text:
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Lo Club de Gimnasia y Esgrima La Plata es un club de fotbòl de la vila de La Plata en Argentina. Fondat lo 3 de junh de 1887, es lo club mai ancian entre los qui jògan en primièra division.
Son estadi es l'Estadi Juan Carmelo Zerillo (21 400 plaças), mai conegut com l'Estadi del Bòsc (en castelhan : Estadio del bosque) pr'amor d'èsser prèp del bòsc de La Plata. Per aquesta rason lo club foguèt chafrat El Lobo ("Lo Lop'").
Las soas colors eraldicas son d'argent a facha d'azur.
Las rescontras amb son rival Estudiantes de La Plata (l'autre grand club de fotbòl de la capitala de la província de Buenos Aires) es un classic del fotbòl argentin : lo Clásico Platense.
Gimansia y Esgrima foguèt campion d'Argentina de primièra division en 1929 e de segonda division en 1944, 1947 e 1952. ganhèt tanben la Copa Centenario organizada nacionaument per l'AFA en 1994.
Es un dels clubs qui an jogadas mai de sasons cumuladas en primièra division.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima La Plata foguèt fondat lo 3 de junh de 1887 vodat a las doas activitats de son nom. Devenguèt mai tard lo famós club de fotbòl.
Durant son istòria cambièt de nom : foguèt batejat tornar Club de Esgrima per una brèva estona de l'annada 1897 e Club Gimnasia y Esgrima de Eva Perón en 1952 quand La Plata foguèt egalament tornada batejada Eva Perón a l'escasença del decès de la primièra dòna argentina. Aqueste nom foguèt cambiat a la casuda del regim del general Juan Domingo Perón e remplaçat per Club Gimnasia y Esgrima de La Plata amb un de que foguèt levat en 1964 per li tornar lo nom actual.
Fins a l'annada 1930 Gimnasia y Esgrima (coma mantuna còla argentina a despart del Racing Club) joguèt lo campionat amator. Enter 1905 e 1915 daissèt de practicar lo fotbòl. Es durant aquesta pausa (en 1912) que foguèt fondat son rival Estudiantes de La Plata per qualques uns de sos ancians membres.
En 1915 entrèt en primièra division e posquèt jogar pel primièr còp en 1916 contra son rival (amb una victòria de 1 a 0).
Lo 27 d'abrial de 1924 inaugurèt son estadi. Gimnasia y esgrima foguèt campion nacional de primièra division en 1929.
La còla de 1933, qui menèt una polida campanha, foguèt chafrada El Expreso e un jogador Arturo «El torito» Naón i espelèt e venguèt famós dins l'istòria del club.
La campanha de 1962 donèt l'escais de Lop al club pr'amor de la proximitat del bòsc de La Plata e tanben pr'amor de la rapiditat e de la rusa dels sons jogadors.
Clásicos Platenses[modificar | modificar la font]
Los Classics de La Plata son las rescontras entre Gimnasia y Esgrima e lo club Estudiantes de La Plata.
Lo primièr se joguèt en 1916 ganhèt 1 a 0 amb un gòl contra son camp de Pastor.
En 1931 joguèron los dos dins los campionats organizats per l'AFA e en 147 rescontras: Estudiantes de La Plata emportèt 51 victòrias amb 217 gòles ; Gimnasia y Esgrima ganhèt 45 partidas amb 196 gòles ; i aguèt en 51 partidas nullas.
En 1992 José Perdomo de Gimnasia y Esgrima marquèt lo "Gòl del Terratrem" contre Estudiantes, un gòl enregistrat pel sismograf de La Plata (véser lo paragraf "Curiositat").
Presidents[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima aguèt 55 presidents. Lo primièr e fondator foguèt Saturnino Perdriel. L'actual president es Walter Gisande.
Lo president es elegit pels membres associats del club.
Véser Lista dels presidents del Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Estadi[modificar | modificar la font]
L'estadi de Gimnasia y Esgrima se tròba a La Plata a l'interseccion entre l'avienguda 60 e la carrièra 118. Es apelat oficialment Estadio Juan Carmelo Zerillo e es tanben conegut coma l'Estadi del Bòsc (Estadio del Bosque en castelhan) pr'amor de la proximitat del Bòsc de La Plata. Es situat dins lo quartièr El Mondongo. Sa capacitat es de 21 500 plaças abilitadas.
Foguèt bastit en 1923 per èsser inaugurat en1924. Mai tard, recebèt lo nom d'un dels presidents del club : Carmelo Zerillo.
Foguèt barrat en 2006, 2007 e una partida de 2008 per una question de nòrmas abans de tornar aubrir.
Escaisses[modificar | modificar la font]
Los suportaires de Gimnacia y Esgrima pòrtan mantun escais mai o mens istorics:
- Los Triperos dens las annadas 1920 en referència al fach de vénguer de la ciutat de Ensenada e de Berriso e de trabalhar dins lo matadèr.
- La 22 d'origina incerta (dilhèu en referéncia a la carta 22 deu taròt : lo fòl).
- Los Basureros (los "bordilhaires"), durant las annadas 1970, en referéncia al fach que lo president alara, Oscar Venturino, èra tanben president d'una entrepresa e collècta d'orduras.
- El Lobo ("Lo Lop") en referéncia al Bòsc de la Plata e a las qualitats d'aquesta bèstia : astúcia e agilitat.
Malhòts[modificar | modificar la font]
Unifòrme actual[modificar | modificar la font]
Evolucion del malhòt[modificar | modificar la font]
Curiositats[modificar | modificar la font]
- Gimnasia y Esgrima es lo club de fotbòl lo mai ancian entre los qui jògan en primièra division en Argentina.
- Foguèt lo primièr club argentin de fotbòl a jogar en Euròpa (1931).
- Marquèt lo gòl lo mai lèu de l'istòria dels campionats argentins de primièra division : après 5 segondas, de Carlos Dantón Seppaquercia, contre Club Atlético Huracán, lo 18 de març de 1979.
- Lo 5 d'abriu a l'escasença del Classico platense Gimasia y esgrima marquèt un gòl fetejat pels suportaires d'un biais que faguèt bolegar lo simograf de La Plata. Foguè conegut coma lo "Gòl del Terratrem" (lo Gòl del terremoto)
- Lo 5 de mai de 1996, Gimnasia y Esgrima faguèt patir lo Club Atlético Boca Juniors una de las majoras umiliacions a domicili de son istòria en ganhant 6 a 0 a l'escasença de la reïnauguracion de son estadi (La Bombonièra) qui èra estat barrat per èsser adobat.
- En 2009 lo club de Gimnasia y Esgrima foguèt lo tema d'un filme sobre la vida vidanta de sons suportaires dins lo contèxte del risque durant aquesta sason de cabussar en segonda division. Es lo filme titolat La Pasión del realizator Alejandro Encinase sortiguèt en salas.
Imne[modificar | modificar la font]
L'imne de Gimnasia y Esgrima foguèt compausat en 1915 amb paraulas de Délfor Méndez e musica de Juan Serpentini. Foguèt interpretat per primièra vegada lo 9 de julh (diada de l'independéncia)a l'escasença d'una rescontra amb lo club uruguaian River Plate Football Club (de non pas con.honer amb dos autres clubes respectivament uruguain e argentin e apelats Club Atlético River Plate).
Festejemos nuestros triunfos, con canciones varoniles, armoniosas, y febriles, como los ritmos del mar.
Festejemos nuestros triunfos, con las sanas intenciones, de llegar a ser campeones, solamente, solamente por llegar.
En las luchas deportivas, siempre fuimos, vencedores, defendiendo los colores, de la insignia nacional.
Embriagados de entusiasmo, satisfechos, de alegría, derrochamos valentía, con nobleza, con nobleza sin igual.
Sin enconos ni altiveces, siempre fuertes, siempre unidos, por mens sana conocidos, lucharemos sin cesar, pues sin luchas no hay victorias, y nosotros las queremos, porque siempre padecemos, hondo anhelo, hondo anhelo de triunfar!
Véser son interpretacion dins los ligames extèrnes.
Entrenaires[modificar | modificar la font]
En fotbòl Gimnasia a avuts un mantun entrenaire al long de son istòria amb qualques noms mai marcants coma per exemple :
- Emerich (Emérico en castelhan) Hirschl, chafrat "Lo Magician" (El Mago), d'origina ongresa, foguèt lo primièr entrenaire estrangièr en Argentina. Entrenèt Gimnasia y esgrima entre 1932 e 1934.
- Nito Veiga faguèt tornar pojar lo club en primièra division en 1984.
- Amb Roberto Perfumo lo club ganhèt la Copa Centernario en 1993.
- Carlos Timoteo Griguol (lo "Vielh" o lo "Mèstre" - el Maestro, El Viejo - ) menèt lo club a 3 títols de vicecampion.
L'actual entrenaire es Diego Cocca.
Véser : Lista dels entrenaires de Gimnasia y Esgrima La Plata
Jorn del suportaire de Gimnasia y Esgrima[modificar | modificar la font]
Lo 10 de decembre es estat causit per ésser la Jornada Mondiala del suportaire de Gimnasia y Egrima ; es l'escadença d'acamp e de le celebracions, mai que mai dins l'Estadi del Bòsc ; en 2006 mai de 10 000 s'acampèron atal[1].
Palmarés[modificar | modificar la font]
- Epòca amator :
- Epòca professionala :
- Tomèis nacionals oficials :
- Copa Centenario de l'AFA.
- Tornèis amical internacional:
- Copa Gobernador Alende 1960.
Equipament e esponsòr[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Videos de youtube.com[modificar | modificar la font]
- [15]Himne de Gimnasia y Esgrima.
- [16] Lo Gòl del Terratrem.
- [17] La presidenta de la Republica Cristina Fernández de Kirchner devisant de sa passion per Gimnasia y Esgrima e ostentant lo malhòt en preséncia de son espós, ancian president e suportaire del Racing Club de Avellaneda.
Estadi : Estadi del Bòsc - El Expreso - Clásico Platense - Jogadors
- Portau d’Argentina
-
- ↑ [1] Olé, 2006
- ↑ 2,0 2,1 El Día [2] accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Gimnasia [3] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Radiografía Tripera[4] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [5] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [6] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Cielo Sports [7] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ [8] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [9] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [10] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [11] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [12] lo 13 de heuèr de 2009
- ↑ El Día [13] lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [14] lo 13 de heurèr de 2009


c: text/html

text:
Kali
Kali (en sanscrit काली, bengalí কালী, tamil காளி, IAST Kālī), es una de las divas mai importantas dins la religion indoïsta. Kali es associada a d'autras divas coma Durga, Bhadrakali, Sati, Rudrani, Parvati e Chamonda. Es tanben la mai importanta de las dètz Mahavídias.[1] Es una divinitat fòrça populara dins tota Índia, mas o es particularament dins la region de Bengala.
Representacion de Kali (o mûrti)[modificar | modificar la font]
La diva negra (pasmens es sovent blava dins los imatges popularas en Índia) es representada nusa amb un long collar. Son agach es ferotge e trai la lenga. Es generalament a dançar sul còs de Shiva, qu'es a jaire coma un cadabre sus l'esquina e reclama son indulgéncia. Existisson doas versions de Kali, la primièra, mai populara, amb quatre braces e una autra que n'a dètz.
Sovent es a portar un pagne format de braces talhats, ten un cap copat dins una man, una espasa, que simboliza lo poder de destruccion, dins l'autra man. La forma Bhadrakali possedís mantun parelh de braces, que representan los ponches cardinals. Son culte es present mai que mai dins la region de Bengal, çò qu'inspirèt fòrça poètas del país a cantar sa devocion a la diva, coma per exemple Ramprasad Sen.
Pels cresents Kali es vestida de l'univèrs, representa l'imatge d'una maire qu'apara, e los crans del collar simbolizan las 52 letras del sanscrit.
Mitologia[modificar | modificar la font]
La tuaira de Raktabija[modificar | modificar la font]
Dins lo mite mai famós que concernís Kali, Durga e sas assistentas, Matrikas, nafran lo demòni Raktabija, amb fòrça biaisses e amb una bèla varietat d'armas, pr'mor de l'anequelir. Pasmens, s'avisan lèu qu'en luòga de lo tuar, la situacion a empejorat que tre que cada gota de sang raja de Raktabija, apareis un clòn d'aqueste. La batalha ven mai dificila que cada còp apareisson mai d'autres demònis.[2] Durga, qu'a mestièr d'ajuda, apèla Kali per tal de combatre las creaturas diabolicas. Se ditz tanben que la diva Durga assumiguèt la forma de Kali en aquel moment.
Lo Devi Mahatmyam o descriu aital:
Out of the surface of her (Durga's) forehead, fierce with frown, issued suddenly Kali of terrible countenance, armed with a sword and noose. Bearing the strange khatvanga (skull-topped staff ), decorated with a garland of skulls, clad in a tiger's skin, very appalling owing to her emaciated flesh, with gaping mouth, fearful with her tongue lolling out, having deep reddish eyes, filling the regions of the sky with her roars, falling upon impetuously and slaughtering the great asuras in that army, she devoured those hordes of the foes of the devas.[3]
Kali destrusiguèt Raktabija en chucar la sang del còs del demòni e en engolir los dobles de Raktabija dins sa granda boca. Estrambordada per sa victòria, Kali comencèt alara a dançar sul terrenh de batalha, e caminèt suls cadabres dels mòrts. Son marit Shiva jasiá demest las victimas qu'èran jos sos pès, çò qu'es una de las representacions mai frequentas de Kali dins l'iconografia que la concernís e se sona: Daksinakali.[4]
Dins la version Devi Mahatmya d'aquesta istòria, se descriu tanben Kali coma una Matrika e una Shakti, valent a dire poder de Devi. Li es donat l'epitèt Modèl:IAST (Chamunda), çò es la tuaira slayer dels demònis Chanda e Monda.[5] Chamonda es sovent identificat amb Kali e es pro semblant dins son aparéncia e vestimenta.[6]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cholet
Cholet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Lo pargue de monge Lo pargue de monge es un luòc fòrça presat. Es lo luòc pels esportius amb un estadi omnispòrt e un caminòl de randolejada que permet de rejónher lo lac de Ribou. Las familhas tanben se retròban dins aqueste pargue amb los enfants per se passejar, far de bicicleta o beure un còp.


text:
Kharja
Una kharja (« fin » en arabi) es una composicion lirica populara de l'Espanha musulmana, que constituissiá la partida finala de la moashakha, que n'i a d'exemples dempuèi lo sègle XI. Las kharjas son compausadas en romanic ispanoarabi colloquial parlat pels andalosins, apelat generalament mossarabi. Foguèron escrichas per de poètas cultes josieus e arabis que s'inspiravan de cançons romanicas de tipe popular. Per aquò, las kharjas son escrichas amb de caractèrs ebrieus e arabis. Son origina pòt èsser lo folclòre tradicional o pòdon èsser de creacion novèla, a partir de modèls tradicionals, segon los besonhs metrics (pr'amor qu'èran integrats dins la moashakha). Lor importància ven del fach que son los documents mai ancians coneguts de poesia en lenga romanica.
Origina de las kharjas[modificar | modificar la font]
La moashakha (de l'arabi muwashshaha o muwassaha, que significa « colaret, cadena que se met a l'entorn del còl »; moaxaja en espanhòu) un tipe de poèma culte que son moment d'esplendor en Al-Andalus foguèt entre los sègles IX e XII. Los arabis avián portat un modèl liric del sègle IV, la qasida, que constava de vèrses longs dispausats per parelhs d'una sola rima que servissián per la transmission orala per lo mèstre. Es lo tipe de vèrs que n'es escrich l'Alcoran. La moashakha es escricha en vèrses corts, per causa d'influéncias de la lirica populara, mas amb de tèmas e estructuras fòrça complèxes. Apareis dins la Peninsula Iberica e se crei qu'es lo fruch de la barreja de culturas ja existentas, per la convivéncia estrecha de culturas dins l'Espanha musulmana de l'epòca de las taifas (aràbia-ebrieva-crestiana). Los arabis els-meteisses se referissián de vegadas a las moashakhas coma « cançonetas en l'estil dels crestians ». A la fin de la seria de vèrses que compausan la moashakha apareis una tornada en lenga vulgara romanica, ebrieva o aràbia. Aquela tornada es la kharja. I a un autre genre poetic, lo zèjel, que sos vèrses en romanic apareisson escampilhats dins tot lo poèma.
Tematica de las kharjas[modificar | modificar la font]
Las kharjas mossaràbias son de poemenets populars que, generalament, una jova i parla de sas inquietuds amorosas a sa maire o a sas sòrres a travèrs de nombrosas exclamacions, d'interrogacions, de repeticions, d'un lexic simple e de fòrça sufixes amb la tòca emotiva o apelativa e de l'utilizacion de vèrses d'art menor. Se considèra que las kharjas, las cantigas d'amic galaicoportuguesas e los villancicos castelhans son brancas d'una meteissa tradicion populara, qu'a tanben d'embrancaments defòra la Peninsula Iberica.
Exemples[modificar | modificar la font]
Kharja tipica, transcrita en romanic andalosin:
-
- Vayse meu corachón de mib
- ya Rab, si me tornarád?
- Tan mal meu doler li-l-habib!
- Enfermo yed, cuánd sanarád?
Traduccion en occitan:
-
- Mon còr se va de ieu
- O Dieu, es que me tornarà?
- Tan fòrta ma dolor per l'aimat!
- Malaut es, quand sanarà (garirà)?
Descobèrta de las kharjas[modificar | modificar la font]
Las kharjas foguèron descobèrtas en 1948 per l'ebraïsta ongrés Samuel Miklos Stern en collaboracion amb l'arabista espanhòl Emilio García Gómez, e se son recuperadas gràcias a lor incorporacion pels poètas cultes ebrieus e arabis d'aquela epòca dins lors composicions escrichas.


text:
Man Ray
Man Ray, nascut Emmanuel Rudzitsky (o Rudnitsky o Radnitzky o Radenski), lo 27 d'agost de 1890, a Filadèlfia, Estats Units d'America, mòrt lo 18 de novembre de 1976, a París, França, es un pintre, fotografe e réelizator de filmes, actor del dadaïsme a Nòva York, puèi del surrealisme à París.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Sa carrièra comencèta a Nòva York. Amb son amc pròche Marcel Duchamp, formèron la branca americana de movement Dada. Aprèp qualques experienças artisticas infructuosas, coma una publicacion sul Dadaïsme nòvayorkés en 1920, Man Ray concluguèt que « Dada pòt pas viure a Nòva York ».
Lo 14 de julhet de 1921 Man Ray desembarquèt a Le Havre (Sèina-Maritima), puèi arribèt a París ont Marcel Duchamp l'acculhèt. La mèsma serrada, foguèt presentat als surrealistas Louis Aragon, André Breton, Paul Éluard e Gala, Théodore Fraenkel, Jacques Rigaut e Philippe Soupault. S'installèt dins lo quartièr du Montparnasse, encontrè e s'enamorèt de la cantaira francesa e modèla Kiki de Montparnasse. Tanben encontrèt lo grand codurièr Paul Poiret. Realizèt fròça fotografia de mòda que foguron publicada dins de magazines e lo faguèron conéisser. Amb Jean Arp, Max Ernst, André Masson, Joan Miró e Pablo Picasso, presentèt sas òbras a la primièra mòstra surrealista de la galeriá Pierre a París en 1925. Amic de Marie-Laure de Noailles e de Charles Vicomte de Noailles, filmèt en 1928 a Ieras a la Villá Noailles son tresen filme Les Mystères du château de Dé.
A Montparnasse, pendent trente ans, Man Ray revolucionèt l'art fotografic. Los grands artistas de son temps pausèron los son objectiu, coma James Joyce, Gertrude Stein o Jean Cocteau. Contribuguèt a valorizar l'òbra d'Eugène Atget qu'o faguèt descobrir als surrealistas e a son assistanta Berenice Abbott. En 1934, Meret Oppenheim pausèt per Man Ray, aquela seriá de fotos de nus venguèron una de las seriás mai celebras. En 1940, aprèp la desfacha de França, Man Ray capitèt a jónher Lisbona e s'embarquèt pels Estats Units d'America en companhiá de Salvador e Gala Dalí e del cineasta René Clair. Aprèp qualques jorns passats a Nòva York, s'anèt cap a la còsta oèst amb per projècte de daissar lo país per Tahiti ont demorèt qualques ans. Arribat a Hollywood, recebèt de proposicions de mòstra, encontrèt una fema, Juliet, e decidiguèt de tornar a pindre. Venguèt Satrape al Collège de 'Pataphysique en 1963. Enterrat al cementèri del Montparnasse (7a division): l'epitaf sus la tomba es « Unconcerned, but not indifferent » (« Destacat, mas pas indiferent »).
Òbras[modificar | modificar la font]
Objèctes[modificar | modificar la font]
- Dançaire de còrda s'accompahant de son ombre, 1916
- Autoretrach, assemblatge, 1916
- Boardwalk, 1917
- ofèrta, fèrre d'alisar ganit de clavèl sus la sòla, 1921
- Objècte indestructible, 1923
- The Fisherman's Idol , 1926, pèças de siure recuperat sus la plaja de Biarritz puèi assembladas
- Los Vint jorns de Julieta, 1952, paravent
- Bola de nèu[1]
Fotografias[modificar | modificar la font]
- Retrachs que Marcel Duchamp (1916), Tristan Tzara (1921), la marquesa Casati (1922), Francis Picabia en granda velocitat (1924), Jean Cocteau (1924), Antonin Artaud (1926), Kiki de Montparnasse (1926)[2], André Breton solarizat (1930), Lee Miller (1930), Salvador Dalí e Gala (1936), Juliet (1945)
- Enigma d'Isidore Ducasse , 1920
- Elevatge de posca, 1920, 11,3 × 14,6 cm, Musèu d'art de Tolon.
- Rayografia amb man, lentilha e uòu, fotograma, 24 × 17,9 cm. Reproduccion dins Beaux Arts magazine 347, mai de 2013, p.|144.
- Lo Violon d'Ingres, 1924, ensag als sals d'argent enaussat amb mina de plomb e tinta de China e contrempegat su papièr[3]
- Negra e blanca, 1926
- African sculpture on lying woman, 1930. En realitat un retrach de Simone Breton de 1927[4].
- Jòc d'escacs surrealista, 1934, panoptic de 20 retraches d'artistas surréalistas
Filmes[modificar | modificar la font]
- 1923: Le Retour à la raison
- 1924: À quoi rêvent les jeunes filles
- 1926: Emak-Bakia
- 1928: L'Étoile de mer
- 1929: Les Mystères du château de Dé
- 1935: Essai de simulation de délire cinématographique
Pinturas[modificar | modificar la font]
- 1914 : The Lovers (Ls Amants), òli sus tela, 24,7 × 35,2 cm[5]
- 1931: Autoretrach, fotografia realizada amb solarizacion
- 1938 : Lo Rebús, òli sus tela, 55 × 46 cm, Musèu nacional d'art modèrne, Centre Pompidor, París[6]
- 1939 : Lo Bèl Temps.
- 1952 : Rue Férou, a la Kunsthalle de Bielefeld.
- 1958 : Pintura naturala
Dessenhs[modificar | modificar la font]
- Las Mans liuras, dessenhs illustrats per de poèmas de Paul Éluard, Jeanne Bucher, París, 1937
Obratge e monografias[modificar | modificar la font]
- Revolving doors, Ed Surréalistes, París, 1917
- Los Camps delicioses, fòra de comèrci, París, 1922
- Man Ray photographs 1920-1934, James Thrall Soby
- Facile with Paul Éluard, Éd. GLM, Paris, 1935
- La Fotografia es pas l'art : 12 fotografias, Éd. GLM, Paris, 1937, amb un abansprepaus d'André Breton, Convulsionnaires[7]
- Alphabet for adults, Copley Galleries, Berverly Hills, California, 1948
- Photographs-Portraits, Édition Prisma, París
- Autoretrach, 1963, Robert Laffont, Parí, 1964
Filmografia[modificar | modificar la font]
- François Lévy-Kuentz, Man Ray - 2 bis, rue Férou, 1989, 23 min, ed Dilecta. Filme sul talher de Man Ray pauc abans sa destruccion[8].
Notas e referéncaias[modificar | modificar la font]
- ↑ Reproduccion dins Beaux Arts magazine n° 68, mai de 1989, p. 115.
- ↑ Reproduccion dins Connaissance des arts n° 658, març de 2008, p. 79.
- ↑ París, MNAM. Reproduccion dins Connaissance des arts n° 658, març de 2008, p. 83.
- ↑ Reproduisit en capa de Lettres à Denise Lévy de Simone Breton, ed Joëlle Losfeld, París, 2005
- ↑ Collection Sylvio Perlstein, Anvers. Reproduction dans Giovanni Lista, Dada libertin & libertaire, L'Insolite, Paris 2005, p. 67.
- ↑ Reproduccion dins Artpress 2 n° 13, mai 2009, p. 11.
- ↑ Marguerite Bonnet, André Breton, œuvres complètes t. 1 : notes, Gallimard, La Pléiade, París, 1988, p. 1965.
- ↑ Beaux arts magazine n° 290, agost 2008.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) (en) fototèca numerica oficiala - Contrat amb lo Man Ray Trust e l'ADAGP que gerís lo copyright
- (en) Imatges de Man Ray e tèxtes - Getty Center de Los Angeles
- Lista de la òbras de Man Ray sus data.bnf.fr


text:
Virus
Un virus (deu latin virus, qui vòu díser "poson", "veren", mot neutre segonda declinason) qu'ei ua particula biologica (de 20 a 300 nm d'endom) capabla d'infectar un organisme viu. Que' compausa d'un acid nucleïc (ADN o ARN) associat dab proteïnas. Non possedeish pas cap metabolisme e donc b'a pas cap besonh de's neurí, non creish pas e non pòt pas multiplicà's tot sol. Que pòt pas sonque infectar ua cellula eucariòtas o procariòtas (un virus qui infecta un bactèri qu'ei aperat un bacteriofag) entà qu'aquesta e copien lo son cabau genetic e lo traduseishin en sintetizant las soas proteïnas e, fin finala, e's moreishin en tot liberar un heish de virus naveths.
Los antibiotics (qui ageishen en estancant lo metabolisme deu bacteris) n'an pas cap efecte suus virus au contre deus vaccins qui permeten d'establir ua immunitat contra tau o tau virus.
Per'mor de la loa manca de metabolisme que s'a discutit mantun còp se los virus b'èran o pas èsters vius. Generaument que's considera que non e qu'en vertat, que son objèctes biologics a las termièras deu monde viu.
En çò deus umans los virus que son responsables de mantuas malaudias e, en particular deu SIDA causat per lo virus VIU.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mòt virus vèn dau mòt latin virus que designava lei poisons e lei substàncias toxicas. Apareguèt en Anglatèrra en 1392[1]. Virulent vèn dau mòt latin virulentus (toxic) e apareguèt vers 1400[2]. La significacion "agent susceptible de provocar una malautiá" foguèt enregistrat per lo prumier còp en 1728[3] avans lo descurbiment dau prumier virus en 1892 per Dmitri Ivanosky. Lo tèrme virion apareguèt en 1959[4] es utilizat per designar una particula virala establa eissia d'una cellula e susceptibla de contaminar una autra cellula[5].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Harper D., The Online Etymology Dictionary, [1]
- ↑ Harper D., The Online Etymology Dictionary, [2]
- ↑ Harper D., The Online Etymology Dictionary, [3]
- ↑ Harper D., The Online Etymology Dictionary, [4]
- ↑ Casjens S. In : Mahy BWJ and Van Regenmortel MHV, Desk Encyclopedia of General Virology, Boston: Academic Press, 2010, ISBN 0-12-375146-2, p. 167.


text:
Legato
Lo legato o ligat qu'ei ua articulacion musicau qui consisteish a interpretar duas o mei nòtas dens ua medisha impulsion. Lo legato que s'opausa au staccato on cada nòtas qu'ei atacada individualment e d'un biais hèra marcat.
En solfegi, lo legato qu'ei marcat dab ua linha corba.
La tecnica que'n pòt variar segon los instruments : dens lo cas de la votz o deus instruments de vent duas nòtas ligadas que seran interpretadas dab ua medisha expiracion ; per un instrument de còrdas hregadas dab un arquet, duas nòtas ligadas que seran jogadas dab un medish còp d'arquet ; entaus insruments de còrdas puntejadas òm ensajarà d'encadenar las nòtas shens pausa e dab atacas las mens marcadas possiblas.


text:
Jordi Valls i Pozo
Jordi Valls i Pozo (Barcelona, 25 de genièr de 1970) es un poèta catalan.
Nasquèt a Barcelona en 1970, mas a fach tota sa vida en Santa Coloma de Gramenet, una vila-dormitòri a costat de Barcelona. Santa Coloma a mercat bravament la siá trajectòria poetica.
A presidit l'Associació de Joves Escriptors en Llengua Catalana (AJELC) de 1994 a 1996. Es abonat a l'Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC) e al PEN Club Catalan.
Coma ganhant dels Jocs Florals de Barcelona en 2006, es estat lo primièr autor nommat “Poèta de la Vila”. A l'ora d'ara trabalha coma librari en una librariá plan coneguda del centre de Barcelona. Ernest Farrés, autor de l'antologia “21 poetes del XXI” (2001), afirma «ambe Jordi Valls la poesia es pas solament de subversion, per çò que balha la facultat de passar al delai de la realitat establida, seriá puslèu sustot l'esséncia del fach literari». E Carles Martí, conselhièr de cultura de la Comuna de Barcelona, lo definiguèt coma «un ciutadan de la metròpoli que sap agantar los instants ont la vida urbana s'exprimís en tota sa beutat».
Publicacions[modificar | modificar la font]
- D'on neixen les penombres? (Prèmi Martí Dot de poesia 1994)
- Natura morta (Prèmi Vila de Martorell 1998)
- Oratori (Prèmi Senyoriu d'Ausiàs March 1999)
- La mel d'Aristeu (Prèmi de poesia Gorgos 2003)
- La mà de batre (Prèmi Grandalla de poesia 2005)
- Violència gratuïta (Prèmi Jòcs Florals 2006)
- Última oda a Barcelona Ambe la coautoria de Lluís Calvo. Santa Coloma de Gramenet: La Garúa 2008. ISBN 978-84-936342-1-6


text:
Ahmed Ben Bella
Ahmed Ben Bella, en arab, احمد بن بلة, naissut en decembre de 1916 a Marnia, mòrt lo 11 d'abriu 2012 en Argier, es lo promier president de la Republica Argeriana
Ben Bella es un dei nòu capoliers istorics dau Comitat Revolucionari d'Unitat e d'Accion, que vendrà puei lo Frònt de Liberacion Nacionala d'Argeria.
Le 15 setembre de 1963 deven lo premier President de la Republica Argeriana, tant coma son Premier Menistre. Lo 19 de junh de 1965, lo Colonèu Bomediene li manlèva lo poder.
Anecdòtas[modificar | modificar la font]
Avans que d'èstre un òme politic engatjat per la liberacion de son país, Ahmed Ben Bella fuguèt un jogaire de l'Olimpic de Marselha en 1940.


text:
Baillolet
Baillolet es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de la Dintre-Bray-e-Picardie situada en lo costat de Londinières.
Aquela municipalitat possedís per caseriu: la Haye.
Commune de l'Entre-Bray-et-Picardie située dans le canton de Londinières.
Cette commune possède pour hameau: la Haye.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 11 de decembre 1870 çò pilòta pujada General-Renault, se vòla de la estacion del Nòrd a París alavetz assiégé pels prussiens e acaba la siá carrièra a Baillolet après aver-i recorregut 143 quilomètres[1].
- Le 11 décembre 1870 le ballon monté Général-Renault, s'envole de la gare du Nord à Paris alors assiégé par les prussiens et termine sa course à Baillolet après avoir parcouru 143 kilomètres[2].


text:
Clarmont d'Auvèrnhe
Clarmont-Ferrand (nommat tanben Clarmont - forma corta - o Clarmont d'Auvèrnhe / -nha - forma literària- ), z-es la capitala d'Auvèrnhe (Occitània) ; maitot z-es lo chapluòc dau departament dau Puèi Domat dinc la region administrativa d'Auvèrnhe.
La vila actuala de Clarmont-Ferrand resulta de la fusion de las doas vilas de Clarmont e de Montferrand en 1633.
Sos abitants son nommats los clarmondaires o clarmontés, e mai especificament los dau quartèir de Montferrand los montferrandés. Lor escais es Los bancarrotièrs.
Somari
- 1 Eraudica
- 2 Geografia
- 3 Istòria
- 4 Demografia
- 5 Economia
- 6 Transpòrts
- 7 Administracion
- 8 Patrimòni
- 9 Cultura
- 10 Internacionau
- 11 Personatges celèbres nascuts a Clarmont
- 12 Bibliografia
- 13 Veire tenben
- 14 Ligams extèrnes
- 15 Geografia
- 16 Istòria
- 17 Administracion
- 18 Demografia
- 19 Luòcs e monuments
- 20 Personalitats ligadas amb la comuna
- 21 Véser tanben
- 22 Ligams extèrnes
- 23 Nòtas
Eraudica[modificar | modificar la font]
Blasonament : d'azur ambé la crotz de gules bordada d'aur, cantonada de quatre flordelís dau mèsme.
Geografia[modificar | modificar la font]
Clarmont-Ferrand z-es la capitala d'Auvèrhe (lo país) e una vila dau centre de França, chapluòc de la region d'Auvèrnhe e dau departament dau Puèi Domat.
Z-es situada dinc lo Massís Centrau a una nautor de 410 m e z-es dominada per la linha daus Puèis ('na chadena de volcans sopits) qui culmina a 900 m.
A l'est de Clarmont d'Auvèrnhe comença la plana de Limanha banhada pel riu d'Alèir.
Clarmont z-es a la rescontra de dos grands ais d'autorotas : la A71 e la A75 (qui religa Besièrs ambé París) e l'ais Bordèu / Sant Estève / Lion (ambé las A89 e A72).
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima de Clarmont se caracteriza per 'na bien granda amplitud termica ambé d'estius tot plen chauds e d'iviarns bien fregs.
La linha daus Puèis arrèsta las niulas qui vienon de l'oest alimentant entau las fonts 'ma Volvic e maitot en demenir la pluviometria de Clarmont d'Auvèrnhe qui es una de las mai baissas d'Occitània.
Istòria[modificar | modificar la font]
Clarmont d'Auvèrnhe z-es mencionada per lo geograf grèc Estrabon ambé son nom gal : Nemossos. Z-èra 'na vila daus Arvèrnes qui vencèron (ambé lo chapdau gallés Vercingetorix) las legions romanas a rasa de Clarmont, vèrs Gergòia.
Conquestada fin finala pels romans, la vila prenguèt lo nom d'Augustonemetum, en onor de l'emperaire August. Creissèt bien e devenguèt 'na de las pus grandas vilas de Gàllia.
Au sègle V, fuguèt assietjada e conquestada per los visigòts qui la conservèn entrò l'an 507, chaçats per los francs.
Au sègle IX òm comencèt de 'pelar la vila Clarmont (de Clarus Mons, qui designava lo chastèu qui aparava la vila). Fuguèt atacada mantun còp per los Vikings.
En 1095 lo Papa Urban II i presiquèt la Primièira Crosada.
La vila de Montferrand fuguèt prenguda en 1388 per Peiròt de Fontans, rotièr dau partit anglés.
Demografia[modificar | modificar la font]
{{Demografia|insee= 63113
Economia[modificar | modificar la font]
Transpòrts[modificar | modificar la font]
Ligasons exterioras[modificar | modificar la font]
Transpòrts urbans[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Veire l'article sus los cònsols de Clarmont.
Clarmont es devesida en 9 cantons :
- Lo canton de Clarmont Centre compta 16 364 abitants
- Lo canton de Clarmont Èst compta 12 710 abitants
- Lo canton de Clarmont Nòrd compta 19 298 abitants
- Lo canton de Clarmont Nòrd-Oèst compta 15 388 abitants
- Lo canton de Clarmont Oèst compta 12 091 abitants
- Lo canton de Clarmont Sud compta 12 416 abitants
- Lo canton de Clarmont Sud-Èst compta 17 784 abitants
- Lo canton de Clarmont Sud-Oèst compta 20 003 abitants
- Lo canton de Montferrand compta 11 086 abitants
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Clermont-Ferrand z-es classada vila d'art e d'istòria.
Edificis religiós[modificar | modificar la font]
- Nòstra Dama dau Pòrt : bastida al sègle XII e classada per l'UNESCO au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat.
- Catedrala de Nòstra Dama de l'Assompcion
Monuments civils e luòcs remirables[modificar | modificar la font]
- Opera Municipau
Cultura[modificar | modificar la font]
Festenaus[modificar | modificar la font]
Musèus[modificar | modificar la font]
Internacionau[modificar | modificar la font]
Vilas embessonadas[modificar | modificar la font]
- Reialme Unit : Aberdeen.
- Reialme Unit : Salford.
- Alemanha : Ratisbona.
- Bielorussia : Gomel.
- Espanha : Oviedo.
Acòrdis de cooperacion[modificar | modificar la font]
Personatges celèbres nascuts a Clarmont[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Veire tenben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) Sit sul parlar occitan de Clarmont
- (fr) Sit oficial Clarmont
- (fr) Ofici de Torisme e dels Congrèsses de Clarmont
- (fr) Clarmont Metropòli
- (fr) Clarmont Comunautat
- (fr) L'operator de transpòrts publics de l'aglomeracion clarmontesa
- (fr) Festenal Internacional de Metratge Cort
- (fr) Cooperativa de Mai
- (fr) Festenal Vidéoformes sus la vidèo e los medias novèls dins l'art contemporanèu
- (fr) Fòtos raras de Clarmont
- (fr) Las pinturas muralas de la catedrala
- (fr) Associacion per la creacion d'un jardin botanic consacrat a la flòra del Massís Central dins l'aglomeracion clarmontesa
- (fr) Clarmont dins l'enciclopèdia dels camins de fèrre
.


text:
Droue-sur-Drouette
Droue-sur-Drouette es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a unitat|3|km}} a l'Èst de Épernon.
Le village est situé à 3 km à l'Est d'Épernon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cossí dins fòrça pòbles de França, de las traces de préhistoire apareisson : de pigassas talhadas, educadas, meules.. Suls plateaux vorejant lo riu. Caldrà esperar 768 e l'acte reial de Pépin lo Brèu per saber que los bòsques locales avián ja #èsser donat al capítol de Chartres, aquel darrièr en avent establit cap a 88 una prêtrière al lieudit la Malmaison, municipalitat actuala de Emancé. Es d'aquela darrièra #que depen la capèla a l'ora d'ara glèisa paroissiale. L'existéncia es anciana doncas qu'en lo moment d'una de las divèrsas reconstructions d'aquela capèla, pèiras tombales mérovingiennes per las bordures de las mai pichonas fenèstras roman costat sud. Lo vilatge en tant #que châtellenie #aver# de dependre primièrament Montfort establit a Epernon de contunh del Duché de Epernon sens omettre dels #dire e unas autras talhas a la évêché de Chartres.
Un différend amb aqueles senhors i aguèt luòc, lo Comte de Tolosa fils del rei #venir proprietari del castèl de Rambouillet après Bailleau Armenonville #que #dever çò de ludut cedir, lo comte #voler estendre las caças del castèl e #demandar al capítol de plan voler ont vendre ont logar las tèrras de la Malmaison, mas Armenonville #far tant #que #encobrir pas #poder se far e #caler esperar la siá mòrt perque lo capítol concedís pas un bail al Pòrti de Penthièvre. E es sus aquela basa de tèrras de caça #que se #far la separacion dels departaments, Droue en avent las tèrras de Bailleau Armenonville #demorar en Eure e Loir tandis #que Emancé fasiá partida de la Seine e Oise.
Lo fach de dependre del capítol de Chartres #far qu'en lo moment dels Estats generales de 1789, los sieus representants lor caliá votar a Chartres a la diferéncia de Epernon #que votava a Montfort la Amaury. Amb la fin de preparar lo quasèrn dels doléances, la populacion s'amassa en lo primièr març 1789 jos la houlette de Joseph François Nicolas Vesque, tinenta de bailliage, e 20 comparants sus las 43 inscriches son presents e 7 signèron solament e elegisson per l'endeman Etienne Denis Denis pels representar a Chartres. Una de las primièras mesures de taxis #èsser d'amassar las divèrsas parròquias localas e sustot los bens diches de la "fabrica" per ne far pas #qu'un en benefici de Epernon. En 1793, la campana i aguèt foguèsse, los bens interiors aguèron volat pels responsables de Epernon, la glèisa en essent pas mai mantenuda, #menaçar dempuèi effondrer ...
La guèrra de 1870 : en Fasent partida de la cenh de la conca parisenc, las tropas de las envahisseurs prussiens e bavarois en environant París, devián çò de mès rapidament possibla ocupar la França e sustot empedir l'Armada de la Loire de se constituir. Als batalhem guardas nacionales de defendre la pàtria. Lo 4 d'octòbre, es #çò que #far los nomenats Martin, Rinf=guenoir, Roger, Lehongre, Ravet, Charlier e Babouin a la granja del Mousseau. Assiégés, Se #defendre coma #pasturar contra tot un bataillon, sòl lo darrièr #poder sortir de la granja abans #que siá pas destruida pel fuòc. Los mòrtes aguèron pas quitament pas lo drech d'aver una inhimation digna d'aquel nom, las tropas de l'ocupanta en refusant als abitants d'i assistir.
Comme dans beaucoup de villages de France, des traces de préhistoire apparaissent : haches taillées, polies, meules.. sur les plateaux bordant la rivière. Il faudra attendre 768 et l'acte royal de Pépin le Bref pour savoir que les bois locaux avaient déjà été donné au chapitre de Chartres, ce dernier ayant établi vers 88 une prêtrière au lieudit la Malmaison, commune actuelle d'Emancé. c'est de cette dernière que dépend la chapelle actuellement église paroissiale. L'existence est ancienne puisque lors d'une des diverses reconstructions de cette chapelle, il fut utilisé des pierres tombales mérovingiennes pour les bordures des plus petites fenêtres romanes côté sud. Le village en tant que châtellenie devait dépendre tout d'abord des Montfort établi à Epernon puis du Duché d'Epernon sans omettre des dîmes et autres tailles à l'évêché de Chartres.
Un différend avec ces seigneurs eut lieu, le Comte de Toulouse fils du roi devint propriétaire du château de Rambouillet après Bailleau Armenonville qui dut le lui céder, le comte voulut étendre les chasses du château et demanda au chapitre de bien vouloir où vendre où louer les terres de la Malmaison, mais Armenonville fit tant que cela ne put se faire et il fallut attendre sa mort pour que le chapitre n'accorde un bail au Duc de Penthièvre. et c'est sur cette base de terres de chasse que se fit la séparation des départements, Droue ayant les terres de Bailleau Armenonville resta en Eure et Loir tandis qu'Emancé faisait partie de la Seine et Oise.
Le fait de dépendre du chapitre de Chartres fit que lors des États généraux de 1789, ses représentants devaient voter à Chartres à la différence d'Epernon qui votait à Montfort l'Amaury. Afin de préparer le cahier des doléances, la population se réunit le premier mars 1789 sous la houlette de Joseph François Nicolas Vesque, lieutenant de bailliage, et 20 comparants sur les 43 inscrits sont présents et 7 seulement vont signer et élisent pour le lendemain Etienne Denis Denis pour les représenter à Chartres. Une des premières mesures prises fut de réunir les diverses paroisses locales et surtout les biens dits de la "fabrique" pour n'en faire qu'un au profit d'Epernon. En 1793, la cloche fut fondue, les biens intérieurs furent volés par les responsables d'Epernon, l'église n'étant plus entretenue, elle menaça de s'effondrer ...
La guerre de 1870 : Faisant partie de la ceinture du bassin parisien, les troupes des envahisseurs prussiens et bavarois contournant Paris, devaient le plus vite possible envahir la France et surtout empêcher l'Armée de la Loire de se constituer. Aux bataillons des gardes nationaux de défendre la patrie. Le 4 octobre, c'est ce que firent les nommés Martin, Rinf=guenoir, Roger, Lehongre, Ravet, Charlier et Babouin à la ferme du Mousseau. Assiégés, ils se défendirent comme ils purent contre tout un bataillon, seul le dernier put sortir de la ferme avant qu'elle ne soit détruite par le feu. les morts n'eurent même pas le droit d'avoir une inhimation digne de ce nom, les troupes de l'occupant refusant aux habitants d'y assister.


text:
Alan Moore
Alan Moore, qu'escriguèt tanben jos mantun pseudonim coma Curt Vile, Jill de Ray o Translucia Baboon (Northampton, Anglatèrra, 18 de novembre) es un scenarista e escrivan anglés, conegut mai que mai per son trabalh d'escritura dins lo mond de las bendas dessenhadas que los protagonistas son de supereròis. Sas aportacions dins aquel domeni foguèron plan importantas que contribusiguèt a desvolopar la dimension psicologica de mantun supereròi famós coma Batman o Superman. Una de sas creacions mai popularas es V per Vendetta qu'inspirèt lo movement Anonymous.


text:
Ipnòsi
img
L'ipnòsi es un estat de sòm incomplèt amodat artificialament. L'ipnòsi implica la màger part del temps una persona qu'ipnotiza e un subjècte ipnotizat; existís tanben cas d'autoipnòsi. L'estat d'ipnòsi se caracteriza per:
- una concentracion intensa
- una relaxacion extrèma
- una nauta suggestibilitat
La vision comuna de l'ipnòsi la considèra coma un estat de consciéncia alterada. Poiriá induire de conduitas coma arrestar de fumar, far resurgir de sovenirs inconscients o demesir la sensibilitat a la dolor.


text:
Joan Giono
Joan Giono es un escrivan provençau, d'una familha d'origina piemontesa, coma l'òbra romanesca a per quadre lo mond païsan provençau. Empaumonada per son imaginacion e sei vesenças de Grècia antica, depinta la condicion de l'òme dins lo mond, drech en lei questions moralas e metafisicas, e possedís una portada universala : Joan Giono es luenh d'èsser l'autor regionalista que se pòt creire. Es restat en marge de totei lei corrents de literatura de son temps.
Bibliografia parciala[modificar | modificar la font]
- Colline (Còla), Grasset, París, 1929
- Un de Baumugnes (Un de Baumunhas) id id 1929 (portat a l'ecran per Marcèu Panhòl en 1934 sos lo títol d'Angèle (Angèla))
- Regain (Reviure), id id 1930 (portat a l'ecran per Marcèu Panhòl en 1937 : Regain)
- Jean le Bleu (Joan lo Blu), id id 1932 (amb un estrach qu'empaumonet La Femme du boulanger (La frema dau fornier) a Marcèu Panhòl)
- Que ma Joie demeure (Ma jòia que demòre), 1935
- Refus d'obéissance (Refús d'obesir), Gallimard, París, 1937
- Moby Dick, 1940, traduccion dau roman de Herman Melville
- Le Hussard sur le toit (L'Ussard sus la teulissa), Gallimard, París, 1951 (portat a l'ecran per Jean-Paul Rappeneau en 1995 : Le Hussard sur le toit)
- Le Déserteur (Lo desertor), René Creux éditor, 1966


text:
1866
Aquesta pagina concernís l'an 1866 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En Mexic, perseguida dau retirament francés decidit per l'emperaire Napoleon III en 1865. Aquò permetèt ai republicans de reconquistar la màger part dau país. Pasmens, l'emperaire Maximilian refusèt d'abdicar e assaièt de contuniar la lucha a partir dau centre dau país.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Itàlia[modificar | modificar la font]
En cambi de l'annexion de la region de Venècia, Itàlia signèt un tractat d'aliança ofensiva ambé Prússia còntra Àustria lo 8 d'abriu. Ansin, maugrat la causa inicialament liada ais afaires alemands, lo conflicte entre Prússia e Àustria conoguèt un frònt sus la frontiera sud deis estats Habsborg. Lo 20 de junh, comencèt la guèrra que s'acabèt per una victòria prussiana decisiva maugrat lei desfachas italianas de Custoza (24 de junh) e de Lissa (20 de julhet). Aquò permetèt l'annexion de Venècia au reiaume italian en octòbre.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Organizacion de divèrsei campanhas per sometre leis insurgents dei regions de Gondar e de Godjam. Pasmens, aquò entraïnèt la desercion de milièrs de soudats maucontents dei reformas militaras dau negus Tewodros II, especialament dau renfòrçament de la disciplina. D'autra part, dins lo corrent de l'annada, Londres respondèt a la prepausicion d'aliança de 1863. En cambi de la liberacion dei presoniers europèus capturats en 1864, lo Reiaume Unit prometeguèt de mandar una ajuda militara. Pasmens, Tewodros II jutjèt lei prepausicions d'ajuda insufisentas e refusèt. De mai, aviá plus lo contraròtle de la rota de Massaua onte lei Britanicas demandavan la liberacion dei presoniers.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Aprofichant la perseguida dau retirament francés decidit per l'emperaire Napoleon III en 1865, lei republicans contunièron de reconquistar lo nòrd dau país. A la fin de l'annada, lei fòrças de l'emperaire Maximilian gardèron ansin solament lo contraròtle dei quatre vilas principalas dau centre mexican.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
A la fin de l'annada, lei fòrças Qing averèron una importanta batalha au sud-oèst de Pequin onte lei fòrças dei Nian de l'Oèst foguèron quasi anientadas. Aquò permetèt ai Qing d'organizar una tièra d'ofensivas dirèctament còntra lo còr territòriau de la revòuta.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Assais oficiaus de la premiera torpilha de concepcion modèrna per la marina austro-ongresa (21 de decembre). Fòrça eficaça còntra lei naviris, l'arma novèla se difusèt rapidament dins lo rèsta d'Euròpa.
Energia[modificar | modificar la font]
Depaus de brevet de l'engenhaire Georges Leclanché (1839-1882) per una pila novèla (d'ara endavant dicha pila Leclanché). Gaire costosa e adaptada ais aplicacions necessitant pas una intensitat fòrta e pas un foncionament permanent, aquela pila es a l'origina dei pilas salinas modèrnas.


text:
Saint-Maximin (Oise)
Saint-Maximin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant-Maximin a situat entre Chantilly al sud e Creil al nòrd.
La bòsc de Chantilly e mai justament la siá part trucada bòsc de la Coharde ocupa 173 a siatz 14 % del territòri communal.
La commune de Saint-Maximin est située entre Chantilly au sud et Creil au nord.
La forêt de Chantilly et plus précisément sa partie appelée bois de la Coharde occupe 173 ha soit 14 % du territoire communal.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La carrièra de Sant-Maximin extrach la ròca calcaire a bastir, del meteis nom.
La carrière de Saint-Maximin extrait la roche calcaire à bâtir, du même nom.


text:
Oberstinzel
Oberstinzel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- L'anciana distincion de Sarreck situada sus la Sarre aperteniá, a Modèl:La s mini-, a l'avesque de Mètz e a la familha Lichtenberg.
- En 1381, los abitants de Sarrebourg #destruir lo castèl.
- A Modèl:La s mini-, la distincion levava de Frédéric de Lutzelbourg.
- L'ancienne seigneurie de Sarreck située sur la Sarre appartenait, au Modèl:S mini-, à l'évêque de Metz et à la famille Lichtenberg.
- En 1381, les habitants de Sarrebourg détruisirent le château.
- Au Modèl:S mini-, la seigneurie relevait de Frédéric de Lutzelbourg.


text:
619
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 619 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Yuknoom Ti' Chan signalat coma rèi de la ciutat aquela annada.


text:
Kutzenhausen
Kutzenhausen en alemannisch (Kutzenhausen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité fa partida de la region naturala En jamai de-Bòsc[1]. Protegiguèsse un musèu dels arts e tradicions popularas, la Ostal rurala de l'Indigne-Bòsc.
Situada entre Soultz-jos-Bòsques e Merkwiller-Pechelbronn, a traversat per la rota départementale D28.
La localité fait partie de la région naturelle Outre-Forêt[2]. Elle abrite un musée des arts et traditions populaires, la Maison rurale de l'Outre-Forêt.
Située entre Soultz-sous-Forêts et Merkwiller-Pechelbronn, elle est traversée par la route départementale D28.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « En jamai de-Bòsc », in Alsace, Gallimard, París, 2007, pàg. 213
- ↑ « Outre-Forêt », in Alsace, Gallimard, Paris, 2007, p. 213


text:
Ploumagoar
Plouvagor en breton ( Ploumagoar en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ancian nom de Ploumagoar es Plouvagor.
A la casuda de la Empèri romain, los Brittons o Bretons començan los sieus movements de migracion. En fugent los Pictes e los Saxons, travèrsan la Manja e venon s'installar en Armorique.
Aquelas migracions se faràn per ondas successivas e durèron de divèrses sègles. Una nacion nasquèt e vendrà, dins los sègles a venir, un nòu Estat independent : la Bretanha.
Los arrivants parlan la meteissa lenga que los indigènas de Armorique #que foguèron minoritaires e integrats. Avèm de besonh que la Manja o Morís Breizh èra una rota naturala de relacions gaireben jornalièras entre la Granda e lo Pichon Bretanha. Lo comèrci, favorit pel trabalh d'una meteissa lenga dels dos costats de la Manja, i èra fòrça florissant. Los Bretons arriban doncas sus las tèrras de Ploumagoar en remontant fòrça segurament lo Trieux, e en cercant un endroit elevat per poder se defendre, descobrisson los vestigis d'una vièlha citadelle romaine. Es a aquel moment que Plouvagor renais per las segondas fes e ven lo bourg #que se coneis uèi.
Qualques parròquias en començant per Plòu amb variantes Agradadas e Ploé, n'existís 169 a Bretanha #que 73 en las Còstas-de Armor. Ne son nascuts entre 450 e 600. Magoar Es pas pas un quelconque Sant, vengut amb los envahisseurs, mas significa mur o ruïnes, paraula testificada en breton amb Moguer, aital coma en gallois amb Magwyr. La meteissa raïtz Magor se tròba en los noms Magoarou e Magoariec e significa maçon. Magoar Seriá un synonyme de l'alemand Maurer e de l'italian Muratore.
Ploumagoar Es doncas una parròquia bastida sus ruïnes o de vestigis ancians e tira lo sieu nom d'aquela origina. Aquela parròquia s'estendèt sus superfícias considerablas e engloba tot lo marge drech del Trieux. Reven a l'ensems de l'estenduda de Ploumagoar, Pabu e Sant-Agathon uèi. La parròquia primitive de Ploumagoar i aviá dividit en dîmeries #qu'aquelas de Tréméac, de Goazanlès e de Trivis. Aqueles jos-divisions ne donaràn las trèves de Pabu e de Sant-Agathon #que faràn part intégrante de la parròquia-maire, pendent longtemps encara. La vila de Guingamp, per la siá part, veirà pas las siás muralles sortir de tèrra que doas o tres sègles mai tard, jos las invasions e pillages incessants de las Normands. Guingamp O Gwengamp en breton #que se décompose en Gwen, blanc o bienheureux en lo sens de Lansus, e Gamp, lo camp o refugi dels bienheureux.
Ploumagoar A ligat al Pagus Tréher #que lo banc episcopal se'n tròba a Tréguier dempuèi o Vida sègle. Sant Tugdual en #èsser lo primièr avesque fondator.
L'ancien nom de Ploumagoar est Plouvagor.
À la chute de l'Empire romain, les Brittons ou Bretons commencent leurs mouvements de migration. Fuyant les Pictes et les Saxons, ils traversent la Manche et viennent s'installer en Armorique.
Ces migrations se feront par vagues successives et vont durer plusieurs siècles. Une nation va naître et deviendra, dans les siècles à venir, un nouvel État indépendant : la Bretagne.
Les arrivants parlent la même langue que les indigènes d'Armorique qui vont être minoritaires et intégrés. Précisons que la Manche ou Mor Breizh était une route naturelle de relations presque quotidiennes entre la Grande et la Petit Bretagne. Le commerce, favorisé par l'emploi d'une même langue des deux côtés de la Manche, y était très florissant. Les Bretons arrivent donc sur les terres de Ploumagoar en remontant très certainement le Trieux, et en cherchant un endroit élevé pour pouvoir se défendre, ils découvrent les vestiges d'une vieille citadelle romaine. C'est à ce moment que Plouvagor renaît pour la seconde fois et devient le bourg que l'on connaît aujourd'hui.
Des paroisses commençant par Plou avec des variantes Plu et Ploé, il en existe 169 en Bretagne dont 73 dans les Côtes-d'Armor. Elles sont nées entre 450 et 600. Magoar n'est pas un quelconque Saint, venu avec les envahisseurs, mais signifie mur ou ruines, mot attesté en breton avec Moguer, ainsi qu'en gallois avec Magwyr. La même racine Magor se retrouve dans les noms Magoarou et Magoariec et signifie maçon. Magoar serait un synonyme de l'allemand Maurer et de l'italien Muratore.
Ploumagoar est donc une paroisse bâtie sur des ruines ou vestiges anciens et tire son nom de cette origine. Cette paroisse va s'étendre sur des surfaces considérables et englobe toute la rive droite du Trieux. Elle correspond à l'ensemble de l'étendue de Ploumagoar, Pabu et Saint-Agathon aujourd'hui. La paroisse primitive de Ploumagoar était divisée en dîmeries dont celles de Tréméac, de Goazanlès et de Trivis. Ces sous-divisions donneront les trèves de Pabu et de Saint-Agathon qui feront partie intégrante de la paroisse-mère, pendant longtemps encore. La ville de Guingamp, pour sa part, ne verra ses murailles sortir de terre que deux ou trois siècles plus tard, sous les invasions et pillages incessants des Normands. Guingamp ou Gwengamp en breton que l'on décompose en Gwen, blanc ou bienheureux dans le sens de Lansus, et Gamp, le camp ou refuge des bienheureux.
Ploumagoar est attaché au Pagus Tréher dont le siège épiscopal se trouve à Tréguier depuis le VIe siècle. Saint Tugdual en fut le premier évêque fondateur.


text:
Lupstein
Lupstein en alemannisch (Lupstein en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la guèrra de las Rustauds, lo data|16|de Modèl:Jamai, lo pòble, refugi de paysans ne revòlta #qu'avián abandonat Saverne se brulé e tota la siá populacion massacrée. Se tròba encara uèi près de la glèisa un ossuaire #que, segond la legenda, contendriá los uasses dels paysans mòrtes.
Pendant la guerre des Rustauds, le , le village, refuge de paysans en révolte qui avaient quitté Saverne est brulé et toute sa population massacrée. On trouve encore aujourd'hui près de l'église un ossuaire qui, selon la légende, contiendrait les os des paysans morts.


text:
Edward Brongersma
Edward Brongersma (Haarlem, 31 d'agost de 1911 – Overveen, 22 d'abril de 1998) foguèt un jurista, politic e escrivan neerlandés. Foguèt membre de la Cambra Nauta del parlament neerlandés pel Partit del Trabalh de 1946 a 1950 e de 1963 a 1977. Es conegut principalament per lo sieu trabalh en defensa de l'acceptacion sociala de la pedofilia.[1] A la fin de la siá vida defendèt tanben l'eutanàsia e lo drech al suicidi.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sandfort, Theo; Van Naerssen, Alex; Brongersma, Edward. Male Intergenerational Intimacy: Historical, Socio-Psychological, and Legal Perspectives (en anglés). Nòva York: Haworth Press, 1991, p. 142.
Liens extèrnes[modificar | modificar la font]
- Luòc web del successor de la Fondacion Brongersma, la Fondacion de Recèrca Scientifica sus la Sexualitat (en) (nl)
- Luòc web de l'Institut Internacional d'Istòria Sociala, que conserva los archius de Brongersma (en) (nl)
- Intervencion de Edward Brongersma e lo sacerdot Alje Klamer dins la television neerlandesa (1978).


text:
-556
Aquesta pagina concernís l'an -556 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Babilònia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Neriglissar. Son fiu Labashi-Marduk li succediguèt quauquei mes mai foguèt rapidament reversat e executat per un partit d'aristocratas favorables au clergat de Sin. Nabonide, governador de Babilònia, prenguèt sa plaça.


text:
Bòrt
Bòrt (Bort-les-Orgues en francés) z-es una comuna d'Occitània, en Auvèrnhe, e es la vila principala dau parçan d'Artensa ; z-es administrada per lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Monuments[modificar | modificar la font]
Eraudica[modificar | modificar la font]
Las armas actualas de la vila son « d'azur a tres croses en forma de 'x' d'argent ».
Las ancianas :
« D'aur, au sautador dentat de gules ». Malte-Brun, la France illustrée (1882).
« D'azur, a tres bendas ondadas d'aur ». Reportadas tanben per Malte-Brun.


text:
Suidae
Los porcins, o suids (suidae), son una familha de mamifèrs non romiants, que sas caninas son desvolopadas e que sas patas an quatre onglons.
Somari
Classificacion[modificar | modificar la font]
Son repartits en tres sosfamilhas :
Babyrousinae[modificar | modificar la font]
- Genre Babyrousa
Phacochoerinae[modificar | modificar la font]
- Genre Phacochoerus : los facochèrs
- Phacochoerus africanus — facochèr comun
- Phacochoerus aethiopicus — facochèr del Cap o facochèr de Somalia
Suinae[modificar | modificar la font]
- Genre Hylochoerus
- Hylochoerus meinertzhageni — Ilochèr
- Genre Potamochoerus : los potamochèrs
- Potamochoerus larvatus
- Potamochoerus porcus
- Genre Sus : los singlars (e pòrcs)
- Sus barbatus — singlar de barba
- Sus bucculentus — singlar de Vietnam
- Sus cebifrons — singlar de Visasyas
- Sus celebensis — singlar de Celèbes
- Sus heureni — singlar de l'Illa de Flores
- Sus philippensis — singlar de las Filipinas
- Sus salvanius — singlar nan
- Sus scrofa — singlar
- Sus scrofa domesticus — lo pòrc domestic
- Sus scrofa cristatus — lo singlar de crinièra, a Ceilan
- Sus timoriensis — singlar de Timor
- Sus verrucosus — singlar de Java
Lo cheropotam (Potamochoerus choeropotamus) d'Africa Orientala e Meridionala es pas trobat dins totas las taxinomias.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Suidae (en)
- Referéncia ITIS : TSN 180720 Suidae Gray, 1821 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Suidae (en)
- Referéncia NCBI : Suidae (en)


text:
Roma
Roma es la capitala d'Itàlia, de la region de Laci e de la província de Roma. Dempuèi lo 3 d'octòbre de 2010 es una comuna de l’estatut especial, jol nom de Roma Capitala. Sa populacion èra estimada a 2 866 733 abitants, en abril de 2014. Sa superfícia totala es 1285 km². Es la comuna pus poblada e pus estenduda d'Itàlia.
Roma foguèt dins l'Antiquitat la capitala de l'Empèri Roman. Li diguèron adonc correntament Urbs (« la Vila » per bonesa). Li dison sovent la vila dei sèt còlas (Aventin, Cælius, Capitòli, Esquilin, Palatin, Quirinal e Viminal); es apelada tanben de còps que i a, Caput mundi (« capitala dau mond »), o la Città Eterna (« La ciutat etèrna »).
Una enclava de Roma es l'Estat dau Vatican, lo territòri sobeiran qu'albèrga la Santa Ses, lo pus pichon estat dau mond. Lei catolics considèran l'evesque de Roma (lo papa) coma lo successor de Sant Pèire e la vila de Roma coma lo centre dau Cristianisme o aumens dau catolicisme.
Divisions[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la capitala es divisit en 15 comunas que pòrtan lo nom de Roma seguit d’un numèro, tradicionalament escrich en chifras romanas (Roma I a Roma XV). La comuna de Roma èra divisada en 20 circonscripcions dempuèi mai de 1972. En març de 1992 la 14ena circonscripcion venguèt la comuna de Fiumicino. En 2001 las ciconscripcions venguèron de comunas, apeladas de Roma I a Roma XX (sens Roma XIV). En 2013, d'unas comunas foguèron fusionadas e renumerotadas, ara de I a XV sens manca.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fondacion de Roma qu'ei atrubuida legendariament au personatge de Ròmul. La data retienguda desempuish l'epòca romana edesignada com punt de referéncia dab lo nom de Ab urbe condita qu'ei l'annada -753. Istoricament, Roma que ho fondada autorn de sèt comas pobladas per tribus latinas puish reunidas amassas entà formar ua sola ciutat.
Lo purmèr regim politic de Roma que ho la monarquia, qui durè dinc a l'annada -509.


text:
Mellag
Mellag en breton ( Mellac en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mellac Es una municipalitat del sud-es del Finistère. Istoricament, aperten a la Cornouaille. Lo sieu territòri es délimité al nòrd e a l'èst pel cors del Isòla e a l'oèst per aquel del Bélon. L'Isòla materializa la frontièra amb las municipalitats de Querrien e Tréméven del temps que lo Bélon materializa la frontièra amb la municipalitat de Lo Trévoux. Per en un autre luòc, lo Dourdu, un pichon afluent de la Laïta long de 9 km, pren la siá font près de de lo vilatge de Kerfeunteun e draine una bona part del territòri de la comuna. Lo bourg de Mellac ocupa una posicion centrala e es pas distant que d'aperaquí 5 km del centratz vila de Quimperlé. Los luòcs-diches de Stang Veil e de Roz Glaz e la vila de Ty Lann situats al sud-es apertenon als faubourgs de la vila de Quimperlé. La municipalitat a traversat a lo sieu extremitat sud per la via exprés RN165. Una zòna d'activitat, la Z.A de Kervidanou, a vist lo jorn en los ans 1980 près de la via rapida sus un territòri situat dins la frontièra de las municipalitats de Mellac e Quimperlé, tot prèp de Baye.
Mellac est une commune du sud-est du Finistère. Historiquement, elle appartient à la Cornouaille. Son territoire est délimité au nord et à l'est par le cours de l'Isole et à l'ouest par celui du Bélon. L'Isole matérialise la frontière avec les communes de Querrien et Tréméven tandis que le Bélon matérialise la frontière avec la commune de Le Trévoux. Par ailleurs, le Dourdu, un petit affluent de la Laïta long de 9 km, prend sa source près du village de Kerfeunteun et draine une bonne partie du territoire de la commune. Le bourg de Mellac occupe une position centrale et n'est distant que d'environ 5 km du centre ville de Quimperlé. Les lieux-dits de Stang Veil et de Roz Glaz et la cité de Ty Lann situés au sud-est appartiennent aux faubourgs de la ville de Quimperlé. La commune est traversée à son extrémité sud par la voie express RN165. Une zone d'activité, la Z.A de Kervidanou, a vu le jour dans les années 1980 à proximité de la voie rapide sur un territoire situé à la frontière des communes de Mellac et Quimperlé, tout proche de Baye.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia de divèrsas stèles gauloises, a Kervidanou, Kernault, Buzit, La Isle, testifiquen d'una aucupacion umana anciana.
A l'epòca féodale, las tèrras de Mellac èran per la majoritat del fief de la poderosa distincion de Quimerc'h, #que lo banc i n'aviá situat a Bannalec. Aquela dispausava del drech d'anautita, mièja e bassa justícia e un gibet a quatre piliers se levava sul tertre de Roz-Glaz. Cèrts solares èran del fief dirècte del pòrti, de contunh del rei.
Al mièg de la Modèl:S-, un conflicte esclata entre Yvon de Lescoët, senhor de Kernault, e Jean de Talhouët, espós de Jeanne de Hautbois, proprietari del solar de la Boulaie, en çò que tanh als dreches de prééminence dins la glèisa paroissiale de Mellac. Aquel darrièr #far trincar las armas de las de Lescoët en lo cristall principal de la glèisa. Lo 21 de febrièr de 1451, se #obligar als restablir. Las armas de las principalas familhas nòblas de Mellac, antany visiblas en los veires de la glèisa, son uèi observables en la verrière de la capèla del solar de Kernault ont an #èsser transferidas a Modèl:La s-. S'i reconnait los blasons de las familhas seguentas : de Quimerc'h, de Lescoët, del Tertre, de Hautbois, lo Veyer, del Bot, de Guer.
A Modèl:La s-, dels solares son presents a Stang an Dellec, La Boulaie, Kermadiou, Lo Purit, Kermabon, Guilligourgant, Keringant, Kerguenadou e Lenas.
Mellac Pren part a la revòlta de las Casquetas Rojas l'an 1675. Un abitant, René Bengloan, sacerdòt de lo sieu estat, a exclús de l'amnistia reiala concedida en febrièr 1676.
A partir de 1862, la municipalitat a traversat per la linha de camin de fèrre Apòstes-Kemper. Una estancada existís quitament sus la municipalitat, #que serà progressivament désaffecté.
La glèisa de Mellac es totalament reconstruite entre 1862 e 1863 de contunh engrandida l'an 1886. L'anciana glèisa datava Modèl:S- e Modèl:S- e dispausava d'un ossuaire e d'un porche meridional. A remplaçat per una bastissa bastida en l'estil néogothique seguent los plànols del architecte diocésain Joseph Bigot
La présence de plusieurs stèles gauloises, à Kervidanou, Kernault, Buzit, L'Isle, attestent d'une occupation humaine ancienne.
À l'époque féodale, les terres de Mellac étaient pour la plupart du fief de la puissante seigneurie de Quimerc'h, dont le siège était situé à Bannalec. Celle-ci disposait du droit de haute, moyenne et basse justice et un gibet à quatre piliers se dressait sur le tertre de Roz-Glaz. Certains manoirs étaient du fief direct du duc, puis du roi.
Au milieu du Modèl:S-, un conflit éclate entre Yvon de Lescoët, seigneur de Kernault, et Jean de Talhouët, époux de Jeanne de Hautbois, propriétaire du manoir de La Boulaie, au sujet des droits de prééminence dans l'église paroissiale de Mellac. Ce dernier fit briser les armes des de Lescoët dans la vitre principale de l'église. Le 21 février 1451, il s'obligea à les rétablir. Les armes des principales familles nobles de Mellac, autrefois visibles dans les vitres de l'église, sont aujourd'hui observables dans la verrière de la chapelle du manoir de Kernault où elles ont été transférées au Modèl:S-. On y reconnait les blasons des familles suivantes : de Quimerc'h, de Lescoët, du Tertre, de Hautbois, le Veyer, du Bot, de Guer.
Au Modèl:S-, des manoirs sont présents à Stang an Dellec, La Boulaie, Kermadiou, Le Purit, Kermabon, Guilligourgant, Keringant, Kerguenadou et Lenes.
Mellac prend part à la révolte des Bonnets Rouges en 1675. Un habitant, René Bengloan, prêtre de son état, est exclu de l'amnistie royale accordée en février 1676.
À partir de 1862, la commune est traversée par la ligne de chemin de fer Paris-Quimper. Un arrêt existe même sur la commune, qui sera progressivement désaffecté.
La glèisa de Mellac est entièrement reconstruite entre 1862 et 1863 puis agrandie en 1886. L'ancienne église datait des Modèl:S- et Modèl:S- et disposait d'un ossuaire et d'un porche méridional. Elle est remplacée par un édifice bâti dans le style néogothique suivant les plans de l'architecte diocésain Joseph Bigot


text:
766
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 766 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Novèla campanha còntra lei Bulgars. Coma en 760 e 763, Constantin V prevesiá una ataca terrèstra e una ataca navala. Pasmens, la flòta foguèt destrucha per una tempèsta entraïnant de pèrdas importantas. La campanha se limitèt a la recuperacion dei còrs dei victimas. Après son retorn a Constantinòple, l'emperaire decidiguèt de reprimir pus activament l'oposicion a sa politica religiosa iconoclasta. En aost, una ceremonia publica assaièt d'umiliar lo clergat puei divèrsei personalitats de la Cort, compres lei dos fraires de l'emperaire e lo patriarcat Constantin II, foguèron arrestadas per l'organizacion d'un « complòt » sostengut per Estève lo Jove mòrt linchat per sei gardas en novembre de 765. Lei dos fraires foguèron descapitats e unei personalitats emborniats e exilats. Lo patriarca sarà executat en octòbre de 767. Aquò marquèt una radicalizacion de la politica de Constantin que s'apielèt d'ara endavant sus leis oficièrs de fisança de son armada. De campanhas iconoclastas acomencèron dins tot l'Empèri.


text:
Chieftain
Lo carri FV4201 Chieftain es un carri de combat principau de segonda generacion britanic desvolopat de 1956 a 1961. Intrèt en servici en 1966 au sen de l'armada britanica e conoguèt un succès a l'exportacion dins lei país d'Orient Mejan car Iran, Iraq, Jordania, Kowait e Oman l'adoptèron. Existisse unei versions diferentas (Mark 1 a 13 dins l'armada britanica), compres de versions localas. Demorèt en servici fins a 1995 dins lo Reiaume Unit fins a son remplaçament progressiu per lo Challenger 1 de tresena generacion.
Lei carris iranians participèron a la Guèrra Iran-Iraq onte conoguèt de pèrdas importantas còntra lei T-55 e T-62 iraquians coma durant la batalha de Dezful. Un centenau de carris Chieftain e M60 Patton i foguèron perduts cònta solament 50 T-55 e T-62. Pasmens, d'errors de comandament importantas foguèron realizadas durant la batalha per l'armada iraniana. Per la seguida, corrèctament comandats, lei Chieftain iranians venguèron d'adversaris fòrça perilhós per leis Iraquians.


text:
Marius Girard
Marius Girard (Sant Romieg, 10 de novembre de 1838 - 11 d'agost de 1906) foguèt un poèta e pintor occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Marius Girard nasquèt dins una familha modèsta, son paire èra fustièr e arquitècte, que comptava onze enfants que sèt ne moriguèron pichonets. Estudièt a l'escòla comunala de la vila abans d'èsser mandat en pension a Marselha. Tornèt a Sant Romieg en 1859 per aparentament exercir coma arquitècte. En 1868 dintrèt dins l'administracion de la comuna e per encausa de son adscripcion republicana venguèt en 1870 secretari de la comuna. Maridat amb Maria Francesa Lecacheux en 1868, aguèron dos enfants, lo primièr que moriguèt de malautiá en 1876 e Maria que mai tard se maridèt amb lo poèta Joaquim Gasquet. Se moriguèt brutalament l'11 d'agost de 1906 d'una congestion cerebrala.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Leis Aupilhas (1877)
- La Crau (1894)


text:
Marcols les Eaux
Marcols les Eaux (Marcols-les-Eaux en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Coneguda jol nom de Marcovolos a Modèl:La s- de contunh Marcouls a Modèl:La s-, la municipalitat ven Sant-Julien-de Ursival (primièra mencion en 1573), Sant-Julien en essent lo patron de la comuna. En 1464, la parròquia comptava 64 abitants[1]. La municipalitat ven de contunh Marcols en 1790 de contunh Marcols-las-Aigas en 1912. Es aquel meteis an que 900 ectaras de la comuna (siatz 36 % de la siá superficie d'alavetz) an desligat per èsser erigits en municipalitat independenta en formant aital Albon-de Ardèche.
Lo 4 de novembre 1943, un avion de la Royal Aire Força en efectuant una mission de parachutage d'armas a las maquisards localas s'esclafa sul rocher del Bourboulas, situat sul territòri de la comuna. Sièis aviateurs an aucit sul còp. Cinc de dintratz eles seràn enterrès ultérieurement en lo cementèri communal. Los sieus cavòts son totjorn visibles. Lo sol sobrevivent, lo sergent mitrailleur de coa John Brough, #arribar a prene la granja Sénoulis de la familha Croze. Serà de contunh preses en carga per Ostal Giraud a Marcols-las-Aigas e recuperarà la Angleterre mercés a la Resisténcia. A la siá mòrt l'an 1994, los sieus cendres aguèron escampilhat en lo cementèri de Marcols-las-Aigas, près de las siás compagnons de infortune[2].
Lo 7 d'agost 1944, lo aviation alemanda bombarda a divèrsas recuperacions lo vilatge en entrenant la mòrt de tres civilas (Emile Chabriol, Julie Chabriol e Louise Soc). Una plaque commemorativa en remembrant aquel episòdi sagnant i aguèt mes al cementèri.
Connue sous le nom de Marcovolos au Modèl:S- puis Marcouls au Modèl:S-, la commune devient Saint-Julien-d'Ursival (première mention en 1573), Saint-Julien étant le patron de la commune. En 1464, la paroisse comptait 64 habitants[3]. La commune devient ensuite Marcols en 1790 puis Marcols les Eaux en 1912. C'est cette même année que 900 hectares de la commune (soit 36 % de sa superficie d'alors) sont détachés pour être érigés en commune indépendante formant ainsi Albon-d'Ardèche.
Le 4 novembre 1943, un avion de la Royal Air Force effectuant une mission de parachutage d'armes aux maquisards locaux s'écrase sur le rocher du Bourboulas, situé sur le territoire de la commune. Six aviateurs sont tués sur le coup. Cinq d'entre eux seront enterrés ultérieurement dans le cimetière communal. Leurs tombes sont toujours visibles. Le seul survivant, le sergent mitrailleur de queue John Brough, parvint à rejoindre la ferme Sénoulis de la famille Croze. Il sera ensuite pris en charge par Marie Giraud à Marcols les Eaux et regagnera l'Angleterre grâce à la Résistance. À sa mort en 1994, ses cendres furent dispersées dans le cimetière de Marcols les Eaux, près de ses compagnons d'infortune[2].
Le 7 août 1944, l'aviation allemande bombarde à plusieurs reprises le village entraînant la mort de trois civils (Emile Chabriol, Julie Chabriol et Louise Souche). Une plaque commémorative rappelant cet épisode sanglant fut posée au cimetière.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ MOLINIER Alain (1976), Parròquias e Comunas de França - Ardèche, Editions del CNRS, pàg. 220
- ↑ 2,0 2,1 dramas-aeriens.voila.Net/ardeche2.pdf Drama aerian de Bourboulas
- ↑ MOLINIER Alain (1976), Paroisses et Communes de France - Ardèche, Editions du CNRS, p. 220


text:
Carcagny
Carcagny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en lo Bessin. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al sud-es de Bayeux, a Unitat|9|km {{}} al sud-oèst de Creully, a Unitat|9|km {{}} al nòrd de Tilly-sus-Seulles e a Unitat|21|km {{}} al nòrd-oèst de Can[1].
Carcagny A situat sus la rota nacionala 13 (dintre Bayeux e Can). A traversat per la Seulles.
Caserius : Granda Carrièra, la Glèisa, lo Riu, lo Val, Sant-Leugièr, la Butte, Vièlh-Pont, Extrèm de vila, Crottes.
La commune est dans le Bessin. Son bourg est à 8,5 km au sud-est de Bayeux, à 9 km au sud-ouest de Creully, à 9 km au nord de Tilly-sur-Seulles et à 21 km au nord-ouest de Caen[3].
Carcagny est située sur la route nationale 13 (entre Bayeux et Caen). Elle est traversée par la Seulles.
Hameaux : Grande Rue, l'Église, la Rivière, le Val, Saint-Léger, la Butte, Vieux-Pont, Bout de ville, Crottes.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa aperteniá al capítol de la catedrala de Bayeux per donation de Philippe de Harcourt, confirmada en 1153. A la fin del Sègle XII, la distincion aperteniá a Richard del Hommet, un sègle mai tard, i aguèt crompat pel avesque de Bayeux. Lo abside circular a adornat de colonettes fòrça plan conservadas. La gròssa campana a #èsser nomenada Jeanne per Jeanne Lo Nòble, lo pairin èra Antoine Guillot (1707). La municipalité a #èsser formada lo 24 de genièr de 1790.
Lo curé Jacques Lo Touzey #far de dons a la glèisa e #legar en 1820 una porció de immeuble dins la fabrica amb la fin d'i bastir un presbytère. Existissiá una societat cooperativa laitière al masatge caseriu del Riu.
La glèisa appartenait au chapitre de la cathédrale de Bayeux par donation de Philippe d'Harcourt, confirmée en 1153. À la fin du Sègle XII, la seigneurie appartenait à Richard du Hommet, un siècle plus tard, elle fut achetée par l'évêque de Bayeux. L'abside circulaire est ornée de colonettes très bien conservées. La grosse cloche a été nommée Jeanne par Jeanne Le Noble, le parrain était Antoine Guillot (1707). La municipalité a été formée le 24 janvier 1790.
Le curé Jacques Le Touzey fit des dons à l'église et légua en 1820 une portion d'immeuble à la fabrique afin d'y construire un presbytère. Il existait une société coopérative laitière au hameau de la Rivière.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
Carling
Carling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Carling Es una pichona vila francesa, situada en lo departament de la Moselle e la region de Lorraine. A localizat en la region naturala del Warndt e en la conca de vida de la Moselle-es. Los sieus abitants an trucat los Carlingeois e Carlingeoises. La municipalitat s'estend sus unitat|2.7|km|2}} e compte 3 730 abitants (darrièr recensement de la populacion de 2007). La densitat de la siá populacion es de 1 397 abitants per km².
Environada per las municipalitats de L'Espital, Diesen, Porcelette, Sant-Avold, Creutzwald e Lauterbach, Carling a situat a 7km al Nòrd-Es de Sant-Avold la mai granda vila a proximitat aital coma d'una importanta plataforma chimique e industriala. La vila, environada de bòsques, es prèp del parc natural regional de Lorraine a aperaquí 24km. Lo ruisseau del Lauterbach es lo principal cors d'aiga #que travèrsa la municipalitat de Carling. Lo sieu sòl es sablonneux, en resultant de l'alteracion de grès triasiques #que recobren de prigondas ruscas charbonneuses antany espetadas, coma ne testifica l'existéncia d'un ancià terril situat en centre vila e compausat de schistes carbonifères. L'altitud mièja de Carling a comprés entre 228 a 267m d'altitud.
Lo climat de Carling es océanique degradat a influéncia continentala. Las estacions an contrastat e plan marcadas mas en foncion dels vents dominants pòdon se succedir del jorn a l'endeman dels periòdes de precipitacions (influís océanique) o de fòrta amplitude termica (influéncia continentala).
Carling est une petite ville française, située dans le département de la Moselle et la région de Lorraine. Elle est localisée dans la région naturelle du Warndt et dans le bassin de vie de la Moselle-est. Ses habitants sont appelés les Carlingeois et Carlingeoises. La commune s'étend sur 2,7 km2 et compte 3 730 habitants (dernier recensement de la population de 2007). La densité de sa population est de 1 397 habitants par km².
Entourée par les communes de L'Hôpital, Diesen, Porcelette, Saint-Avold, Creutzwald et Lauterbach, Carling est située à 7km au Nòrd-Est de Saint-Avold la plus grande ville à proximité ainsi que d'une importante plate-forme chimique et industrielle. La ville, entourée de forêts, est proche du parc naturel régional de Lorraine à environ 24km. Le ruisseau du Lauterbach est le principal cours d'eau qui traverse la commune de Carling. Son sol est sablonneux, résultant de l’altération de grès triasiques qui recouvrent de profondes couches charbonneuses autrefois exploitées, comme en témoigne l'existence d'un ancien terril situé au centre de la ville et composé de schistes carbonifères. L'altitude moyenne de Carling est comprise entre 228 à 267m d'altitude.
Le climat de Carling est océanique dégradé à influence continentale. Les saisons sont contrastées et bien marquées mais en fonction des vents dominants peuvent se succéder du jour au lendemain des périodes de précipitations (influence océanique) ou de forte amplitude thermique (influence continentale).


text:
Ahetze
Ahetze (Ahetze en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei aheztar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nòrd, Arbona e Arcangós au nòrd-èst, Sent Joan de Lus a l'oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Mièja Edat las pelegrins de Compostelle #qu'avián escuelhut lo passatge per la còsta atlantica, passavan per Ahetze, Ibarron e arribavan dins l'espital (Ospitale Zaharra) de Sare. D'unes autres preferissián bifurquer a partir de Ahetze per arribar a la capèla Santa-Jacques de Hivernacles, e ganhar Vegèsse en transeünt per Olhette e lo caulet de Ibardin[1].
Au Moyen Âge les pèlerins de Compostelle qui avaient choisi le passage par la côte atlantique, passaient par Ahetze, Ibarron et parvenaient à l'hôpital (Ospitale Zaharra) de Sare. D'autres préféraient bifurquer à partir d'Ahetze pour atteindre la chapelle Saint-Jacques de Serres, et gagner Vera en passant par Olhette et le col d'Ibardin[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Martin (sègle XVII): qu'ei situada suu Camin de Sant Jaume. Que s'i arremarcan los retaules, ua estatua en husta de sant Jaume e ua crotz de procession deu sègle XVI, qui estó considerada un objècte diabolic per l'inquisidor Pierre de Lancre durant los procèssus de broisheria de 1609 au Bascoat francés.
- Ostau Ostalapia: gràcias a los sons murs aqueth ostau tradicionau basco qu'estó alberga deus romius deu Camin de Sant Jaume mes tanben abric o refugi de las atacas deus piratas e deus lairons de la mar peus estatjans de Guetaria e de Bidart.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Estatua deu bertsolari Mattin Treku
-
-
-
-
Vista suber la montanha Mondarrain (750 m) e Artzamendi (906 m).
-
Larrun vista dempuish Ahetze.
-
Hiru Errege Mahaia (Navarra) vista dempuish Ahetze.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Mattin Treku, bertsolari
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor, pagina 53.
- ↑ (ISBN 2 7003 0038 6), page 53.


text:
Pedagogia
La pedagogia es la sciéncia de l'educacion.
Somari
Etimologia del tèrme[modificar | modificar la font]
Pedagogia vien del grèc, paidagogos (πaιδaYwYίa), que èra l'esclav que acompanhava los ninhs al escòla. Lo mot paida o paidos fa referéncia a chics, aqueste es lo motiu pel aquel alguns distinguisson entre "Pedagogia" (ensenhar a chics) e andragogia (ensenhar a adultes). Lo mot latina per far referéncia a la pedagogia, educacion, es fòrça mai utilizada e, de còps, ambas s'utilizan de biais indistint.
Istoria de la pedagogía[modificar | modificar la font]
La pedagogia exist despuèi que l'educacion pasèt a èsser considerada un asunt social e pas sol familiar. Per este los primièrs escrits teorics aparecen a Grècia, a las polis democraticas ont l'ensenhanza facilitava l'acces a la politica. Roma eredèt aquesta preocupacion.
A l'Etat Mièja, l'educacion èra fòrça atada a l'iglèsia, post que l'unica educacion que se considerava de provech èra la religiosa que permitia lograr la salvacion. Además, la cultura èra als monasteris e après a las universitats, dominadas pels teologians. Lo Renacimient, amb son afán de recuperacion dels clasics e l'ansia de saber e d'aver cultura, di un novèl impuls a la pedagogia. Amb l'Ilustracion s'atèt definitivament a l'idèa de progres, post que sens educacion un pobl pòt pas adelantar (d'aquí las campanhas d'alfabetizacion).
La pedagogia a l'actualitat[modificar | modificar la font]
Actualament, la pedagogia a evolucionat fòrça despuèi lo suyo origen etimologic. Uèy en dia, la pedagogia es pas la sciéncia que s'ocupa dei tecnicas de l'ensenhanza, este es tarea d'otra sciéncia pedagogica denominada Didactica. La pedagogia es un ensems de sabers que s'ocupan de l'educacion coma un fenomèn tipicament social i especificament uman. Es, pel tan, una sciéncia de caracter psicosocial que a per objècte l'estudi de l'educacion amb lo fin de conocerla y perfeccionarla. Tanben es una sciéncia de carácter normatiu perque se dedica pas a describir lo fenómen educacional mas a establecer las pautas o normas que devèm seguir per llevar a bon tèrme aqueste fenómen.
Pedagogia tanben fa referéncia al correcte us d'estratègias d'ensenhanza (véase teoria instruccionala). Per exemple, lo brasilenh Paulo Freire, un dels educadores mai significatius del sègle XX, fa referéncia a son métode d'ensenhanza per adultes coma "pedagogia critica".
L'Escòla Catalana de Pedagogia aguèt son máxim ressò als añs 30 del sègle XX, dins la época de la Republica.
Pedagogs famoss[modificar | modificar la font]
- Paulo Freire
- Erasme
- Célestin Freinet
- Comenius
- Joan Bardina i Castarà
- Maria Montessori
- Jean Piaget
- John Dewey
- Rosa Sensat
- Francesc Ferrer i Guàrdia
- Adolphe Ferrière
- Victorino de Feltre
- Pierre Bovet
- Giuseppe Lombardo-Radice
- Alexander Neill
- John Haden Badley
- Johann Bernhard Basedow
- Johann Friedrich Herbart
- Joan Puig i Elias
- Cecil Reddie
- Pere Roselló i Blanch
- Ramon Ruiz Amado
- Edward Lee Thorndike
- Carleton Wolsey Washburne
- Juan Pablo Bonet
- Roger Cousinet
- Jean-Joseph Jacotot
- Nadezda Konstantinovna Krupskaja
- Joseph Lancaster
- Georg Kerschensteiner
- Lourenço Filho
- Lorenzo Luzuriaga Medina
- Anton Makarenko
- Andrés Manjón
- Paul Oestreich
- Helen Parkhurst
- Peter Petersen
- Wolfgang Ratke
- Eduard Spranger
- Francesco Tonucci
- Stanislaw Konarski


text:
1600
Aquesta pagina concernís l'an 1600 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Condamnat per eresia, Giordano Bruno foguèt cremat per la Glèisa a Roma (17 de febrier).
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de De Magnete, Magneticisque Corporibus, et de Magno Magnete Tellure (en occitan Dau magnetisme e dei còrs magnetics, e dau Grand Aimat Tèrra') dau sabent anglés William Gilbert (1544-1603). I reprenguèt d'estudis pus ancians sus lei fenomèns d'aimantacion (Tales de Milet, Plini lo Vièlh...) conjugadas ai sieunas observacions per escriure lo premier tractat coerent sus lo magnetisme. I depintèt lei reglas d'atraccion e de repulsion deis aimants, l'aimantacion d'un barron de fèrre dins un camp magnetic e l'influéncia de la calor sus lo magnetisme de fèrre. I inventèt tanben lo tèrme electricitat.