text:
Comportament
Lo comportament designa las accions d'un èsser vivent. S'utiliza subretot en etologia (umana e animala) o en psicologia scientifica. Pòt tanben èsser l'equivalent de conduita dins l'apròcha psicanalitica.
Somari
- 1 Generalitats
- 2 Definicions existentas
- 3 Problematica centrala d'un concèpte
- 4 Definicion sintetica
- 5 Lo comportament dins los reialmes del vivent
- 6 Metodologia de l'estudi dels comportaments
- 7 Filogenèsi dels comportaments
- 8 Psicobiologia del comportament animal
- 9 Desvolopament dels comportaments umans
- 10 Estudi psicologic del comportament uman
- 11 Estudi sociologic d'un comportament uman
- 12 Referéncias
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo comportament d'un èsser vivent e, pus generalament, de tot autre sistèma es la partida de son activitat que se manifèsta a un observator. Lo comportament dels animals, umans o pas, se pòt descriure coma l'ensemble de las accions e reaccions (movements, modificacions fisiologicas, expression verbala, etc.) d'un individú dins una situacion donada.
Los comportaments animals son contrarotlats per lor sistèma endocrinian e lor sistèma nerviós. La complexitat del comportament d'un animal es en relacion estrecha amb la complexitat de son sistèma nerviós. D'ont mai lo cervèl es complèxe, d'ont mai los comportaments pòdon venir elaborats e aital èsser pus adaptats a l'environament. Ben que d'èssers vivents sens cervèls sián perfèitament adaptats coma las bacterias. L'origina, la foncion e lo desvolopament dels comportaments depend tan de las interaccions amb l'environament coma de l'eretatge filogenetic de l'espècia. Los principals comportaments fondamentals son los comportaments alimentari, sexual, mairal, social, agression, defensa o fugida e d'enebicion de l'accion quand la luta o la fugida es pas possibla.
L'etologia es la sciéncia qu'estúdia e descriu los comportaments umans e animals mas la psicologia comportamentala a per centre aqueles estudis[1] subretot per mejan de la fisiologia e la neurobiologia qu'estúdian los fenomèns biologics a l'origina d'aqueles comportaments. Los comportaments se pòdon descriure coma innats o aquerits, conscients o inconscients, e volontaris o involontaris, automatics o contrarotlats, etc. L'estudi del comportament economic fa l'objècte d'un camp de recèrca particular nomenat economia comportamentala.
Definicions existentas[modificar | modificar la font]
Vaquí qualques definitions del concèpte de comportament, venent de la literatura scientifica actuala:
- « Lo comportament es un ensemble de fenomèns observables d'un ponch de vista extèrne. »
- « Biais d'èsser e d'agir dels Animals e dels Òmes, manifestacions objectivas de lor activitat globala. » (Piéron H. in Bloch 1994 p. 153)
- « Lo comportament es l'ensemble de las reaccions objectivament observablas qu'un organisme generalament provesit d'un sistèma nerviós executa en responsa a las estimulacions del mitan, aquelas meteissas objectivament observablas. » (Watson J.B. in Bloch 1994 p. 153)
- « Lo comportament es una realitat aprendibla jos la forma d'unitats d'observacion, los actes, que lor frequéncia e lors encadenaments son susceptibles de se modificar; tradusís en accion l'imatge de la situacion tala coma foguèt elaborada, amb sos espleches pròpris, per l'èsser qu'òm estúdia : lo comportament exprimís un biais de representacion e de construccion d'un monde particular (Umwelt). » (Gallo A. in Bloch 1994 p. 154)
S'obsèrva qu'aquelas diferentas definicions designan pas exactament la meteissa causa, versemblablament perque foguèron definidas dempuèi una posicion extèrna a respièch de l'objècte estudiat, e que lors autors venon de diferents domenis scientifics.
Problematica centrala d'un concèpte[modificar | modificar la font]
La primièra estapa de l'elaboracion d'una definicion es d'identificar e de caracterizar çò que rend necessari la creacion d'aquela definicion.
Una caracteristica majora de qualques organismes vivents es la capacitat de movements, que permet d'interagir activament amb l'environament. Un aspècte important d'aquela capacitat es que lo movement es pas un efèit fortuit (coma lo movement d'una branca dins lo vent), mas lo resultat d'una organizacion especifica de l'organisme.
Los factors primordials del vivent que son dirèctament en relacion amb aquela capacitat de movement son : l’organizacion, lo movement, lo limit e l’organisme. L’organizacion es un factor primordial e fondamental del vivent : tot èsser vivent es una estructura fòrça organizada. La desorganizacion provòca la mòrt. Lo movement es un autre factor primordial del vivent : gaireben totes los elements d'una estructura viventa son en movement perpetual. L'arrèst d'un movement provòca la mòrt. Lo limit es tanben un factor primordial del vivent : totes los èssers vivents possedisson de limits extèrnes e sovent fòrça limits intèrnes. La supression dels limits provòca la mòrt. L’organisme es una estructura viventa que per l'existéncia de limits e de movements organizats.
Definicion sintetica[modificar | modificar la font]
La sintèsi de totes los elements presentats supra permet d'elaborar una definicion d'un concèpte de "comportament", basat sus las caracteristicas biologicas estructuralas e foncionalas primordialas, e qu'es valable per totes los organismes vivents.
S'obsèrva que lo movement organizat per l'interior de l'organisme (reaccions enzimaticas, transpòrt intracellular de las moleculas, pompas proteïcas, endocitòsis, migracions cellularas, circulacion sanguina, etc.) es una necessitat vitala absoluda per totes los èssers vivents. Per contra, lo movement organizat per l'exterior de l'organisme (locomocion, prension, etc.), que correspond a la nocion de "comportament", es facultatiu. Existís subretot dins los reialmes protista e animal.
En foncion d'aquela sintèsi, la definicion d'un concèpte de "comportament", valable per totes los organismes vivents, es : ensemble dels movements organizats per agir a l'exterior de l'organisme.
Aquela definicion, pus tecnica e pus precisa que la definicion generala e usuala donada en introduccion, permet d'identificar sens ambiguïtat totes los comportaments : l'observacion extèrna e objectiva d'un movement d'un organisme (o d'una partida d'un organisme) es un comportament s'existisson d'estructuras biologicas especificament organizadas per produire aquel movement ; per exemple lo movement dels uèlhs dels mamifèrs es pas lo resultat indirècte dels movements de la tèsta, mas resulta d'un contraròtla neural dels muscles oculars : existís doncas un comportament ocular.
L'etologia es la sciéncia de la descripcion e de l'estudi sistematic d'aqueles movements organizats. Mas en general los etologistas estúdian subretot los comportaments pus elaborats: alimentari, sexual, de defensa del territòri, etc.
Lo comportament dins los reialmes del vivent[modificar | modificar la font]
Dins aqueles sièis reialmes actualament reconeguts (animal, campairòl, vegetal, protista, arqueobacteria, eubacteria), s'obsèrva de comportaments subretot pels animals e, fòrça limitat, pels protistas. Pasmens, qualques cases de movements especificament organizats per agir a l'exterior de l'organisme se pòdon observar dins los autres reialmes.
Lo comportament dels vegetals[modificar | modificar la font]
Lo comportament vegetal es un fenomèn fòrça limitat. Lo movement vegetal depend essencialament d'un mecanisme idrodinamic de la turgescéncia. « Variacions de turgescéncia de cellulas fòrça localizadas de nombrosas plantas produsisson per aquelas de movements d'organs, coma las tancaduras de petalas de las flors (correjòla) o de foliòlas (cas espectaclós de la sensitiva), o los movements de las estaminas, o lo replegament de las tentaculas tendas de las fuèlhas de las plantas carnivòras, etc. » (Dauta J. 1999).
Pels vegetals, l'exemple tipic dels movements especificament organizats, e avent una foncion en rapòrt amb l'environament, son los movements de tancadura de tendas de las plantas carnivòras[2].
Lo comportament pels protistas[modificar | modificar la font]
Los comportaments dels protistas son fòrça simples e se limitan subretot a de comportaments de locomocion.
Las estructuras e los procèssus biologics que permeton aqueles movements organizats son los movements amiboïdes de la membrana plasmica, e subretot aqueles de las cilhas e dels flagèlas. « Dins la bacteria intestinala Escherichia coli, per exemple, cada flagèla es un filament rigid de 14 milens de micromètres de diamètre e de 10 micromètres de longor, que torneja amb una velocitat incredibla d'aperaquí 200 torns per segonda mercé a un pichon motor rotatiu inserit dins la membrana e la paret de la cellula »(Bornens M. 2005).
La direccion del desplaçament es contrarotlada per la deteccion d'un gradient de concentracion d'una molecula, qu'es detectat per de receptors (fenomèn de quimiotactisme). « Lo desplaçament se fa pas a l'azard, e, quitament dins las cellulas pus simplas, ven necessari de postular de mecanismes d'estimulacion e d’enebicion del movement » (Rozé C. 1999).
Lo comportament dels animals[modificar | modificar la font]
Se pòt definir lo comportament coma essent lo biais d'agir o foncionar d'un biais abitual o dins un but precís. Se pòt tanben definir lo comportament coma una responsa a un stimulus. Aquò suggerís que lo comportament es previsible e es la consequéncia de quicòm. Per far simple se pòt afirmar que lo comportament es pròpri a cada organisme vivent quin que siá lo moment o s'obsèrva un animal en activitat, sèm testimòni de son comportament. Se poirà dire que l'animal sens comportament es un animal mòrt.
Lo comportament se pòt estudiar a dos nivèls clau :
- Al nivèl fisiologic en estudiant coma los nèrvis, los muscles, e los sens dels animals interagisson per donar un comportament particular.
- Al nivèl de l'individú en estudiant las performanças del comportament en relacion amb l'environament o la posicion sociala de l'animal.
Lo confinhament a un ròtle sul comportament dels animals. En efèit los animals vivent pendent de periòdes prolongats dins de condicions non optimalas desvolopan de comportaments estereotipats qu'acaban pas de repetir. Qualques uns d'aqueles comportaments estereotipats pòdon èsser nosibles e engendrar de prejudicis fisics als animals.
Lo comportament dels mamifèrs[modificar | modificar la font]
Los comportaments dels mamifèrs pòdon èsser fòrça complèxes. Son realizats mercé a d'estructuras e d'organs especializats, fòrça organizats : esquelet articulat, muscles, e subretot un sistèma nerviós especializat.
Metodologia de l'estudi dels comportaments[modificar | modificar la font]
Filogenèsi dels comportaments[modificar | modificar la font]
Psicobiologia del comportament animal[modificar | modificar la font]
Desvolopament dels comportaments umans[modificar | modificar la font]
Estudi psicologic del comportament uman[modificar | modificar la font]
Per l'Òme, lo comportament es una veirina sus la personalitat, per que n'es una manifestacion exteriora. Es atal lo subjècte d'estudi principal de la psicologia (psicologia comportamentala). Englòba las comunicacions verbalas e non verbalas. Es doncas au còr de la vida sociala.
Vejatz psicologia del comportament o comportamentalisme
Estudi sociologic d'un comportament uman[modificar | modificar la font]
La psicologia sociala estúdia subretot las influéncias recipròcas entre comportament individual e comportament collectiu.
Apareis que l'individú en grop o dins una societat, formala o informala, pèrd una partida mai o mens granda de son autonomia de pensada. Alara a tendéncia a se raliar a la pensada e al comportament d'un grop o de la massa, e per consequéncia a se comportar diferentament de coma o aurián fach se serián estats isolats.
Los individús que recebon de stimuli pòdon cambiar de comportament.
Un exemple de recèrca practica sus aqueles fenomèns es l'economia comportamentala.
Existís una interaccion fòrça fòrta entre lo comportament e la pensada. Es evident que la pensada influéncia lo comportament; se sap a l'ora d'ara que lo comportament influéncia d'un biais segur la pensada. Las tecnicas de manipulacion pus eficaças son basadas sus aquel principi, batejat congruéncia. L'Òme a besonh, per son equilibri, de justificar son pròpri comportament e de se persuadir el meteis que sos actes son legitims e coerents. L'experiéncia condiciona doncas la pensada.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'estudi del comportament es lo còr de la psicologia; aquò fa dire a Wolfgang Köhler : « Lo comportament, es a dire la reaccion del sistèmas vivents als factors del mitan, es lo sol domeni que pòt èsser estudiat per la psicologia scientifica. »
- ↑ www.carnibase.com Una explicacion detalhada e presentacion animada de las estructuras e dels mecanismes implicats dins aquel comportament predator .
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jeanne Altmann
- en traduction google
- (en) Altmann, J. 1974 Observational study of behavior: sampling methods. Behaviour 49, 227-267. [reprinted in Foundations of Animal Behavior, L.D. Houck & L.C. Drickamer, eds. U Chicago Press, 1996].
- Henri Laborit L'Inhibition de l'action - Biologie comportementale et Physio-pathologie (2ème édition), Masson 1986
- Philip Lhener
- (fr)Una critica en francés de 453 mots d'Eric Damerose
- (fr)Damerose, E. (1999). La baby-sitter regarde l'enfant, l'éthologue observe. La différence ? La référence constante à une catégorie du comportement définie a priori. Revue du livre de Lehner, P. N. (1996). Handbook of ethological methods (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. La Recherche, 323, 90.
- BLOCH (fr)Henriette et coll. (Éditeurs) : Grand dictionnaire de la psychologie. Larousse 1994
- (fr)W. Köhler, Gestalt Psychology, 1929. Traduction française La psychologie de la forme, Gallimard, Paris, 1964.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Conférence de Philip Gorwood (Pr. en psiquiatria, Universitat París 7), facha per l'"Université de tous les savoirs" nomenat Existe-t-il une génétique des comportements ?
- (fr)Mon oncle d'Amerique Filme d'Alain Resnais 1980, amb lo Professor Henri Laborit
Articles scientifics[modificar | modificar la font]
- Vegetals
- Protistes
- Animals


c: text/html

text:
Rubrica en òc : Voida sanitari
Le nouveau volet de notre rubrique occitane hebdomadaire
Comprene pas quel afar d’« influenza aviara » e las consequencias de mesuras dichas sanitarias. De que parlam ? D’un virus, probablament d’origina d’Olanda, d’Alemanha e d’Irlanda, que venguet chas nos per los auseus migrators dins un jalinier de particulier, tuet 20 polas sur trenta.
Còp sec, las autoritats decidèren lo confinament de la polalha, daus canards, de las auchas… emb un bon resultat, que aura, sur tot lo grand SudOest, i a nonmas 69 cas sur una population de centenas de milliers. Podem laidonc pas parlar de pandemia e vesem que la proteccion foncciona plan bien dins quela filiera d’excellencia. Fau tornar rampelar que lo virus passa pas a l’òme e que de tot biais, far cueire la bestia lo tua, queu virus. E ben quo es pas pro. Lo govern francés, jos pression de l’Euròpa bòta en plaça un « voida sanitari » dau 18 d’abriu au 16 de mai, mai per los que gorjan canards e auchas dau 2 de mai au 4 de julhet. Tot quòqui deuria costar 130 millions d’€ a la França e l’Euròpa, a nosautres, qué. Mas quo es pas enquera chabat. Per pas que quò tòrna, (que sabetz, los auseus migrators, quò monta quò davala, en mai de quò, lo virus muta…), van segre tot un fum de « mesuras de bioseguritat » çoditz, valent a dire de nòrmas, de paperassa, de tracassarias administrativas e de sòus (investissements, quò fai mai serios) que estiman a 220 millions d’€ sur 5 ans. Totau 350 millions d’€ per 69 volalhas crebadas. Quò fai char la bestia. Los elevaires comprenen pas quela « subrereaccion » sur un problema fin finala desja reglat. E quòqui, nonmas per nòstre SudOest. Que se passa alhors ? Tot es pròpe, de segur ! Que vai se passar emperaqui ? Pas de vendas de canards e auchas sur plaça, aus transformators, perta de venda a l’exportacion, emplejats botats au chaumatge tecnic (quo es n’autres que paian) e quantben d’elevatges van dispareisser, non pardon, « se concentrar » ? Urosament, per tornar començar la produccion, van far venir daus poletons e entre temps daus tirons gorjetats de Ongria o de Turquia… onte tot es perfach, jos contròlle, quo es plan conegut. Las consequenças nonsanitarias de l’afar seran de segur importantas. E esperatz : vos tòrne dire que l’afar comencet dins un jalinier de particulier.
Mesfiatzvos, benleu doman, quo es vòstre jalinier que vos van far barrar… E quilhs auseus migrators, que portèren la pesta ? Vantilhs lor impausar un voida sanitari a ilhs tanben ? O benleu un corredor sanitari per volar ? Quand la machina ven fòla, degun pòt l’arrestar. A, si podiam decidar un voidasanitari de la neçaria…
Pour en savoir plus, voir le blog de la Rubrica en òc.
Les échos de la rubrique
Meitatchen, meitatpòrc
JoanPau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l’emission de diumenc 28 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Patric Ratineaud de l’Union Occitana Camila Chabaneu per parlar de « l’Enchantada », que se debanara lo 10 de març a Nontron.
Bal avec « Lezamidal »
Dissabde 27 de belier, lo grope « Lezamidal » de Nicolas Peuch, Paul e Aliça Delteil van far lo baleti a las 9 oras de l’enser a la sala de las festas d’Albuga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aiglemont
Aiglemont es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un oratoire a bastit per fraires de Braux a Modèl:La s a aquel endroit, constituent un gué sus la Meuse. Existís alavetz tres unes autres caserius desparièrs : Manicourt, Champeau e Gely[1].
Un oratoire est construit par des moines de Braux au XIen à cet endroit, constituant un gué sur la Meuse. Il existe alors trois autres hameaux distincts : Manicourt, Champeau et Gely[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Dunez.


text:
Parli tres lengas, e mas femnas parlarà benlèu d'autras lengas, alara a l'ora de parlar al dròlle cossí far? Parlar la lenga de comunicacion entre lo paire e la maire,
parlar la lenga del país ont es nascut e creis lo dròlle, parlar la lenga de mon país, del país de la maire. Avètz ja soscat a aquel problèma que me sembla important perque i a un fum de possibilitats sul nombre de lengas. Tot aquò càmbia, mas pensi que fin finala, los parents an pas la causida perque los grands trabalhan pas mai e los parents trabalhan alara aprenon la lenga dels grands o de la dòna qu'es pagada per far aquò. De que pensatz de tot aquò, i avètz ja soscatz, avètz causit una/de lenga(s)?


text:
Bé òc, pr'amor aquò hé partida de la nosta cultura ....
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Que pensatz de la Corrida ?
Aller à la page : 1, 2, 3
Que pensatz de la Corrida ?
1 Que pensatz de la Corrida ? le Mer 28 Fév - 14:53
L'Òmi
Invité
Bé òc, pr'amor aquò hé partida de la nosta cultura ....
31 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Mer 26 Sep - 6:59
Danís
Adjudant
Mas se ! Justament ! Quo es una pròva de respect de lo tuar ! Quo es çò que disiá : per tu la mòrt e la sofrença son negativas, a causa d'una morala borgesa a l'americana (m'engula pas, sem tots concernits).
N'ei pas la mort de l'animau que m'embestia, meilèu lo jòc pervèrs de la causa: s'amassar, e encoratjar quauqu'un tà tuar un animau.
A ton biais, lo public encoratja lo picador a tuar lo taureu ? Segur ? Pensas pas que inconcientament, quo es lo contrari ?
Apres, io defende la corrida e n'en sei jamai 'nat veire una, coneisse nomas lo fenomene culturau, e vertat que m'agradariá un pauc mai de sang..enfin de sang de toreador, vòle dire...tornar equilibrar las chanças, qué !
32 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Mer 26 Sep - 16:24
Zengi
Trobador !!
Qu'existeish enqüèra, e aquò m'embestia pas. Tuar un animau tà'u minjar entre amics qu'ei de bon compréner.E que pensatz alavetz de la tuada deu cochon ? Quan èri petit e qu'un dissabte matin tots los amics deu gran vieneven tà tuar lo cochon, qu'èra tanben ua hèsta. Qu'i avèva lo sang, las tripas, tot lo monde qu'èran content, ... Ara, aquò n'exista pas mei qu'an ganhat en "civilisacion", e minjan de jambon Monique Ranou... Quina evolucion ... E que's hasem cagar davant la television ...
Non, n'ei pas ço que disi. Tuar un animau tà'u minjar qu'ei naturau. Qu'ei tot l'espectacle a l'entorn que trobi afrós. L'animau creva pas d'un còp sec..tu dises que respecten pas l'animau se lo tuen...
Aresta ton discórs tot cagat ! Pensi pas que la volontat de non pas sofrir e sia creada per ua morala, que que sia. Que naturau de non pas voler sofrir. N'es pas tu qui ei au miei de l'arena, dab ua espada dens lo còs.Quo es una pròva de respect de lo tuar ! Quo es çò que disiá : per tu la mòrt e la sofrença son negativas, a causa d'una morala borgesa a l'americana (m'engula pas, sem tots concernits).
La luta contra la corridà n'ei pas ua prioritat tà jo, mes s'ei lo parat d'ac har, qu'ac harèi shens nat problèma, per'mor qu'ei ua tradicion de mèrda.Una ocupacion de petit borges quo es de manifestar tot l'apres-miegjorn contra la corrida
33 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Mer 26 Sep - 17:02
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
34 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Mer 26 Sep - 17:32
Zengi
Trobador !!
35 pas de corrida ! le Mer 26 Sep - 17:55
lolacz
Trobador de Comptador
An pas res fach !
Ai ausit que la presidente de la SPA volià far quicom contra aquela pratica
A plan rason
Cal arrestar lo crimi !!!
36 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 6:58
ceba e roi
Guelha de bonda
matieu a écrit:jogar dab eths que'm choqua
e podrés explicar aquò, te pregui ? pr'amor ac arrepeteishetz tots los anti-corridas, mès pas jamei argumentatz... tot parier l'argument "pas cap problema dab tuar un taur mès lo problema qu'ei l'espectacle a l'entorn". en tant qu'aficionat, jo non compreni pas tròp aqueth punt de vista... benlèu i aurà ua rason filosofica darrer, o etica, o religiósa qui sab ?? pr'amor quan audeishi aquesta mena d'argumentacion, me podi pas empachar de pensar aus curats deus segles 18 o 19 qui prohibivan las corridas pr'amor cau pas jogar dab la creacion de diu...
o lavetz seré ua ideia topica de l'anarquisme politicament corect ??
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
37 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 9:17
alekcxjo
Casahèita
parqué????
corrida = tradicion de mèrda
okei per les tradicions, pas okei per la sofranci!
38 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 12:58
Zengi
Trobador !!
Non n'ei pas un dogme de religion, pas tanpòc anarquista, urosament que n'avem pas besonh d'estar anarquista tà combater aquèra mèrda de tradicion.e podrés explicar aquò, te pregui ? pr'amor ac arrepeteishetz tots los anti-corridas, mès pas jamei argumentatz... tot parier l'argument "pas cap problema dab tuar un taur mès lo problema qu'ei l'espectacle a l'entorn". en tant qu'aficionat, jo non compreni pas tròp aqueth punt de vista... benlèu i aurà ua rason filosofica darrer, o etica, o religiósa qui sab ?? pr'amor quan audeishi aquesta mena d'argumentacion, me podi pas empachar de pensar aus curats deus segles 18 o 19 qui prohibivan las corridas pr'amor cau pas jogar dab la creacion de diu...
o lavetz seré ua ideia topica de l'anarquisme politicament corect ??
Que soi contra las corridàs simplament per'mor ne pensi pas que tuar un bestia còp sec tà la minjar, e jogar mieja òra dab ua bestia abans que creva tota sola a tot doç e sia la medisha causa.
Qu'ei ua luta contra la sofrança. Plan segur i aurà tostemps sofrança fisica sus aquèra planeta mes n'ei pas ua rason, pas tanpòc ua desencusa tà instrumentalisar de faiçon volontària un jòc (per'mor qu'ei un jòc taus umans) basat sus aquèra sofrança.
Qu'em umans, que tuam animaus tà'us minjar, ok (pas jo, soi vegetarian), mes que pensi que i a limitas a la noste superioritat d'inteligéncia. Aquò permet pas de har ço que volem dab animaus.
39 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 17:35
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
40 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 17:50
Zengi
Trobador !!
Vedi pas briga lo rappòrt, le fot que m'agrada (meilèu l'OM que m'agrada..), mes soi pas obligat de crompar tot aqueth equipament. N'ac hèi pas d'alhors.Mes lo foot ball ? Jogan dab la consciencia intelectuala de 10, 20, 50, o 100 milions de gens, lor hasem ua publicitat sus un sòu òmi quan es ua còla sancèra que joga, lors hasem crompar de camisèta, d'echarpes fabricats per quauques petits chinés a gratís, los hasem crompar d'abonament per l'anada, i a ua mafià de non pas creder ta pagar los arbitres, i a de dopage, los Hooligans, e tot aquó, que'vs en fotetz ! Lo foot ball qu'es enqüèra lo spòrt que'vs agrada lo mei e la corrida qu'es de merda ... Non, compreni pas ...
Lo monde qu'an la causida, e se decidan d'entrar dens aqueth sistèmi capitaliste, qu'ei la lor causida, lo lor problèma, la lor vita.
La bestia, era, n'a pas demandat arren..
41 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 18:10
Danís
Adjudant
Matieu a écrit:Que soi contra las corridàs simplament per'mor ne pensi pas que tuar un bestia còp sec tà la minjar, e jogar mieja òra dab ua bestia abans que creva tota sola a tot doç e sia la medisha causa.
Io ai un chat. Viu en plena natura, en Lemosin, a tot un prat a sa disposicion, e tot un bòsc. E es plan bon, eficaç, quo es a dire que tots los jorns nos pòrta de las ratonas. Quand las mena, son enquera vivas. E criden, criden. E lo chat, apres l'aver montrat a la maisonada, juga emb elas pendent demi-ora. Puei, per 'chabar, las craunha, auvem los òsses cracar, las ratonas son a l'agonia...
Mas as rason, pense que siá vau ensaiar de far venir mon chat vegetarian, siá vau prener lo fusilh de mon pair, e vau docetament tuar mon chat d'una bala dins la testa. Evidentament, lo minjarai, per pas passar per un criminau...
Au fach, lo taureu, dins l'arena, sufrís pas... e sap pas çò qu'es, la sofrença, eu, n'a de la chança...
42 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Jeu 27 Sep - 18:43
Zengi
Trobador !!
(e aquesta responsa que prova que n'as pas comprès lo men punt de vista, o meilèu que n'as pas sajat: nosautes umans n'em pas gats justament, qu'avem autes responsabilitats, e jo credi que la noste superioritat morau dèu pas estar ua superioritat fisica se n'ei pas dens l'encastre de: tuar tà minjar.
Que pòs aver un aute punt de vista, mes ne't trufas pas de jo.
Se pensas que soi un hippí, que poderàs verificar auprès deus amics qu'es luenh de la realitat..
43 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 4:58
ceba e roi
Guelha de bonda
matieu a écrit:La bestia, era, n'a pas demandat arren..
n'a pas demandat arren pr'amor n'ei pas un estar uman, vaquí la causa... ei messorgèir balhar reaccions umanas a ua bestia, messorgèir o au mensh fantasmat : ua bestia non pensa pas, non gaudeish pas de cap consciéncia, o lavetz cau tornar desbàter tota la teoria de l'animalitat dincs ad uèi-lo-dia.
lo taur non pensa pas, e si per mauastre per tu, e't crotza dens lo son prat, be't tuarà, shens de demandar arren a degun, pr'amor demora ua bestia, pas un estar capable de pensar o quauque sia.
la bestia ei ua bestia, vaquí la causa... benlèu, bissèu, segur que matieu e'm prendrà tad un inculte shens nada sensibilitat, m'enfin jo non védi pas la diferéncia enter tuar un animau dens ua fabrica, tuar un animau dens ua arena, tuar un animau sus un ipodròme, o estacar un can a ua cordeta, embarrar un ausèth dens ua cage, utilisar un bòu entà tirar l'araire, o quauque sia. l'animau ei un animau, l'òmi ei un òmi, e l'òmi b'ei superior a l'animau, vaquí !
après, solide que non empacha pas de tractar la bestia dab arrespècte, mès un còp de mei cau pas sonque har la comparason enter la vita d'un taur de combat e la d'un lapin neurit au gran entà se réner compte de qui ei tractat dab lo mei d'arrespècte...
e torni citar lo quid 2000 entad arrespóner a matieu quan revendica lo sonque tuar entà minjar : las corridas que tuan 6000 o 7000 taurs per an, la minjalha que'n tua 1 500 000 ! e a mei los taurs que tuan dens las corsas que son minjats tantplan...
Dernière édition par le Ven 28 Sep - 14:39, édité 1 fois
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
44 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 8:08
Danís
Adjudant
45 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 13:47
occitaneta
Occitan Warrior
Quan vedi lo nivéus de l'argumentari deus pro-corrida ...
De mei, entener diser qu'es ua occupacion de petit borges... b'es plan quauqu'arren de hou !!! B'es l'espitau qui's trufa de la caritat o ben ???
Breu, n'es pas mei hami de dintrar dens tot aqueth merdà de desbat esteril més que i a de la causas que non poi pas entener e aquo qu'en hé partit !!!
Entau qui's compara a un gat... be'ns provas plan que lo ton instinc n'es pas sonque lo medish que lo d'un animau...
46 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 13:55
joan_cavalier
Trobador !!
occitaneta a écrit:Qu'es sordeish que tot lo vostre desbat...
Quan vedi lo nivéus de l'argumentari deus pro-corrida ...
De mei, entener diser qu'es ua occupacion de petit borges... b'es plan quauqu'arren de hou !!! B'es l'espitau qui's trufa de la caritat o ben ???
Breu, n'es pas mei hami de dintrar dens tot aqueth merdà de desbat esteril més que i a de la causas que non poi pas entener e aquo qu'en hé partit !!!
Entau qui's compara a un gat... be'ns provas plan que lo ton instinc n'es pas sonque lo medish que lo d'un animau...
Aqui nos avetz enromegar la pichona, e tot aqu`per una istoria de vacquier que far son trabalh en public e vestit coma Miqueu Serrault dins "la gabia de las falordassas"
Amistats
Cedric
47 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 14:36
ceba e roi
Guelha de bonda
occitaneta a écrit:Qu'es sordeish que tot lo vostre desbat...
susquetot qu'ei inutile ! pensi pas que las pausicions deus qui participan au desbat cambiaràn gaire...
l'istòria de la corrida com ua ocupacion de petit-borges, cau brembar qu'estó matieu qu'ac sortí purmer... un bon argument non ? qui tira lo desbat endavant
jo que deishi tanben la parladura aquí, hart de tant d'arguments vuèits, mès acoratgi los anti-corridas deu forum ad anar véder drin las teorias antispecistes deu Peter Singer, un deus teoriciàns deu moviment de liberacion animau (e per tant, de la luta contra las corsas de taurs)... m'agrada mei que mei lo son punt de vista suu dret a víver de cada estar vitant (e eth que considera lo foetus com un estar vitant)... lo dret de l'animau e seré ligat au combat pro-life ?? wooow, vaquí uns combats deus progressistes !!
anèm, liberacion animau, liberacion de l'ingrid betancourt, liberacion deu tibet ! peace, brothers...
http://www.utilitarian.net/singer/by/1995----03.htm
Dernière édition par le Ven 28 Sep - 15:01, édité 2 fois
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
48 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 14:47
joan_cavalier
Trobador !!
Danís a écrit:Non solament minjats, mas apreciats, vos dise pas ! Coma ai dich mai naut, quo es una religion, las colhas de taureu !
Anem per destibar l'ambient e per rebombir (mas pas tròp fòrt lo prometi) sus Danis, la galejada del jorn.
Es un òme que s'en va a Madrid per aprener lo castelhan, dintra dins un restaurant demanda lo menut e sona lo servicial :
"Desencusatz, de qu'es aquò cojones de toro", lo servicial d'i diser "cora la corrida s'acaba, trenquem una cert part del seu còs e lo coinem", l'òme qu'es un boçin neçi e a pas tot compres dit "menatz me aquò vos pregui", e te veu arrivar un plate amb dessus dos dacòses que semblan a noses de coco e que pudisson, l'òme se dit "Ai pagat vau tastar" e trapa aquò vertadierament maravilhos se dit qu'a pas jamai tastar quicòm de tan brave... decida doncas de passar tot lo seu sejorn de minjar dins aquel restaurant "cojones de tòros".
Al cap de 15 jorn, l'òme que parla perfiechament castelhan ara dintra dins lo restaurant e demanda "Hola Manuel, Cojones de toro per favor" e lo servicial i mena un plate amb dos pichons dacòses dadins que semblan a d'olivas l'òme comença de pas entendre torna sonar lo servicial e i dit "Manuel qu'es aquo, non son cojones de toro" e lo servicial d'i respondre "de que vòls es pas totjorn lo toreador que ganha"
49 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 16:07
Danís
Adjudant
Veiqui lo melhor argument per la corrida ! Enfin, casi...
50 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 16:57
Zengi
Trobador !!
Suposi qu'as desbrembat aqueth smiley --> " " qu'ei fotut après lo 'petit borgés'. Aquò vòu díser que n'èri pas seriós.l'istòria de la corrida com ua ocupacion de petit-borges, cau brembar qu'estó matieu qu'ac sortí purmer... un bon argument non ? qui tira lo desbat endavant
Mes aquò qu'ac sabes, pensi que s'as decidat de parlar d'aquò e de non pas tornar suus arguments precís qu'ei balaht, qu'as las toas rasons.
Sei pas on tiri lo debat, mes comportaments atau me balhar enveja de tirar com cau dens lo cap deu monde, héhé
51 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 18:23
ceba e roi
Guelha de bonda
Matieu a écrit: tornar suus arguments precís qu'ei balaht
justament, aquò b'ei lo problem deus militants anti-corrida, d'arguments precis n'i a pas hòra deus topics politicament-corects, de la denoncia deu patiment deus animaus e de la tortura com jòc (shens que pas jamei aqueths punts de vista, aqueras afirmacions asseguradas e sian explicats de vertat e en pregondor, o lavetz dab messorgas -espiar lo siti deu CRAC, un must de propaganda mentirósa e de maishanta fe) ! Benlèu tanben que m'èi mancat los tons arguments, m'an passat jós l'uelh shens que'us vedia briga. Ha non, vertat que soi jo qui decideishi de pas arrespóner a çò que dises...
bon aqueth còp que deishi vertadièrament la charradissa, non mia pas ad arren ; osca Renaud Séchan ! prohibicion de la corsa de taur ! prohibicion deu hitge gras (e a las aucas, i pensatz a las aucas ?) ! lèu, un parlament animau, entà que's podian des·héner legaument de las atacas deus maishants umans, e que enfin, après de milenaris d'opression, be desquen audir la lor votz dens lo concert de las nacions ! liberacion animau, LEU !!!
Dernière édition par le Ven 28 Sep - 18:52, édité 1 fois
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
52 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 18:50
occitaneta
Occitan Warrior
Pr'amor si la tortura n'es pas un bon argumentari ne vedi pas ço qui poderei estar... De mei n'avem pas vist de hort construsit dens lo voste viejaire... Pr'amor qu'es tot aisitament pa defenable.
(Mes que cau anar leu leu pr'amor que'ns cau anar bever un veire aqueth ser !! )
53 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 18:54
ceba e roi
Guelha de bonda
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
54 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 19:06
occitaneta
Occitan Warrior
55 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 19:11
Zengi
Trobador !!
Tau parlament deus cons, qu'as lo men vòtelèu, un parlament animau, entà que's podian des·héner legaument de las atacas deus maishants umans, e que enfin, après de milenaris d'opression, be desquen audir la lor votz dens lo concert de las nacions !
56 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 19:11
Danís
Adjudant
E la tortura de la tirosa quand 'ribem au bar, i pensatz ?
57 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 19:27
ceba e roi
Guelha de bonda
Matieu a écrit:Tau parlament deus cons, qu'as lo men vòte
sorteishes pas de l'ENA entà sàber argumentar atau ???
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
58 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 21:16
Zengi
Trobador !!
Atau a lèu
59 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 21:28
Danís
Adjudant
Matieu a écrit:Qu'èi dit ço qu'avi de diser suu subjècte, lavetz se preferas que passi per un hippi qui prefera los animaus aus umans, tot ço que poderéi diser aurà pas nada importança.
Atau a lèu
Io soi pas hippi tanpauc, e aime mielhs los animaus aus umans. Pas nonmas dins l'arena o dins la sieta, vòle dire...
60 Re: Que pensatz de la Corrida ? le Ven 28 Sep - 21:34
Zengi
Trobador !!
61 Re: Que pensatz de la Corrida ? Aujourd'hui à 15:21
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
I a còps que la pluja e los hestejaires e’s vàden los milhors amics au món, au contre deu vejaire que se’n poderé hargar quauquarres qui, en pensar ad ua tau encontra, s’imaginaré un languer d'amarenca e de decepcion, e un hum de joennas e de joenns l’uelh vuèit e arrautjat de tant d’aiga, tremolinats peu hred e l’humedetat, e per la hartèra generau de cap ad un maishant temps qui’s ven a guastar la hesta. Los qui créden atau, jà, n’an pas jamei vist lo film de Woodstock, e los hippies desnudats qui’s geitan dens ua davarada hantjósa, en tot bramar de gaujor e cantar la lor energia devath un tron de zeus e ua mar de goteletas qui’s caden e viénen a empachar los grops de jogar. Adara que cau díser que los qui créden atau, qui non poden pas s’imaginar com se pòt trobar un plàser de demorar òras jós ua pluja irrégulara solida, mès totun pro hòrta e conséquenta entà lavassejar tot un pòblet trempe dincs aus òus, aqueths non èran pas aquesta diumentjada a l’Euskal Herria Zuzenean, e solide, ac poden arcastar !
Idau-Mendi n’ei pas Woodstock, segur, e la pluja non cadó pas pro de temps entà perméter au món de har d’esqui shens deus esquis, tantplan com l’assisténcia presenta a EHZ non se pòt pas comparar briga a la mar umana de Woodstock. Mei d’aquò, lo hestivau american ne’s debanè pas a Euskal Herria, e aqui avetz benlèu la differéncia màger enter los dus eveniments.
Pr’amor cau confessar, en tant qu’occitanista mès tanben en tant qu’observator exterior au Bascoat, que los nòstes vesins e conèishen plan, e mielhs qu’aquò enqüèra, la faiçon d’organisar un eveniment qui balhe un rajament internacionau a la lor luta de pòble minorisat e plaçat uèi-lo-dia dens ua situacion mei que mauaisida, de cap au mutisme de la frança e a la violéncia de l’espanha, e dens los dus cas a la peguessa, la barradura e l’injusticia. A Idau-Mendi menter aqueths tres jorns, qu’avóm la prova de la realitat de la nacion basca (un sonque espiar a la còlaboracion qui’s passè, suu punt de l’organisacion, enter los d’Iparralde e los d’Igualde que sufishèva entà’s convéncer d’aquera realitat), e tanben la prova que bastir un aute món que non pas lo que’ns forçan d’ahilhar b’ei possible : hestivau ecològic, dab lo destriament deu lòrdumi sistematic (ua bera reüssita, aparentament), hestivau militant, hestivau de tolerància.
Lavetz la quita pluja non s’escadó pas a tuar aqueths espers : lo diumenge dens lo vrespe, devath uas còrdas hresquetas e un cèth mei que gris, lo món be dançava e sautava e cridava com dracs au son d’un Tokio Ska Paradise Orchestra impresioat per l’enérgia deu public vestit de sacs-poubelle traucats entà’s guardar de la plujàssa, los pèus pegats aus caps e tot lusents d’aiga, las gotas chorrant deus mentons e sautant deus nas. Atau, qu’estó benlèu lo diumenge lo milhor jorn deu hestivau, a maugrat de l’ambient de fin de colonia de vacanças qui pertocava EHZ, a maugrat deu temps de mosson, a maugrat de la fatiga e de tròp de garagardoak.
Lo diumenge que juguèn los Mouss & Hakim, qui presentèn lo lor espectacle navèth compausat d’arrepresas de cançons de l’immigracion araba ; hèra d’emòcions aqui, electricitat dens l’esquia e imatges darrer las parpalhas, e tanben un gran arrespècte de cap a l’organisacion d’EHZ – qui de mielhs que’us Mouss & Hakim entad ajudar un pòble a lutar contra’u fascisme ? (lo moviment occitan se’n pòt préner exemple, ei ?), puish hèra de gaujor dens la dusaua partida de l’espectacle deus de Tolosa, quan tornèn a çò qui’us hadó famós, las cançons dançantas e militantas : ua seria de tròços de revolucion, l’Estaca, Bandera Rossa, Bella Ciao…
Reüssita tanben, evidentament, tau capdau de la musica basca d’uèi-lo-dia (segur que li agradaré pas aqueth titol !), Fermin Muguruza qui jugava a la debuta de serrada deu dissabte ; aqui tanben ua colleccion de tubes, Euskal Herria Jamaika Clash, Big Beñat, la Linea de Frente, e lo public sancer embroishat per l’ex-lider de Negu Gorriak, ambassador necessari de la causa basca a l’encòp que musician d’excepcion (quants de grops reggae o assimilats ad aquest estile, e militants tant seriós mei d’aquò, e s’escàden ad arrenàver lo géner dab tant de classa ?).
Tà l'originalitat au miei de tots aqueths grops susquetot "hestius", e aquò d’inesperat, que jugavan lo purmèr ser los Lisabö, de Guipuzkoa, qui mesclanhan dab ua elegància rara en çò deus quites grops americans, dus deus corrents màgers de l’indie, la dissonància e l’aspècte noise deus Sonic Youth o de Unsane, e a l’encòp l’enérgia e la capacitat deus grops mei joenns e up-tempo de la linha At-The-Drive-In e tota la banda emo de las annadas passadas, de har tremolar lo cap dens un headbanging decerebrat. La grana classa, doncs, susquetot dab l’inesperat qu’èra de véder un grop atau aquiu (encara que au vist de las duas baterias, ua jazzmaster e un ampli sovtek – los aficionats a la noisy pop que compreneràn – pas nat dobte ne demorava pas quant a la qualitat prevedibla de la lor musica…). La prova qu’ei plan possible de crear quauquarren dens ua nacion minorisada qui sortia drin de l’andròna que pòt estar lo « tradisme »…
N’èra pas totun l’originalitat o la volontat de capejar qui avèvan amiat au bèth miei d’aqueth prat los milers qu’èram puslèu, segur, çò que podem considerar com lo sinhau de la vitalitat d’Euskal Herria ; las parladuras politicas dincs au matinòt, los escambis internacionaus de vejaires, tot aquò qui balha un sens a las nòstas lutas que demoran lo vertadèr motor d’EHZ, e ad aqueth plan, e a maugrat de çò que didón hòrt de món d’aquesta edicion deu hestivau (qui seré estat de mensh bon millesime que non pas los d’avant – totjamei lo simptòmi deu « èra mielhs avant » ?), cau ben díser que d’un punt de vista militant, aqueths tres jorns qu’estón ua escaduda totau. E qui de mielhs aurén podut jugar tà clavar lo hestivau e muishar l’estat de consciéncia de la joenntut basca, que los d’Ekintza e lo lor punk-oi explosiu e determinat ? Tot un public (tot un pòble ?) convençut e esmavut per la volontat que cridè lo grop de Hendaia, com per l’intensitat d’aqueths tres jorns emplits d’espers cap a l’aviéner, vaqui çò qui demora en tornar dens lo silénci de l’ostau. E lo sentiment de s’aver pres un fotut còp de pé au cuu…


text:
Sainte-Segrée
Sainte-Segrée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Santa-Segrée es un vilatge picard situat a 5 km al sud-oèst de Poix-de-Picardie e a 12 km a l'èst de Aumale, sul flanc de serral de la vallée del Riu de Poix, jos-afluent de la Soma.
Es facilament accessible per las ancianas rotas nacionalas RN29 (actuala RD 1029) e 319 (actuala RD 919), e dispausa d'una estancada sus la linha Amians - Roan.
La municipalitat a vorejat per Thieulloy-la-Vila, Meigneux e Hescamps
Sainte-Segrée est un village picard situé à 5 km au sud-ouest de Poix-de-Picardie et à 12 km à l'est d'Aumale, sur le flanc de coteau de la vallée de la Rivière de Poix, sous-affluent de la Somme.
Il est aisément accessible par les anciennes routes nationales RN29 (actuelle RD 1029) et 319 (actuelle RD 919), et dispose d'un arrêt sur la ligne Amiens - Rouen.
La commune est bordée par Thieulloy-la-Ville, Meigneux et Hescamps
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a cremat per Charles lo Téméraire l'an 1472.
Le village est brûlé par Charles le Téméraire en 1472.


text:
Peth mau estat deth terren de joc en Estadens eth partit de deman dissabte a estat suspenut.
Eth pròplèu partit jogam eeth dissabte 28 de gèr tas 20 :00 en Aurignac contra er equip der E.F.C. Aurignac 2.
divendres, 20 de gener de 2017
divendres, 13 de gener de 2017
Jornada suspenuda
Toti es partits que s’auien de jogar aguesta dimenjada an estat suspenodi peth mau temps.
Eth pròplèu partit jogam eeth dissabte 21 de gèr tas 20 :00 en Estadens contra er equip der Etoile du Cagire.
Publicat per U.E.B. a 15:04 Cap comentari:
dijous, 12 de gener de 2017
Prumer partit der an
Aguest dissabte 14 de gèr tàs 20:00 en Aurignac jogam eth prumèr partit der an contra er equip locau.
Publicat per U.E.B. a 9:02 Cap comentari:
dimarts, 20 de desembre de 2016
dilluns, 12 de desembre de 2016
¡¡¡ Victòria damb ua golejada dauant deth líder !!!
U.E. Bossòst 4 –
Cazeres 1 U.S.
Gran partit eth jogat pera U.E. Bossòst aguest dissabte contra eth líder U.S. Cazeres e qu’acabèc damb era clara e contundent victòria der equip aranés.
Ena prumèra mietat eth nòste bon jòc se transformèc en tres gols : ath quart d’ora un bon centre de Charles ère rematat de cap laguens der àrea petita per Adrian e mercaue eth 1-0. Eth 2-0 siguec mercat per Charles dempús de controlar era pilota damb eth piech e shutar damb era sua cama esquèrra, sense deishar quèir era pilota en tot suspréner ath portèr francés. En ua bona jogada, Adrian siguec clarament derribat laguens der àrea e eth clar penalty siguec shutat per Felipe entà mercar eth 3-0. Eth Cazeres sajaue de suspréner ar equip aranés enviant pilotes a Koffi, eth sòn melhor jogador, mès era defensa aranesa estèc fòrça ben e non deishèc cap ocasion ath jogador. Damb eth 3-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, continuèc çò de madeish e per part der equip aranés Uri anaue a incrementar eth mercador en tot profitar ua bona passada d’Àlex, entà quedà-se dauant de Meunier e shutar per dessús mercant eth 4-0. Eth Cazeres anaue a mercar eth gol der aunor en profitar molt ben Koffi ua pilota laguens der àrea e shutar ras, sense que Pol podesse arturar era pilota.
Ath finau ua polida victòria entà acabar er an dauant eth líder; un gran partit de toti es jogadors. Dam es gràcies ara aficion que ,a despiet der heired , estèc animant pendent es 90 menutes ath sòn equip.
Eth pròplèu partit non jogam enquiar an 2017, darrèr partit deth prumèr tour, dimenge 15 de gèr tas 15 :00 en Latoue contra er equip der E.F.C. Aurignac
U.E. Bossòst: Pol, Jaime, Jose Ramon, Borja, Felipe, Àlex, Uri, Paba, Llonch, Charles e Adrian. Remplaçants: Marco, Javi e Ignasi
Trainer: Jordi.
Tarjetes auriòles : Adrian, Llonch, Uri.
U.S. Cazeres : Meunier, Coutanceau, Dega, Levasseur, Mehhouti, Hritane, Cabartier, Couzinet II, Adjibi, Couzinet I, Koffi. Remplaçants : Geraldes, Pina
Trainer : Pina Pascal.
Gols: 1-0 Adrian (
15’), 2-0 Charles ( 25’), 3-0 Felipe (p.
30 ‘), 4-0 Uri ( 65’),
4-1 Koffi ( 75’)..
Arbitre: Hubert Marc.
Publicat per U.E.B. a 11:13 Cap comentari:
dilluns, 5 de desembre de 2016
Mos passen per dessús ena dusaua mietat
F.C. Mabroc 4 - U.E. Bossòst 0
Derròta contundent era d’aguest darrèr dissabte en Boussens dauant er equip deth F.C. Mabroc. Ena prumèra mietat encara siguec eth partit igualat, mès ena dusaua mietat estèc molt superior er equip francés e demostrèc per què se trape en dusau lòc dera classificacion. Era velocitat des sues puntes ja susprenec ena prumèra mietat ara defensa aranesa e atau, as 20 menutes, Rives tot solet dauant de Marcos mercaue eth 1-0. Era U.E. Bossòst en aguesta prumèra mietat auec un parelh d’ocasions enes shuts d’Adrian e Ignasi. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat sonque i auec un equip en camp, eth F.C. Mabroc. Mos costèc fòrça superar eth miei deth camp contrari e en cambi eri damb es sòns lançaments ràpits ara esquia dera nòsta defensa anèrem mercant es gols un darrèr der aute dera madeisha manèra. Encara auérem sort dera bona actuacion de Marcos qu’evitèc bèth gol e deth bon arbitratge entà qu’eth resultat no siguesse mès abultat.
Ath finau, derròta contundent en un mau partit per part nòsta dauant un equip superior a nosati e que jogarà contra eth Cazeres e eth Pyrennes Sud era prumèra plaça deth campionat.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst contra er equip der U.S. Cazeres, prumèr classificat deth campionat, dissabte 10 de deseme tàs 20 :00
F.C. Mabroc : Baboulene, Mary, Crouzil, Arcidet, Hritane, Rosa, Coutanceau, Nadal, Rives, Feuillerat, Falempe. Remplaçants : Dominguez, Casimir, Sansas.
Trainer : Poisson Lionel
U.E. Bossòst: Marcos, Llonch, Miguel, Borja, Àlex, Uri, Paba, Ignasi, Charles, Jonathan e Adrian. Remplaçants: Miquel, Marco, Dani.
Trainer: Jordi.
Gols: 1-0 Rives (
20’), 2-0 Rives ( 55’), 3-0 Hritane ( 80’), 4-0 Casimir ( 89’).
Arbitre: Boitel Eric.
Publicat per U.E.B. a 11:55 Cap comentari:
dilluns, 28 de novembre de 2016
¡¡¡ Ua vergonha d’arbitratge mos porte ara derròta !!!
U.E. Bossòst 2 – Pyrenees Sud C.F. 5
Quin domatge damb eth bon partit que s’estaue veiguent ena prumèra mietat , donques er arbitre ath començament dera dusaua mietat damb es sues decisions perjudiquèc greument ar equip aranés qu’acabèc jogant damb 9 jogadors es darrèrs 20 menutes deth partit, çò que profitèc fòrça ben eth Pyrennees Sud entà arténher ua clara victòria. Enguan ja portam dus partits damb uns arbitratges molt dolenti e que capviren es resultats des partits ena nòsta contra. Auem presentat es nòstes reclamacions ena Federacion, mès creigui qu’eth niveu d’arbitratge non va a pujar de cop ; mos calerà aumens demorar ara naua sason e veir coma arbitren es deth naut Districte Haute Garonne. Semble èster qu’enes categories mès nautes i aurie tres arbitres entà fiular es partits, mès alavetz comportaria auer de repartir es partits entre tota era dimenjada.
Deth partit, díder qu’es dus gran gols marcadi per Uri e Adrian auien d’auer servit entà bèra causa mès. Eth d’Uri en un lançament de fauta ère eth 1-1. Eth d’Adrian, jugant damb 10 jogadors, ère er empat a 2 gols. Abantes , ja auíem patit eth penalty en contra e era expulsion injusta de Salva. Dempús venguec era expulsion de Miguel peth nau carton blanc d’ enguan de
10’ que se convertic en 20’ pera cara d’arbitre. Er
arbitre non acabèc era huelha deth partit e non auem pogut envià-la entà
validar eth resultat e auer era informacion des tarjetes e alineacions.
Ath finau, derròta injusta. Er equip hec un bon partit e non se mereishie de cap manera acabar damb aguesta contudent derròta ; ne en milhor des sòns , eth Pyrennees Sud imaginiaue ena prumèra mietat guanhar per 2-5.
Eth pròplèu partit desplaçament complicat : jogam en Boussens contra er equip deth F.C. Mabroc, dusau classificat deth campionat.
U.E. Bossòst: Marcos, Salva, Jaime, Borja, Àlex, Uri, Paba, Llonch, Miguel, Jonathan e Adrian. Remplaçants: Marco, Javito, Dani
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles : Adrian
Tarjeta vermelha : Salva
Gols: 1-1 Uri (
25’),
2-2 Adrian ( 65’)
Arbitre: Darnaud Claude.
Publicat per U.E.B. a 13:20 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
1798
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1798 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. Au començament de l'annada, lo negus Yonas foguèt obligat d'abdicar e de rendre lo poder a Tekle Giyorgis Ièr qu'èra sostengut per la màger part dei senhors importants de l'aristocracia. Dins aquò, lei conflictes entre senhors contunièron.
Kaffa[modificar | modificar la font]
Acomençament dau rèine de Hoti Gaocho (1798-1821).
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Fin dau rèine dau sultan Badi VI (1791-1798) que son poder èra subretot nominau. Foguèt remplaçat per Ranfi (1798-1804) qu'aguèt un poder identic e lo declin dau Reiaume Funj contunièt.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta per lo fisician francés de la lèi de Charles depintant un liame entre la pression d'un volum constant de gas e l'aumentacion de sa temperatura.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion de la nocion de vector per lo geomètre danés Caspar Wesel dins un estudi sus lei nombres complèxes
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 6 de març - Jansemin, escrivan occitan (m. 1864)
- 26 d'abril - Eugène Delacroix, pintor francés (m. 1863)
- 12 d'octobre - Pèire I de Brasil e IV de Portugal, Emperaire de Brasil e Rei de Portugal (m. 1834)


text:
Rom
Lo rom (var.ròm) es una bevenda alcolica (entre 45 e 49°) obtenguda per la destillacion dau jus o de la melassa de la cana de sucre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquesta beguda venguèt a èsser un produch important de las Antilhas aprèp l'introduccion de la cana de sucre el 1493 per Cristòl Colomb. Son nom apareis mençonat per primièr còp dins de documents que venon de las Barbadas en 1650 e i es anomenada kill-devil (tua diables) o mai rumbullion (un mot de Devonshire, Anglatèrra que significa 'grand tarabast'. Passèt a se sonar simplament rum en 1667. Cal notar aqui la parentèla possible entre lo mot inglès "rumbullion" e lo verbe occitan "rambalhar" (mèma sens).
Foguèt lo rom un factor economic de pes durant los sègles XVII e XVIII. Dempuèi las Antilhas partissiá cap a Euròpa e alara se faguèt servir lo trafic d'esclaus africans e lo negòci de pèls amb los pòbles amerindians de l'America del Nòrd. Son exportacion tanben se fasiá cap a las colonias anglesas d'America. Gràcias a la fòrta demanda sulpic s'establiron de destillariás a d'autres endreches del continent, coma a Nòva York o en Nòva Anglatèrra durant lo sègle XVII. A partir d'aquel moment, la zona de las Antilhas se limitèt a n'exportar sonque la melassa. En 1763 existissián mai de 150 destillariás en Nòva Anglatèrra. Aperaquí 80% de la produccion èra destinada a la consomacion del quite continent american, mentre que lo demai se dirigissiá cap al comèrci amb Africa en servir produch d'escambi per aquesir d'esclaus, d'ivòri o d'aur.


text:
Modèl:Article principal
Aqueste modèl permet de presentar un ligam vèrs un article principal.
Se pòt utilizar :
- per las categorias, per remandar a la lectura d'un article ;
- pels sosarticles, per renviar a la lectura d'un article principal.
La sintaxi d'aqueste modèl es identica a la de {{Article detalhat}}. La preséncia de mantun paramètre, es possibla, mas pasmens desconselhada.
Exemples[modificar la font]
Especificitats[modificar la font]
A l'invèrsa de {{Article detalhat}}, {{Article principal}} se pòt utilizar sens paramètre, dins las categorias. Dins aqueste cas, remandarà vèrs l'article qu'aurà lo meteis nom que la categoria. Çaquelà, se recomanda d'utilizar un paramètre, per uniformizar la sintaxi generala de Wikipèdia.
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Cicle de Krebs
Lo cicle de Krebs (o cicle de l'acid citric o cicle deus acids carboxilics) qu'ei ua cadena ciclica de reaccions bioquimicas catabolicas realizadas per la respiracion de las cellulas deus organismes aeròbis qui, en tot degradar glucids, lipids o aminoacids, e produseishen moleculas energeticas com lo GTP, lo NADH e lo FADH2, utilizadas dens las reaccions metabolicas qui an besonh d'estar provesidas en energia entà debanà's.
Lo cicle de Krebs qu'ei ua reaccion anfibolica : que pertanha a l'encòp au catabolisme (puish que degrada moleculas entà prodúser ATP) e a l'anabolisme (en bèth prodúser precursor de mantuas moleculas d'estructura de las cellulas. La soa reaccion que's debana dehens la matritz de las mitocondrias.
Purmèra reaccion catalizada per la citrat sintasa[modificar | modificar la font]
La purmèra reaccion deu cicle de Krebs qu'ei la sintèsi de citrat per condensacion d'oxaloacetat dab l'acetil-co-A. Aquesta reaccion qu'ei catalizada per la citrat sintasa. Aquesta reaccion qu'ei exergonica (AG'°=-31,4 kJ/mol) e, per aquesta rason, irreversibla.
Dusau reaccion catalizada per l'aconitasa[modificar | modificar la font]
L'aconitasa que cataliza l'isomerizacion deu citrat en isocitrat. Aquesta reaccion qu'ei reversibla mes au prohèit de la formacion de l'isoitrat.


text:
Fedra (dialòg)
Lo Fedra es un dialòg platonic posterior a La Republica que presenta fòrça tematicas comunas amb Lo Banquet. Es de la penultima fasa de l'òbra de Platon e foguèt escricha en 370 AbC
Estructura de l'òbra[modificar | modificar la font]
Lo dialòg parla de la valor de la retorica en ligam amb la filosofia. Tanben es present lo tèma de l'amor. Es considerat coma un dels mai bèls e poetics de la produccion de Platon, subretot per las seunas descripcions de l'amor. E mai parla de l'escritura e de la seuna relacion amb la memòria.
Lo dialòg comença amb lo discors de Lisias que nos parla de l'amor. A aquò Socrates respond disent que parlar de l'amor dins un sens negatiu va contra los dieus, perque, l'amor es una divinitat (Afrodita e Eros) e s'es una divinitat pòt pas èsser marrit mas bon.
Socrates comença lo seu primièr discors parlan de la formas del desir que divisa en doas:
A) Lo desig sensat.
B) Lo desir gorrin.- Aquel alara s'explica amb la gorrinariá que se fa pel menjar, bevenda e lo còrs. Aquel darrièr buta cap a l'amor que penetra pels senses per portar al mond coneissedor e atal poder observar la veritat.
Lo segon discors de Socrates nos parla sobre la demécia e divida en dos:
A) La deméncia coma malautiá umana.
B) La deméncia coma inspiracion divina .- La deméncia coma inspiracion divina se subdivisa en 4
B.1 La profetica (Apollon)
B.2 Los rituals mistics (Dionís)
B.3 La poètica (Musas)
B.4 Aquel de desir corporal (Afrodita e Eros)
Aquelas subdivisions e subretot la darrièra demòstran lo desir d'explicar cossí l'arma en se, tanben avent una causa divina, a un destin. Dins aquel discors tanben se pòt diferenciar l'associacion de l'arma tripartida que fa Platon. L'arma es representada per una allegoria que met en relacion l'auriga e los dos cavals que la tiran, alara, l'arma es alada. Tanben avertís dins aquel discors que las destinacions de l'arma son al total nòu segon la quantitat de veritat que l'arma alada aviá vist dins lo seu viatge seguent los dieus. Aqueles son:
- Filosòfs.
- Reis.
- Politics.
- Comerçants.
- Poètas.
- Devinaires.
- Artesans o Païsans.
- Sofistas.
- Tirans.
Aquelas son las nòu destinacions que l'arma pòt càser aprèp que se detornèt del camin dels dieus. Aquela distraccion se deu a la diferéncia qu'i a entre los cavals e l'auriga de l'arma e aquel dels dieus. L'arma es alada e casent del camin perd aquelas alas. Passent tres còps dins una vida filosòfica l'arma tornará a èsser alada e demorará pas sus la tèrra pel periòde de 10 000 ans qu'es lo temps necessàri per que sortisson d'alas nòvas.
Dins lo destorns del dialòg se parla tanben de la retorica e ne cerca la seuna definicion. Compara aquela, al seu torn, amb los diches dels mèstres en retorica de l'epòca coma Gorgias, Lisias, e qualques sofistas. Tanben efa allusion a Pericles qu'aprenguèt de per Anaxagores la natura de las causas. Segons lo Socrates platonic aquò es fondamental perque Pericles desvolupèt la seuna retorica dempuèi una coneissença de l'universal encara que prenguava pas las bonas decisions segon l'avís de Socrates, èra perdonat per exercir la retorica amb de fins naturalas. Fin finala parla de l'escriptura per o far, remonta al mite de Tamus e Teuts qu'eran lo rei d'Egipte e una divinitat, coneissedor d'un gran nombre d'arts mas sobretot de las letras, respectivament. Lo mite fa comprene que lo rei d'Egipte reclama a Teust que l'escritura es pas la vertadièra saviesa de l'òme mai puslèu lo sovenir que qualcun a mejans de la paraula (anamnesi).
Personatges[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Diàlegs, vol. IX (Fedra) en catalan
- (ca)Fedre (òbra en linha). Edicion de Patricio de Azcárate (1872)


text:
Saint-Maximin (Isèra)
Nom desconegut en arpitan (Saint-Maximin en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Maximin es un regroupement de caserius en se trobant sul marge sud-es del Bréda e a l'èst de Pontcharra, sul vessant exposicion oèst de Brame Farina, crête en separant la municipalitat de Sant-Maximin amb la municipalitat de Allevard
Saint-Maximin est un regroupement de hameaux se trouvant sur la rive sud-est du Bréda et à l'est de Pontcharra, sur le versant exposé ouest de Brame Farine, crête séparant la commune de Saint-Maximin avec la commune d'Allevard


text:
Blat
Lo blat (reg. horment, hroment) es un tèrme generic que designa divèrsei cerealas apertenentas au genre Triticum. Son de plantas annalas de la familha dei graminèas o poacèas, cultivadas dins de país nombrós. Lo tèrme de blat designa egalament lo gran (cariopsi) produch per aquelei plantas. Es un grand amb lo milh e lo ris. Se produtz annalament 600 milions de tonas de blat, la tresena per l'importància mondiala, après lo ris, la mai consomada per l'òme. Lo blat es, dins la civilizacion occidentala e en Orient Mejan, un compausant centrau de l'alimentacion umana. Es estat domesticat en Mesopotamia.


text:
Dimars passat qu’èri a Montpelhièr entàd assistir a ua conferéncia
qui Sandrine Victor (de l'Universitat Champollion
d’Albi) e hasó sus las relacions
enter judius e crestians en los mestièrs de la construccion en
la Girona deus sègles 14 e 15. A jo, que m’interèssan los estudis sus aqueth periòde
negre marcat peus terribles avalòts antisemitas qui precedín l’expoliacion e l’expulsion
deus judius d’Espanha.
En tornar-me’n
tà la
gara, que passèi per la libreria Sauramps
tà causir-m’i un libe de léger durant la pausa
deu viatge. Que’m crompèi lo prumèr volume de Las Papilhòtas de Jansemin reeditat peu valent Eric Chaplain
a l'escadença deu centenari de la mort deu poèta agenés.
N’arremerciaram pas jamei tròp l’Eric Chaplain per la soa tasca d’editor e de difusaire de la literatura gascona e d’òc en generau (e shens que).
Contràriament a unha auta edicion recenta de l’òbra
qui hè servir ua arrevirada (o adaptacion) gascona de l’òbra de Jansemin juntament dab ua arrevirada francesa, Chaplain que
demora fidèu au tèxte originau en
balhar-nse’n
duas versions :
la de l’autor dab
la grafia fidèument arrespectada e
unha auta, en exactament la medisha lenga, totun en har servir ua grafia occitanogascona
mei
a la mòda de uei (en
i escríver, per
exemple : pròishe
, devath
, conéisher
, daishant
en plaça de proche
, debat
,
counéche
, dachan
….). A jo, aquò que’m sembla la mei bona de las
solucions : duas versions graficas. Conservar la grafia originau d’ua
òbra poetica que’m sembla necessari per un doble respècte : lo a l’autor e lo
a la fonetica. En efèit, la musicalitat deu vèrs qu'ei la d’un parlar, que non d’un
diasistèma, e qui pas sonque ua grafia de valor simpla, precisa, estricta, e pòt rénder. Au delà,
que compreni que n'i posca aver, per de rasons de pedagogia o d'autas, ua version suplementària en ua grafia mei escolara. Totun, la dusau non deveré pas jamei remplaçar la
prumèra. La grafia emplegada peu poèta que se’n pòrta la signatura e qu’a
d’estar arrespectada. Se i a enqüèra un brave gent, saberut o pacant,
per i trobar motius de « vergonha »,
que’m pensi la solucion n’ei pas briga de cambiar la grafia - qui, de tota
faiçon e qu’ac sabem plan, incomodarà tostemps l'un o l'aute. Que valeré mei suggerir, dab tota la compassion necessària, ad aqueste brave gent que's hasca suenhar en çò d’un bon psicològue entà s'i har levar la vergonha.
Jansemin qu’èra un escrivan e un diseire de lenga d’òc
conegut e apreciat dinc a
París qui’u dediquè ua arrua
. Ua estacion de metro que pòrta lo
nom deu poèta, hicat a la mòda francesa : Jasmin
.
Non sèi pas se aquò explicarà lo desdenh
actuau de l'intelligéntsia occitana envèrs lo poèta agenés, o se serà meilèu lo son parlar de transicion. En tot
cas, a jo que m’agrada de léger Jansemin : un poèta shens nat dobte gascon (enqüèra que de lenga lengadociana), occitan, francés e universau.


text:
Catabolisme
Lo catabolisme qu'ei l'ensemble de las reaccions e de las vias metabolicas qui degradan las moleculas organicas entà liberar energia qui pòt estar conservada dehens moleculas energeticas com l'ATP.
Dehens lo metabolisme, lo catabolisme que s'opausa a l'anabolisme qui ei l'ensemble de las reaccions e de las vias metabolicas qui mian de cap a la sintèsi de las biomoleculas qui basteishen los èsters vius.
Au maugrat qui las reaccions catabolicas e pòsquin estar devisedas en catabolismes deus glucids, deus lipids, deus protids o deus acids nucleïcs, aquestas divèrsas vias que son estretament ligadas (e qu'ac son tanben dab las vias anabolicas)
La respiracion e la betaoxidacion que son vias catabolicas.


text:
18/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 8, per Joan Ganhaire
L’ostelariá de las Ersas era ‘na bona maison. Recomandada per la patrona daus Tamaris. Una chambra per chacun, que fòra sason, fasián daus pretz, e la de Caüsac subrechaufada per un radiator electric. S’i era embarrat emb sos auvidors, e en ‘nar veire si tot ‘nava bien, si ‘viá de que beure e pissar, aviá conegut Tres Bocins en Fòrma de Pera, çò que es chas se lo fin dau fin dau plaser de la chaça anticipada. Queu ser, aguí nonmas a cherchar sus internet quauques numeròs de telefòne, genre comissariat dau 5°, dau 6°, dau 13° e dau 11° arondissaments, ente Caüsac deviá ‘ver quauquas vielhas coneissenças, e a li enregistrar sus son telefonet, prestes a far fuòc lo lendoman matin. Franciscò e io tornerem surtir per veire un pauc mielhs lo país, mas ne’n aguí leu mon fais de las ruas negras e voidas, dau long baloard foetat per lo vent ploiau e de comptar las eslausiadas daus quatre o cinc fares que luquetavan dins la nuech, e laissi Franciscò contunhar sa chenada, sole, nas au vent, plen d’esperança. A l’auvir petonar quante tornet, pense que era estat fanit.
Demest los comissaris que coneissiá Caüsac, deviá ne’n aver per lo mens un de chas nos, que, tras lo mianadís, podiá segre la converascion, au mens çò que disiá Gaëtan. Finalament, quo era pas talament complicat, era nonmas question de far lo recensament de totas las mòrts brutalas per tombada dins los eschaliers, o per las fenestras, o daus aubres, que aurián pogut ‘ribar a Paris entre las annadas 60-70, epòca probabla de la preséncia de Natalena dins la capitala, a e puei tanben, las victimas serián segurament dau monde de la nauta, daus manca-de-ren, daus purits de sòus. Pas la pena de perdre son temps coma los creba-la fam e los traina-biassa. Quò deviá pas se passar tot sol a l’autra riba dau fiau que Caüsac deguet far parlar los bons sentiments, los sovenirs te rapelas lo còp de man que te doní per lo misteri dau Museum ? E per lo tuaire de la Contrescarpa ? E per lo doble assassinat de la rua Moftar ? L’autre deviá pas se sovenir, que fauguet passar a las esmanciadas, e tots quilhs pitits paquets de podra que gardavas per tu, te’n sovenes ? E la rantela de macareus que me demande si tu ne’n fasias pas partida… (De segre).
Joan Ganhaire.
09:54 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Montseveroux
Montseveroux es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Existís a Montseveroux d'importants traces d'aucupacions romaines en datant probablament de la fin de l'empèri. Qualques vestigis subsisteixen al luòc dich de Barbarin, en l'anciana proprietat de la familha Poizat e als "camps dels mòrtes".
Il existe à Montseveroux d'importantes traces d'occupations romaines datant probablement de la fin de l'empire. Quelques vestiges subsistent au lieu dit de Barbarin, dans l'ancienne propriété de la famille Poizat et aux "champs des morts".


text:
Khoikhoi
Los khoikhoi (o Khoekhoen o Kwena), literalament « òmes dels òmes », se nomenan aital eles meteisses per oposicion a sos vesins d'Africa Australa los Bochimans, que dison Sankhoï. Aquestes dos pòbles — que lo primièr viu d'elevatge e lo segond de caça e culhida — parlan de lengas aparentadas amassadas jol nom de khoisan. Presents en Africa Australa dempuèi un trentenat de milièrs d'ans e autors de gravaduras e pinturas rupèstras remarcablas, foguèron progressivament rebutats per una èrsa banto pendent los tres darrièrs millenis. L'arribada dels colons neerlandeses, uganauds e britanics accentuèt son descreis.
Es als clics caracteristics de las lengas khoisan que los khoikhois deguèron d'èsser designats per l'escai d' « otentòt » pels afrikaners, aqueste tèrme evocant quicòm de percebut coma un quequejadís.


text:
Triangle (constellacion)
Triangulum (en occitan lo Triangle) es una pichona constellacion de l'emisfèri nòrd situada entre Persèu, Andromèda, lei Peis e l'Aret.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Leis estelas de la constellacion dau Triangle foguèron observadas tre l'Antiquitat Auta e rapidament integradas au sen de constellacions. Per exemple, leis astronòm babilonians formèron ambé leis tres estelas de la constellacion actuala e ambé Gamma Andromedae una constellacion dicha Mul.Apin (l'araire). Lei Chinés i formèron una constellacion dicha Grand Generau Celèst. Lei Grècs ancians son a l'origina de la constellacion modèrna que foguèt dicha Triangulum Deltoton dins lo corrent de l'Antiquitat Grèga. Puei, lei Romans l'adoptèron tanben sota l'apelacion latinizada Deltotum. En fòra de la letra deltà, l'associèron tanben ambé l'illa de Sicília e lo deltà de Nil. D'aqueu nom, leis astronòms grècs coma Ptolemèu avián adoptat lo nom de Trigonon que s'estendiguèt pauc a pauc en direccion d'Euròpa Occidentala onte venguèt Trigonum
Au sègle XVII, l'astronòm alemand Johann Bayer li donèt lo nom de Triplicitas and Orbis terrarum tripertitus per desginar lei tres continents d'Euròpa, d'Asia e d'Africa. Puei, apareguèt lo nom de Triangulus Septentrionalis que foguèt utilizat per destriar lei doas constellacions dichas Triangle. Vèrs la fin dau sègle XVII, lo Polonés Johannes Hevelius prepausèt de formar una constellacion dau Triangle Pichon ambé d'estelas vesinas mai sa prepausicion foguèt pas retenguda quand leis astronòms acomencèron d'estabilizar lo traçat dei constellaicons ai sègles XIX e XX.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
Maugrat sa forma caracteristica, lei tres estelas dau traçat de la constellacion an una luminositat relativament febla. Bayer i cataloguèt ansin solament cinc estelas que foguèron completadas per d'apondons de John Flamsteed :
- a Trianguli (dicha tanben Metallah, Mothallah, Ras al Muthallah, Elmuthalleth, Caput Trianguli ò Atria) ocupa la cima dau triangle. Aquò es la causa de sa notacion alfà car es pas l'estela pus luminosa de la constellacion amb una magnitud aparenta de 3,41. Es una estela dobla situada a 64 annadas lutz de la Tèrra.
- B Trianguli (dicha tanben Deltotum ò Deltotron) es l'estela pus luminosa de la constellacion amb una magnitud de 3,0. Es una estela dobla gropant una sota-giganta e una nana jauna similara au Soleu. Lo sistèma es enviroutat per un disc de poussa.
- Y Trianguli es l'estela mens luminosa dau traçat de la constellacion amb una magnitud de 4,03. Situada a 118 annadas lutz, forma una estela multipla optica ambé δ Trianguli e 7 Trianguli que son respectivament situadas a 47 e 235 annadas lutz.
Autreis estelas de remarca[modificar | modificar la font]
En fòra dau traçat principau, d'autreis estelas presentan de particularitats de remarca :
- δ Trianguli es la quatrena estela pus luminosa de la constellacion. En fòra dau sistèma optic format ambé Y Trianguli e 7 Trianguli, es una estela dobla vertadiera formada de doas estelas de tipe solar.
- ι Trianguli es un sistèma doble doble compausat d'una estela jauna e d'una estela blava qu'an tanben una companha.
- R Trianguli es una estela variable de tipe Mira qu'evoluciona entre lei magnituds 5,30 e 12,6 amb un periòde de 266,9 jorns.
Objècts celèsts de remarca[modificar | modificar la font]
L'objèct celèst principau que se pòu observar dins la constellacion dau Triangle es la galaxia espirala M 33 (tanben dicha Galaxia dau Triangle) que fa partida dau Grop Locau ambé la Via Lactèa e la Galaxia d'Andromèda. Pasmens, en causa de son nuclèu pauc luminós e de son extension (70' x 42'), es un objèct malaisat d'observar maugrat una magnitud de 6,7. Aquela galaxia presenta unei nebulosas fòrça estenduda coma NGC 604.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) David Lévy, Guide pratique de l'astronomie, 1995.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Dorsala (geologia)
Una dorsala, o zòna de divergéncia, es un fenomèn geologic caracterizat per doas placas que s'escartan pauc a pauc. Aquò amenusa l'espessor de la litosfèra e causa una remontada de magma entre lei doas placas. Aquela demenicion d'espessor entraïna tanben una baissa de la pression que permet la fusion parciala dei materiaus dau mantèu e la formacion de magma. Puei, aqueu magma en fusion pòu contuniar son camin en direccion de la superficia gràcias ai falhas causadas per la divergéncia dei dòas placas.
Lei dorsalas pòdon se formar dins lei regions oceanicas o continentalas. Pasmens, son pus frequentas au fons deis oceans onte l'espessor de la crosta terrèstra es pus febla. Ansin, existisson 64 000 quilomètres de dorsalas oceanicas activas còntra solament 6 000 situadas sus un continent. Lei principalei son situadas au fons de l'Ocean Atlantic, au fons de l'Ocean Pacific, au fons de l'Ocean Indian e dins lei regions orientalas d'Africa.
Lo volcanisme dei zònas de divergéncia es generalament de tipe efusiu.


text:
Guèrra de Paraguai
La Guèrra de la Tripla Aligança, tanben coneguda com la Guèrra de Paraguai, que s'escadó enter 1864 e 1870 e que ho ua de las mei sanhosas dens l’istòria deu continent american. Que ho pelejada enter Paraguai e las nacions aligadas, qu’ei a díser Argentina, l’Empèri de Brasil e Uruguai.
Lo començament de la guèrra qu’ei estat atribuit ad encausas autants variadas com un sos ehèit deu colonialisme en America Latina, la luta peu contraròtle estrategic suber la region de l’arriu de la Plata, las intervencions brasilianas e argentina dens la politica intèrna d’Uruguai, los interès britanics dens la region e las ambicions expansionistas deu president paraguaian Francisco Solano López.
La resulta de la guèrra que ho la des.hèita de Paraguai. Arron que la Triple Aligança b'aja vençut Paraguai deu punt de vista de la guèrra convencionau, lo conflicte que cabussè dens ua guerrilla de resisténcia qui desbaratore la populacion paraguaiana, ambz civius e militar. Ua estimacion qu’evalua un totau de las pèrtas paraguaianas devudas a la guèrra e a la malautia tant haut com 1,2 milion d’òmis o lo 90 per cent de la soa populacion d’avant la guèrra. Ua auta estimacion que ditz que d’ua populacion hòrta de 1 337 437 d’abitants Paraguai que cadó a 221 709 abitants (28 746 òmis, 106 254 hemnas, 86 079 mainatges) a la fin de la guèrra[1]. Ua estimacion dilhèu mei pròcha de la realitat qui hica las pèrtas paraguaianas de cap a 300 000 òmis dens ua populacion d’avant guèrra de 500 000 a 525 000 abitants[2].
Que caló annadas a Paraguai entà remete’s d’aqueth caòs e deu desequilibri demografic on b’èra cadut ; çò qui èra estat nominaument la purmèra republica d’America deu Sud qu’avó lo parat de causí’s lo son purmèr president elejut pas sonque en 1993. En Brasil, la guèrra qu’ajudè a acabar dab l’esclavatge, que he pujar l’armada dinc a ocupar un ròtle clau dens l’esfèra publica e que causè ua pujada rueinosa deus deutes publics, qui demandèn annadas entaus tornar pagar e mermant atau la creishença economica deu país. La guèrra que miore Argentina de cap a ua modernizacion. Après de la guèrra, aqueth país que vadó lèu la nacion latinoamericana la mei rica, ua posicion qui perdore quauques decennis arron. Per Uruguai, que ho lo darrèr còp que Brasil e Argentina be joguessin un tau ròtle d’intervencionisme dens la soa politica interiora.


text:
Eritrèa
Eritrèa es un país de la Bana d'Africa, vesin de Sodan a l'oèst, d'Etiopia al sud e de Jiboti al sud-èst. Es limitat per la mar Roja a l'èst. Aquel país a obtengut son independéncia d'Etiopia en 1993. Dempuèi, aqueles dos païses se liuran una guèrra esporadica.
Sa capitala es Asmara.
Lo gentilici es eritrèu -èa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
La region d'Eritrèa foguèt mencionada per lo premier còp dins un document egipcian dau sègle XXV av. JC. Assostava alora divèrsei reiaumes que participavan au trafecs comerciaus de la Mar Roja a partir dau pòrt d'Adulis. Lo pus ancian foguèt lo Reiaume de D'mt que se situava dins lo nòrd de l'Etiopia actuala e dins lei regions centralas d'Eritrèa. Dins lo corrent dei sègles seguents, foguèt remplaçat per d'autrei reiaumes centrats sus aquelei regions. Lo pus important foguèt lo Reiaume d'Aksum que dominèt la region dau sègle I ap. JC au sègle X.
Après la disparicion d'Aksum, la region passèt dins l'esfèra d'influéncia de l'Empèri Etiopian que l'utilizan coma accès a la mar. En parallèl, lo pòrt de Massaua remplacèt lo pòrt d'Adulis coma centre economic. Ocupat per leis Otomans en 1560, foguèt utilizat per organizar d'incursions còntra lei populacions crestianas dei regions interioras. Aqueleis expedicions, conjugadas ambé l'influéncia dei marchands musulmans entraïnèron l'islamizacion progressiva dei plans e dei regions litoralas.
La colonizacion italiana[modificar | modificar la font]
En 1882, aprofichant lo declin otoman e la volontat britanica de blocar leis ambicions francesas en Jiboti, Itàlia poguèt crompar Assab. Puei, tres ans pus tard, totjorn ambé lo sostèn de Londres, ocupèt Massaua. Aquel ensems formèt en 1890 la colonia d'Eritrèa. Leis Italians prenguèron pauc a pauc lo contraròtle dau litorau e l'utilizèron coma basa per envaïr Etiopia en 1896. Pasmens, aqueu projècte mau capitèt totalament e l'armada italiana subiguèt una desfacha restontissenta a la batalha d'Adua.
Après la revirada de l'invasion d'Etiopia, leis Italians negocièron ambé lei poissanças vesinas la definicion dei frontieras de sa colonia. Puei, ne comencèron lo desvolopament e l'esplecha ambé l'objectiu de'n faire una colonia « modèl ». Ansin, organizèron la construccion d'infrastructuras importantas coma un camin de fèrre entre Massaua e Asmara, un ret de rotas ò un ret d'aigatges.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, Eritrèa foguèt ocupada per lei Britanics a l'eissida de la batalha de Keren (28 d'abriu de 1941). A la fin de la guèrra, Roma perdiguèt sei colonias e lei venceires deguèron resòuvre la « question d'Eritrèa ». En 1947-1948, una enquista internacionala foguèt organizada per estudiar l'existéncia d'un sentiment nacionau eritrèu. Pasmens, sei conclusions foguèron negativas e la region foguèt donc restacada a Etiopia amb un estatut d'autonòmia. Ansin, en 1952, maugrat l'oposicion de la màger part deis abitants, l'ONU creèt una federacion gropant Etiopia e Eritrèa sota la direccion dau negus.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
La guèrra d'independéncia[modificar | modificar la font]
Etiopia adoptèt una politica d'assimilacion de la populacion eritrèa e anullèt son estatut autonòm en 1962. Pasmens, aquela politica agravèt l'ostilitat de la populacion. Ansin, en 1961, un Frònt de Liberacion d'Eritrèa (FLE), gropant sustot d'etnias musulmanas, comencèt de menar una guerilha còntra lei tropas etiopianas. Puei, dins lo corrent deis annadas 1970, una segonda guerilha, lo Frònt Popular de Liberacion d'Eritrèa (FPLE) d'inspiracion marxista, jonhèt a son torn lo combat. En 1977, ocupavan la màger part dei zònas ruralas.
Pasmens, lo regime de Haile Mariam Mengistu refusèt de laissar l'independéncia. Gràcias au sostèn de l'URSS, organizèt en 1978-1979 d'ofensivas per reconquistar lei regions tengudas per lei guerilhas. Lo FPE foguèt durament desfach durant aquelei combats e perdiguèt son importància. En revènge, lo FPLE capitèt de gardar lo contraròtle de la region de Nafka. En 1982, i arrestèt una novèla ofensiva. Puei, abandonèt son ideologia socialista per se raprochar deis Occidentaus en 1987. L'annada seguenta, enregistrèt una victòria importanta a Afabet avans de conquistar Massaua (febrier de 1990) e Asmara (mai de 1990). Son cap, Issayas Afeworki, formèt alora un govèrn provisòri que proclamèt l'independéncia lo 27 d'abriu de 1993 a l'eissida d'un referendum.
De l'independéncia a la guèrra còntra Etiopia[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, lo FPLE venguèt lo Frònt Popular per la Democracia e per la Justícia (FDPJ). Pasmens, aqueu nom empachèt pas Issayas Afeworki d'establir un regime fòrça autoritari. En parallèl, Eritrèa deviá faciar de problemas economics fòrça important per menar la reconstruccion d'un país devastat per un trentenau d'annadas de guèrra. Ansin, de tensions l'opausèron rapidament au govèrn etiopian a prepaus de questions economicas e de la definicion de la frontiera entre lei dos estats.
En mai de 1998, una guèrra comencèt après l'ocupacion de certanei sectors contestats per de soudats eritrèus. Fòrça saunós, aqueu conflicte s'acabèt en mai de 2000 per una desfacha eritrèa que perdiguèt pauc a pauc lei territòris revendicats per lei dos país. L'armada etiopiana ocupava alora un quart dau territòri etiopian entraïnant la fugida de 650 000 abitants. De mai, de 19 000 a 69 000 soudats èran estats tuats durant lei combats (còntra 34 000 a 70 000 mòrts per l'armada etiopiana) e 75 000 Eritrèus foguèron expulsats d'Etiopia. Una fòrça internacionala foguèt creada per assegurar lo mantenement de l'alta-au-fuòc mai sa mission s'acabèt en 2008. Dempuei sa partença, de tensions vivas demòran lòng de la frontiera.
Eritrèa dempuei 2000[modificar | modificar la font]
Dempuei la fin de la guèrra, lo regime d'Issayas Afeworki es relativament isolat en causa de son autoritarisme que li vau l'ostilitat dei poissanças occidentalas. D'efèct, la constitucion de 1997 e leis eleccions previstas son totjorn suspendudas per lo govèrn e leis accusasions de violacion dei Drechs de l'Òme se multiplican. De mai, dempuei 2009, lo país es somes a de sancions dei Nacions Unidas en causa de son sostèn a diferentei guerilhas d'Africa de l'Èst. Franc de Qatar e quauqueis estats interessats per lei ressorsas minieras dau territòri eritrèu (Sud-Africa, China, Canadà...), Asmara a donc gaire d'aliats.
L'armada e lo FPDJ son donc lei dos pielons dau desvolopament nacionau e son cargats de desvolopar l'industria miniera, leis activitats portuàrias e lo torisme. Durament tocada per la crisi economica de 2008 e la demenicion dei prètz dei matèrias premieras, l'economia eritrèa se redreiça dempuei 2012. Pasmens, aquò es pas encara sufisent per redurre la pauretat e plusors miliers d'abitants contunian de s'enfugir cada annada en direccion d'Euròpa ò d'Orient Mejan.


text:
Arès
Dins la mitologia grèga, Arès (en grèc ancian: Apnς) es un dels enfants de Zèus e d'Èra e lo dieu de la guèrra,. Los romans l'identifican coma Mart.
Son origina es pas ellèna, mas ven de la region salvatja de Tràcia. Los grècs avián ja d'autres dieus guerrièrs, coma Atena, mas Arès es diferent: es capriciós, brutal e sanguinari. Atal pels grècs, que veneravan l'equilibri e l'intelligéncia li donèron pas gaire d'importància. Dins totes los combats que fa amb Atena, o quitament amb los mortals com Eracles o Diomèdes, es totjorn en fracàs. Aquò mòstra cossí los grècs preferissián una combinason de fòrça e d'intelligéncia fàcia a la fòrça bruta d'Arès.
Dins sos amors, al contrari, aguèt un grand succès. S'aparièt amb de divessas (coma Afrodita), de ninfas (Armonia) e de mortalas (coma Aglaura) e aguèt fòrça enfants. Los mai celèbres son Èros, Deimos, Antèros e las Amazonas.
Es abitualament representat montat sus un carri de guèrra. Pòrta l'Èlme d'aur, l'escut, es cobèrt d'una armadura de bronze e son braç es poderós e intrencable. D'abituda es acompanhat de Deimos (La terror), Fòbos (la panica) e Erida (la discòrdia).


text:
Baladent
Baladent (oficialament en francés Balledent) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin. Sos abitants s'apelan los Baladenchons.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : le [lə], la [la], los [luː], las [laː]
- Prononciacion : Ch /ʃ/ ; finala -ria /rjə/


text:
Angicourt
Angicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al fil dels sègles, lo nom del vilatge a pas cessat d'evolucionar. Se'n dénombre pas mens de nòu denominacions : Vungiscurth, Angilicurtem, Ungicurtis, Angicurtis, Angicuria, Anglicuria, Angicort, Angilicurtis, Angicurte. Aqueles nomentaments se son transformats al fil del temps en Angicourt. Se parla del vilatge en los mai ancians tèxtes del abbaye Sant-Vaast de Arras (lo pòble e las siás tèrras n'èran la proprietat).
La legenda vòl que, en 537, sant Vaast #recebre la notícia que Clotaire e la siá maire, Rotilde, l'esperavan a París per usar de los sieus conselhs. Se #retre a la crida del rei, e, en retorn de las siás bonas opinions, #recebre lo pòble de Angicourt. Es egalament dicha #qu'es sus aquelas tèrras #que #nàisser Frédégonde, reina de Neustrie, « Chilpericus Fredegundem duxit uxorem, elegantem e male callidam. Haec in territorio Belvacensi nata Es de familia atque Sancti Vedasti villa Vungiscurth, quam, ut praetulimus, Hlotarius rex dederat nostro patrono » aicí Vungiscurth fach referéncia a Angicourt #que seriá doncas una de las proprietats los mai ancianas de la abbaye doncas qu'ofèrta a l'avesque pauc abans la siá mòrt (540). Lo problèma es que, sus l'afar, las fonts se contradiuen ; es per encobrir #que se parla de legenda.
- Çò qu'es vérifiable, es la donation de las tèrras de Angicourt a la abbaye Sant-Vaast per Théodoric Ier, confirmat l'an 869 per Charles lo Chauve. Lo pòble es doncas una de las mai ancianas possessions de la abbaye Sant-Vaast de Arras (-Calava). Los sègles seguents veiràn lo pòble cambiar de proprietari a divèrsas recuperacions (per donation entre abbayes sustot) per fin finala tornar als fraires artésiens.
Çò de mès d'interessant es que lo abbaye va erigir Angicourt e las siás tèrras en prévôté. Se o sap mercés a una confirmation dels dreches de sant Vaast facha per l'avesque de Beauvais, Guido, en 1084. Los fraires del abbaye nomenavan un prévôt #que i aviá administrat per un dels fraires del abbaye. Aquel darrièr se desplaçava pas jamai sus las tèrras de la prévôté. D'en un autre luòc, i i aguèt pas jamai de fraire en residéncia a Angicourt ; la prévôté aviá pas del temps que pauc d'importància.
Angicourt, Entre los Modèl:Xe s e Sègle XIs se constituiguèt dins tèrras (per donation de tèrras alentour). Lo prévôt vendrà alavetz un personatge important : al Sègle XIV, del temps que la prévôté prospère, lo prévôt emplís de nombrosas missions. Es lo representant del abbaye davant los tribunals de París, es administrador del collègi de Arras e a lo privilègi de pas aver de comptes a retre #qu'al abbé, a #que ret visita unas fes per an. Es d'en un autre luòc assistit per un tinent (en ajudant) en rason de lo sieu sojorn frequent a París, e s'a un excedent de recèptas, pòt ne dispausar per la crompa de decoracions de la glèisa. Al Sègle XIV, lo prévôt es doncas un autentic senhor. Malgrat aiçò, pauc de traces subsisteixen de la prévôté antany prospère. Sembla qu'aquel siá en rason d'un rapid déclin dempuèi lo Sègle XV. Una dolenta gestion e de nombroses postièrs politics semblan èsser las rasons d'un rapid déclin dempuèi lo Sègle XV e fins al Sègle XVII.
Es cap a 1687 #qu'un nòu prévôt a nomenat per metre de l'òrdre en las questions de la prévôté ; qualques intradas son quitament alavetz dégagés per la prévôté. Es l'arribada de la revolucion francesa #que signa la fin de la prévôté de Angicourt.
Pas subsisteix uèi del prestige de Angicourt que lo doble portail de las bastissas de la prévôté (Sègle XIII) e la glèisa paroissiale Sant-Vaast (Modèl:XIIe s e Sègle XIIIs), modèl d'arquitectura gotica e de proporcions exemplars (per çò qu'es de la comuna).
Au fil des siècles, le nom du village n'a cessé d'évoluer. On en dénombre pas moins de neuf dénominations : Vungiscurth, Angilicurtem, Ungicurtis, Angicurtis, Angicuria, Anglicuria, Angicort, Angilicurtis, Angicurte. Ces nominations se sont transformées au fil du temps en Angicourt. On parle du village dans les plus anciens textes de l'abbaye Saint-Vaast d'Arras (le village et ses terres en étaient la propriété).
La légende veut que, en 537, saint Vaast reçut la nouvelle que Clotaire et sa mère, Rotilde, l’attendaient à Paris pour user de ses conseils. Il se rendit à l’appel du roi, et, en retour de ses bons avis, il reçut le village d’Angicourt. Il est également dit que c’est sur ces terres que naquit Frédégonde, reine de Neustrie, « Chilpericus Fredegundem duxit uxorem, elegantem et male callidam. Haec in territorio Belvacensi nata est de familia atque Sancti Vedasti villa Vungiscurth, quam, ut praetulimus, Hlotarius rex dederat nostro patrono » ici Vungiscurth fait référence à Angicourt qui serait donc une des propriétés les plus anciennes de l’abbaye puisque offerte à l’évêque peu avant sa mort (540). Le problème est que, sur le sujet, les sources se contredisent ; c'est pour cela que l'on parle de légende.
Ce qui est vérifiable, c'est la donation des terres d'Angicourt à l'abbaye Saint-Vaast par Théodoric Ier, confirmé en 869 par Charles le Chauve. Le village est donc une des plus anciennes possessions de l'abbaye Saint-Vaast d'Arras (Pas-de-Calais). Les siècles suivants verront le village changer de propriétaire à plusieurs reprises (par donation entre abbayes notamment) pour finalement revenir aux moines artésiens.
Le plus intéressant est que l'abbaye va ériger Angicourt et ses terres en prévôté. On le sait grâce à une confirmation des droits de saint Vaast faite par l'évêque de Beauvais, Guido, en 1084. Les moines de l'abbaye nommaient un prévôt qui était administré par un des moines de l'abbaye. Ce dernier ne se déplaçait jamais sur les terres de la prévôté. D'ailleurs, il n'y eut jamais de moine en résidence à Angicourt ; la prévôté n'avait alors que peu d'importance.
Angicourt, entre les Modèl:Xe s et Sègle XIs va se constituer en terres (par donation de terres alentour). Le prévôt deviendra alors un personnage important : au Sègle XIV, alors que la prévôté prospère, le prévôt remplit de nombreuses missions. Il est le représentant de l’abbaye devant les tribunaux de Paris, il est administrateur du collège d’Arras et a le privilège de n’avoir de comptes à rendre qu’à l’abbé, à qui il rend visite une fois par an. Il est d’ailleurs assisté par un lieutenant (assistant) en raison de son séjour fréquent à Paris, et s’il a un excédent de recettes, il peut en disposer pour l’achat d’ornements de l’église. Au Sègle XIV, le prévôt est donc un véritable seigneur. Pourtant, peu de traces subsistent de la prévôté jadis prospère. Il semble que ce soit en raison d'un rapide déclin dès le Sègle XV. Une mauvaise gestion et de nombreux facteurs politiques semblent être les raisons d'un rapide déclin dès le Sègle XV et jusqu'au Sègle XVII.
C'est vers 1687 qu'un nouveau prévôt est nommé pour mettre de l'ordre dans les affaires de la prévôté ; des revenus sont même alors dégagés par la prévôté. C'est l'arrivée de la révolution française qui signe la fin de la prévôté d'Angicourt.
Il ne subsiste aujourd'hui du prestige d'Angicourt que le double portail des bâtiments de la prévôté (Sègle XIII) et l'église paroissiale Saint-Vaast (Modèl:XIIe s et Sègle XIIIs), modèle d'architecture gothique et de proportions exemplaires (par rapport à la commune).


text:
Behemoth
Behemoth es un grope de black e de death metal polonés format en 1991. Lo grope es considerat coma l'un dei fondadors dau genre black metal. Despuei l'album Demigod, Behemoth jòga mai una musica de genre death metal amb un aspècte ben pus dirècte e complèxe, e abandona un pauc l'aspècte sorn caracteristic dau black metal. La màger part deis albums de Behemoth son orientats sus de tèmas satanics e tanben de referéncias a d'autors coma Aleister Crowley, John Milton, William Blake e Howard Phillips Lovecraft.


text:
Haití es lo pus paure país d'America e de l'Occident. Aproximativament 80% de la siá populacion viu jol lindal de pauretat e 54% viu en de condicions abjèctas de pauretat[2].
Malgrat la recuperacion recenta de la siá economia, amb una creissença positiva en 2005, quatre tempèstas tropicalas en 2008 daissèron de damatges importants dins la siá infrastructura de transpòrt e lo sector agricòla. Lo país espèra l'anullacion de 525 milions de dolars del sieu deute exterior en 2009, dins lo programa d'ajuda als païses extrèmament endeutats[2].


text:
Istòria de Belgica
Los primièrs abitants coneguts del territòri de l'actuala Belgica foguèron los òmes de Neandertal, 400 000 ans abC., dins la region de Mòsa. Dempuèi 30 000 ans abC. l'Homo sapiens abita la region.
Lo nom de Belgica ven del latin Belgica, de Belgæ, los bèlgas antics, nom d'un pòble indoeuropèu (bensai germanic o pus probablament italic[1]) qu'abitèt la region. Tanben los cèltas abitèron dins la region.
Los romans, comandats per Juli Cesar, ocupèron la region en l'an 54 abC..
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bernard Sergent (1995) Les Indo-Européens, histoire, langues, mythes, París: Payot, p. 84-85.


text:
Ludwig Boltzmann
Ludwig Boltzmann (Viena, 20 de febrier de 1844 - Tybein, 5 de setembre de 1906) foguèt un fisician austrian. Aguèt un ròtle major dins lo corrent dau sègle XIX sus lo desvolopament de la termodinamica gràcias a son òbra en fisica estatistica e sus l'adopcion dau concèpte d'atòm.
Obtenguèt un doctorat de l'Universitat de Viena en 1866 gràcias a una tèsi sus la teoria cinetica dei gas. Puei, estudièt dins divèrsei vilas austrianas ò alemandas onte poguèt seguir lei cors de Bunsen, Kirchhoff e Helmholtz. A partir de 1869, acomencèt d'ensenhar mai sei relacions conflictualas ambé d'autrei fisicians — generalament ostils a sa defensa dau modèl atomic — minèron sa santat mentala entraïnant unei periòdes de depression ò temptativas de suicidi. De mai, en causa d'aquela ostilitat, sei trabalhs conoguèron pauc de desvolopaments durant sa vida. En revènge, après sa mòrt e la confirmacion de l'existéncia deis atòms, divèrsei fisicians majors coma Max Planck ò Albert Einstein utilizèron son òbra per estudiar lo raionament dau còrs negre ò l'efècte fotoelectric.
Un cratèr lunar es dich cratèr Boltzmann en son onor.


text:
Sultanat de Malaca
Lo Sultanat de Malaca foguèt un sultanat malai independent de 1400 a 1511 centrat sus l'estat actuau de Malaca. Se formèt vèrs 1400 a l'iniciativa d'un sultan rebèl de Singapor. Venguèt una crosiera comerciala importanta dins lo Sud-Èst d'Asia e ocupèt una partida importanta de la peninsula de Malàisia, deis illas Riau e de de Sumatra. Favorizèt tanben lo desvolopament e l'implantacion de la cultura malai dins la region. Pasmens, en 1511, sa capitala foguèt atacada e conquistada per lei Portugués. Lo darrier sultan deguèt s'enfugir mai Malaca e son territòri contunièron de gardar una identitat pròpria importanta. Formèron a l'ora d'ara un reiaume de la federacion de Malàisia.


text:
1441
Aquesta pagina concernís l'an 1441 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Fin de l'insureccion e de la guèrra civila organizada per Ah Xupan còntra la dinastia dei Cocomes de Mayapan que dominavan la peninsula de Yucatan dempuei la premiera mitat dau sègle XIII (après una revòuta acomençada en 1221). La màger part dei Cocomes foguèron tuats e Mayapan, darrier grand centre urban maia, foguèt pilhada, cremada e abandonada. Un periòde novèu de guèrras recurrentas entre ciutats-estats acomencèt fins a 1461.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fondacion dau monastèri de Debre Metmaq dins la region de Tegulet per lo negus Kwestantinos Ièr (1434-1468).