ais de Provença


c: text/html

text:
Caracalla
Caracalla (4 d'abriu de 188, Lugdunum - 8 d'abriu de 217, vèrs Harran) foguèt un emperaire roman. Venguèt oficialament coemperaire de son paire Septimi Sever en 196 e li succediguèt ambé son fraire Geta, tanben coemperare dempuei 198, lo 5 de febrier de 211. Pasmens, tre lo 26 de decembre de 211, assassinèt son fraire e venguèt emperaire unic fins a sa mòrt. Foguèt remplaçat per Macrin.
Coma Neron o Commòde, son rèine foguèt considerat coma una tirania sanguinaria e Caracalla tèn una imatge marrida. D'efèct, l'assassinat e lo chaple d'opausants — Alexàndria foguèt pilhada en causa d'una satira còntra l'emperaire en 215 — entraïnèron una impopularitat fòrça importanta e Caracalla foguèt finalament assassinat durant una campanha en Orient. Dins aquò, la politica generala de Caracalla aguèt una influéncia importanta per la seguida de l'Empèri car sei campanhas militaras permetèron d'afeblir lei Germans fins au rèine de Sever Alexandre. Estendèt tanben lo drech de ciutadanatge a totei leis abitants de l'Empèri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Categoria:Familha de lengas
Aquesta categoria es destinada :
- A las soscategorias de familha de lengas (es a dire als gropes genetics o assimilats). Per preocupacion de simplicitat, ordenem-s'i unicament las familhas las mai grandas qu'òm pòt reconstituir (per exemple, lengas indoeuropèas o lengas altaïcas).
- Als articles consacrats a de familhas de lengas (quitament de gropaments ipotetics), quina que siá lor talha.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 32 soscategorias, sus un total de 32.
Articles dins la categoria « Familha de lengas »
Aquesta categoria conten los 22 articles seguents.


text:
Universitat Tolosa 1 Capitòli
L'universitat Tolosa 1 Capitòli es una de las tres universitats de la vila de Tolosa.
Aquesta universitat es axada sus las sciéncias socialas (Dreit, Sciéncia politica, Economia, Administracion, etc.).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Componentas de l'Universitat
- 3 Ensenhaments e domenis de recèrca
- 4 Implantacions
- 5 Vida estudianta
- 6 Fonses UT1 Capitòli
- 7 Vejatz tanbens
Istòria[modificar | modificar la font]
L'universitat medievala[modificar | modificar la font]
L'Universitat de Tolosa es la segonda universitat creada en França en 1229 (l'Universitat de París que fosquèsse reconeguda oficialament en 1200 pel Rei Felip August e en 1215 pel Papa Innocent III), quitament abans la Sorbonne fondada en 1257. Compòrta a l'origina quatre facultats : Teologia, Dreit canonic, Dreit civil e Arts (gramatica). La facultat de Medecina serà creada en 1257. La Revolucion suprimisquèc totas las universitats en 1793.
La Facultat de dreit dels sègles XIX e XX[modificar | modificar la font]
A la fin del Segond Empèri, dins una situacion generala deslabrada e miserabla de las facultats de província, quatre universitats coexistisson a Tolosa (Dreit, Letras, Sciéncias, Teologia catolica). Mas la sola vertadièrament importanta es la Facultat de Dreit, que coma jos l'ancian regim, regrop los tres quart dels estudiants e possedís los professors los mai prestigioses. Las facultats tolosencas testimonhan malgrat tot de la pauretat de l'ensenhament superior dins la França provinciala. Caldrà esperar los ans 1880 e las accions d'òmes coma Louis Liard e Ernest Lavisse, que fan acordar una mai larga autonomia a las Facultats per que la municipalitat de Tolosa dòte la vila d'institucions culturalas dignas de son ròtle nacional.
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli[modificar | modificar la font]
En revenge, las dificultats nascudas de la centralizacion « parisenca » contunhan d'entravar lo desvolopament de las Facultats e demòran entièras quand comença lo sègle XX e se contunhan fins al 12 de novembre de 1968. Data de la lei d'orientacion de l'ensenhament superior, dita lei Edgar Faure, que crèa d'establiments d'un tipe novèl « les establiments publics de caractèr scientific e cultural » (EPCSC). Amai, las ancianas facultats desapareisson e son remplaçadas per d'Unitats d'ensenhament e de recèrca (UER) regropadas dins las universitats. Atal, a Tolosa naisson tres universitats : Universitat Tolosa I Capitòli (Dreit, Sciéncia politica, Economia e Gestion), Universitat Tolosa II Le Miralh (Letras e Sciéncias umanas) e Universitat Tolosa III Pau Sabatièr (Sciéncias e Santat).
Sola l'Universitat Tolosa 1 Capitòli demorarà sul site istoric del Centre-Vila.
L'establiment accedís a l'autonomia en genièr de 2009, e aquerís la proprietat de sos locals en mai de 2011[5].
Componentas de l'Universitat[modificar | modificar la font]
Facultats[modificar | modificar la font]
- Facultat de Dreit e Sciéncias Politicas:
- Degan : Hugues Kenfack (Professor de dreit privat)
- Escòla d’economia de Tolosa - TSE :
- Director : Jean-Philippe Lesne
- Institut d'Administracion de las Entrepresas :
- Directritz : Catherine Casamatta
- Facultat d'Administracion e de Comunicacion :
- Degan : Francis Bestion (Mèstre de conferéncia en sciéncias economicas)
- Facultat d'Informatica :
- Director : Gilles Zurfluh (Professor d'informatica)
- Institut Universitari de Tecnologia de Rodés :
- Director : Jean-Yves Bruel
Departaments[modificar | modificar la font]
- Departament de las Activitats Fisicas e Esportivas :
- Directritz : Ingrid Marini
- Departament de las Lengas e Civilizacions :
- Director : Christian Mailhes
- Departament de las Matematicas :
- Directritz : Anne Ruiz-Gazen
- Departament d'Istòria :
- Director : Jacques Krynen
- Departament Sciéncias Politicas e sociologia :
- Director : Michel-Louis Martin
Escòlas doctoralas[modificar | modificar la font]
L'universitat compta 3 escòlas doctoralas [6]:
- Escòla doctorala de Sciéncias juridicas e politicas
Directritz : Wanda Mastor
- Escòla doctorala de Sciéncias economicas - TSE
Director :Patrick Fève
- Escòla doctorala de Sciéncias de gestion
Director : Karim Mignonac
L'universitat es tanben coabilitada per 4 escòlas doctoralas [6] :
- Escòla doctorala Matematicas, Informatica, e Telecomunicacions de Tolosa (establiment portador : Universitat Tolosa III)
Director : Jean-Michel Roquejoffre
- Escòla doctorala Temps, Espacis, Societats, Culturas (establiment principal : Universitat Tolosa le Miralh)
Director : Colette Zytnicki
- Escòla doctorala Aeronautica Astronautica (establiment principal : escòla Sup Aéro)
Director : Yves Gourinat
Ensenhaments e domenis de recèrca[modificar | modificar la font]
Politica de formacion e particularitats[modificar | modificar la font]
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli aficha una politica de formacion que « se vòl pragmatica, virada cap a la qualitat de l'insercion professionala tot en afavorisent l'identificacion de percors de formacion coerents ».
La recèrca, labèl qualitat d'UT1, ocupa una plaça centrala dins le desvolopament dels escambis, l'evolucion dels ensenhaments, la dobertura menada cap als partenariats professionals… EADS, Airbus, EDF, GDF, Microsoft, Visa, les operators màgers de telecomunicacion, dels gropes financièrs internacionals, coma la BNP, semblan li far fisança e posan dins sos diplomats e les trebalhs de sos cercaires las ressorsas indispensablas a lor desvolopament.
En consequéncia de la la lei relativa a las libertats e responsabilitats de las universitats (o lei LRU o encara lei Pécresse), l'Universitat Tolosa 1 Capitòli es venguda autonòma lo 1èr de genièr de 2009.
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli es tanben la primièra universitat a aculhir lo mai de mencions en licéncia de Sciéncias economicas : Dreit - Matematicas - Gestion - Tractament de l'informacion - Lenga e civilizacion ispanica
Formacion[modificar | modificar la font]
Recèrca[modificar | modificar la font]
L'universitat compta mantuna unitat de recèrcas ligadas a d'organismes de recèrca coma le CNRS o reconegudas per l'universitat[7]:
- Centres de recèrcas ligats a d'organismes de recèrca, o unitat mixta de recèrca:
lo Grop de recèrca en economia matematica e quantitativa (abreujat en GREMAQ, UMR CNRS 5604 e UMR_A INRA 1291), l'Institut de matematica de Tolosa (abreujat en IMT, UMR CNRS 5219), l'Institut de recèrca en informatica de Tolosa (abreujat en IRIT, UMR CNRS 5505), le Laboratòri d'economia de las ressorsas naturalas (abreujat en LERNA, UMR_A INRA 1081), e le Centre de recèrca en management (abreujat en CRM, EAC CNRS 5032).
- Centres de recèrcas ligats a l'universitat, o equipa d'acuèlh :
Lo Talhièr de recèrca quantitativa aplicada al desvolopament economic - ARQADE (EA 791), le Centre de dreit dels afars - CDA (EA 780), le Centre de dreit privat - CDP (EA 1920), le Centre d'estudis e de recèrcas constitucionalas e politicas - CERCP (EA 1918), le Centre tolosenc d'istòria del dreit e de las idèas politicas - CTHDIP (EA 789), le Grop de recèrca sus la seguretat e la governança - GRSG (EA 4176), l'Institut del dreit de l'espaci, dels territòris e de la comunicacion - IDETCOM (EA 785), l'Institut dels estudis juridics de l'urbanisme e de la construccion - IEJUC (EA 1919), l'Institut de recèrca en dreit europèu, internacional e comparat - IRDEIC (EA 4211), Le Laboratòri de las sciéncias socialas del politic - LASSP (IEP - EA 4175), le Laboratòri d'estudis e de recèrcas sus l'economia, las politicas e les sistèmas socials - LEREPS (EA 790), e le laboratòri Teoria dels actes e del contraròtle de las institucions publicas - TACIP (EA 786).
- Equipa d'universitat : l'Institut de recèrca en dreit social
Relacions internacionalas[modificar | modificar la font]
Implantacions[modificar | modificar la font]
L'UT1 se situa sus 3 sites en còr de vila de Tolosa :
- Las Ancianas Facultats ont es situat l'IAE mas ont son tanben les locals de fòrça associacions estudiantas, le SUIO e tanben d'anfiteatres. À signaler que l'on peut accéder depuis les Anciennes Facultats a l'IEP Tolosa, qui partage certains bâtiments avec l'universitat e où se trouvent les locaux des syndicats estudiants. Deux bibliothèques sont installées dins ces locaux, la bibliothèque Garrigou dins les Anciennes Facultats e la bibliothèque Godechot dins l'IEP. Les anciennes facultats sont situées 2, Rue Albert Lautmann a 2 min de la place du Capitòli.
- L'Arsenal où se situent la majorité des amphithéâtres e salles de cours, ainsi que bon nombre de services administratifs de l'universitat. Ce site comporte aussi la Bibliothèque universitaire de l'Arsenal, plus grande bibliothèque de l'Universitat. L'Arsenal se situe 2, Rue du Doyen Gabriel Marty, il est situé face a l'IEP e aux anciennes facultats. Sur ce campus se trouvent également le Restaurant universitaire de l'Arsenal ainsi que des cités e résidences universitaires.
- La Manufacture des Tabacs où sont regroupées des salles de cours, amphithéâtres mais sustout des laboratoires e bibliothèques de recherche. La Manufacture se trouve au 21, Andana de Briena e se situe de l'autre côté du Canal de Brienne per rapport aux deux sites précédemment cités. Un bâtiment de la Manufacture actuellement en rénovation devrait accueillir l'IEP a la suite de son déménagement prévu a l'horizon 2014, en raison de ses locaux vétustes e extrêmement exigus.
Una annèxa de l'Universitat Tolosa 1 es situada a Montalban.
Vida estudianta[modificar | modificar la font]
Associacions e organizacions politicas estudiantas[modificar | modificar la font]
Composicion[modificar | modificar la font]
Reparticion dels estudiants per UFR, en 2009 [8]:
Evolucion demografica[modificar | modificar la font]
Fonses UT1 Capitòli[modificar | modificar la font]
L’Universitat Tolosa 1 Capitòli a créé son fonds de dotation en 2009, le Fonds UT1 Capitòli, présidé per Lucien Rapp.
Les missions du Fonds de l’Universitat Tolosa 1 Capitòli sont de créer une passerelle entre l'universitat e les acteurs socio-économiques, soutenir la stratégie de développement de l'universitat, notamment sa formation e sa recherche, faire émerger des projèctes valorisants afin que l'Universitat Tolosa 1 Capitòli devienne un pôle universitaire de notoriété internationale[9].
Vejatz tanbens[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- John M. Burney, tradusit per Philippe Wolff, prefàcia de Jacques Godechot, Tolosa e son universitat : Facultats e estudiants dins la França provinciala del sègle XIX, Tolosa, PU del Miralh-CNRS, 1988
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.univ-tlse1.fr/46439680/0/fiche___pagelibre/&RH=&RF=FR_01
- ↑ http://www.ut-capitole.fr/universite/presentation/chiffres-cles/
- ↑ 3,0 3,1 Chiffres 2012 de l'Universitat Tolosa 1 Capitòli
- ↑ http://www.ut-capitole.fr/universite/
- ↑ Frédéric Dessort, « L'université Toulouse 1 acquiert l'autonomie sur son patrimoine immobilier », Educpro, 13 de mai de 2011, consultat sus www.educpros.fr le 13 de mai de 2011
- ↑ 6,0 6,1 [1], www.ut-capitole.fr, consultat le 18 de setembre de 2012
- ↑ Las equipas de recèrca, www.univ-tlse1.fr, consultat le 16 de març de 2010
- ↑ UT1 Capitòli Les indicators de performància
- ↑ Fonds UT1 Capitòli - Le fonds de dotation, www.fonds.ut-capitole.fr, consultat le 11 mai 2011


text:
Parsec
Lo parsec (simbòl pc) es una unitat de longor utilizada en astronomia. Son nom ven d'una contraccion amb l'expression « parallaxi d'una segonda d'arc ».
Aquela unitat resulta de l’utilizacion d’un metòde trigonometric dich « metòde de la parallaxi », servent a determinar la distància separant un observator d’un objècte alunhat quin que siá, a la mesura de la distància dels objèctes celèstes.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo parsec se definís coma la distància ont una unitat astronomica (ua) sosten un angle d’una segonda d'arc. Se la parallaxi d’una estela es mesurada en segondas d’arc, alara la distància entre aquela estela e lo Solelh, exprimida en parsecs, es egala a l’invèrs d'aquela valor.
Coma o mòstra lo calcul en dejós, un parsec val 3,085 677×1016 m, o prèp de 206 265 unitats astronomicas o 3,2616 annadas lutz.
Per de rasons practicas, los astronòms exprimisson sovent las distàncias dels objèctes astronomics en parsecs puslèu qu’en annadas lutz.
Las primièras mesuras de distància interestellara (l’estela 61 Cygni per Friedrich Wilhelm Bessel en 1838) s'efectuèron en utilizant la largor de l’orbita terrèstra per referéncia. Lo parsec deriva d'aquel metòde. La determinacion de las distàncias dels còrs celèstes es l'objècte principal de l’astrometria.
L’estela pus prèpa del Solelh, a Cen C (Proxima Centauri), se tròba a 1,316 parsec (4,28 annadas lutz). Las distàncias dels autres objèctes celèstes qu'apartenon pas al Sistèma Solar son fòrça mai grandas e se mesuran correntament en quiloparsecs (simbòl kpc) o megaparsecs (simbòl Mpc).
Las parallaxis an de valors flacas : 0,76″ per Proxima Centauri ; aital, lo metòde parallaxistic permet pas gaire de determinar de distàncias estellaras superioras a 100 parsecs, çò que correspond a de mesuras de parallaxi inferioras a 10 millisegondas d’arc.
Entre 1989 e 1993, lo satellit Hipparcos, lançat per l’Agéncia Espaciala Europèa, mesurèt la parallaxi d'aperaquí 100 000 estelas amb una precision superiora a la millisegonda d’arc, çò que permetèt de determinar la distància d’estelas alunhadas de nosautres de mai d’un quiloparsec.
Calcul de la valor d'un parsec[modificar | modificar la font]
Sus l'esquèma çai contra, S es lo Solelh, T la Tèrra e P un objècte situat a un parsec del Solelh : per definicion, l’angle es egal a una segonda d'arc (1″) e la distància val una unitat astronomica (1 UA). Gràcias a aquelas règlas de trigonometria, se pòt calcular :
Coma
s'obten
e
Aproximacions utilas[modificar | modificar la font]
Sus l'esquèma en dessús, l'angle que deuriá èsser d'una segonda a una valor fòrt superiora, e per conseguent l'ipotenusa es clarament pus longa que lo costat adjacent. En realitat, per un angle tan pichon, la diferéncia de longor entre las doas es fòrça flaca en valor relativa, e finalament l'ipotenusa val solament un pauc mai qu'un parsec (autrament dich, un parsec es tan la distància del Solelh a l'estela alunhada coma la de la Tèrra a l'estela alunhada).
Se cal tanben sovenir que per fòrça valors d'angles flacas, se pòt far l'aproximacion (e parièrament , d'ont l'afirmacion seguenta que lo costat adjacent e l'ipotenusa son quasiment egals), donat l'angle exprimit en radians, que val aquí ; l'error relativa facha essent (en radians) de l'ordre de , doncas aquí, per de longors de l'òrdre d'un parsec, se fa (en utilizant aquelas formulas) una error de l'òrdre de la distància Tèrra-Luna, çò que pòt semblar important, mas es evidentament negligible per las escalas astronomicas consideradas.


text:
Dipnoi
Definicion[modificar | modificar la font]
Los dipnòus, que constituisson la sosclassa dels Dipnoi (en latin scientific), son de peisses sarcopterigians caracterizats per la preséncia de palmons foncionals en mai de las brànquias abitualas. Aqueles organs derivan d'estructuras primitivas qu'an evoluit cap a de botarigas nadadoiras dins las linhadas aqüaticas coma los actinopterigians o cap a de palmons foncionals dins las linhadas mai adaptadas a la vida terrèstra coma los dipnòus e los primièrs tetrapòdes.
Tanben son caracterizats per de placas dentàrias trissadoiras. Coma per los autres sarcopterigians, lors nadarèlas ventralas se ligan sus la cencha escapulara per un òs unic, anonciant los membres dels tetrapòdes.
Genres e espècias[modificar | modificar la font]
sosclassa Dipnoi
- superòrdre Ceratodontimorpha
- òrdre Ceratodontiformes
- familha Ceratodontidae
- genre Neoceratodus Castelnau, 1876
- espècia Neoceratodus forsteri (Krefft, 1870) —- dipnòus australians
- genre Neoceratodus Castelnau, 1876
- familha Ceratodontidae
- ordre Lepidosireniformes
- familha Lepidosirenidae
- genre Lepidosiren Fitzinger, 1837 —- dipnòus americans
- espècia Lepidosiren paradoxa Fitzinger, 1837
- genre Lepidosiren Fitzinger, 1837 —- dipnòus americans
- familha Protopteridae
- genre Protopterus Owen, 1839 —- dipnòus africans
- espècia Protopterus aethiopicus Heckel, 1851
- espècia Protopterus amphibius (Peters, 1844)
- espècia Protopterus annectens (Owen, 1839)
- espècia Protopterus dolloi Boulenger, 1900
- genre Protopterus Owen, 1839 —- dipnòus africans
- familha Lepidosirenidae
- òrdre Ceratodontiformes
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 161039 sosclassa Dipnoi (en)
- Referéncia ITIS : TSN 649766 superòrdre Ceratodontimorpha (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : sosclassa Dipnoi (en)
- Referéncia NCBI : sosclassa Dipnoi (en)
- Referéncia NCBI : superòrdre Ceratodontimorpha (en)
- ITIS 161036


text:
Òrri
Un òrri es un luòc generalament situat en montanha que los pastres i menavan las fedas pendent las estivas per las mólzer e far los formatges. A l'origina lo tèrme òrri designava sonque l'airal d'estiva mas es uèi utilizat tanben per parlar de las jaças o barracas que s'i tròban.
Aquestes òrris èran utilizats dins las regions pastoralas, mai que mai dins los Pirenèus, entre mai e octobre, alara qu'una partida de las familhas demoravan dins las valadas per los trabalhs dels camps, un o dos sòcis montavan amb lo tropèl a l'estiva, per amontanhar a l'òrri. Aquò se sonava "far òrri".
Sus l'airal de l'òrri se podián trapar mantuna bastissas :
- la cabana del pastre;
- lo masuc qu'èra un ostalon de montanha ont se fasiá e se servava lo formatge;
- lo parrec qu'èra un enclaus fach de pèiras secas que servissiá per dintrar las bestias la nuèit o per las mólzer.
- la marga èra un corredor de pèiras secas que comunicava amb lo parrec, per tal de far passar las fedas per las mólzer.


text:
Campione
Campione d'Itàlia es una vila italiana, de la província de Còme, region de Lombardia, sus la riba del lac de Lugano. Lo territòri de Campione d'Itàlia forma un pichon enclavament italian dins lo territòri de Soïssa amb una superfícia de 2,6 km² (0,9 km² sus tèrra e 1,7 km² en aigas territorialas). Es entornejada pel territòri del canton de Tecin e se tròba separat del rèsta del territòri de Lombardia, de la comuna de Lanzo d'Intelvi per una estrecha franja de terren de mens d'1 km de larg, qu'aparten a la comuna soïssa d'Arogno.


text:
Fabrizio De André
Fabrizio De André (Gènoa, 18 de febrièr de 1940 - Milan, 11 de genièr de 1999) es un dels cantaires e compositors italians mai coneguts e aimats, al segur un dels pus importants.
Dins sas òbras cantèt mai que mai contes de marginals, rebèls e deseretats. Fòrça dels seus tèxtes son tenguts per poesia vertadièra e, coma tals, per una part bèla, inserits dins las antologias italianas de literatura.
D'èime anarquista e amb una solida formacion culturala, Fabrizio De André publiquèt en 35 ans de carrièra, de 1961 a 1996, un ventenat d'albums, sempre fasent mai cas de la qualitat que non pas de la quantitat.
Son onzen album, Crêuza de mä (1984), prepausa 7 cançons en genoés.


text:
París
París[1] (en francés Paris [paˈʀi]) es la capitala de França, forma una comuna e un departament (nº 75) e atanben es lo capluòc de la region de l'Illa de França.
Lo gentilici es parisenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela ciutat es bastida sus una bloca de Sèina, al centre del Bacin Parisenc, entre los jonhents de Marna e de Sèina en amònt e Oise en aval.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de París ven del pòble gallés dels Parisii. Es la transformacion del latin Civitas Parisiorum (Ciutat dels Parisii), que remplacèt lo nom pus ancian de Lutetia (Lutècia).
París prenguèt son nom actual al sègle IV e venguèt la capitala del reiaume dels Francs en 508 amb Clodovèu.
Los vikings que la sacmandegén ua purmèra vegada en 845 e que s'i tornèn d'autes còps dinc au Tractat de Saint-Clair-sur-Epte.
La dinastia deus capecians que preferí la vila d'Orleans com capitau e París non ronè pas crubar aqueth títol abans lo regnat Loís V (1108 - 1137).
A partir de 1163 que comencè la bastida de la catedrau de Nosta Dauna de París.
Monuments e luòcs toristics[modificar | modificar la font]
Bastiments e luòcs publics remarcables[modificar | modificar la font]
- Torre Eiffel
- Palais del Lovre
- Arc de Trionf de l'Étoile
- La Concergeria
- Los Fenis
- Panteon
- Plaça de la Concòrdia
- Colomna Vendoma
- La Bastilha
- Aliscamps
- Pònt Nòu
- Pònt Alexandre III
- Plaça del Tertre
- Arca de la Devesa
Bastiments religioses[modificar | modificar la font]
- Catedrala de Nòstra Dòna de París
- Basilica del Sacrat Còr
- Glèisa de la Magdalena
- Santa Capèla
- Abadiá de Sant German dels Prats
Musèus[modificar | modificar la font]
- Musèu del Lovre
- Centre Beaubourg (Centre Jòrdi Pompidor)
- Musèu Carnavalet
- Musèu d'Orsay
- Musèu de las Arts e dels Mestièrs
- Musèu Grevin
- Musèu del Cai Branly
Gratacèls[modificar | modificar la font]
- Torre Montparnasse (220 m)
- Torre Copola (187 m)
- Torre Gan (186 m)
- Torre Areva (184 m)
- Torre Societat Generala (167 m)
- Torre EDF (165 m)
- Ostalariá Concòrdia Lafaieta (137 m)
en pregit:
- Torre Farre (300 m) (2009-2012)
- Torre Generali (318 m) (2008-2011)
- Torre T1 (185 m) (2008)
- Torre Granite (184 m) (2008)
Administracion[modificar | modificar la font]


text:
Teròl
Teròl (en aragonés SLA/GO Tergüel; en castelhan Teruel) qu'ei ua vila d'Aragon capitala de la província deu medish nom.
Qu'ei situada a la confluéncias deus arrius Guadalaviar e Alfambra a ua hautor de 915 m.
Qu'ei reputada peus sons monuments d'estil mudéjar (classificat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO) e tanben peus sons cambajons. Enter los sons monuments que cau destacar la catedrala d'estil mudéjar e lo mausoleu deus Aimadors de Teròl.
Dab ua populacion de 33 240 abitants, qu'ei la capitala de província la mens poblada d'Espanha.


text:
Mognéville
Mognéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Mognéville #aperténer a las Beauvau, a las Amboise[1] (Modèl:XVIe Sègle), de contunh als Choisy, marques de Mognéville (Sègle XVII).
La municipalitat se trucava encara Moignéville a Modèl:La s mini- e Sègle XVIIIs, de las pèças oficialas del ministèri de las finanças en 1823 la testifiquen.
La Mois invalide (d'agost)M, los Alemands de laModèl:3 e division de Panzer-Magraners, una unitat de la Wehrmacht, massacrent 86 abitants de quatre pòbles vesins : Robert-Espanha, Beurey-sus-Saulx, Couvonges e Mognéville.
La seigneurie de Mognéville appartint aux Beauvau, aux Amboise[2] (Sègle XVI), puis aux Choisy, marquis de Mognéville (Sègle XVII).
La commune s’appelait encore Moignéville au Modèl:S mini- et Sègle XVIIIs, des pièces officielles du ministère des finances en 1823 l’attestent.
Le Mois invalide (août)M, les Allemands de la 3en division de Panzer-Grenadiers, une unité de la Wehrmacht, massacrent 86 habitants de quatre villages voisins : Robert-Espagne, Beurey-sur-Saulx, Couvonges et Mognéville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Veire Jacques de Clermont-de Amboise.
- ↑ Voir Jacques de Clermont-d'Amboise.


text:
Republica d'Irlanda
Irlanda (en gaelic d'Irlanda Éire, en anglés Ireland) o oficialament la Republica d'Irlanda es un Estat d'Euròpa Occidentala que correspond a l'essencial del territòri de l'illa d'Irlanda.
Sa capitala es Dublin.
Lo gentilici es irlandés -esa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Irlanda es una republica parlamentària. Lo Parlament irlandés que se ditz Oireachtas sèi dins lo palais de Leinster House a Dublin. Lo cap d'Estat es lo president, elegit per un mandat de sèt ans. Lo taoiseach (primièr ministre) es nomenat pel Parlament e designat pel president. Lo taoiseach es lo cap del partit politic o coalicion qu'a obtengut la majoritat dels sètis a las eleccions nacionalas.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Irlanda.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina oficiala d'Irlanda en anglés
- Taoiseach, títol del primièr ministre d'Irlanda (pagina del primièr ministre)


text:
Hia C-ed O'odham
Es Hia C-eḍ O'odham ("Pòble dera montilha de sable"), tanben coneishudi coma Areneños o Pimes de Sable son un pòble amerindi eth larèr tradicionau que se ne trobaue entre Ajo Range, çò arrís Gila, çò arriu Colorado, e çò Gòlf de Califòrnia.Hayden, J. 1988. Historia Dera región de Puerto Peñasco. Noticias Deth CEDO 1(2):12. Actuauments non son arreconeishudi ne a nivèu estatau ne a nivèu federau ne enes Estats Units ne en Mexic, encara qu'era Nacion Tohono O'odham a un comitat entà ahèrs restacadi damb eri e a terrens mantengudi eth fideïcomís entà eri. Son representadi per ua organizacion dera comunitat coneishuda coma Hia-Ced O'odham Alliance. Es Hia C-eḍ O'odham ja non son nomades e era majoria aué viuen apròp Ajo (Arizòna) o er es petiti assentaments de Blaisdell e Adondi apròp Yuma.
Soent an estat consideradi coma ua "subtribu papago" pes antropòlegs, amassa damb es Tohono O'odham e nombrosi grops que desapareisheren o se junheren as Tohono O'odham. Quinsevolhe que pogue demostrar ascendència Hia C-eḍ O'odham en tot trobar quàntum de sang Nacion Tohono O'odham pòt demanar èster membre dera Nacion Tohono O'odham. Bèri Hia Ced O'odham son enregistradi er era comunitat índia Ak-Chin.
Eth 24 de hereuèr de 2009 siguessen aqueridi eth fideïcomís pera Nacion 642,27 acres de tèrra apròp Why (Arizòna) prèviaments crompadi pes Tohono O'odham. Açò se hec damb era intencion de crear damb eth temps un nau districte dera Nacion Tohono O'odham entàs Hia C-eḍ O'odham. Eth 30 d'octobre de 2012 ua naua lei tribal creèc efectivaments eth "districte Hia-Ced" coma eth nau 12au districte dera nacion Tohono O'odham, damb era tèrra eth fideïcomís apròp Why coma tèrra basatz iniciau. Pendent tres ans dempús dera data efectiva, es membres prèviaments inscriti dera Nacion Tohono O'odham an eth dret a reclamar qu'era sua designacion de districte sigue reasignada ath nau districte. Es persones que solliciten era inscripcion tribal tanben pòden sollicitar era sua designacion ath districte Hia-Ced.Www.tolc-nsn.org/docs/Title27Ch1.pdf


text:
Zoroastrisme
Lo Zoroastrime es una religion monoteïsta basada sus la doctrina de Zoroastre.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Tèxtes fondators, principis e rituaus
- 3 Difusion contamporanèa
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
La religion prezoroastriana[modificar | modificar la font]
Avans l'aparicion dau zoroastrisme, lei cultes de la region presentavan ja un nombre important de trachs qu'aquela religion va gardar o transformar. Lei principaus regardan lei divinitats veneradas d'un caire e lei concepcions a prepaus de la lutz e dau fuòc de l'autre. D'en premier, se fau notar l'existéncia dins lo centre d'Asia, magerament de lòng dei fluvis de la region vèrs lo periòde 2200-1700 avC, d'una cultura que teniá un culte dau fuòc coneissent de concepcions de la lucha entre la lutz e lei tenèbras e de la lucha entre la vida e la mòrt. Aqueleis idèas serán la basa dei religions indo-iranianas dei periòdes seguents. Ansin, dins lei territòris iranians contemporanèus, la religion dau periòde prezoroastrian d'Iran e la religion indiana avián una divinitat quasi comuna dicha Mitra qu'ocupava lei foncions de divinitat solara. Dins lo rèsta de Pèrsia, la religion mazdeana aviá egalament evolucionat e e leis abitants veneravan tant Ahura Mazdā que Mitra, i comprés lei populacions grègas que consideravan Ahura Mazdā coma l'equivalent de Zeus.
L'aparicion dau zoroastrisme[modificar | modificar la font]
Zoroastr auriá començat sa vida coma prèire dau culte d'Ahura Mazda. Après una tièra de visions, acomencèt de predicar una reforma d'aquela religion segon quatre principis majors :
- la venguda dau Reiaume de Justicía, la cooperacion a l'òbra de Dieu (Ahura Mazda) sota pena de castigament totau.
- lo dieu Ahura Mazda es lo dieu suprèm dau panteon.
- la critica dei practicas de la religion tradicionala magerament lo culte de Mitra e sei sacrificis d'animaus.
- la condamnacion de bevendas enebriantas.
Coma la religion tradicionala èra magerament sostenguda per l'aristocràcia guerriera, leis arguments de justicía e de conscéncia personala acipèron lei classas au poder e Zoroastr deguèt s'exilar en Asia Centrala. Obtenguèt la proteccion dau rèi de Bactres que se convertiguèt au zoroastrisme e obligiguèt lo rèsta de sei subjèctes d'adoptar la religion novèla. A partir d'aqueu territòri, lo zoroastrisme s'espandiguèt pauc a pauc en Pèrsia e lei Parts li donèron d'institucions eclesiasticas ambé la creacion de la casta dei Modabs que son influéncia subre leis afaires de l'Estat èra granda.
Lo zervinisme[modificar | modificar la font]
Lei fondaments d'aquela escòla son contenguts dins l'ensenhament de Zaratostra qu'afirmèt que leis Espèrits Bon e Marrit èran gemèus. Es una doctrina filosofica tenhuda de mites. Se dís que Zurvan, lo dieu primitiu, realizava de sacrificis dins l'esperança d'aver un fiu. Coma seis espèrs foguèron pas satisfachs, Zurman aguèt dobtança de l'utilitat vertadiera d'aquelei sacrificis. Ansin, quand obtèn finalament un fiu dich Ahura Mazdā o Ohrmazd, sei dobtes entraïnèron la naissança d'un gemèu dich Ariman o Angra Mainyu. Durant la jacina, Ariman sortiguèt en premier mai èra sorn e pudent. Son paire reconoguèt solament per fiu Ahura Mazdā qu'èra sortit après mai qu'èra luminós e suau. Pasmens, coma Ariman èra l'ainat, poguèt dominar lo monde e Ahura Mazdā deguèt luchar còntra eu. Se pensava que sa victòria auriá luòc après 9 000 ans.
La teologia zervanista es coneguda per de tèxtes coma lo Bundahishn e per de testimoniatges d'Aràbis. Existiá un grop de divinitats creadas per la Lutz que Zurvan èra lo premier d'entre elei. En fòra de Zurgan, lei principaus èran Ashōqār (la virilitat), Ashōqār (l'esclat) e Zarōqār (lo vielhum).
Periòdes achemenida e grèc[modificar | modificar la font]
Cir II lo Grand e la màger part dei sobeirans de Pèrsia antica assaièron gaire d'impausar lor religion durant sei conquistas. Au contrari, an generalament sei subjèctes chausir liurament sei religions. Lo zoroastrisme poguèt donc se desvolopar. De mai, la religion dei caps de l'Empèri Pèrs sembla èstre fòrça similara au zoroastrisme ambé la veneracion de la divinitat Ahura Mazdā e l'adopcion de concepcions dualistas. En revènge, aquela situacion cambièt après la conquista de la region per Alexandre lo Grand. L'incendi d'unei bibliotecas entraïnèt la pèrda de divèrsei tèxtes zoroastrians meme s'un nombre important de tractats scientifics o filosofics foguèron sauvats.
Periòde sassanida[modificar | modificar la font]
Lo periòde sassanida marquèt l'apogèu dau zoroastrisme que venguèt oficialament religion d'Estat. Lei prèires superiors èran dichs mobadh segon la casta creada per lei Parts. Éran lei caps d'una unitat territoriala religiosa e dirigits per lo mōbadhān mōbadh. Au reng inferior, se situan lei mōgh. Lei mōghān mōgh èran lei caps dei temples importants. Lo nom mōgh será a l'origina dau latin magus puei de l'occitan e dau francés mage. Lo zoroastrisme aguèt alora una influéncia decisiva sus leis afaires de l'estat e tanben subre la vida quotidiana de la populacion.
Arribada de l'islam[modificar | modificar la font]
Vèrs la mitat dau sègle VII, lei desfachas sassanidas còntra leis armadas aràbias entraïnèt la conquista de Pèrsia e sa conversion progressiva a l'islam. Maugrat un estatut protegit dins l'islam[1], lo zoroastrisme declinèt pauc a pauc e lo nombre de sei fidèus representa au sègle XXI una minoritat fòrça febla de la populacion iraniana. Dins aquò, lo zoroastrisme aguèt una influéncia importanta subre lo desvolopament de la cultura iraniana contemporanèa. Per exemple, lo calendièr iranian a d'originas zoroastrianas.
Tèxtes fondators, principis e rituaus[modificar | modificar la font]
Lei principis[modificar | modificar la font]
Zoroastr se considerava pas coma un profèta e donava solament de direccion de recèrca espirituala. Ansin, lei zoroastrians pensan que lor dieu a pas besonh d'adoracion ni d'intermediaris. Dins la doctrina zoroastriana, cada persona respond de seis actes en vertut de la natura de son « Fravahr », l'equivalent dau karma indoïsta. La doctrina se resumís donc per la maxima « Bònas Pensadas, Bònas Paraulas, Bònas Accions ». Lei rites e lei sacrificis tradicionaus de la religion pèrsa anciana foguèron condamnats e Zoroastr gardèt solament lo culte dau fuòc.
Lo dieu Ahura Mazda es la poissança a l'origina de la creacion dau monde e dei quatre elements (fuòc, tèrra, aiga e èr). Aquelei quatre elements son fòrça venerats per lei zoroastrians coma òbra dirècta d'Ahura Mazda. L'òme es estat creat ambé lo franc arbitri per chausir entre lo ben e lo mau. Aquelei doas tendéncias existisson dins cada èstre uman. Après la mòrt, lei zoroastrians admeton l'existéncia d'una vida e d'un jutjament deis armas en foncion de sei meritis. Se leis accions bònas son superioras ais accions marridas, leis armas son mandadas vèrs l'Ostau dei Cants onte son esperadas per Ahura Mazda. Dins lo cas contrari, son mandadas vèrs l'Ostau dau Druj.
L'Avesta[modificar | modificar la font]
L'Avesta es lo tèxte sacrat dau zoroastrisme e tèn un nombre important de partidas d'epòcas diferentas. Lei partidas pus vièlhas serián estadas escrichas per Zoroastre espereu sota la direccion d'Ahura Mazda. Durant la conquista d'Alexandre lo Grand, divèrsei tèxtes sacrats zoroastrians foguèron cremats per lei tropas grègas per destrurre la pensada zoroastriana. Dins aquò, lei partidas regardant d'aspècts scientifics foguèron presas per lei Grècs. Un premier assai per restaurar aquelei tèxtes foguèt realizat pendent lo rèine de Valax de la dinastia Arsacis e aquela òbra foguèt acabada per lo prèire Tansar durant lo periòde sassanida. Puei, lo rèi Shapur I capitèt de mandar de prèires per localizar lei troç tenguts per lei Grècs.
Durant lo règne de Shapur II, Arderbad Mahrespandand foguèt cargat de revisar lo caractèr ortodòx dei tèxtes restaurats e pendent lo rèine de Khosrow I, l'Avesta foguèt traduch en palavi. La compilacion dei tèxtes ancians foguèt finalament acabada durant lo rèine deis emperaires sassanidas. Pasmens, en causa dei guèrras menadas dins la region, la màger part d'aquelei tèxtes es estada perduda. A l'ora d'ara, lei tèxtes subrevivents son lei Gathas, lo Yasna, lo Visperad e lo Vendidad.
Se fau notar l'existéncia de divèrsei tèxtes datant dei sègles IX e X. Son considerats coma de tèxtes secondaris mai tènon una influéncia importanta subre lei fidèus contemporanèus.
Lei rites[modificar | modificar la font]
Lei rites de la religion zoroastriana son relativament limitats. D'efèct, son pas mencionats dins lei Gathas e son pas obligatòris. Lei rites principaus de la vida quotidiana son de pregar cinc còps cada jorn per se remembrar que lo Ben es una causa bòna, de faire una fèsta un còp cada mes mai cinc jorns per preparar l'annada novèla e se purificar per manjar.
Per leis enfants, i a ges de rite especiau per la naissança. Lo ninet se pòu presentar au temple per una ceremonia per son premier anniversari mai es pas obligatòri. En revènge, es pas lo cas de la ceremonia dicha naojota que deviá èstre realizada avans lo quinzen anniversari. Marca l'intrada de l'enfant dins la comunautat deis adults.
Per lei Parsis, lo maridatge es obligatòri e l'esterilitat es considerada coma una malediccion. Lei maridatges an luòc solament entre Parsis. Aquò èra ja lo cas dins l'Empèri Sassanida onte un zoroastrian deviá pas esposar un non-zoroastrian. De mai, lo contacte ambé d'infidèus es una font d'impuretat. Lo manjar preparat per un non-zoroastrian necessita tanben de rites de purificacion.
Enfin, coma la vida es considerada coma un don dAhura Mazdā, la mòrt es una orror que necessita divèrsei rituaus car se pensa que la descomposicion dau còrs es l'òbra d'un demon. Lei Parsis tènon donc una casta cargada de menar lei mòrts dins de Tors dau Silenci, dichas dakhmā. L'arma dau mòrt es supausada i demorar tres jorns. Lo quatren jorn, la quitèt e dèu alora passar un pònt. Durant aqueu passatge, l'arma es jutjada en foncion de seis actes. La practica dau descarnament dei còrs es una tracion fòrça vièlha que se rescòntra encara dins certanei vilatges de Tibet.
Difusion contamporanèa[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XXI, lo zoroastrisme tèn aperaquí 250 000 fidèus dins lo monde, magerament en Índia, en Iran, en Afganistan e dins de diasporas ais Estats Units e au Reiaume Unit. Lo declin d'aqueu nombre contunièt de demenir especialament en causa d'un nombre feble de naissanças.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Coma lei Crestians e lei Josieus, lei Zoroastrians son generalament considerats coma de Gens dau Libre. An donc lo drech de gardar lor religion en cambi dau pagament d'un impòst especiau e de divèrsei limitacions, magerament dins la predicacion.


text:
Verin
Un verin (del latin venenum) es un produch toxic secretat per d'unes animals coma los imenoptèrs e los ofidians, que pòt èsser inoculat per fissada o mossegada en provocar d'accidents divèrses. Los verins an d'efièches variables en foncion de las substàncias que contenon:
- de neurotoxinas paralisantas que lor accion es comparabla a la del curare (« curare-like ») mas que son pas empachadas pels antagonistas del curare coma l'eserina;
- d'emorraginas, fòrça presentas dins los viperids, en provocar d'emorragias ;
- de citolisinas destrusent las cellulas a l'origina de las necròsis cutanèas de còps fòrça importantas, que pòdon anar fins a l'òs (miotoxina dels idrofids en particular) ;
- d'emolisinas qu'atacan los globuls roges de la sang (vejatz emolisi), en empachar la fagocitòsi, explicant las infeccions segondàrias frequentas ;
- de substàncias istaminicas a l'origina de reaccions vasomotrises responsablas del tresvirament observat après mossegada pels viperids. Existisson fòrça autras substàncias de las accions enzimaticas fòrça diferentas.


text:
Lusitània
Lusitània foguèt una region e après província romana poblada pels lusitans. La region èra limitada dins lo país dels lusitans, mas la província tenián limits mai amples.
Lo país dels lusitans o la primièra Lusitània ocupava lo territòri entre lo Tage e lo Douro.
La província ocupava per contra la part occidentala de la peninsula a l'oèst del riu Anas (Guadiana) e cap al nòrd, en ocupant dos tèrces de la còsta occidentala, en arribant al nòrd fins al Durius (Douro). Cap a l'èst compreniá la província de Salamanca e la region de l'Extremadura, ont vivián los vètons. Aviá a l'èst los carpetans, vètons o vèttons, vacceus e callaici (galhècs); e al sud los turdetans.
Capitala e de divisions administrativas[modificar | modificar la font]
La capitala èra Emèrita o Emèrita Augusta (Mèrida). Judicialment Se dividissiá en 3 convents juridics:
- Emèrita Augusta
- Pax Julia
- Scalabis
Èra formada de 46 vilas, que 5 èran de colonias, 1 municipium civium Romanorum (vila amb plen drech de ciutadania romana), 3 amb drech de ciutadania latina, e 36 estipendiaries (tributaries). Vespasian donèt dins totas las vilas lo drech latin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lusitània serà creada província el 27 AC separada de Hispania Ulterior. La resta de la província serà nomenada Betica. Lusitània foguèt província imperial, e governada per propretors. Las finanças èran administradas per un procurador imperial (procuratores caesaris).
Lo pòble lusità ofriguèt feròç resisténcia als romans, merces a caps como Viriat.
A comptar del sègle V e fins al sègle VIII foguèt una província visigoda.
Pòbles[modificar | modificar la font]
dins lo país i aviá cinc grands pòbles e fòrça pichonas tribús.
Los cinc pòbles principals foguèron:
- Los lusitans (lusitani), sus la còsta oèst entre Douro e Tage
- Los vetons (vettones), a l'èst entre Douro e Anas
- Lo turduls vièlhs (turduli vetere), al sud-èst
- Los turdetans (turdetani) al sud entre lo Anas e la còsta oèst
- Los cèltas (celtici), distribuits dins la província mas principalament al sud e sud-èst de Tage fins Anas
Lo districte pus meridional se nomenava Cuneus (uèi Algarve) e una de las principalas tribús de la zòna èra los conis (conii).


text:
Companhiá de Jèsus
La Companhiá de Jèsus (var. Companhia de Jèsus) (Societas Jesu S.J. en latin) es un òrdre religiós catolic fondat en 1540 per sant Ignasi de Loiola, que foguèt puèi canonizat coma sant Ignasi de Loiola. Los membres d'aquel òrdre son popularament coneguts coma jesuistas. Amb lèu 20 000 membres, es l'òrdre pus important de la Glèisa Catolica actuala. Per lor formacion estricta de mai de 10 ans (estúdian la filosofia e la teologia, al delà de realizar de "practicas" dins de domenis fòrça diferents e d'estudiar de lengas divèrsas) los jesuistas foguèron pendent mai de quatre sègles los líders intellectuals del catolicisme. Los jesuistas realizan los tres vòts abituals de la vida religiosa (obediéncia, pauretat e castedat), mas al delà fan un vòt extra d'obediéncia al papa de Roma. La Companhiá de Jèsus es estada una organizacion religiosa qu'a recebut d'elògis e de criticas e qu'es sempre al centre de la polemica. Los jesuistas foguèron los líders de la Contrareforma, que foguèt la reaccion catolica al Protestantisme. Dempuèi sa fondacion, s'es dedicat especialament al camp de l'ensenhament. Molière, Descartes, Pascal e Voltaire, entre d'autres, foguèron ensenhats per de jesuistas. L'òrdre foguèt dissolgut pel papa pendent un periòde long del sègle XVII. En Espanha pendent la Segonda Republica foguèt tanben dissolgut pr'amor que la Constitucion Republicana establissiá (sembla qu'exprèssament contra la Companhiá de Jèsus) que los òrdres religioses podián pas aubedir a un govèrn estrangièr (Vatican, dins aquel cas). Ça que la, los jesuistas foguèron pas expulsats e lors collègis continuèron jos formas juridicas divèrsas. L'organizacion intèrna de l'òrdre a lo caractèr militar de son fondador Íñigo de Loiola, e lo membre dirigent de l'òrdre s'apela general. Mantun membre de la Companhiá de Jèsus sosten la Teologia de la Desliurança contra l'esplecha sociala, subretot en Ispanoamerica. I a 20 000 membres. La devisa dels jesuistas es AMDG (Ad Majorem Dei Gloriam).


text:
Briude
Briude (Brioude en francés) z-es 'na vila d'Auvèrnhe administrada (amb lo títol de sosprefectura) pelh departament delh Naut Léger region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Briude z-es 'na sosprefectura delh Naut Léger. Z-es situada a rasa delh riu d'Alèir e son nom ancian de Briva ven justament de la radic cèlta qui vòl dire "pont".
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De fondacion romana, Briude fuguèt un lòc de pelerinatge en onor de Sant Julian. 'Quò-es donc un lòc amb d'importants vestigis arqueologics.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : D'aur amb doas claus de sable adossadas e acompanhadas d'una floralis delh mèsme.
Monuments e lòcs toristics[modificar | modificar la font]
- Basilica de Sant Julian : 'quò-es la pus granda glèisa romanica d'Auvèrnhe (74 m de longor). Fuguèt bastida entre los sègles XI e XIV.
- Estau de la Detela (colleccion sobre aqueste tèma).
- Estau delh saumon e de la rivièra : 'quò-es un musèu-aquarium sobre los salmons de l'Atlantics, espècia menaçada e protegida dins la region.
Demografia[modificar | modificar la font]
Embessonnatges[modificar | modificar la font]
- Itàlia : Suzzara (Lombardia, dempuèi 1995).
- Alemanha : Laufen (Bavièra, dempuèi 1982).
- Reialme Unit : Cardigan (País de Galas) dempuèi 1972.


text:
Taj Mahal
Lo Taj Mahal (en indi ताज महल), es un mausolèu grand situat dins la vila d'Agra en Índia, a ras del flum Yamuna. Foguèt construït per l'emperaire mogòl Shah Jahan coma omenatge a sa femna defuntada, Arjumand Banu Begum, mai coneguda jol nom de Mumtaz Mahal (la causida del palais), que se moriguèt del temps que donava vida a son catorzen enfant. Son arquitectura es una barreja d'estils islamic, indó, pèrsa e turc. Foguèt bastit entre 1631 e 1654. Se conta que foguèron necessaris 20 000 òmes per tal de levar aqueste temple.
En 1983, lo Taj Mahal foguèt integrat dins lo Patrimòni Mondial de l'UNESCO.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Saint-Pierre-d'Allevard
Nom desconegut en arpitan (Saint-Pierre-d'Allevard en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat, situada en la part septentrionala del Massís de Belledonne, fa partida del « País de Allevard » (lo costat) e de la sèria de bourgades bastidas sus las replats dels « Balcons de Belledonne », entre Allevard al nòrd e Uriage al sud. S'estend en un élargissement entre la montanha de Bramefarine (1 192 m), al nòrd-oèst (#que la separa de la vallée del Grésivaudan), los Cinc Crêts, al sud-sud-oèst, e lo épaulement (#que culmini a formatnum:1726 {{}} m amb lo Crêt del Pol) #que la separa a l'èst de la vallée de la Nautor-Bréda. Largament dobèrt cap al nòrd, del costat de Allevard, aquel « scenari », #qu'es la part sud d'un synclinal parallel a la vallée del Grésivaudan, comunica amb ela per las gargamèlas del Fay al sud-oèst e amb los autres comunas del Balcon de Belledonne pel caulet del Barioz (1 041 m). Lo bourg ancian s'es bastit sul adret, al pè de Bramefarine, per aprofechar al maximal del ensoleillement, acorchit n'ivèrn pels Cinc Crêts (de 1 285 a formatnum:1150 {{}} m).
Una dels particularités de la municipalitat es lo sieu amplitude d'altitud : lo bourg s'estend, del sud al nòrd entre 490 e 543 m, del temps que lo masatge caseriu mai elevat, sus la rota del caulet del Barioz, se tròba a aperaquí 880 m d'altitud. Lo ponch çò de mès de bas de la municipalitat, al luòc dich « lo Camp del pont » es a 430 m, e çò de mès d'elevat es çò Crêt del Pol, a formatnum:1726 {{}} m. Las pendentas pro raides en transformant per tempses de orage o de pluèjas persistantes las ruisseaux de còps intermittents en torrents dévastateurs an portat la municipalitat a susvelhar los sieus marges. Lo fons marécageux a servit a establir al nòrd lo lac del Flumet (conca EDF de 4,7Mm3) e subsisteix al sud-es dins una zòna classificada« espaci natural sensible » : lo marais de Sailles[1]Pierre .
La commune, située dans la partie septentrionale du Massif de Belledonne, fait partie du « Pays d'Allevard » (le canton) et de la série de bourgades construites sur les replats des « Balcons de Belledonne », entre Allevard au nord et Uriage au sud. Elle s'étend dans un élargissement entre la montagne de Bramefarine (1 192 m), au nord-ouest (qui la sépare de la vallée du Grésivaudan), les Cinq Crêts, au sud-sud-ouest, et l'épaulement (qui culmine à 1 726 m avec le Crêt du Poulet) qui la sépare à l'est de la vallée du Haut-Bréda. Largement ouvert vers le nord, du côté d'Allevard, ce « plateau », qui est la partie sud d'un synclinal parallèle à la vallée du Grésivaudan, communique avec elle par les gorges du Fay au sud-ouest et avec les autres communes du Balcon de Belledonne par le col du Barioz (1 041 m). Le bourg ancien s'est construit sur l'adret, au pied de Bramefarine, pour profiter au maximum de l'ensoleillement, raccourci en hiver par Les Cinq Crêts (de 1 285 à 1 150 m).
Une des particularités de la commune est son amplitude d'altitude : le bourg s'étale, du sud au nord entre 490 et 543 m, alors que le hameau le plus élevé, sur la route du col du Barioz, se trouve à environ 880 m d'altitude. Le point le plus bas de la commune, au lieu dit « le Champ du pont » est à 430 m, et le plus haut est le Crêt du Poulet, à 1 726 m. Les pentes assez raides transformant par temps d'orage ou de pluies persistantes les ruisseaux parfois intermittents en torrents dévastateurs ont amené la commune à surveiller leurs rives. Le fond marécageux a servi à établir au nord le lac du Flumet (bassin EDF de 4,7Mm3) et subsiste au sud-est dans une zone classée« espace naturel sensible » : le marais de Sailles[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria anciana de Sant-Pierre es encara a escriure. Situat en una region boisée al minaré de fèrre ric en manganèse e facilament exploitable, lo bourg, bastit a l'entorn d'un prieuré clunisien, participa a l'istòria industriala del costat de Allevard, iniciada per las chartreux de Sant Hugon l'an 1170, a una epòca ont çò Dauphiné e la Savoie se vertèbran en doas principautés antagonistes, e #que veirà la siá edat d'aur a la fin de la Sègle XIX amb l'espleitacion intensiva de la Taillat per la societat Schneider del Creusot e la fabricacion d'acièrs especiales e de imants l'an 1874.
L'histoire ancienne de Saint-Pierre est encore à écrire. Situé dans une région boisée au minerai de fer riche en manganèse et facilement exploitable, le bourg, bâti autour d'un prieuré clunisien, participe à l'histoire industrielle du canton d'Allevard, initiée par les chartreux de Saint Hugon en 1170, à une époque où le Dauphiné et la Savoie se structurent en deux principautés antagonistes, et qui verra son âge d'or à la fin du Sègle XIX avec l'exploitation intensive de La Taillat par la société Schneider du Creusot et la fabrication d'aciers spéciaux et d'aimants en 1874.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Le marais de Sailles, Site officiel de la Mairie de Saint Pierre


text:
Compartir tu Busqueda
Videos Relacionados
Los Charros De La Comuna de Lumaco: Gracias Chile (FULL ALBUM)
Los Charros de la Comuna de Lumaco Mix de Exitos 2009 (Full Album)
Los Charros de la Comuna de Lumaco Megamix 2012
02-Mujer Mentirosa - Los Charros De La Comuna De Lumaco
06-Los Feriantes - Los Charros De La Comuna De Lumaco
09-Megamix En Vivo - Los Charros de La Comuna De Lumaco
Escucha y Descarga la mejor Musica de Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco mp3 Gratis en Linea, Musica Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco MP3 Online Free
Download Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco xd, atau dengar mp3 Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco online sebelum download mp3 tersebut. (Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco.mp3) Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco download, Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco mp3 percuma, carian Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco mp3 download, Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco music download, free mp3 Musica De Los Charros De La Comuna De Lumaco.


text:
Monastèri dels Jeronims
Lo Monastèri dels Jeronims (Mosteiro dos Jerónimos) es un monastèri portugués, d'estil manuelin, testimòni monumental de la riquesa de las descobèrtas portuguesas a travèrs lo monde.
Somari
Situacion[modificar | modificar la font]
Lo monastèri es situat a l'oèst de Lisbona, Portugal, dins lo quartièr de Belém, a l'embocadura del flum de Tage.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la plaça d'un ermitatge fondat per Enric lo Navigador, lo rei Manuel Ier comencèt en 1502, un pauc aprèp lo retorn de Vasco de Gama de son primièr viatge en Índia, de bastir un monastèri remirable destinat als religioses de l'Òrdre dels Ieronimitas. Foguèt en granda partida finançada pels profièits del comèrci de las espècias e de las riquesas venent dels grands viatges de descobèrta portugueses del sègle XVI.
Lo monastèri constituís l'òbra arquitecturala pus acabada de l'estil manuelin. Amb l'arribada de riquesas a Lisbona, los arquitèctes poguèron lançar una òbra de granda envergadura. Diogo Boitaca foguèt lo primièr arquitècte del talhièr e causiguèt tre 1502 l'estil gotic. Mas en 1517, sos successors modifiquèron aquel estil en i apondent lo tipe adornamental caracteristic de l'estil manuelin ont s'encontran divèrsas influéncias. João de Castilho, d'origina espanhòla, donèt a la decoracion un costat plateresc; Nicolau de Chanterene metèt en relèu los tèmas de la Renaissença; e Diogo de Torralva e Jérôme de Rouen aportèron una nòta de classicisme.
Escapèt al terratrèm de 1755 que destruiguèt Lisbona mas foguèt endamatjat per las tropas napoleonianas venent de França qu'envasiguèron Portugal a la començança del sègle XIX. En 1834, amb l'expulsion de l'òrdre religiós dels Ieronimitas, la glèisa de Santa Maria dels Ieronimitas venguèt una glèisa parroquiala pels abitants de Santa Maria de Belém (Lisbona).
Los bastiments aponduts al mitan del sègle XIX a l'oèst del campanal rompon un pauc l'armonia arquitecturala del tot. S'i tròban los musèus de la marina e de l'arqueologia.
Classat monument istoric en 1907, lo monastèri es marcat sus la tièra del Patrimòni Mondial de l'UNESCO en 1983 amassa amb la torre de Belém. Lo 13 de decembre de 2007, los caps d'Estat o de govèrn de l'Union Europèa s'i reüniguèron per signar un novèl tractat constitucional nomenat tractat de Lisbona.
Las clastras[modificar | modificar la font]
Las clastras possedisson una riquesa esculturala impressionanta. De forma carrada de 55 mètres de costat, comprenon dos estatges. L'estatge inferior, construit per Diogo Boitaca, es pertusat de largas arcadas que los rèbles son sostenguts sus de finas colomnetas que lor decoracion s'inspira del gotic finissent e de la Renaissença. L'estatge superior, construit per João de Castilho, a un estil mens abondiu. Dins un corredor de las clastras i a dempuèi 1985 lo tombèl de Fernando Pessoa.
La sala capitulara de las clastras abriga uèi lo tombèl de l'escrivan Alexandre Herculano. La sacristia e lo refectòri dels monges son cobèrts de voltas de liernas e tercerons.
La glèisa de Santa Maria[modificar | modificar la font]
Lo portal lateral sud, òbra de Diogo Boitaca e João de Castilho, presenta un foisonament de capials, de pinacles e de ròdols abrigant de estatuas. Es coronat per un pabalhon subremontat de la crotz dels Cavalièrs de Crist. Lo trumèl es ornat de l'estatua d'Enric lo Navigador e lo timpan es decorat de basses relèus remembrant la vida de Sant Giròni.
Lo portal oèst, òbra de Nicolas Chanterène, permet d'accedir a las clastras del monastèri. Es ornat de fòrça bèlas estatuas, subretot aquelas de Manuel Ièr e de sa segonda esposa Maria d'Aragon. Al dessús del portal se tròba las scènas de l'Anonciacion, de la Nativitat e de l'Adoracion dels Magues. Uèi lo portal oèst es abrigat par un porgue construit al sègle XIX.
L'interior de la nau de la glèisa suspren pel rafinament e la virtuositat de sa copòla. La decoracion dels pilars e de la copòla son de João de Castilho, dins lo pur estil manuelin. A la dintrada de la glèisa, se pòt veire los tombèls de Vasco de Gama e de Camoes. Los brases del transèpte d'estil barròc foguèron erigits per Jérôme de Rouen, filh de Jean de Rouen e contenon plusors tombèls reials. Dins lo còr que se tornèt construire a l'epòca classica, se pòt veire un tabernacle d'argent del sègle XVII, de l'orfèbre portugués João de Sousa (1674-1678), ofèrt pel rei Alfonse VI en remerciaments per sa victòria dins la Batalha de Montes Claros (lo 17 de junh de 1665) facia al reialme d'Espanha, e tanben d'autres tombèls reials.
Musèu arqueologic[modificar | modificar la font]
Es situat dins l'ala construita al sègle XIX. Dins la granda galariá, se pòt descobrir las diferentas estapas de l'istòria portuguesa dempuèi las originas fins a l'epòca romana. D'objèctes de diferentas epòcas son presentats: de poteries, d'armas, de jòias, d'estèlas... Entre aqueles objèctes, se tròba lo berrões que son d'esculturas de granit representant de singlars que se trapan fòrça dins lo nòrd-èst de Portugal.
Musèu de la marina[modificar | modificar la font]
Aquel musèu es installat a l'oèst del monastèri dins dos bastiments diferents. Presenta una importanta e remarcabla colleccion de marquetas de naus de diferentas epòcas.
Galariá d'imatges[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Site oficial del monastèri dels Ieronimitas (pt)
- Monastèri dels Jeronims (en)
- Pagina oficiala de l'UNESCO sul monastèri dels Ieronimitas e la Torre de Belém (en)


text:
Karma
Karma (en devanagari कर्म, de la racina KRI, significa « acte », « accion », « rite »)[1] es un tèrme sanscrit utilizat dins de religions orientalas. Per aquelas religions, la nocion de karma designa comunament lo cicle de las causas e de las consequéncias ligadas a l'existéncia dels essèrs sensibles. Es la soma de çò qu'un individu faguèt, fa o fará. Dins las religions avent adoptat los concèptes de reencarnacion o de renaissença, los efèctes d'aqueles actes karmics son censats se repercutar sus las diferentas vidas d'un individú.
Lo tèrme se transcrich tanben Kamma (dempuèi lo pali), yè (en chinés classic 業 e simplificat 业), rinne gō (japonés), las (en tibetan), e kan (birman).
La lei del karma es un concèpte central dins nombre de religions indianas, coma l'indoïsme, lo sikhisme, lo bodisme o lo jaïnisme. Cada èsser i es responsable de son karma, e doncas de sa sortida del Samsara. Las primièras referéncias al karma aurián per origina los Upanisad.
Lo concèpte de karma es tanben present dins las doctrinas de diferents movements esoterics occidentals.
Lo karma designa la soma dels actes qu'un èsser accomplit pendent las seunas vidas passadas, presentas e futuras. Es un dogma central de la religion indoïsta. Segon l'ayurveda, lo karma es a l'origina de la santat, bona o marrida, e doncas de las malautiás.
Somari
Karma dins las religions orientalas[modificar | modificar la font]
Indoïsme[modificar | modificar la font]
Dins l'indoïsme, lo mòt karman a los senses seguents[2] :
- acte ritual ;
- tot acte, accion, òbra ;
- trabalh, activitat ;
- consequéncia dels actes ;
- demai de las consequéncias bonas o marridas de subir pels actes passats e determinant las incarnacions successivas.
Los indós creson a la reencarnacion. Donan de credit a la cresença d'una continuacion de l'existéncia aprèp la mòrt e pensan que las nòstras accions dins aquela vida determinarán la nòstra vida venenta. Las accions de las vidas passadas constituisson lo karma. La vida actuala es à considerar, segon aquel punt de vista, coma la raja de las accions de las vidas passadas. De meteis que se semèna un camp, es la qualitat de las granas qu'assegura la capacitat de la culhida a venir, segon un provèrbi antic[3].
Per l'indoïsme, la mòrt es coma un cambi de vestits perque l'arma cambia de còrs d'un biais similar aprèp la mòrt. La tòca suprèma de l'indò es l'union de l'arma individuala o atman, amb l'arma cosmica o paratman[4].
Un incident important de la mitologia indiana es contat dins lo Mahabharata. A la velha de la granda batalha, Arjuna, lo mai brave dels cinc fraires Pandava, comencèt a dotar de la necessitat de se batre, perque dins l'autre camp se teniá los seus cosins. Krishna es sul camp de batalha coma l'auriga d'Arjurna e li ten un discors sublim que constituís la Bhagavad Gita. L'esséncia d'aquel discors, familièra a totes los Indians, es que lo karma engendra lo dharma: las vòstras bonas accions constituisson la vòstra religion, que, en d'autres tèrmes, los vòstres devers, lo vòstre destin, la vòstra existéncia[5].
Lo karma es lo rebat de las nòstras accions anterioras que se manifèsta dins nòstra vida actuala. Cal de contunh carcar a melhorar lo seu karma, literalament las seunas accions, per de bonas accions e respectant lo dharma. La tòca es de sortir definitivament del cicle de las mòrts e de las naissenças (samsara) e de capitar la liberacion finala nomenada moksha[6].
Aquela nocion mena doncas, per l'indó, a una cresença prigonda dins lo destin, que çò que deu arribar arribará. Pasmens, aquò se deu pas confondre amb de paresa nimai de fatalisme, perque son las nòstras vidas precedentas que pòrtan lors ombras sus la presenta, e lo biais que reagissèm influenciará la venenta[7].
Los indós creson dins lo cicle de las mòrts e de las renaissenças; cal cinquanta dos milions de naissenças abans de renaisser coma uman. Un còp la naissença umana aquisa, cal pas la degalhar fasent de marrit karma, perque aquò engendrariá una reencarnacion retrograda: leprós o animal per exemple. Culhirá çò que semenará es doncas l'esséncia de la lei del karma. Lo karma de cadun es de far ben son dever sens ne cercar los fruches, çò dich la Bhagavad Gita. La vida umana, dins l'indoïsme, dona l'oportunitat de se liberar del cicle dels mòrts e de las renaissenças. Aquel estat de liberacion es nomenat nirvana o moksha[8].
La realizacion d'aquela vertat eternala es extrèmament dificila perque lo materialisme illusòri del mond nos vela la vetadièra coneissença. Aquela illusion es nomenada maya: un mond que la riquessa, la prosperitat, l'egoïsme, la jalosia e las relacions son fach de tentacions. L'indoïsme dich que ges es permanent dins aquel mond. Çò qu'a un començament a necessàriament una fin. Atal coma la flor del lotus que s'auçan al dessús de las aigas estadissas que l'entornan, l'individu deu s'auçar al dessús del mond dels desirs de maya. La reconeissença d'aquela aspiracion e los esfòrces per se n'alunhar forman la basa de las filosofias orientalas que l'indoïsme, lo jaïnisme e lo bodisme[9].
I a doncas pas de tension, d'estrés, dins lo mode de vida prepausada per l'indoïsme. Perque se quicòm podèt pas aver estat acabat pendent aquela vida, la vida venenta donará l'occasion de completar aquela tasca[10].
Bodisme[modificar | modificar la font]
Pels bodistas, lo karma que cream en agissent, que siá amb lo còrs, la paraula o l'esperit, es subretot favorable o defavorable, positiu o negatiu (kusala o akusala en sanscrit; aqueles tèrmes an pas de traduccion exacta en la nòtra lenga: sens global per kuçala :juste, apropriat, convenable, bon, benvolent, e pour akuçala : lor contrari), en foncion de l'estat d'esperit que motivèt l'accion.
Atal, se donam quicòm a qualqun de biais desinteressat, cream de karma positiu. Es pas lo cas, per contra, se donam perqu'esperam quicòm en retorn. Fin finala, lo karma creat pòt far de fruches dins aquela vida o dins una vida futura.
- « Qual que complís d'actes escurs reculhará d'escurs resultats; e qual que complís d'actes luminoses reculhará de brilhants resultats. Los uns e los autres renaisserán dins de monds que correspondon a lors actes » (Majjhima-nikāya).
Dins lo bodisme ancian, per produire un karma, cal reünir l'intencion d'agir, l'acte d'esperel e la satisfaccion d'aver agit. Fòra d'aquelas condicions, l'acte produís pas de karma.
Mai precisament, l’Abhidharma indica que l’acte karmic produís ineluctablament d'efètes quand compren l’intencion, l’acte, lo resultat de l’acte e l'existéncia d'un objècte de l'acte. Atal, lesir un èsser sens intencion de lo far produís pas de karma.
Sedon Ajahn Brahm[11], lo karma deu pas conduire al fatalisme. Lo karma met los essères dins una posicion e dins un mond donats, l'important es cossí los essères se comportan a partir de condicions que son plaçats.
L'ascèsi bodica es destinada a evitar la creacion d'un novèl karma, quitament favorable, e d'accedir çò fasent a l'incondicionat, nirvana, « sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion ».
Jaïnisme[modificar | modificar la font]
Pels jaïns, l'accion es pas lo sol critèri, e l'estat d'esperit la motiva pòt dintrar tanben en compta, subretot se s'agís d'un laïc jaïn, perque al contrari dels monges e monjas que son enebits de cometre totas las violéncias (accidentalas, professionalas, defensivas e intencionalas), los laïcs sont obligats d'evitar al minimum la violéncia intencionala, per la pensada, la paraula e lo còrs. Es per aquò, per exemple, que de jaïns (monges e nonjas de qualques sèctas, laïcs pendent d'una ceremonia...) pòrtan sovent de teissuts sus la bòca; pr'amor evitar de tuar d'insèctes en los avalant per escasença.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)The Sanskrit Heritage Dictionary de Gérard Huet
- ↑ (fr)Jean Herbert et Jean Varenne, Vocabulaire de l'hindouisme, Dervy, 1985, p. 57.
- ↑ "autogenerated1" segon (fr) La Vache Sacrée et autres histoires indiennes de Tarun Chopra, ed:Prakash Books, ISBN 81-7234-041-9
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ "autogenerated1"
- ↑ (en)Who ordered this truckload of dung ?", Wisdom Publications, 2005
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Sri Aurobindo, Renaissance et Karma, Éditions du Rocher, 1983
- (fr)Steiner Rudolf :
- Réincarnation et karma, Éditions Anthroposophiques Romandes
- Les manifestations du karma, Éditions Triades
- Le Karma - Considérations ésotériques, 6 tomes, Éditions Anthroposophiques Romandes


text:
Economia de Ghana
L'economia de Ghana s'enfortiguèt mercés a una solida gestion durant un quatren de sègle, a un ambient de negòcis competitius e las reduccions persistentas en los nivèls de praubesa.[1] Ghana es un dels païses mai rics de l'Africa tropicala, e la siá economia se basa en l'extraccion de ressorsas naturalas e en l'agricultura. La principala font de revenguts dels agricultors es lo cacau e los sieus produchs derivats, que sòlen normalament consistir en dos tèrces de las exportacions. Expòrta tanben fusta, òli de palma, lo coco e d'autres produchs de la palmera, lo karité, del que s'extrai grèish comestible e lo cafè.
En mai d'aqueles produchs tradicionales, Ghana a incorporat a la siá agricultura nòva produchs amb succès, coma ananàs, anacards, pebre negre, inhame, tapioca, banana, milh, arròs, cacauèts, blat e sorgo. Dispausa tanben de ausèls de corral e carn.
Se practica la mineracion - principalament de aur, diamants, manganés e bauxita. L'unic campt petrolifèr que i aviá s'abandonèt après produsir 3.5 milions de barrils (560 000 m²) durant sèt ans, mas i a d'indicis de la preséncia de gas natural.


text:
Trinitat e Tobago
Trinitat e Tobago es un estat insular dins lo nòrd de la còsta de Veneçuèla, al sud de la mar Cariba. Es format per doas illas principalas, Trinitat e Tobago, e 21 illas mendres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans l'arribada dels europèus al sègle XV l'illa uèi cridada Trinitat èra poblada per d'indigènas caribas del temps que Tobago èra poblada pels kalugo. Lo nom indigèna de Trinitat èra Kairi o Leré, benlèu amb lo sens de "Tèrra de colibrís" o simplament "L'illa". Cristòl Colomb descobriguèt l'illa principala lo 31 de julhet de 1498 e la cridèt "Tèrra de la Santa Trinitat" del temps qu'apelèt "Bèla Forma" dins l'illa a l'ora d'ara nomenada Tobago. Aquestas illas foguèron a comptar d'alavetz disputadas per espanhòls, angleses, neerlandeses e franceses; i aguèt quitament una colònia de letons provenents de Curlàndia. La Província de Trinitat foguèt creada al sègle XVI pels espanhòls, en essent la siá capitala San José de Oruña, l'actuala Saint Joseph, al centre de l'illa. A la fin del sègle XVIII lo contraròtle èra espanhòl coma part de la Capitania Generala de Veneçuèla mas en lo transcors de las Guèrras Napoleonencas, en febrièr de 1797, una fòrça britanica comencèt d'ocupar lo territòri. En 1802, per la Patz d'Amians, las illas de Trinitat e Tobago passèron al Reialme Unit; per la siá part França, qu'aviá tanben de pretensions sul territòri faguèt cession formala al Reialme Unit en 1814.
La populacion indigèna despareguèt practicament en essent en granda mesura remplaçada per la populacion negra africana introdusida a la fòrça coma man d'òbra esclava per las plantacions de cana de sucre e tabac. Durant lo sègle XIX a mesura que deveniá mens economic l'esclavisme pels europèus s'organizèt l'immigracion de "coolies" dempuèi Índia e China, Liban, Siria e mai dempuèi unas autras Antilhas e Veneçuèla qui trabalhavan coma man d'òbra de bas pretz dins lo sector dels servicis, gaireben en la meteissa situacion se trobèt l'immigracion de portugueses, del temps que los franceses refugiats dempuèi Haití ja abans la Patz d'Amians gaudiguèron de melhora situacion e mai se arribèron pas a l'estatut de la minoritat anglesa.
Trinitat e Tobago venguèt independent del Reialme Unit lo 3 d'agost de 1962.
Politica[modificar | modificar la font]
Trinitat e Tobago es una republica parlamentaria.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo país es format per doas illas principalas, Trinitat e Tobago, e 21 illas mendres. D'aquestas, las pus importantas son Chacachacare, Monos, Huevos, Gasparee, Little Tobago e St Giles Island.
Lo punt mai pròche de l'America del Sud a 11 km de la còsta de Veneçuèla.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Trinitat e Tobago
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Clima mediterranèu
Lo clima mediterranèu es un clima de transicion entre lo clima temperat e lo clima subtropical e tropical. Aqueles dos airals an una vegetacion netament diferenciada que seguís los parallèls 35° N e S de la Tèrra. L'airal temperat se caracteriza per tenir una pluviositat abondanta e regulara pendent tot l'an (mens de 800 mm), amb de temperaturas doças l'estiu e un periòde mai o mens long de geladas l'ivèrn. Aquò balha una vegetacion abondanta, de caractèr caducifolat, amb d'estatges erbacèus nemoral, d'estatges d'arbrilhons en esclairòl e un estatge d'arbres nauts e ben desvolopats. Los sòls son d'abitud prigonds e rics en nutriments e aiga.
Lo clima mediterranèu se caracteriza especialament per un regim amb un deficit idric pendent lo periòde caud de l'an. Lo clima mediterranèu es un clima amb pluèjas sasonièras, mas son inversadas a respècte del clima tropical. Plòu pas l'estiu. E mai, los meses d'ivèrn (l'estiu austral) pòt arribar que gèle. Las precipitacions annalas son intermediàrias entre aquelas dels climas temperats e tropical e aquela del clima subtropical (varian entre 250 e 800 mm generalament). Atal, lo clima mediterranèu es una mescla de clima temperat amb de caracteristicas tropicalas, causa que lo fa s'enriquir d'elements de la flòra d'ambedoas latituds. A un estatge d'arbrilhons e de lianoïdes fòrça desvolopat, d'eretge tropical, qu'enriquisson lo bòsc e lo rendon compacte e a vegadas fins a impenetrable. Lo fulham dels arbres e arbrilhon demòra tot l'an, estalviant atal una produccion excessiva de material vegetal, fòrça costós de crear e per constituir sas defensas. Aquelas defensas pòdon èsser fisicas (fuèlhas esclerofilas, es a dire, duras e resistentas a la desidratacion, garna, pels...), quimicas (fuèlhas aromaticas, pudentas o verinosas) o biologicas (secretant de substàncias per alimentar los pichons insèctes predators qu'aparan la planta de las plagas). Son d'estrategias desconegudas dins lo monde temperat e que mesclan aquelas del monde tropical umid (fuèlhas persistentas) e sec (fuèlhas xeromòrfas, espinosas, aromaticas, atrasent formigas).
Somari
Localizacion[modificar | modificar la font]
D'entre los climas del monde, lo clima mediterranèu ocupa relativament pauc de superfícia e totjorn del costat occidental dels continents entre los 30 e 45 grases de latitud nòrd i sud de l'Equator, ont la benda orientala de las pluèjas d'estiu son fòrça importantas.
En mai de tot lo Bacin Mediterranèu (e airals vesins) i a tanben lo clima mediterranèu a l'extrèm sud d'Africa, a l'oèst d'Austràlia, de Chile, de Califòrnia e Oregon.
Las illas macaronesianas son consideradas plenament mediterranèas a causa del regim de las precipitacions encara que lo regim de temperaturas siá ja subtropical.
L'influéncia pluviometrica mediterranèa arriba fins en Afganistan, mas ja dins un clima d'estèpa o subdesertic.
Lo total annal de pluèja varia entre un minimum de 200 litres (Almeria) a despassar 1000 litres coma a Gènoa o Algesiras. En totes los cases las precipitacions d'estiu son pas sufisentas per cobrir l'evapotranspiracion de las plantas.
Causas del clima mediterranèu[modificar | modificar la font]
Dins lo Bacin Mediterranèu i aguèt un cambi important fa prèp de 3,2 milions d’ans amb l’aparicion del ritme climatic mediterranèu (secada estivala) que causèt la singularitat dels elements florals mediterranèus modèrnes. Las variacions climaticas mediterranèas del Quaternari comencèron fa prèp de 2,3 milions d’ans causant lo cambi de clima e l’organizacion de la vegetacion de tipe mediterranèu.[1]
La localizacion intermediària entre la zòna subtropicala e la temperada fa que pendent l'estiu las nautas pressions dominan e las pluèjas o son absentas o alara ocasionalas. Lo rèsta de l'an i pòdon penetrar los fronts de pluèja de la zòna temperada occidentala.
Precipitacions[modificar | modificar la font]
En general las precipitacions totalas aumentan del sud al nòrd dins l'emisfèri nòrd e l'invèrs dins lo sud. Tanben aumentan amb l'altitud per exemple a la serrada andalosa de Grazalema las pluèjas annalas despassan 2000 litres tot en mancant l'estiu.
L'irregularitat pluviometrica annala es fòrça marcada e varia entre 20 e 50% en contrast amb los climas oceanics ont son d'abitud inferior a 15%.
Temperaturas[modificar | modificar la font]
Los ivèrns pro doces son tanben caracteristics. La classificacion abituala americana considèra que la temperatura mejana del mes mai fred es superiora a 7 °C. Dins la classificacion agroclimatologica de Papadakis, pendent los ivèrns mediterranèus se pòt gelar leugièrament, çò que permet la cultura de l'olivièr e dins los cases de clima pus doç los agrums.
La temperatura mejana d'estiu se situa entre 20 °C e 26 °C.
En general, la temperatura mejana dins los luòcs de clima mediterranèu varia entre 12 °C e 18 °C.
Los diferents ecosistèmas mediterranèus[modificar | modificar la font]
Las zònas mediterranèas del monde son pas totas egalas. De fach, l'influéncia dels oceans e de las ventadas que li son associadas fa que la pluèja tombe en diferentas epòcas de l'an, malgrat qu'aquò coïncidisca pas totjorn amb los meses mai cauds. Generalament, los maximums de pluèjas son associats al solstici d'ivèrn, quand las ventadas de las latituds fredas arriban cap a l'eqüator e que se son retirats los anticiclons subtropicals poderoses.
Al contrari, dins los luòcs alunhats de l'influéncia oceanica, coma dins la partida occidentala del Bacin Mediterranèu, las ventadas arriban aflaquidas e las pluèjas ivernalas i son escassas. Alara, las pluèjas pus importantas de fan als equinòccis de prima e de automne, ligadas a l'arribada d'aire fred en altitud. Son las pluèjas derivadas de las massas d'aire instablas e son pas de pluèjas provocadas pels fronts associats a las ventadas. Aquò fa que l'intensitat e la durada d'aquèlas pluèjas son fòrça diferentas. Las pluèjas frontalas son de granda intensitat, sinó mas aviat doces e continuas. Alara que, las pluèjas equinoccialas son d'una granda violéncia, localizadas, e pòdon èsser acompanhadas d'Eslhauces, tròns e auratges.
Dins los climas mediterranèus d'oltramar, es a dire, la còsta de Califòrnia, la còsta del Chile central, los airals de Sidney e Canberra, e la franja costièra sudafricana prèp de la vila del Cap, l'influéncia oceanica dona luòc a de pluèjas concentradas l'ivèrn subretot. E mai, Sudafrica e Austràlia son influenciadas pels ciclons tropicals; aquò fa que l'estiu se pòdon produire qualques precipitacions.
Fòrça eveniments istorics, geologics e climatics determinèron la distribucion e riquesa actuala de la flòra mediterranèa. Cada airal dels diferents climas mediterranèus del monde aguèt son passat particular, mas se pòt constatar que l'evolucion de la flòra, es tre lo començament que separa en dos grands airals: las tèrras de l'emisfèri sud e las tèrras de l'emisfèri nòrd.
Atal, Austràlia, Sudafrica e Sudamerica presentan fòrça plantas pròprias, que derivan d'una flòra preexistenta unica que poblava Gondwana. Aquò es degut a l'isolament relatiu que visquèron aquelas tèrras un còp separadas fa de milions d'ans, provoquèt una fòrta especiacion e ancianetat de la flòra.
En America del Nòrd, Euròpa e Asia es prigondament diferents. De fach, las causas qu'an en comun son mai degudas a l'abséncia qu'a la preséncia de gropes similars (abséncia de las familhas tropicalas e australas). Asia concentra los representants pus arcaïcs de la flòra boreala. Es tanben ont i a la diversitat maximala de fòrça genres a familhas repartits dins l'emisfèri nòrd .
L'America del Nòrd e Euròpa aguèron una istòria recenta que marquèt prigondament la vegetacion actuala. La flòra terciària, de selva abondanta, sucombiguèt a las glaçacions, daissant la plaça als elements pus septentrionals de la flòra, adaptats al fred e a la nèu. Mas alara que la duresa e la preséncia del temps marrit foguèron comparablas sus ambedós continents, lo sòrt que subiguèron las sieunas plantas foguèt discordant.
- l'Amèrica del Nòrd, en rason del movement orizontal de sas placas tectonicas, que se faguèt dins lo sens vertical, seguèt lo meridian de la Tèrra. Aquò permetèt lo desplaçament de sa flòra segon la latitud dins d'airals refugis que es trobèron mai o mens alçada, e preservèt de l'extincion fòrça espècias.
- Euròpa, en rason del movement vertical de sas placas tectonicas, que se faguèt dins lo sens orizontal, seguèt lo parallèl de la Tèrra. Aquò interrompèt lo desplaçament de sa flora segon la latitud, l'isolant de minusculs redusits donant luòc a l'extincion de fòrça espècias.
Un exemple de la consequéncia finala de es qu'existís quasi lo doble d'espècias dels genres Quercus e Pinus dins lo pichon airal californian mediterranèu (aperaquí 150 000 km2) que dins Euròpa tota (aperaquí 6 000 000 km2), ont se mesclèron de climas tan diferents coma lo mediterranèu, temperat, o boreal.
Adaptacions morfologicas e fisiologicas de las plantas mediterranèas[modificar | modificar la font]
Dins lo clima mediterranèu lo manca de precipitacions apondut amb las nautas temperaturas produson de condicions de granda demanda d'aiga per las plantas.
Lo potencial d'evaporacion que presenta l'atmosfèra es fòrça elevat. Una planta quina que siá qu'a pas cap de mecanisme per retenir l'aiga que las venas conductoras de la planta venent de las racinas de sòrta que demorarián dessecadas. Es per aquò que totas las plantas, pas solament las mediterranèas, an de sistèmas d'obturacion que se dubrisson e se tancan, nomenats estòmas, e que se trapan sus totas las fuèlhas. Son las bocas per ont la planta transpira, fa la fotosintèsi lo jorn, e respira de nuèch (per manca de lutz).
Aqueles sistèmas dins lo cas de las plantas d'aquel clima, son fòrça ben reguladas, e aparadas d'una calor excessiva e del dessecament pel pels e cavitats. Alara durant las oras pus caudas e los jorns pus secs, los estòmas demòran tancats, e atal evitan las pèrdas d'aiga excessivas que las fuèlhas e las racinas que poirián pèrdre sens aquelas.
L'aiga es importanta per que se dometge pas las parets vegetalas de la fuèlha, las plantas desvolopèron d'estrategias variadas. Per exemple, enfortiguèron e impermeabilizèron las fuèlhas amb un teissut fòrça resistent, qu'empacha la pèrda d'aiga endacòm mai que pels estòmas. O encara, per evitar un escalfament excessiu del teissut vegetal dins las oras que la planta transpira pas, la fuèlha redusís sa superfícia absoluda e tanben redusís la relacion qu'a amb lo volum de la fuèlha. Dona de fuèlhas pichonas e aplanas o ben longas e cilindricas (o ben recorbadas coma pel roman).
Una autra adaptacion a l'excès de temperatura es lo recobriment per un jaç dens de pels blancs e lanuts qu'isolan la planta de las temperaturas extrèmas e reflectisson los rais solars, evitant atal al maximum l'absorcion de calor.
Una adaptacion extrèma qu'an las plantas dels climas arids es la suculéncia. Es un fenomèn que presentan fòrça familhas diferentas de plantas crassas (cactacèas, agavacèas, crassulacèas, asclepiadacèas, bromeliacèas, liliacèas, etc.). Totas aquelas an per caracteristica de presentar una granda resèrva d'aiga que confla las tijas e las fuèlhas, al tocar son enfladas e turgescentas.
Aquela resèrva d'aiga provesís a la planta una autosufiséncia relativa e l'apara per de longas epòcas de secada. Mai que mai, aquelas espaçan las doas fasas de la fotosintèsi (captacion del CO2 e captacion de la lutz). Aquò lor permet de tenir tancats los estòmas de jorn e de los obrir de nuèch per emmagazinar lo CO2 que l'endeman servirà per complir la fotosintèsi. L'avantatge de dubrir los estòmas de nuèch es que la temperatura es pus freda e alara que la transpiracion demenís, evitant atal las pèrdas excessivas d'aiga.


text:
Gaon de Vilna
Lo Gaon de Vilna (23 d'abril de 1720 - 9 d'octòbre de 1797) foguèt un important rabin, erudit de la Torà, del Talmud, de la Cabala, de la Halakhà e de sciéncias profanas divèrsas. Son nom vertadièr èra Elias (Eliyahu) ben Shelomò Zalman 'Kremer' (o 'Kramer'), mas es generalament apelat en ebrieu coma ha-Gaón ha-hasid mi-Vilna, que significa 'lo gaon (erudit) piós de Vilna' o Gaon de Vilna, Gaon mi-Vilno, o Vilna Gaon, e coma lo Gra (una sigla ebrieva de Gaon lo Rabin Eliyahu).
Gaon significa pas solement 'gèni', mas tanben director d'una acadèmia talmudica, títol desparegut amb la decadéncia del Judaïsme de Babilònia (que i ven l'apelat 'Talmud de Babilònia').


text:
Solstici
Lo solstici es cadun dels dos moments de l'an que lo Solelh atenh la declinason maximala (distància angulara maximala) respècte a l'eqüator celèst.
I a dos solsticis dins l'an,
- Pel solstici d'estiu lo solelh se tròba a la posicion pus septentrionala (mai al nòrd), es a dire, sul Tropic del Càncer, a +23° 26' de declinason. Fisicament, lo solstici d'estiu correspond al moment que l'axe de rotacion de la Tèrra se tròba pus pròche de la direccion Tèrra-Solelh. Aquò se produtz entre lo 20 e 21 del mes de junh (la data e l'ora exactas vàrian cada an)
- Pel solstici d'ivèrn lo Solelh se tròba a la posicion pus meridionala (mai al sud), aquò es, sul Tropic del Capricòrne, a -23° 26' de declinason. Fisicament, lo solstici d'ivèrn correspond al moment que l'axe de rotacion de la Tèrra se tròba mai aluenhat de la direccion Tèrra-Solelh. Aquò arriba entre los 21 e 22 del mes de decembre (la data e l'ora exactas tanben vàrian, logicament, cada an).
Lo solstici d'estiu marca lo passatge de la prima a l'estiu, alara que lo solstici d'ivèrn marca lo passatge de la tardor a l'ivèrn. Dins l'emisfèri sud, se sona solstici d'estiu lo solstici del mes de decembre e solstici d'ivèrn lo solstici del mes de junh, prenent aicí en compte de la diferència de sasons entre los dos emisfèris.


text:
Courson (Calvados)
Courson es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Courson A situat a l'oèst del Bocage virois e es limitrophe del departament de la Manja (comunas de Beslon, Montbray e Morigny). Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd-oèst de Sant-Sever-Calvados e a Unitat|12|km {{}} a l'èst de Villedieu-las-Padenas.
Courson est située à l'ouest du Bocage virois et est limitrophe du département de la Manche (communes de Beslon, Montbray et Morigny). Son bourg est à 3 km au nord-ouest de Saint-Sever-Calvados et à 12 km à l'est de Villedieu-les-Poêles.


text:
Aulnois-sur-Seille
Aulnois-sur-Seille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del ban de Delme.
- L'ostal fòrt dépendait de la évêché de Mètz a Modèl:La s, de la familha de Oriocourt a Modèl:La s, de la familha de las Armoises a la fin Sègle XVI.
- Charles dels Armoises, governador dels mainats del Pòrti Léopold de Lorraine #far reconstruire lo castèl a Modèl:La s.
- Marquisat En 1726.
- Village du ban de Delme.
- La maison forte dépendait de l’évêché de Metz au Sègle XIV, de la famille d’Oriocourt au Sègle XV, de la famille des Armoises à la fin Sègle XVI.
- Charles des Armoises, gouverneur des enfants du Duc Léopold de Lorraine fit reconstruire le château au Sègle XVIII.
- Marquisat en 1726.


text:
Casanava
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
Casanava[1][2][3] (Cazeneuve en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòc e Monuments[modificar | modificar la font]
- Arène per la Course landésa,
- Ancians Chais d'Armanhac,
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Avent
Dins la religion cristiana, se nomena avent lo periòde de decembre precedissent Nadal. Dura quatre setmanas que caduna se pòt marcar d'una candela. Es la preparacion esperitala per una de las fèstas mai importantas del calendièr crestian.
Pendent aquel periòde se dona a manjar al Cachafuòc. Dins la tradicion anglosaxona que s'impausa, i a de calendièrs infantils amb de chocolats per manjar cada jorn.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
La paraula d' avent ven del latin e significa arribada; e la frasa adventus Redemptoris vòl dire arribada del Redemptor. Dins la religion crestiana, avent s'associa amb l'arribada de Nadal, que correspond a la naissença de Jesucrist.
Significacion crestiana[modificar | modificar la font]
L'avent dura de 21 a 28 jorns, alara que se celebran los quatre dimenges mai pròche de Nadal. Marca lo començament de l'anada liturgica dins gaireben totas las confessions crestianas. Pendent aquel periòde, los parroquians comencan de se preparar a celebrar la commemoracion de la naissença de Jesucrist e per tornar trobar l'esperança dins la segonda Venguda del Crist Jèsus, a la fin dels temps.
Tradicions[modificar | modificar la font]
Nadalet[modificar | modificar la font]
En Lengadòc, Nadalet o Novelet designa lo periòde de uèit jorns abans Nadal, temps que s'i fa cada vèspre sonar las campanas[1] .
Corona d'avent[modificar | modificar la font]
Pendent l'avent, dins d'unas culturas se prepara dins cada lar o glèisa una corona de flors, nomenada corona de l'avent, amb quatre candelas, una per a cada dimenge d'avent. Qu'a caduna s'assigna una vertut qu'a de se melhorar dins aquela setmana, per exemple: la primièra, l'amor; la segonda, la patz; la tresena, la tolerància; e, la quatrena, la fe.
Candelas[modificar | modificar la font]
Al sègle XIX, a Bavièra (Alemanha), pendent los jorns d'avent, cada jorn, se remenbrava l'arribada de Nadal amb de candelas, objèctes de gèis manufacturats o decorant los jorns del calendièr amb de decòrs de nadal.
Calendièr de l'avent[modificar | modificar la font]
Lo primièr calendièr de l'avent conegut es de 1851[2] qu'èra pintat a la man. En 1908, Gerhard Lang editèt lo primièr calendièr de l'avent imprimat, qu'obtenguèt grand vam. Conteniá vint e quatre estampas, coma de pichonas cartas postalas, ont'i aviá un personatge religiós dessenhat: sants, la Maire de Jèsus, eca., que cada jorn se despegava del calendièr.
Mai tard, aprèp las annadas 1920, s'incorporarèron dins los calendièrs d'avent 24 fenèstrons, una per cada jorn, darrièr los quals s'amagavan un chocolat.
Temps d'avent[modificar | modificar la font]
- Començament: L'Avent es lo començament de l'an liturgic, e comença lo dimenge seguent la fèsta de Jèsus.
- Fin: Avent ven d' "adventus", o siá, venguda, arribada, pròche del 30 de novembre e s'acaba lo 24 de decembre. Forma una unitat amb Nadal e l'Epifania.
- Color: La liturgia dins aquel temps lo violet.
- Sens: Lo sens de l'avent es avivar a çò dels cresents l'espèra del Senhor.
- Durada: Dura 4 setmanas.
- Partidas: Se pòt parlar de 2 partidas dins l'avent:
- dempuèi lo primèr dimenge al 16 de decembre, qu'es marcat per una caractèr escatologic, mirant la venguda del Senhor al final dels temps;
- dempuèi lo 17 de decembre al 24 de decembre, se nomena "Setmana Santa" de Nadal, e s'orienta a preparar mai explicitament la venguda de Jèsucrist, dins l'istòria de Nadal.
- Personatges: Las lecturas biblicas d'aquel temps d'avent son presas sobretot del profèta Isaïas (primièra lectura), tanben se lison los passatges mai profetics de l'Ancian Testament sus l'arribada del Messias. Isaïas, Joan Batista, e Maria de Nazaret son los modèls de cresents que la Glèsia ofrís als fidèls per preparar la venguda de Jèsus.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral, Lou Tresor dóu Felibritge (Mab-O, pagina 392)
- ↑ (en) Leonard Greenspoon, Rites of Passage: How Today's Jews Celebrate, Commemorate, and Commiserate, p.123


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 06/09/2012
Ditz que no a vengut "a díder quines reformes deu hèr Espanha", mès refusar "culpar a un tresau quan es causes son dificiles"
MADRID, 6 Sep. (EUROPA PRESS) -
Era cancelièra alemana, Angela Merkel, a afirmat aguest dijaus qu'ei "impressionada" damb eth ritme e era consisténcia des reformes metudes en marcha peth Govèrn de Mariano Rajoy, e a assegurat que confie en eth perque seguisque en tot préner es mesures de besonh per recuperar era corsèra deth creishement economic, en tot refusar prepausar naues reformes o condicions entà Espanha.
En ua arròda de premsa conjunta damb Rajoy celebrada a La Moncloa dempús era trobada entre es dus dirigents, era cancelièra a afirmat que tant eth sòn Govèrn coma eth pòble aleman an un "gran respècte" ath dauant deth que hè Espanha, e a arrebrembat qu'es efèctes des reformes en tèrmes de trabalh requerissen temps.
"Ei ua tirada dificila, mès sò prohondament convençuda qu'era corsèra entreprenuda ei era corrècta. Açò ac ditz plan de gent a Alemanha e a plan d'autes parts deth món ", a hijut Merkel, en tot postil·lant qu'era sua intencion damb aguesta visita no ei díder quines reformes se deuen hèr a Espanha o non, ja qu'a "plea fidança" que Rajoy seguirà en tot auançar pera via apropriada.
De hèt, segons a relatat, pendent era sua trobada de mès ora e mieja es dus dirigents s'an dedicat a tractar es mesures que ja s'an metut en marcha autant a nivèu europèu --particularament eth que se debaterà en Conselh Europèu de deseme relatiu ara supervision bancària comun o tèmes fiscaus--, coma nacionau --com ara eth procès de sanejament bancari o es hons de recapitalització-.
En aguest sentit, Rajoy tanben a informat era cancelièra alemana de "era cooperacion plan estreta" qu'a per part des comunitats autònomes, que tanben tanhen es reformes perque quan se hèn reformes a nivèu de país tostemp deu cambiar bèra causa a toti es nivèus.
NO S'A PARLAT DETH RESCAT
Totun, un tèma que, segons a dit, no a sorgit pendent era reünion ei era possibilitat qu'Espanha demane un dusau rescat per relaxar es tensions sus eth deute sobiran.
De hèt, mentre que Rajoy e Merkel compareishien a La Moncloa, eth governador deth Banc Centrau Europèu (BCE), Mario Draghi, daue compde des de Frankfurt dera reünion der organisme, qu'a autorizat un plan per cromprar deute public en mercat segondari damb "condicionalitat" e tostemp qu'es estats membre ac solliciten prèviament.
"Auem parlat sus eth que se pòrte a tèrme, mès no auem comentat entà arren possibles condicions", a afirmat Merkel, en tot arrebrembar qu'eth BCE actue laguens dera sua independéncia e mandat, qu'includís mantier era estabilitat deth valor dera moneda damb es mesures que cree oportunes.
Front a açò, es lidèrs politics no son per avalorar quan es tipes son massa elevadi o non, senon per hèr es déuers politics per "recuperar era fidança ar èuro e qu'es mercats internacionaus agen era fidança qu'es estats membre compliràn es sòns compromesi".
"I totes es mesures que servissen ara estabilitat deth valor des sòs, qu'ei deth que parlam ath BCE, no pòden soscríuer-se ara volentat politica. Per açò ei important que nosati, coma politics, hem es nòsti déuers. E que les hèm de manèra tan creïble qu'es mercats recupèren era sua fidança en nosati", a insistit.
MELHORAR ERA IMATGE
Fin Finau, Merkel a soslinhat era "relacion d'amistat" mantenguda entre Espanha e Alemanha des de "hè decades e a avalorat qu'es "solids pònts" qu'existissen entre es dues societats no cambiaràn.
De contunh, a considerat plan dolent qu'era crisi pòrte es ciutadans a dar eth tòrt a un tresau quan es causes son dificiles e a afirmat qu'era sua intencion no ei "complicar era vida as auti.
"Deuem compréner que cap de país no vò impausar bèra causa dificila en aute perquè oc. Deuem passar per aguestes reformes perque ei era unica manèra de salvaguardar era nòsta prosperitat", a dit.
E ei que, segontes era sua opinion, profitar aguesta crisi per "arténher eth que no s'artenherec en cooperacion politica quan s'introdusic er èuro" perque d'aciu a 20 ans Europa seguisque e an estat un continent qu'eth món se prene seriosament.


text:
Ermès
Ermès (grèc ancian: Ἑpuῆς) es lo grand messatgièr dels Dieus dins la mitologia grèga e lo guida del monde dels mòrts. Ermès nasquèt subre lo Mont Cilene en Arcadia. Divinitat olimpiana, es tanben lo patron de las frontièras e dels viatjaires que las travèrsan, dels pastres e dels boièrs, de l'engana dels raubaires e dels messorguièrs[1], dels orators, de la literatura e dels poètas, de l'atletisme e de l'espòrt, dels peses e de las mesuras, de las invencions, e del negòci en general[2]. Los sieus simbòls incluson la tartuga, lo gal, las sandàlias aladas, lo capèl alat, e lo caducèu (que li balhèt Apollon en escambi de la lira).
Dins l'adaptacion romana de la religion grèga, Ermès èra identificat amb lo Dieu roman Mercuri, que, emai que foguèsse eretat dels etruscas, desvolopèt fòrça caracteristicas comunas coma la d'èsser lo patron del comèrci.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Norman O. Brown, Hermes the Thief: The Evolution of a Myth, (Madison: University of Wisconsin Press), 1947.
- ↑ Walter Burkert, Greek Religion 1985 section III.2.8.