text:
Sant Bonet de Champsaur
Sant Bonet[1] (Saint-Bonnet-en-Champsaur en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat al débouché de la vallée de la nautor Dragon sus la granda via de circulacion Gap-Grenòble (expedís Napoleon) e jouxtant lo parc nacional dels Écrins, Santa-Casqueta se situa a 15 quilomètres de Gap pel caulet Bayard e a 90 de Grenòble.
Lo Bourg se situa a 1025 mètres d'altitud.
La municipalitat forma un triangle #que la basa n'es délimitée pel Dragon e la punta pel pic de Queyrel.
Lo païsatge es majoritairement compausat de bocage de montanha #que fa la originalitat e la riquesa mieiambientala d'aquel territòri. N'impòrt cap al pic Queyrel, los pradas de basses de vallée fan pauc a met pauc als pâturages n'altitud.
Situé au débouché de la vallée du haut Drac sur la grande voie de circulation Gap-Grenoble (route Napoléon) et jouxtant le parc national des Écrins, Saint-Bonnet se situe à 15 kilomètres de Gap par le col Bayard et à 90 de Grenoble.
Le Bourg se situe à 1025 mètres d'altitude.
La commune forme un triangle dont la base est délimitée par le Drac et la pointe par le pic de Queyrel.
Le paysage est majoritairement composé de bocage de montagne qui fait l’originalité et la richesse environnementale de ce territoire. En montant vers le pic Queyrel, les prairies de bas de vallée font peu à peu place aux pâturages en altitude.
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò abbaye De Sant-Victor de Marselha, hereva en ben dels cases d'aquela de la Novalaise #que i aviá évangélisé l'anautita vallée del Dragon, #fondar, a Modèl:La s-, sus la rota #que, de Gap, condusissiá a La Mure, un prieuré dédié a Santa Casqueta[ref. necessària], #qu'es a la basa del bourg actual. Aquel ostal religiós #prene una cèrta importància al cors del Mièja Edat, mas las siás bastissas aguèron arruïnat pendent los guèrras de Religion. Lo Dauphin possedissiá Santa-Casqueta dempuèi laModèl:X e o la Modèl:S- ; i #metre un châtelain de contunh, en 1611, un vibailli #que ressortissaient las vint-e-una parròquias del Champsaur. Lo bourg de Santa-Casqueta #venir alavetz una pichona vila environada de murs, defenduda per un fòrt torn. Totas aquelas fortificacions #desaparéisser a Modèl:La s-. La familha de Bòna, champsaurine, #començar a crompar los dreches del Dauphin sus Santa-Casqueta dempuèi lo començament de la Modèl:S-, e se #trobar proprietària de tot lo domeni delphinal a la XVIen ; en 1611, quand i n'aguèt creat lo duché de Lesdiguières, Santa-Casqueta en #venir la capitala.
En los ans 1700, los remparts aguèron destruit per permetre al bourg de créisser. A aquela epòca, lo bourg de Santa-Casqueta comptava mai d'un centenat de familhas.
Lo vilatge #portar lo nom de Casqueta Liura pendent la Revolucion.
Santa-Casqueta-en-Champsaur guarda de nombrosas traces lo sieu passat : los « andrones » (carrerons estreches), los « tounes » (ostals sus voûtes), las vièlhas pòrtas en noguera massiva, la lòtja, èca.
Coma dins totes los pòbles moyenâgeux, los ostals an estrech las unas als autres, e forman una ronda a l'entorn del prieuré, de la glèisa e del cementèri, en daissant pas #que pauc de luòc als carrerons e als luòcs.
Se percep encara, uèi, en lo vièlh Santa-Casqueta de las pèiras mesas la longitud de las façadas, las « buttarodes », las buttes-ròdas #qu'empedissián las moyeux de las ròdas de carretes de deteriorar las façadas dels ostals. Sus cèrtas façadas es encara possibla d'observar las annelles #que s'utilizava per ligar los cavals. La majoritat de las carrièras e luòcs del vilatge an una istòria, e fòrça sovent los sieus noms encara uèi simbolizan aquel passat : carrièra dels Maréchaux(-ferrants), luòc Grenette (luòc als grands), luòc del Chévreril (luòc del mercat a las cabras), èca.
L’Marselha, héritière dans bien des cas de celle de la Novalaise qui avait évangélisé la haute vallée du Drac, fonda, au Modèl:S-, sur la route qui, de Gap, conduisait à La Mure, un prieuré dédié à Saint Bonnet[ref. necessària], qui est à la base du bourg actuel. Cette maison religieuse prit une certaine importance au cours du Moyen Âge, mais ses bâtiments furent ruinés pendant les guerres de Religion. Le Dauphin possédait Saint-Bonnet depuis le Xen ou le Modèl:S- ; il y plaça un châtelain puis, en 1611, un vibailli duquel ressortissaient les vingt-et-une paroisses du Champsaur. Le bourg de Saint-Bonnet devint alors une petite ville entourée de murs, défendue par une forte tour. Toutes ces fortifications disparurent au Modèl:S-. La famille de Bonne, champsaurine, commença à acheter les droits du Dauphin sur Saint-Bonnet dès le début du Modèl:S-, et se trouva propriétaire de tout le domaine delphinal au XVIen ; en 1611, lorsque fut créé le duché de Lesdiguières, Saint-Bonnet en devint la capitale.
Dans les années 1700, les remparts furent détruits pour permettre au bourg de grandir. À cette époque, le bourg de Saint-Bonnet comptait plus d’une centaine de familles.
Le village porta le nom de Bonnet Libre pendant la Révolution.
Sant Bonet garde de nombreuses traces son passé : les « andrones » (ruelles étroites), les « tounes » (maisons sur voûtes), les vieilles portes en noyer massif, la halle, etc.
Comme dans tous les villages moyenâgeux, les maisons sont serrées les unes aux autres, et forment une ronde autour du prieuré, de l’église et du cimetière, ne laissant que peu de place aux ruelles et aux places.
On aperçoit encore, aujourd’hui, dans le vieux Saint-Bonnet des pierres posées le long des façades, les « buttarodes », les buttes-roues qui empêchaient les moyeux des roues de charrettes d’endommager les façades des maisons. Sur certaines façades il est encore possible d’observer les annelles que l’on utilisait pour attacher les chevaux. La plupart des rues et places du village ont une histoire, et très souvent leurs noms encore aujourd’hui symbolisent ce passé : rue des Maréchaux(-ferrants), place Grenette (place aux grains), place du Chévreril (place du marché aux chèvres), etc.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


c: text/html

text:
1521
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1521 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
Après l'aplant de la còntra-ofensiva astèca l'annada passada a Otumba (7 de julhet de 1520), Cortés capitèt de reünir una armada novèla formada de soudats espanhòus e d'Americans eissidas dei ciutats ostilas ais Astècas. En abriu, comencèt lo sètge de Tenochtitlan que s'acabèt per la rediccion de la vila lo 13 d'aost qu'aviá perdut de desenaus de milièrs d'abitants en causa de la manca de viures, dei combats e dei malautiás. Cuauhtemoc foguèt capturat e Tenochtitlan annexat au territòri espanhòu.
Reiaume Tarasc[modificar | modificar la font]
Arribada d'una ambaissada espanhòla dins la capitala Tzintzuntzan. De cambis de presents aguèron luòc e lei Tarascs donèron de mòstras d'aur ais Espanhòus. Aquò entraïnèt l'organizacion d'una expedicion militara per Hernán Cortés per l'annada seguenta. D'autra part, la preséncia deis Espanhòus entraïnèt una epidemia de senepion que causèt de milièrs de victimas suplementàrias après l'arribada de la vairòla en 1520.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 27 d'abril - Ferrand Magellan, explorator portugués (n. 1480)
- 27 d'agost - Josquin des Prez, compositor flamenc (n. c. 1450)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tèrra (omonimia)
La Tèrra es d'en primièr una planeta del Sistèma Solar mas tanben :
- Mitan fisic ont l'òme viu e exercís sas activitats, ont existisson diferentas formas de vida : biosfèra ;
- Sòl considerat dins sa natura, son aspècte, sa consisténcia : umús ;
- Matèria naturala formant la partida superficiala del glòbe : sòl (pedologia) ;
- Sòl en tant qu'objècte de produccion e de possession : agricultura, proprietat ;
- Matèria naturala constituida per diferentas argilas dintrant dins la fabricacion de diferents produches (terralha) ;
- Factor de produccion, amb lo sossòl, en teoria economica classica ;
- Contrada, país, region determinada, considerada del punt de vista de cèrtas de sas caracteristicas ;
- Oxid d'un grop de metals rars sus Tèrra : tèrra rara (per extension, tèrras raras designa aquestes metals eles-meteisses) ;
- Una connexion particulara en electricitat


text:
Defensa personala
La defensa personala o autodefensa es una disciplina qu'agropa un ensems de principals utilizats per deténer una accion ofensiva realizada contra qualque persona.
Las tecnicas de defensa personala son estadas paissièras en principi de las arts marcials tradicionales e perfeccionadas e purificades amb l'objècte de melhorar la siá eficacitat e d'adaptar los a l'ipotèsi de conflicte en las condicions actualas de vida.
En defensa personala s'utiliza tecnicas austeres e s'assaja evitar los movements complèxes.
S'utiliza principalament blocadas, retengudas e palancas per redusir l'adversari de manièra la mai rapida possibla e acortanda lo temps de combat per evitar de risques e daissar en segond plan diferéncias fisicas.
La defensa amb palma sens armas, pòt completar s'amb armas pròprias o impròpies, o de guinhauets o armas de fuòc o qualque element al coma se pòt accedir en lo moment del conflicte.
Ambito Civil[modificar | modificar la font]
En l'ambito civil se tempta de redusir l'adversari de manièra segura e sens provocar de damatges excessius dandos la responsabilitat civila de l'accion defensiva quand s'excedís las limitacions de la defensa legitima. La defensa personala se basa en los fondaments d'unes espòrts o arts marcials coma lo judo, lo aikido o lo karate. Lo caractèr principal de la defensa personala es l'evitació de la fòrça, mentre, generalament, los oponents pòdon èsser individuales de dimensions mai amplas o amb fòrças musculars màgers que las nòstras. Es per aquela ració, que tecnicas basicas coma los còps unicos (eles que se realiza contra l'oponent amb una zòna especifica de lo nòstre còrs) coma l'usatge de la palma de la man, las juntures dels dits e los dits dins zònas toves o de còps de genolh, pasandas en mai per tecnicas mai professionalas coma divèrses tipes de còps depès, e tanben mai avançadas coma desequilibris o immobilizacions (s'acostuma usar lor en defend personal de polícia o en modalitats esportiuas coma lo karate) son las aplicacions en eles que compren la defensa personala.
Ambito Militar[modificar | modificar la font]
En l'ambito militar s'utiliza de tecnicas amb màger poder ofensiva e letala valida quitament d'arma.


text:
Frans Eemil Sillanpää
Frans Eemil Sillanpää (Ylä-Satakunta, Hämeenkyrö, 16 de setembre de 1888 - Helsinki, 3 de junh de 1964) foguèt un escrivan finés. Venguèt celèbre internacionalament a partir de la publicacion de son roman Nuorena nukkunut en 1931, que li valguèt puèi lo Prèmi Nobel de Literatura en 1939. L'asteroïde 1446 Sillanpää, que foguèt descobèrt lo 26 de genièr de 1938 pel famós astronòm e fisician finlandés Yrjö Väisälä, foguèt batejat aital per tal de l'onorar.
Biografia[modificar | modificar la font]
Frans Eemil Sillanpää nasquèt dins una familha paura de pageses dins una masada, Ylä-Satakunta, dins la parròquia de Hämeenkyrö, una vilòta del sud-oèst de Finlàndia, en 1888. Sos parents, Frans Henrik Henriksson e Loviisa Vilhelmiina Iisaksdotter, avián sofèrt una vida dura e perdut gaireben totes sos enfants manca Frans. En se sacrificar capitèron de mandar lo drollet a una escòla de Tampere. En 1908 Frans s'installèt a la capitala del país, Helsinki, per i estudiar la medecina. Foguèt en aquel temps que coneguèt e frequentèt divèrses artistas del país coma los pintors Eero Järnefelt e Pekka Halonen, lo compositor Jean Sibelius e l'escrivan e jornalista Juhani Aho.
En 1913 Sillanpää tornèt a sa tèrra que podiá pas mai manlevar d'argent per contunhar los estudis e s'i maridèt amb una joventa de 17 ans, Sigrid Maria que li deviá balhar puèi uèch enfants. A partir d'aquel temps s'avodèt a l'escritura.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Elämä ja aurinko (1916)
- Ihmislapsia elämän saatossa (1917)
- Hurskas kurjuus (1919)
- Rakas isänmaani (1919)
- Hiltu ja Ragnar (1923)
- Enkelten suojatit (1923)
- Omistani ja omilleni (1924)
- Maan tasalta (1924)
- Töllinmäki (1925)
- Rippi (1928)
- Kiitos hetkistä, Herra... (1930)
- Nuorena nukkunut (1931)
- Miehen tie (1932)
- Virranpohjalta (1933)
- Ihmiset suviyössä (1934)
- Viidestoista (1936)
- Elokuu (1941)
- Ihmiselon ihanuus ja kurjuus (1945)


text:
Elisabèt II del Reialme Unit
Elisabèt II del Reialme Unit, nascuda Elizabeth Alexandra Mary Windsor, lo 21 d'abril de 1926, es dempuèi lo 6 de febrièr de 1952 reina de 16 Estats e cap del Commonwealth. En realitat, la familha reiala a un ròtle important sonque al Reialme Unit.
Biografia[modificar | modificar la font]
Elisabèt II es gessida de la Maison de Windsor, nom adoptat durant la Purmèra Guèrra Mondiau, en 1917, per la Maison de Saxe-Coburg-e-Gotha, branca anglesa de la Maison de Wettin, que regna suu Reiaume Unit despuish lo decès de la reina Victòria en 1901.
Nascuda a Londres, arrèrhilha deu rei Jòrdi V e de la princessa Mary de Teck, Elisabèt es la hilha d'Albèrt, duc d'York, capdèth deu coble reiau e d'Elizabeth Bowes-Lyon.
Après aver hestejat sos 25 ans de regne en 1935, lo rei Jòrdi V decedeish en genèr 1936. Son eretièr, Edoard VIII, renonce quauques més mei tard au tròne e es son hrair capdèth, lo pair de la princessa Elisabèt, que vad rei dab lo nom de Jòrdi VI. Elisabèt n'a pas nat hrair, vad donc princessa eretièra.
En seteme de 1939, la guèrra es imminenta, la jove Elisabèt es enviada en tèrra sauva, lunh deus pairs que desiran damorar a Londres e afrontar los bombardaments dab lor pòple[1].
En abriu de 1942, la princessa Elisabèt es nomada, lo dia deu son 16au anniversari, coronèu en cap de la garda deus grenadèrs. Per lo purmèr còp, passa en revista las tropas, e debuta atau la soa activitat oficiau de futura reina deu Reiaume Unit.
A l'atge de 18 ans, s'enròtla dens la Auxiliary Territorial Service coma aprenedissa conductora d'ambulància e coma mecaniciana. Mena tanben camions militars, çò que hè d'era, uèi, « lo sol cap d'Estat au monde qu'aja portat l’unifòrme pendant la Segonda Guèrra Mondiau »[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Élisabeth II : 80 Années remarquables - Les Grands reportages - Société Radio-Canada
- ↑ (en) "Left Out of D-Day Events, Queen Elizabeth Is Fuming", New York Times, 27 mai 2009


text:
Gallus gallus
La galina (Gallus gallus, Gallus gallus domesticus) (var. jalina, garia) es un ausèl domestic (polalha) elevat per sa carn e per sos uòus, e de còps per sas plumas. Los uòus de galina son de luènh los mai consomats demest los divèrses tipes d'uòus meses sul mercat.
Lo mascle de la galina es lo gal. Un polet es un jove de la familha de la galina. Lo capon e la polarda son de polets castrats e elevats per lor carn.
Es l'ausèl mai espandit sus tèrra.
Somari
Biologia e ecologia[modificar | modificar la font]
La galina, maugrat que siá d'origina tropicala, a una reparticion geografica fòrt larga, deguda a l'accion de l'òme. S'adapta a una multitud de mitans, se se fa excepcion de las latituds nautas, al delà del cercle polar, ont los jorns son tròp corts d'ivèrn. Los uèlhs de las galinas lor permeton pas de veire de nuèch (abséncia de bastonets), çò que ne fa un animal diürne exclusivament.
Es omnivòra, son alimentacion naturala se compausant de graminèas, d'invertebrats del sòl e de qualques fuèlhas d'erbacèas.
La galina aparten a l'òrdre dels gallifòrmes, es un animal adaptat a la corsa (tres dets pausats al sòl), mas pauc al vòl. Çaquelà, l'arquetipe salvatge (gal daurat o bankiva), originari d'Asia del Sud-Èst es fòrça mai leugièr que la galina comuna (700 g contra 2,5 kg). Las espècias pròchas - que se pòdon ibridar amb la galina: faisan e catla - son pas de marrits velièrs.
La galina es un animal terrèstre e nidifug. L'edat adulat es atencha en 7-9 meses. Los uòus son ponduts dins de nis grossièrament batits. Son de colors variadas. Los consomators urbans compran cèrtas colors : uòus ròses en Euròpa, blancs als Estats Units, per exemple; aquò procedís d'un prejutjat fòrtament ancorat.
La galina pond a pauc prèp cada jorn, almens quand es jove. Cada annada, la galina demenís sa ponduda de 20 a 30%, fins a agotament dels ovocits (menopausa, vèrs 7-9 ans).
Dins son airal d'origina, pond tota l'annada, las sasons essent gaire marcadas. Dins las zònas temperadas, acaba de pondre quand los jorns s'acorchisson (d'agost a decembre) e tòrna començar quand los jorns s'alòngan, de còps dès genièr, almens dins los climas jos influéncia oceanica.
Un còp que 8 a 12 uòus son depausats dins lo nis, la galina càmbia de compòrtament, se met a clocar e se despluma al nivèl de la paleta, lo tot es determinat per una aumentacion del taus de progesterona. Los uòus son alara incubats : la galina se lèva un còp per jorn per s'alimentar e prendre un banh de tèrra ; vira regularament los uòus (indispensable al desvolopament armoniós del fètus). Al començament, difusa fòrça calor, mas vèrs la fin, calfa mens los uòus, lo metabolisme dels poletons pren la relèva. La clocada arriba a tèrme de biais perfièchament sincròn, e i a comunicacion entre los poletons prèsts d'espelir (cal 19 a 21 jorns, segon las raças e la talha).
Los poletons son elevats pendent 1,5 a 3 meses segon las raças. Los joves s'empluman progressivament. Quand lo taus de progesterona de la maire baissa, e que va recomençar a pondre, rejeta los joves, que vivon alara en tribú fins a l'edat adulta.
Sa longevitat poiriá aténher 18 ans, mas plan sovent la galina vielhís mal e presenta una santat marrida que li fa rarament despassar 12 ans. La menopausa subreven vèrs 7-9 ans, quand los ovocits de l'ovari unic (lo d'esquèrra) son agotats. Una galina menopausada pòt prendre, a causa dels desrèglaments ormonals, lo plumatge d'un gal !
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra domesticacion de la galina aguèt probablament luòc en Nòva Guinèa, se l'òm se basa sul fach que lo mot per designar lo polet domestic — *manuk — aparten a la lenga reconstituida protoaustronesiana. Las galinas, amb los cans e los pòrcs, fasián partida dels animals domestics de la cultura Lapita, la primièra cultura neolitica d'Oceania.
Gràcias al comèrci maritim, arribèron sul continent asiatic, e d'alà s'espandiguèron vèrs l'oèst, en Euròpa e en Asia Occidentala.
Las primièras representacions de galinas en Euròpa se tròban sus las ceramicas corintianas del sègle VII abans J.C.
Dins la Grècia anciana, las galinas èran raras e constituissián una noiridura de luxe. Sembla que Delos foguèsse estat un centre d'elevatge del polet.
Sus l'Illa de Pascas, las galinas foguèron introduchas pels navigadors polinesians pas que vèrs lo sègle XII, e i èran lo sol animal domestic, a l'excepcion probabla del rat polinesian (Rattus exulans). Èran lotjadas dins de galinièrs de pèira particularament solids.
Biais de parlar[modificar | modificar la font]
La galina cascareleja (o cascalha, o cascaleja) quand convèrsa amb sos congenères, cloca quand parla a sos poletons dins l'uòu. Li arriba quitament, rarament, de cantar coma un gal.
L'elevatge de las galinas pondeiras[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, se fasiá en polassariá. L'elevatge industrial se fa lo pus sovent en gàbias dispausadas en batariás, mas tanben al sòl dins de galinièrs. Lo legislator a degut intervenir per reglamentar l'espaci vital de las galinas en batariá. En Euròpa, la directiva 1999/74/CE del Conselh impausa que las gàbias amainatjadas ofriscan una superficia minimala de 750 cm² per animal. Per estimular la ponduda, se jòga sus l'esclairatge, que sa durada quotidiana es progressivament aumentada per aténher 16 oras en periòde de ponduda.
Genetica[modificar | modificar la font]
Lo 9 de decembre de 2004, la revista scientifica Nature anoncièt qu'una equipa internacionala de 170 cercaires èra pervenguda a establir lo sequençatge del genòma de la galina. Es lo primièr ausèl dins aqueste cas.
Simbolica[modificar | modificar la font]
Dins la simbolica occidentala, la galina es associada a la feconditat, la maternitat e l'instint maternal.
L'origina d'aquesta simbolica residís dins lo fach que la galina pòt pondre un uòu per jorn, coa sos uòus per los protegir e los tenir al caud.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- http://fermepedagogique.free.fr elevatge de galinas de raça BRAHMA Perdritz
- Recèptas de polet
- Polet e Gal
- Forum tractant de l'elevatge dels animals de la bòria e de polassariá


text:
Calixte Ier
Calixte Ièr (mòrt lo 14 d'octòbre de 222) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 16en evesque de Roma vèrs 217-222. Succediguèt a Zefirin (vèrs 199-217) e foguèt remplaçat per Urban Ièr (vèrs 222-230).
Maugrat de descripcions fòrça negativas de son òbra per lo teologian Ipolit de Roma, Calixte Ièr aguèt un ròtle major dins l'organizacion de la Glèisa durant lo pontificat de Zefirin — que li semblèt li fisar ò li laissar la gestion deis afaires pus importants — e lo sieu. En particular, dirigiguèt la bastida dei catacombas de Sant Calixte sota la Via Appia. Après son eleccion coma papa, reconoguèt lo maridatge entre esclaus e òmes liures ò l'intrada dei veuses au sen dau clergat. D'autra part, coma èra un financier experimentat, capitèt de donar una aisança novèla a la Glèisa.
Foguèt tuat dins lo corrent deis esmogudas consecutivas a l'assassinat de l'emperaire Elagàbal.


text:
Edgar de Wahl
Edgar de Wahl, lo creador de la lenga auxiliara internacionala dicha occidental o interlingue, nasquèt a Olviopol, Russia (dicha uèi Pervomaysk, en Ucraïna) l'11 d'agost de 1867 (segon lo calendièr julian). Estudièt a Sant Petersborg, e trabalhèt pendent la màger part de la siá vida professionala dins la vila de Tallinn en Estònia (vila tanben coneguda mangi Reval).
Primièr foguèt un adèpte del volapük de Wahl, ulteriorament foguèt un dels primièrs locutors de l'esperanto, e e mai se aconselhèt a Zamenhof sus qualques ponches de gramatica e vocabulari de la nòva lenga, renoncièt a l'usatge de l'esperanto après qualques annadas e pendent los decennis seguents trabalhèt sus la question de la forma ideala d'una lenga auxiliara internacionala.
En 1922 publiquèt una « clau » a una nòva lenga, Occidental, e publiquèt lo primièr numèro d'un periodic intitulat Kosmoglott (e pus tard cambiat en Cosmoglotta), escrich entierament en aquela lenga. Formulèt la nòrma de Wahl. Las annadas seguentas, de Wahl participèt a la discussion sul desvolopament d'Occidental, mes daissèt que l'idiòma evolucionèsse en seguint las recomandacions de personas que l'utilizavan. Après lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala, en 1939, aguèt solament un contacte intermitent amb lo movement occidentalista, qu'en aquel temps se centrava en Soïssa. Visquèt los sieus darrièrs ans dins un sanatòri en Estònia e moriguèt en 1948.
(Lo nom de la lenga Occidental foguèt cambiat en Interlingue en 1949.).


text:
Profit
Profit es una seria de television americana constituida d'un pilòt de 90 minutas e sèt episòdis de 45 minutas, creada per John McNamara e David Greenwalt. Quatre episòdis foguèron difusats entre lo 8 d'abril e lo 29 d'abril de 1996 sus la ret Fox. En França l'integralitat de la seria foguèt difusada a partir del 23 d'abril de 1997 sus la cadena Jimmy.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Jim Profit, jove quadre de Gracen & Gracen (G&G), una multinacionala que sos dirigents an pauc de morala, emplega los metòdes mai extrèms (chantatge, corrupcion, extorsion...) per realizar sas ambicions.


text:
Tractat de Meaux de 1229
Lo Tractat de Meaux o Tactat de Meaux-París, o Tactat de París foguèt signat lo 12 d'abrial de 1229 entre Loís IX de França, encara jos la regéncia de Blanca de Castelha, e lo comte Ramon VII de Tolosa.
Prepara lo restacament definitiu dels Païses occitans al reialme de França
Somari
La signatura[modificar | modificar la font]
Blanca de Castelha, alara regenta del reialme de França per son filh Loís IX convoquèt una conferéncia a Meaux en març 1229. Raimon VII de Tolosa i anèt accompagnat de sos principals vassals, que Bernat IV comte de Comenge. Lo naut clergat miègjornal e los senhors possessionats per Simon IV de Montfòrt èran tanben presents. Las condicions foguèron pus duras al respècte del projècte, mas Raimon VII aviá pas d'autra causida que d'aceptar lo tractat. Per lo far, anèt a París de pelerinatge, per cercar l'absolucion en penitent sus los grases de Nòtra Dama de París que foguèt flagelat aprèp sa declaracion publica de repentida e aprèp podèt signar lo tractat[1] lo 12 d'abril 1229.
Las clausulas del tractat[modificar | modificar la font]
Raimon VII, comte de Tolosa se vei constrench de far aleujança al rei de França Loís IX.
E mai, deguèt daissar la mitat de son territòri, subretot los ancians vicomtats de Trencavel. Las senecauçadas de Bèucaire e de Carcassona son donadas al reialme de França e lo marquesat de Provença (conegut pus tard jol nom de Comtat Venaicin) es donat al Sant Sèti. Lo comtat de Tolosa perdèt los territòris actuals de Gard, d'Erau, de Droma, de Vauclusa e d'Aude. Concervèt Agenés, Roergue, l'Albigés del nòrd e lo bas Carcin.
Aquel tractat prevei tanben le mariadatge de Joana de Tolosa (filha e sola eretièra de Raimon VII) amb l'un dels fraires del rei, Anfós de Peitieus, çò que permet lèu o tard de restacar los territòris restants del comtat de Tolosa al reialme de França.
Per enebir tota revòlta, es encara impausat a Raimon VII de destruire los barris de fòrça vilas, que Tolosa e de prèp de trenta castèls[2].
Consequéncias del tractat[modificar | modificar la font]
La fin de l'autonomia (a respècte del reialme d'Aragon) / independéncia (a respècte de rei de França) occitana[modificar | modificar la font]
Lengadòc èra a l'encòp vassal del rei de França, e del rei d'Aragon, e en practica gaireben independent.
En mai de daissar la mitat del territòri del comtat de Tolosa, Joana de Tolosa e son espós Anfós de Peitieus eretan del rèsta. Lo parelh aguèt pas d'enfants. En 1271, a la mòrt d'Anfós, lo territòris son restacats al reialme de França. E, la cession dels territòris despossèron de cavalièrs de lors tèrras al profit del vassals del rei de França. Son nomenat los Faidits (dos ans mai tard).
Lo marquesat de Provença foguèt conservat per Anfós de Peitieus fins a sa mòrt, lo reialme de França volèt pas donar aquel territòri alara que deurià venir a la Glèisa segon las clausulas del tractat. Aquela darrièra ne prenguèt possession sonque en 1274.
Lo refortiment del dispositiu de luta contra los catars[modificar | modificar la font]
En abril de 1229, Loís IX obliguèt los vassals occitans que li faguèron aleujança a s'implicar dins la luta contra los eretics catars. Raimon VII aguèt pas d'autra causida que de metre sas fòrças al servici del rei per l'ajudar dins aquela tasca. Dempuèi, los refugis pels eretics se faguron rars. Sont constrench de se retirar dins lo Pirenèus.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ en realitat, s'agís mai d'un acte personal de Raimon VII que d'un vertadièr tractat entre las doas partidas
- ↑ lo Castèl narbonés es liurat al Rei en garantia per 10 ans


text:
Jardin de las Plantas de Montpelhièr
Lo Jardin de las Plantas de Montpelhièr es un jardin botanic universitari que fa partit del patrimòni de l'Universitat de Montpelhièr 1. Es lo mai ancian jardin botanic en França. Ten una tripla vocacion: botanica, istorica e universitària.
A sa fondacion en 1593 per Pierre Richer de Belleval, lo Jardin de las plantas de Montpelhièr èra destinat a la cultura de las « simplas », mas lo projècte de Richer lèu despassèt las solas plantas medicinalas que servissián a l’ensenhament dels futurs mètges e apoticaris per venir un vertadièr luòc d’estudi botanic, novèl a l’epòca.
Somari
- 1 Istorica
- 2 Lo jardin botanic ara
- 3 Informacions practicas
- 4 Quelques donadas sul Jardin de las plantas de Montpelhièr
- 5 Personnalitats ligadas al Jardin botanic de Montpelhièr
- 6 Qualques fotografias del Jardin botanic de Montpelhièr
- 7 Vejatz tanben
Istorica[modificar | modificar la font]
Al començament del sègle XVII, lo Jardin de las Plantas de Montpelhièr foguèt en mai d'un jardin scientific, amb la seuna granda colleccion de vegetals, un jardin davancièr dins lo biais d’abordar lo monde vegetal dins sa diversitat, reprodusent diferents mitans (ombragat, solelhat, umide, sablenc, peirós…) e consacrant un luòc per las plantas exoticas.
Lo jardin botanic ara[modificar | modificar la font]
La seuna valor pedagogica essent reconeguda, es frequentat per nombre de botanistas, mètges e farmacians, escolans e estudiants mas tanben, per d'amators de la flora, dels toristas e de fòrça amoroses de la natura e de las plantas. Lo Jardin de las Plantas, que s'espandís sus 4,6 ectaras, es proprietat de l’Estat, afectat a l’Universitat de Montpelhièr 1 e gerit per l’UFR medecina.
Es un dels mai bèl elements del patrimòni païsatgièr de Montpelhièr e es classat atal depuèi 1982 e Monument istoric dempuèi 1992. Sa restauracion, comencèt en 2010, amb la reabilitacion de la serra Martins e l'amenatjament dels a l'entorn.
Informacions practicas[modificar | modificar la font]
Lo jardin de las plantas se visita, la dintrada es gratuita.
Oraris de dubertura:
- estiu (del 1èr de junh al 30 setembre) totes los jorns de 12 h a 20 h levat dilus
- ivèrn (del 1èr d'octobre al 31 de mai) totes los jorns de 12 h a 18 h levat dilus
L'Institut de botanic bastit en 1889 pel professor Charles Henri Marie Flahault e que tòca lo Jardin, es una proprietat de l'Universitat de Montpelhièr 2.
Quelques donadas sul Jardin de las plantas de Montpelhièr[modificar | modificar la font]
- Classat site protegit dempuèi lo 12 de febrièr de 1962, Monument istoric dempuèi del 3 de setembre de 1992.
- Superfícia: 46 460 m2
- Collections :
- Nombre de vegetals fòra: 2 200 espècias que 760 arbres.
- Nombre de vegetals en serras : 1 000 espècias, repartidas entre : l'oranjariá (1804), las serras Planchon : cinc chapèlas que la mai granda es dedicada a las plantas de l'América de Sud, la serra Martins : cactacèas e plantes succulentas, la serra Harant : arbrilhons tropicals.
- Estatuas : una quinzena de bustes de mètge naturalistas avent obrat al jardin, lo monument de Rabelais (1921) e lo tombèl de Narcissa (1785-1810), Estatua de Carl von Linné.
- Foncion pedagogica
Personnalitats ligadas al Jardin botanic de Montpelhièr[modificar | modificar la font]
-
Pierre Richer de Belleval, Intendent de 1593 a 1632
-
François Boissier de Sauvages, Intendent de 1740 a 1758
-
Antoine Gouan, director de 1794 a 1803
-
Augustin Pyrame de Candolle, director de 1807 à 1816
Qualques fotografias del Jardin botanic de Montpelhièr[modificar | modificar la font]
-
-
-
L'estanca dels lotus
-
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Rioux, Jean Antoine. Le Jardin des plantes de Montpellier. Graulhet : Odyssée, 1994, 230 p. ISBN 2-909478-01-7
- (fr)Rioux, Jean Antoine. Le Jardin des plantes de Montpellier : les leçons de l'histoire. Montpellier : Sauramps Médical, 2004, 114 p. ISBN 2-84023-307-X
- (fr)Rioux, Jean Antoine. "Le jardin des plantes de Montpellier : origine, évolution, avenir" Sites et monuments (bulletin de la Société pour la protection des paysages et de l'esthétique de la France) n° 195 (octobre 2006) - pp. 32-35
- (fr)Jarry, Daniel & Balmès, Michel. Les Plantes médicinales au jardin botanique : vade-mecum au jardin des plantes de Montpellier. Montpelhièr : Sauramps Médical, 2004, 104 p. ISBN 2-84023-368-1
- (fr)Jarry, Daniel M. Le jardin des plantes de Montpellier : à découvrir ou à redécouvrir. Montpellier : Sauramps Médical, 2008, 90 p. ISBN 978-2-84023-549-1


text:
Sentiment
Un sentiment es la compausanta de l'emocion qu'implica las foncions cognitivas de l'organisme. Se referís a la percepcion de l'estat fisiologic del moment. La psicologia cèrca d'analisar los components fisologics dels sentiments, per lor importància coma condicionants de la ment. Dins un autre sens, s'opausa a la rason e es pròche de l'instint. L'organ que s'i assòcia es lo còr. Lo sentiment es sempre un estat subjectiu que se pòt manifestar o non a l'exterior. Se pensava ancianament que lo sentiment èra una alteracion de l'arma. Los sentiments mai usuals e comuns dins las divèrsas culturas son l'amor, la paur, la ràbia, l'òdi, la tristesa e l'alegror.


text:
Heining-lès-Bouzonville
Heining-lès-Bouzonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo luòc a #èsser viscut dempuèi la nuèch dels tempses doncas que s'es trobat sul ban communal fòrça d'esturments préhistoriques (paléolithique) o gallo-romains e que doas tumulis an #èsser localizats.
Heining I aguèt donat per Judith de Lorraine al abbaye Sant-Maximin de Trèves mas dempuèi 1234, lo abbaye Santa-Crotz de Bouzonville en #far l'aquesiment e se #implantar durablement jos l' anautita justícia de la châtellenie lorraine de Bérus #çò que pas #mancar provocar heurts de competéncia entre Bouzonville e Bérus.
Heining Malgrat las decisions episcopalas refusa totjorn d'èsser annèxa de Guerstling per rasons de proximitat e tanben d'interèsses financièrs doncas que los 3/10 de la glèisa de Leidingen lududes apertenián. Aquel pas #èsser #qu'en 1937 #que Heining i aguèt erigit e parròquia autonòma. La capèla a #èsser bastida l'an 1946. Lo imbrication paroissiale i aviá ocasionat la possession per Leidingen e Ihn de bòsques e de tèrras sul territòri de Heining. Las tensions del periòde de la dintre doas guèrras se traduisit sul plànol local per definir los dreches dels Alemands a França tant per l'espleitacion #que per los dreches de caça. Es aquel periòde de frictions internacionales #que #obligar los Franceses a bastir, a Leiding, en 1938, una glèisa per la municipalitat de Heining. L'Estat e lo departament #prene en carga çò de mès de gròs de la despensa de la glèisa e del presbytère ; una campana #èsser quitament ofrida pel govèrn Daladier. Lo vilatge de Schreckling se tròba als confins del ban communal #çò que #encoratjar los sieus abitants a se sarrar de Vœlfling per l'escòla e de Castèl-Roge o Villing pel servici paroissial. La capèla Santa-Vincent a #èsser erigida l'an 1732 per las meuniers del luòc coma ne fa fe l'inscripcion en figurant sul linteau de la pòrta d'en primièr. La legenda locala voldriá que Stanislas Leczinski i auriá participat al finançament de la capèla. Lo calvaire en cara de l'intrada es probablament un calvaire d'epidèmia mas es mai probabla #que i aja #èsser de la meteissa origina que la capèla se se'n crei las qualques unas paraulas déchiffrables sul socle. L'istòria de la municipalitat de Heining deu una granda part de la siá istòria recenta a la siá posicion termierèra dempuèi 1815[1].
- Amb los caserius de Schreckling e Leiding (costat França), fasiá totjorn partida de la parròquia de Leiding, traversat per la frontièra de 1815, fins en 1936, ont lo govèrn #crear una nòva parròquia francesa.
- Le site a été habité depuis la nuit des temps puisqu’on a trouvé sur le ban communal beaucoup d’outils préhistoriques (paléolithique) ou gallo-romains et que deux tumulis ont été localisés.
Heining fut donné par Judith de Lorraine à l’abbaye Saint-Maximin de Trèves mais dès 1234, l’abbaye Sainte-Croix de Bouzonville en fit l’acquisition et s’implanta durablement sous la haute justice de la châtellenie lorraine de Bérus ce qui ne manqua pas de provoquer des heurts de compétence entre Bouzonville et Bérus.
Heining malgré les décisions épiscopales refusa toujours d’être annexe de Guerstling pour des raisons de proximité et aussi d’intérêts financiers puisque les 3/10 de l’église de Leidingen lui appartenaient. Ce ne fut qu’en 1937 que Heining fut érigé e paroisse autonome. La chapelle a été construite en 1946. L’imbrication paroissiale avait occasionné la possession par Leidingen et Ihn de forêts et de terres sur le territoire de Heining. Les tensions de la période de l’entre deux guerres se traduisit sur le plan local pour définir les droits des Allemands en France tant pour l’exploitation que pour les droits de chasse. C’est cette période de frictions internationales qui obligea les Français à construire, à Leiding, en 1938, une église pour la commune de Heining. L’État et le département prirent en charge le plus gros de la dépense de l’église et du presbytère ; une cloche fut même offerte par le gouvernement Daladier. Le village de Schreckling se trouve aux confins du ban communal ce qui encouragea ses habitants à se rapprocher de Vœlfling pour l’école et de Château-Rouge ou Villing pour le service paroissial. La chapelle Saint-Vincent a été érigée en 1732 par les meuniers du lieu comme en fait foi l’inscription figurant sur le linteau de la porte d’entrée. La légende locale voudrait que Stanislas Leczinski aurait participé au financement de la chapelle. Le calvaire en face de l’entrée est probablement un calvaire d’épidémie mais il est plus probable qu’il ait été de la même origine que la chapelle si on en croit les quelques mots déchiffrables sur le socle. L’histoire de la commune de Heining doit une grande partie de son histoire récente à sa position frontalière depuis 1815[2].
- Avec les hameaux de Schreckling et Leiding (côté France), faisait toujours partie de la paroisse de Leiding, traversé par la frontière de 1815, jusqu’en 1936, où le gouvernement créa une nouvelle paroisse française.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Societat d'Istòria e de Arqueologia dels Païses de la Nied (SHAN)
- ↑ Société d’Histoire et d’Archéologie des Pays de la Nied (SHAN)


text:
La Séguinière
La Séguinière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna angevine de las Mauges, La Séguinière se situa près de la vila de Cholet.
Commune angevine des Mauges, La Séguinière se situe près de la ville de Cholet.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia e la châtellenie de la Séguinière an conegut dempuèi l'an mil. Ponch estrategic sul cors del Fraire, la municipalitat separa las províncias istoricas d'Anjau e de Peitau. Es sens dobte per aquela rason que la Séguinière tira lo sieu nom del latin « sequinaria », #que significa frontièra.
Fins a la fin del Sègle XIX, la populacion viu de l'agricultura e de la ramaderia. Dintratz 1900 e 1950, lo industrialisation del texil a Cholet e de la sabata a la Séguinière crèan de nòus trabalhs. Al força mai de la produccion, 300 Ziniérais trabalharàn en aquel sector, mas l'activitat périclite a la fin dels ans 1950.
La paroisse et la châtellenie de La Séguinière sont connues depuis l’an mille. Point stratégique sur le cours de la Moine, la commune sépare les provinces historiques d’Anjou et de Poitou. C’est sans doute pour cette raison que La Séguinière tire son nom du latin « sequinaria », qui signifie frontière.
Jusqu’à la fin du Sègle XIX, la population vit de l’agriculture et de l’élevage. Entre 1900 et 1950, l’industrialisation du textile à Cholet et de la chaussure à La Séguinière créent de nouveaux emplois. Au plus fort de la production, 300 Ziniérais travailleront dans ce secteur, mais l’activité périclite à la fin des années 1950.


text:
Serge Letchimy
Serge Letchimy qu'ei òmi politic matiniqués partisan de l'autonomia deu son país e engatjat dens lo jòc politic francés com cónsol de Fort-de-France enter 2001 e 2010, puei com deputat de Martinica e preseident deu Conselh Generau de Martinica desempuish 2010.
Doctor en urbanisme de l'Universitat de la Sorbona, qu'ei estat cap d'enterpresa abans de perseguir ua carriera estrictament politica.
Lo 7 de heurèr que ho a l'origina d'un incident màger a l'Assemblada Nacionau Francesa en questionant lo ministre Clause Guéant, mi,istre de l'interior deu govern deu purmer ministre François Fillon sus sa declaracion implicant que totas "las nacions no' valen pas.


text:
Ancian Empèri egipcian
L'Ancian Empèri egipcian qu'ei un periòde de l'istòria egipciana que s'estén sus cinc sègles (arron lo periòde tinita e abans lo Ièr periòde intermediari) de la IIIau dinc a la VIau dinastia (haut o baish enter -2700 e -2200). Durant l'Empèri Ancian la civilizacion egipciana que conegó un desvolopament politic e culturau màger e per'mor d'aquò los quites egipcians de l'Antiquitat que l'espiavan com ua tempora daurada.
Mei especificament suu plan politic, que's considera qu'a la debuta de l'Ancian Empèri lo poder qu'èra centrat sus la persona divina deu faraon e que chic a chic aqueth poder que ho partajat peus sons tanhent puish per la soa cort au punt de constituir ua concurréncia politica qui miè a la division politica qui marca la fin de l'Ancian Empèri. Aquò que's ved notament dab la multiplicacion de títols politics e dab la riquessa cada còp màger deus tombèus deus nòbles.
L'Ancian Empèri que ho tanben la tempsada qui vedó a bastí's la purmèra piramida : la piramida de grads de Djòser, dessenhada per l'arquitecte divinizat Imhetep, en la necropòli de Saqara ; qu'ei lo mei ancian monument de pèira deu monde. Qu'ei tanben durant l'Empèri ancian que's bastín las famosas Piramidas de Giza (de Khofo, Khafrà e Menkaorà), uas de las Sèt Meravilhas deu Monde antic. Menfis qu'èra capitala e Ra e Ptah los dius màgers.
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
- Peus personatges màgers : Djòser, Imhetep, Seneferó, Khofo (Keòps en grèc), Khafrà (Kefren), Menkaorà (Mikerinòs), Pepí II, Nitocris.
- Per las dinastias: IIIau dinastia, IVau dinastia, Vau dinastia e VIau dinastia.
- Véder tanben: Periòde Predinastic, Periòde Tinita, Empèri Mejan, Empèri Navèth.


text:
Poker
Lo poker (mot d'origina anglesa) es una familha de jòc de cartas comprenent fòrça formulas e variantas. Se practica a mai d'un jogaire amb un jòc generalament de cinquanta doas cartas e de getons.
La tòca del jòc es d'aver la melhora combinason de cinc cartas, la man, a fin de ganhar l'ensemble de las mesas, lo pòt. Los jogaires subredison en foncion de la fòrça de lor man e de lor espèr de la melhorar, senon abandonan lo torn.
La varianta mai jogada en torneg oficial o dins los jòcs de casinò es ara lo Texas Hold'em. Lo poker es devengut coma los escacs, un espòrt.
Istòria[modificar | modificar la font]
L' origina istorica del poker es pas clara. Le nom del jòc vendriá de l'alemand pochen (en occitan, tustar), jòc de cartas que se practicava al sègle XVII en Alemanha, e sembla d'èsser l'aujòl del poker, tant per sas règlas fòrça pròchas del poker actual coma per sas tacticas del jòc. Un jòc francés, la poque, se practicava ja al temps de Loís XI, mas amb de las règlas pro diferentas. La legenda del jòc restaca son nom anglés al vèrb to poke, butar o empusar.
Lo jòc a vertadierament conegut lo succès als Estats Units pendent lo sègle XIX per devenir ara fòrça popular dins lo monde entièr.


text:
Ostal (genealogia)
L'ostal (var. ostau) o la maison (var. maion) o la casa a l'origina designa lo luòc ont demòra una familha pendent mantuna generacion, puèi lor poissança ereditària. Lo tèrme passèt de l'immòble al linhatge que lo possedís sens èsser restrench a las familhas regnantas ni nòblas, pr'amor que pòt tanben indicar de païsans, de borgés, d'industriaus, de banquièrs, de comerciants, baste qu'aian una bastissa e un patrimòni sufisentament importants per èsser comparats a un domeni fonzièr.


text:
1918
Aquesta pagina concernís l'an 1918 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 11 de novembre - Fin de la Primièra Guèrra Mondiala ; Alemanha signa l'armistici.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de genièr - João Baptista Figueiredo, president de Brasil (m.1999).
- 15 de genièr - Gamal Abdel Nasser, president d'Egipte (m.1970).


text:
Polonés
Lo polonés (en polonés: język polski o polszczyzna) es una lenga eslava qu'es parlada per aperaquí 43 milions de personas dins lo mond, essencialament en Polonha ont es la lenga oficiala (38 milions d'abitants) mas tanben en Belarussia, en Ucraïna, en Lituania, en Letonia, dins lo nòrd-èst de Chequia e dins los païses ont emigrèron fòrça poloneses. Contràriament a la majoritat de lengas eslavas s'emplega un alfabet latin modificat per encausa de la religion preponderanta dins lo país: lo catolicisme.


text:
Commons:Convencions de nomenatge (lenga)
WikiCommons a per vocacion d'èsser utilizat dins mantuna lengas, çò qu'implica que deuriam decidir de convencions de nomenatge, en particular lingüisticas. Que fasèm de las diferentas lengas, e que dèu èsser dins quina lenga ?
Resumit de las proposicions[edit]
Resumit/reorganizacion de las proposicions enonciadas çai-aprèp.
Proposicions[edit]
Vaqui mas proposicions:
- Los fichiers pòdon èsser uploadats dins totas las lenga, çaquelà, los noms debon èsser escrichas en caractèrs ASCII.
- Las descripcions de fichièrs pòdon èsser fachas dins totas las lengas, las reviradas son benvengudas.
- Meteissa proposicion per las galariàs d'imatge, mas l'anglés es la lenga preferida. Se los tèxtes venon tròp longs, las autras lengas poiràn èsser relegadas en fin de pagina, mas pas sus una autra pagina.
- Los titols de paginas e de galarià son en anglés. De redireccions o de paginas d'omonimia pòdon èsser fachas pel titol dins d'autras lengas.
- Las convencions per cèrts subjèctes precis pòdon utilizar una lenga diferenta de l'anglés dins lo cas precedent (per exemple, poiriam decidir d'utilizar lo latin binomial pels animals e lo nom local per las vilas).
- Andre Engels 23:55, 9 Sep 2004 (UTC) traduction : notafish 13:25, 8 déc 2004 (UTC)


text:
Ur (vila)
Ur (en sumerian Urim[1]) èra una vila anciana dau sud de Mesopotamia, foguèt un dei centres de la civilizacion de Sumèr. Èra pròche lei bocas (a aquela epòca) d'Eufrates e Tigre subre lo golf Persic, e gaire luenh d'Eridu. Se considèra qu'es una dei vilas pus ancianas dau Mond. A causa de la regression marina, sei vestigis se tròban ara luenh de la mar, dins lo rèirepaís d'Iraq, au sud de la riba drecha d'Eufrates, e lo nom arabi dau luòc es Tall Al Mukayyar; es pròche la vila de Nasiriyya au sud de Bagdad.
Lo sit se remarca per lei rèstas d'una ziggurat, encara pron intacta, e per un monticul d'abitacions. La ziggurat es un temple dedicat a Nanna, la divinitat de la luna dins la mitologia sumeriana.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ S. M. Kramer, The Sumerians, Their History, Culture, and Character, University of Chicago Press, 1963, pp. 28 e 298


text:
Lo Puèi de Velai
Lo Puèi de Velai (IPA: [luˈpœj ðə vəˈlaj]), Le Puy-en-Velay en francés, es la capitala de la region istorica de Velai (Occitània) e lo chapluòc delh departament del Naut Léger (estachat a la region administrativa d'Auvèrnhe). Sos abitants se dison los pogés, las pogesas
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Puèi de Velai se situa alh centre delh departament delh Naut Léger, alh Sud-Èst de la region Auvèrnhe, la vila se trapa a 135 km de Lion, 130 km de Clarmont d'Auvèrnhe e a 76 km de Sant Estève. Adoncas, es ben isolada de la rèsta d'Auvèrnhe e a mai de relacions ambe Sant Estève qu'ambe Clarmont d'Auvèrnhe : es religada a la promèira ambe una autorota e nonmàs per la rota a la segonda).
Es la capitala delh país istoric de Velai que faguèt istoricament partida de Lengadòc e qu'ocupa la màger part delh departament delh Naut Léger (aiara dins la region administrativa d'Auvèrnhe).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Puèi de Velai (delh latin Podium, que venguèt Puèi en occitan) bailèt son nom alh chamin de pelerinatge vers Sant Jaume de Compostèla : la Via Podiensis qu'èra lo punt de despartida.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : d'azur semenat de floralís d'aur ambe l'agla d'argent delh vòl abaissat brochant.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Especialitats[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marion Bartòli, jogaira de tennis
Liam extèrne[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
1755
Aquesta pagina concernís l'an 1755 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Premiera publicacion d'una teoria generala dau calcul de variacion escricha per lo matematician alemand Leonhard Euler dins son obratge intitulat Institutiones calculi differentialis (en occitan Tractat de calcul diferenciau).


text:
Solomiac
Solomiac [1] (Solomiac en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Camille Catalan, deputat de la Tresau Republica.
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina de la comuna sus lo sit de la Comunautat de comunas Bastidas deu Vath d'Arrats
- Solomiac sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Solomiac sus lo sit de l'Insee


text:
Maria Fèl
Maria Fèl que ho la màger cantadora occitana (e francesa) deu sègle XVIIIau. Vaduda a Bordèu lo 24 d'octobre de 1713 qu'estudiè lo cant italian dab Na Vanloo (la molhèr deu famós pintor deu medish nom). Que ho, au costat deu tenor bearnés Jeliòt), la prima dòna de las opèras de Rameau e qu'interpretè l'opèra occitana de Mondonvila: Dafnís e Alcimadura. Amiga deu pintor Quentin de la Tour, lo son retrèit que ho ua de las granas òbras laudadas au Salon deu Lovre de París de 1757. Que's morí a Chaillot lo 2 de heurèr de 1794. Lo son hrair Antòni Fèl e la soa neboda Francesa Fèl que hon tanben cantadors d'opèra en aqueth temps.


text:
Joan Lassala
Joan Lassala (Lordiós Ishèra, Bearn, eth 3 de mai, 1955) qu'ei un deputat bearnés elejut ar'Assemblada Nacionau francesa dejus era banera der'UDF. Eth bearnés qu'ei era soa lenga maiau. Pròche de Francés Vairon, qu'a mantun còp hèit parlar d'eth, notament per aver cantat Aqueras montanhas ena crampa deths deputats entà protestar contre era non afectacion de policièrs ath Sompòrt entà qu'eras soas molhers non s'avejessin pas ; qu'a tanben miat ua grèva dera hami quasi dinc a darrèr punt entà obligar ua usia japonesa, Toyal Euròpa, a demorar ena Vath d'Aspa. Qu'ei president der'Istitucion Patrimoniau deth Haut Bearn.


text:
Freyming-Merlebach
Freyming-Merlebach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La vila se tròba près de Sarrebruck en Alemanha (25 min), de Mètz (40 min) de Nancy (1 h) e de Estrasburg (1 h) çò tot pel autoroute.
- L'estacion regionala la mai prèpa es aquela de Béning-lès-Sant-Avold (pels trajèctes en TER sustot cap a Mètz, Sarreguemines o Saarbrücken)
- L'estacion TGV la mai prèpa es aquela de Forbach a mens de 10 minutas per prene París o Frankfurt ne 1 h 50 amb la ICE 3 o amb lo TGV.
- Las municipalitats limitrophes : Cocheren, Sant-Avold, Betting, Hombourg-Elevat, Béning-lès-Sant-Avold, L'Espital
- La ville se trouve à proximité de Sarrebruck en Allemagne (25 min), de Metz (40 min) de Nancy (1 h) et de Strasbourg (1 h) le tout par l’autoroute.
- La gare régionale la plus proche est celle de Béning-lès-Saint-Avold (pour les trajets en TER surtout vers Metz, Sarreguemines ou Saarbrücken)
- La gare TGV la plus proche est celle de Forbach à moins de 10 minutes pour rejoindre Paris ou Francfort en 1 h 50 avec l’ICE 3 ou avec le TGV.
- Les communes limitrophes : Cocheren, Saint-Avold, Betting, Hombourg-Haut, Béning-lès-Saint-Avold, L'Hôpital
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'actuala vila de Freyming-Merlebach tira la siá origina de la fusion intervenguda en 1971 de doas municipalitats limitrophes, situadas en lo Warndt.
De nombroses vestigis de l'epòca gallo-romaine an #èsser trobats coma de las pèças de moneda a la effigie dels desparièrs emperaires, un temple, un bas relief de Vénus.
Los dos pòbles, nascuts al alba de la Modèl:S-, an participat de l'economia de subsistance pròpria a una region boisée, al sòl paure e de peuplement ténu. Se lèva l'existéncia de verriers a Merlebach (Merlebourg), distincion de Faulquemont, cap a 1590 de contunh a Freyming (Freimengen) al moment de la siá fondacion per Pierre Ernest de Créhange en 1602. En setembre 1602, Freimengen, del bòsc de Manjatz e frei #que significa franc (al sens de liure), obten lo sieu estatut de vilatge franc (exemption de taxas sus la sal e lo tabac).
Aquela tèrra, sovent liurada al passatge dels belligérants, a pas pas pas mai #èsser estalviada pels fléaux de la guèrra : es aital coma lo masatge caseriu meses a fuòc e a sang per las suedeses l'an 1637, comptava pas mai que 80 abitants a la fin del « tragique Modèl:S- ». En 1781, lo comte von der Leyen, comte de Blieskastel, cedís Freyming a la França.
Quand intervenon, après 1815, las primièras prospections minaires en la part orientala de la Conca Houiller, las comunitats de Freyming e de Merlebach tiran dempuèi longtemps una part pas négligeable de la siá intrada de l'indústria artesanala : fabricacion d'objèctes en bòsques, façonnage de tuiles, mouture dels grands ; una forja, sise a Santa-Fontaine, annèxa de Freyming, aital coma una quinzena de clouteries ocupan, cap a 1844, un centenat de personas.
Coma los autres comunas de l'actual departament de la Moselle, Freyming-Merlebach a annexat al Empèri alemand de 1871 a 1918. Cap a 1905, Freyming-Merlebach es a la cœur meteis de l'activitat minaire, amb de nòus arrivants installats dins quartièrs minaires mai que mai concebuts per aquela indústria. Après doas generacions de pases e de prospérité, la germanisation dels esperits es tal que las Mosellans se baton naturalament per la Empèri alemand l'an 1914. Fòrça #quèir al camp d'onor jos l'uniforme alemand, sul Tèsta de l'Èst, mas tanben al Oèst, en particular a França e en los Flandres. Leiales afars del Emperaire, fòrça pauc de Mosellans #traïr la siá Pàtria per prene las tropas francesas. La victòria francesa l'an 1918 #èsser totun plan acceptada per la majoritat dels abitants de Freyming-Merlebach, eroses de trobar la patz.
L’actuelle ville de Freyming-Merlebach tire son origine de la fusion intervenue en 1971 de deux communes limitrophes, situées dans le Warndt.
De nombreux vestiges de l’époque gallo-romaine ont été trouvés comme des pièces de monnaie à l’effigie des différents empereurs, un temple, un bas relief de Vénus.
Les deux villages, nés à l’aube du Modèl:S-, ont participé de l’économie de subsistance propre à une région boisée, au sol pauvre et de peuplement ténu. On relève l’existence de verriers à Merlebach (Merlebourg), seigneurie de Faulquemont, vers 1590 puis à Freyming (Freimengen) au moment de sa fondation par Pierre Ernest de Créhange en 1602. En septembre 1602, Freimengen, de la forêt de Mengen et frei qui signifie franc (au sens de libre), obtient son statut de village franc (exemption de taxes sur le sel et le tabac).
Cette terre, souvent livrée au passage des belligérants, n’a pas non plus été épargnée par les fléaux de la guerre : c’est ainsi que le hameau mis à feu et à sang par les suédois en 1637, ne comptait plus que 80 habitants à la fin du « tragique Modèl:S- ». En 1781, le comte von der Leyen, comte de Blieskastel, cède Freyming à la France.
Lorsqu’interviennent, après 1815, les premières prospections minières dans la partie orientale du Bassin Houiller, les communautés de Freyming et de Merlebach tirent depuis longtemps une partie non négligeable de leur revenu de l’industrie artisanale : fabrication d’objets en bois, façonnage de tuiles, mouture des grains ; une forge, sise à Sainte-Fontaine, annexe de Freyming, ainsi qu’une quinzaine de clouteries occupent, vers 1844, une centaine de personnes.
Comme les autres communes de l'actuel département de la Moselle, Freyming-Merlebach est annexée à l’Empire allemand de 1871 à 1918. Vers 1905, Freyming-Merlebach est au cœur même de l’activité minière, avec de nouveaux arrivants installés dans des quartiers miniers spécialement conçus pour cette industrie. Après deux générations de paix et de prospérité, la germanisation des esprits est telle que les Mosellans se battent naturellement pour l’Empire allemand en 1914. Beaucoup tombèrent au champ d'honneur sous l’uniforme allemand, sur le Front de l’Est, mais aussi à l’Ouest, en particulier en France et dans les Flandres. Loyaux sujets de l'Empereur, très peu de Mosellans trahirent leur Patrie pour rejoindre les troupes françaises. La victoire française en 1918 fut toutefois bien acceptée par la majorité des habitants de Freyming-Merlebach, heureux de retrouver la paix.


text:
Bonjorn, Test/oc. Sèm encantats de veire qu'ensajatz de contribuir sus Commons. Los ensages d'edicion qu'avètz faches son concluents, çaquelà, son estats anullats per d'autres contributors per nòser pas als articles qu'avètz modificats.
Se volètz aprene cossí contribuir sus Wikimedia Commons, un « nauc de sabla » es a vòstra disposicion per i far tota mèna d'ensages. Esperam vos comptar rapidament demest los contributors del projècte ; podètz consultar la pagina Benvenguda e nòstre Portal comunautari per ne saber mai sus nòstres objectius e nòstre foncionament. Mercés !


text:
Arts plasticas
L'expression arts plasticas es d'origina anciana dins lo mond occidental (del lat. plastica e del grèc plastikos, veire tanben l'etimologia del tèrme art entre saver teoric e saver-far, tradicionalament opausat a las sciéncias e al drech). Designavan alara las arts relativas al modelatge coma l'escultura e l'arquitectura. Coma l'arte del designo de la Renaissença italiana, qu'o amassava tanben amb la pintura e las arts graficas (donc les arts de la surface et ceux du volume), cette expression fait depuis le XIXe siècle référence à tout art qui a une action sur la matière, voire qui évoque des formes (fins a la poesia per d'unes). Uèi on y ajoute les œuvres explorant les anciens et nouveaux médiums, et les nombreuses pratiques artistiques expérimentales.
L'expression arts plasticas pòt designar:


text:
Noyon
Noyon qu'ei ua vila de l'anciana província de Picardia situada uei dens lo departament d'Oise de la region administrativa francesa de Picardia.
Qu'ei dotada d'ua catedrau gotica.
Carlesmanhe i ho sacrat rei deus Francs en 768 e Uc Capet que i ho tanben sacrat rei en 987 en bèth aubrir atau la dinastia deus capecians.
Qu'ei la ciutat nadau deu reformator protestant Joan Calvin e lo son ostau qu'acessa un musèu qui'u ei vodat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a 25 km al nòrd de Compenha, 62 km al sud-es d'Amians
situé a 25 km au nord de Compiègne, 62 km au sud-est de Amiens


text:
1858
Aquesta pagina concernís l'an 1858 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Fin de la premiera fasa de la Segonda Guèrra de l'òpi ambé la signatura dau tractat de Tianjin entre China, lo Reiaume Unit, França, Russia e leis Estats Units d'America. Marquèt una dubertura suplementària de China au comèrci internacionau. Pasmens, lo govèrn imperiau refusèt de lo ratificar e la guèrra contunièt.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion dau matematician britanic Arthur Cayley (1821-1895) qu'utilizèt per lo premier còp de matriças.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de febrièr - Gabino Ezeiza, musician argentin (m. 1916)
- 18 de març - Rudolf Diesel, inventor alemand (m. 1913)
- 23 de març - Ludwig Quidde, pacifista alemand, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1941)
- 15 d'abril - Émile Durkheim, sociològ francés (m. 1917)
- 23 d'abril - Max Planck, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1947)
- 8 de junh - Charlotte Angas Scott, matematiciana anglesa (m. 1931)
- 16 de junh - Rei Gustau V de Suècia (m. 1950)
- 9 de julhet - Franz Boas, antropològ alemand (m. 1942)
- 11 d'agost - Christiaan Eijkman, mètge neerlandés, Prèmi Nobel (m. 1930)
- 27 d'agost - Cesari Daugèr, escrivan gascon (m. 1945)
- 27 d'agost - Giuseppe Peano, matematician italian (m. 1932)
- 16 de setembre - Andrew Bonar Law, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1923)
- 13 d'octobre - Cleto González Víquez, president de Còsta Rica (m. 1937)
- 19 d'octobre - George Albert Boulenger, zoologista britanic d'origin bèlga (m. 1937)
- 27 d'octobre - Theodore Roosevelt, president dels Estats Units (m. 1919)
- 20 de novembre - Selma Lagerlöf, escrivana suedesa, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1940)
- 22 de decembre - Giacomo Puccini, compositor italian (m.1924)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 8 d'abril - Anton Diabelli, compositor austriac (n. 1781)


text:
Gò
Lo gò es lo jòc mai ancian sus platèu del mond, amb de règlas plan simplas, gaireben rudimentàrias, que pòdon portar a desvolopar d'estrategias prigondament complèxas. Aprèp de sègles d'i jogar, d'idèas novèlas a prepaus d'aqueste jòc encara son desvolopadas regularament. A una epòca que los adversaris informatics pòdon véncer los grand mèstres d'escacs, lo fach que pas cap d'ordinador pòsca èsser de pes contra un jogaire de nivèl mejan illustra la prigondor e la complexitat impressionanta del jòc.
Es dins l'Asia de l'èst qu'es lo mai popular aqueste jòc. En Corèa, es sonat 바둑 (Baduk), que se pronóncia [pa.tukʰ], a Japon where es sovent conegut coma 囲碁 (I-Gò), prononciat [i.ɡo], e en China, l'endrech de naissença del jòc, ont lo sonan 圍棋 (trad.) / 围棋 (simp.) / wéiqí (Pinyin) prononciat [ueɪ2.tɕʰi2. Gausís d'una popularitat discrèta qu'es pasmens a créisser dins d'autras parts del mond entièr.
Somari
Portanèl de contenguts[modificar]
Introduccion[modificar]
- A prepaus d'aqueste libre
- Per quina rason me cal aprendre a jogar al gò?
- Començaments filosofics
- Cossí aprendre
- Istòria
Començaires[modificar]
- Çò que cal per i jogar
- Leiçon 1: Guida pas per pas del jogaire
- Leiçon 2: Règlas basicas e concèptes fondamentals
- Leiçon 3: Tecnicas de captura basicas
- Leiçon 4: Vida e Mòrt
- Estrategia


text:
São João
São João signifie « Saint-Jean » en portugais ; c’est un toponyme porté par de nombreuses municipalités au Brésil et au Portugal.
Sommaire
Brésil[modifier | modifier le code]
- São João est une municipalité du Paraná
- São João est une municipalité de l'État du Pernambouc
- São João est un quartier de la ville de Santa Maria (Rio Grande do Sul)
- São João do Jaguaribe est une municipalité de l'État du Ceará
- São João d'Aliança est une municipalité de l'État du Goiás
- São João da Paraúna est une municipalité de l'État du Goiás
- São João do Carú est une municipalité de l'État du Maranhão
- São João do Paraíso est une municipalité de l'État du Maranhão
- São João do Soter est une municipalité de l'État du Maranhão
- São João dos Patos est une municipalité de l'État du Maranhão
- São João da Lagoa est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João da Mata est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João da Ponte est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João das Missões est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João del Rei est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João do Manhuaçu est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João do Manteninha est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João do Oriente est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João do Pacuí est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João do Paraíso est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João Evangelista est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João Nepomuceno est une municipalité de l'État du Minas Gerais
- São João da Ponta est une municipalité de l'État du Pará
- São João de Pirabas est une municipalité de l'État du Pará
- São João do Araguaia est une municipalité de l'État du Pará
- São João do Rio do Peixe est une municipalité de l'État de la Paraíba
- São João do Cariri est une municipalité de l'État de la Paraíba
- São João do Tigre est une municipalité de l'État de la Paraíba
- São João Canabrava est une municipalité de l'État du Piauí
- São João Fronteira est une municipalité de l'État du Piauí
- São João da Serra est une municipalité de l'État du Piauí
- São João da Varjota est une municipalité de l'État du Piauí
- São João do Arraial est une municipalité de l'État du Piauí
- São João do Piauí est une municipalité de l'État du Piauí
- São João do Caiuá est une municipalité de l'État du Paraná
- São João do Ivaí est une municipalité de l'État du Paraná
- São João do Triunfo est une municipalité de l'État du Paraná
- São João da Barra est une municipalité de l' Rio de Janeiro (État)
- São João de Meriti est une municipalité de l'État de Rio de Janeiro
- São João do Sabugi est une municipalité de l'État du Rio Grande do Norte
- São João da Baliza est une municipalité de l'État du Roraima
- São João da Urtiga est une municipalité de l'État du Rio Grande do Sul
- São João do Polêsine est une municipalité de l'État du Rio Grande do Sul
- São João do Oeste est une municipalité de l'État de Santa Catarina
- São João do Itaperiú est une municipalité de l'État de Santa Catarina
- São João do Sul est une municipalité de l'État de Santa Catarina
- São João da Boa Vista est une municipalité de l' São Paulo
- São João das Duas Pontes est une municipalité de l'État de São Paulo
- São João de Iracema est une municipalité de l'État de São Paulo
- São João do Pau d'Alho est une municipalité de l'État de São Paulo
- São João est un quartier de la ville de Porto Alegre, capitale de l'État du Rio Grande do Sul
Portugal[modifier | modifier le code]
- São João, freguesia de Lisbonne.
- São João de Brito, freguesia de Lisbonne.
- São João de Deus, freguesia de Lisbonne.
- São João da Madeira, municipalité du district d'Aveiro.
Autres langues[modifier | modifier le code]
- En français : Saint-Jean et Saint-Jean-Baptiste ; Saint Jean et Saint Jean-Baptiste pour les personnages éponymes


text:
Alfa e omega
La tradicion crestiana assimila sovent Jèsus Crist a l'alfa e l'omega, del nom de la primièra e de darrièra letra de l'alfabet grèc classic (ionic) (a e w). Çò que simbolisa l'eternitat del Crist, que :
- es al començament de tot; se pòt se referir al primièr capítol de l'Evangèli segon sant Joan,
- e es a la fin del monde (Apocalipsi segon Sant Joan).
Le Jesuista Pierre Teilhard de Chardin tornèt prendre, dins sa presentacion del punt w, cap final de l'evolucion umana, associat a l'a de la creacion, aquela metafòra.
Dins la numeracion grèga, la letra a es lo 1èr chifre de la 1a enneada (lo nombre 1, doncas lo mai pichon) e la letra w lo 8n chifre de la 3a enneada (lo nombre 800, doncas gaireben lo mai grand...). De a a w vòl tanben dire « del mai pichon al ali grand ».
Dins lo simbòl d'Atanasa, la Trinitat crestiana es presentada coma essent l'Alfa e l'Omega.
Font[modificar | modificar la font]
Libre d'Isaïas 44:6
- « ...Soi lo primièr e soi le dernier, e fòra de ieu i a pas de Dieu »
Apocalipsi 1:8
- « Soi l'alfa e l'omega, dich lo Senhor Dieu, aquel que es, que foguèt, e que ven, lo Tot Poderós. »
- « Ego sum Alpha et Omega, principium et finis, dicit Dominus Deus, qui est et qui erat et qui venturus est Omnipotens. »
- « EYώ eιuι to Aλφa kaι to ΩueYa, λέYeι kύpιoς o θeός, o wv kaι o nv kaι o epxόuevoς, o πavtokpάtwp. »
Novèl testament Apocalipsi 21:6
- « Tot es realisat ara. Soi l'alfa e l'omega, le començament e la fin. Ieu; donará gratuitament a aquel qui a set l'aiga de la font de vida (...). »
Traças[modificar | modificar la font]
Son innombrables dins l'iconografia crestiana
Aquel simbòl es dessenhat a la basa del ciri pascal alumat la nuèit de Pascas per simbolizar la preséncia del Crist al còr del monde. I es associat una crotz, l'annada e cinc grans d'encens enfonsats dins la cira.
Figura a l'oèst e a l'èst du Crisme, encadrant lo chi (X) e lo rhô (P).
Lo porgue de la mitat de la Sagrada Familha de Barcelona es divisat en dos per una colomna centrala on t l'escultor Subirachs a gravèt las letras alfa e omega unidas.


text:
Castellers
Los Castellers que son ua tradicion de Catalonha que consistís en montar piramidas umanas. Los castells que son los bastiments resultat d'aquesta activitat. Aquestes bastiments que's realizan au son de la gralla, instrument tradicionau catalan. Las personas que participan d'aquesta activitat, que's sonen tanben castellers e s'abilhen dab ua faixa, pantelons blancs e ua camisa deu color deu grop (colla en catalan) que representen. Casteller qu'ei un mot catalan qu'identifica las personas que basteishen castells; castell en occitan que significa castèth.
Los bastiments o castells resultat d'aquesta activitat que poden estar desempuish 6 solèrs dinc a 10. Lo nom de cada bastiment que identifica, purmèr, lo nombre de personas que i a hens cada solèr e, dusau, lo nombre de solèrs de la construccion. Atau donc, un 4 de 8 que son 4 personas per solèr e un totau de 8 solèrs.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las purmèras informacions qu'avem deus castellers que son deu XVIII sègle dab lo nom de Ball de Valencians. Aquestes Balls de Valencians qu'eran petits bastiments que's realizavam en acabar las processons religioses. De la rivalitat deus diferents grops de Valencians tà har lo bastiment mei haut que vadon los castells modernes. Qu'existissen dejà dus grops de Xiquets de Valls a la debuta deu XIX sègle.
Que i avó un purmèr moment d'aur en l'istòria deus castellers pendent la dusau meitat deu XIX sègle dab lo bastiment de castells de 9 solèrs. Aqueste purmèr moment d'aur qu'arribà a la fin hens los purmèrs ans deu XX sègle e las annadas 20 qu'estó suul pic de desaparèisher. Fin finala la tradicion que seguí viva e pauc a pauc qu'anà en recuperar los niveus viscuts hens la purmèra edat d'aur deus castells deu XIX sègle. Uei dia que vivem la dusau edat d'aur dab bastiments que hasèva quasi 100 ans que non se podèvan véder.
Colles castelleres[modificar | modificar la font]
- Al·lots de Llevant (Manacor)
- Angelets del Vallespir (Sant Joan de Pladecorts)
- Bordegassos de Vilanova
- Brivalls de Cornudella (Cornudella de Montsant) -desapareguda-
- Capgrossos de Mataró
- Castellers de Badalona
- Castellers de Barcelona
- Castellers de Caldes de Montbui
- Castellers de Castelldefels
- Castellers de Cerdanyola
- Castellers de Cornellà
- Castellers de Gavà -"desapareguda"-
- Castellers de Granollers -desapareguda-
- Castellers de Lleida
- Castellers de La Roca (La Roca del Vallès) -desapareguda-
- Castellers de la Sagrada Família (Barcelona)
- Castellers de l'Albera (La Jonquera) -desapareguda-
- Castellers de l'Hospitalet -desapareguda-
- Castellers de Mallorca (Palma)
- Castellers de Martorell -desapareguda-
- Castellers de Mollet
- Castellers de Montcada i Reixac -desapareguda-
- Castellers de Montmeló -desapareguda-
- Castellers de Ribes (Sant Pere de Ribes) -desapareguda-
- Castellers de Rubí
- Castellers de Sabadell
- Castellers de Sant Andreu de la Barca
- Castellers de Sant Boi (Sant Boi de Llobregat) -desapareguda-
- Castellers de Sant Cugat (Sant Cugat del Vallès)
- Castellers de Sant Feliu (Sant Feliu de Llobregat)
- Castellers de Santa Coloma (Santa Coloma de Gramenet)
- Castellers de Sants (Barcelona)
- Castellers de Sarrià (Barcelona) -desapareguda-
- Castellers de Sitges -desapareguda-
- Castellers de Terrassa
- Castellers de la Vila de Gràcia (Barcelona)
- Castellers de Vilafranca
- Castellers de Vilanova-Colla de Mar (Vilanova i la Geltrú) -desapareguda-
- Castellers del Collell (Sant Ferriol) -desapareguda-
- Castellers del Poble Sec (Barcelona)
- Castellers del Riberal (Baó)
- Castellers d'Altafulla
- Castellers d'Esparreguera
- Castellers d'Esplugues (Esplugues de Llobregat)
- Colla Castellera de Figueres
- Colla Castellera de Sant Pere i Sant Pau (Tarragona)
- Colla dels Xiquets de Valls -desapareguda-
- Colla Nova del Vendrell -desapareguda-
- Colla Jove de Castellers de Cubelles -desapareguda-
- Colla Jove de Castellers de Sitges
- Colla Jove dels Castellers de Vilafranca -desapareguda-
- Colla Jove del Vendrell -desapareguda, es va fusionar amb els Nens del Vendrell-
- Colla Jove de l'Hospitalet (L'Hospitalet de Llobregat)
- Colla Jove de Vilanova -desapareguda-
- Colla Jove Xiquets de Tarragona
- Colla Joves Xiquets de Valls
- Colla Vella dels Xiquets de Valls
- Cos de Castellers de Ballets de Catalunya (Barcelona) -desapareguda-
- Falcons del Riberal (Baó)
- Ganxets de Reus -desapareguda-
- Joves des Raiguer (Alaró) -desapareguda-
- Margeners de Guissona
- Marrecs del Catllar -desapareguda-
- Marrecs de Salt
- Matossers de Molins de Rei
- Minyons de Terrassa
- Minyons de l'Arboç
- Moixiganguers d'Igualada
- Nens del Vendrell
- Nois de la Torre (Torredembarra)
- Nyerros de la Plana (Manlleu)
- Sagals d'Osona (Vic)
- Tirallongues de Manresa
- Torraires de Montblanc
- Vailets de Gelida -desapareguda-
- Vailets de Ripollet -"desapareguda"-
- Veïns de Llorenç (Llorenç del Penedès) -castellers aficionats (actuen un sol cop a l'any)-
- Xerrics d'Olot - Colla Castellera de la Garrotxa
- Xicots de Valls -desapareguda-
- Xicots de Vilafranca
- Xics de Granollers
- Xiquets de Cambrils -desapareguda-
- Xiquets de Gràcia (Barcelona) -desapareguda-
- Xiquets de Reus
- Xiquets de Tarragona
- Xiquets de la Vila d'Alcover
- Xiquets de Vila-Seca -desapareguda-
- Xiquets del Serrallo (Tarragona)
Colles de dehòra los País Catalans[modificar | modificar la font]
- Castellers de Lo Prado - (Santiago de Xile)
- Colla Castellera Les 4 Barres - (Castelar - Argentina)
- Castellers del Casal Virolai - (Querétaro - Mexic)
- Castellers de Montreal - (Montreal - Quebèc)


text:
Cercle polar
Los dos cercles polars son los parallèls de las regions polaras al delà de qu'existís almens una jornada ont lo solelh se lèva pas en ivèrn, e trescòla pas en estiu. Lor latitud, nòrd o sud, egala l'angle d'enclinason de l'axe de rotacion de la Tèrra a respièch de l'axe celèst (o l'angle d'enclinason de l'eqüator a respièch de l'ecliptica). Lor distància angulara als pòls es de 23° 26' (la meteissa distància angulara separa los tropics de l'eqüator).
Lo cercle polar artic travèrsa la peninsula Escandinava (Finlàndia, Suècia e Norvègia), Islàndia, Groenlàndia, lo nòrd del continent american (Canadà e Alaska, Estats Units d'America) e lo nòrd de la Russia.
Lo cercle polar antartic es gaireben tot situat sus l'ocean Antartic e delimita aproximativament la forma del continent de l'Antartica.


text:
Metropolitan Museum of Art
Lo Metropolitan Museum of Art qu'ei un deus principaus musèus d'art deu monde. Que's tròba a Nava York on e costeja lo Central Park. Qu'amassa 18 departaments dab un gran nombre de colleccions e d'objèctes de tot escantilh, de totas las contradas deu monde e de totas las epòcas. Enter las soas colleccions, que's pòden mentàver: la colleccion de l'Antiquitat classica, l'Egipte Antica, l'Etat Mejana, los mèstes europèus de la pintrura e de l'escultura, las armaduras, las armas e los instruments de musica.
Aquesta darrèra colleccion qu'amassa instruments representatius de diferentas encontradas e epòcas e tanben instruments de mèstes com vriulons d'estradivaris, Amati o lo piano mei ancian conservat au dia de uei e òbra de Bartolomeo Cristofori.


text:
Panthera
Panthera es un genre de la familha dels felins (Felidae) que compòrta quatre espècias (leopard, leon, tigre e jaguar). Aquestas espècias se caracterizan per la capacitat de rugir.
Lo genre Panthera es estat definit per Oken en 1816 ; se classa dins los Panterinats (Pantherinae), sosfamilha apelada autrament « grands felins ».
Somari
Espècias e sosespècias[modificar | modificar la font]
Existís nòu espècias qu'an per genre Panthera, sièis desaparegudas.
Las quatre espècias actualas son :
- Lo leopard (Panthera pardus)
Catòrze sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
- Lo leon (Panthera leo)
Nòu sosespècias actualas dont doas decimadas per l’Òme e cinc sosespècias desaparegudas.
- Lo tigre (Panthera tigris)
Nòu sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
- Lo jaguar (Panthera onca)
Uèch sosespècias actualas dont una decimida per l’Òme e doas desaparegudas.
Espècias actualas[modificar | modificar la font]
Lo leopard (o pantèra) (Panthera pardus) viu actualament en Africa e Asia. Sa rauba es pigalhada. Es lo pus pichon felin de genre Panthera.
-
- Panthera pardus pardus – Leopard african
- Panthera pardus panthera – Leopard de Barbaria
- Panthera pardus meas – Leopard de Java
- Panthera pardus saxicolor – Leopard iranian
- Panthera pardus kotiya - Leopard de Sri Lanka
- Panthera pardus delacouri – Leopard indochinés
- Panthera pardus fusca – Leopard indian
- Panthera pardus orientalis - Leopard d’Amur[1]
- Panthera pardus nimr – Leopard d’Arabia
- Panthera pardus japonensis – Leopard del nòrd de China
- (†)Panthera pardus jarvesi – Leopard del desèrt de Juda (atudat)
- (†)Panthera pardus tulliana – Leopard d’Anatolia (atudat)
- (†)Panthera pardus adersi – Leopard de Zanzibar (atudat)
Lo leon (Panthera leo) se caracteriza per sa crinièra espessa pel mascle e sa capacitat de viure en grop (lo sol felin qu'a aquesta possibilitat). Son pelatge es fauve unit, mas los pichons son leugièrament pigalhats. Son airal de reparticion s’espandís en Africa Subsahariana e en Índia. Es lo segond felin del mond per la talha.
-
- Panthera leo leo – Leon de l’Atlàs (atudat a l’estat salvatge)
- Panthera leo nubica – Leon èst-african (risc mejan)
- Panthera leo senegalensis – Leon de Senegal (risc mejan)
- Panthera leo azandica – Leon del nòrd-èst de Còngo (risc mejan)
- Panthera leo bleyenberghi – Leon de Katanga (risc mejan)
- Panthera leo krugeri – Leon de Transvaal (en dangièr)
- Panthera leo persica – Leon d’Asia (en grand dangièr)
- (†)Panthera leo melanochaita – Leon del Cap (atudat)
- (†)Panthera leo europaea – Leon europèu (atudat)
Lo tigre (Panthera tigris) es lo pus grand felin del genre Panthera. Son pelatge es irange amb de raias negras. Viu actualament en Asia Orientala.
-
- Panthera tigris tigris – Tigre de Bengala (en dangièr)
- Panthera tigris corbetti – Tigre d’Indochina (en dangièr)
- Panthera tigris sumatrae – Tigre de Sumatra (en dangièr)
- Panthera tigris altaica - Tigre de Siberia (en grand dangièr)
- Panthera tigris jacksoni – Tigre malai (en grand dangièr)
- Panthera tigris amoyensis – Tigre de China Meridionala (en grand dangièr)
- (†)Panthera tigris virgata – Tigre de la Caspiana (atudat)
- (†)Panthera tigris sondaica – Tigre de Java (atudat)
- (†)Panthera tigris balica – Tigre de Bali (atudat)
Lo jaguar (Panthera onca) viu actualament en America Centrala e del Sud dins la selva tropicala. Sembla fòrça lo leopard, mas en pus grand.
-
- Panthera onca onca – Jaguar d’Amazonia (en dangièr)
- Panthera onca hernandesii – Jaguar mexican (en dangièr)
- Panthera onca veraecrucis – Jaguar de Tèxas (en grand dangièr)
- Panthera onca centralis – Jaguar d’America Centrala (en dangièr)
- Panthera onca goldmani – Jaguar del nòrd de l’America del Sud (en dangièr)
- Panthera onca palustris – Jaguar del sud de Brasil (en dangièr)
- Panthera onca peruvianus – Jaguar de Peró (en dangièr)
- (†)Panthera onca arizonensis – Jaguar mexican e nòrd-american (atudat)
Espècias atudadas[modificar | modificar la font]
- †Panthera gombaszoegensis (syn. †P. shawi, †P. arvernensis, †P. toscana) – Jaguar europèu (atudat naturalament)
- †Panthera combaszoe – ?Pantèra primitiva (atudat naturalament)
- †Panthera schreuderi - ?Pantèra primitiva (atudat naturalament)
- †Panthera crassidens – Leopard primitiu (atudat naturalament)
- †Panthera palaeosinensis – Tigre primitiu (atudat naturalament)
-
- †Panthera pardus sickenbergi - Leopard europèu (atudat naturalament)
-
- †Panthera cf. Panthera leo (Laetoli) - ?Leon (atudat naturalament)
- †Panthera leo ssp. (Olduvai) - Leon (atudat naturalament)
- †Panthera leo fossilis (sin. †P. mosbachensis)– Leon de las cavèrnas primitiu (atudat naturalament)
- †Panthera leo spelaea (sin. †P. youngi) – Leon de las cavèrnas eurasiatic (atudat naturalament)
- †Panthera leo sinhaleyus – leon de Ceilan (atudat naturalament)
- †Panthera leo vereshchagini – Leon de l'estrech de Bering (atudat naturalament)
- †Panthera leo atrox – Leon american (atudat naturalament)
-
- †Panthera tigris trinilensis - Tigre del Trinil (atudat naturalament)
-
- †Panthera onca augusta – Jaguar nòrd-american (atudat naturalament)
- †Panthera onca mesembrina – Leopard de Patagonia (atudat naturalament)
Ibridacions e anomalias de pelatge[modificar | modificar la font]
Arriba que d'individús d’espècias diferentas s’acoplen e balhen d'ibrids, coma lo tigron o lo ligre (entre lo leon e lo tigre), mas tanben entre las quatre espècias. Mas aquestes individús rares naisson sovent en captivitat.
Las anomalias de pelatge son pas mai frequentas, mas tòcan tanben las quatre espècias. Arriba que nascan un leon o un tigre blanc, una pantèra o un jaguar negre.
Istoric[modificar | modificar la font]
Las primièras traças del genre Panthera datan del Pliocèn mejan (3,5 milions d’annadas environ) d’Euròpa. Sos fossils son atribuits a Panthera gombaszoegensis. Çaquelà, en Africa, un autre fossil trobat a Laetoli, datat tanben de 3,5 milions d’annadas sembla d'aparténer a un lion primitiu.
Panthera gombaszoegensis seriá çaquelà la primièra espècia de genre Panthera ; aviá de caractèrs de leons e de tigres, sos fossils son estats formalament identificats sul continent europèu (França, Itàlia, Anglatèrra, Espanha, Alemanha e Païses Basses) dins los depaus datats del Pliocèn tardiu e del Pleistocèn inferior e mejan.
D’autres fossils del Pleistocèn inferior de l’Ancian Mond apartenon a Panthera combaszoe e Panthera schreuderi.
Las primièras formas de leopards, Panthera crassidens, son aparegudas al Pleistocèn inferior (1,5 milions d’annadas) en Africa ; puèi l’espècia, aprèp èsser estada remplaçada per Panthera pardus, migrèt sus tota Africa, en Euròpa (ont es actualament desapareguda) e sus tota Asia.
Las formas primitivas de leons las mai ancianas provenon de Tanzania (Gòrjas d'Olduvai, Pleistocèn inferior, 1,7 milions d’annadas) e son atribuidas a Panthera leo fossilis. Sembla aver penetrat en Euròpa fa 700 000 ans (Itàlia) ont s’instalèt. Mantun fossil es estat trobat en França, en Espanha e en Alemanha. Panthera leo fossilis èra pus grand que lo tigre de Siberia (Panthera tigris altaica).
Fa environ 350 000 ans, Panthera leo fossilis foguèt remplaçat per una autra sosespècia pas gaire mai pichona : Panthera leo spelaea, lo leon de las cavèrnas. Aquesta sosespècia es estada trobada un pauc pertot en Euròpa (França, Alemanha, Anglatèrra) a la Siberia Orientala. Aqueste leon es plan conegut sus las parets de las cavèrnas europèas, per las gravaduras e pinturas del Paleolitic superior ; d’autres imatges son estats gravats dins d’evòri (defensas de mamots). Sembla que, d’aprèp los « testimoniatges » de la bauma Chauvet, lo leon de las cavèrnas deviá èsser especializat dins la caça dels bisons (Bison priscus).
Los leons d’Asia (Panthera leo persica) semblan d'èsser una relíquia dels leons de las cavèrnas. A la fin del periòde glaciari, son territòri s’espandissiá de la peninsula italiana a Índia.
Una sosespècia de la talha del leon d’Asia, de cran pus cort (apelat Panthera leo vereshchagini), s’installèt a l'ocasion d’un refrejament general, fa environ 35 000 ans, sus l'estrech de Bering, de la Siberia (Russia) al territòri de Yukon (Canadà) ; un immens glacièr separava Yukon e Alaska de la rèsta del continent nòrd-american.
A l'ocasion d’un rescaufament, fa 25 000 ans, l'estrech de Bering s’escafèt tornarmai jos las aigas ; un corredor de tèrra se creèt lo long de las Montanhas Rocosas, ligant lo territòri de Yukon e los Estats Units ; los lions, qu'an encara evoluit, migrèron vèrs los Estats Units.
Aquesta ultima sosespècia, apelada Panthera leo atrox, lo leon american, foguèt la pus granda e la pus poderosa de totas las sosespècias de leons (mai granda encara que lo tigre de Siberia e son ancèstre Panthera leo fossilis). S’installèt rapidament sus aqueste continent. Sos mai bèls fossils provenon de Rancho La Brea, un jaç de quitran natural a Los Angeles ont son estats exumats prèp de 80 especimèns.
La sosespècia s’installèt en Mexic, passèt l’istme de Panamà e migrèt vèrs l’America del Sud. Foguèt blocada pels Andes, mas s’installèt lo long del Pacific fins a Peró.
Los leons de l'estrech de Bering (Panthera leo vereshchagini) e d’America (Panthera leo atrox) an probable la meteissa origina que los tigres (Panthera tigris) ; se pòt doncas suggerir que Panthera leo spelaea foguèt tanben l’ancèstre del tigre. L’espècia Panthera palaeosinensis, del Pleistocèn mejan de China, foguèt sens cap de dobte lo cadenon mancant entre las doas espècias. Autres còps, se podiá rencontrar lo tigre en Asia Menora, mas s’atudèt, victima de la caça.
Lo jaguar (Panthera onca), es sens dobte lo descendent de Panthera leo atrox. Panthera onca augusta, una espècia de jaguar nòrd-americana, foguèt tanben exumada dels poses de quitran de Rancho La Brea. Lo jaguar viviá autres còps en America del Nòrd, abans de s’atudar, victima de la caça.
Galariá de fòtos[modificar | modificar la font]
- Leopard
- Leon :
- Tigre :
- Jaguar
- Tigron (ibrid)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Felins
- jaguar europèu
- Leopard
- Leon
- Leon de las cavèrnas
- Leon american
- Tigre
- Tigre de Bengala
- Tigre de Siberia
- Jaguar
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180592 Panthera Oken, 1816 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Panthera (en)
- Referéncia NCBI : Panthera (en)
- Referéncia CITES : genre Panthera (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)


text:
Alfabet Fonetic Internacional
Originas de l'Alfabet Fonetic Internacional[modificar]
Foguèt en 1886 qu'una còla d'ensenhaires franceses e britanics, capitanejats pel lingüista francés Paul Passy, formèron çò que seriá conegut mai tard (a partir de 1897) l'Associacion Fonetica Internacionala. L'alfabet original se fondamentava sus una reforma ortografica de l'anglés; pasmens existissiá pas un còdi comun per totes los païses e la valor de cada simbòl podiá variar en foncion del país. Mai tard, l' alfabet coneguèt tota una tièra de cambiaments e amelioracions successivas pr'amor de lo far unifòrme dins totas las lengas que lo fan servir.
L'Alfabet Fonetic Internacional (en anglés)[modificar]
Pichon lexic anglés-occitan[modificar]
consonant: consona - vowel: vocala - short: brèu, cort - long: long - close: barrat - open: dobèrt - voiced: sonòr - voiceless: sord


text:
Adolphe Sax
Adolphe Sax (lo Dinan, 6 de noveme de 1814 - lo 4 de heurèr de 1894) que ho un factor d'instruments belga famós per aver inventat lo saxofòn e la soa familha.
Lo son pair qu'èra eth medish factor d'instruments. Mainatge, Adolphe Sax qu'estudiè la flabuta e la clarineta. Que s'installè a París on inventè la familha deus saxorns (en començant per lo bugle - un claron provesit de pistons - puish en continuant dab los menbres los mei graves) e, arron, la deus saxofòn ambs portant lo son nom.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, éd. H & D, 2004.