text:
Lengas de França e d’Euròpa
Euròpa multiculturau
Euròpa per 46 país que compta 230 lengas. Tots los país d’Euròpa, manca Islàndia, qu’an dus o tres lengas parladas suu lor territòri. Véder mapa
Sonque 36 lengas europèus qu’an un estatut de lenga nacionau, totas las autas que son lengas ditas regionaus o minoritàrias. Ligam cap a la Carta europèu
França, país multilingüe
França qu’ei en Euròpa un deus país dab lo patrimòni lingüistic mei ric. Véder estudi INSEE de 2002
Las lengas de França que’s pòden classar en mantuns ensembles. Purmèr, las lengas romanicas com lo catalan, lo còrse e l’occitan. Lo breton eth, que tien la soa origina de las lengas ditas celticas. Duas lengas d’origina germanica que hèn tanben partida de las lengas de França, a saber l’alsacian e lo flamenc. Lo basco que tien enqüèra uei lo dia ua origina desconeguda, com n’ei pas ua lenga indo-europèa.
Los departaments e territòris d’Otramar, que son caracterizats per la practica deu creòle. Véder mapa
Estatut oficiau
Segon l’article 2 de la Constitucion francesa de 1958 modificat per la lei constitucionau deu 25 de junh de 1992 : « la lenga de la Republica qu’ei lo francés. »
Alavetz, nada lenga regionau o minoritària n’a d’estatut de lenga oficiau en França.
França que signè 39 articles de la Carta europèa de las lengas regionaus o minoritàrias suus 98 que contien lo tèxte, mes shens ratificà’us. Lo processus de ratificacion que s’estanquè en junh de 1999 quan lo Conselh Constitucionau sasit per Jacques Chirac, alavetz President de la Republica, qu’estimè que la carta que contienèva clausas institucionaus, incompatibles en particular dab l’article 2. Que caleré dongas ua modificacion de la Constitucion entà perméter aquera ratificacion.
Desempuish, la revision constitucionau deu 23 de julhet de 2008 qu’a introdusit ua mencion sus la valor patrimoniau de las lengas regionaus :
« Las lengas regionaus qu’apartienen au patrimòni de França ». – Article 75-1 de la Constitucion deu 4 d’octobre de 1958
La portada d’aqueth article qu’ei sonque declarativa e n’auhereish pas nat dret o libertat. L’Academia Francesa que s’èra opausada a tota mencion de las lengas regionaus en la Constitucio, segon ua declaracion publicada lo 12 junh de 2008. Atau, las lengas regionaus n’an tostemps pas d’estatut juridic vertadèr en França, çò qui ei ua anomalia en Euròpa e dens lo monde. La nosta Constitucion n’auhereish pas nat quadre a las lengas regionaus, qu’ei mei que mei necessari de legiferar entà las emparar. Qu’ei per aquò que la Federacion Deaprtamentau deus Establiments Calandreta deus Pirenèus Atlantics a signat lo proclam per las lengas minorizadas « Petitas mes granas » aviat per las Ikastolak* de Nvarra (Espanha) en linha ací.
* escòlas d’estatut associtiu hens deu País Basco qui parctican l’ensenhament per immercion en basco


c: text/html

text:
enquëra una setmana de tres jorns ! diluns lo 7 de noveme de matin espòrt a la sala Boneval dessenh contat de la gim mats-problèmas : pausar questions sus lo terrenh Boneval o sus la durada de vrespe occitan : 99-Plumalhon bricolatge : (...)En savoir plus »
dimècres lo 2 de novème de 2005 lo matin dessenh contat de las vacanças e presentacion orau lo camin deu vrespe : "via romana" de Burdigala a Aquae Tarbellicae lo calendari de novème : operacions, calcul rapide lo vrespe lo siti de Boiòs : (...)En savoir plus »
SETMANA "Lire en fête" setmana de las avaloracions deu periòde purmèr diluns de matin espòrt sala Boneval : circulacion de la sang e calor Lectura d’afica hestejar lo concors de Veronica mats : nombres lectura : talhèrs dab una intervenaira (...)En savoir plus »
SETMANA DE LA SCIÉNCIA DILUNS 10 lo matin gimnastica sala Boneval : las articulacions, circulacion de la sang bilan de la setmana de la vèla : sistèma solar (eclipsa de diluns passat), la meteò deu vent, pausar questions matematicas sus la laca (...)En savoir plus »
diluns lo 3 d’octobre que de nau lo matin a la laca de Casau l’eclipsa de sorelh visita de la basa de vèla lectura d’una carta-meteò : temps previst per uèi e doman, orientacion picar-nhacar lo vrespe los grans en (...)En savoir plus »
diluns lo 26 de seteme, Jornada de las lengas lo matin 9-10:30, espòrt sala Boneval : las lengas deu còs Dessenh contat de la gim installar l’espausicion sus las Antilhas e caisheta (geografia) comptinas en anglés dab Valèria lo vrespe (...)En savoir plus »
La mea setmana Diluns qu’era la dintrada que i avè Esther, Helena, Hugo, Jonny, Lorena, Missia, Paco, Nina e Victòria. Lo matin que n’i ave pas Aurane e Marlone. Lo matin qu’avem heit un dessenh contat, lo vrespe quan em anats en pausa, que i a (...)En savoir plus »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo conselhièr general de Lorda a visitat Nevers, e donc qué ? Bè justament es aquò que li a donat l'idèa de : tornar las relicas santas de la polida Bernadeta Sobirós al país. Alara, coma sètz pas encara informat de tot pels pelegrinatges que se fan a Lorda e de l'istòria sancièra de l'afar de Lorda, vos cal un pichon refrescament istoric.
Un còp èra, una pastora a vist la santa Vièrja Maria, mantunes còps dins una cauna prèp del volatjòt de Lorda. La pastora ne parlèt al curat e la salça del pelegrinatge èra pas encara en vista. Mas coma es raríssim de veire la Maria de Jèsus dins un cauna parlar a una pastora, lo dorsier es estat lèu montat al Vatican, que l'a decretèt santa la Bernadeta Sobirós, perqué Maria, aquela de Jèsus, li aviá confirmat que «soy era immaculada concepcion» … dins un monde normal, las causas s'erián damorada aital ; mas sèm en tèrra de conquèsta francesa, e donc las elitas de la Glèisa catolica parlan la lenga de poder, dempuèi l'inquisicion contra los «bons cristians».
L'afar devenguèt pro seriosa per pensar que la frasa en bigordan, o patois pirinenc, non podiá èstre plaçat onestament dins una capèla de glèisa, e donc que calguèt una revirada en santa lenga republicana francesa. Èra la nòrma de la dignitat de l'epòca, la lenga dels païsans non podiá èstre la lenga d'una santa Maria dedins una glèisa qu'a sempre refusat la Bíblia en lenga occitana, la lenga dels eretics.
La repression contra aquela pastora anguèt dinca l'exilh a Nevers, en Borgonha, es de dire en tèrra francesa, de lenga republicana, o anciana lenga reiala., en lenga santa perqué aquela de sant Estat filha ainada de la Glèisa de Roma, dins un moment d'integrisme dels grands a la fin del XIXen sègle.
Es sonque una peticion d'una poetessa bigordana que moriguèt a Bordèu, e qu'acampèt milièrs de signatura, que faguèt cambiar l'avesque de pausicion franchimanda, la frasa seriá notada sus la cauna e lo pelegrinatge podiá debutar.
Ara, los de Lorda fan pas res d'especial pel reviscòl de la lenga de Bernadeta, mas per assegurar un bona tenguda pastorala e comerciala de l'endreit, son mai fòrts.
Lorda es devenguda aital, lo centre d'un grand moment logistic catolic de pelegrinatge mondial. Los afars ecclesials van plan a Lorda.
Aquí arriba nòstre elegit UMP que pensa que los afars logistics catolics se podrián melhorar en tornar las relicas de la polida Bernadeta Sobirós a l'ostau bigordan. De mai aquel de Nevers, es de mai en mai, abandonat pel sistèma ecclesial catolica ; mas i son encara 200.000 visitas cada annada, benlèu que las vòl recuperar, los afars pastorals e comercials ne serián aital melhorats de 200.000 visitas de mai, e la valorizacion de Lorda podriá aital segur pujar politicament, socialament e religiosament, e benlèu assegurar un lièch de vòt al sant òme UMP elegit a Lorda.
Mas jà se parla de baissa recuperacion politica ; es pas de creire de las maissantas lengas ; vertat qu'en tèrra laïca, aquel afar novèl de l'UMP sembla un pauc al retorn de Nabot II (neurònes) en campanha electorala, mas en dimension plaanetària e a la dimension de Lorda la bigordana, doinc mens interessant per la premsa parisenca, quitament aquela dels mèdias catolics e parisencs ; per èstre entendut, un ase dèu aver bravas sonalhas de bèla qualitat, a Lorda, son sonalhas pastoralas catolicas.


text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
lundi 4 février 2008
dictada2008
La dictada es passada . Lo temps èra bèl e frèsc. Son venguts nombroses
, mai que l'an passat, los que volontan de sauvar lo simbòl de nòstra cultura.
Compte tengut del trabalh fach, los quites organisators , dison qu'es una mièga capitada. Mas que benlèu cal milhor èstre "100 volontaris que mila badaires".
Lo mot de dictada faria paur? Lo mot occitan seria tant copat de la realita ordinaria que faria paur tanben? Es que cal cercar l'ajuda d'un mossur comunicacion : punt còm? Es que devèm èstre mens gromand, davalar l'orgulh e nos amagar jos la capa del "païs occitan"?
Solide que sortir de çò sèu , per far una dictada , qu'es pas gaire una idèa vesina bessona de plaser per la majoritat del ancians escolans de la laïca que sem. E se restacar a la bandièra occitana, alara que se'n parla pas, pauc o pron, jamai a la television es un acte politic.
Uèi la pratica es reina. La pratica pòd escupir al vendor . E l'oferta culturala es venguda per la gracia d'aquel capitalisme bombissent un produch coma los autres. Per ieu çò que vivem.
Cal pas se descorar mas pulèu soscar que los mostraires de spectacles , se tarufan de longa per trapar de monde. Pagan de publicitat. Fan los faiòts prèp de jornalistes per qué parlan del libre , del film , del spectacle . Tot es vengut una afar de publicitat.
Que deman , a la vèlha d'una fèsta occitana , se'n parlèsse a la tele, sus lo Monde , o Liberacion , o sus FR3 o Match. Qu' auriam mila badalucas que vendrian oc , mas per jutjar se tot aquò val lo còp, sens sentir res. E que nosautres , per o mens dire aquò's pas lo cas . Cercam pas lo "maous"
Cò qu'òm vei uèi es que lo spectacle artistica , coma lo "show" politic an pauc o pron perduts lor poder d'enfachilièrar lo mond. Trapan de mens en mens de mond. Tot se demesis. Tot trescola. Sem a la boca del cambiament de societat. Lo mond crei plus de ren.
Lo mond paga e ne'n vòl per son argent.
Lo mond es mens nèci qu'èrem. Cò qu'es benlèu es una astrada.
Levat qu'es benlèu la debuta de la fin mas pas que per nosautres.


text:
Anuèch lo jornal catalan El Punt AVUI explica dins «efemèrides», mantunes eveniments istorics passats. Es utile de notar aquel d’anuèch.
23 de decembre de 1808, lo tron d’Espanha es donat als Bonaparte ; Josep I Bonaparte es lo fraire del dictador francés, Napoléon Ier. Es gràcia a un paperòt supausat èstre una «constitucion de Baiona» que lo fraire es dintrar sul sièti del rei d’Espanha.
Evidentament, aquel sistèma a pas agradat als Castilhans ; al meteis temps lo dictador Napoléon Ier prepausava als Catalans de dintrar dins lo sistèma dels departaments tal que l’avèm de suportar en Occitània. Per astre, o son pas dintrat, mas es fauta d’una promessa non tenguda pels Bonaparte, encara una promessa francesa non tenguda.
Cal notar que la repression es arribada francesa en Castilha, puèi ; e lo General Bugeault, qu’a carrièra e plaça a Lemòtges, serà aquel que serà lo castigador de las populacions castilhanas ; la populacion resistiguèt, ambe una pichona guèrra que lo nom serà a partir d’aquí nommat guerrilha.
Tornarèm trapar lo general Bugeault en 1830, per l’invasion d’Argèria, per recuperar lo tresaur turc per fin de pagar una campanha electorala a un autre Bonaparte. E sabèm las consequéncias d’aquesta conquèsta mantunas annadas pus tard, sobretot après los chaples que Bugeault faguèt en aquel territòri berbero-arab.
Per Tolosa, n’avèm conservar d’aquel temps, cementèris, obelixe, noms de carrièras, nom de barri. Un pauc coma a Lemòtges e dins mantunes endreits que son damorats de l’empèri del dictador Napoléon Ier.
Espanha aurà gardat lo problèma creat pels Franceses, ESPANHA, una certana faiçon de veire Castilha y León dins l’expansion modèl napoleonian (modèl franquista e Primo de Rivera), e la «marca España» que los pòst-franquistas lor agrada de promòure contra los Catalans e los Bascos.
Mas çaquelà aprèp lo depart de las tropas napoleonianas, Espanha se representava aital en quatre tròçes :
-°-


text:
R. Venture l'a faite sienne en cette année du départ du grand poète.
Volonté, Hasard, Intuition, qui le sait ?
Chacun défend la langue, les langues & ses traditions en voilà un exemple :
1é de mai 2009
(davans l’estatuio de Frederi Mistral)
ooOOOoo
Moussu lou Conse d’Arle,
Midamo e Messiés lis Elegi,
Gènto Rèino d’Arle,
Midamo, Messiés
Coume chasco annado, la Confrarié di Gardian de Sant-Jórgi, dins lou trin de sa fèsto, vèn rèndre óumage à Frederi Mistral davans soun estatuio de la plaço dis Ome. Noste roumavage a vuei uno sabour particuliero. Festejan lou centenàri d’aqueste mounumen, auboura en 1909, en mume tèms que lou cent-cinquanten anniversàri de la parucioun de Mirèio. Raport à-n-aquelo estatuio, Moussu lou Maire m’aprèn d’aiours que venié d’èstre classado dins la tiero di Mounumen Istouri, ço que nous fai grand gau …
A quàuqui tèms de soun anniversàri à-n-elo, que se fara en 2012 pèr lou mié-milenàri de sa foundacioun, la Counfrarié di Gardian lou fai d’autant mai voulountié aquest an, proun simboulique de la pountannado que vivèn, ounte la gloubalisacioun e l’unificacioun di biais de viéure fan soun obro…
Es que sian, pau à cha pau, coumpletamen secuta emai escarni pèr quàuqui « decidaire » de ma grand la borgno que, de Brusselo à Paris, voudrien nous impausa de causo que n’en voulèn pas… S’agis, segur, de la famouso « boumbo » qu’un marrit reglamen voudrié faire pourta i cavalié emai is Arleso pèr « resoun de securita » ! Imaginas-vous nòsti gardian coume sarien galant enfarça de la sorto, sènso parla de la Rèino d’Arle e de si Damisello d’Ounour que ié fan coumpagno pèr nòsti fèsto !...
Faudra tambèn teni d’à ment de proujèt legislatiéu avenidou raport i lengo de Franço… Aquéli d’aqui saupran-ti resta respetous de la pluralita di parla d’o e de la digneta de nosto lengo prouvençalo ? Assajaran-ti de nous fourça d’empassa la ragougnasso óucitano que d’ùni que i’a amarien de nous impausa « dis Aup i Pirenèu » ?... L’aveni, soulet, nous lou dira…
O, dins li tèms que sian, sara mestié de resta à l’agachoun tant coume lou fasien nòsti rèire Camarguen, éli que, despièi de siecle, venien se louga sus aquelo plaço, cor de la vido agricolo de Camargo e de Crau, ounte clantissié nosto lengo prouvençalo...
Vaqui perqué, aqueste jour, es emé fierta emai fidelita que venèn nous clina davans la memòri de noste grand Mistral, la Gènto Rèino d’Arle i’adusènt tradiciounalamen un bouquet de saladello. Pèr nautre, es un biais d’afourti bèn fort que li Provençau e li Lengadoucian, li Camarguen, li Craven e lis Arlaten volon riboun ribagno resta ço que soun dins aqueste siecle vint-unen que, coume lou disié Mistral,
N’en fasèn aqui lou sarramen. Longo-mai restaren digne de nòsti davancié, de-countùnio e de-longo fidèu à sa terro, soun biais de viéure em’à soun èime lou mai founs.
Vivo la Counfrarié di Gardian de Sant-Jórgi !
Vivo Arle !
E Vivo Prouvènço !...


text:
Lo volapük (lenga del mond) es una lenga inventada pel capelan alemand Johann Martin Schleyer al començament de las annadas 1880.
Coneguèt una espandida de las fòrtas que foguèt arrestada per refús de refòrma del fondator e per la naissença de l'esperanto de melhor aprene.
Après la mòrt de Schleyer, s'acceptèt una refòrma importanta, jos l'aflat d'Arie de Jong, que donèt naissença a un volapük novèl encara utilizat uòi per un rodelet de fisèls que publican quitament una wikipèdia en volapük.
LetrasEdit
Lo paire nòstre en volapükEdit
BibliografiaEdit
- František VYMAZAL. Světová řeč volapük ve třech lekcích, Vert-Saint Denis: Edicions Talvera, 2011.
- Johann Martin SCHLEYER. Exposé des principes de la langue universelle ou volapük, Lion: Edicions Talvera, 2016.


text:
Era aigua provenent dera fusion debilite eth celh de nhèu e pòt causar lauegi de nhèu umida. Aguestes normauments se desencadien de manèra naturau, mès a viatges son provocades pes montanhòus .
Tactica: ges d’ora e torna d’ora
Durada: ores
Indicis tipics
- Cèu caperat, sustot de net e maitiada
- Temperatura nauta o fòrta radiacion deth solei
- Enterrament prigond (mès ath delà des jolhs)
- Desencadenament naturau de lauegi (plaques e gessudes puntuaus umides)
Distribucion tipica
- Es còtes e nautades varien damb era epòca der an e eth moment deth dia. En generau s’inícien en versants E/SE e còtes baishes e progrèssen tath W e N ath long dera jornada e der iuèrn.
- Es lauegi soent s’inícien pròp d’afloraments de ròca.
Conselhs:
- Torna d’ora
- Demora eth regèu
- Manten era alèrta dera possibilitat de lauegi naturaus de granes dimensions e nhèu umida vielha
Situacions tipiques de lauegi de nhèu umida pera soleiada
- Aigua provenenta dera fusion dera nhèu ena superfícia que filtre en celh de nhèu shut afeblís de manèra importanta es contactes entre espessors. Eth moment tipic en qu’açò passe ei en bèth moment deth mes de març, quan era radiacion deth solei comence a èster molt fòrta.
- Pèrta de resisténcia deguda ara umidificacion uniforma deth celh. Collapse des espessors basaus afeblides (primauera).
S’era superfícia dera nhèu ei ben regelada, dempús d’ua net clara, es condicions favorables se mantien enquia meddia. Atencion a compdar de meddia o quan eth cèu ei tapat. Atencion as variacions ath long deth dia!
- Ages en compde es variacions prealables e demorades. Temperatures heiredes perlonguen eth perilh. Temperatures caudes an un efècte estabilizador ara longa, particularaments era repeticion de cicles de fusion/gelada naua.
- Eth cauhament rapid e mercat entàs 0 ºC aumente era inestabilitat. Era radiacion deth solei cauhe es espessors superficiaus de manèra significativa, e ath delà afavorís era inestabilitat.


text:
Agla cauçada o agla patuda semblan los noms mai espandits.
Veire a la fin de la ficha la tièra de noms amb las referéncias.
Òrdre : Falconiformas
Familha : Accipitridats
Angl. : Booted Eagle
Fr. : Aigle botté
It. : Aquila Minore
Esp. : Aquila Calzada
Cat. : Àguila Calçada
Etimologia :
Grèc : hieros (sacrat) aetos (agla)
Latin : pennatus (d’alas pennadas)
Cauçada/calçada, patuda/pautuda, botté : las patas son cobèrtas de plumas e l’aucèl sembla calçat.
Son nom ven de sas patas fòrça emplumadas. Sembla una gòira negra, mas sa coa es mai longa e cairada.
Se’n pòt veire de doas menas :
– una forma clara : dejós de las alas blanc (remijas negras)
– una forma escura : dejós de las alas fosc amb la coa palla.
La mai pichòta de nòstras aglas, longa de 47cm per una envergadura de 110 a 135 cm. Lo mascle e la femèla se semblan, mas lo mascle es mai pichòt.
Nisa dins los aubres grands, lo parelh ligat per la vida demòra fidèl a son siti de nidificacion. Bastís lo nis de mièg abriu fins a la primièra setmana de mai. La feme coa un ò dos uòus, de còps tres. Aquela mena d’agla tua pas lo cabdet dins lo nis e lo mai sovent sortís dos aglons. Entre la ponduda e l’envòl se passa tres meses. Es la feme qu’abalís los aglons, lo mascle se carga de caçar e de porgir lo manjar. Se noirís d’aucèls, de reptils e de mamifèrs pichons.
Se pòt observar en çò nòstre mas s’en va l’ivèrn en Africa en passar per l’estrech de Gibartar.
Del temps de la migracion, las aglas de França viatjan amb las aglas d’Espanha.
Dins lo temps, los Tartars l’empleguèron per caçar la lebre, lo reinal, l’antilòp e lo lop.
Tièra de noms (veire la bibliografia aicí) :
La russa pautuda (Gard : Crespon)
L’Ègla Pautuda, La Russa Pautuda (Provença : Galtier)
L’Agla Calçat (Lengadòc naut)
Joan-Loís Segondy
Per anar a l’article sus l’agla cauçada, clicatz aicí.


text:
Après ua nueit caotica, que'm soi hicat a cercar las palmèras de Quito (Parajubaea cocoides
). Aquera palmèra que s'assembla a un cocotièr, en realitat que n'ei un parent pro pròishe. Totun, qu'ei ua palmèra d'altitud (2 500 m) de las Andas equatoriaus, qu'ei a díser non soporta ni la calor tròp fòrta ni lo tòr (gèl). A Quito, que hè en generau un maximum de 20 °C lo dia (a l'ombra), a còps lo maximum puja dinca 26°C, o baisha dinca 14°C, mès en generau que hè autorn deus 20°C. E aquò, tota l'annada e tot dia. La nueit, que hè 10 °C, a còps 5°C. Aquera palmèra, la pòden cultivar sus la còsta californiana o de nava zelàndia on lo clima i ei suau, pas tròp caud. En França, no n'i a pas nada que i a subreviscut, me sembla. La palmèra de Quito qu'ei ua enigma, pr'amor que la trobam sonque cultivada en Equador e e lo sud vesin de Colómbia (Departament de Nariño), mès no'n s'i tròba pas nada a l'estat "sauvatge". Dinc a pauc, se pensava que non existiva pas nat exemplar sauvatge d'aquera espècia. Que i a plan exemplars sauvatges de "cocotièrs" andins deu medish genre mès sonque en Bolívia, e que's tracta de duas autas espècias, Parajubaea torallyi
e Parajubaea sunkha
. Dus botanistas bolivians que prepausèn la palmèra andina de l'Equador qu'èra en realitat un cultivar d'ua de las duas fòrmas bolivianas, aportat en Equador deu temps deus Incas o de la colonizacion. E puish recentament, l'an passat, un jesuita peruvian, professor d'etnobotanica, Dr Fernando (Pacho) Roca que descobrí un palmerar sauvatge de Parajubaea cocoides
(l'espècia de l'Equador) au nòrd deu Peró, a uns 40 km de la frontièra dab l'Equador. Ne trobaratz ua fòto aquiu
.
Dens lo claustre deu convent San Francisco (ara un musèu), que n'i a exemplars deus bèths (la palmèra mei petita de dreta qu'ei ua washingtonia).
Que's pòt véder un joen exemplar de P. cocoides, au hons:
N'i a tanben près de la catedrala on ei enterrat Sucre:
...E a la plaza grande:
Aquò ei lo palai de l'arquevescat, non s'i pòt pas véder nada palmèra de Quito:
mès que s'i podem restaurar:
En particular qu'i podem minjar un ceviche
deliciós e pas tròp car dens ua cevicheria
e pescaderia
de las bonas: Pedro y Pablo.
En Occitània, que's cultiva l'espècia boliviana Parajubaea torallyi
, mès son pas comuns, n'i a dus exemplars dens un jardin privat a Vic La Gardiòla (Eraut).


text:
22/06/2013
"La pita veitura blanca " per Sèrgi Lespinasse
Avem un autre noveu contribuador dau costat de Sarlat, Sèrgi Lespinasse que nos mandet queu texte plan simpactic per nòstre partenari Sud Ouest, a l'enchaison dau lançament de "Rubrica en òc" version papier et sudouest.fr . Un bel hommage en occitan à nos porteurs de journaux à domicile qui désormais vous livrent aussi "Rubrica en òc" dans votre journal chaque lundi !
°°
Dins nòstra bona villa de Sarlat – prononçar chòrlat – una petita veitura blanca, entre un fum d’autras veituras blancas, a una plaça particulara dins la vida de cada jorn dels sarladès. Aquesta veitura, se la seguissetz, vos vai far romegar tant fòrt qu’un tropèl de carretièrs, que n’arrèsta pas de s’arrèstar e de tornar partir ! Parlatz d’un amusament ! E vos aquí darrièr esperatz : esperatz d’aver la plaça de li passar davant per pas èstre tardièr al travalh ! Quò’s far, sètz passat …per vos trobar al cuol deus amassaires de pobèlas ! Mas aquò es favas d’un autre panièr.
Doncas la petita veitura blanca s’afana aital cada matin e puslèu que de rondinar avisatz çò que la menaira far : pòrta « Sud-Ouest » als abonats del portatge a l’ostal, quò’s la portaira de novèlas !
Se un diluns matin, jorn ont sètz tots plan preissats e pas tròp desrevilhats , la petita veitura blanca vòl passar de fòrça forçada, daissatz la far que lo diluns pòrta lo jornal emb la pagina en LENGA D’ÒC.
Digatz-me, repotegatz totjorn aprèp la petita veitura blanca ?
Sèrgi Lespinasse
Les commentaires sont fermés.


text:
12/06/2004 siti de wikipedia en occitan enciclopèdia Sciéncias naturalas e matematicas Astronomia Biologia Quimia Ecologia Matematicas Fisica Sciéncias de la Tèrra Estadisticas Sciéncias umanas Antropologia Arqueologia (...)En savoir plus »
02/10/2004 siti deu Joan-Frederic BRUN, nascut en 1956 a Montpelhièr : Montpelhièr l’occitana lo jòc de mond-òc-polit Joan-Francés TISNÈR Crestian JOSUÈR Quate e Choès Verd e BluEn savoir plus »
17/11/2005 radiolengadoc Escotar la ràdio Agenda Cronicas de l’Aimat Cronicas del Camel Cronicas istoricas camelinas. Cronicas socialas camelinas VERGONHA De pas mancar ESTIVADA DE RODÉS 2005 LAS MATINALAS DEL CAMEL Ai quicòm de dire (...)En savoir plus »
calams 2004 Presentacion bilingüe deus objectius e de las missions de l’ostau Agenda mesadièr en biarn e en çò deus vesins Los 35 membres de la federacion de las associacions culturaus bearnesas, lista en francés AMICS de l’A.F.A.B. Soutien à (...)En savoir plus »
français-occitan englés-occitan englés-occitan d’informatica le site d’OccitaNet ; l’occitan sur internetEn savoir plus »
Introduction de Christian Lassure, 24/10/04 Le Midi de la France est terre d’élection de ce type d’architecture et les paysans-constructeurs de cette architecture populaire y avaient pour langue maternelle un des parlers d’Oc. Telle cabane de (...)En savoir plus »
L’enseignement de l’occitan dans l’académie de Montpellier Tèxtes oficials Formacions En occitan, une préparation est mise en place par l’I.U.F.M. sur le site de Carcassonne. Projèctes academics Projet pédagogique occitan 2001-2002 « Del solelh e (...)En savoir plus »
istòria Lenga Occitana : las lengas regionaus miaçadas, dab carta Gaston Fébus : lo sorelh e caçador tradicions Molins e Molièrs : molins d’aiga, molas, Esperroquèra Guits : eslhevatge, enguiserada, tuèra, copèra e consèrva Caça a la paloma : la (...)En savoir plus »
siti sus la lenga nosta introduccion deu Felip Dubedout Lo gascon emplegat a Doasit n’a pas vertaderament particularitats pròpias. Tanbenh, que nse’n vam tiéner a muishar sonque las conjugasons e quauques faiçons de díser que n’am pas trobat dens (...)En savoir plus »
La fondation Les buts L’ organisation Ses adhérents, les félibres, ainsi que les associations ou écoles qui lui sont rattachées sont regroupés au sein de sept régions administratives appelées maintenances ayant chacune à leur tête un syndic (sendi) (...)En savoir plus »
0 | 10


text:
U.E. Bossòst 1 – Ent. Boulogne
1
Partit en que començèrem fòrça
ben donques encara non s’ auie complit era prumèra menuta de jòc quan Uri en ua
bona jogada dera U.E. Bossòst mercaue eth 1-0. Sabíem que quedaue fòrça menutes entà jogar. Er
equip aranés portèc era iniciatiua deth jòc e auec bèra ocasion mès ena que non
podem mercar. Ath finau ( per no mercar eth dusau gol), ena menuta 90’ en ua pilota perduda en
miei deth camp, mos ocasionèc ua jogada de molt mala sort qu’acabèc damb eth
gol der Ent. Boulogne.
Ath finau, empat a 1 gol, en un partit que mereishíem era
victòria. Encara mos toque “remar” entà arténher er objectiu dera permanéncia. Queden
6 partits enquiath finau dera sason.
Eth pròplèu partit, jogam en Bossòst dissabte 2 d’abriu tàs
19 :00 contra er equip deth R.C.S.O. Isle en Dodon 2.
U.E. Bossòst: Marcos, Salva, Abraham, Felipe, Àlex Jaime, Paba,
Ignasi, Jonathan, Uri e Soufi. Remplaçants: Borja, Miguel, Javi.
Trainer: Xavi.
Ent. Boulogne: Roumeguere, Sicre,
Charbonier, Col I, Laguens, Marque, Col II, Dequesne, Cier, Larrieu, Demont. Remplaçants :
Pelou, Louge, Bonnet.
Tarjetes auriòles : Col I.
Trainer : Barbe Alain.
Gols :
1-0 Uri (1’),
1-1 Dequesne (91’).
Arbitre: Castro Antoine.


text:
Malena es un Nombre de Tango Stream Dansk
Tilfreds
Kategori : Drama Dansk Film
offentliggørelse : 10 november 1915
Pris : $46,103,000
Firma : A, L, T, R, C, B, IYE International
Penge : $956,660,451
Lim : 531 MegaByte
Hent Malena es un Nombre de Tango Gratis og Lovligt
Gratis Streaming Malena es un Nombre de Tango fuld film
Se Malena es un Nombre de Tango online gratis
Malena es un Nombre de Tango Anhænger
Se Malena es un Nombre de Tango på dansk
Se Malena es un Nombre de Tango 1996 på nettet
Se Malena es un Nombre de Tango lovligt
Se Malena es un Nombre de Tango Danske tekster
Av : T. Selah Cyane. Se Malena es un Nombre de Tango 1996 Danske Undertekster


text:
24/09/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que l'emission dau diumenc 24 de setembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera difusada excepcionalament a 14 oras . Lo convidats seran «Los Caps Negues » de Bazas que jugaran en concert lo 7 d'octòbre a la Filatura de Perigüers per una serenada Cabaret òc, organisada per Lo Bornat.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
Les commentaires sont fermés.


text:
Aquel jornal saturic franchimand, e sobretot nacionalista francés, es comòde ambe l’umor contra totes las nacions sotmetudas per França (aprèp 1791, nos sèm fait enganat per França, Ernest Renan l’a teorizat, e son a l’aplicar dempuèi), es sa faiçon d’èstre nacionalista, nacionalista d’expansion dins un sistèma de pensada que sembla sempre fòrça a la pròsa de Mèstre Jourdain. Lo setmanari acaba de fabricar una portada de revista que tòca a l’esperit occitan, per mantunas rasons.
Los Franceses nos an donat la decentralizacion, 1982, per amusar lo conilh abans de passar a la cassòla, politica UMP-NC contra los departaments e las regions, tot aiçò fabricat per els, los centralistas e jacobins.
Avèm ambe Charlie Hebdo de l’umor nacionalista francés, car darrièr aiçò i a l’idèa qu’«una mícro-nacion es ridicula en demandar l’independéncia», coma lo monde arabe benlèu ? Lo monde arabe que deuriá èstre sotmetut a las dictaturas de las finanças mondializadas, e orquestradas dempuèi Nòva Yòrk, per servar lo deficit budgetari de l’administracion dels E.-U.d’A.del nòrd, e dels integrismes islamistas, integrismes qu’avèm coneguts en Occitània ambe los poders franchimands e catolics o papistas ? Es aiçò que pensa la casta al poder actualament en França, aquela que viatja ambe los amics econòmes de la Tunísia del Ben Alí, en avion privat, o que vòl ajudar d’exportar las casèrnas de CRS en Tunísia, o qu’a mestièr de panar 2 iòts de «grands» financièrs parisencs en Corsega. Chez ces gens-là monsieur, coma zo cantava Jacques Brel, i a pas de lei per pas panar l’oposant o lo concurrent, per pas panar als pòbles sotmetuts ; Chez ces gens-là monsieur, la piratia es la nòrma.
Lo pirata de las identitats bretona o alsaciana, es Charlie Hebdo.
Darrièr l’ironia, i a lo racisme ordinari contra lo supausat mícro-pòble, aquestes pòbles potencialament independentistas, perqué an una lenga pròpria, e que l’Estat francés –estant etnista e ambe sa lenga pròpria e talament estacat a sa republica que ne fan discorses a l’Assemblée Nationale per refusar una lei- que l’Estat francés dempuèi 1992 s’es bastís al entorn de monoteïsme politic e lingüistic, del sol francés ne seriá lo modèl, Charlie Hebdo ne fa una expression escricha e supausadament umoristica.
Uèi imaginatz una portada ambe un Occitan e una Occitana que davant lo meteis panèu explicariá, m’en vau a París abans que demandèssen l’independéncia ? Unrest for independence in París, auriá titolat Le Figaro…o piège France Soir.
Per exemple auriá poscut aver un “POURRIE HEBDO” que los quiòsques franchimands podrián difusar autanplan, non ?…
Un jorn, benlèu, los Franceses faràn un pelegrinatge a París coma d’autres fan un pelegrinatge a La Mèca ? En avion o tren FRAM segur ! Son a bastir una LGV ambe la nòstra moneda, e se trúfan de nosautres, els an donat l’independéncia a Luxemborg, Mónegue, Liechtenstein, Malta, San Marino, (quasiment) las Isclas de Gernezei dicha anglo-normandas, Singapour, (ancianament) Hong Kong e Macao, Israël, Melilla al mièg del Marròc, Gibraltar, etc. (atencion, soi pas pel restacament de cap d’aquestes Estats, pichonèls, a una granda poténcia coma França, Anglatèrra, o Espanha, o Rússia, non pas brica).
E se trúfan dels Bretons, 3 còps l’Estat d’Israël per esperar argumentar sobre l’abséncia de realisme dels Bretons independentistas, dels independentistas catalans (dètz còps Israël), Euskadi (3 còps Israël), etc… Charlie Hebdo es bravament Pourrie Hebdo.
E se trúfan dels Còrses, qu’es l’equivalent d’Israël en superficia !?!
E se trúfan dels Alsacians, qu’es l’equivalent d’Israël en superficia !?!
E se trúfan dels Savosians, qu’es l’equivalent d’Israël en superficia !?!
E se trúfan dels Occitans ?…
Tunísia e Egipte democratica es lo mocador de cap sobre nacionalista franchimand, es lo treslús a París, Londres e Washington, Moscó o Beijing, sabiam jà, mas n’avèm aital la confirmacion, confirmacion que son pas considerada paraulas engatjadas d’un militant qu’es «sonque aquí pour faire chier».
E aprèp la Tunísia, e l’Egipte, quí serà ? Iemèn, Líbia, Marròc, Síria, Jordània, L’Iscla-de-França ? Quí m’o nòta sul comentari … Mercés als Franchimands de lançar lo debat.
-Opinion en francés e manifestacion-
-°-
-Umor occitan-


text:
Lo nacionalisme francés dins la boca del president Hollande avertisiá del dangièr del «separatsime» ; l'extrèma-dreita francesa (que s'amaga darrièr la signatura «FN», causa que damora de confirmar, sul monument destrusit de Salses) explica que «los Catalans creman bandièras francesas » (es faus). Anuèch un programa de television madrilenca, donc en Castilha e Leòn (Espanha), difusa en directe una cremacion de bandièra.
La bandièra estalada es una expression pacifica dels Catalans que vòlon l'independéncia. E sembla que son de mai en mai nombroses ... Alara, enfin la television espanhòla, legitimista, ne parla, e agís ambe violéncia coma sempre, coma se caliá assegurar l'aument del vòt independentista. L'estupiditat espanhòla es la melhora arma per ajudar a l'independéncia de Catalonha.
Nos podèm questionar bravament, quí pausa lo fuòc al problèma espanhòl en Catalonha ? Es mai o mens clar que son pas los catalans lo problèma, mas los que creman en directe bandièra, o los que fan mentidas per assegurar que l'enemic es dangierós.
La propaganda putiniana en Ucraïna tanben assegura mentidas per establir la guèrra. Aquela manièra d'establir las mentidas son causas tipicas de los que fautan d'arguments.
Alara quora un president de la «République Française©» parla dels «dangièrs del separatisme», el dèu pas saber çò qu'es lo separatisme en Catalonha, quí a separat lo pòble catalan en dos, nimai dèu pas saber qu'aital se plaça dins lo camp de l'extremisme de dreita que supausa una destruccion d'un monument d'informacion sus Catalonha (al nòrd), suls limits d'Occitània.
L'ignorança es la sola excepcion culturala francesa, o puslèu l'ignorança es cultivada sonque per los qu'an quicòm d'amagar, e que podriá castigar lo biais de pensar actual, elonhat de la realitat.


text:
Burundi
Burundi (pr. Borondi) es un pichon país d'Africa situat dins una region d'altitud dei Grands Lacs Africans. A ges de frontiera maritima e es enviroutat per Rwanda au nòrd, per Tanzania a l'èst e a l'oèst e per la Republica Democratica de Còngo a l'oèst. Sa capitala es Bujumbura e sa populacion èra d'aperaquí 11,2 milions d'abitants en 2015. Eissit d'un reiaume african plaçat sota protectorat en 1903 per leis Europèus (Alemands puei Bèlgas), retrobèt son independéncia en 1962. Pasmens, dempuei aquela data, conois de trebols recurrents en causa de l'oposicion intèrna entre Hutus e Tutsis.
Lo gentilici es burundés -esa.
Somari
GeografiaModificar
Geografia fisicaModificar
Burundi es un país d'altitud situat lòng dau Grand Rift African. Son relèu principau es la cadena de montanhas dau mont Heha (2 670 m) que domina lo centre. Vèrs l'oèst, son pendís es arrestat per una zòna d'afondrament d'altitud situada entre 800 e 1 000 m qu'es ocupada, au nòrd, per lo plan d'Imbo e, au sud, per lo Lac Tanganyika. Vèrs l'èst, l'altitud demenís regularament fins a 1 500 m. Lo relèu i es irregular ambé de platèus d'altitud que dominan de regions palunosas situadas entre 200 e 1 400 m.
En causa dei precipitacions relativament importantas sus lei montanhas, l'idrografia burundesa es marcada per un nombre important de rius. Lei pus importantas son Rusizi a la frontiera ambé la Republica Democratica de Còngo, Kagera que fòrma una partida de la frontiera ambé Rwanda, Ruvubu que se gita dins Kagera en Tanzania e Malagarasi. Kagera es considerada coma la fònt pus alunchada de Nil.
ClimaModificar
Burundi a un clima eqüatoriau temperat per l'altitud important dau país. La temperatura mejana i es de 17 a 23°C e lei precipitacions annualas i passan generalament 1 000 mm. Pasmens, se fau nòtar la preséncia de zònas mens umidas dins la zòna d'afondrament occidentala (plan d'Imbo) onte lei precipitacions mejanas son puslèu compresas entre 800 e 900 mm.
DemografiaModificar
En 2015[1], la populacion de Burundi èra estimada a 11,2 milions d'abitants e lo país èra donc fòrça poblat amb una densitat mejana de 206 ab/km². Son estructura demografica èra caracteristica dei país en desvolopament amb una creissença demografica fòrta e una populacion jove. D'efèct, lo nombre d'abitants èra de solament 2,4 milions en 1950, l'esperança de vida passava gaire 50 ans (51 ans per leis òmes, 53 ans per lei fremas) e lo temps mejan èra de 17 ans. La creissença demografica èra de 3,2%.
En despiech d'una densitat demografica auta, una particularitat de la populacion burundesa èra son taus d'urbanizacion fòrça feble de 12,1%. D'efèct, lo modèl sociau principau èra totjorn aqueu dau tenement rurau e en despiech d'una urbanizacion en aumentacion (lo taus d'urbanizacion èra de 6,6% en 2010), la màger part de la populacion demorava dins de zònas ruralas. Franc de la capitala Bujumbura que son aglomeracion assostava aperaquí 800 000 abitants, lei vilas son donc pauc nombrosas e de talha pichona ò mejana. La segonda vila dau país, Muyinga, agantava ansin solament 100 000 abitants e la tresena, Ruyigi, leugierament mens de 45 000.
Au nivèu etnic, la populacion es principalament d'origina hutu (~85%) mai existís tanben una minoritat tutsi qu'es significativa (~14%). Lo rèsta es format de minoritats frontalieras pichonas ò d'estrangiers.
LengasModificar
Lo kirundi es la lenga principala de Burundi qu'es parlada per 97% de la populacion. A l'estatut de lenga oficiala e la constitucion de 2005 la considèra coma la « lenga nacionala ». Pasmens, eiretatge de la colonizacion, lo francés e l'anglés an tanben l'estatut de lenga oficiala. Lo premier es la lenga de l'elèit, dau govèrn, deis administracions e deis afaires. Lo segond es parlat per una pichona minoritat (que fa generalament partida de l'elèit) e per leis estrangiers. Dins certanei regions, lo swahili es utilizat dins lo sector marchand mai aquela situacion a ges de reconeissença oficiala.
ReligionModificar
Burundi es un país crestian. Lei catolics son majoritaris (62% en 2008[2]) mai lei protestants formavan una importanta minoritat (23,9%). L'islam èra la tresena religion dau país ambé 2,5% de la populacion (es sustot present dins lei vilas).
La libertat religiosa es assegurada per un acte constitucionau de 2001 e es respectada. Pasmens, lei grops religiós an l'obligacion d'èsser enregistrats auprès dau Ministèri de l'Interior.
IstòriaModificar
Lo Reiaume de BurundiModificar
En causa de l'abséncia de documents escrichs, l'istòria burundesa es mau coneguda avans l'arribada deis Europèus. Pasmens, Burundi es un estat relativament ancian que se formèt entre la fin dau sègle XVI e lo començament dau sègle XVIII dins una region poblada dempuei lo millenari I abC. Èra una monarquia de drech divin fòrça ierarquizada. Sei sobeirans successius, dichs mwamis, aumentèron son territòri gràcias au sostèn d'una aristocracia militara (lei Baganwas). Durant la premiera mitat dau sègle XIX, Ntare Rugamba (vèrs 1800 - vèrs 1850) donèt au reiaume de limits pròches dei frontieras actualas dau país. Son successor, Mwezi Gisabo (vèrs 1850 - 1908), renforcèt lo poder reiau mai poguèt pas empachar de guèrras dinasticas qu'afebliguèron pauc a pauc lo reiaume.
Lo periòde coloniauModificar
Lo protectorat alemandModificar
Isolacionista, lo Reiaume de Burundi assaièt de s'opausar a la penetracion dei marchands estrangiers durant la segonda mitat dau sègle XIX. Pasmens, a la fin dau sègle, lei querèlas de succession avián fòrça afeblit lo país que poguèt pas empachar l'installacion d'un pòste militar alemand a Usumbura (a l'origina de Bujumbura) en 1899. Quatre ans pus tard, Burundi venguèt un protectorat alemand après lo Tractat de Kiganda.
Lo reiaume deguèt durbir sei frontieras ai missions catolicas e protestantas. Dins aquò, en fòra dei questions religiosas, lo poder coloniau [(Alemanha|alemand]] aguèt gaire d'influéncia sus la societat burundesa car durèt gaire. D'efèct, en 1916, de tropas colonialas bèlgas ocupèron lo protectorat e n'expulsèron lei fòrças alemandas.
Lo mandat bèlgaModificar
Après la Premiera Guèrra Mondiala, la Societat dei Nacions (SDN) donèt un mandat a Belgica per administrar lei protectorats de Rwanda e de Burundi (sota lo nom de Ruanda Ulundi). Restacat au Còngo Bèlga en 1925, patiguèt una colonizacion dura que fisèt un ròtle important ai missionaris catolics. En mai d'aquò, lei Bèlgas transformèron l'òrdre tradicionau dei societats burundesa e rwandesa e favorizèron lei Tutsis, etnia eissida de l'aristocracia guerriera de la region, au detriment dei Hutus, pòble eissit dei païsans e dei norriguiers locaus qu'èra puslèu favorizat per la Glèisa.
Fòrça afeblida per la Segonda Guèrra Mondiala, Belgica deguèt laissar mai d'autonòmia a Ruanda Ulundi après 1945. Rwanda e Burundi se separèron tornarmai durant aqueu periòde. En 1959, lo govèrn bèlga legalizèt lo multipartisme. Ais eleccions legislativas de setembre de 1961, lei Burundés chausiguèron l'Union per lo Progrès Nacionau (UPRONA) dirigit per lo prince tutsi Louis Rwagasore que foguèt assassinat un mes pus tard. Pasmens, aquò arrestèt pas lo procès de desengatjament e l'independéncia de Burundi foguèt proclamada lo 1èr de julhet de 1962.
Lo Burundi contemporanèuModificar
Lo reversament de la monarquiaModificar
Après l'independéncia, Mwambutsa IV (1915-1966 instaurèt una monarquia constitucionala que li permetèt de gardar lo contraròtle de la politica dau país. Pasmens, en 1965, perdiguèt leis eleccions legislativas que sei resultats donavan la majoritat ai Hutus. Mwambutsa IV refusèt de reconóisser l'escrutinh, çò qu'entraïnèt una temptativa de còp d'estat organizada per d'oficiers hutus e de chaples de Tutsis. Puei, la situacion se desgradèt rapidament e lo mwazi foguèt reversat per son fiu, lo futur Ntare V, en 1966. Dins aquò, lo sobeiran novèu gardèt pas lòngtemps lo poder car foguèt reversat en novembre de la meteissa annada per son Premier Ministre — tutsi — Michel Micombero.
La Ia RepublicaModificar
La Ia Republica de Burundi durèt de 1966 a 1992. Foguèt un periòde relativament caotic marcat per de conflictes recurrents entre Tutsis e Hutus. D'efèct, Michel Micombero, vengut president, instaurèt un regime autoritari de partit unic e excluguèt mai d'un Hutu de l'armada ò de l'administracion. En 1972, aquò entraïnèt una revòuta hutu que foguèt durament reprimida : de 100 000 a 300 000 Hutus foguèron executats per lo poder. Aquelei masèus decimèron l'elèit hutu e permetèron ais elèits tutsis de prendre lo contraròtle dei vilas. Pasmens, lo manteniment de rivalitats importantas entre clans tutsis continuèt d'agitar lo país.
Micombero foguèt ansin reversat per de militars tutsis en novembre de 1976 e lo luòctenent coronèu Jean-Baptiste Bagaza — egalament un Tutsi — venguèt president. Sostengut per l'UPRONA, mantenguèt la primautat tutsi sus la societat mai nommèt quauquei ministres hutus dins son govèrn. Pasmens, aquela dubertura foguèt limitada per sa volotat de demenir l'influéncia dau clergat catolica jutjat tròp favorable ai Hutus. En 1987, un novèu còp d'estat portèt lo major Pierre Buyoya au poder. Buyoya assaièt de melhorar la posicion dei Hutus au sen de la societat burundesa mai aquò empachèt pas de trebols grèus dins lo nòrd. Aperaquí 50 000 Hutus s'enfugiguèron en Rwanda e i demorèron fins a la nominacion d'un Hutu, Adrien Sibomana, coma Premier Ministre.
La IIa Republica e la guèrra civilaModificar
En 1992, una constitucion novèla foguèt adoptada marcant la fondacion de la IIa Republica. Lo multipartisme foguèt autorizat e leis eleccions de 1993 vegèt l'eleccion dau Hutu Melchior Ndadaye, cap dau Frònt per la Democracia en Burundi (Frodébu). Pasmens, tre lo mes d'octòbre, d'oficiers tutsis assassinèron Ndadaye e plusors dignitaris hutus. Aquò entraïnèt una guèrra civila saunosa (300 000 mòrts) e la fugida de 400 000 abitants vèrs Rwanda e Tanzania.
En genier de 1994, Cyprien Ntaryamira — un Hutu dau Frodébu — foguèt elegit a la presidéncia abans de morir tres mes pus tard dins l'avion dau president rwandés Juvénal Habyarimana. Après un lòng periòde de combats entre milícias tutsis e hutus, de negociacions comencèron en 1999 sota l'egida de Julius Nyerere e de Nelson Mandela. Permetèron la signatura deis Acòrds d'Arusha en 2000 e la fin de la guèrra en 2001.
Lo periòde de Pierre NkurunzizaModificar
Après un periòde de transicion politica consecutiva a l'intrada en vigor deis acòrds de patz, Pierre Nkurunziza foguèt elegit president en 2005. Capitèt de signar la patz ambé lei darrierei guerilhas encara activas dins lo país en 2006. Negocièt tanben lo desarmament dei rebèls e l'integracion d'una partida d'entre elei ai fòrças armadas. Pasmens, son regime venguèt rapidament autoritari e sa reeleccion en 2010 foguèt tacada per de fraudas importantas.
Leis annadas 2010 a 2015 foguèron marcadas per una aumentacion dei conflictes entre lo poder e una oposicion renforçada per lo retorn dei refugiats. En 2015, la reeleccion de Pierre Nkurunziza per un tresen mandat jutjada inconstitucionala per seis adversaris[3] entraïnèt ansin de violéncias novèlas, especialament dins la capitala. Lei 13 e 14 de mai, plusors oficiers assaièron sensa succès d'organizar un còp d'estat militar. Après aquela revirada, una guerrilha (lei Fòrças Democraticas de Burundi, Fodebu) se formèt, çò que menaça d'entraïnar una novèla guèrra civila entre partisans e adversaris de Nkurunziza.
CulturaModificar
La cultura burundesa es eissida dei tradicions localas e fa partida de l'ensems culturau de la region dei Grands Lacs. Leis influéncias vengudas dei país vesins son donc frequentas. Lei movements culturaus dei país colonizators e lei tendéncias internacionalas an tanben una influéncia certana sus la cultura dau país.
Ansin, au nivèu de l'escultura, existís un artesenat tradicionau productor d'objèctes de fusta (mascs, bloquiers, estatuas...). Influenciat per l'escultura occidentala dempuei leis ans 1990, es a l'origina d'un corrent artistic d'escultura de fusta que se destria per sei bas-relèus depintant la vida rurala de Burundi. Dins un contèxte similar, son a aparéisser un teatre e un cinèma burundés que mesclan art europèu e fònt d'inspiracion locala.
Pasmens, l'aspèct pus important de la cultura dau país son sei danças e sei musicas tradicionalas, especialament aquelei que necessitan l'usatge de tambors. D'efèct, lei tamborinaires de Burundi ocupan un ròtle important dins aquelei ceremònias e lo tambor burundés (lo karyenda) es representat sus lo drapèu nacionau. De santuaris destinats a la garda dei tambors existisson e lo grop de tamborinaires burundés dich Royal Drummers of Burundi es internacionalament reconegut.
Liames intèrnesModificar
BibliografiaModificar
Nòtas e referénciasModificar
- ↑ Totei lei donadas d'aqueu paragraf datan de 2015.
- ↑ Totei lei donadas d'aqueu paragraf datan de 2008.
- ↑ La constitucion limita a dos lo nombre de mandats presidenciaus consecutius. Segon l'oposicion, Pierre Nkurunziza, ja elegit en 2005 e en 2010, podiá donc pas se tornar presentar en 2015. Segon lo president, n'aviá lo drech car sa premiera eleccion èra anteriora a l'adopcion de l'emendament a l'origina de la limitacion dau nombre de mandats.


text:
Jacques Lefèvre d'Étaples
Jacques Lefèvre d'Étaples (egaument aperat en latin Faber Stapulencis - ca 1455 - 1536) que ho un umanista francés pròche de Guillaume Briçonnet e per aquesta rason membre deu Cenacle de Meaux qui considerava que caleva reformar la Glèisa Catolica. Que tradusí la Vulgata au francés ; aquò que'u dè mantuas cuentas dab los sons contemporanèus catolics; ua partida de las soas òbras que hon condemnadas per eretgia e qu'avó d'exilià's, mes que gaudí totun de la proteccion deu rei Francés Ièr de França.
A la fin de la soa vita, Margarida de Navarra que l'envitè a la júnher dens la soa cort de Nerac.
A maugrat de las soas posicions en favor d'ua reforma de la Glèisa Catolica, que demorè eth medish catolic durant tota la soa vita.


text:
La fabla de l’escorpion e de la granòta ajuda melhor a comprendre las dificultats occitanas al nivèl politic.
Pel moment, avèm pas cap novèla d’una cambiament de la constitucion per agrear un article sobre las lengas de fRANÇA? Nimai pensam pas qu’una lei serà un jorn programada ambe los socialistas per las lengas de França ; se cal sonar David Grosclaude, filh de militant socialista, per zo creire… e elegit del Partit Occitan ; es que faliá qu’i aguèsse ligams fòrts socialistas franceses per i aver dreit ; o cresi. avèm pas cap novèla dempuèi lo 31 de març de 2012 (ni per la manifestacion ni per la medalha ‘occitanie’ doinada a Carcassona), levat que l’occitanisme aurà vist passar los socialistas pendent una manifestacion, en tot fasent creire que la lei serà la lora primièra pre-aucupacion politica.
Valls e Montebourg, segurament pas per astre amassa an declarat la guèrra a una idèa europèa que podèm far sense nuclear ; las ‘frontières naturelles’ del nacional-tecnocratisme francés an jà oblidat Fukushima e Tchòrnobil; díntran aital dins lo sistèma productivista enegetic e tecnocratic nacionalista francés, clarament designat. E sistematicament, los elegits en plaça…
La pensada politica francesa es quicòm coma un escorpiu ; tot personal politic occitan qu’assaja de jogar ambe ela, serà picat un còp que la bèstia serà salvada dins lo sistèma electoral.
I a pas cap sistèma partidocrata (francament occitanista o pas) qu’aurà pas cambiat d’avejaire en tocar lo sistèma republican francés parisenc, pas cap. Es donc plan aquel sistèma parisenc, sistèma politic, qu’es un problèma.
Es per aiçò que cal gerir los afars occitans directament al país nòstre, sense passar per París. Mas atencion, sèm pas tanpauc d’àngel per gerir aiçò, e serà bravament complicat vist que ne sèm gaire format per ajustar coma cal una politica pel ben de tota la populacion ; e la populacion o sap, ela que refusa de votar occitanistas dempuèiu trenta annadas, segurament ambe rasons.
L’idèa d’una aligança ambe EELV es aital normalament caduca (mas aquò lo cal pas donar en boca a David Grosclaude puèi que dirà lo seu contrari quasiment mantunes meses aprèp, o manunes trimestres aprèp) … o alara per EELV val melhor los pòstes politics (Davod Grosclaude es capable aquí de dire lo contrari) e las pagas que la rason politica. Aquesta aligança EELV pausa donc un problèma a RPS-Partit-Occitan, e donc afortís clarament que cal pus jamai fabricar una aligança politica ambe los partits franceses (es aital lo rasonament del Partit de la Nacion Occitana dempuèi sa creacion, sola causa que me semlbla grandament bona).
Dins lo seu comunicat l’Observatoire du Nucléaire dona la causa coma clara, totas aligança ambe lo PSf-PRG es un dangièr per la pensada politica, e l’accion politica en foncion d’un programa. Lo PRG-PSf es un partit de la tecnocracia nacionalista francesa que lo seu ròtle es la desprogramacion d’una lista de programa politic. La tecnocracia francesa destrusís la politica, es justament per aiçò qu’es estada bastida.
Atencion cal pas confondre lo castanisme e la linha politica del Partit Occitan, se se sembla bravament, son çaquelà un pauc diferenta, mas an consequéncias similaras al nivèl politic ; lo castanisme es una pensada dedins lo partit comunista, un activisme (e que tot assag de l’en srtir es una engana conceptuala) ; lo partit occitan es assajar d’aver elegits per finançar un partit e las activitats culturalas ligadas (IEO per exemple, i a pas de IEO sense Partit Occitan e al revèrs) ; mas a la finala fan que l’occitanisme politic tombèsse en indignitat nacionala.
Morir de non pas aver capitat la fabla de la granòta e de l’escorpion…
-°-


text:
Aquesta seccion es lo portal de la musica occitana : mai de 3500 paraulas de cançons, un annuari de 556 artistas occitans, una discografia de mai de 1000 obratges, l'agenda e las actualitats musicalas occitanas, de vidèos, de fòtos, de son...
Se me volètz ajudar en mandar d'informacions sus artistas, discs, cançons, visitatz la pagina Mandar d'informacions.
Se sètz l'autor d'unas paraulas de cançons visiblas dins aquesta seccion e que desiratz qu'i figuren pas pus, contactatz-me.
Lo 07-01-2017
Estagi de lenga e cultura occitana, salon del libre, contes pels adultes e enfants, balèti e concèrt amb Arredalh.
Cercatz de difusaires, vendaires, fabricants d'instruments, salas d'espectacle, festenals...
Totes los professionals de la musica occitana son dins la partida Anuari prò.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
2 événements affichés, le premier en 1190 - le dernier en 1190
Mariage de Guillaume-Raymond Ier de Moncade avec Guillemette de Castelviel
Guillaume-Raymond Ier de Moncade épouse en 1190 ou 1193 Guillemette de Castelviel, sa cousine, fille de Guilhem IV de Castelviel et de Balasqueta de Vilademuls. Leurs enfants sont :
Guillemette de Castelviel lui apporte en dot la baronnie de Rosanes et la ville de Martorell.
Naissance de Guillaume-Raymond II de Béarn
Guillaume-Raymond II de Béarn ou de Moncade naît en 1190, fils de Guillaume-Raymond Ier de Moncade et de Guillemette de Castelviel.


text:
Pesmes
Pesmes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat al extremitat Sud-Oèst del departament, lo vilatge s'es implantat sus la bordure d'un scenari calcaire #que domina lo riu lo Ognon, afluent de la Saône.
Situé à l'extrémité Sud-Ouest du département, le village s'est implanté sur la bordure d'un plateau calcaire qui domine la rivière l'Ognon, affluent de la Saône.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1201 se crosavan Guy e Aymé de Pesmes. Prenián la crotz a la abbaye de Cîteaux abans de partir per la quatrena crosada. La baronnie de Pesmes comptava un grand nombre de vassaux que # an entre el podiá veire los sires de Rupt, de Valay e de La Risie. L'usatge de l'epòca voliá #que combaton totes jos l' autoritat d'un ostal #que reconeissián coma la tige de la la siá. Après lo extinction de l'ostal de Pesmes aiçò èra aquela de Rupt #que ne conservava las armas. A Modèl:La s desapareissiá a lo sieu torn dins l'ostal de Rye, Mathé, filha de Guyot de Rye e d'Ostal de Rupt, portava la tèrra de Rupt dins l'ostal de Goux #que ne preniá lo nom e las armas abans de apagar-se en aquela de Clermont-d'Anjau[1].
En 1201 se croisaient Guy et Aymé de Pesmes. Ils prenaient la croix à l'abbaye de Cîteaux avant de partir pour la quatrième croisade. La baronnie de Pesmes comptait un grand nombre de vassaux parmi lesquels ont pouvait voir les sires de Rupt, de Valay et de La Risie. l'usage de l'époque voulait qu'ils combattent tous sous l'autorité d'une maison qu'ils reconnaissaient comme la tige de la leur. Après l'extinction de la maison de Pesmes c'était celle de Rupt qui en conservait les armes. Au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle elle disparaissait à son tour dans la maison de Rye, Mathé, fille de Guyot de Rye et de Marie de Rupt, portait la terre de Rupt dans la maison de Goux qui en prenait le nom et les armes avant de s'éteindre dans celle de Clermont-d'Anjou[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Istòria généalogique de las sires de Salins dins lo comtat de Bourgogne Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « SALINS » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Se cal remembrar qu’es aqueste partit qu’a mancat lo candidat ideal a la succession de François Mitterrand, Michel Rocard … Un desgalh de riquessa politica sense equivalent en Euròpa, un partit normal europèu auriá jamai fait aquesta error.
La maquina socialista es un pauc sadomasoquista, mai tanben quora i s’es dedins … es pus question de ne poder sortir, s’a d’ambicions grandas. Senon, es l’assassinat collectiu e definitiu, ambe segurament l’impossibilitat d’èstre al pus naut de l’esquèma nacional-bonapartisme republican francés. E los crocodils que son al cap del partit aqueste, son estats capables de pujar dincal cap del partit, mas de governar ? La question se pausa dedins totes los sistèmas partidocratas.
Donc, avèm aital un François Hollande que los a suportat fòrça, qu’a degut manifestar -en privat- lo son desamor sobre las causidas collectivas, e, coma secretari general del PS, a governat una maquina fada. Es fòrt, donc. Es encara mai fòrt d’aver governar aquel partit, per i plaçar la seuna femna coma candidat, tot en pensar qu’èra pas la melhora candidata, e de votar çaquelà per ela. Las colòbras las a engolidas, sovent, se sembla.
Uèi, avèm lo cap del PS que preferís lo pipòl de la politica puslèu que la practica de terrenh, l’accion politica ligada a las regions. François Hollande me sembla lo melhor candidat fàcia a DSK, amai me sembla mens vengut del sistèma parisenc que los autres. Jà es una granda qualitat.
Primàrias : Vos rasseguri, anirai pas votar per saber quin es lo melhor candidat del Parti Socialiste francés, pel moment soi d’aquestes que son sense saber per quí cal votar en 2012.


text:
Vos mercejam per la vòstra participacion al projècte del PRÈMI LITERARI CALANDRETA 2017 que s’acabèt lo 5 de mai per una PASSEJADA LITERÀRIA en Agde.
397 escolans, es a dire 18 classas de Besièrs, Montpelhièr, Bisa e Agde… venguèron per rencontrar autors, ostals d’edicion, bibliotecaris e professionals dels libres.
Foguèt una brava fèsta ont mercegèrem los autors seleccionats, ongan. Vos mandam aquí las resultas dels primats :
- CICLE 1
LO LOP QUE VOLIÁ CAMBIAR DE COLOR Jean-Pierre Raynaud (revirada) A.E.L.O.C.
- CICLE 2
LO BEVEIRE DE TINTA Florent Vialade (revirada) CAP’ÒC
- CICLE 3
CONTES DE LA CALANDRETA Andrieu Lagarde LETRAS D’ÒC
Aqueste projècte federator de literatura occitana espelís cada annada : 1300 escolans d’occitània tota i participèron, 25 classas de cicle 1, 24 classas de cicle 2 e 15 de cicle 3.
Mercés a totes e a l’an que ven per de lecturas novèlas !
La còla pedagogica Dagtenca, plan ajudada per la
federacion 34 de las calandretas,
pel C.I.R.D.O.C.
per l’associacion « Lectura e òc »
e per l’establiment APRENE


text:
12/01/2015
Café òc pour l'ASCO
Lo primièr Cafe Òc de l’annada se debanarà lo 15 de genièr sus las 8 e mièja del ser al cafe « La lune poivre » al 5 de la carrièra JJ Rousseau a Sarlat.
L’animacion serà assegurada per lo Joan-Loís Orazio que nos parlarà del subjècte de son darrièr libre, "Orquidéas salvatjas del Perigòrd".
Una granda serada de botanica a pas mancar.
Infò mandada per Sergi Lespinasse
18:04 Publié dans Actualitats, actualité, Cafès oc e sites internet | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
2002
Aquesta pagina concernís l'an 2002 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - L'èuro es adoptat coma moneda en França, Espanha, Alemanha, Itàlia, Portugal, Grècia, Finlàndia, Luxemborg, Belgica, Àustria, Irlanda e als Païses Basses.
America[modificar | modificar la font]
Peró[modificar | modificar la font]
Considerada coma destrucha per leis autoritats perovianas dempuei dos ans, la guerilha comunista dau Sendier Luminós faguèt sa reaparicion dins lo centre dau país. Reorganizada per Florindo Eleuterio Flores Hala, ocupèt fèrmament lei Vaus d'Apurimac e d'Ene.
Asia[modificar | modificar la font]
Bahrayn[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Mond[modificar | modificar la font]
- 3 de febrièr - Eleccions presidencialas en Còsta Rica.
- 13 de junh : leis Estats Units abandonan lo tractat ABM de limitacion dei sistèmas anti-missil.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Una tièra d'observacions de Neptun menadas ambé lo telescòpi espaciau Hubble permetèt de confirmar l'aspèct fòrça dinamic de l'atmosfèra de la planeta observat en 1994 e de descubrir cinc satellits suplementaris.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Aleksandr Prokhorov, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1916)
- 17 de genièr - Camilo José Cela, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel (n. 1916)
- 23 de genièr - Pierre Bourdieu, sociològ francés (n. 1930)
- 6 de febrièr - Max Perutz, biologista austriac, Prèmi Nobel (n. 1914)
- 22 de febrièr - Jonas Savimbi, òme politic angolan, lider de UNITA (n. 1934)
- 26 de febrièr - Lawrence Tierney, actor american (n. 1919)
- 11 de març - James Tobin, economista american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 24 de març - César Milstein, scientific argentin, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1927)
- 27 de març - Dudley Moore, pianista e actor britanic (n. 1935)
- 18 d'abril - Thor Heyerdahl, explorator norvegian (n. 1914)
- 22 d'abril - Linda Lovelace, actritz porno americana (n. 1949)
- 5 de mai - Hugo Bánzer Suárez, president de Bolívia (n. 1926)
- 6 de mai - Pim Fortuyn, òme politic neerlandés (n. 1948)
- 19 de mai - John Gorton, primièr ministre d'Austràlia (n. 1911)
- 20 de mai - Stephen Jay Gould, paleontològ american (n. 1941)
- 21 de mai - Niki de Saint Phalle, artista francesa (n. 1930)
- 4 de junh - Fernando Belaúnde Terry, president de Peró (n. 1912)
- 5 de junh - Dee Dee Ramone, baissista american (n. 1952)
- 24 de junh - Pierre Werner, primièr ministre de Luxemborg (n. 1913)
- 9 de julhet - Rod Steiger, actor american (n. 1925)
- 14 de julhet - Joaquín Balaguer, èx-president de la Republica Dominicana (n. 1906)
- 28 de julhet - Archer John Porter Martin, quimista britanic, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1910)
- 31 d'agost - Lionel Hampton, musician american (n. 1908)
- 31 d'agost - George Porter, quimista anglés, Prèmi Nobel (n. 1920)
- 19 de setembre - Robert Guéï, president de la Còsta d'Evòri (n. 1941)
- 12 d'octobre - Ray Conniff, musician american (n. 1916)
- 5 de decembre - Ne Win, dirigent de Birmania (n. 1911)
- 20 de decembre - Grote Reber, pionier de la radioastronomia (n. 1911)
- 22 de decembre - Desmond Hoyte, primièr ministre e president de Guyana (n. 1929)
- 22 de decembre - Joe Strummer, musician anglés (n. 1952)
- Cristian Laus, escrivan occitan (n. 1934)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Masatoshi Koshiba, Raimond Davis, Riccardo Giacconi.
- Prèmi Nobel de Quimia : John B. Fenn, Koichi Tanaka e Kurt Wüthrich
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Sydney Brenner, H. Robert Horvitz e John E. Sulston
- Prèmi Nobel de Literatura : Imre Kertész
- Prèmi Nobel de la Patz : Jimmy Carter


text:
La digitacion de la gaita galhega modèrna qu'ei generaument completament obèrta, la gama qu'ei completament cromatica (digitacion crotzada) e l'amplitud qu'ei tradicionaument d'ua octava, enqüèra que pòt cobrir ua octava e mieja en instruments modèrnes.
Aquiu qu'avetz un video deu musician folk cantabre Marcos Bárcena tocant la gaita galhega qui ensenha au conservatòri municipau de Cabezón de la Sal (Cantabria).
.
Per ua tessitura identica, l'auboè de la gaita asturiana qu'ei mes long. La digitacion de l'asturiana qu'ei tancada per la man dreta e semi-tancada per la man esquèrra. L'amplitud tradicionau qu'ei d'ua octava e mieja, imperfeitament cromatica. Quauques instruments modèrnes van dinca duas octavas completas. L'asturiana mes tradicionau qu'a sonque un bordon d'espatla, mentre los instruments modèrnes qu'an sovent dus o tres bordons, tostemp pausats sus l'espatla.
Las dos gaitas, l'asturiana e la galhega, que pòden perfectaments jogar amassa, estant de la medisha tonalitat. N'avetz un exemple dens la video qui segueish, on i vedem un duo format per Xuacu Amieva (a l'asturiana) e lo gaitero galhec Anxo Lorenzo (a la galhega) a tocar ua muiñeira (molièra) galhega seguida per ua xota (jota) asturiana.


text:
Eth Departament de Benestança Sociau e Familha comencèc pendent eth darrèr mes de junhsèga un procès participatiu en marc des trabalhs entara elaboracion deth dusau Plan estrategic de servicis sociaus de Catalonha.
Eth Plan estrategic de servicis sociaus de Catalonha ei un estrument elaborat peth Govèrn qu’a era tòca d’ordenar er ensemble de mesures, recorsi e accions de besonh entà arténher es objectius dera politica de servicis sociaus. Eth Plan de qualitat des servicis sociaus ei er estrument basic entà assegurar eth desvolopament e era aplicacion des critèris de qualitat, e hè part deth Plan estrategic de servicis sociaus.
Entara elaboracion deth dusau Plan estrategic de servicis sociaus s’avalorèc fòrça important eth hèt de poder compdar damb era opinion des ciutadans e, mès que mès, damb era d’expèrts e professionaus deth sector des servicis sociaus, per rapòrt as ahèrs que tanhen ara planificacion e ara prestacion de servicis considerables entà dar responsa as actuaus enjòcs sociaus.
Eth dessenh deth dusau Plan estrategic de servicis sociaus requerís ua analisi prigonda, contextualizada en moment actuau e damb projeccion entàs ans que vien, per rapòrt as besonhs sociaus dera societat catalana e as naui scenaris normatius que se configuren e que calerà aplicar e desvolopar.
S’ètz interessadi a participar-i podetz mandar era vòsta sollicitacion de participacion en tot enviar un corrèu a planificacio-estrategica.bsf@gencat.cat, en tot especificar eth vòste nòm e cognòms, corrèu electronic e, se s’esquè, era natura juridica dera entitat o era organizacion qu’apartietz, e vos enviaràn un corrèu damb era informacion e eth ligam entà accedir-i.
Era data limit prevista entà arrespóner eth qüestionari “Eth sistèma catalan de servicis sociaus: analisi e proposicions” ère eth 9 d’octobre de 2015.
Un còp eth Departament de Benestança Sociau e Familha age arrecuelhut e analisat totes es proposicions, se harà public eth document de retorn.


text:
27/12/2012
En 2012
Avèm ajut la crisi (encara), la pèrda del triple A, Gilles Jacquièr, jornalista tombat en Siria, la fin de Saleh al Iemen, los Croatas que vòlon dintrar dins l'UE, los embestiaments del jutge Garzón en Espanha, los 60 ans d'Elisabeth II sul tròn, Sarkozy que tusta sus las lengas minoritàrias, Hans Stroh que nos ditz que los “Serments de Strasbourg” serián benlèu occitans, la China e la Russia que sostenon Bachar el Assad, Claude Guéant e sa ierarquizacion de las civilizacions, Sarkozy e sa campanha lepinizanta, Marie Colvin, jornalista americana e Rémi Ochlik, jornalista francés tombats en Siria, “Tous ay Larzac” qu'a lo cesar del melhor documentari, la capitada de "The artist”, Mohamed Merah, caluc de Dieu, a Tolosa e Montalban (7 mòrts, 3 enfantons), la manifestacion occitana de Tolosa, los 50 ans de la fin de la guèrra d'Algeria e la França qu'i es pas convidada, Poutine encara president de la Russia, mon Mac qu'a plantat, las eleccions presidencialas e Hollande president, Aung San Suu Kyi elegida al Parlament de Birmania, los ecologistas qu'an pas fach que 2 % a la presidenciala (lo FN 18 %), Michel Serres que ditz qu'emmerda los que vòlon totjorn mai d'argent, qu'el es pas ric e qu'enveja pas los rics, Joan Carlos d'Espanha que se paga de caças als elefants en Africa, la Corèa del Nòrd que nos fa susar amb sas fusadas, Obama e Hollande que se declaran pel maridatge omosexual, lo carivari del monde del Quebec contra l'augmentacion dels fraisses d'escolaritat a l'universitat, lo jutjament de Ratko Mladic, la condamnacion de Charles Taylor (Liberia) a 50 ans de preson per crimi de guèrra e crimi contra l'umanitat, l'abrogacion de la circulària Guéant sul trabalh dels estudiants estrangièrs en França, la liberacion de Roméo Langlois (Vilafrancat) retengut pels Farcs en Colombia dempuèi un mes, lo tweet de Trierweiler, los Egipcians qu'an pas condamnat Moubarak a la pena de mòrt mas a la preson a vida, lo pòble rus que gausa davalar per las carrièiras contra Poutine, l'acoquinament UMP-FN, la demission de Olivier Poivre-d'Arvor de la jurada del prèmi del roman arab, Aung San Suu Kyi qu'a poscut anar quèrre son prèmi Nobèl de la Patz atribuit en... 1991 o Oslò, l'UMP qu'apela a votar ni pel PS, ni pel FN quand i a pas de candidat de l'UMP al segond torn de las legislativas, Obama qu'a capitat a far passar sa refòrma per balhar un bocin de securitat sociala als Americans, los calucs de Dieu que s'atacan a de monuments istorics al Mali coma l'avián fach los Talibans en Afganistan, los cans d'Aurèle a Rodés, lo fetge gras defendut en California, los 70 ans del Vel d'Hiv, un caluc armat que fa 12 mòrts dins un cinema de Denver, la condamnacion a 50 ans de preson de Jorge Videla en Argentina, los jornalistas angleses qu'an trobat lo nazí Ladislaus Csizsik-Csatary a Budapest, l'argent fòl del foot, la condamnacion a perpet' de Ben Ali, la violéncia que contunha en Irak, los 9"63 d'Usain Bolt als JO de Londres, los imatges preses sus Mars, las Pussy Riot, punquetas russas condamnadas per èsser anadas cantar dins una glèisa, Lance Armstrong qu'a perdudas sas 7 victòrias al Torn de França, Israel que s'es metut dins lo cap d'atacar l'Iran, la policia d'Africa del Sud qu'a tuat 34 minaires en cauma, la fin (oficiala) de la censura dins la premsa birmana, Montebourg que vanta l'energia nucleara, la confirmacion de la condamnacion a 7 ans de preson de Ioulia Timochenko en Ukraine, l'esquèrra e los Ròms (coma la drecha), la Catalonha que vòl èsser independenta, Bernard Arnault (LVMH) que vòl prene la nacionalitat bèlga, un filmonet american anti-islam de mèrda qu'aluquèt de fuòcs un pauc pertot dins lo monde (un trentenat de mòrts) e Charlie Hebdo que trai d'òli sul fuòc en publiquent sul pic de caricaturas de Mahomet, l'assassinat de Christopher Stevens, ambassador american en Libia, la condamnacion definitiva de Total dins l'afar de l'Erika, una debuta de pròva que los OGM son missants per la santat, Aqmi que reten, dempuèi dos ans, quatre Franceses emplegats d'Areva al Niger : Daniel Larribe, Marc Feret, Thierry Dol e Pierre Legrand, lo Qatar que crompa tot çò que pòt en França, lo Nobel de la Patz per Euròpa, los Talibans qu'an tirat sus Malala Yousafzai, paskistanesa de 15 ans, engatjada dins la lucha per l'educacion de las drolletas, Felix Baumgartner qu'es tornat de l'espaci a pè, Pasqua e Santini que son tornar davant los jutges, la fin del "permés de sortir" a Cuba, François Hollande que reconeis la responsabilitat de la polícia francesa dins la repression d'octobre 1961 contra d'Algerians que manifestavan, a París, contra la preséncia francesa en Algeria, Sarkozy davant los jutges dins l'afar Bettencourt, l'arrestacion d'Aurore Martin, militanta basca, Obama qu'es encara president dels USA per 4 ans, la California que s'es prononciada per contunhar d'aplicar la pena de mòrt e qu'a refusat la mencion "amb/sens OGM" sus las denadas, Jean et Xavière Tibéri que son encara davant los jutges per avure fach votar de mòrts (París V), l'armada israeliana que jòga als terroristas dins la banda de Gaza, Mohamed Morsi, president de l'Egipte, qu'a pas metut bèl briu per se prene per un faraon, la plaça Tahrir que se tòrna emplir, l'ONU qu'a balhat a la Palestina l'estatut d'Estat observator (coma lo Vatican), Israel que, sul pic, decidís de bastir 3000 lotjaments de mai dins los territòris ocupats, las eleccions a l'UMP, lo made in France de Montebourg, Notre-Dame des Landes e son aeropòrt, Laguiòla qu'a perdut son nom, l'EPR de Flamanville que deuriá costar 2 milliards de mai, DSK que paga per acabar son istòria amb Nafissatou Diallo, Obama que menaça el Assad s'emplegava d'armas quimicas contra son pòble, 26 mòrts dins una escòla de Newtown, l'anoncia del retorn de Berlusconi, d'Estats que reconeisson l'oposicion siriana, la mesa en examèn de Jacques Servier dins l'afar del Mediator, l'immunitat levada de Jean-Noël Guérini, senator PS de Marselha, Hollande e a Valls qu'an escrich a la justicia dins un afar de biografia non-autorizada de Valérie Trierweiler, Sarkozy que fa sa prumièira visita oficiala coma ancian-president al Qatar, Florange e lo mespres de Mittal, Depardieu que se'n va en Belgica, Nòstra-Dòna de París qu'a 850 ans, Bernard Tapie que crompa la premsa del Miègjorn, Hollande qu'a dich, davant los deputats algerians, que reconeissiá lo patiment que la colonizacion aviá fach endurar a l'Algeria, Florence Cassez encara embarrada al Mexic, l'argent rei pertot, la fin del monde qu'es pas venguda lo 21 de decembre…
An defuntat : Pierre Lefranc, Gilles Jacquier, Rosy Varte, Théo Angélopoulos, Christian Blachas, Antoni Tapies, Whitney Houston, Sophie Desmarets, Maurice André, Gérard Rinaldi, Pierre Tornade, Moebius, Michel Duchaussoy, Richard Descoings, Claude Miller, Raymond Aubrac, Ben Bella, Albert Falco, Charden, Carlos Fuentès, Donna Summer, Robin Gibb, Roger Garaudy, Thierry Roland, Brigitte Engerer, Nora Ephron, Robert Sabatier, Olivier Ferrand, Maurice Chevit, Mouss Diouf, Tsilla Chelton (Tatie Danielle), Jean-François Poncet, Oswaldo Paya, Chris Marker, Michel Polac, Patrick Ricard, Tony Scott, Jean-Luc Delarue, Neil Armstrong, Roland-Pierre Paringaux, Michael Duncan, Christian Marin, Pierre Mondy, Norodom Sihanouk, Marie-Claire Noah, Claude Pinoteau, Frank Alamo, Claude Cheysson, Sylvia Christel, Georges Chaulet, Patrick Edlinger, JR (Larry Hagman), Eric Israelevich, Oscar Niemeyer, Dave Brubeck, Maurice Herzog, Paul Crauchet, Serge Gaugel, Pierre Destandau, Pierre Lartigue, Jean Topart…
Publié par Patricia à 12:37
Libellés : 2012
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Eth Museu del Mar ei era pòrta d’entrada en MOLL (Museu Obert de Lloret). Era sedença d’aguest centre culturau ei Can Garriga, ua casa indiana de tres plantes damb grana valor istorica e patrimoniau qu’er Ajuntament aqueric er an 1981.
Eth musèu compde damb ua importanta colleccion de maquetes navaus, qu’es expèrts qualifiquen d’extraordinària, e ua auta d’objèctes e materiaus restacadi damb eth mon dera vela, que contribuïssen ara comunicacion dera cultura e dera istòria de Lloret.
Era visita ath musèu ei com un viatge, que comence damb es rebrembes d’ua relacion que se pèrd en temps, a on Lloret e eth mar se guarden. Continue damb es viatges e eth comèrç de cabotatge pera Mediterranèa e es granes aventures des pilòts e navegants de Lloret.
Se barre damb era desaparicion d’aguesti grani viatges a mans deth vapor, era pèrta des colònies en 1890 e era tornada des que se n’anèren, quauqu’uns damb fortuna. Entà acabar, se mòstre tot aquerò qu’aguesti hèts an deishat ena vila en forma de patrimòni.
Tarifa generau:4,00 €
Tarifa redusida: 2,00 €
Tarifa gratuïta: menors de 12 ans
De març a mai:de deluns a dissabte, de 9.00 a 13.00 e de 16.00 a 18.00 ores; dimenge, de 10.00 a 13.00 e de 16.00 a 19.00 ores
De junh a seteme:de deluns a dissabte, de 10.00 a 13.00 e de 16.00 a 20.00 ores; dimenge, de 10.00 a 13.00 e de 16.00 a 19.00 ores
Octobre: de deluns a dissabte, de 9.00 a 13.00 e de 16.00 a 19.00 ores; dimenge, de 10.00 a 13.00 e de 16.00 a 19.00 ores
De noveme a hereuèr:de deluns a dissabte, de 9.00 a 13.30 e de 15.30 a 18.00 ores; dimenge, de 9.00 a 14.00 ores


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dissabte, 14 de febrer de 2009
¡Canta bien y canta jhuerti!
S'a cercat dens aquesta diferéncia etnica deus Aquitans l'origina de la gran originalitat de la lengua gascona per arrapòrt a l'occitan stricto sensu.
Un tret emblematic deu gascon qu'ei la prononciacion aspirada de la consonanta f. Guaireben tots los parlars gascons comparteishen aqueth tret, lhevats quauques parlars de la periferia, per exemple los de la Vath deu Garbet en Coseran, plan gascons mès on f i ei bohada coma en lengadocian e en catalan (palharés) vesins. Coma exemple de gascon "en f", podetz escotar lo d'Aulús en clicant aquiu. Qu'ei un gascon de transicion.
En realitat, l'influencia deu substrat basco o proto-basco sus la pronóncia de la consonanta f romana qu'ei dobtós pr'amor l' f qu'ei bohada en navarro-aragonés, on lo substrat basco non hè pas cap de dobte, mentre que n'i a pas cap de traça seriosa de basco dens la toponimia de la Comunitat Autonòma de Cantàbria, on la consonanta f i ei enqüèra uei lo dia sonora e aspirada. S'a avançat d'explicacions bascofilas per explicar toponims cantabres coma Selaya, a la termièra deu país "pasiego". Zelaia en basco que vòu díser la pradera. Totun, non sembla pas que Selaya provienga deu basco Zelaia, l'ipotesi d'aquera filiacion non resisteish pas a ua analisi istorica e toponimica seriosa, Coromines e d'autes l'an desmentida.
La prononciacion aspirada de la consonanta f qu'ei plan ua caracteristica deu parlar cantabre, s'audeish enqüèra en mots on lo castelhan i a conservat la f bohada: jhuenti per fuente - (gascon hont / catalan font) jhuisti per fuiste- (gascon hos o estós/ catalan fores), jhuerti per fuerte (gascon hòrt, catalan fort), eca. E la h castelhana, derivada de l'f aspirada e vaduda muda en lengua estandard, qu'ei demorada sonora en cantabre. Hondo, per exemple, i ei prononciat jondo, jondu. Aqueth tret de pronóncia de la consonanta f aspirada s'es conservat en lòcs d'Andalosia, e a Sevilha en particular, on los colons de procedéncia santanderina s'estón installats nombrós. La cadea qui barrava lo pòrt de la Sevilha araba, deu temps de la "reconquista", qu'ei conservada en la glèisa parroquiau de Laredo. En cambi, los Sevilhans qu'an eretat la manièra cantabra de prononciar l' f aspirada en castelhan.
Aquesta manièra de prononciar la consonanta f latina qu'ei hòrt anciana e qu'a deishat traças de las nombrosas dens la toponimia de la Comunitat Cantabra . N'i a plen d'exemples, citem sonque tà illustrar lo men prepaus: jontana (castelhan fontana), jonfría (fuente fría, gascon hont (ar)reda), cojorco (<*cumforcu, fòrça comun per tota Cantàbria, un "cojhorcu" en parlar cantabre qu'ei - o èra - ua "hondonada en un canal de una montaña"), cojorcuco (disminutiu deu precedent), San Jilguero, Jayuco, Joyela, joyeluca, La Gerrana, La Jarmosa, La Juntanuca ( en gascon Hontaneta), La Jonda, Jerrán, etc, etc, etc... Totun, coma ac èi escriut, n'i pas cap de traça de toponims bascos en Cantàbria. A mei, las pòcas inscripcions qui'ns son arribats qu' indican los Cantabres de l'antiquitat qu' èran celtizats o en tot cas de lengua indo-europèa. Tant los noms de rius: Salia, Deva- més aquò n'ei pas hera significatiu, pr'amor que los arrius en Bascoat n'an pas de nom basco-, com los noms de tribús cantabras: Saleni, Orgenomesci, de clans: vellicum, celtigun, o los de personas que legem sus d'inscripcions lapidàrias: Bovecius, Boderus, Danuvius, ... son de tipe celtic o en tot cas plan indo-europèus afins au cèlta, e pas briga basco-aquitans.
S'ei vertat qu' Aquitans e Cantabres e s'alièn tà combàter ensems contra los Romans, non sembla pas que parlavan la medeisha lengua. La teoria deu substrat qu'a fòrça de dificultats tà explicar perqué en la Gran Gasconha coma en Cantàbria, la consonanta f i ei prononciada aspirada, mentre qu' ei bohada en Haut-Aragon e en Astúrias. Dilhèu que cau trobar ua auta explicacion. E que nos cau tornar pensar a l'origina deu fenomèn a Sevilha: qu'èran los colons medeishs qui parlavan atau. E ei possible qu'èra tanben lo cas en Gasconha e en Cantàbria, qu'ei a díser en aqueris cas qu'èran las tropas romanas medeishas qui parlavan atau. L'aspiracion de la f que seré un tret lingüistic regionau deu parlar roman aportat per los colonizadors medeishs.
Bon tot aquò qu'èra un pretèxte tà tornar escotar musica de la "tierruca". N'i escaparatz pas ;).
¿Morenuca, onde jhuisti? Que no ti puedo alcontrar...
Toca el rabel, compañeru, canta bien y canta jhuerti !
El rabel de Pedro Madrid (tròç) -


text:
Veaunes
Veaunes (Veaunes en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Veaunes es situat a 8 km a l'èst de Tain-lo Hermitage (cap de-luòc de costat), a 8 km al sud-oèst de Sant-Donat-sus-lo Herbasse e 17 km a l'oèst de Romans-sus-Isère.
Las municipalitats limitrophes son Chavannes, Chanos-Curson, Mercurol, Chantemerle-los-Blats e Clérieux.
Veaunes est situé à 8 km à l'est de Tain-l'Hermitage (chef-lieu de canton), à 8 km au sud-ouest de Saint-Donat-sur-l'Herbasse et 17 km à l'ouest de Romans-sur-Isère.
Les communes limitrophes sont Chavannes, Chanos-Curson, Mercurol, Chantemerle-les-Blés et Clérieux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Portal:Daufinat/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna occitana dau Daufinat
- Comuna de Droma


text:
Lo "jorn de la raça" es lo 12 d'octobre en Espanha ; es una mena de fèsta nacionala, es festejada per totes los partits espanaolistas ; e coma dos tren a plena vitessa, Nadina Morena es estada castigada per Nicolas Sarkozy per aver pensat e exprimit sa pensada sobr ela «race blanche», es de dire catolica e blanca europèu, Caucassiana coma díson suls papièrs espanhòls de la polícia, o sobre las paginas de rencontres internet de tota l'Euròpa (levat fRança).
Nicolas Sarkozy, e lo seu novèla partit Les républicains, an pas mots pro fòrt per castigar la candidatas e deputada europèa Nadina Morano que parla de «race blanche», en espanhòl «raza bianca», «raça blanca» en occitan.... i son tantas causas de partajar ambe Espanha ! Me cal sortir la portada de l'ABC(d) de dissabte 26S :
Qu'es aquò lo 12 d'octobre, es lo jorn de l'impèri hispanhic.... e la data es estada servada malgrat la pèrda de mantunas colonias espanhòlas d'oltra-mar ; es una informacion que dèu pas aver Nicolas Sarkozy e Les Républicains (quitament los que son de sciéncias politicas a Paris), car son amic Mariano Rajoy la festeja aquela raça expansionista espanhòla ; e Nicolas Sarkozy es vengut, lo 25 setembre 2015, sosténer aquel "democrata" espanhòla que costeja la filha d'un ancian ministre de Francisco Franco, un «grand democrata» seguirament (?).
Lo Dia de la Raça serà tanben commemorat pels pòst-franquistas novèl, Ciudadanos, que son del grope ALDE al Parlament Europèu. An la costuma de se passejar en pichon nombre ambe los novèls falangistas de Barcelona, partit lo mai votat en Aran, que demandan l'interdiccion de l'opnion «separatistas», e dels partits ligats.
Lo Dia de la Raça es estat servat pel «democrata» Francesco Franco, ambe l'ajuda de la glèisa catolica aquela de l'UNIDAD d'ESPAÑA, e los partits -PP e PSOE- de la pòst-dictatura l'an servat !
Car coma l'a indicat lo divendres 25S a Barcelona dabans 2000 pichoneta populacion d'electors e electriças del PP, Nicolas Sarkozy, l'Espanha granda e unida es un partenari important per l'Union Europèa : «es aital que la volèm». Aital èra perfaitament d'accòrd ambe lo general «democrata» Franco !
Aquesta annada excepcionala, los pòst-franquista farà la «fèsta d ela raça» a Barcelona, Nadine Morano es convidada / Amai Nicolas Sarkozy que coneis lo camin e que sap segurament que lo seu amic Mariano Rajoy i serà tanben.
Anè, lo 12 d'octobre, Nicolas aniràs a Barcelona sosténguer los amics del pòst-franquisme ?


text:
Dins las annadas d’arribada de la television en Occitània, sonque los productors d’esquèrra, veire un productor comunista, an gausat escriure e produsir quicòm sobre Occitània, lo catarisme èra lo sol subjecte qu’interessava (perqué sonque aquel ?). Las consequéncias se faguèron lèu veire (libre sul catarisme fan florès, mas an pas despertat una consciéncia nacionala occitana)… E sul pic, sobre mantunes arbres d’Occitània, i a agut quasiment un soblèvament popular sul tèma : nos an pas dich la nòstra istòria, son mentidèrs, es un acte politic d’expansionisme nacional francés.
La leiçon del poder mediatic es estada sul pic, èra pus question de produsir filmes sul tèma ; aital Frederic Mistral èra oblidat dins las annadas 1990 per un programa de France 2 sul tèma dels “prèmi Nobel francés”. E alara l’INA dinca las annadas 1983 a pas agut un filme de television francesa ambe una sola paraula occitana. Lo netejament mediatic es decidat dempuèi París (quitament dins los siètis local de France Television o de l’ORTF), e encara uèi 85 % de la pensada mediatica francesa es parisenca (la decentralizacion a Marselha de “plus belle la vie” es la decentralizacion que los Franceses nos espèran masqu’avèm lo dreit o la bontat d’aver dreit), e lo qualificatiu de parisenca vòl pas dire que los productors son totes de lenga o raiça francesas, i a tanben Bretons, Alsacians, Savosians, Occitans, Goadelopeans, Martiniqueses, etc. per collaborar al sistèma de netejament. La collaboracion fonciona per Occitània, mas tanben per d’autras populacions manipulada pel sistèma mediatic jacobin francés. Aital quora se fabrica programas uèi sobre l’istòria contemporanèa las oblidanças passadas damóran oblidanças de uèi. L’occitan es pas presentat, jamai ; perqué ? Perqué es jamai estat enregistrat (audiò o vídeo). L’oblidança e l’ignorança francesa se fabrica.
Sobre France Culture, res cámbia, un documentari debuta una novèla programacion. Verificatz, un documentari en francés, que donarà cap son de lenga occitana pels archius de l'INA...
La “Fabrique de l’Histoire” explica uèi que los istorians “aiguillent le futur”, a prepaus de Cleopatra … Mas per l’Istòria d’Occitània es encara mai vertat, e mai grèu. e perqué lo subjecte es pas tractat ? Perqué anar en Egipte per anar veire la fabricacion de la manipulacion, alara que lo sistèma francés en Occitània es realament un cas d’escòla se sotmission e plega-esquina mediatica europèa.
La causa se farà clara sonque per Occitània, per qué ? La dimension d’Occitània dona la rason. Sense Occitània lo sistèma mediatic francés damora sense “Hexagone”, quitament «s’es dificile d’anar als quatre cantons d’un exagòne» coma l’explica lo jornal de Groland sobre Canal Plus. Sense Occitània, pus de “frontières naturelles” pirinenca e de tractat dels Pirinèus, nimai de la frontièra alpenca cap a Itàlia. Lo centre de fRANÇA es alara tèrra forana e lo Sud o Grand Sud e son famós solelh ambe petanca incorporada per Pagnol, alara lo Sud serà lo nòrd de la region administrativa d’Auvernhe (l’actuala descopada per fRANÇA), e sonque a 20n qm de París. L’imaginari e lo folclorisme nacionalista francés son capvirats, radicalament transformats, tot cámbia e fRANÇA se podrà pus comparar a l’Alemanha federala de uèi. La còsta d’Azul es alara tèrra estrangièra coma a toitolat Lamartine quora es arribat en Avinhon. L’objectiu del nacioanlisme francés es devengut alara lo netejament lingüistic per aver bons sordats e tanben un expansion a la dimension europèa.
Totas las oblidanças francesas an per reire fons la realitat francesa : la lenga francesa es sonque parlada pel nòrd de l’Estat modèrne (XXIen sègle) de faiçon istorica e naturala, masqu’aiçò ! Lo repleg identitari torna plaça l’espaci francés a la dimension qu’auriá jamai degut daissar en Euròpa, una dimension nacionala redusida, pichonela. Alara es incompatible ambe la glòria de la pensada parisenca, reiala o republicana, bonapartista o vichista, o sa supausada gloriòla europèa.
Lo nacionalisme francés es expansionista e pel netejament etnic, per remplaçar una leng aoccitana per la dicha sublima lenga del rei-president francés. Lo netejament es de l’etnisme d’expansion. Los mèdias (ràdio, television, cinèma, literatura, BD) frabrica un Estat francés pantaissat, net lingüisticament, pròpria de la tèrra de lenga francesa, pantais dels revolucionaris tals Ernest Renan o Maurici Barrès, e l’Éducation Nationale se ne fa lo relai. L’empresa politica del sistèma francés es un netejament dels cervèls a un nivèl que cap nacion, antropologicament, a suportat fins ara.
Aquelas linhas vòl pas dire tanben que devèm abandonar la lenga francesa en Occitània, mas simplament cal afortir : lo modèl francés es pas lo modèl occitan de desvolopament de la pensada politica modèrna, sèm sobre d’autras vias politicas, sèm naturalament per abaissar las frontièras, coma l’explica lo Se Canta, donc sèm tre la debuta per un continent europèu mens nacionalista (al sens francés del mot, expansionista) e mai implantat dins las realitats del planèta.
L’esquina occitana, contra modèl francés, malgrat sas flaquesas sudistas, es un modèl que cal reviscolar per la dignitat del planèta.
-°-
Al moment que l’Estat espanhòl fabrica una novèla majoritat parlamentària madrilenca e centralista –PP+PSOE+PSC*- per transformar radicalament, coma Franco l’a pas jamai pensada, transformar a l’extrèma-nacionalisme la Constitución, un gos, un can, un chen catalan prepausa un dreit de pensar diferent (* lo PSC votarà socialista primièr) :
Un autre monde es possible, aquel dels cans catalans !
-°-
Per l’ignorança francesa :