text:
19/03/2016
Chas nos de Jan-Peire Reidi
Si quauqu’un nos aviá dich, dins las annadas seissanta, que tant de nòstres pitits-filhs e pitas filhas s’elevarian dins de las « familhas monoparentalas », z’auriam portat loenh… D’alhors, lo mot « familha » aviá mai d’un sense. Quand daus òmes e de las femnas maridats avian ’gut « quatre familhas » o « pas de familha » quò voliá dire : « quatre mainatges » o ben « pas de descendéncia ». Çò que aüei apelem « la familha », quo era : « Chas nos », los que vivian e que trabalhavan ensemble a la maison e dins las terras. Lo trabalh daus uns era lo de tots los autres : « Chas nos an ’chabat de bladar » o ben « Chas nos son ’trapats ’rachar las pompiras ». « Chas nos an minjat daus champanhòus », se pensava, envejos, lo dròlle que tornava dau collègi per las vacanças en veire las peus sus lo femorier. Lo sovenir de « Chas nos » que avem gardat, quo es sovent de grandas tauladas, ente avian lur plaça lo quite vielh tonton pas maridat, la tatà veva que pas aviá pas enquera trobat a se tornar maridar, l’orfaneu o l’orfanela d’un parent mòrt tròp jòune, mai daus còps lo quite vaslet.
Sabiam plan emb los quaus de la gent daus vilatges alentorn « eram parents ». Daus cosins dau segond, dau tresesme o dau quatresme degrat… Los parents los pus prep venian benleu « minjar los bodins » lo diumenc d’aprep que aviam tuat lo pòrc. Aidavan per escodre. Òm vesiá los parents de pus loenh per las nòças e per los entarraments. Escrivian per lo prumier de l’an. Los Parisians tornavan per las vacanças chas daus « parents » que, daus còps, los aurian plan parcits. D’autres au jorn d’aüei tòrnen au país per la retirada, mas pus gaire per
Vivre entre [leurs] parents le reste de [leur] âge,
per l’amor que los « parents » son tots espansilhats. D’alhors lo cosinatge se perd, desraijats coma son la gent, dins las grandas ciutats, loenh dau país.
Lo país. Ente son las limitas dau país ? De segur quo era nòstre vilatge e nòstra paròfia, ente la gent parlavan parier coma nautres. Lo borg o la pita vila ente anavam au merchat o a la feira e ente rencontravam la gent que coneissiam ne’n fasian plan partida, mas benleu pas las vilas mai grandas ente la gent anavan benleu tres o quatre còps dins lor vita, per exemple per plaidiar o per se far operar. Nautres Nontronés, avant que aguessam de las automobilas, eram pus gaire « au país » a Engolesme, Perigús o Limòtges. Lo país, quo ente òm se sent « au país ».
L’evolucion de las societats modernas, mai benleu l’influéncia de la linga anglésa (parents en anglés vòu pas dire la mesma chausa que relatives), an un pauc chamjat lo sense dau mots « parents » e « familha ». « Ma mair es parent d’eleva, çò-ditz un drollichon a l’escòla mairala, – Mai la miá, çò-ditz l’autre ! »
En Nontronés, la grandas tauladas que ne’n parlava totaura dureren benleu mai de temps qu’alhors, perque sovent los dròlles e las dròllas que anavan pus a l’escòla trabalhavan dins las usinas de pantoflas e demoravan a la maison avant de se maridar e de partir au diable. Quò fai que la gent eran gaire riches, mas pas maluros. Los goiats ganhavan un pauc de sòus e tots minjavan çò que fasian venir en trabalhar la terra. Las pensions de retirada daus vielhs, que lo factor portava tots los tres mes, eran plan benvengudas, aitot elas. Tròp brave per durar ; en un pauc mai de dietz ans de temps las bòrias e las usinas barreren l’una aprep l’autra.
Avem volgut tornar aver las grandas maisons que avem conegudas autres còps, me e ma femna. Pendent las vacanças, ne’n avem daus còps mai de vint, de dròlles e de dròllas, daus pitits mai daus beus, autorn de nòstra taula plan garnida. Parents o pas, son plan contents d’estre ensemble. Quo es nòstra « familha ». Autrament, per me, famille, quo es ren pus que lo mot marcat dins la peira davant mon nom « de familha » ente chas nos son entarrats.
A París, lo 13 de març de 2016
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


c: text/html

text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 10 de març de 2011
Per ua Associacion Entà la Defensa deus Interés de Gasconha
Alavetz, que cau saludar lo petit article occitan de l'edicion de mars de Midi-Pyrénées info, per un còp redigit en bon gascon. Qu'ei titolat: 20 leçons entà aprénguer l'occitan...e mes qu'aquò!. Que i aprenem çò qu'ei Euromanià: un programa, finançat a 70 % per la Commission Europèa, qui a per tòca de miar tà deschifrar 6 lengas romanicas, occitan inclós (quin occitan, n'ei pas dit mès qu'ac podem endevinar). E n'escapam pas a la fòto on e vedem lo conselhèr regionau encargat de la cultura occitana, Guilhem Latrubesse, a parlar davant ua banderòla bilingüa... francés-lengadocian.
Ja seré temps de crear ua Associacion Entà la Defensa deus Interés de Gasconha, ça'm sembla. Shens "lobbying", non ns'i escaderam pas.
6 comentaris:
-
-
De franc consent coma te, segur.
Lu Micheu Chapduelh iò escriguet be dins sas « Coleras », que l'imperialisme occitan=lingadocian es pas 'na bona chausa per estudiar, far descubrir e aimar la linga. Eu brama s'etot contre lu centralisme desnonçat chas los « francés » mas tornat quilhat de'n pès, còp sec, 'na vetz dins son recanton « occitan ».
Prenguí consciença de 'quò a Carcassona n'i a dos ans. la cridada eriá mai per servar los emplecs daus professors d'occitan blos, e ne'n fau tot parrier, que non pas promocionnar de las aisidas per « monsur e madama tota-la-gent » quau que siàian.
Après, coma sei un faidit, la barre, es un pauc normau, la gent sus lu tuquet an un eivís mai important que non pas lu meu. Mas me songe que l'energia daus gascons, daus provençaus, daus lemosins mesa dins la luta per se far auvir daus occitan=lingadocian deuriá estre mesa dins de las seradas coma Arri! dins de las creacions artisticas, per farjar 'n'identitat, balhar de l'eime...
De contunhar entau es balhar de l'alen a de la gent coma lu Felibre Barloc sus soc-occitan.
'Quò que dise 'quí es pas contre los occitans-blos, mas far la propaganda per un occitan referenciau e après marchar dire aus lemosins : « per v'autres fau botar « ca » ne'n « cha », los « l » ne'n « u »,
o per los gascons : « f » son vòstre « h » iniciau, etc...
e se vòstre setz pas aüròs, 'natz vos far veire.
Tant nommar la linga per son chafre dialectau, chascun chas se, e las vachas se pradeleran aürosas dins lu vargier dau bonur.
- 10 de març de 2011 a les 9:48
- Maime ha dit...
-
Sei de consent qu'e n'i a 'na partida daus lengadocians que vesen mas per lor dialecte. Mas qu'es pas lo cas de tot lo monde. Emai las atacas contra lo gascon o lo lemosin venen pas per l'essenciau daus occitanistas lengadocians.
Coma dises JP, faudria botar son energia mai que mai dins la vita de la lenga que dins la lucha contra los occitanistas lengadocians. Lo lobbying i fau far a l'interior de las estructuras occitanistas pusleu qu'en defòra.
Mas me sembla de tot biais qu'es un problema que concerna pas l'Occitània dau Nòrd. Perque n'i a pas d'occitan visible, que sia a la tele o dins los papiers oficiaus. E lo programa Euromanià nos concernarà pas tanpauc.
Ten, tot-parier... Aquitània difusa pas daus textes gascons en zona lengadociana o lemosina ?
- 10 de març de 2011 a les 13:45
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Jp la rapieta: doncas d'acòrd.
Maime: m'as pas comprés. Lo problèma n' ei pas la preséncia deu lengadocian, qu'ei puslèu l'abséncia deu gascon. E qu'aquò sia generaument transposable ei evident, mès n'ei pas ua arrason tà ac acceptar. Que la situacion vòsta sia enqüèra mes marrida no'm consola pas. N'ei pas question de lutar contra los occitanistas que sian lengadocians o pas. Non consideri pas los occitanistas coma adversaris, enqüèra que soi d'ua sensibilitat diferenta. Lo lobbying a de hè's auprès de las autoritats civilas e politicas, tà dehéner lo hèit gascon: lo son patrimòni culturau, lengua gascona compresa ; l'economia e lo desvolopament deus país gascons, etc. Que lo gascon sia classificat coma occitan no'm pausa nat problèma a jo personauments, mès enter gascon e occitan çò de mei important dens l'encastre deus pais gascons, per jo, qu'ei gascon. La lengua pròpia deus gascons qu'ei gascona. Se la lengua n'ei pas gascona, n'ei pas deus gascons. B'ei atau simple!
- 10 de març de 2011 a les 19:03
-
-
L'IEO localament defend pas lo fach culturau gascon, lenga compresa, quitament si la 'pela occitan ?
En far un torn sus lo site web de la region dins la rubrica de Midi-Pyrénées Info, viguei que n'i a suvent de textes en gascon, tot-parier...
Afe... Qu'es entau, los gascons son totjorn a romar contra lo lengadocian :-P
- 10 de març de 2011 a les 22:34
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Maime, l'I.E.O. n'ei pas lo problèma d'aqueth messatge. Se me tornas liéger, poiràs constatar qu'èi escrit un efèit pervèrs de l'occitanisme. Efèit pervèrs, aquò non vòu pas díser parièr qu'efèit.
Lo lengadocian n'ei pas lo problèma. Lo problèma qu'ei la confusion enter occitan e lengadocian, simetrica de la confusion enter lengua d'òil e francés qui mièn linguistas inapropriaments educats tà créder que normand, gallo, picard, wallon èran dialèctes deu francés.
Non soi pas en contra deu lengadocian, pas mes que deu francés. Mès non vòli pas que lo gascon sia mautractat de manèra generau, e sustot pas deguens lo son maine tradicionau. Doncas s'un messatge de la region o d'un departament concerneish ciutadans deu maine tradicionau gascon, aumens ua version occitana qu'a d'èster gascona. Non podem pas contentar-nos d'ua sola version occitana lengadociana. Que cau tornar balhar dignitat au lengatge de Pèir de Garròs e a la lengua de Joan-Guiraud d'Astròs. Qu'ei ua question de principi.
11 de març de 2011 19:02
- 11 de març de 2011 a les 20:49
- Maime ha dit...
-
Doncas s'un messatge de la region o d'un departament concerneish ciutadans deu maine tradicionau gascon, aumens ua version occitana qu'a d'èsser gascona. Non podem pas contentar-nos d'ua sola version occitana lengadociana. -> Que'm sembla qu'un equilibri ei de trobar enter los dus dialèctes. Per exemple, un desplegant taus licèus que deu èsser en gascon o en lengadocian segon ont se tròba l'establissament. Per ua rubrica dens un sit web, òm pòt alternar los dialèctes. Que'm sembla qu'en Aquitània, la politica qu'ei d'escriure en gascon e d'ajostar un pauc de lemosin e de lengadocian. En tot cas, lo jornau deu conselh regionau qu'utiliza majoritarament lo gascon (sus lo 6 darrers numeros, 5 en gascon, un en lemosin).
- 18 de març de 2011 a les 14:18

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Neuvy-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Neuvy-Sus-Loire es la municipalitat la mai occidental del departament aital coma la mens elevada amb una altitud minimale d'unitat|132|m {{}}.
Neuvy-sur-Loire est la commune la plus occidentale du département ainsi que la moins élevée avec une altitude minimale de 132 m.
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Shapur Ier
Shapur Ièr (mòrt en 272) fuguèt lo segond sobeiran de l'Empèri Sassanida. Associat au rèine de son paire Ardachir Ièr (224-241), i succediguèt après sa mòrt en 241 e reinèt fins a sa mòrt. Fuguèt remplaçat per son fiu Hormizd Ièr (272-273). Participèt a la revòuta de son paire còntra lei Parts e comencèt sa carriera militara a la batalha d'Hormizdaghan en 224. Per la seguida, son ròtle sota lo govèrn d'Ardachir Ièr es mau conegut.
Durant son rèine, contunièt l'òbra de son paire e se bateguèt còntra lei Romans durant la màger part de son rèine. En 260, fuguèt lo venceire de la batalha resclantissenta d'Edessa e capturèt l'emperaire Valerian ambé de milièrs de legionaris. Pasmens, la repòsta romana s'organizèt tre l'annada seguenta e lei regions occidentalas de l'empèri deguèron faciar d'expedicions regularas de pilhatge. A l'interior de l'Empèri Sassanida, Shapur Ièr capitèt d'estabilizar lo regim maugrat la menaça dei partisans de la dinastia arsacida e realizèt una politica de bastida e de renfòrçament dau clergat zoroastrian.


text:
Nascut en Natal, trabalhèt coma jornalista e avocat durant la siá joenessa, en avent participat de la Aliança Liberala en la campanha de 1930. En 1933 fondèt lo Partit Nacionalista de Rio Grande do Norte, e qualques ans pus tard, lo Partit Republican Progressista.
En 1934 e 1945 foguèt elegit deputat federal, e en 1950 foguèt candidat a la vicepresidéncia per la lista que dirigissiá l'ancian governant, Getúlio Vargas. Amb lo suicidi de Vargas, en la siá qualitat de vicepresident, assumiguèt la presidéncia de la republica lo 24 d'agost de 1954, en exercint lo cargue fins al 8 de novembre de 1955, quand foguèt aluenhat (al principi temporàriament e après definitivament) de la presidéncia per un movement politic-militar liderat pel general Teixeira Lott.
Foguèt ministre del Tribunal de Comptas de Riio de Janeiro, durant tot lo decènni de 1960.
Café Filho, educat dins la Primièra Glèisa Presbiteriana de Natal, foguèt lo primièr president protestant de Brasil.


text:
Vermandovillers
Vermandovillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vermandovillers Es un vilatge rural picard del Santerre situat a 15 km al sud-es de Péronne, facilament accessible pels autoroutes A1 e A29, aital coma per la anciana rota nacionala 29 (actuala RD 1029)
Vermandovillers est un village rural picard du Santerre situé à 15 km au sud-est de Péronne, aisément accessible par les autoroutes A1 et A29, ainsi que par l'ancienne route nationale 29 (actuelle RD 1029)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las traces d'una villa gallo-romaine an #èsser d'amassadas en la municipalitat[1]
Des traces d'une villa gallo-romaine ont été retrouvées dans la commune[2]


text:
Agonac
Agonac es una comuna perigòrda, situada dins lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna d'Agonac s'espandís sur las doas ribas de la valeia de Beurona, a 12 km au nòrd de Peireguers, e un quinzenat de las comunas de Brantòsme e Bordelha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aus endrechs dichs Bòria Vielha e Las Cadanhas, de las folhas an montrat l'ocupacion de la region dempuei los temps preïstorics. Au segle XI l'evesque Frotaire de Gordon chausiguet un tuquet malaisat d'i montar que dominava la valeia per i bastir una de las quatre fortaressas que devián protegir la region contra las invasions normandas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Micheu Chapduelh, escrivan occitan.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
- Agonac sus lo site de l'Institut Geografic Nacionau
- [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24002
- Agonac sus lo site dau Quid
- Localisacion d'Agonac sus una carta de França e comunas limitròfas
- Plan d'Agonac sus Mapquest


text:
Minieg-Begerel
Minieg-Begerel en breton ( Miniac-sous-Bécherel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia de doas menhirs diches « las Ròcas del Diable » testifica d'una preséncia umana almens dempuèi lo Neolític sul territòri de Miniac. La glèisa St Pèira de Miniac poiriá d'après Erwan Vallerie, portar lo nom d'un fundus gallo-romain. La municipalitat de Miniac a traversat per la via romaine Roazhon-Dinan, al niveu del luòc-dich la Echaussée. La parroise de Miniac apareis per las primièras fes l'an 1122 e levava de la Abbaye St Melaine de Roazhon. Pendent las guèrras de succession de Bretanha, los environs de Bécherel avián ocupat pels Angleses #que lo luòc fòrt de Bécherel. Aquela aucupacion #donar luòc a de nombroses afrontaments. Lo periòde seguent mes jos la dynastie de las Montforts #portar la patz e dels escambis comerciales #que ne favorisson lo bastiment de nombroses solares per familhas roturières nouvellement enriquidas e ennoblides coma aquela de Jehan Laevin en 1431, Georget Mysenz, e Jouban Nysenz l'an 1441. Residís sul territòri de Miniac de nombroses solares en un païsatge bocage : solares de St Baud, de la Crotz-Cuerta, de Lessart e del Frêne. Lo solar de Montifault de los nòstres jorns destruits, èra lo banc de la juridiction de Miniac e dépendait encara a la baronnie de Bécherel en 1770. En 1448, lo solar aperteniá a Jean Pè-de-Vaca, passa de contunh a la familha Urvoy l'an 1661 e mai tard a las Lanjamet. Del Modèl:Sp-, lo país de Bécherel èra renommé mercés a la siá prospérité ligada a l'indústria toilière coma lo testifiquen los nombroses ostals de vendeires toiliers e solares, #que #èsser de contunh descatalogats en granjas. Una carta brevet de Jean V de 1535, confirma l'aguda de fièras a Miniac. En 1590, pendent la Liga, las tropas del Pòrti de Mercoeur assiègent la vila. Mai tard pendent la Revolucion, la chouannerie pas #estalviar pas la region. Lo déclin de l'indústria toilière, a la fin de la Modèl:S-, #portar la populacion a se virar cap a las activitats agricòlas e artesanalas.
La présence de deux menhirs dits « les Roches du Diable » atteste d’une présence humaine au moins depuis le Néolithique sur le territoire de Miniac. L’église St Pierre de Miniac pourrait d’après Erwan Vallerie, porter le nom d’un fundus gallo-romain. La commune de Miniac est traversée par la voie romaine Rennes-Dinan, au niveu du lieu-dit l’Echaussée. La parroise de Miniac apparaît pour la première fois en 1122 et relevait de l’Abbaye St Melaine de Rennes. Durant les guerres de succession de Bretagne, les environs de Bécherel étaient occupés par les Anglais dont la place forte de Bécherel. Cette occupation donna lieu à de nombreux affrontements. La période suivante placée sous la dynastie des Montforts amena la paix et des échanges commerciaux qui favorisent la construction de nombreux manoirs par des familles roturières nouvellement enrichies et anoblies comme celle de Jehan Laevin en 1431, Georget Mysenz, et Jouban Nysenz en 1441. Il réside sur le territoire de Miniac de nombreux manoirs dans un paysage bocage : manoirs de St Baud, de la Croix-Courte, de Lessart et du Frêne. Le manoir de Montifault de nos jours détruit, était le siège de la juridiction de Miniac et dépendait encore à la baronnie de Bécherel en 1770. En 1448, le manoir appartenait à Jean Pied-de-Vache, ensuite passe à la famille Urvoy en 1661 et plus tard aux Lanjamet. Du Modèl:Sp-, le pays de Bécherel était renommé grâce à sa prospérité liée à l’industrie toilière comme le témoignent les nombreuse maisons de marchands toiliers et manoirs, qui furent ensuite déclassés en fermes. Une lettre patente de Jean V de 1535, confirme la tenue de foires à Miniac. En 1590, durant la Ligue, les troupes du Duc de Mercoeur assiègent la ville. Plus tard durant la Révolution, la chouannerie n’épargna pas la région. Le déclin de l’industrie toilière, à la fin du Modèl:S-, amena la population à se tourner vers les activités agricoles et artisanales.


text:
Glaç
Lo glaç (o la glaça) (var.gèu) es l'aiga a l'estat solid.
A la pression atmosferica normala (101 325 Pa), l'aiga es sota forma de glaç quand sa temperatura es inferiora a sa temperatura de fusion qu'es de 0 °C (273,15 K).
Pasmens, d'aiga tranquilla (se contèn ges de cristau de glaç) pòt èsser refrejada en de temperaturas inferioras a 0 °C sensa se congelar, en un estat d'equilibri inestable nomenat subrefusion, fins en de temperaturas de −20 °C.
La temperatura de fusion dau glaç serviguèt de ponch fixe per la definicion originala de l'escala de temperaturas Celsius.
Somari
Fisica dau glaç[modificar | modificar la font]
Lo glaç presenta mai d'11 varietats allotropicas que sei domenis d'existéncia son representats dins lo diagrama de fasa çai sota. Existís tanben a l'estat amòrf.
A la pression atmosferica (e fins a una pression d'aperaquí 0,2 GPa o 2000 bar), lei moleculas d'aiga dau glaç ordinari forman una estructura cristallina segon un malhum exagonau (a = 4,52 Å, c = 7,37 Å), que son estabilitat es assegurada per de liasons idrogèn ; aquela varietat allotropica es nomenada « glaç 1h » o « glaç Ih » (h per [h]exagonau). Aquela estructura presenta una febla compacitat, e la densitat dau glaç ordinari es inferiora a aquela de l'aiga liquida (917 kg⋅m-3 per de glaç pur a 0 °C, a la pression atmosferica normala) : lo glaç flòta subre l'aiga.
Aiçò explica que la temperatura dau ponch de fusion dau glaç ordinari baisse quand creis la pression (es una anomalia : en generau, lei temperaturas de fusion creisson amb la pression) fins a un minimum de −22 °C (cf. lo diagrama de fasa) per una pression d'aperaquí 0,2 GPa (aicí comença lo domeni dau glaç III).
En foncion dei condicions de temperatura e de pression, lo glaç pòt adoptar d'autreis estructuras cristallinas, generalament pus compactas que lo glaç ordinari ; d'unei d'aquelei varietats de glaç se pòdon trobar dins lei condicions extrèmas que rèinan a la superfícia d'autrei planetas, o de satellits, dau Sistèma Solar :
- glaç Ic (temperatura bassa, cubica de fàcias centradas, densitat aproximativa 0,9) ;
- glaç II (temperatura bassa, ortorombica centrada, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç III o Iii (temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,1) ;
- glaç V (auta pression, temperatura bassa, monoclinica de basa centrada, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç VI (auta pression, temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,3) ;
- glaç VII (auta temperatura, auta pression, cubica simpla, densitat aproximativa 1,7) ;
- glaç VIII (auta pression, tetragonala centrada, densitat aproximativa 1,6) ;
- glaç IX (auta pression, tetragonala, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç XII (auta pression, temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,3) ;
- glaç XIII (obtengut a 130 K e 0,5 GPa) ;
- glaç XIV (obtengut a 118 K e 1,2 GPa).
Proprietats fisicas dau glaç ordinari (Ih)[modificar | modificar la font]
La massa volumica dau glaç es de 917 kg/m3 a 0 °C, e son coeficient de dilatacion lineara es aperaquí 9·10-5/K, totjorn a 0 °C.
Proprietats mecanicas[modificar | modificar la font]
Lo coeficient de dilatacion lineara dau glaç es aperaquí 9·10-5/K a 0 °C. La compressibilitat dau glaç es de l'òrdre de 12·10-12/Pa.
Lo limit d'elasticitat dau glaç varia que non sai segon la qualitat dau glaç utilizat : 10 kPa per lo glaç de glacier, 60 kPa per de glaç artificiau.
Lei valors admesas per lo modul d'Young dau glaç son compresas entre 2500 MPa e 3000 MPa.
Son limit de plasticitat es de 3,5 MPa (en compression) ; lo repòrt limit de plasticitat/limit d'elasticitat dau glaç se plaça entre lei pus grands de totei lei solids coneguts (aperaquí 2 per l'acier, e fins a 10 per lo fèrre doç).
Proprietats termicas[modificar | modificar la font]
A 0 °C, la calor latenta de fusion dau glaç es de 333 kJ/kg e sa calor massica es de 2,06 kJ·kg-1·K-1 ; aquesta es que la mitat de la calor massica de l'aiga a 0 °C (4,217 kJ·kg-1·K-1), e varia quasi linearament en foncion de la temperatura (+0,17%/K).
La conductivitat termica dau glaç es de 2,1 W·m-1·K-1 a 0 °C, e aumenta quand la temperatura descreis (coeficient de variacion de l'òrdre de −0,57%/K) ; es donc totjorn ben superiora a la conductivitat termica de l'aiga a 0 °C, egala a 0,55 W·m-1·K-1.
Glaç a temperatura ambienta[modificar | modificar la font]
En 2005, la còla coreana de Heon Kang, de l'Universitat de Seol, a pogut obtenir un glaç d'aiga a temperatura ambienta (20 °C). Per aquò faire, s'aplica un camp electric entre la poncha d'un microscòpi d'efècte tunèl e una superfícia d'aur, ont se dispausa una pellicula d'aiga liquida que son espessor es de l'òrdre dau nanomètre.
Dins aquela experiéncia, l'aiga se transforma en glaç car lei dipòls dei moleculas d'aiga s'alinhan sus lo camp electric. L'intensitat dau camp electric ont aqueu cambiament apareis (106 V·m-1) es mila còps mens importanta que çò qu'èra predich per lei modèls.
Maugrat l'espessor fòrça febla dau jaç d'aiga utilizat, aqueu fenomèn poiriá, d'après leis autors, intervenir au dintre de nívols de chavana o de microfendilhas de ròcas, e mai dins d'equipaments nanotecnologics.
Mesclas[modificar | modificar la font]
Fusion eutectica[modificar | modificar la font]
D'ivèrn, se sala lei rotas per far fondre lo glaç. En fach, es pas lo glaç que se fond, mai un eutectic glaç-sau (la sau utilizada es pas constituida de clorur de sòdi pur, mai lo paragraf que sèc balha una explicacion simplificada dau fenomèn).
Quand la sau NaCl (Na+, Cl-) intra en contacte amb lo glaç, leis ions s'asegan a l'entorn dei moleculas d'aiga, que son polaras (H2δ+, Oδ-) e vènon formar un compausat (H2O).(NaCl) ; aqueu reasegatge exigís solament de pichons movements deis atòms, e se fa donc en fasa solida. Quand se respècta lei proporcions exactas (siá aperaquí 22 % de sau en massa), la mescla se compòrta coma un produch pur, qualificat d'« eutectic ». La temperatura de fusion d'aquel eutectic aiga-NaCl es aperaquí −21 °C.
Lo diagrama de fasa seguent representa la temperatura de fusion de la mescla en foncion de la proporcion aiga/sau.
Ansin, per de taus de sau inferiors a la proporcion de l'eutectic, s'obtèn una mescla aiga+eutectic que se fond a una temperatura superiora a −21 °C. Per de taus de sau superiors a aquela proporcion, s'obtèn una mescla sau+eutectic que se fond tanben a una temperatura pus auta.
Lo reasegatge aiga+sau → eutectic se pòt faire qu'ai ponchs de contacte entre lei cristaus de glaç e de sau, donc a la superfícia dau glaç. Ansin, i a formacion d'un jaç superficiau d'eutectic que se fond (se la temperatura es superiora a −21 °C) ; coma la sau es en subresaturacion, se dissòuv dins l'eutectic fondut, e pòt reagir amb lo glaç que se tròba sota la pellicula liquida. Lo fenomèn se propaga donc, fins que l'aiga o la sau defaute per formar un novèl eutectic.
En teoria, seriá donc possible de prevenir la formacion de glaç fins a −21 °C; mai en fach, es impossible de dosar la quantitat de sau que fau metre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lei pus ancianei bastissas conegudas qu'an servit per conservar lo glaç datan de 4000 ans e se tròban en Mesopotamia. Son de construccions de tèrra de forma conica invertida.
Autreis accepcions[modificar | modificar la font]
Lo mot de glaç designa tanben :
- l'estat solid dau dioxid de carbòni, dins l'expression de glaç carbonic
- en construccion mecanica, lo glaç designa una pèça de distribucion de fluid de certanei pompas o certans motors idraulics.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Eun-Mi Choi, Young-Hwan Yoon, Sangyoub Lee, Heon Kang, Freezing Transition of Interfacial Water at Room Temperature under Electric Fields, Physical Review Letters, n°95, aost de 2005.


text:
Guignemicourt
Djimicourt en picard ( Guignemicourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- A partir de 1603 lo senhor de Guignemicourt #ofrir als protestants d'Amians la possibilitat d'exercir la siá culte dins lo sieu castèl après qu'aquel exercici los a #èsser contesté de contunh enebit en lo faubourg d'Avèm[1].
- Per decision de l'avesque d'Amians, dempuèi lo 1er en genièr 2003, la municipalitat de Guignemicourt depen de la parròquia St-Simon del Molliénois.
- À partir de 1603 le seigneur de Guignemicourt offrit aux protestants d'Amiens la possibilité d'exercer leur culte dans son château après que cet exercice leur a été contesté puis interdit dans le faubourg de Hem[2].
- Par décision de l'évêque d'Amiens, depuis le 1er janvier 2003, la commune de Guignemicourt dépend de la paroisse St-Simon du Molliénois.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria de las protestants de Picardie per Louis Rossier-1861, réédition 1990.
- ↑ Histoire des protestants de Picardie par Louis Rossier-1861, réédition 1990.


text:
Sinagòga
La sinagòga (del grèc σuvaYwYή synagoge, que significa 'reünion' o 'assemblada'; en ebrieu: בית כנסת beit kneset 'ostal d'assemblada' o בית התפילה beit ha-tafila 'ostal de pregària') es lo luòc d'estudi e de pregària pels jusieus. Las sinagògas tenon correntament de salas separadas per la pregària e per l'estudi. Las salas d'estudi s'apèlan בית מדרש beit midrash 'ostal d'estudi'. La pregària en comunautat es una caracteristica importanta del judaïsme. Encara que las pregàrias se pòdon realizar dins quin luòc que siá, los jusieus devon pregar tres còps al dia, e lo prepaus de la sinagòga es d'èsser un luòc per aquela activitat. Las sinagògas (especialament en Nòrd-America e en Euròpa) son presididas per un comitat e un president laïcs, elegits per totes los membres e un guida espiritual, un rabin. Los rabins son pas essencials, e en fach fòrça sinagògas n'an pas. Se pòt realizar un mestièr religiós se i a un minhan (un minimum de dètz jusieus adultes (qu'ajan fach lo Bar-Mitzvà). Per aquela rason, e ja que la sinagòga es un luòc principalament d'estudi e de pregària, se pòt pas definir exclusivament coma luòc de culte, mas coma luòc de reünion o d'assemblada. Al delà, pel judaïsme l'adoracion a Dieu inclutz las activitats jornalièras, e las pregàrias son de realizar tanben individualament. En obediència al segond dels dètz mandaments de l'Exòde, dins las sinagògas i a pas cap d'imatge per representar Dieu.


text:
Papio hamadryas
Lo baboin hamadryas (Papio hamadryas), o hamadryas, es un baboin de las regions aridas que se rencontra de part e d'autra de la mar Roja e dins la bana d'Africa (Etiopia, Somalia, Jiboti).
Aquesta espècia de baboins èra sacrada çò los egipcians ancians; una de las representacions del dieu Tòt es l'hamadryas, lo baboin de mantèl.
Lo dimorfisme sexual es marcat. Los mascles adultes pesan una vintena de quilogramas, pòrtan un mantèl de pels longs clars que s'arrèsta al bacin. La fàcia es glabra amb un morre long e angulós, las maissas mòstran de caninas de 4 cm. Las femèlas son plan mai pichonas (10 kg) amb de pel brun e cort.
La maturitat sexuala subreven vèrs 4-5 ans, la gestacion dura environ 6 meses e las femèlas an un pichon environ cada 22 meses. La durada de vida dins la natura es estimada a una vintenada d'annadas.
Nòta : a l'ora d'ara (2005), un cèrt nombre d'especialistas considèran una sola espècia : Papio hamadryas, e que los autres Papio ne serián pas que de sosespècias.
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Vies de Singes (mœurs et structures sociales des babouins hamadryas) Hans Kummer - éditions Odile Jacob, ISBN 2738101968


text:
Ramonaire
Lo ramonaire o rossinhòl de las muralhas (Phoenicurus ochruros, S.G. Gmelin, 1774) es un aucelon parcialament migraire fòrça espandit, de la familha dels Muscicapids.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Phoenicurus ochruros dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia ITIS : TSN 562036 Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia IUCN : espècia Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia NCBI : Phoenicurus ochruros (en)


text:
Senta Radegonda (Roergue)
Senta Radegonda[1][2][3] (oficialament en francés Sainte-Radegonde) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En s'estendent sus 2965 ectaras, la municipalitat de Santa-Radegonde presenta una granda variété de païsatge. Al Nòrd, cobrís una part de la plana alluviale de la Aveyron, l'altitud mièja i es de 535m.
S'étendant sur 2965 hectares, la commune de Senta Radegonda présente une grande variété de paysage. Au Nord, elle couvre une partie de la plaine alluviale de l'Aveyron, l'altitude moyenne y est de 535m.
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Santa-Radegonde a creat per ordonnance del rei Louis-Philippe Ier lo 3 de julhet de 1837.
Lo 29 de mai de 1861, lo còrs legislatiu (assemblada legislatiua del Segond Empèri) #examinar las demandas fachas pels abitants de Arsac, Arsaguet, Gròsses e Recoules (en representant 479 ectaras), de veire los sieus caserius desligats de la municipalitat de Onet lo Castèl per èsser ligats a aquela de Santa-Radegonde.
La commune de Senta Radegonda est créée par ordonnance du roi Louis-Philippe Ier le 3 juillet 1837.
Le 29 mai 1861, le corps législatif (assemblée législative du Second Empire) examina les demandes faites par les habitants d'Arsac, Arsaguet, Gros et Recoules (représentant 479 hectares), de voir leurs hameaux détachés de la commune d'Onet le Château pour être rattachés à celle de Sainte-Radegonde.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dins los libres :
- La commune de Senta Radegonda, René Durand, 1961
- Rodez Est, 2004, Christian-Pierre Bedel, al canton (las doas formas dins aquel libre)
- P. Pojada dins LAS COMUNAS DE MIÈGJORN-PIRENÈUS, Nouvelles Editions Loubatières, 2009
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Viana
Viana que pòt estar :
- Viana, ua comuna occitana d'Òut e Garona
- Viana, ua comuna occitana de Tarn
- Viana, ua comuna d'Angòla
- Viana, ua comuna de l'estat d'Espírito Santo de Brasil
- Viana, ua comuna arpitana d'Isèra
- Viana, ua comuna de l'estat de Maranhão de Brasil
- Viana, ua comuna de Navarra
- Viana, ua comarca de Galícia, en Espanha
- la diocèsi de Viana, ua diocèsi catolica d’Angola
- la diocèsi de Viana, ua diocèsi catolica de Brasil
Que i a tanben lòcs dab qualificatius :
- Viana de Cega, comuna de la província de Valhadolid en Espanha
- Viana de Duero, comuna de la província de Sòria en Espanha
- Viana de Jadraque, comuna de la província de Guadalajara en Espanha
- Viana de Mondéjar, comuna de la província de Guadalajara en Espanha
- Viana do Bolo, comuna de Galícia, en Espanha, caplòc de la comarca de Viana
- Viana do Castelo, comuna e caplòc de districte de Portugal
- la diocèsi de Viana do Castelo, ua diocèsi catolica de Portugal


text:
102
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 102 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Retirada dau generau Ban Chao que menava campanha en Asia Centrala dempuei un vintenau d'annadas. Moriguèt rapidament après son arribada dins la capitala. Aviá capitat d'i restaurar lei protectorats chinés sus lei principats marchands situats lòng de la Rota de la Seda. Pasmens, lo govèrn chinés mau capitèt de li trobar un successor eficaç e son òbra s'afondrèt rapidament. Enterin, a la Cort, l'emperatritz Yin foguèt acusada d'aver enmascat plusors concubinas imperialas, especialament Deng Sui qu'èra una favorita de l'emperaire. Foguèt ansin despausada e remplaçada per sa rivala. Mai d'un membre de sa familha foguèt arrestat, exilat ò executat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Ban Chao, generau chinés.


text:
Diemeringen
Diemeringen en alemannisch (Diemeringen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Diemeringen A situat en la vallée de la Eichel en Alsace bossue. La municipalitat fa partida del Parc natural regional dels Vòges del Nòrd.
Lo bourg a situat a Unitat|9|km}} de Sarre-Union, a Unitat|10|km {{}} de Drulingen, a Unitat|14|km {{}} de Rohrbach-lès-Bitche, a Unitat|26|km {{}} de Sarreguemines e a Unitat|30|km {{}} de Ingwiller.
La municipalitat es desservie per la parca de Diemeringen situada sus la linha de Estrasburg a Sarreguemines.
Lo échangeur no 43 del A 4 es Modèl:A Unitat del pòble.
Diemeringen est située dans la vallée de l'Eichel en Alsace bossue. La commune fait partie du Parc naturel régional des Vosges du Nord.
Le bourg est situé à 9 km de Sarre-Union, à 10 km de Drulingen, à 14 km de Rohrbach-lès-Bitche, à 26 km de Sarreguemines et à 30 km d'Ingwiller.
La commune est desservie par la gare de Diemeringen située sur la ligne de Strasbourg à Sarreguemines.
L'échangeur Modèl:Numéro43 de l'A 4 est à 8 km du village.


text:
Fendelha
Fendelha (oficialament en francés Fendeille) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Prospèr Estieu (1860-1939) : escrivan e jornalista nascut a Fendelha.


text:
Epfig
Epfig en alemannisch (Epfig en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble de Epfig se tròba al pè de la tuc del Ungersberg en lo costat de Barr e lo arrondissement de Sélestat-Erstein. La municipalitat s'estend sus formatnum:2200 {{}} ectaras, #que 560 plantats de vinha, #çò que ne'n fa la mai granda municipalitat viticole de Alsace. Los abitants an conegut jol nom dels Epfigeois. Epfig Dispausa n'indigne la una dels mai importants cultura céréalière e de prada del departament. Lo vilatge se situa a Unitat|6|km}} al sud-es del costat de Barr.
Le village d'Epfig se trouve au pied de la colline de l'Ungersberg dans le canton de Barr et l'arrondissement de Sélestat-Erstein. La commune s'étend sur 2 200 hectares, dont 560 plantés de vigne, ce qui en fait la plus grande commune viticole d'Alsace. Les habitants sont connus sous le nom des Epfigeois. Epfig dispose en outre l'une des plus importantes culture céréalière et de prairie du département. Le village se situe à 6 km au sud-est du canton de Barr.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel bourg en remontant a la mai anautita antiquitat a #èsser ocupat per populacions cèltas e germaniques. Jos l'empèri romain, la vila i aviá conegut jol nom de Epiacum (#que la forma Apica n'es probablament una cacographie). Las tropas romaines i aurián plantat, dempuèi lo començament de la siá preséncia, los primièrs plants de vinhas. Dels immigrants alamans se barrejan pauc a pauc a las populacions localas gallo-romainès originelles e lo bas latin a remplaçat per un dialècte alémanique.
A partir del Sègle XII, los avesques d'Estrasburg #que i possedissián un castèl, #que ne demòra pas mai #qu'una part d'un torn e de las soscaves voûtées, dominan la vila. Epfig Es entièrament arruïnat en 1439, en lo moment de las primièras incursiós del partit Armagnacs. Es unas segondas fes destruit en 1632 en lo moment de la guèrra de Trenta Ans. Dintre lo XIe e lo Sègle XIV a erigit una capèla romaine en portant lo nom de Santa Marguerite #que possedís un porche unic en Alsace e un ossuaire #que la majoritat de las ossements ne proven de la destruccion del pòble desaparegut e vesin de Kollwiller. Al XVIIIe çò cardinal de Rohan fa bastir una residéncia a costat del donjon. A aquela epòca lo pòble de Epfig possedissiá 60 potz e un calvaire de tres crotz.
Ce bourg remontant à la plus haute antiquité a été occupé par des populations celtes et germaniques. Sous l'empire romain, la cité était connue sous le nom d' Epiacum (dont la forme Apica est probablement une cacographie). Les troupes romaines y auraient planté, dès le début de leur présence, les premiers plants de vignes. Des immigrants alamans se mêlent peu à peu aux populations locales gallo-romaines originelles et le bas latin est remplacé par un dialecte alémanique.
À partir du Sègle XII, les évêques de Strasbourg qui y possédaient un château, dont il ne reste qu'une partie d'une tour et des caves voûtées, dominent la ville. Epfig est complètement ruiné en 1439, lors des premières incursions du parti Armagnacs. Il est une deuxième fois détruit en 1632 lors de la guerre de Trente Ans. Entre le XIe et le Sègle XIV est érigée une chapelle romaine portant le nom de Sainte Marguerite qui possède un porche unique en Alsace et un ossuaire dont la plupart des ossements provient de la destruction du village disparu et voisin de Kollwiller. Au XVIIIe le cardinal de Rohan fait construire une résidence à côté du donjon. À cette époque le village d'Epfig possédait 60 puits et un calvaire de trois croix.


text:
Autoarpa
En vertat qu'ei ua citara provesida d'un mecanisme qui, quan òm prem un certe boton, non deisha vibrar pas sonque la còrdas qui entran dens un medish acòrd. Que he donc atau lo acòrd tot sol e que permet d'acopanhar aisidament un cantaire. Que's pòt totun tanben jogar melodia complèxas com se hosse ua mena d'arpa (com s'ac hè sus las citaras). L'interpret que pòt donc portar un plèctre a mòda d'anèth suu dit poç e suus autes dits, bagas en mòda d'unglas.
Autoarpa qu'èra a l'origina lo nom de la marca mes qu'ei vadut lo nom generic de l'instrument.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Intruments ancians : cistre • mandòra
- Familha de l'arpa : arpa classica • arpa celta
- Familha de la mandolina : mandolina • mandòla • mandoloncèl • mandobaisha • mandolina bluegrass • banjolina
- Familha de la guitarra : guitarra barròca • vihuela • guitarra • guitarra baisha •
- Familha deu laüt : laüt • archilaüt • teorba
- Familha deu clavecin : espineta • clavecin
- Monde arabomusulman : ud
- Euròpa
- America
- America Latina :
- America deu Nòrd : autoarpa • banjo • dulcimer


text:
42
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 42 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Decision de l'emperaire Claudi de bastir un pòrt novèu a Òstia. Son objectiu èra de melhorar l'avitalhament ivernau de Roma per limitar lo risc de famina qu'èra tròp frequent dins la capitala (per exemple, en 33 e 36 dins lo corrent dau rèine de Tibèri). Ordonèt tanben de cavar un canau entre Tibre e lo pòrt en construccion.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Revòuta dau prince Lu Fang que teniá de possessions importantas dins lo nòrd de la China actuala. Vencut per lei fòrças de l'emperaire Guang Wudi (25-57), foguèt obligat de se retirar dins l'estèpa au nòrd de l'Empèri. Aquò foguèt la darriera temptativa importanta de contestacion dau poder de l'emperaire.


text:
Castèl de Querbús
Lo castèl de Querbús (Quéribus en francés) es un castèl dich « catar » situat dins la comuna de Cucunhan (Lengadòc), al limit amb la comuna de Maurin (de Fenolheda), situat a 628 m d'altitud, dominant de levant lo grau de Maurin, dins lo departament d'Aude.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas[modificar | modificar la font]
A l'epòca carolina, Cucunhan èra part de Pèirapertusés, region qu'èra una division del comtat de Rasés, e tanben aperteniá als comtes de Carcassona. En 980, aprèp la Guèrra de Rasés, una partida bèla de Pèirapertusés venguèt part del comtat de Cerdanha-Besalú.
Lo nom del castèl significa « ròc » (es a dire « quer ») del bois. Es citat pel primièr còp en 1020, dins lo testament de Bernard Tallaferro. En aquela data, lo castrum es part del Vescomtat de Fenolhet. En 1111, lo comte de Barcelona Raimon Berenguièr III eireta del comtat de Besalú e doncas a l'encòp dels dreches feudals sul vescomtat de Fenolheda e Querbús. Ramir II d'Aragon, se n'apoderèt en se maridar en 1137. En 1162 mentre qu'es a se formar la corona d'Aragon, Querbús es una de les principalas fortalesas "barcelonesas" del nòrd dels Pirenèus. Çaquelà amb l'annexion a la corona del comtat de Rosselhon en 1172, l'importància estrategica de Querbús merma. A la fin del sègle XII, lo Vescomtat de Fenolhet es enfeudat pel rei Pèire lo Catolic al vescomte de Narbona.
Lo castèl e las crosadas[modificar | modificar la font]
Al moment de la Crosada Albigesa començada en 1209, lo castèl èra proprietat del cavalièr Chabèrt de Barbairan, erètge notòri e ferotge opausant als crosats. Venguèt un refugi pels religioses catars : Benèvol de Tèrme, diacre e puèi avesque catar de Rasés i demorèt en 1230 e probable fins a sa mòrt abans 1233. Es un dels darrièrs castèls catars amb lo Castèl de Puèglaurenç a aculhir de responsables de la glèisa catara aprèp la casuda de Montsegur. Lo vescomtat de Fenolheda es d'autra banda encara jos la proteccion del senhor de Rosselhon, Nunó Sanç, qu'intervenguèt coma intermediari cap al rei de França. A la mòrt de Nunó en 1241, son cosin lo rei Jaume lo Conquerent eiretèt de Rosselhon e abandonèt sa politica de proteccion de Fenolhedés. Lo rei Loís IX ordenèt al senescal de Carcassona, Pierre d'Auteuil, de s'apoderar del castèl. La direccion de las operacions foguèt fisada a un ancian catar reconvertit, Olivièr de Tèrme, que coneissiá l'endrech e son defensor. Aprèp un sètge sens efièch, Chabert de Barbaira anèt a Olivièr e escambièt sa libertat contra lo castèl, en mai de 1255. Aquesta reddicion un pauc estranha se podriá explicar perqué Chabèrt de Barbaira seriá estat traït pel Olivièr. Lo castèl alara venguèt una fortalesa reiala provesida de garnison.
Amb la casuda de Querbús, la Crosada es donada per acabada. Oficialament tanben se considerava que s'èra escantit lo catarisme: i aviá un grand interès a proclamar que lo darrièr castèl catar èra estat conquerit e que lo darrièr bastion catar s'èra liurat als Franceses. Pasmens, cent ans aprèp la casuda de Querbús, encara s'èran de jutjar de catars dins los tribunals de l'Inquisicion. L'importància vertadièra de la capitulacion de Querbús residís dins lo fach que se tracta del darrièr castèl o fortalesa que demorava en mans occitanas, e atal s'acabava l'òbra d'ocupacion francesa de Lengadòc. Querbús es un punt final militar e tanben politic.
Fortalesa francesa[modificar | modificar la font]
En 1258, lo Tractat de Corbeil fixa la frontièra entre las possessions del reialme de França e Aragon al sud de las Corbièras, a ras del castèl. Alara es una plaça fòrta importanta pel dispositiu defensiu francés amb lo comandament a Carcassona. Es un dels «cinc filhs de Carcassona» : Querbús, Aguilar, Pèirapertusa, Puèglaurenç e Tèrmes.
Lo castèl foguèt fisat a un castelan designat pel senescal de Carcassona. Ne foguèt lo primièr Nicolàs de Navarra designat en 1259. Despuèi durant los sègles XIII e XIV, los reis de França reconstrusisson e refortisson l'estructura defensiva del castèl. En 1473, la fortalesa es assetjada e presa per las tropas del rei d'Aragon. Finalament, en 1659, lo castèl pèrd son interès estrategic durant la signatura del Tractat dels Pirenèus que fixa definitivament la frontièra dels reialmes de França e d'Espanha. Totun, i se manten una garnison durant divèrses decennis.
Durant la segonda mitat del sègle XVIII, de capitanis-governadors son designats pel rèi per remplaçar los castelans. An la responsabilitat del castèl, mas sense i demorar. Lo lòc se va degradant e acaba coma refugi de nombroses bandits.
Abandonada a la Revolucion Francesa, la fortalesa contunha de se deteriorar fins que se classifica coma Monument Istoric en 1907. Lo parçan que l'envolta, sobretot lo Grau de Maurin e lo vilatge de Cucunhan, constituís un endret protegit a partir de 1943.
La restauracion[modificar | modificar la font]
El 1951, las primièras òbras de renovacion permeton de consolidar la torrassa e de renovar son aspècte general. Durant los ans 1970, se realizan fòrça petitas òbras per consolidar cèrtas parts del castèl. Mas es entre las annadas 1998 e 2002 que s'entrepren la restauracion completa del castèl amb d'esfòrces nombroses per condicionar lo luòc e facilitar l'accès del public al castèl. Atal, la teulada de la torrassa és condiciona com una granda terrassa per aculhir los visitaires.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Lo castèl es constituit de tres encenchas superpausadas al som del bauç. Asseguravan la proteccion del castèl gràcias a divèrses sistèmas de defensa: finas arquièras qu'utilizavan los balestièrs, oberturas pels canons o troneres per las armas de fuòc de més recorregut. Quatre sègles d'evolucion de l'art defensiu i son representats.
Divèrses sistèmas de defensa de las pòrtas i son presents: rastèl e muralhas. Camins de ronda e casamatas asseguran la vigilància dels punts vulnerables. Quinze a vint òmes èran sufisents per defendre la fortalesa. De tot biais podiá pas assegurar la supervivència gaires dies dels soldats se consideram la talha de la cistèrna e de l'ensemble dels batiments.
La rèsta de la fortalesa es constituida pel còs principal, la sala d'emmagatzematge, las cistèrnas e per una torrassa. La torrassa es una torre poligonala situada a la tresena encencha, la pus auta del bauç.
Construits en divèrsas vegadas, los murs de la torrassa son estats refortits e l'espessor dels murs atenh qualques mètres. La forma poligonala de l'estructura permet de reduire los efièches devastadors dels projectils. A l'interior, la sala gotica conten dos membres (lo celièr e la sala principala) e es illuminada per una fenèstra impausanta. L'interior susprenent d'aquesta estructura es ben diferent de l'aspècte massís de la torre. En efièch, la sala conten las rèstas d'una chimenèia sobre lo mur Oest. Un impausant e magnific pilar reté la volta nervada de quatre crosièras d'ogivas, en forma de palmièra. Lo fons del pilar es de tipe piramidal e sosteniá el terra que separava la sala principala del celièr. Lo som de la torre de l'omenatge a una terrassa accessibla per una viseta situada dins una torre rectangulara ajuntada a la torrassa. D'aqueste endrech se dubrís un panorama suls Pirenèus, la mar Mediterranèa e las vinhas de las Corbièras.


text:
Confederacion Argentina
La Confederacion Argentina qu'ei un deus noms oficiaus de la Republica Argentina ; istoricament que s'aplica meis que mei au regim federau de Juan Manuel de Rosas puish, après la soa caduda, aus regims seguents qui's revendiquèn com federaus dinc a l'annada 1861 qui marca un viraplèc d'orientacion unitària dens l'istòria politica argentina e on la nocion de Nacion Argentina (amassa dab las paraulas Argentina o Republica Argentina) e vien remplaçar la nocion de confederacion.


text:
Barcelona
Barcelona es la capitala de Catalonha e de la comarca de Barcelonés e de la província de Barcelona. Sa populacion èra estimada a 1 628 090 abitants, en 2012 (3 161 081 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es de 100,4 km². Es una de las vilas pus importantas de la mar Mediterranèa, la mai importanta dels Païses Catalans e la segonda dins l'estat espanhòl.
Lo gentilici es barcelonin -a o pus rarament barcelonés -esa.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
Barcelona se situa sus la còsta mediterranèa entre las embocaduras dels rius de Llobregat e Besòs. Es limitada al nòrd pel riu de Besòs e los municipis de Santa Coloma de Gramenet e Sant Adrià de Besòs; al sud per l'Hospitalet de Llobregat e Esplugues de Llobregat; a l'èst per la mar; a l'oèst per Montcada i Reixac e Sant Cugat del Vallès.
Lo territòri de la ciutat presenta tres zonas plan diferenciadas: la sèrra de Collserola (amb lo suc del Tibidabo coma ponch mai naut: 512 m), la plana e las bocas dels rius de Besòs e Llobregat, que tancan amb lo litoral los limits de la vila.
La partida de la plana de Barcelona pus vesina de la sèrra litorala se tròba escampilhada de pichons puèges que qualques uns son urbanizats: lo Carmèl (267 m), Monterols (121 m), lo Puxet (181 m), la Rovira (261 m) e la Peira (133 m). Prèp del litoral s'enauça la montanha de Montjuïc (173 m).
Barcelona ten 7 platjas, a mai al front marítim i a lo pòrt de Barcelona, lo pòrt vièlh, lo pòrt olimpic e se deu construire lo novèl zoo marin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los primièrs vestigis de poblament uman a Barcelona datan del neolitic (2000 a 1500 abC). Dels sègles VII a VI abC la preséncia de tribús laietanas (ibèras) es documentada. Sembla qu'a aquela epòca tanben i aguèsse una colònia grèga (Kallipolis), malgrat que i a un desacòrdi sus l'emplaçament exacte. Los cartagineses l'ocupèron durant la Segonda Guèrra Punica e apuèi los romans s'i establiguèron.
Al sens estricte doncas, sembla que la ciutat de Barcelona foguèt fondada pels romans a la fin del sègle I abC, sul meteis plaçament iberic anterior ont ja s'èran installats dempuèi l'an 218 abC e lo tresmudèron en una fortificacion militara sonada lulia Augusta Paterna Faventia Barcino qu'èra situada sul Mons Taber, una pichona elevacion ont uèi se tròba lo quartièr de la catedrala e la plaça Sant Jaume. Al sègle II apC foguèt emmuralhada per òrdre de Claudi. A partir del sègle III apC la populacion de la Barcino romana èra estimada entre 4000 e 8000 estatjants.
Al sègle V Barcelona foguèt ocupada pels Visigòts d'Ataülf (an 415) venent del nòrd d'Euròpa. En 531 Amalric i foguèt assassinat. Mai tard al sègle VII, foguèt conquista pel vizir Al Hurr e comencèt una passa de gaireben un sègle de dominacion musulmana. En l'an 801 foguèt ocupada pels Carolingians que ne faguèron la capitala del Comtat de Barcelona e la restaquèron a la Marcha Ispanica. La poténcia economica de la ciutat e sa situacion estrategica faguèron que los musulmans i tornèron en 985, comandats per Almansòr que l'ocupèt pendènt qualques meses; puèi Borrell II entreprenguèt la reconstruccion.
A partir del sègle XIV la vila comencèt una estapa de decadéncia que se perlonguèt pendent los sègles seguents. L'union dels reialmes de Castelha e Aragon, oficializada amb lo maridatge entre Ferrand II d'Aragon e Isabèl Ièra de Castelha, provoquèt entre castelhans e catalans de tensions qu'arribèron a lor moment pus critic amb l'esclatament de la Guèrra dels Segaires entre 1640 e 1651 e mai tard amb la Guèrra de Succession de 1706 a 1714 que menèt a la capitulacion de la vila, l'abolicion de las institucions pròprias de Catalonha, la destruccion d'una bona part del quartièr de la Ribera e fin finala a la construccion de la ciutadèla.
Cap a la fin del sègle XVIII, Barcelona comencèt una recuperacion economica que favorizèt l'industrializacion progressiva al sègle seguent. La segonda mitat del sègle XIX coïncidiguèt amb lo projècte d'agrasament de las muralhas qu'enrodavan la ciutat, çò que menèt a l'incorporacion a la « Gran Barcelona » dels vilatges de Gràcia, Sarrià, Horta, Sant Gervasi de Cassoles, Les Corts, Sants, Sant Andreu de Palomar e Sant Martí de Provençals ; aquò permetèt a la ciutat de realizar los projèctes de l'Eixample (engrandiment) e de desvolopament de l'indústria, e d'arribar al sègle XX coma una de las vilas pus importantas d'Espanha. I aguèt a Barcelona doas Exposicions Universalas, en 1888 e 1929.
luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Fòrça monuments de Barcelona son dins la Patrimòni Mondial de l'Umanitat
La Vila Vièlha[modificar | modificar la font]
- La Rambla,
- Lo Barri Gòtic
- Quartièr de Sant Pèire
L'Eixample, la vila modernista[modificar | modificar la font]
- Passeig de Gràcia
Se pòt veire al Passeig de Gràcia
-
- La Casa Ametller de Josep Puig i Cadafalch;
- La Casa Batlló e Pedrera d'Antoni Gaudí;
- La Casa Lleó Morera de Lluís Domènech i Montaner.
La Ciutadèla[modificar | modificar la font]
- Arc de trionf de per ont se i dintrava al musèu e al pargue zoologic,
- Musèu geologic,
- Ancian arsenal de la ciutadèla qu'abriga lo Parlament de Catalonha
Lo pargue Güell[modificar | modificar la font]
Aquel pargue situat suls nauts de la vila foguèt comandat pel comte Güell a Gaudí: la natura e l'arquitectura se confondan e se completan.
Montjuïc[modificar | modificar la font]
Sagrada Familha[modificar | modificar la font]
Cap d'òbra postum d'Antoni Gaudí, la catedrala de la Sagrada Familha es venguda l'emblèma de Barcelona.


text:
Parlament de Provença
Lo Parlament de Provença, conegut tanben sota lo nom de Parlament d'Ais, foguèt establit a Ais de Provença en 1501 per Loís XII, qu'aviá restacat Provença a la Corona en 1498.
Èra una cort de justícia segon lo modèl dau Parlament de París creat per sant Loís per jutjar en apellacion au nom dau rei. Cort sobeirana, lo Parlament jutjava en darriera instància l'ensems deis afars passats per lei tribunaus de senescauciás e per lei tribunaus feudaus de son ressòrt.
Lo premier president dau Parlament d'Ais foguèt Joan Mainier, baron d'Opeda.
En 1590, Enric de Borbon creèt un parlament rivau d'aqueu d'Ais, que lo reconeissiá pas per rei, a Pertús, acampant lei parlamentaris que li èran fidèus.
Contrariament a la majoritat deis autrei parlaments, son ressòrt demorèt en equilibri, liat a un ensems coerent que coordinava? lo govèrn militar d'Ais e la Generalitat dau meteis nom.
Coma l'ensems dei parlaments dau Regim Ancian, lo Parlament d'Ais foguèt dissolgut per lei revolucionaris en 1790.


text:
15/08/2016
Lous Cauquilhacs
1900
Lous escais-noums
(seguido)
Lous Cauquilhacs d’Autignac
Autignac aco es leint de pertout vouiei i’ana aquestes jours, savièi pas ounte passat, prenguère lou trin jusqu’à Magalas, en passant diguère bonjour au camarado Bartho e d’aqui prenguère lou cami d’Autignac.
Beleu un kilomestre avant de i’ariva rescountrère un gardo, (es pas un mal d’estre ouneste) s’es pas per asard lou gardo d’Autignac.
- Si fèt me diguèt à voun faire plesi e per vous servi.
- Ié respoundère, sièi Balin-Balan, es ioi que m’acupe das escais-noums dins lou Camel e dins lou darniè numero ai anounça que dins lou numero venent parlarièi das Cauquilhacs d’Autignac e n’en save pas lou premiè mot, serai erous se poudès me metre au courent.
- Tout de suito, amai serès pas troumpa, per raport que moun paire que viou encaro, (vai agudre nonanto ans), ièro, quand aco arivè, se n’es toujour rapela e me l’a counta belèu des fès, mès pouden pas resta eici en plen camp, anem au vilage, burés un cop e nous assetaren.
Anaren à Autignac, intrèren dins un pichot café ounte nous faguèren servi uno tasso de café e nous metèren à parla.
Aici coussi lou gardo m’espliquet l’escainoum, e se troumpet pas, voli dire que beguejavo pés, parlavo d’aboundenço e se troumpavo pas.
Eren en milo veit cent vingt cinq, moun paire èro jouve, mès coumpreniè très ben ço que se passavo e ço que se disiè.
Las gens a Autignac èroun economes e quand calliè despensa dous iards reflechissièn vint cops.
Acou jour venguèroun quatre ou cinq omes de Murviel, save pas de que venièn faire, (l’ai sachut pus tard) mès save qu’èren en ivert e que fasio frech, jalavo à pieiro fendre. Toutes las gents èroun dedin, enfermas e toutes au cantoun dau fioch.
Aqueles vouiajurs intrèroun dins quatre ou cinq oustals e trapèroun tout lou mounde au cantoun dau fioch en trin de se caufa.
Venien per estima de tarren per agrandi un cami vesinau mes degus se derenguèt pas.
- A ça pamen diguet un de Murviel, soustirès pas de vosto turno.
- Nani iè diguèroun lous Autignanencs, fai trop frech.
- Alors quand fai frech sourtissès pas.
- Nani de tout l’ivert.
- Eh be ! alors restas dins vostro cauquilho coumo las auitros e lous muscles.
- Précisament.
- Aco fai que ses de cauquilhachs.
- Pla entendu.
Vouguèroun estre de cauquilhachs e ou soun encaro.


text:
UNESCO
L'Organizacion Educativa, Scientifica e Culturala de las Nacions Unidas (en anglés: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, UNESCO), foguèt creada per las Nacions Unidas en 1946 per tal de promòure la collaboracion internacionala en educacion, sciéncia, cultura e comunicacion.
Actualament 193 estats fan partida de l'UNESCO e sèt mai ne son membres associats. L'entitat a son sèti a París (França), e ten mai de 60 burèus pertot dins lo mond. Los projèctes pairinats per l'UNESCO incluson de projèctes scientifics internacionals, de programas d'alfabetizacion, d'ensenhament tecnic o de formacion de mèstres, de projèctes istorics e culturals regionals, de sosten de la cooperacion internacionala per preservar lo patrimòni cultural e natural mondial, e promocion dels dreches umans.
A travèrs de la Convencion subre la Proteccion del Patrimòni Mondial Cultural e Natural, l'UNESCO creèt en l'an 1972 un plan de proteccion dels bens culturals del mond conegut coma Patrimòni Mondial o Patrimòni de l'Umanitat.


text:
http://www.dailymotion.com/video/x9fk44_rps-europeennes-2009_news
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Europencas de dimentge
Aller à la page : 1, 2, 3
1 Europencas de dimentge le Mar 2 Juin - 19:27
LaurençD
Occitan Warrior
http://www.dailymotion.com/video/x9fk44_rps-europeennes-2009_news
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
61 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 17:58
Einucent
Occitan Warrior
si amai son 20 000 001 exprimits sus 'na populacion de 25 000 000(potencialament) inscrichs, quò fai mai de la meitat qu'an pas vòugut de se e lo deuran subir.fredoc a écrit:E piéger : si lo president es elegit mercés a 10 000 001 votz contra 10 000 000 au son adversari au segond torn, que serà lo president. E la mieitat mensh 1/2 persona que serà obligada de subir çò qui ne vòl pas.
Solide qu'es pas un bon sistème, l'avia pas dich precisament mas : non, me conven pas.
62 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 18:52
fredoc
Occitan Warrior
Mei seriosament, que podem donc compréner que uas personas non voten pas si pensan atau.
Totun, n'afirmi pas qu'ei lo cas deus qui se son abstienguts dimenge. Que pensi d'aulhors que la màger part n'an pas avut aquesta reflexion.
Mes que son mei d'ua circonstàcias qui an miat los poblants a's desinteressar de las eleccions. E la mea demonstracion que pòt estar un explic au miei d'autes.
E un reialista que poderé tanben estar contra aqueste sistèmi, estar contra lo dret de votar. Qui sap si ne n'i a pas ? Que i a pro de cons, d'aubuns son dilhèu aquiu dehens.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
63 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 19:08
Zengi
Trobador !!
+1E enfin, que voleri anar enqüèra mei luenh. As
dejà pensat que los qui ne vòtan pas poderén non pas estar d'acòrd dab
lo sistèmi politic en plaça ?
E devem obligatòriament estar democrata o republican ?
Èm obligats d'acceptar las modalitats deu vòta com lo coneishem uei ?
Supòrti pas los qui vòlen balhar leiçon de "democracia" aus qui vòten pas.
Betlèu que's calerà desencusar de non pas voler anar votar ..
L'argument "que'n i a qui son morts per aqueth dret" qu'ei nul. Lo sistèma "democratic" franchimand, europèu, qu'ei nul, e qu'avem totun lo dret de non pas participà'i.
64 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:01
Arf
Occitan Warrior
Efectivament qu'ei un resultat deths bons, mes si ei plan compres, aquiu eth monde n'avevan pas besonh de s'imprimir eth bulletin a casa. Quan parlavi de "minuscule" que hasevi referencia ar ahar de Pau per exemple.Matieu a écrit:
Minuscule ? 6% deus vòtes en Euskal Herria totun.
+1Matieu a écrit: Lo dia quan ua lista occitanista e anticapitalista arribarà a d'aqueth percentatge, qu'auràm hèit un gran pas.
fredoc a écrit:E piéger : si lo president es elegit mercés a 10 000 001 votz contra 10 000 000 au son adversari au segond torn, que
serà lo president. E la mieitat mensh 1/2 persona que serà obligada de subir çò qui ne vòl pas.
Bon sistèmi ?
Non n'ei pas un bon sistema, tots que'n son d'acord. "Era democracia qu'ei eth piri deths regimes"... mes "ar'exclusion de tots eths audes" d'apres Churchill.
Mes de's plegar ar avis dera majoritat, quan sere d'ua votz, qu'ei eth principi dera democracia.
Mes qu'aquo : aths Estats Units en 2001 Bush esto eslejut dab un nombre de votz inferior ath de Gore. Mes qu'aveva mes de magers electors ; qu'era era regla deth joc.
Eth sistema dera majoritat qualificata qu'ei dilheu mes democratic, mes qu'a tanben inconvenients. Per exemple en California qu'empacha eth govern d'aumentar eths imposts enta evitar qu'er Estat hacia quincanela.Einucent a écrit:Quora la votacion es de bon comptar, 'na decision importenta, coma los estatuts (e qu'es lo mesme cas per un
texte constitucionau) devia èsser validada amb 'na majoritat qualifiada : 2/3 daus inscrichs. Si de non era pas pro representatiu.
Oc mes en instrumentalizant atau aquesta eleccion qu'a balhat arguments aths qui denoncian eth son gost personau deth poder.Einucent a écrit:Se mesntaja la possibilitat de 'na candidatura presidenciala en 2012 lo típe…
Supòrti pas los qui vòlen balhar leiçon de "democracia" aus qui vòten pas.
Betlèu que's calerà desencusar de non pas voler anar votar ..
L'argument
"que'n i a qui son morts per aqueth dret" qu'ei nul. Lo sistèma "democratic" franchimand, europèu, qu'ei nul, e qu'avem totun lo dret de non pas participà'i.
De segur qu'avem eth dret de non pas votar. Mes que pot estar interpretat com ua manca d'estacament deth pople ara democracia i incoratjar atau eths aprentis dictators. Jo que soi per que comptabilizen eths votes blancs o nuls enta qu'ath mensh era protesta d'aqueth tipe sia presa en compte.
65 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:12
jfrieux
Occitan Warrior
Es pas d’ipotèsa d’escola, i a de pensar a lo partit socialista francés.
Per çò que pertòca lo sistèma democratica, es vertat: es la dictatura de la majoritat sus la minoritat. Es tota la question de los contra-poders.
Lo sistèma proporcional dona de poders moligas, sens majoritats francas : es pas aisit de bailejar. I a de pensar a los conselhs regionals en França, o a lo parlament europenc. Ieu vesi plan coma marcha Belgica, se sona aquò la partitcracia.
66 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:14
Zengi
Trobador !!
67 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:32
jfrieux
Occitan Warrior
« L'argument "que'n i a qui son morts per aqueth dret" qu'ei nul. Lo sistèma "democratic" franchimand, europèu, qu'ei nul, e qu'avem totun lo dret de non pas participà'i. »
Soi pas segur qu’aquel argument siá nul.
I a de veire tamben coma los abstencionistas son vist : son de pescaires, son pas de personas que volen protestar.
68 dmi le Ven 12 Juin - 20:39
LaurençD
Occitan Warrior
jfrieux a écrit:
Per çò que pertòca lo sistèma democratica, es vertat: es la dictatura de la majoritat sus la minoritat. Es tota la question de los contra-poders.
Lo sistèma proporcional dona de poders moligas, sens majoritats francas : es pas aisit de bailejar. I a de pensar a los conselhs regionals en França, o a lo parlament europenc. Ieu vesi plan coma marcha Belgica, se sona aquò la ptitcracia.
Es lo poder democratic qu'es moligàs, ren de veire amb lo sistèma electoral. Se Segolèna era estada elegida, amb una majoritat socialista al Parlament, diga me de que seria la diferéncia amb lo poder actual ? E puèi cal arrestar de s'espaurugar amb lo FN, que de tipes coma Melenchon an a 80 del 100 la mema ideologia. De tot biais, tot es clavat, pr'amor tot se debana en defòra del sistèma democratic : dins l'administracion (l'Estat prigond, coma dison los turcs) e dins lo sistèma economic. Per çò economic, ieu sabi pas cossi cambiar las causas, mas per çò administratiu, me sembla que sostenir Euròpa es lo melhor biais de levar de poder a la jacobinalha. Vivèm pas dins una democracia, vivèm dins un Estat napoleonenc, aqui l'alh.
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
69 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:43
jfrieux
Occitan Warrior
I a de causir un sistèma representatiu e eficaç, cal bailejar, aprèp!
70 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:48
fredoc
Occitan Warrior
LaurençD a écrit: Vivèm pas dins una democracia, vivèm dins un Estat napoleonenc, aqui l'alh.
Exactament !!
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
71 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 20:59
Arf
Occitan Warrior
Tot que pot aparir.Matieu a écrit:La dictatura arriba pas arron ua grana abstencion.
Matieu a écrit:Hitler qu'estó elegit per lo pòble per exemple. Aqueth sistèma de vòte non garanteish pas, tà jo, çò qu'apèran "democracia".
Solide
Quio, eras democracias que son mothas, mes que cau reconeisher dab jfrieux qu'eth sistema parlementari gessit dera proporcionau com pendent era Republica IV en França ei denguera mes flac i incapable de har sortir ua majoritat establa.LaurençD a écrit: Es lo poder democratic qu'es moligàs, ren de veire amb lo sistèma electoral.
LaurençD a écrit:
De tot biais, tot es clavat, pr'amor tot se debana en defòra del sistèma democratic : dins l'administracion (l'Estat prigond, coma dison los
turcs) e dins lo sistèma economic.
+ 1000
72 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 21:42
jfrieux
Occitan Warrior
Se Segolèna era estada elegida, amb una majoritat socialista al Parlament, diga me de que seria la diferéncia amb lo poder actual ? Es vertat, es per aquò que Vairon marca mal: tot lo monde baileja al mièg, a pas mai de plaça!
E puèi cal arrestar de s'espaurugar amb lo FN, que de tipes coma Melenchon an a 80 del 100 la mema ideologia. Dirai que i a de s’espaurugar amb totes dos, o tres o quatre…
De tot biais, tot es clavat, pr'amor tot se debana en defòra del sistèma democratic : dins l'administracion (l'Estat prigond, coma dison los turcs) e dins lo sistèma economic. Per çò economic, ieu sabi pas cossi cambiar las causas, i a de demandar a los emirs, una butada sus lo prètz de lo petròli, e zo, tot lo monde s’amansi ! o alara un bon « credit-crunch », se vesi mens de quatre-quatre dins las carrièras.
mas per çò administratiu, me sembla que sostenir Euròpa es lo melhor biais de levar de poder a la jacobinalha. Es vertat, pensi que Euròpa pòt enriquir aquel sistèma un pauc esclerosat. Vivèm pas dins una democracia, vivèm dins un Estat napoleonenc, aqui l'alh. L’alh ? quin faguèt una canson famosa ?
73 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 22:08
jfrieux
Occitan Warrior
Es lo poder democratic qu'es moligàs, ren de veire amb lo sistèma electoral.
Una anecdòta abans d’anar al lèit : en 1982, quora se discutit la decentralizacion, que l’òm parlava de lo moda d’escrutinh de los conselhs regionals, Mitterand refusèt l’escrutinh majoritaria, disent : vòli pas d’un comte de Tolosa, de Provença o de Champanha, d’un duc de Normandia a ma pòrta.
74 Re: Europencas de dimentge le Sam 13 Juin - 21:22
LaurençD
Occitan Warrior
Bon, es verai que l'Estat gaullista es estat gaire moligàs. D'aqui enlà, çò moligàs foguèt lo parlament !Arf a écrit:Quio, eras democracias que son mothas, mes que cau reconeisher dab jfrieux qu'eth sistema parlementari gessit dera proporcionau com pendent era Republica IV en França ei denguera mes flac i incapable de har sortir ua majoritat establa.LaurençD a écrit:;] Es lo poder democratic qu'es moligàs, ren de veire amb lo sistèma electoral.
Compreni pas ça que la perqué aquò ne faria quicòm melhor que la Quatrena Republica. Las diferéncias son fòrça teunes, ne vèsi pas qu'una : De Gaulle era pro balès per colhonar l'armada e li embucar la pèrda d'Argeria.
Pel demai...
Se cal remembrar que la lei Deixone, aquel lei pichonèta mas qu'es lo sol mejan d'alenar que nos a balhat la Republica, foguèt votada pel parlament de la Quatrena. Es a dire que dins aquel parlament desvariat, jamai fotut de trapar una majoritat, i avia un pauc de libertat. Aquela lei seria jamai estada votada sos la Cinquena, amb la chorma dels Poniatowski, Debré, Pompidor...
75 Re: Europencas de dimentge le Dim 14 Juin - 5:03
jfrieux
Occitan Warrior
? pensi que i a un fais d'autras causas que cambièron. Creses que lo nuclear se serià fait?
"Es a dire que dins aquel parlament desvariat, jamai fotut de trapar una majoritat, i avia un pauc de libertat."
cresi que es perque èra moligas que i avià aquela libertat. Ara, desempuèi 1958, amb Debré, lo parlementarisma es "racionalizat", çò que vòl dire: lo govèrn ten la man. I a de se remembrar la licéncia globala..
76 Re: Europencas de dimentge le Dim 14 Juin - 9:20
LaurençD
Occitan Warrior
E òc ! Es la Quatrena Republica qu'a lançat lo programi nuclear francés...jfrieux a écrit:
? pensi que i a un fais d'autras causas que cambièron. Creses que lo nuclear se serià fait?
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
77 Re: Europencas de dimentge le Dim 14 Juin - 11:08
jfrieux
Occitan Warrior
mas sigui de pensar qu'aqueste projècte va mai plan amb la tecnocracia que coneissèm ara, qu'amb la libertat que i avià jos la quatrena. Lo pòble francés es pas en favor de l'electricitat nucleara, e se fa Flamanville. Es vertat que serà d'en primièr assajat en Finlàndia, es luenh!
78 Re: Europencas de dimentge le Dim 14 Juin - 22:14
Arf
Occitan Warrior
LaurençD a écrit:
Compreni pas ça que la perqué aquò ne faria quicòm melhor que la Quatrena Republica. Las diferéncias son fòrça teunes, ne vèsi pas qu'una : De Gaulle era pro balès per colhonar l'armada e li embucar la pèrda d'Argeria.
Que soi pro d'acord : que pensi qu'en periode tranquille eths dus sistemas se valen haut o baish. Apres tot, eras 30 Gloriosas qu'eston aviatas pera Quatau Republica. Mes en periode de crisi, un poder hort i estable que pren er avantatge. Que citas eth cas d'Argeria, qu'ei tanben er exemple qui'm vien en cap. Qu'explica tanben perque, en un purmer temps ath mensh, eras dictaturas son mes eficaças qu'eras democracias enta miar ua guerra.
Quauques mes a, era eleccion americana ath mes hort dera crisi financera que provoque ua vacança deth poder de mantuas setmanas ath som dera purmera puishença economica mondiau qui complique eth son seguit, eth son pilotatge, i leishe eth camp libre a NS enta illustra's ar internacionau Que leishi imaginar era pagalha si eths Estats Units devevan cambiar de govern cada sheis mes
79 Re: Europencas de dimentge le Lun 15 Juin - 19:57
LaurençD
Occitan Warrior
Se rasonam al revèrs, se pòt dire qu'un governament que vòl èstre fòrt a mestièr d'una brava crisi per s'afortir. Es atal que fòrça guèrras son aviadas pel poder. Se poiria quitament dire que l'Estat a besonh de la guèrra per existir, mas i a de mond aici que van creire que soi anarquista (alara que soi centrista leugièrament d'esquèrra).Arf a écrit:LaurençD a écrit:
Compreni pas ça que la perqué aquò ne faria quicòm melhor que la Quatrena Republica. Las diferéncias son fòrça teunes, ne vèsi pas qu'una : De Gaulle era pro balès per colhonar l'armada e li embucar la pèrda d'Argeria.
Que soi pro d'acord : que pensi qu'en periode tranquille eths dus sistemas se valen haut o baish. Apres tot, eras 30 Gloriosas qu'eston aviatas pera Quatau Republica. Mes en periode de crisi, un poder hort i estable que pren er avantatge. Que citas eth cas d'Argeria, qu'ei tanben er exemple qui'm vien en cap. Qu'explica tanben perque, en un purmer temps ath mensh, eras dictaturas son mes eficaças qu'eras democracias enta miar ua guerra.
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
80 Re: Europencas de dimentge le Mar 16 Juin - 21:44
Arf
Occitan Warrior
LaurençD a écrit:
Se rasonam al revèrs, se pòt dire qu'un governament que vòl èstre fòrt a mestièr d'una brava crisi per s'afortir. Es atal que fòrça guèrras son aviadas pel poder.
Vertat. Era "guerra" contra eth terrorisme decretata per Bush i eths neoconservators que n'ei un exemple recent. En libe 1984, d'Orwell, era guerra qui's hen eths tres blocs que'us balha un pretexte enta restrenher eras libertats dera populacion.
Que soi pro d'acord.LaurençD a écrit: Se poiria quitament dire que l'Estat a besonh de la guèrra per existir,
81 Re: Europencas de dimentge le Mer 17 Juin - 6:55
fredoc
Occitan Warrior
Arf a écrit:Que soi pro d'acord.LaurençD a écrit: Se poiria quitament dire que l'Estat a besonh de la guèrra per existir,
E podem díser tanben que serveishen entà bastir ua nacion ? Que pensi qu'ei çò qui s'ei passat en Hrança dab las duas guèrras mondiaus. Desempuish (sustot la 2da), lo monde se disen vertadèrament francés. Abans, n'èra pas autant lo cas.
Non sèi pas tròp quin s'ei passat dens los autes país.
Que podem enqüèra préner com exemple lo bascoat qui hè ua guèrra contra l'estat espanhòu.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
82 Re: Europencas de dimentge le Mer 17 Juin - 15:49
Einucent
Occitan Warrior
Arf a écrit:Que soi pro d'acord.LaurençD a écrit: Se poiria quitament dire que l'Estat a besonh de la guèrra per existir,
Alemania e Italia a la find au sègle XIX (veire Bismark per l'una, Garibaldi per l'autra)fredoc a écrit:E podem díser tanben que serveishen entà bastir ua nacion ? Que pensi qu'ei çò qui s'ei passat en Hrança dab las duas guèrras mondiaus. Desempuish (sustot la 2da), lo monde se disen vertadèrament francés. Abans, n'èra pas autant lo cas.
Non sèi pas tròp quin s'ei passat dens los autes país.
Que podem enqüèra préner com exemple lo bascoat qui hè ua guèrra contra l'estat espanhòu.
83 Re: Europencas de dimentge le Mer 17 Juin - 19:03
LaurençD
Occitan Warrior
En cambiar lo vejaire, se pòt dire que l'Estat espanhòl a mestièr del terrorisme basc per justificar lo mantenh d'una politica repressiva (de veire lo forabandiment dels partits autonomistas). D'un cert biais, l'Estat espanhòl e l'ETA son d'aliats. Benlèu que, aital, l'ETA ajuda a l'Estat espanhòl a servar lo pais basc dins Espanha.fredoc a écrit:Que podem enqüèra préner com exemple lo bascoat qui hè ua guèrra contra l'estat espanhòu.
Alavetz, se fasèm l'ipostèsis qu'Euròpa pòsca viure sens guèrra, avèm pas pus besonh d'Estat, solament de regions e d'una estructura federala, sens los atributs represius de l'Estat.Arf a écrit:Que soi pro d'acord.LaurençD a écrit: Se poiria quitament dire que l'Estat a besonh de la guèrra per existir,
Bon... Se pòt plan pantaissar que l'umanitat se mejòre. S'es lo cas, aqui dedins i aurà una plaça per l'occitan !
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
84 Re: Europencas de dimentge le Jeu 18 Juin - 0:32
Zengi
Trobador !!
Que son partits independentistas, pas autonomistas.En cambiar lo vejaire, se pòt dire que l'Estat
espanhòl a mestièr del terrorisme basc per justificar lo mantenh d'una
politica repressiva (de veire lo forabandiment dels partits
autonomistas)
Cau pas tanpòc estar candide: se doman ETA deisha las armas, e donc tot mejan important de pression cap a Madrid, lo país basco sud que perderà pòc a pòc los aquesits ganhats per la luta, e vaderà un parçan espanhòu com los autes. Qui pòt pensar que si doman ETA s'acaba, l'Estat balharà l'independéncia a E.H. ? Qu'ei ua rappòrt de fòrça violent, per principi.
E A.B., quitament se jòga lo jòc deu "ETA ez", sap plan aquò. Presentar ETA e l'Estat d'un costat, e lo pòble basco de l'aute n'ei pas tà jo credible. Ne's passa pas atau.
Qu'ei com lo FLNC en Corsèga: tot lo monde tira dessús, mes cau arreconéisher que s'avèva pas hèit petar totas las construccions au ras de còsta despuish 30 ans, Cordèga que semblaré uei a Ibiza.
85 Re: Europencas de dimentge Aujourd'hui à 23:41
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
-386
Aquesta pagina concernís l'an -386 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Après sa victòria en Grècia l'annada precedenta, lo rèi Artaxerxès II decidèt de concentrar sei fòrças còntra Chipre e Egipte. Pasmens, en despiech de sa superioritat numerica, sei tropas s'i turtèron a d'adversaris combatius qu'opausèron una resisténcia acarnada (→ -381/-380).


text:
Alteracion (solfegi)
En solfegi, ua alteracion qu'ei ua modification de la hautor d'ua nòta (dit d'ua aute biais ua alteracion que hè vàder la nòta mei aguda o mei grava).
Be i a 3 alteracions principaus :
- la dièsi : () que hè pujar la nòta d'un miei ton
- Lo bemòl : () qu'abaisha la nòta d'un miei ton
- Lo becaire : () que torna a la nòta alterada per ua dièsi o un bemòl la soa valor naturau.
Suu pentagrama l'alteracion qu'ei marcada abans la nòta (mes mentavuda abans a l'orau ; per exemple, òmparla d'un La dièsi o d'i Si bemòl).
Las alteracions que pòden estar doblas : un doble bemòl () que baisharà logicament la nòta d'un ton mentre qu'ua dièsi dobla ( o ) que la harà pujar d'un ton.
Las alteracions que pòden estar mentavudas sus la clau (dens l'òrdi segnet entà las dièsis : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si, e, entaus bemòls : Si, Mi, La, Re, Sol, Si, Mi) e aplicà's sus totas la aparicion de la nòtas alteradas dens la particion sancèra (au mens d'i hicar un becaire de segur), o estar accidentaus ; ua alteracion accidentas qu'ei marcada davant ua nòta e que s'aplica pas sonque sus ua mesura (dab ua sola exepcion totun : ua medisha nòta legato ligada enter duas mesuras que conserva l'alteracion dinc au cap deu son legato).


text:
Jean-Baptiste Colbert
Jean-Baptiste Colbert (Rems, lo 29 d'agost de 1619 - París, lo 6 de seteme de 1683) que ho un deus màger òmis d'estat deu regnat de Loís XIV (après aver servit lo cardinau Mazarin), qui encorratgè lo desenvolopament de l'industria e deu comèrci dab ua grana intervencion de l'estat. Qu'ei conegut per estar un deus principaus responsables de la caduda en desgràcis deu superintendent de las finanças Nicolas Fouquet.
- Personalitat francesa del sègle XVII
- França del Grand Sègle
- Ministre de Loís XIV
- Ministre francés de las Finanças
- Ministre francés de la Marina
- Economista del sègle XVII
- Economista francés
- Mercantilisme
- Personalitat de Nòva França
- Membre de l'Acadèmia francesa
- Familha de Colbert
- Naissença a Rems
- Naissença en 1619
- Decès en 1683


text:
Aqüari (constellacion)
Aqüari (nom astronomic : Aquarius) es una constellacion zodiacala (simbòl : ♒) situada entre lo Capricòrne e lei Peis. Representa un portaire d'aiga de l'Antiquitat. Probablament originària de Babilònia, fa partida dei constellacions pus ancianas dau cèu actuau qu'èra ja mencionada per l'astronòm antic Ptolomèu au sègle II ap. JC.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Coma leis autrei constellacions dau Zodiac, Aqüari es una constellacion d'origina antica qu'èra benlèu ja coneguda per lei Caldèas. Representava d'aqueu temps lo dieu Ea qu'es sovent representat coma lo portaire d'un vas desbordant d'aiga. En Egipte, la constellacion èra tanben associada ambé la venguda deis aigas de Nil.
Puei, Grècs e Indians reprenguèron en partida la tradicion babilòniana e veguèron un portaire d'aiga amb un vas dins la constellacion. En revènge, i reconoguèron pas Ea mai de figuras dei sieunas mitologias. Ansin, en Grècia, Aqüari foguèt associat ambé Deucalion, fiu de Prometèu, ò ambé Ganimèdes. La constellacion foguèt adoptada per lei Romans coma lo mostra son inscripcion dins la lista de Ptolomèu. Aquò entraïnèt son adopcion per lei civilizacions que succediguèron ai Romans (Bizantins, Arabis... etc.) e sa preséncia dins lo cèu contemporanèa.
Descripcion e localizacion[modificar | modificar la font]
Aqüari es una constellacion relativament granda ambé d'estelas mejanament brilhantas. Sa partida pus visibla es la diagonala formada per seis estelas pus lusentas que son a e B Aqu. La màger part de la constellacion s'estend au sud-èst d'aquel axe.
Per la localizar, l'axe principau de la constellacion se troba dins la diagonala nòrd-èst / sud-oèst dau Grand Carrat de Pegàs. S'estend lòng d'aquel axe dei pès de Pegàs fins a la tèsta dau Capricòrne, marcada per leis estelas a e B Capricorni. Aqüari pòu tanben èsser trobat a partir de l'axe deis alas dau Cigne. Aquel axe passa per lei pès de Pegàs e, vèrs lo sud, aganta Fomalhaut dins la constellacion dau Peis austrau.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
- a Aquarii : dicha Sadalmelik (« l'estla astruga dau rèi »), es una estela d'aperaquí 80 massas solaras amb una magnitud aparenta de + 2,95.
- B Aquarii : dicha Sadalsuud (« la pus astruga deis astrugas »), es l'estela pus lusenta de la constellacion amb una magnitud aparenta de + 2,9. Es una giganta roja situada a 612 annadas lutz.
- Y Aquarii : dicha Sadalachbiah (« l'estela astruga dei causas escondudas »), es una estela dobla de magnitud aparenta + 3,84. Es situada a 160 annadas lutz.
- δ Aquarii : dicha Skat (« tibià » ò « camba »), a una magnitud aparenta de + 3,27 e se situa egalament a 160 annadas lutz.
- e Aquarii : dicha Albali (« l'avalaire »), es una estela situada a 215 annadas lutz. A una magnitud aparenta de + 3,8.
- θ Aquarii : dicha Ancha (« l'anca »), es una estela de magnitud aparenta + 4,17 que se situa a 191 annadas lutz.
Objèctes celèsts principaus[modificar | modificar la font]
Plusors objèctes celèsts de remarca pòdon s'observar dins la constellacion :
- M2 : un amàs globulari de magnitud aparenta + 6,5 e de diamètre aparent 12,9”. Pòu d'observar amb un pòrtavista. Un telescòpi de 150 mm permet d'i destriar d'estelas.
- M72 : un autre amàs globulari de magnitud aparenta + 9,3 e de diamètre aparent 5,9”. Son observacion es pus malaisada mai pòu s'observar amb un telescòpi de 60 mm. Quauqueis estelas pòdon s'i distinguir amb un telescòpi de 150 mm.
- M73 : un amàs dubèrt de magnitud +9,6. Forma un « Y ».
- NGC 7009 : dicha « Nebulosa Saturn » en causa de son aspèct similar a la planeta, es una nebulosa planetària de magnitud aparenta de + 8,2 e un diamètre aparent de 41″ × 35″. L'observacion dei manelhas a l'origina de son nom necessita un telescòpi professionau.
- NGC 7293 : dicha Nebulosa Helix, es una nebulosa planetària famosa que sembla a un uelh uman. D'una magnitud aparenta +7,6 e d'un diamètre aparent de 25′, pòu s'observar aisament amb un pòrtavista ò un telescòpi dotat d'un camp larg.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) David Lévy, Guide pratique de l'astronomie, 1995.


text:
Zeus faber
Zeus faber
Peis de Sant Peire
Acanthopterygii
— autor complet —, data de precisar
Lo Zeus faber es una espècia de peisses de la familha dels Zeidae. Es tanben nomenat peis de Sant Pèire (quitament s'aquel tèrma designa tanben, mas de biais mens corrent, doas autras espècias de peisses) o encara gal de mar. Lo Zeus faber se noirís de peisses vivent en grops (sardinas, arencs pichons) e de cefalopòds[1].
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo peis es de còs naut e prim. Es marcat d'une taca circulària escura suls flancs. Pòt mesurar fins a 70 cm e pesar fins a 20 kg. La primièra aleta dorsala es constituida de rais espinós alongats. De bòças espinosas son a la basa de las aletas dorsalas e analas[1].
Origina religiosa del nom[modificar | modificar la font]
La legende dit que Sant Pèire, apostòl de Jèsus, puèi primièr evèsque de la cretientat, trapèt un jorn lo peis sus òrdre del Crist per tirar de sa boca una pèça d'aur. La marca de son poce demorèt e se perpetuèt amb las generacion. De fait, lo peis pòrta totjorn de puntàs negras suls flancs. Aquela legenda se trapa dans la Bíblia (per ex. Mat 17.27) pasmens se la mar de Galilèa siá pas l'abitat natural del sant peire.
Reparticion e abitat[modificar | modificar la font]
Es un peis de nauta mar que viu subretot dins l'ocean Atlantic de Norvègia fins a las costats oèst d'Africa, en mar Mediterranèa e mar Negra[1]. Viu solitar o en pichons grops suls fonds sabloses del plan continental.
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Es un peis que caça al pòst e se noirís de pichons peisses, sépias e de crustacèus. Se desplaça puslèu lentament ondulant sas grandas aletas dorsalas e analas. En ivèrn, intra en mar del Nòrd a la recerca de noiritura.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Groa mai sovent de junh fins a agost dins lo golf de Gasconha, en mar Celtica, mar d’Irlanda e Mediterranèa. La fecondacion se fa de mai a agost segon lo climat. Los uòus contenon una goteta d'òil que los fa flautar. Aprés l'espelida, las larvas vivon liura dins l'aiga[1],[2].
Metòde de caça[modificar | modificar la font]
Se pòt veire lo Zeus faber s'aprochar de sa presa nadant lentament sul costat. Dins aquela postura, sa morfologia fa que la presa lo vei vertical mas fòrça mai pichon que n'es. Quand es pro pròche, Zeus faber se geta sus sa victima qu'atal aviá enganada.
Pèsca[modificar | modificar la font]
Aquel peis de carn fòrça bona, es present en quantitat tròp flacas sus las còtas per lo cercar especificament. Pica l'esca carnada e los calamars. Es sovent pres dins los chaluts.
Talhas minim de captura[modificar | modificar la font]
Malhas legalas per França[modificar | modificar la font]
La malha pel sant pèire, es a dire la talha legala de captura pels pescaire profesionals o non es fixada en Mediterranèa[3], en Atlantic[4]. Las talhas minim legalas[5] son fixadas en França per l'arrestat del 16 de julhet de 2009 determinant la talha minimala o lo pes minim de captura e de desbarcament dels peisses e autres organismes marins e tanben per fòrça autres tèxtes de referéncias[6] de la Comunautat Europèa.
Malhas biologics[modificar | modificar la font]
La malha biologica, es a dire la talha que 100 % dels sant pèires se sont reproduits es de 37 cm.
Cosina[modificar | modificar la font]
Lo sant pèire es un dels peisses intrant dins la composicion de la bolhabaissa tradicionala de Marselha.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 (fr)Le Monde animal en 13 volumes éd. par B. Grzimek, t. V : Poissons 2 Amphibiens, chapitre I par Werner Ladiges, p. 21-22, Éd. Stauffacher, Zurich, 1974 (ISBN 3287002066)
- ↑ (fr)Revista Produits de la mer, numéro 115
- ↑ [pdf] (fr)fcsmpassion.com, « Mailles por la Méditerranée »
- ↑ [pdf] fcsmpassion.com, « Mailles pour la Manche, l'Atlantique et la mer du Nord »
- ↑ Référentiel "Tailles minimales de capture et calibres de commercialisation" , FranceAgriMer
- ↑ [pdf] Liste des textes de référence, FranceAgriMer
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Modèl:FishBase espèce
- Referéncia ITIS : TSN 166287 Zeus faber Linnaeus, 1758 (en)
- Modèl:DORIS
- Referéncia NCBI : Zeus faber (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Zeus faber (en)


text:
Cap de govèrn
Lo cap de govèrn designa la persona plaçada al cap del govèrn dins un Estat. Existís dos tipes principals de regim democratic.
Regim parlamentari[modificar | modificar la font]
Dins un regim parlamentari, lo cap de govèrn es dotat de poders largs e exercís doncas de facto lo poder executiu a la plaça del cap de l'Estat. Es sovent nomenat per aquel e dirigís las administracions e lo govèrn. Prepara las leis e representa son país dins las relacions internacionalas. Es tanben responsable de sos actes davant lo Parlament que pòt lo tombar. A l'invèrs, lo poder executiu pòt dissòlvre lo Parlament.
Es lo cas d'Alemanha, d'Itàlia o de Portugal.
Dins la majoritat dels cas, se parla de Primièr ministre. Existís çaquelà d'autres tèrmes per designar los caps de govèrns:
- cancelièr : Alemanha, Àustria
- ministre president : Bulgaria, Païses Basses
- ministre d'Estat : Danemarc, Mónegue, Norvègia, Suècia
- president del Conselh dels ministres : Itàlia, Liban
- président del govèrn : Croàcia, Espanha, Russia, Serbia, Eslovènia, etc.
Regim presidencial[modificar | modificar la font]
Dins aquel tipe de regim, lo cap de l'Estat es tanben lo cap del govèrn. Aquò fa que lo Parlament pòt pas tombar lo govèrn mas que lo president pòt pas dissòlvre aquel darrièr.
Es lo cas dels Estats Units d'America.
Regim ibride[modificar | modificar la font]
La diversitat d'evolucions de las diferentas nacions e, per consequéncia, de lors regims, fa que plusors foncionan sus de sistèmas intermediaris.
Es lo cas de França, ont lo president de la Republica exercís la majoritat del poder executiu e a un ròtle preponderant dins la Constitucion. Remplaça ben sovent lo cap de govèrn.


text:
Milhars (Tarn)
Milhars[1][2] (oficialament en francés Milhars) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Milhars es partida del País de Vaur qu'es compausat de 6 autres vilatges: Marnavas, Pena, Rossairòlas, Sent Miquèl de Bag, Vaur e Lo Riòl. Aquel país es situat a la talvèra de la selva de Gresinha, del vinhal de galhac, de las Gòrjas d'Avairon e de la val de Ceron.
Lo vilatge de Milhars es situat a 100 km de Tolosa, 60 km de Montalban, 66 km de Caors, 30 km de Vilafranca de Roergue, 100 km de Rodés, 48 km d'Albi, 17 km de Còrdas
Istòria[modificar | modificar la font]
- La Preïstòria: Se trapan divèrses rèstas d'una vida umana sul luòc de l'actuala. Dos vestigis de construccions Megaliticas encara vesibles uèi: 1) Lo Dolmèn del Ròc de la Verge que 586 pèças divèrsas foguèron trobadas a l'entorn e que sa pèira plana demòra fenduda en doas partidas. 2)Lo Dolmèn de Gresèla que una vintena de pèças divèrsas foguèron trobadas a l'entorn del site.
- De l'Epòca Romana a l'an Mila: Los romans fichèron una bòrna milièra dins un luòc que se nomenava "Miliacum" e situat sus una via romana anant d'Albigés a Roèrgue e Carcin, e amb los temps lo luòc venguèt Milhars. Un camp roman se deuriá trobar sul plan actual nomenat uèi "lo pargue", tot en naut del vièlh vilatge, darrièr lo castèl, luòc estategic per vigilar la val de Ceron e d'Avairon. Èran presents sus las ribas d'Avairon coma o mòstran de rèstas de terralhas remontats dels lauras. A la casuda de l'Empèri Roman, coma dins tota la region, lo luòc foguèt traversat e ocupat pels Vandals, pels Visigòts, pels Francs e pels Sarrasins.
-
- La garison miraculosa, la legenda de Sant Didièr: En l'an 654, jol reialme de Sigebèrt, Rei d'Austrasia, lo còs de Sant Didièr, evesque de Caors e tresaurièr de Dagobèrt, traversèt Milhars. Èra transportat pels sieus servents per èsser enterrat dins la seuna vila de Caors ont èra la glèisa que governèt pendent 26 ans. Una fema endemoniada foguèt menada prèp de l'ataüt. Quand toquèt lo bòrd, sul còp desapareguèron l'obsession de son arma e los torments del còs.
- De l'an Mila a la Revolucion: Milhars èra en primièr ligat als Comtes de Tolosa puèi tornèt a la Corona de França amb Sant Loís en 1258. Pendent la Guèrra de Cent Ans, al començament de 1351, diferents senhors ne foguèron los gerents : 1) Geraud DE CASAUBAN 2)Ratièr DE CASTÈLNÒU DE VALS 3)Raimon DE CASTÈLNÒU DE VALS 4)Arnaut IV BERALH 5)Geraud BERALH 6)Joan BERAIL. Aquela plaça fòrta serviguèt per aparar la val de Ceron, via de passatge naturala a la talvèra de l'impenetrable selva de Gresinha. De 1550 a 1625, pendent las guèrras de religion, Milhars foguèt partejat entre doas zonas d'influéncia: 1)Aquela de Còrdas, tenguda pels Papistas 2)Aquela de Sent Antonin jos l'influéncias dels Uganauds (protestants). En 1574, se considerèt Milhars roïnat. La Patz tornèt solament en 1625. Pendent dos sègles de 1450 a 1683, la familha CASILHAC demorèt proprietària del castèl coma Senor, de Baron, puèi de Marquès de Milhars. De 1683 a la Revolucion, doas autras familhas obtenguèron lo gausiment: la familha LAMOIGNON e la familha REI DE SANT-GERI. Lo periòde mai astrat èra a l'entorn de 1690: Milhars venguèt un marquesat prospèr. Lo castèl tornèt èsser bastit en 1630 pel Mèstre ORADO, Mèstre maçon de Tolosa e garda lo meteis aspècte fins a uèi. Una canalizacion menava l'aiga de la Maire de Dieu e alimentava una restanca situada sul Pargua.
-
- L’istòria de la restanca del pargue: Un capucin (òrdre fòrça ligat amb la familha del senhor de Milhars), biaissut per descobrir las fonts, captèt en 1636 las aigas claras e abondantas de la Maire de Dieu (font del Bonnan). Aprèp un percors de 5 km, anavan par gravitat, per una canalizacion que se ne trapa encara de vestigis, cap al luòc dich Lo Pargue. La restanca prèp del castèl èra atal constituida, granda sèrva d'aiga, amb perquièr ont las barcas podián anar. En 1678 se registrèt la mòrt per noyade dins la restanca del Parque de Senhor lo Marqués de VILANÒVA, 24 ans, de NOAILHAS. Tot aquò foguèt destruït a la Revolucion e lo pargue foguèt plantat de vinhas e uèi de cerealas. Lo grand colombièr del castèl foguèt bastit sus la riba drecha de Ceron.
- L'Epòca Revolucionària 1790 - 1794 : En 1790, Milhars èra Capluòc de Canton. En 1793, lo castèl venguèt demorança sens rapòrt. Lo 6 de julhet de 1794, lo darrièr Marqués de Milhars, Clemenç Joan Augustin de Sant Geri foguèt executat plaça del Trône a París. Es una de las darrièras victima de la Terror que s'acabèt lo 27 de julhet de 1794. Lo casrèl abriguèt dempuèi alara l'ostal de vila e l'Ecòla Publica.
- L'Epòca Contemporanèa 1864 - 1997: La construccion del bastiment abrigant uèi l'ostal de vila e l'Escòla Publica, situat sus la plaça dels marronièrs, foguèt realizada mercé a la venda del castèl a un negociant albigés, Monsen ROUMIGIERE. Le 24 d'octòbre de 1864: sus la via de tren anant de París par Capdenac que venguèt d'esser terminada, lo primièr tren de vapor circulèt. En 1910, los Milharseses descobriguèron l'energia electrica mercé a un alternator entraïnat per una turbina installada dans la moulina sus Ceron. En 1914, lo vilatge comptava 1000 abitants mas la populacion foguèt fòrça tocada per la Primièra Guèrra Mondiala. En 1920, lo castèl venguèt la proprietat de l'escrivan Charles GENIAUX. La comuna de Milhars comptava alara 52 expleitacions agricòlas. En 1948, lo pintre bèlga Albert LEMAITRE, professor a l'Académie Royale des Beaux Arts de Lièja, venguèt proprietari del castèl. En 1975, Madama LAMBORELLE, discipla del pintre e sa legatària, ne venguèt proprietària. A sa mòrt, lo castèl foguèt transmés als descendents que i demòran encara uèi. En 1950, construccion d'una novèla canalizacion d'aiga amb installacion d'una restanca dins lo Pargue. En 1980, Milhars comptava pas mai de 7 expleitacions agricòlas. En 1990, Milhars ne comptava 316.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana