text:
La Rèula
La Rèula ( La Réole en francés) es una comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 977, una carta designèva un priorat devath lo nom de Squirs, çò que correspond a la data oficiala de fondacion de la ciutat. En 1004, Abbon, teologian e abat de Fleury-sur-Loire, cargat de tornar botar òrde au priorat, on se coneishèva problèmas de disciplina, estut tuat dens una bacsarra. Enterrat e venerat coma martir, sent Abbon es hestejat lo 13 de novembre, anniversari de son assessinat. En 1190, Ricard Còr de Leon aufrit lo bastiment de l'ostau de vila per recompensar los borgés de lur fidelitat. En 1224, Loís VIII de França balhèt l'autorizacion d'edificar lo castèth de las Quate Sòrs. Pendent la Guèrra de Cent Ans, La Rèula estut assiejada mantun còp.
En 1629, la fortaressa estut desmantelada sus òrde deu cardinau de Richelieu. Après un novèth sacatge pendent la Fronsa, susvingut la pèsta en 1654, apui de 1678 a 1690 ; per aquera rason, lo Parlament de Bordèu divut s'exiliar a La Rèula. Es en 1790 que los monges dishèren definitivament lo priorat.
En 1793, la comuna fusionèt damb la parròpia de Sent Anhan. La Rèula vingut caplòc de districte apui sos-prefectura, çò que damorèt dincas a 1926.


c: text/html

text:
Apatosaurus
Er Apatosaurus siguec un genre de dinosaure dera familha des diplodocids que visquec en eth jurassic tardiu en Nòrd-America e que pesaua ues 30 tones. Era un sauropòde gran - eth sòn nom vò díder reptil faus - damb un còth long e un cap petit. Apatosaurus auia de minjar tostemps èrbes baishes ath torn d'un estanh més tanben es huelhes des arbes nauts.
Aguestes, es arringaua damb es sues dents en horma d'espilhes e es tragiaua senceres. Era planta era digerida en eth estomac a on i auien, de segur, petites peires tà ajudar ena digestion (que s'aperen es peires estomacaus o gastrolits).
Eth cap der Apatosaurus adara se cre qu'era com eth deth Diplodòcus. Eth còth ei mès prim, damb 15 vertebres ligades as costilhes. Shens dubte es muscles ancorauen aguesti e permetien qu'eth còth demores fermaments ligat. Es costats des vertebres deth còth e es de darrèr hormen cauitats (pleurocoels) que serveishen tà leujar eth pes total d'aguesti creatures gigants.
Es espines deth còth, maugrat que son plan cortes, comparades damb es de darrèr amassen totun damb muscles poderosi e damb ligaments tà enauçar eth còth. Coma en es Diplodòcus, es espines proches dera base deth còth son divisades pera mitat e, de segur, que dauen un ligam massiu mès que no pas còrrer pes luges.
Era esqueleta[modificar | modificar la font]
Es vertebres de darrèr son mens elaborades qu'es vertebres deth còth mès an espines plan nautes qu'auien de ligar ben hòrt es muscles. En es malucs, cinc des vertebres se fonduzen amassa tà hormar un supòrt massiu pes ossi dera pelvis tà transméter eth gran pes deth cos entas, sons pès grans tanben coma colones.
Era coa ei plan longa tà ua bèstia que caminaua a quate pates (se coneishen 82 vertebres d'un solet individú). Es pates son bastides de horma plan massiva e coma colones ta sostiéner eth pes d'aguest animal gigantal. Es pès son relativaments corts coma es d'un elefant. Ena pata de deuant un det a ua arpa més longa qu'era des aute quate dets. Era pata de darrèr a tres dets damb arpes e dus que son redonds.
Era planta deth pè ei egau as des elefants. An un muscle fibrós tà ajudar ena caminada coma se fosse un talon des umans. Atau, es dets der elefent demoren pas plans sus eth tèrra quan camine, mès demoren sus un muscle fibrat que hé un angle damb eth terra. En desvolopar açò, es elefants an solucionat aguest problema tà caminar.
Cada viatge qu'enaucem eth noste talon demorem desequilibrats pr'amor que tot eth pes demora suportat sonque per un solet pè. Açò cansa plan e es sabates mos ajuden a non cansar-nos pas. Es elefants hen atau mès demorarien plan cansats se caminassen coma nosati. An desvolopat ua auta horma de caminar diuersa ara nosta. Es sauropodes que heien, de segur, atau. Es pès son plans e auien ua mena de talon fibrat ta'ls ajudar a caminar.
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Apatosaurus33.jpg
Hont: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vergüei-Vièlanava
Vergüei-Vièlanava (Burgue-Erreiti en basco, Bergouey-Viellenave en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Baisha Navarra e en Lauhire, istoricament dens lo ducat de Gramont. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Qu'apartien au "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Qu'ei traversada per l'arriu de Bidosa.
Las comunas tòcatocantas que son Arancon au nòrd-èst, La Bastida a l'èst, Arrauta-Sharrita a l'oèst e Ilharre, Labets-Biscai e Mansparrauta au sud.
Vergüei e Vièlanava de Bidosa que hasèvan part deu ducat de Gramont. Las roïnas deu purmèr castèth deus Gramont (sègle XIau) que son enqüera visiblas a Vièlanava de Bidosa. Arancon, Vergüei e Vièlanava de Bidosa que s'unín lo 1 de genèr de 1973 entà formar ua sola comuna, mes Arancon tornar vadó independent lo 15 de noveme de 1977.
Somari
Evolucion demografica[modificar | modificar la font]
L'agricultura e lo neurissatge que son la basa economica de la vila.
Las hèstas que s'i celèbran lo 15 d'agost e las hèstas patronaus a la fin de julhet.
De véder[modificar | modificar la font]
- au sègle XIIau, los Gramont que i bastín un castèth, uei lo dia aroïnat.
- los ostaus ancians Sallahart 1585, Apathe 1673 e Barnetche.
- lo pont d'estil roman suber Bidosa : que compta quate arcs e, com d'autes ponts d'estil roman deu Bascoat francés (Sent Estève de Baigòrri...), qu'ei modèrne ; las purmèras mencions que'n son deu sègle XIIau ; las rèstas mei ancianas, que son deu XVIIau.
- lo molin suu pont de Vièlanava que data deu sègle XII ; qu'estó reabilitat au XVIIau.
- lo lavador.
- la glèisa de Sant Jaume (sègle XIIIau), reabilitada au sègle XIX. Que's tròba au ras deu Camin de Sant Jaume. Qu'ei monument istoric peu portic romanic, per la sacristia deu sègle XVau e peus veiriaus de sant Jaume e de Joana d'Arc.
- la glèisa de l'Assompcion (sègle XIX) : qu'a tres veiriaus, un confessionau, ua Via Crucis e cinc estatuas.
- las estèlas discoïdaus deu cemitèri.
Referéncia[modificar | modificar la font]
D'après lo "Diccionari toponimic de las comunas de Lanas Baish Ador" per Benedicta Boyrié-Fenié .


text:
1
Session 1994
Epreuve écrite du baccalauréat général
Série L
Langue vivante II
OCCITAN
Durée de l'épreuve : 3 heures
Lo mainatge que se neja e lo mestre d'escòla.
Quela fabla vos vai mostrar
Que vau mielhs agir que parlar ;
La vos vau dire tota entieira.
Un jòune petit estordit,
Gingant au bòrd d'una ribieira,
Li tombet la testa primieira.
Per bonaür, 'n aubre qu'era qui
Après Dieu, li sauvet la vita.
Mas sa transa pertant ne fuguet pas petita.
Eu credava coma un beu sord,
Eissiclava coma 'n aublaire:
Me nege ! Au secors ! Au secors ! "
Per azard, certan preceptor,
Que 'viá 'na lenga de pelhaire,
L'entend, s'aprocha gravament.
E l'apostròfa a contratemps.
" Visatz, se disset-eu, quela petita busa !
Quel estordit ! Queu saletat !
Dins quau pastís quò s'es gitat !
Après quò charjatz-vos de parieira canalha !
N'es-quò pas malaürós que falha
Que daus mestres, jornalament,
Velhen subre de tala gent ?
Paubres parents ! Paubras familhas !
Coma ieu planhe vòstra sòrt !
Si vos ne 'viatz mas de las filhas,
Vos transiriàn-t-elas si fòrt ? "
Quand eu 'guet 'chabat sa morala,
Nòstre predicator ben bravament davala,
Pren lo mainatge e lo metet a bòrd :
De n'ò pas far pustòst, pas vrai qu'eu 'guec ben tòrt?
Ieu blaime aici mai de gents qu'òm ne pensa :
Tot babilhard, tot ablor; tot pedant.
Diriatz que le Bon-Dieu a beneisit l'enjança,
Car, de segur, lo nombre n'es plan grand.
Vos ne podriatz jamai tener lor lenga ;
Au luec d'agir, ilhs ne fan mas parlar.
2
E ! mon amic, comença a me sauvar ;
Après tu faràs ton arenga.
J. FOUCAUD
,
Fablas Chausidas (1809)
NOTA
: v. 11 eissiclava : 3° pers. ind. imp. d'eissiclar, "jeter des cris perçants".
aublaire : "hautbois".
v. 11 lenga de pelhaire : " mauvaise langue ", litté. " langue de chiffonier ".
QUESTION I : COMPRENESON DEL TEXTE
l. Resumatz la fabla.
2. En que podem dire que quela fabla es 'na pita comedia ?
Montratz-lo en citar lo texte.
QUESTION II : EXPRESSION PERSONALA.
l. Ensajatz de caracterisar lo preceptor.
2. Desvelopatz vòstra pensada sus 'n'ideia dau texte qu'auretz chausida.
QUESTION III, COMPETENCIA LINGUISTICA.
l. Mettre au présent, puis au futur, le passage compris entre les vers 7 et 10.
2. "Ilhs ne fan mas parlar". (v. 37).
Ecrire une phrase dans la logique du texte en imitant cette structure.
3. "Diriatz" (v. 34) ; donner deux autres façons d'exprimer la tournure impersonnelle.
4. -"aublaire" (v. l1 )... "pelhaire" (v.14) ; donner deux substantifs formés avec le même suffixe ;
- "babilhard" (v. 33) ; donner deux adjectifs qualificatifs formés avec le même suffixe.
5. Traduire les vers 4 à 16.
3
LA CANHÒTA DEU CURE DE MONTESTRUC
Nadau arribava. Aqueth ivèrn èra bien rude
ende
(1) las praubas gents. La campanha èra tota
blanca e lo cèu gris. La nèu avèva esfaçat los camins e cargava las teuladas. Las brancas
baishavan lo cap. Ua maishanta bisa shiulava. Las bèstias de la horèst s'estujavan dens las tutas.
Pas un petit ausèth. Lo mendre brut s'entenèva de lonh. Davant la grana cheminèia, on bruslava la
soc de Nadau, lo curè de Montestruc escrivèva lo sermon. Au costat d'eth, ua petita canhòta. Coma
la craba que sabetz "èra solida dambe son petit morre, sas aurelhas ponchudas, son péu lusent,
negre e blanc, doç coma la seda. E dambe aquò, amistosa intelligenta ! "Un amor de petita
canhòta". Espiava son mèstre coma ua persona. Aurén dit que volèva l'ajudar a hèr lo sermon. Tot
d'un còp, tustan a la pòrta. "Entratz !". E se presenta un praube vielh, tot croishit, dambe ua barba
blanca dinc a l'estomac. Portava ua grana pelerina e lo capuishon èra rabatut sus son f ront.
Apujat sus un baston, lo viatjador freta sons esclòps contra lo mur ende hèr
càiger
(2) la nèu.
- Barratz viste la pòrta, praube òme ! Devetz aver hame e bien fred !" E lo brave curè bota sus la
taula tot çò qu'avèva dens lo bufet. Quan lo mendicant
avoc
(3) bien sopat, lo curè lo
hesoc
(4)
vénguer au costat d' eth. Lo vielh se trobava urós de presentar las mans e los pès au huec batalhèr.
La Coqueta pausa las patas suu jolh de la visita.
- Pensi, mossur curè, qu'avetz ua aimabla companha !
- Es vertat. Lo manca pas que la paraula.
- L'ac pòdi balhar ! Èi un gran poder !
Soi pas lo mendicant que cresetz. Passi dens las maisons ende saber on son las bravas gents... Vos
dirèi que fòrça còps los praubes me receben bien milhor que los riches". En parlar, se tira de la
pòcha ua bagueta negra. Balha dus petits còps suu cap de la canhòta. "Batala, baratinus !...".E
l'òme dispareish au miei d'ua humada !
- Adishatz, mossur curè !" ça ditz la Coqueta.
L'istoèra
hesoc
(4) viste lo torn deu vilatge. Las gents galaupèn sus la plaça. Cadun volèva enténer
la canhòta de mossur curè, la canhòta que parlava coma ua persona. Aquesta coneishèva tot lo
monde. Disèva un mot a l'un, un mot a l'aute.
Armand Laporte
(Armanhac) Gasconadas
(1) entà, per
(2) càder, tombar
(3) 3e pers. sing. prétérit de "aver"
(4) 3e pers. sing. prétérit de "hèr, har"
I. Compreneson deu tèxte
I.1. Compreneson globau :
I.1.1 On e quan se debana l'accion ?
I.1.2 Presentatz los personatges.
4
I.2. Compreneson apregondida
:
I.2.1 Explicatz las diferentas encausas qui pòden motivar lo curèr ad arcuèlher tant de plan au
mendicant.
I.2.2 Descriver lo contraste entre l'ambient deu "dehòra" e deu "dehens"
II. Expression personau
II.l. Expression miei gabidada.
- A la fin deu conte, la canhòta qu'a trobat la paraula ; e podetz descríver çò que poderé díser aus
poblants rencontrats capvath los camins deu vilatge : un mot entau sacristan, un aute entà un paisan
; un enfin entau carnicèr.
II.2. Expression libre
- Lo vielh deu raconte qu' ei un tipe uman. Aqueth ivèrn, lo monde qu'an pres consciéncia de la
preséncia deus "desbrombats" de mei en mei nombrós. Descrivetz exemples de solidaritat qui avetz
podut conéisher dens aqueth encastre, en diser çò que'n pensatz.
III Competéncia linguistica
III.l. Explicatz l'expression.
"huec batalhèr"
III.2. Analisatz "ça" dens la frasa :
"Adishatz, mossur curè" ça ditz la Coqueta.
III.3. On poderetz hicar enonciatius dens aquesta frasa :
"Es vertat. Lo manca pas que la paraula". ?
III. 4. Transformatz la frasa "L' ac pòdi balhar . . . que los riches" a l'estille indirècte :
Lo mendicant que ditz...
III.5. Hicar au present de l'indicatiu lo paragraf I de Nadau dinc a de lonh.
5
LO CAP DEL CAMIN
Lo fum monta tot dreit dins aquela nuèit encara violetada. Luènh de pertot, amb sas quatre
muralhas
crincadas
(1) sul ràc, amb lo bòsc darrièr coma un ridèl de velós, amb aquel fum que fa
coma una bàla de
saniçon
(2) en dintrant dins la bruma, la bòrda sembla plan un castèl.
Un castèl, tan petit que siá, espauruga totjorn dins la nuèit, sobretot quand aquel lum jaunastre que
lusis suls carrèus vos gaita venir. Sembla uèlhs.
Mas, uèlhs de qué ?
Cristòl a pas talent. Va d'un costat e de l'autre coma si carrejava quicòm, coma si se'n tornava sens
res.
S'es
assietat
a
la
taula
e
a
daissat
tombar
lo
cap
dins
las
mans.
E tot d'un còp, coma un caval que reguitna, sarra las dents, se lèva, fot un còp de punh sus la taula
coma si aquel cap de punh devià èstre un senhal.
- Anam véser, ditz.
Se'n va cap a defòra e ...
E l'Angèla, sens bruch, sens cridar, sens trucar, es apareguda al caire de la pòrta.
Se son gaitats. Son demorats totis dos atal, dreits, plan dreits perque Cristòl s'es redreiçat coma un
vim
(3). Baissa los uèlhs e torna gaitar l'Angèla.
Se ditz :
-
Es
pas
a
ela
de
parlar.
Ela
espèra.
Alavetz
li
a
fait
signe
de
dintrar.
Es dintrada e li a dit : - Te remèrcii plan. Cristòl es demorat sens dire res, ensajant de trapar
quicòm que vòlga dire quicòm. A pas trapat res. Es ela qu'a dit :
- Veni.
- Veni per totjorn.
Aprèp un silenci mai long :
- Si me vòls.
Aprèp :
- Si as pas desbrembat.
E aprèp :
- Si m'aimas encara.
S'es assietat. L'Angèla a vist qu'aviá los uèlhs lusents, qu'una gota se destacava petit a petit, per
redolar lo long de la gauta. S'es mes a plorar coma un mainatge. Ela a passat la man sul sieu cap.
E es anada estisar lo fòc.
Peire Gougaud
6
Nòtas
:
(1) crincacas : quilhadas.
(2) saniçon : "seneçon" èrba
(3) vim : planta plegadissa "osier"
I - COMPREHENSION DU TEXTE
1 · Que conta aquel tròç de roman ? (situacion, temps, luòc, personatges, eca ...)
2 · En justificant vòstras responsas per de citacions, precisatz dins quin estat d'esperit se tròban
Cristòl e Angela.
II - EXPRESSION PERSONNELLE
1 · Comentar los images de las sièis primièras linhas.
2 · Imaginatz las rasons que menèron los personatges a la situacion presentada (un cinquantenat de
mots)
3 · Cossi pòt virar aquel rescontre ? (en un centenat de mots).
III - COMPETENCE LINGUISTIQUE
1 · Quines mots coneissètz de la familha de "espauruga". Emplegatz-ne un dins una frasa que
clarifique son sens.
2 · Completatz :
Veni per totjorn si me vòls
si me voliás
si m'aviás volguda.
3 · Botatz al passat las linhas 7 e 8 : "Cristòl a pas talent ... dins las mans " e la linha 21: "Cristòl ...
quicòm.
4 · Prepausatz una revirada francesa de la linha 33 a la linha 37.


text:
Dieus olimpians
Los dius olimpians son las divinitats grègas que, segon la mitologia, demòran sul mont Olimp.
Se noirisson d'ambrosia e de nectar, e engendron d'autres dieus. Davalon a vegada sus Tèrra d'entres los mortals, per los ajudar, los punir, mas tanben per s'unir, engendrant atal de miègdieus o eròis.
Tradicionalament, lo canon olimpian es limitat a dotze, sièis dieus e sièis divessas. La lista d'aqueles pasmens varièt segon las epòcas, e son al total quatorze diferents. Zèus, Èra, Poseidon, Arès, Ermès, Efèst, Atena, Apollon e Artèmis son totjorn comptats dins los dotze. Son completats per Estia, Demetèr, Afrodita, Dionís e Ades, que lor preséncia es variable.
Omèr, entre autres al cant I de l’Iliada, fa allusion a un lengatge dels dieus diferent d'aquel dels mortals, quora explica que l'Ecatonquire Briarèa se nomena Egeon dins la lenga dels dieus[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Omèr, I, 401-406.
Article connèxe[modificar | modificar la font]
- Dii Consentes, equivalent roman


text:
21/05/2016
Per ma fe, de Jan-Peire Reidi
Me rapele que, dins las annadas 1960, faguí entrar un Sovietic dins Nòstra-Dama la Granda a Peitieus au moment que la messa ’chabava. « Onà rabòtaiet ! », çò-ditz nòstre òme, plan estonat. « L’egleisa trabalha ! » I aviá un brave moment que, dins son país, las egleisas, manca benleu quauqu’unas, « trabalhavan » pus ! Ne’n avian fait daus garatges, daus ’taliers, sabe iò, o ben las avian esbolhadas. Aüei, las egleisas russas emb lurs pitits clochiers que semblen daus onhons, las vielhas mai las nuòvas, « foncionen » mai que jamai ; passen pas fauta de pòpes mai de cresents.
Quo es pas coma nòstras pitas egleisas dau país que son dubertas nonmas de temps en temps per un entarrament. Si i a pas dins lo borg quauqua femna que las drueba tots los jorns, las quitas egleisas romanicas classadas « monuments istorics » demòren barradas. Los toristas o la gent que vòlen prejar e far bruslar un cierge saben pas ente damandar la clau.
Sabem tots que la practica religiosa se perd en França, enquera mai que dins lo temps, quante la Republica e l’Egleisa se fasian la guerra. Los vielhs curets que se’n van son pas remplaçats. Mas chausa estonanta, ’quelas egleisas sens pestre, ente la gent venen pus gaire prejar ensemble, que òm podriá creire abandonadas, òm las veu pas sovent s’abolir. Se’n tròba plan, de la gent, cresents o pas, per s’esmòure de lur estat e cherchar daus sòus quante la teulada pren l’aiga, que los murs comencen de flurir o de se fendre. Dins las grandas vilas, pas de que migrar : un curet d’una vila mejana administrada per la mança me disiá que, per’dobar l’egleisa, aviá quitament pas mestier de damandar.
S’es vut, au segle passat, que los clochiers de quauquas pitas chapelas « florons de l’art romanic » clinavan dau costat que volian tombar, que los traus e los chabrons eran purits, que l’aiga entrava de pertot, quitament per las fenestras sens vitraus. E ben, aüei, ne’n tròben daus sòus per las ’dobar. Veiquí, dau jorn a lendeman, una associacion per « la sauvagarda de la chapela », daus donators, me lo prumier, que suerten lur carnet de checs, de las subvencions que ’rieben de la region e de l’Euròpa aprep quauquas annadas, dau concerts en estiu. Un quite deputat comunista pren sus son indemnitat parlamentària per restaurar una orguena. Pertant, quo es pas ren, ’quelas reparacions ! Quo es dau trabalh d’especialistas de tornar far chantar las colors daus vitraus, de desvelar aus plafons los imatges biblics de las frescas e de far surtir de las peiras daus chapiteus de las figuras fantasticas que ne’n comprenem pas totjorn lo sense. Fan pus aisat per decidar la gent de sauvar « lo patrimòni bastit » que non pas « lo patrimòni naturau » dau país o ben « lo patrimòni immateriau » de nòstra linga occitana. Anatz far la questa per sauvar d’autres « bastiments istorics », daus chasteus o daus molins per exemple, veiretz la diferença !
Dins Li Rouge dóu Miejour (Lei Roges dau Miegjorn), lo « felibre roge » dau segle dietz-e-nòu Felix Gras descris la festa e la ceremonia organizadas en 1791 per la reünion d’Avinhon a la França, aprep los cinc segles que lo Comtat fuguet una terra de la papautat. Los tres « administrators » venguts de París avian enginhat de far despendre la pita clòcha dau « pichot clouchié sus lo mitan dau Palais di Papo » « per bèn marca que li Papo avien plus rèn a vèire dins la Ciéutat Avignounenco ». La fola sus la plaça dançava la farandòla e credava « Viva la França, a bas lo Legat ! ». Mas, quante la gent vegueren los obriers l’atacar au pau-fer, ’quela « pichoto campano d’argent que sounavo rèn que pèr li Papo », e la davalar estachada emb una còrda, fugueren coma sumsits, sentiren « uno empressioun tristo, uno angouisso que pesavo sus lou cor » e crederen pus « Viva la Nacion ! ». Los administrators parisians cresian que la clòcha representava lo poder dau papa, e ren de mai, mas era un signe sacrat e identitari lotjat dins l’arma e lo còr daus abitants de la vila, revolucionaris o pas, crestians o pas. ’Quela violéncia facha a la pita clòcha daus papas era mai que una insulta a la vila, era un sacrilegi que faudriá benleu paiar un jorn. D’autres imperialistas dietz-uech segles en arreir, los Romans, avian compres que faliá laissar tranquillas las divinitats e las chausas religiosas localas.
Me damande si nautres, aüei, fasem pas de nòstras egleisas voidas parier coma lo Avinhonencs de lur pita clòcha. Nos som benleu eslunhats de la religion, mas nòstras egleisas fan totjorn partida de nòstre univers. Mai si la gent van pus gaire dedins, las egleisas demòren totjorn mai o mens daus signes que portem au trasfons de nautres.
Beucòp de chapelas dau segle dotze fugueren paiadas en partida emb los sòus de senhors que torneren pas de la Crosada. Fugueren levada per prejar. D’alhors, lo bastiment era una pregiera a se tot sol, virat vers Jerusalèm, emb son clochier que voliá tucar lo ceu. Los mestres bastisseires seguian las proporcions dau nombre d’aur e las mesuras daus mestres maçons presas sus lo còrs uman (lo poce, lo pè, la cobdada) servian per crear, a lur idéia, un imatge de la perfeccion divina. Lo trabalh, lo temps e los sòus que la gent donavan per las bastir eran una pregiera. E nautres ?
A Javerlhac, lo 14 dau mes de mai de 2016
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text: La Batalha de Korsk, coneguda coma Operation Zitadelle pels alemands (Operacion Ciutadèla en occitan) es una de las batalhas màgers sul Front de l'Èst de la Segonda Guèrra Mondiala. Demòra la batalha de fòrças coirassadas mai granda de totis los temps e inclutz la jornada pus costosa en pèrdas aerianas dins l'istòria. L'operacion es una ofensiva alemanda qu'aviá per tòca de trencar lo sortent de Kursk per encerclar las fòrças sovieticas. Los sovietics, que se dobtavan de las intencions alemandas, preparèron lo terren, se defendèron e passèron a la contraofensiva.


text:
Aeronautica
L'aeronautica es la sciéncia o disciplina en relacion amb l'estudi, la concepcion e la fabricacion dels aparelhs mecanics pesucs capables de s'auçar en vòl o las tecnicas de contraròtle d'avions. L'aeronautica inclutz una branca nomenada aerodinamica. Aquela branca estúdia lo movement de l'aire a l'entorn dels objectes en movement, coma los avions. Aquelas doas brancas son una partida de la sciéncia fisica.
Se deu pas confondre aeronautica amb aviacion (que se referís a la gestion dels avions), emai que en practica frequentament s'utilize un tèrme per se referir a l'autre.
Somari
Los començaments de l'Aeronautica[modificar | modificar la font]
Plan abans lo començament de l'aventura scientifica de l'aeronautica, las gents avián idèa de desvolopar de biaisses de volar. Dins la legenda grèga, Icar e son paire Dedal construiguèron d'alas de plumas empegadas amb de cera, e s'escapèt de la preson. Alara Icar, meravilhat, volèt tròp prèp del solelh, la cera se fondèt e se desfaguèron las alas, casèt a la mar. Quand se comencèt d'estudiar scientificament lo biais de volar, se comencèt de comprendre la basa l'aerodinamica, de mena primitiva. Coma scientifics que comencèron d'estudiar l'aeronautica i a Leonardo da Vinci. Da Vinci estudièt lo vòl dels aucèls per desvolopar d'esquèmas de las primièras maquinas volantas al sègle XV ApC. Sos esquèmas, coma per exemple l'Ornitoptèr, faguèron fracas quand s'ensagèt en practica. Las maquinas de batement d'alas que se dessenhèt èran tròp pichonas per s'auçar pro, o alara trop pesugas per èsser accionadas pels umans. Malgrat que l'Ornitoptèr venguèt un tèma d'interès per de scientifics passionats, aquel instrument foguèt remplaçat pel planaire al sègle XIX.
Sir George Cayley dessenhèt de modèls de planaires en 1804; lo primièr planaire amb equipatge, lo "Coachman Carrier", s'aucèt en 1853. Volèt pendent prèp de 130 mètres traversant una val a Brompton-by-Sawdon, prèp de Scarborough, ambedós dins lo comtat de Yorkshire, en Anglatèrra.
Aeronautica modèrna[modificar | modificar la font]
La recèrca dins l'aeronautica modèrna es subretot contrarotlada per d'entrepresas independentas e d'universitats. Existisson tanben, divèrsas agéncias de govèrn qu'estúdian l'aeronautica, coma la NASA, als Estats Units d'America e l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA) en Euròpa
Engenhariá aeronautica[modificar | modificar la font]
L'engenhariá aeronautica es un camp de recèrca, dessenh, fabricacion e manteniment en bon estat de productes coma los avions, missils e satellits espacials. Es en relacion amb los camps scientifics de l'Aerodinamica, Materials, Tecnologia, Estructuras dels avions e Mecanica dels fluids.


text:
Ajuda:Cossí tornar nomenar una pagina
Cambiar lo nom una pagina consistís a cambiar son títol. Las principalas motivacions d'un renomenatge son :
- lo títol respècta pas las convencions de nomenatge de Wikipèdia ;
- lo títol conten una fauta d’occitan ;
- lo títol descriu mal lo subjècte tractat per la pagina.
Per cambiar lo nom d'una pagina, cal utilizar l'onglet cambiar lo nom al som de la pagina. Sols los visitors identificats qu'an un pauc d'ancianetat (veire çai dejos) an accès a aqueste onglet.
Los efièches d'un renomenatge son :
- la pagina es renomenada ;
- s'existís, la pagina de discussion es renomenada ;
- una pagina de redireccion es automaticament creada jol nom original.
Lo renomenatge fonciona pas s'existís ja una pagina jol nom novèl, exceptat s'aquesta pagina es una redireccion vèrs l'ancian nom e que conten pas qu'una linha dins son istoric.
Levat lo cas evocat çai sus, se lo nom novèl prepausat es ja utilizat per títol d'una autra pagina o redireccion, se pòt demandar la supression d'aquesta pagina o redireccion sus Wikipèdia:Paginas de suprimir.
Somari
Aprèp lo renomenatge[modificar | modificar la font]
Un còp un renomenatge efectuat, lo trabalh es pas acabat. En efièch, cal d'una part corregir las redireccions doblas, e d'autra part corregir los ligams menant vèrs la pagina abans renomenatge (qu'es a present una pagina de redireccion), que deuriá ara menar dirèctament vèrs la pagina renomenada.
Error correnta[modificar | modificar la font]
Copar-empegar l'ensemble del contengut d'un article dins un autre al luòc de cambiar lo nom es interdit. En efièch, dins aqueste cas, l'istoric de las modificacions demorariá estacat a l'anciana pagina. Or, aqueste istoric ten luòc de notícia de copyright, es el qu'indica los autors de cada pagina.
Utilizaires novèlament enregistrats[modificar | modificar la font]
Se sètz enregistrat pas que dempuèi pauc de temps, podètz pas cambiar lo nom d'una pagina. Pacientatz qualques jorns / setmanas e, en esperant, demandatz a qualqu'un d'autre (un utilizaire prèst a ajudar per exemple) de cambiar lo nom de la pagina.
Renomenatges en massa[modificar | modificar la font]
Se vòstra demanda concernís un nombre de paginas important, per cambiar lo nom d'un biais sistematic, adreçatz-vos a un robòt sus Wikipèdia:Bòt/Requèstas


text:
Saint-Michel-de-Maurienne
Saint-Michel-de-Maurienne en arpitan (Saint-Michel-de-Maurienne en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Accident ferroviaire de Sant-Michel-de-Mauriana l'an 1917 (425 mòrts)
- Massacre de otages pels Alemands en agost 1944
- Accident ferroviaire de Saint-Michel-de-Maurienne en 1917 (425 morts)
- Massacre d'otages par les Allemands en août 1944


text:
Wikipèdia:Demandar una illustracion
Abans de demandar un imatge
- Podètz consultar la banca de donadas de Wikimedia Commons que centraliza los documents utilizables sus totas las wikis. Podètz tanben cargar vòstres documents pròpris dins la banca (atencion als dreches d'imatges).
- Podètz verificar s'es possible de trobar una illustracion dins de ressorsas liuras de drech.
- Se demandatz pus precisament una fòto, existís tanben la pagina wikifotografs e mai la dels fotografs d'òbras d'art
- Existís un Talhièr Grafic, qu'a per objectiu de melhorar las illustracions de l'ensemble de las Wikipèdias.
- Per de questions concernent la politica de las illustracions sus Wikipèdia, los autres utilizaires, las tecnologias, e divèrses subjèctes qu'an trach e l'ajust d'imatges, utilizatz puslèu la tavèrna.
Per demandar un imatge
- Es preferible de far la demanda sus Commons, ont vòstra requèsta a mai d'escasenças d'abotir. Sus Commons, la demanda se fa en anglés de preferéncia.
- Se i a pas encara de categoria per vòstra demanda d'imatge, ne podètz crear una (respectatz l'òrdre alfabetic) en ajustant l'entèsta convenabla. Per exemple : === Categoria novèla === o ==== Soscategoria novèla ====
- Formatatge de la demanda : vaquí una suggestion de presentacion per demandar una illustracion, mas podètz l'adaptar !
Levar una demanda tractada Podètz levar una demanda :
- Se l'imatge demandat es estat fornit
- S'avètz postat vos-meteis la demanda
Lista de las demandas d'illustracions[modificar la font]
Los articles seguents an fach l'objècte d'una demanda d'illustracion; s'avètz una d'aquestas illustracions, alara podètz la cargar, l'ajustar a l'article en question, levar la demanda de la lista.
Ajustatz aquesta pagina a vòstra lista de seguit se sètz fotograf o se sabètz dessenhar e volètz èsser prevengut de las demandas novèlas.


text:
Francés Ièr de França
Francés I (Conhac, lo 12 de seteme, de 1494 – Castèth de Rambouillet, lo 31 de març, de 1547) que ho un rei de França coronat a Rems en 1515.
Durant lo son regnat que desvolopè las arts en important l'estil de la Reneishença italiana, qu'establí (dab l'ordonança de Villers-Cotterêt) l'emplec de la lenga vulgara (lo francés) en lòc deu latin peu actes legaus, que ganhè la famosa victòria de Marignan suber las òsts soïssas e que ho lo rivau de Carles I d'Espanha e V d'Alemanha e deu son empèri.
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- Carta grafica pas indicada
- Personalitat francesa del sègle XVI
- Personalitat del Regim Ancian
- Prince de sang reial francés
- Monarca de la Renaissença
- Dinastia dels Valés
- Guèrras d'Itàlia
- Personalitat de Nòva França
- Ostatge
- Cavalièr de la Cambaliga
- Comte d'Engoleime
- Rei de França
- Naissença en 1494
- Decès en 1547


text:
Lo laboratòri CLLE-ERSS de l'Universitat Tolosa-Joan Jaurès prepausa BaTelÒc, una basa textuala en lenga occitana qu'amassa d'òbras escrichas del sègle XIX a l'ora d'ara.
Aquel còrpus es la resulta d'annadas de trabalh. Recampa d'òbras de mai d'un genre (roman, teatre, poesia, conte, premsa...) e aculhís la variacion grafica e dialectala. Los tèxtes son encodats segon los formats estandard de constitucion e de difusion de còrpus (format XML, nòrma TEI P5).
L'accès a aquelas donadas es essencial pels estudis lingüistics, car son necessàrias per bastir un diccionari general de la lenga occitana, per las recèrcas en literatura, en sciéncias umanas, en didactica e per l'ensenhament de la lenga.
BaTelÒc a pas per tòca de prepausar un còrpus de referéncia de l'occitan, mas de fornir als utilizaires un ensemble de tèxtes pro larg per que cadun i pòsca seleccionar los que li permetràn de se bastir son còrpus de trabalh. Prepausa una interfàcia de consultacion amb un motor de recèrca.
Pel moment, la basa conten 95 tèxtes (3,37 milions de mots) de 49 autors diferents. Serà enriquida regularament.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
L'economia de Sant Marin es fòrça dependenta del torisme e del sistèma bancari. Malgrat que la republica siá pas un membre oficial de la Zòna Èuro se permetèt a Sant Marin d'utilizar l'Èuro coma moneda nacionala en vertut d'acòrdis amb lo Conselh de l'Union Europèa, e poguèt i estampar lo sieu pròpri dessenh nacional.
Lo torisme representa mai de 50% del PIB, mai de tres milions de visitaires en 1997. Son tanben importants lo sector bancari, l'electronica e la ceramica. Los principals produches agricòlas son lo vin e lo formatge.
Los sagèls postals, sonque valids per la republica, son majoritàriament venduts per la filatelia en representant una importanta font de revenguts.


text:
Categoria:Instrument de musica
Aquesta categoria recampa principalament los instruments de musica, mas tanben, los accessòris abitualament associats (enche, còrda, diapason, plectre, etc.).
- Los articles concernent la fabricacion, l'entreten, las tecnicas e los espleches de la factura instrumentala (fabricacion dels instruments de musica) e sos mestièrs associats, son recensats aicí.
- Los articles concernent la votz, en tant qu'instrument de musica, son recensats aicí.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 10 soscategorias, sus un total de 10.
A
- ► Accessòri de musica (1 P)
- Aerofòn (6 C, 4 P)
C
- Instrument de còrdas (4 C, 11 P)
- Cordofòn (3 C)
I
- Instrument de clavièr (3 C, 3 P)
- ► Instrument de musica a percussion (1 P)
- Instrument de musica classica (2 C, 13 P)
- Instruments del mond (7 C)
M
T
- ► Tecnica de jòc instrumental (3 P)


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Estivada 2010
Aller à la page : 1, 2, 3, 4
1 Estivada 2010 le Lun 26 Avr - 23:26
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
2 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 2:24
Cerièra de Mai
Trobador !!
QUI oblidèt sas baskets al campatge ?
3 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 7:49
fredoc
Occitan Warrior
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
4 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 11:22
Danís
Adjudant
Cerièra de Mai a écrit:Aquò rai, ieu çò que m'interessariá vertadièrament de saber es :
QUI oblidèt sas baskets al campatge ?
Ah ?
5 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 11:43
Sokolovic
Trobador !!
6 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 12:14
admin
Trobador !!
fredoc a écrit:Jo ne sèi pas enqüèra si i serèi. Mes si hèm un aperitiu deu fòrum,
que'm poderé convéncer. Que i voi viéner mes entà har quauqu'arren mei
que de pintar.
Viéner ad un aperitiu entà har quauqu'arren mei que de pintar... Minjar de cacauèt ?
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
7 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 12:37
fredoc
Occitan Warrior
Vertat qu'èra drin cona la mea frasa.
Que voi diser que m'agradaré de har quauqu'arren mei. Dilhèu e i serèi entau tribalh, mes que poderèi tanben ajudar a l'organizacion d'aqueth aperitiu.
Ne seré pas possible d'aver un taulèr ?
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
8 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 12:39
Danís
Adjudant
Un estand, fau quauqu'un per lo tenir en permanencia, e io vòle pas...
9 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 12:59
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
10 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 20:48
Marxelin
Occitan Warrior
11 Re: Estivada 2010 le Mar 27 Avr - 20:51
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
12 Re: Estivada 2010 le Ven 30 Avr - 17:52
Marxelin
Occitan Warrior
13 Re: Estivada 2010 le Ven 30 Avr - 18:32
Mertyl
Occitan Warrior
Espèri qu'aurem un emplaçament amb l'associacion Totenòc per mostrar un pauc tot lo trabalh qu'es fach sul web, que siá Wikipèdia, Wikiccionari, OpenOffice, Firefox e los autres logicials. Mas se cal fisar subretot de Wikimedia France que nos deu estampar de papièrs en occitan e se los avèm pas coma l'an passat..
Qual que siá tot aquò se farà sens ieu un còp de mai, un jorn vau arrestar de trabalhar e anar a 2 quilomètres de Milhau sus Larzac e parlar a las fedas tota la jornadas.
14 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 3:15
Einucent
Occitan Warrior
@Mertyl, projetar un DivX chas tu costa ren, lo far en public es reglamentat, se jamai se ne'n mainan, qu'es per projetar un film siá EN occitan siá d'un cineaste identifiat occitan, en clar vese Piget mas aprèp ? tot los biais se te los vas pas tannar tras lo mlès de decembre d'avant, qu'es pas la pena, los jostítols s'en foten.
Ai pas de detalh sus lo biais que s'i van prenèr per s'installar, semblaria que van desplaçar lo site sus la part dau parc qu'es mai pròcha dau centre e deure daissar la part que costeja lo parcatge. Quid de l'accès a la sala debas ?
Si de non per lo juèc de la debuta, La Talvera a pas jugat a Rodès dempuèi lo darrièr album.
Dempuèi 2-3 ans se seguran d'aver 'na serada dau mens que l'i a 'na programacion may "hard 'n heavy" lor faguèt 10 ans per descubrir Sonoloco, espere que lor ne'n prendra mens per pensar a programat Hantaoma.
15 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 3:41
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
16 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 10:41
fredoc
Occitan Warrior
Einucent a écrit: espere que lor ne'n prendra mens per pensar a programat Hantaoma.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
17 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 10:42
Sokolovic
Trobador !!
Anem, Zou ! Totei au Pòrt Vièlh per festejar l'Olimpic !
18 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 11:24
Danís
Adjudant
Einucent a écrit:Per quilhs que pensan a damandar un stand e que lo faguèren pas qu'es pus la pena. Responsa costumiera : tot es reservat. Damandèi en febrièr e me diguèren en abriu qu'era complet. Stand Forum, Tot en Òc… podem obledar.
Podetz oblidar per Tot en Òc, òc, questa annada falia s'i prener en avança per reservar son emplaçament, quitament s'an ensaiat d'en balhar au mai de monde possible. Per lo forum, fau veire, i a mejan pense d'aver quauquarren, mas de temporari, io me sente pas de tenir un estand tota la setmana. Me pense tot parier que per Tot en Òc podetz prener un bocin de taula de l'IEO qu'aurà ujan un grand chapiteu (coma IDECO avant) qu'amassara totas las seccions. Tot en Òc es mai o mens afiliat a l'IEO non ? (enfin, aviatz fach l'amassada de formacion chas ilh a Tolosa)
Non solament quo es paiant los drets de difusion, mas quo es pas balhat ! Per contra, sia pas segur que s'i prenhan tant d'abora per la programacion daus films : vist que i a pas besonh de lo virar (manca project excepcionau), sufis de lo comandar un mes avant...de tot biais, lo cadre exista, pòden ben passar çò que vòlen...Einucent a écrit:@Mertyl, projetar un DivX chas tu costa ren, lo far en public es reglamentat, se jamai se ne'n mainan, qu'es per projetar un film siá EN occitan siá d'un cineaste identifiat occitan, en clar vese Piget mas aprèp ? tot los biais se te los vas pas tannar tras lo mlès de decembre d'avant, qu'es pas la pena, los jostítols s'en foten.
Einucent a écrit:Ai pas de detalh sus lo biais que s'i van prenèr per s'installar, semblaria que van desplaçar lo site sus la part dau parc qu'es mai pròcha dau centre e deure daissar la part que costeja lo parcatge. Quid de l'accès a la sala debas ?
An obtengut que las òbras previsda comencessen nonmas apres quela Estivada. Tot se fara ujan sus lo mesme terrenh, mas emb quauquas modificacions mai o mens majoras (notadament per los estands e la granda scena).
I a de l'ideia ! An jugat en 2006, me sembla, 'quò fai benleu 4 ans...Einucent a écrit:Si de non per lo juèc de la debuta, La Talvera a pas jugat a Rodès dempuèi lo darrièr album.
Aquò per contra, misaria pas dessus...Einucent a écrit:Dempuèi 2-3 ans se seguran d'aver 'na serada dau mens que l'i a 'na programacion may "hard 'n heavy" lor faguèt 10 ans per descubrir Sonoloco, espere que lor ne'n prendra mens per pensar a programat Hantaoma.
Dins lo off benleu ?
De tota faiçon lo programa deu surtir la setmana que ven, auras pas long d'esperar per zo saubre !
19 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 13:52
fredoc
Occitan Warrior
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
20 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 21:51
Alh Òli
Occitan Warrior
fredoc a écrit:A jo que m'agradaré de véder grops com Nadau, Lou Dalfin, Fabulous Trobadors, Joan Francés Tisnèr, La mal coiffée, Marty, Joanda...entà cambiar un pauc, ne'us vedem pas pro sovent.
Sens oblidar Moussu T, Mauresca e Lo Còr de la Plana
21 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 22:10
Marxelin
Occitan Warrior
22 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 22:29
Cerièra de Mai
Trobador !!
• Sarg, d'Eydolon, es dins lo staff…
• Eydolon es programat ongan, dins lo quite in cresi ben…
• Sarg ven de dintrar dins Stille Volke
• Los membres de Stille Volke son una part bèla d'Hantaoma…
Doncas…
23 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 23:23
joan_cavalier
Trobador !!
Aprep soi segur que veirem pas Lou Dalfin (son pas a la tasta de totes los sòçis de l'organisacion d'ont certs jota la desencusa de s'amargar darrier Castan, son lo monde los mai embarats que coneissi e son autocentras sus lo lor biais de pensar (sia om es d'accordi amb els, sia om es un fasciste) tant coma lor desagradara de veser lo servitor vòstre, que passara (pensi) per l'Estivada (benleu pas l'Estivada tota que dins lo meteis temps i'aura l'Ase d'Alegre dins valadas e que me fau una crisi de manca de valadas) mas que passara (al mens per passar beure un pastaga al stand de l'OPM qu'amb lo MAtieu C. sem pas totjorn d'acordi en lenguistica, mas qu'al pastaga es pas la meteissa lemonada lol)
E a mai que pensi que la meuna primiera cronica a l'estivada sera de la mena "Cedric se fait (encore) des Amis"
Amistats
Cedric
24 Re: Estivada 2010 le Dim 16 Mai - 23:30
Danís
Adjudant
fredoc a écrit:A jo que m'agradaré de véder grops com Nadau, Lou Dalfin, Fabulous Trobadors, Joan Francés Tisnèr, La mal coiffée, Marty, Joanda...entà cambiar un pauc, ne'us vedem pas pro sovent.
Alh Òli a écrit:
Sens oblidar Moussu T, Mauresca e Lo Còr de la Plana
Ten, istòria de chamnhar un pauc, podem tanben lançar lo juec : los-gropes-que-tot-lo-monde-pensen-que-son-passats-sabe-pas-quantben-de-còps-a-l'Estivada-mas-en-fach-son-jamai-venguts... E 'quò a l'aer de ren, mas podem aver de las suspresas...Desjà per çò que poria i aver un pitit liam emb la programacion de questa annada...
25 Re: Estivada 2010 le Lun 17 Mai - 2:00
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
26 Re: Estivada 2010 le Lun 17 Mai - 7:54
fredoc
Occitan Warrior
Cerièra de Mai a écrit:Pels que lor agradariá de veire Hantaoma programat, es pas impossible per 2011/2012, perque :
• Sarg, d'Eydolon, es dins lo staff…
• Eydolon es programat ongan, dins lo quite in cresi ben…
• Sarg ven de dintrar dins Stille Volke
• Los membres de Stille Volke son una part bèla d'Hantaoma…
Doncas…
Fantastic grop, Stille Volk.
Ua petita correccion , mes ne te'n voi pas, non parlas pas gascon :
"...de Hantaoma"
Mercés per respectar la "H aspirada" deu gascon !!!!
Abans de'm har atacar de totas parts que voi precisar qu'ei umor, enfin...que cau totun préner en compte la mea remarca, que soi professor.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
27 Re: Estivada 2010 le Lun 17 Mai - 12:08
Marxelin
Occitan Warrior
28 Re: Estivada 2010 le Lun 17 Mai - 15:00
Cerièra de Mai
Trobador !!
Segur, auriái pas escrit « d'Fantaoma » ! Cal rasonar atal non ?fredoc a écrit:"...de Hantaoma"
Mercés per respectar la "H aspirada" deu gascon !!!!
29 Re: Estivada 2010 le Mer 19 Mai - 14:00
Marxelin
Occitan Warrior
30 Re: Estivada 2010 le Mer 19 Mai - 14:13
Mertyl
Occitan Warrior
31 Re: Estivada 2010 Aujourd'hui à 1:25
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3, 4
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Cultura d'Itàlia
La cultura d'Itàlia es reconeguda per son art, sa cultura e divèrses monuments, entre eles la torre de Pisa e lo Colisèu roman; tanben per sa gastronomia (la pizza e la pasta son de plats italians famoses), sos vins, son estil de vida, son elegància, son dissenh, son cinèma, son teatre e sa literatura : tant en poesia, amb de poètas de renom coma Dante, Petrarca, Tasso, Pasolini, Umberto Saba, Cesare Pavese entre autres, o d'autres genres, coma lo roman amb d'autors coma Gianni Rodari o Leonardo Sciascia, e lo teatre coma Dario Fo, titular del Prèmi Nobel ; o la musica (en particular l'opèra).
Lo periòde de la Renaissença europèa comencèt en Itàlia durant los sègles XIV e XV.


text:
Fréthun
Fréthun es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement Vilatge termierèr als impòstes aleugerits situat sul territòri anglés près del reialme de França e del duché de Bourgogne de contunh de l'empèri espanhòl, d'ont lo sieu nom de "free town": vila franca. Los sieus abitants an trucat los Fréthunois e los Fréthunoises. La municipalitat s'estend sus unitat|7.9|km|2}} e compte 1 297 abitants dempuèi lo darrièr recensement de la populacion en datant de 2004. Amb una densitat de 163,8 abitants per km², Fréthun a conegut un net ascens de 19,0% de la siá populacion per çò qu'es de 1999. Environat per las municipalitats de Nielles-lès-Calava, Coquelles e Peuplingues, Fréthun a situat a unitat|4|km}} al Sud-Oèst de Calava la mai granda vila a las alentours. Situat a 5 mètre d'altitud, Lo riu de hames-boucres, lo riu de nielles los calava son los principals corses d'aiga #que travèrsa lo vilatge de Fréthun. La municipalitat es prèpa del parc natural regional dels Caps e Marais de Opale a aperaquí 6 km.
Anciennement village frontalier aux impôts allégés situé sur le territoire anglais à proximité du royaume de France et du duché de Bourgogne puis de l'empire espagnol, d'où son nom de "free town": ville franche. Ses habitants sont appelés les Fréthunois et les Fréthunoises. La commune s'étend sur 7,9 km2 et compte 1 297 habitants depuis le dernier recensement de la population datant de 2004. Avec une densité de 163,8 habitants par km², Fréthun a connu une nette hausse de 19,0% de sa population par rapport à 1999. Entouré par les communes de Nielles-lès-Calais, Coquelles et Peuplingues, Fréthun est situé à 4 km au Sud-Ouest de Calais la plus grande ville aux alentours. Situé à 5 mètre d'altitude, La rivière d'hames-boucres, la rivière de nielles les calais sont les principaux cours d'eau qui traverse le village de Fréthun. La commune est proche du parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale à environ 6 km.


text:
Villes et mairies du District de Bülach (3)
Liste des communes
Kloten
Ville de Kloten, localité de la Suisse de 17 000 habitants.
La mairie de Kloten a une adresse e-mail et un site Internet.
Bülach
Ville de Bülach, localité de la Suisse de 14 000 habitants.
La mairie de Bülach a une adresse e-mail et un site Internet.
Opfikon
Ville de Opfikon, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie de Opfikon a une adresse e-mail et un site Internet.
Wallisellen
Ville de Wallisellen, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie de Wallisellen a une adresse e-mail et un site Internet.
Bassersdorf
Ville de Bassersdorf, localité de la Suisse de 9 300 habitants.
La mairie de Bassersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Embrach
Ville de Embrach, localité de la Suisse de 8 300 habitants.
La mairie de Embrach a une adresse e-mail et un site Internet.
Dietlikon
Ville de Dietlikon, localité de la Suisse de 6 800 habitants.
La mairie de Dietlikon a une adresse e-mail et un site Internet.
Nürensdorf
Ville de Nürensdorf, localité de la Suisse de 4 700 habitants.
La mairie de Nürensdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Glattfelden
Ville de Glattfelden, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Glattfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Winkel
Ville de Winkel, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Winkel a une adresse e-mail et un site Internet.
Rafz
Ville de Rafz, localité de la Suisse de 3 600 habitants.
La mairie de Rafz a une adresse e-mail et un site Internet.
Bachenbülach
Ville de Bachenbülach, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de Bachenbülach a un site Internet.
Eglisau
Ville de Eglisau, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Eglisau a une adresse e-mail et un site Internet.
Höri
Ville de Höri, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Höri a une adresse e-mail et un site Internet.
Freienstein-Teufen
Ville de Freienstein-Teufen, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Freienstein-Teufen a une adresse e-mail et un site Internet.
Rorbas
Ville de Rorbas, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Rorbas a une adresse e-mail.
Hochfelden
Village de Hochfelden, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Hochfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Lufingen
Village de Lufingen, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Lufingen a une adresse e-mail.


text:
1766
Aquesta pagina concernís l'an 1766 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En Birmania, l'annada foguèt marcada per la perseguida de la guèrra d'invasion acomençada en 1765 dins l'encastre de la politica expansionista de l'emperaire Qianlong (1735-1796). Après la revirada de l'annada, una ataca novèla foguèt organizada per l'armada Qing que foguèt tornarmai batuda lòng de la frontiera. Pasmens, aquela desfacha entraïnèt pas la fin de la guèrra. Au contrari, Pequin decidèt de mandar una armada vertadiera dins la region e lo conflicte prenguèt rapidament una amplor importanta (→ 1767).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Formulacion de la lèi de Titius-Bode enonciada per l'astronòm prussian Johann Daniel Titius (1729-1779). Depintava la posicion dei planetas dau Sistèma solar segon una seguida de rason 2. En despiech de son caractèr erronèu (confirmat au sègle seguent per la descubèrta de Neptun), aquela ipotèsi favorizèt la recèrca e la descubèrta deis asteroïdes car prevesiá la preséncia d'una planeta desconeguda entre leis orbitas de Mart e de Jupitèr.


text:
Villes et mairies de État de Bade-Wurtemberg
Liste des communes
Stuttgart
Ville de Stuttgart, localité de l'Allemagne de 600 000 habitants.
La mairie de Stuttgart a un site Internet.
Mannheim
Ville de Mannheim, localité de l'Allemagne de 310 000 habitants.
La mairie de Mannheim a un site Internet.
Karlsruhe
Ville de Karlsruhe, localité de l'Allemagne de 290 000 habitants.
La mairie de Karlsruhe a un site Internet.
Fribourg-en-Brisgau
BADE-WURTEMBERG / FRIBOURG-EN-BRISGAU
Ville de Fribourg-en-Brisgau, localité de l'Allemagne de 220 000 habitants.
La mairie de Fribourg-en-Brisgau a un site Internet.
Heidelberg
Ville de Heidelberg, localité de l'Allemagne de 140 000 habitants.
La mairie de Heidelberg a un site Internet.
Heilbronn
Ville de Heilbronn, localité de l'Allemagne de 120 000 habitants.
La mairie de Heilbronn a un site Internet.
Ulm
Ville d'Ulm, localité de l'Allemagne de 120 000 habitants.
La mairie d'Ulm a un site Internet.
Pforzheim
Ville de Pforzheim, localité de l'Allemagne de 110 000 habitants.
La mairie de Pforzheim a un site Internet.
Reutlingen
Ville de Reutlingen, localité de l'Allemagne de 110 000 habitants.
La mairie de Reutlingen a un site Internet.
Esslingen am Neckar
Ville d'Esslingen am Neckar, localité de l'Allemagne de 91 000 habitants.
La mairie d'Esslingen am Neckar a un site Internet.
Tübingen
Ville de Tübingen, localité de l'Allemagne de 88 000 habitants.
La mairie de Tübingen a un site Internet.
Ludwigsbourg
BADE-WURTEMBERG / LUDWIGSBOURG
Ville de Ludwigsbourg, localité de l'Allemagne de 87 000 habitants.
La mairie de Ludwigsbourg a un site Internet.
Constance
Ville de Constance, localité de l'Allemagne de 84 000 habitants.
La mairie de Constance a un site Internet.
Villingen-Schwenningen
BADE-WURTEMBERG / FORÊT-NOIRE-BAAR
Ville de Villingen-Schwenningen, localité de l'Allemagne de 81 000 habitants.
La mairie de Villingen-Schwenningen a un site Internet.
Aalen
Ville d'Aalen, localité de l'Allemagne de 66 000 habitants.
La mairie d'Aalen a un site Internet.
Sindelfingen
Ville de Sindelfingen, localité de l'Allemagne de 60 000 habitants.
La mairie de Sindelfingen a un site Internet.
Schwäbisch Gmünd
Ville de Schwäbisch Gmünd, localité de l'Allemagne de 59 000 habitants.
La mairie de Schwäbisch Gmünd a un site Internet.
Offenbourg
Ville d'Offenbourg, localité de l'Allemagne de 59 000 habitants.
La mairie d'Offenbourg a un site Internet.


text:
Adolphe Sax
Adolphe Sax (lo Dinan, 6 de noveme de 1814 - lo 4 de heurèr de 1894) que ho un factor d'instruments belga famós per aver inventat lo saxofòn e la soa familha.
Lo son pair qu'èra eth medish factor d'instruments. Mainatge, Adolphe Sax qu'estudiè la flabuta e la clarineta. Que s'installè a París on inventè la familha deus saxorns (en començant per lo bugle - un claron provesit de pistons - puish en continuant dab los menbres los mei graves) e, arron, la deus saxofòn ambs portant lo son nom.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, éd. H & D, 2004.


text:
Alhàs
Alhàs[1] (oficialament en francés Aillas) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Martine Faure, deputada de la 12a circonscripcion de la Gironda


text:
Mikhaïl Gorbachov
Mikhaïl Serguéievitx Gorbatxov (en rus: Mиxaи́л CepréeBич ГopбaчëB, AFI: [gərbəˈtɕof]) (Privólnoie, Russia, URSS, 2 de març de 1931 - ) es un òme politic sovietic qu' exercèt coma secretari general del Partit Comunista de l'Union Sovietica entre 1985 e 1989, e coma president executiu de l'Union Sovietica entre 1989 e 1991.
Resolgudament reformator, Gorbachov inicièt las reformas del modèl comunista sovietic conegudas coma glasnost e perestroika, cap a una liberalizacion economica, culturala e politica. Sa politica exteriora menèt a la fin de la guèrra Freja e per aquò, en 1990 foguèt guerdonat per lo Prèmi Nobel de la Patz.


text:
Vocala dobèrta centrala non arredondida
La vocala dobèrta centrala non arredondida es una vocala emplegada per mantunas lengas parladas. L'alfabet fonetic internacionau a pas de letra oficiala per escriure aqueste sòn. Se representa generalament par "a" qu'es lo simbòu de la vocala dobèrta anteriora non arredondida. Pasmens, s'iè a de besonh de diferenciar la vocala dobèrta anteriora non arredondida de la vocala dobèrta centrala non arredondida, aquesta darrièra pòt èsser escricha ä. Son equivalent X-SAMPA es a_- o ben a_" o ben A_" o ben 6_o (los quatres son possibles).
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es dobèrta, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh dau paladar coma possible
- Son ponch d'articulacion es cantrala, valent a dire que la lenga es au mitan de la boca, a miègcamin entre una vocala anteriora e una vocala posteriora
- Son caractèr de redondetat es arredondit, çò que significa que las labras son pas arredondidas
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan existís dins totes los dialèctes. Es representada per una "a". Pasmens, la a finala atòna se pronóncia [ɔ] (mas tanplan [ə], [a], [u], o se pronóncia pas). En auvernhat e lemosin la a atòna non finala se pronóncia [ɒ] (levat "as" finala o avant una vocala). Dins mantuns dialèctes "au" atòna fa [ɔw]. La [a] se pòt escriure d'autres biais dins cèrts dialèctes dins un drigrama.
Segon los dialèctes, se fa siá [a] (anteriora) siá [ä] (centrala).
Dins las autras lengas[modificar | modificar la font]
Exemple:


text:
Au demiei de las borridas e arreborridas occitanistas qui podem léger regularament, n’i a ua qui m’irrita particularament : l’afirmacion que los gascons medievaus n’escrivèvan pas en gascon senon en « occitan comun». N’ei de segur pas briga vertat, en dehòra deu genre poetic trobadorenc occitan, on s'i èran hicats quauques gascons com d'autes, catalans, aragonés o nòrd-italians.
En seguint, que trobaratz quauques exemples de tèxtes medievaus escriuts en lenga gascona. Que n’i a un heish d’autes qui podetz consultar per l'internet, mercés a un gasconista (au sens qui l'enteni: academic, que non ideologic) american, lo professor Thomas Field de l'Universitat de Maryland (USA), qui n'i a hicat mei de 310 e qui continua de'n penjar. Que'n sia arregraciat!
Que cau tanben arremerciar los bascos, en particular au professor Ricardo Cierbide de l'Universitat de Vitòria-Gasteiz, qui an publicat on line tèxtes en gascon de Sent Sebastian e de Baisha Navarra. Que i trobaratz tèxtes deus interessantissimes, qui cau léger, en particular ua letra redigida en gascon blos peu senescau de Bigòrra e capitani de Lorda, Johan de Bearn. Qu'ei adreçada au rei de Navarra, tanben comte d'Evreus /Evreux, Carles II dit lo Mau o lo Marrit peus francés. Perfèitament bilingüe (francofòne e ispanofòne) qu'èra, aqueth rei. La lenga administrativa emplegada peu rei Carles II qu'èra lo navarrés (lenga iberoromanica de Navarra) qui, a l'epòca, s'assemblava dejà hèra au castelhan, lhevada l'f iniciau tostemps conservada. Totun, la lenga administrativa en vigor hens la partida nòrd deu reiaume de Carles II, la Baisha Navarra, qu'èra lo gascon. La lenga d'aquesta letra que m'interèssa particularament pr'amor n'ei pas de gascon juridic, per un còp, senon ua lenga de quasí tot dia (totun dab l'estile requesit quan t'adreças a un rei). Lhèu que i tornaram mei tard.
Lo prumèr tèxte de la mea lista que remonta a la dusau mieitat deu sègle 12. Que l'èi causit pr'amor qu’ei redigit per un personatge prestigiós : En Ricard, duc d’Aquitània, hilh deu rei Enric II d’Anglatèrra e d’Eleanòr d’Aquitània. Que s’ageish dongas deu futur rei Ricard prumèr d’Anglatèrra, dit Còr de Leon, neishut en 1157 e mort en 1199. La lenga en laquau ei redigida aquera letra qu’ei de gascon maritime (lo gascon dit "néguer"). Que i podem notar en particular la forma maritima de l’article definit femenin le , que non la. Que i trobam tanben quauques "baionesismes" com, per exemple, la forma ciptadan per ciutadan. Notaratz que l’a atòna finau, aquiu, que i èra plan arrepresentada per ua e, en conformitat dab la pronóncia deu gascon occidentau. Aquera grafia de l'a atòna n’èra pas limitada aus tèxtes en gascon maritime, qu’èra pro generau en gascon occidentau e quitament centrau, com ac vederam mei luenh. La j que i ei notada per ua y o ua i, tostemps en conformitat dab la pronóncia gascona. La grafia dou deu mot deu (las duas grafias coexisteishen en aqueth medish tèxte) n’ei pas briga ua grafia afrancesada. Que la tornam trobar hens d’autes tèxtes en gascon de l'epòca, com lo deus archius municipaus de Sent Sebastian (Guipuscoa) (1304), los deus archius generaus de Navarra (Pampalona, Navarra) (1385-sqq) e lo de Moliets (1289) qu’amuisham ací-devath. Que supausi que d'aqueth temps, aqueth mot que's devè prononciar /dœw/ en maritime.
En tot cas, lo men prumèr tèxte, aquiu que l'avetz:
CONEGUDE cause sie a todz aquetz qui son ni qui seran que io R. Filh d’Enric rey d’Anglaterre, comte de Peytau e duc de Guiayne, ey dat e autreyat aus nos amatz ciptadans de Baione costumes e dretz per tustems, los quaus W. comte de Peytau, present Ramon de Martre abesque de Baione, autreia a lor quent (n. b. quan) Baione comensa a hedificar. So es assaber : Que todz hom (totòm) qui es bincut (n.b. vingut, p.p. de vier) a Baione e y biera per estar, sauie que nos l’avem autreiat tote le frenquesse en terre, en mar, e en bosc, e en anes, quant poir anar e tornar per un die. E despuis que an e die aura continuat, saub que qui aqui aura terre, que soubie cascun an los diers que deura au seinhor de le terre. E dous tribails e clams qui aqui se feran, se hom s’en clame au seinhor o a son vicari, aquet qui aura feite le injurie que paguera VI. ss. E se augun estan en Baione s'en volera issir e anar estar en aut log, que aie poder de bener so qu'a, se bener bou. E tods hom qui mei senescaut es, quou deu tier guidat per tote ma terre e outre tant cum pusque. E se per aventure auguns hom fei tort au mei senescaut o ad augun mey .... hom, dou tort prener dret e a beniarlo, quou seguiran tut ; e totz hom qui seguir nou bolera, et paguera sieys ss.E.si-I senescaut, prese le pecunie e hom que no l’age (feit) augun tort a luy ny aus sons, vou anar en augun loc, nou segu (ira lo) poble. E ey establit que totz antz me don hom hun marc d’argent .... per so que hom los demandaue (de) le baleye ; e de cascune nau (que es de le biele de Baione. II.ss. en cascun torn. Autressi ey autreyat aus homis (de Baione que porten por tot ont se boleran) lors pesqueyries chetz costume, si ab homis estrainhs (no) hauen compagnie ; e si ab homis estrainhs hauen compagnie, que pagueran le costume cum avant part. Los eys mes autreyat que lo senescaut qui aqui sera, los fase segrement de thier aquestes costumes. Testimonis son desso : En Fortaner, abesque de Bayonne, en W. Arn. abesque Dacxs, en W. Maino, en ....."
Lo tèxte qui sèc que data de 1289 e que vien de las Lanas (mei precisament de Moliets, en Marensin), alavetz en territòri anglés. La lenga qu'ei enqüèra de gascon maritime.
Notatz tres occuréncias de l'article le en lòc de la: les nostres maisons, le queuseyre (la caucèira) e le costume (la costuma). L'article femenin le qu'ei ua marca deu gascon maritime.
Conegude cause sie a toz acidz (n.b. aquiths = aqueths) qui la present lettre veiran ... que nos fray Helies Amaniu caperan comendador de la mayson dou Temple de Bordeu de Jherusalem et de totes les autres maysons de Guascoyne qui son dou Temple, per nostre agradable ... e de la nostre voluntat, per nos et per nostres successors hauem affiuat a Guiraut de la Perade e assos [hers] e a son ordeinh tot lo casau que lodit Guiraut tie à le Queuseyre (caucèira = horn de caucear) deu Temple e tot l'autre terre de Massanges deu Temple qui mau deudit casau, in tau maneyre que lo dit Guiraut e sons hers et son ordeinh qui lo dit casau ni la dicte terre ab sas aperthienses tieran ni possediran nos deuen dar e pagar de fiu ii ss. de Morlas et 1a garie, pagadeys lo dit fiu totes sen Martins, an per an, à la nostre mayson deu Temple de Moleiz.
Es assaber que lodit Guiraut e sos hers han pres ladite terre hen fiu, au for e a le costume de Marencin; e nos dit fray Helies avenz promes e autreyat audit Guiraut e a sos hers e a son ordeinh per nos et per nostres successors, qui seran per temps, que nos lo thieram la dite terre bone e ferme e estable inperdurablemens, lodit / Guraut e sons hers pagan lodit fiu, cum subdic es.
Tesmons son de queste cause: En Domenjon de l'Esbay, caperan in aquest temps de Moliez; Domenjon dou Traut; Vidau dou Pin trapenadant [?] d'Ax; Laurens de Cauroyre, regnant Hadoard, rey d'Angleterre, A. de Viele, abesque d'Ax.
In testimoniatge de vertat nos dit fray Helies hauem dade audit Guiraut e à sos hers la presente lettre sagerade deu nostre saget.
Dade à Moliez, lo dilus prosiman dauant l'annunciation beate Virginis Marie, anno domini Mo CCo octoagesimo nono.
Lo tresau tèxte que vien de la Gasconha centrau, en Astarac, guaire luenh d’Aush (en territòri francés). Que remonta a 1259. Notatz l'escriba qu' emplega los occitanismes non gascons fraires e paires tà designar monges, en concurréncia dab lo mot pròpiament gascon frai. Aquò qu'explica lo doblon fraile / fray qui trobam en espanhòu, on lo mot fray i ei pres, a tort, per ua abreviacion de fraile. Lo mot espanhòu fraile que provien probablament d'ua adaptacion deu gasconisme fray prengut com a substantiu, lhèu influenciat per fraire. En efèit, la terminason -ay d'un substantiu com fray que soa mei qu'inadaptat en espanhòu qui a besonh d'i hornir, com a minimum, ua e de sosten. Atau, fray, plur frayES > frailes >fraile. De la medisha manèira, los anglés qu'an lo mot friar (monge d'un òrdi mendicant), qui, hòrt probablament, deriva deu mot gascon fray, que non deu normando-francés (frère) contràriament a çò qui solem léger.
La partida en latin a la fin deu tèxte que'nse rebremba Aush qu'èra la sed d'un arquevescat deu quau non depenèvan shens los avescats gascons, senon los de l'ex règne de Navarra (nòrd e sud, Pampalona inclusa) tanben. Aqueth eretatge de la "Vasconia" antiga que durè dinc au sègle 21 (2002).
Conegude cause sie alz presens e als venedors que io Bernard Daubian e ma sor na Alazetz et Gualard, file de la dite Alazetz, donam, autreiam, confirmam totes las terres on queus frais de Sancte Marie de Berdonis tenon en quauque arazon d'en Rotbaut de Sent Xristau deuant lo Gerz e darre lo territori en la onor de Sent Xristau. En sobre tot aizo jo Bernard sobre dit Daubian e ma sor sobredite Alazetz, e sa file sobredite Gualard donam, lauzam e autreiam e confermam e definim toz los dons e las terras quen Espan Daubian nostre paire de a Deu e a Sencte Marie e la maison de Berdones deuant Gerz e darre en la onor de Sent Xristau. Mes ia que B. dit Daubian e ladite ma sor Alazetz e ladite Galard donam e autreiam e confermam e defenim a bona fee tots los dretz que nos i auem ni aueri deuem ni demanar i podem per nulle arazon en las sobre dites terras. Tot aizo cum es sobredit autreiam nos sobre ditz donadors per nos e peus nostres presenz e venedors, e plus quen B. dit Daubian es recebud per fraire per vestir quan a lui plazera en la maison de Berdones e ladite Alazetz es recebude per seror in las causes esperitaus e que a sepulture en la maison de Berdones. De questes causes sobre dites son testimonis : frai Guillems, abad de Pairiac, frai P. de Cortade, prior Berdonarum, frai V. de Ponzan, cellarer maior, frai J. de Seviag, frai A. Guillems de Las, frai A. W. de Laroche, frai Bertran de Laroche, frai Od de Sent Roman, monachi, frai S., granger Desparzag, P. Graas, R. de Laporte, ciutadanz Dauxs, Ramundus Sancii Molier, publicus scriptor civitatis auxitane qui hanc cartam scripsit. Nos frater Willelmus dictus abbas parianer presentibus litteris sigillum nostrum duximus apponendum. Datum apud Auxim in vigilia Sancti Andree, anno Domini MCCL primo, regnante Ludovico rege Francorum, domino Ispano existente archiepiscopo auxitano. E plus que io B. dit Daubian iure sobre sans evangelis que tiere e conservare a bona fee totes aquestes causes sobredites.
Enfin, qu’avetz un quatau texton, ua letra deu comte de Bigòrra (sègle XIII, domèni francés). Acerà, l’a atòna finau que soa intermediària enter /a/ e /œ/, un pòc com l’a atòna deu catalan orientau. Totun, en gascon de Bigòrra, l'a atòna finau que's diferéncia foneticament de l'e atòna finau qui trobam, per exemple, hens lo mot home (gasc. occ. hòmi, uei lo dia grafiat òmi). Tà representar aquesta a atòna finau, l'escriba que trantalha enter emplegar ua e, a la manèira deu gascon occidentau, e ua a, a la manèira deu gascon orientau e de l'occitan non gascon. La scripta biarnesa de l'epòca qu'emplega de la medisha manèira indiferentament aquestas duas letras a e e: ex. maneyre o maneyra.
Notatz lo genre deu mot « beziau « (la vesiau = la comunautat) e sustot lo de Nadau (totas Nadaus). Nadau qu’èra femenin en gascon (com Noël en francés d'autescòps).
Conegude cause sie a totz aquetz qui aquestas letras bezeran ni audiran que la beziau de Lezignat es franca deu castet de Lorde per totz temps a secula seculorum e dan .V. solis de franquetat a totas Nadaus au castet de Lorde : aquetz V. s. que deuen ester pagatz au die de Nadau e.l senhor deu castet de Lorde que los deu amparar a son [poder] e [...]de [...] de [...]e deu da[r] totz [ans] XII per ces en tote sa bite e lo senhor de [Lorde los deu amparar] a son poder de totz homes e garde [de mau].
Com vse'n podetz avisar, lo gascon medievau que s'escrivèva perfèitament, autan plan com l'occitan non gascon, tant hens la partida francesa de Gasconha com hens l'anglesa e l'espanhòla (règne de Navarra) e aquò de manèira arrasonablament unificada, fin finala.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Bazougers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Bazougers A situat a 17 km a l'èst-sud-es de Laval. Meslay-De detlo-Maine es a 9 km, lo A 81 a 10 km e Évron a 23 km. Lo Ouette adaiga la comuna.
Bazougers est situé à 17 km à l'est-sud-est de Laval. Meslay-du-Maine est à 9 km, l'A 81 à 10 km et Évron à 23 km. L'Ouette arrose la commune.
Bazougers
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Serans (Oise)
Serans es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Serans Es una municipalitat del Vexin francés situada a 6 km de Magny-en-Vexin, a 12 km de Chaumont-en-Vexin e a 13 km de Gisors.
Lo sentier de grand randonnée GR 125 travèrsa la comuna.
Serans est une commune du Vexin français située à 6 km de Magny-en-Vexin, à 12 km de Chaumont-en-Vexin et à 13 km de Gisors.
Le sentier de grande randonnée GR 125 traverse la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Serans Portava lo nom de Serans-lo-Boutillier al començament del sègle XIX.
Serans portait le nom de Serans-le-Boutillier au début du sègle XIX.


text:
848
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 848 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Pauc favorable au mutazilisme e inquiet de l'influéncia dau chiisme, lo califa Al-Mutawakkil abandonèt la politica religiosa de sei predecessors. D'efèct, decidèt de dissòuvre lo tribunau religiós fondat per lo califa Al-Mamun (813-833). Lo mutazilisme perdèt son estatut de religion oficiala de la Cort e lo sunisme foguèt tornarmai favorizat. Pasmens, lo periòde de persecucions avián permes ais ulémas de venir un grop poderós. Aquò entraïnèt un afebliment suplementari dau poder dau califa que deguèt d'ara endavant tenir còmpte deis interès dau clergat.


text:
Chemillé-sur-Dême
Chemillé-sur-Dême es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre e Vau de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Chemillé ven del nom latin d'òme Camillius, ambe'l sufixe d'apertenéncia acum[1], latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Chemillé èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Camillius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Neuvy-le-Roi; es ara del canton de Château-Renault.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 699 abitants (21 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 168, a Chambly


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 5 de gener de 2015
Ua pagina que non ei ua paja.
Jo ne'n soi pas d'acòrd. En efèit, los dus mots paja e pagina que coexisteishen plan en gascon naturau e n'i an pas briga la medisha significacion. Lo mot pagina que i ei considerat com un derivat diminutiu de paja, com ac suggereish la persisténcia de la n intervocalica qui coincideish dab la fòrma femenina de l'afixe diminutiu -in: -ina (com hens berogina, anjolina, gojatina, Belina, etc on -ina arrepresenta lo sufixe latin -inna) en contradiccion dab lo cas generau qui vòu la n simpla deu latin que s'i desapareishi: cosia, vesia, haria, garia, poria, mairia etc. Andrèu Hourcade que ns'ensenhó pagina, en la soa lenga mairau, que designava especificament la huelheta de papèr qui serviva tà rotlà's la cigarreta de tobac, significacion qui n'a pas briga lo mot paja.
Dit autament, lo francés non hè pas briga besonh tà explicar la formacion deu mot paja en gascon. Que's deu tractar d'ua reconstruccion populara a partir deu mot sabent pagina prengut per ua fòrma afixada, d'aquiu la fòrma corta paja. Aqueth darrèr mot qu'ei a l'origina de mei d'un derivat afixat en gascon: prumèr, pagèra (unitat de mesura, lo mot qu'existiva en occitan ancian e en catalan ancian devath las fòrmas respectivas de pagela e pagella, cf. Coromines DECat) e pagerar, apagerar sinonimes de mesurar. Los qui afirman que lo mot gascon paja e seré un gallicisme, que son plan incapables d'i aportar la mendre pròva. Dongas jo qu'ac afirmi: las rasons que son bonas tà non pas remplaçar paja per pagina e guardem-nse plan de conhóner las significacions deus dus mots.
7 comentaris:
-
-
Hère plâ!
- 5 de gener de 2015 a les 23:11
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Pour être une langue en train de se normaliser, le catalan-valencien ha le même probleme, par exemple avec les paroles "full" et "fulla", les gens les utilisent indistintement, mais les deux academies disent de utiliser "fulla" pour celà des arbres et "full" pour celà des cahiers. Mais "page" on dit "pàgina", aussi com vous disez qu'il n'est pas en gascon.
Vicent
- 6 de gener de 2015 a les 7:26
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Mais logiquement une langue on fait toujours, peu a peu, malgré que nous devons la depurer, si les gens disent "paja" ça serà le plus correcte et le plus pratique pour la continuïté de la langue, du gascon.
Vicent
- 6 de gener de 2015 a les 7:31
-
-
E qu'aurí enveja de díser, s'es manluvat deu francés : e lavetz ? Lo gascon n'es pas vadut de le coesha de Jupiter, ce'm sembla...
Enfin, jo qu'ic push atestar, jamè n'èi entinut díser "pagina" per nat locutor naturau... Ni "quitament", ni "sénher", etc, etc...
Content de't tornar legir !
- 16 de gener de 2015 a les 13:41
-
-
Ne tròbi pas evidenta, tanpauc, la derivacion pagèra < paja. Exemples de "mei d’un derivat afixat" que s’estarén plan.
La finala -ina de "pagina" n’ei pas originaument la deu diminutiu -inna. Lo latin "(mustēlla) fāgǐna" (ā longa, ǐ braca) que da "hagina", e donc lo latin "pāgǐna" que daisha normaument aténer "pagina", diminutiu "pagineta" (o "paginòta").
La caduda de l’n que’s hè generaument (ce’m sembla) après l’ī longa : găllīna, fărīna, vīcīna… enqüèra non cad pas a tot cop : "vāgīna" qu’ei vadut "vagina", pas "*vagia" (probable pr’amor la purmèra ā longa qu’abraquè l’ī qui seguiva). Atau l’n que’s mantien après ua i o ua ǐ braca.
Be crei "pagina" qu’ei tot a l’encòp
1) la forma anciana atenuda de "paja", francisme aclimatat (los francismes en gascon no’m hèn pas forçadament hasti… nimei los gasconismes en francés !),
2) un diminutiu de "paja" ;
los dus estant "natres"¹.
E que soi tostemps d’avís que los dus e pòden (deurén) coabitar : espudir un francisme enrasigat qu’ei contraproductiu, espudir un mot gascon originau que seré de dòu har, quan seré ua ipercorreccion. Que son pelejas d’aquestas qui apartan los "locutors natius" e los "neoparlants" (categorias artificiosas qui ne hèn pas nat compte deus neoparlants natius :D).
Be i a plaça dens la lenga per "paja-pagina" E "pagina-pagineta", tot parièr com per "blau" E "blu"… Doblons atau, dab especializacion deu sens o non, qu’existeishen en francés e en anglés shens qu’aqueras lengas ne patéishin. Perqué nos seré un mau un abondèr de mots ? Daishem l’usar (i.e. los locutors) que decideishi(n).
Amistats e bona annada a tots !
Jig
¹ Lo Sr Nariòo, per purista que sii, qu’emplega totun lo mot "paja".
- 16 de gener de 2015 a les 17:45
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Renaud: Content de't léger jo tanben!
Jig : Jo que pensi hagina qu'ei ua adaptacion gascona deu catalan (e occitan) fagina, lo quau deriva de fag / faig, o sia hac, hau o hai en gascon. En catalan, fagina que serveish tà designar shens que la hagina, que designa tanben ua raça de vaca "sauvatja" de l'Albèra, qui sou passejà's per las hagedas tà minjà's las hrutas de hau.
La persisténcia de la n en "hagina" que's poderé explicar per un manlhèu , meilèu que non pas per la fonetica deu mot latin fāgǐna. Que cau notar d'aulhors que lo mot hagia (de fāgǐna) existeish plan en gascon. Qu'ei sinonime de haget, hageda e non designa pas l'animau.
Quant au mot pagina, la conservacion de la n simpla deu latin que s'explica per lo fèit que s'ageish d' un mot sabent, de construccion artificiau, desconnectada de l'evolucion normau en gascon. Egau com "vagina".
- 17 de gener de 2015 a les 13:46
-
-
Pas convençut.
— « La persisténcia de la n en "hagina" que's poderé explicar per un manlhèu , meilèu que non pas per la fonetica deu mot latin fāgǐna. »
Quiò, mes qu’ei de hèra mei bon explicar dab l’etimologia e la fonetica latinas.
Òc-ben "mustēla* fāgǐna" que significa "mostèla deus hais". Qu’ei l’adjectiu "fāgǐna" qui ei vadut lo nom gascon "hagina", lo francés "fouine" (diferenta de la daunabèra, "mostèla/mustèla", anc. fr. "mostoile").
Las formacions fāgǐna < hagina, pāgǐna < pagina que son perfèitament regularas, e los dus mots qu'existeishen en latin dab lo medish sens exactament (mustēla fāgǐna = hagina; pāgǐna = pagina/paja).
— Quan nos disen los saberuts que l'n intervocalica e despareish en gascon, be deurén precisar : après ua vocala latina longa (coma dens tots los exemples de Grosclaude in 70 clés pour la formation de l’occitan de Gascogne (Per Noste), clau n° 51, pagi… hèm ! paja 37).
E ne cad pas après ua vocala braca, nimei quan i son duas vocalas longas, coma dens vāgīna < vagina/gaina, o rēgīna < regina/reina. Aquò serà pramor que la purmèra vocala longa abraca la segonda. Alavetz l’n qu’ei establa, mes pas la g après la purmèra longa (sustot dens lo grop -gi-).
Donc, nada desconnexion senon, justaments, ua evolucion dirècta e coërenta/prevededera deu latin au gascon.
— Tà "hagia", au men avís qu'ei format sus "hai"+ia com "veiria" sus "veire"+ia. L’n n’avó pas de càder que n’i estó pas jamei. Mes aquí n’ei pas qu’ua ipotèsi… :)
Amistats !
Jig
* mustēla o "mustella", mes pas "*mustēlla" com ac indiquèi per error.
- 17 de gener de 2015 a les 17:03


text:
Decenni
Un decenni es periòde de dètz ans. Lo tèrme deriva del latin decennium, de decem "dètz" e annus "an".
Un decenni es, per definicion, un grop de dètz annadas, se pòt doncas indiferentament utilizar lo tèrme decenni per identificar las dètz darrièras annadas : « Lo darrièr decenni a vist l'emergéncia d'Internet » ; bornar un periòde de dètz annadas : « lo decenni xyz (cap d'Estat que son mandat a durat 10 ans) foguèt marcat per una fasa d'expandiment » ; o un periòde de dètz annadas en cronologia : « lo decenni dels ans 1920 es escaissat los Ans Fòls ».
L'ONU consacra cèrts decennis a un tèma. Atal, lo Decenni 2001-2010 l'an declarat "Decenni internacional per la promocion d'una cultura de la non-violéncia e de la patz al profièch dels enfants del mond".


text:
Loís XIII de França
Loís XIII (Fontainebleau, lo 27 de seteme de 1601 - Saint-Germain-en-Laye, lo 14 de mai 1643) que ho rei de França e de Navarra, hilh deu Noste Enric e de Maria de Medici e qu'ei donc segond rei de la dinastia deus Borbons. Qu'ei lo pair deu rei Loís XIV qu'avò dab Ana d'Àustria.
Lo son regnat que ho marcat per la grana influéncia deu Cardinau de Richelieu, lo son ministre, per la luta intèrna contra los protestants e per la luta extèrna contra los Habsborgs.
Durant lo son regnat Bearn que ho integrat dens lo reiaume de França a travèrs de l'Edicte d'Integracion dab l'engatjament d'arrespectar los sons fòrs.


text:
Gaetano Pugnani
Giulio Gaetano Gerolamo Pugnani o Gaetano Pugnani (27 de noveme de 1731 – 15 de julhet de 1798) que ho un compositor e un violonista virtuòse italian deu periòde classic. Qu'avó Giuseppe Tartini com mèste.
Au sègle XX lo violonista Fritz Kreisler que compausè e publiquè ua importanta pèça dehens lo repertòri deu vriulon (lo Praeludium und Allegro) devath lo nom de Pugnani, çò qui tornè enqüèra mei de fama ad aqueste nom. Uei l'òbra qu'ei generaument signada Pugnani Kreisler.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pugnani Kreisler, Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.
- Trio de la sonata No 6.
- Particions a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.


text:
Rectangle
En geometria, un rectangle es un quadrilatèr que los quatre angles son d'angles dreches.
Somari
Definidion e proprietats[modificar | modificar la font]
Un quadrilatèr es una figura plana constituida per quatre vertèxes e de quatre segments (o costats) ligant aqueles verxess dos a dos de biais a terminar un entorn tancat.
-
-
Un rectangle, las seunas doas diagonalas e un angle drech.
Mostrar qu'un quadrilatèr es un rectangle[modificar | modificar la font]
Diferentas proprietats caracteristicas permetan d'afirmar qu'un quadrilatèr es un rectangle.
Sufís qu'un quadrilatèr possedís tres angles dreches per èsser un rectangle.
S'un quadrilatèr es un parallelograma, alara qu'es un rectangle se una de las proprietats segentas se verifica:
- possedís dos costats consecutius perpendiculars (es a dire que possedís un angle drech);
- la seunas diagonalas an la meteissa longor.
Proprietats[modificar | modificar la font]
Los costats oposats d'un rectangle son parallèls e de meteissa longor; sas diagonalas son de meteissa longor e se copan al mitan.
Lo rectangle possedís dos axes de simetria, que son las mediatriças de sos costats. possedís tanben un centre de simetria, l'interseccion de las seunas diagonalas.
Las diagonalas essent de meteissa longor e secantas al mitan O, los quatre vertèxes del rectangle son equidistents d'O, çò que significa qu'existís un cercle de centre O passant per aqueles quatre vertèxes, nomenat cercle circonscrich al rectangle, qu'es desperel dich inscrich dins aquel cercle.
Quin que siá rectangle, pòt servir a constituir un pasiment del plan. Aquò vòl dire qu'es possible, amb de rectangles identics, de cobrir tot lo plan sens superpausar dos rectangles. De drechas perpendicularas partatjant lo plan en zonas rectangularas.
Mesuras[modificar | modificar la font]
Los costats d'un rectangle essent dos a dos de meteissa longor a e b, es d'usatge de nomenar dimensions del rectangle aqueles dos nombres. Lo mai grand es la longor del rectangle, le mai pichon la largor.
Un rectangle de costats a e b possedís un aira egala a a × b, e un perimètre de 2 × (a + b).
L'applicacion del teorèma de Pitagòras permet de constatar que las diagonalas del rectangle son egalas e mesuran
Dos rectangles qu'an meteissa longor a e meteissa largor b son isometrics. Aquò significa que son superposables: l'un dels dos pòt èsser transformat en l'autre per une succession de translacions, rotacions o capviraments. Lo quocient a⁄b es nomenat format del rectangle. Totes los rectangles de formats egals son semblables: existís un agrandiment (o una reduccion) permetent de passar de l'un a l'autre. O encara, an « la meteissa forma ». Coma la longor es superiora o egala a la largor, lo format es un nombre superior o egal a 1. Un format egal a 1 es caracteristic d'un carrat. Mai lo format es grand, mai lo rectangle es « alongat ».
Rectangles remarcables[modificar | modificar la font]
Carrat[modificar | modificar la font]
Un carrat es un rectangle particulièr que los quatre costats an la meteissa longor.
Rectangle d'aur[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Bibliografia: (fr) Patricia Rulence-Pâques, Perception de surface et inférence de surface : le cas de la surface du rectangle, EHESS, Universitat París 5, 1996 (tèsa de doctorat de Psichologia)


text:
Ceserac
Ceserac, oficiauments en francés Labastide-Cézéracq, qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo mon que disen [labas'tidə seze'rak] e meilèu [seze'rak]. Michel Grosclaude que horneish atestacions ancianas : Ceserag, au sègle XII, Seserag, en 1286, Cecerac, en 1344, Lo vieler de Seserac, en 1385, Secerac, en 1443, La Bastide vialer de Ceserac, en 1538, La Bastide Cezerac, a la fin deu sègle XVIII. Lo nom qu'ei format deu nom d'òmi latin Caesar, shens rapòrt dab Juli Cesar, o Caesarius, seguit deu sufixe -acum [1],[2], latinizacion deu sufixe gallés -aco-; qu'ei ua anciana propietat antica o de la Hauta Edat Mejana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton d'Artés; qu'ei adara deu canton de Artix et Pays de Soubestre (en francés), donc Artics e Seuvestre.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 552 abitants (110 ab/km²)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Diglossia
En lingüistica (e pus especialament en sociolingüistica), la diglossia es la coexisténcia inegalitària de doas varietats lingüisticas dins una meteissa societat: una es la varietat auta e l'autra es la varietat bassa. Las doas varietats opausadas pòdon èsser doas lengas distintas (diglossia amb bilingüisme) o ben pòdon aperténer a la meteissa lenga (diglossia sens bilingüisme).
Somari
Evolucion del concèpte[modificar | modificar la font]
Psycharis (1928)[modificar | modificar la font]
Diglossia es bastit a partir del grèc diglôssia que significa "doas lengas" (la diglossia es un concèpte diferent d'aquel de bilingüisme —del latin bi + lingua que significa tanben "doas lengas"— car lo bilingüisme parla de la coexisténcia de doas lengas sens precisar s'an d'estatuts egals o inegals, e sovent se limita a l'escala de l'individú).
Lo concèpte de diglossia foguèt utilizat pel primièr còp en 1928 per l'ellenista occitan e francés d'origina grèga Joan Psycharis[1] que tractava de la diglossia en Grècia, ont i aviá doas varietats concurrentas de lenga grèga (la dimotikí populara e la katharevoussa sabenta).
Segon la sociolingüistica americana[modificar | modificar la font]
La sociolingüistica èra a mand d'emergir coma corrent conscient de la lingüistica, a l'alba dels ans 1960 e a partir dels Estats Units. Dins aquel contèxt, es lo sociolingüista nòrd-american Charles André Ferguson qu'en 1959[2] definiguèt de critèris pus sistematics per poder qualificar una situacion de diglossica. Per Ferguson, coma per Psycharis, la diglossia concernissiá sonque doas varietats d'una meteissa lenga. Es Fergusson que formalizèt los concèptes de varietat auta e de varietat bassa.
En 1967, lo lingüista nòrd-american Joshua Fishman[3] enriquiguèt lo concèpte en dire que la diglossia se definís bèl primièr per la varietat auta e la varietat bassa, e qu'aquel esquèma se pòt aplicar tanben a doas lengas distintas (diglossia amb bilingüisme) e pas forçadament a doas varietats d'una meteissa lenga (diglossia sens bilingüisme).
Segon la sociolingüistica catalana e occitana[modificar | modificar la font]
Ça que la los modèls americans precursors de Ferguson e Fishman se revèlan tròp "simplistas" e encontran de dificultats per tractar de cases nombroses. En l'ocurréncia, acòrdan una plaça mendre als aspèctes politics qu'intervenon dins las posicions de las lengas, an una vision non critica de la diglossia, çò que li repròchan los sociolingüistas especialament catalans e occitans.
L'escòla catalana e occitana de sociolingüistica es apareguda entre 1966 e 1970 amb Lluís Aracil, Rafael Ninyoles, Francesc Vallerdú, Antoni Badia i Margarit (del costat catalan) puèi Robèrt Lafont (del costat occitan), seguits de fòrça autres cercaires. Lor aportacion essenciala es la critica de la diglossia amb bilingüisme e l'engatjament assumit per la defensa de las lengas subordenadas, perque son menaçadas dins lor existéncia[4]. Estiman que i a pas ges de diglossia establa e serena entre las lengas: i a un conflicte entre las lengas. Lo sociolingüista catalan Xavier Lamuela[5], en particular, a prepausat de distinguir dins la diglossia (e sustot dins la subordinacion d'una lenga per una autra) dos concèptes fòrça importants:
- La distribucion foncionala, ont la varietat auta monopoliza certanas foncions de comunicacion que son prestigiosas e utilas per l'ascension sociala, mentre que la varietat bassa a de foncions limitadas.
- La distribucion sociala, ont la varietat auta es practicada d'en primièr de las classas socialas dominantas mentre que la varietat bassa es relegada e estigmatizada en cò de las classas socialas popularas.
Aquelas visions renoveladas de la diglossia an motivat fòrça recèrcas sus la situacion actuala de l'occitan, que subís una subordinacion en fàcia del francés, de l'italian (Valadas Occitanas) e de l'espanhòl (Aran).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Tèxt (puslèu tecnic) de Patric Sauzet sus la diglossia francés-occitan
- (fr) Tèxt de Georges Lüdi
- (fr) Tèxt de Fouad Laroussi amb un paragraf sus la diglossia e lo bilingüisme
- (fr) Tèxt d'Andres Kristol e J.Th. Wüest sus la diglossia tocant l'occitan e los sociolingüistas "militants" (tirat del libre Aqueras montanhas. Études de linguistique occitane: Le Couserans ... Amb un prefaci de Pèire Bèc).
- (en) Lubliner, Jacob. "Reflections on Diglossia" http://www.ce.berkeley.edu/~coby/essays/refdigl.htm
- (en) Schiffman, Harold. "Diglossia as a Sociolinguistic Situation" http://ccat.sas.upenn.edu/~haroldfs/messeas/diglossia/node1.html
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Psycharis, Joan = Psichari, Jean (1928) “Un pays qui ne veut pas de sa langue”, Mercure de France CCVII: 63-121
- ↑ Ferguson, C.A., 1959, "Diglossia", Word n° 15, 325-340
- ↑ Fishman, Joshua (1967) “Bilingualism with and without diglossia, diglossia with and without bilingualism”, Journal of social issues, 32
- ↑ Ex: LAFONT Robert (1984) “Pour retrousser la diglossie”, Lengas 15
- ↑ LAMUELA Xavier (1994) Estandardització i establiment de les llengües, Barcelona: Edicions 62


text:
La Chapelle-du-Châtelard
La Chapelle-du-Châtelard en arpitan ( La Chapelle-du-Châtelard en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Capèla-de detlo-Châtelard fa partida de la Dombes.
La Chapelle-du-Châtelard fait partie de la Dombes.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo villatge;ble a mencionat dempuèi lo Sègle XI.
Los abitants del pòble [ref. necessària].
Le village est mentionné depuis le Sègle XI.
Les habitants du village [ref. necessària].


text:
-421
Aquesta pagina concernís l'an -421 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Après lei batalhas indecisas deis annadas 425-422 avC (Esfacteria, Amfipòlis) e lei mòrts dei caps bellicistas d'Atenas e d'Esparta, lei moderats dei dos camps poguèron negociar la fin deis ostilitats e signar la patz de Nicias. Sei clausas principalas foguèron la restauracion dau statu quo ante amb una patz de 50 ans entre Atenas e Esparta, la restitucion dei plaças conquistadas e dei presoniers (especialament lo retirament d'Esparta de Tràcia), lo reglament dei conflictes futurs per l'arbitratge e la negociacion e una aliança defensiva — fòrça teorica.
Dins lei fachs, aquela patz marquèt solament la fin de la premiera etapa de la Guèrra de Peloponès car lo conflicte contunièt d'un biais indirècte. D'efèct, la patz regardava solament Esparta e seis aliats pròchas. Beòcia, Corint e Megara demorèron oficialament en guèrra ò, au mens, refusèron lei tèrmes de la patz de Nicias.
Esparta[modificar | modificar la font]
Après la mòrt dau generau Brasidas, lo camp dei moderats menat per lo rèi Pleistoanax capitèt de faire acceptar l'idèa de negociacions amb Atenas onte lei moderats dirigits per Nicias tenián lo poder. Aquò permetèt la signatura de la patz de Nicias que sei clausas principalas èran :
- restauracion dau statu quo ante.
- patz de 50 ans entre Atenas e Esparta.
- restitucion dei plaças conquistadas e dei presoniers.
- reglament dei conflictes futurs per l'arbitratge e la negociacion.
- aliança defensiva — fòrça teorica — entre lei doas ciutats.
Dins aquò, lei tensions entre leis aliats respectius dei doas ciutats èran tròp importantas — Corint, Megara e Tebas refusèron de reconeisser lo tractat — e aquela patz durèt gaire.


text:
Estrech de Malaca
L'estrech de Malaca es un long corredor maritim del sud-èst d'Asia situat entre la peninsula Malaisa e l'Illa Indonesiana de Sumatra, e religant la mar d'Andaman, mar bordièra de l'ocean Indian, a la mar de China Meridionala, al sud.
L'estrech es long de gaireben 800 km, s'espand del sud-èst cap al nòrd-oèst e es d'una largor compresa entre 50 km e 320 km. Fa solament 2,8 km de larg dins son punt pus estrech, l'estrech de Philips dins l'estrech de Singapor. Plusors illas se tròban dins sa partida meridionala.
Prenguèt una importància estrategica de primièr ordre, essent la rota principala del provesiment en petròli de dos dels principals consomators mondials, Japon e China. Los pus grands pòrts son Malaca (Malàisia) e Singapor.
Importància geoestrategica[modificar | modificar la font]
L'estrech de Malaca es una de las pus importantas vias de navigacion del mond, e coneis un trafic equivalent a aquel del canal de Suèz. Constituís una de las principalas vias de passatge entre l'ocean Indian e l'ocean Pacific, religant quatre dels païses pus poblats al mond: Índia, Indonesia, Japon e China. Qualques chifras o mòstran:
- mai de 50 000 naus i passan cada an;
- entre 20 e 25% del transpòrt maritim mondial i passa cada an;
- la mitat del comèrci maritim del petròli i transita (mai d'11 milions de barils en 2003, o 1 700 000 m³), e aquel trafic es en aumentacion constanta.
Aquel important trafic e son estrechor ne fan una zona privilegiada per la piratariá e una cibla potenciala del terrorisme. La piratariá es venguda un problèma major dempuèi un decenni, lo nombre d'atacas passant de 25 en 1994 a 220 en 2000, abans de redescendre a 150 en 2003, o lo tresen de la piratariá mondiala. S'estima que en 2004, lo recòrd de l'annada 2000 se deuriá aténher. Qualques especialistas estiman que sola una mitat de las atacas fa l'objècte d'un rapòrt. Las marinas malaisa, indonesiana e singaporiana an aumentat lors patrolhas a partir de julhet de 2004 mas la geografia de l'estrech lo rend quasiment impossible de securizar : separa Malàisia d'Indonesia, conegudas per aver de relacions dificilas, çò que complica encara un pauc mai las questions de securitat. Segon l'Organizacion Maritima Internacionala (OMI), 135 naus foguèron atacadas, 44 sasiments e 600 marins pres en ostatge e cambiats contra rescat en 2008. Larg de 320 km a son embocadura septentrionala, l'estrech se redusís fins a 2,8 km vèrs son extremitat meridionala. Es semenat de centenats d'illas inabitadas envasidas per de mangròvas qu'ofrisson fòrça rescondudas pels criminals.
Un atemptat terrorista poiriá, en colant una granda nau, a causa de la flaca prigondor dels fons (25 m al mens prigond), tapar vertadièrament lo trafic, amb fòrça consequéncias sul comèrci mondial.
Contornaments[modificar | modificar la font]
Tailàndia a elaborat plusors plans per reduire l'importància economica de l'estrech de Malaca. Prepausèt plusors projèctes de canal a travèrs l'istme de Kra, evitant atal 600 milas de navigacion entre Africa o l'Orient Mejan e lo Pacific.
Pasmens, aquel canal copariá Tailàndia en dos, en isolant las províncias del sud, que Narathiwat, Pattani e Yala de la minoritat musulmana, de la rèsta del país. E mai, son còst proïbitiu daissa pensar qu'aquel canal se bastirà pas abans longtemps, malgrat los desirs dels òmes politics tailandeses.
Un autre biais de contornar l'estrech seriá de construire un oleoducte a travèrs l'istme, çò que permetriá de transportar lo petròli cap a de naus esperant de l'autre costat, per un còst de 50 cents lo baril.
Aquel projècte d'oleoducte lo concurréncia un autre projècte a travèrs Birmania, o dirèctament per Xinjiang (en China continentala), que sa construccion comencèt en octobre de 2004.
A costat d'aqueles projèctes de canal e d'oleoducte, existís doas rotas maritimas alternativas:
- per l'estrech de la Sonda;
- per l'estrech de Lombok e l'estrech de Makassar.
Aquelas doas rotas son tanben expausadas a la piratariá e al terrorisme. E mai, l'estrech de la Sonda es tròp pauc prigond per permetre lo passatge de las naus de tipe Malaccamax.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Le détroit de Malacca : porte océane, axe maritime, enjeux stratégiques, per Nathalie Fau