text:
Sètz redactor o administrator d’un sit SPIP en occitan, sètz webmèstre d’un sit en occitan que desiratz "eSPIPar", venètz escambiar amb los autres usancièr :
Una lista pels usancièrs d’SPIP en occitan : spip-oc@rezo.net
Aquí podètz discutir en lenga nòstra a l’entorn de las dificultats qu’encontrats per fargar, melhorar, manténer vòstre sit SPIP.
Pr’aquò pel moment, los usancièrs d’SPIP en occitan son gaire nombroses, se pòt qu’ajan pas la responsa a vòstra question. Aquò rai, d’autras listas pòdon completar :
La tièra dels usancièrs : spip@rezo.net
Aquò’s la tièra francofòna. Es aquí qu’avètz mai d’astre d’agantar l’ajuda d’autres usancièrs o de desvolopaires (SPIP es a l’origina un logicial en francés e per ara los sits SPIP en francés son los mai nombroses).
Atencion : Aquela lista es fòrça activa. Un fum de messatge de nombreux messages (un trentenat cada jorn), un fum d’abonats (mai o mens 500), una brava entrajuda. La tièra es pas moderada cap. Alavetz fonciona mercés a la bona volontat de cada participant.
Per estalviar una subrecarga de la boita de letras dels autres participants e far pas perdre de temps a tot lo mond, vos mercejam de seguir aquelas recomandacions :
- E mai ajatz pas léser de legir la documentacion de cap en cima, consultatz al mens las rubricas de questions frequentas abans de pausar una question.
- precisatz a cada còp la version d’SPIP qu’utilisatz
- descrivètz tan precisament coma possible lo vòstre problèma : a quin moment abocatz, quines messatges d’error s’afichan... De fach, plan de còps, las questions pausadas son foscas e demandan mai d’un escambi de messatges abans de poder comprene la quita natura del problèma (exemple :
- Aquò marcha pas !
- Qué marcha pas ?
- Tot ! I a pas res que marche.
- As capitat d’installar ?
- òc ben, mas res fonciona pas
- ...)
- Se vòstra question concernís la creacion d’esqueletas, balhatz l’URL de l’esqueleta concernida (pas de besonh de tornar copiar l’esqueleta dins lo messatge).
- quora s’escàmbia a l’entorn del vèostre problèma, daissatz dins los messatges seguents la descripcion de vòstre problèma : amb un trentenat de messatges per jorn, s’oblida aisidament de que se tracha dins tala o tala discussion.
- se degun respond pas, servís pas de res de s’embufar... serà que degun coneis pas la responsa. D’unes usancièrs mandan lor question sus la tièra spip, puèi la tòrnan mandar al cap de mièja ora (la meteissa question, mas amb un ton colèra), una ora puèi la question arriba sus spip-dev e acaban lo ser per mandar lor question dirèctament a l’adreiça personala des desvolopaires d’SPIP. Aquò, solid, es lo biais mai eficaç de trapar pas jamai cap d’ajuda.
- mandatz vòstres messatges en mòde tèxt e pas jamai en HTML : sus una lista fòrça activa, los messatges en HTML alentisson la consultacion.
La tièra de las anoncias : spip-ann@rezo.net
Aquela tièra es una tièra de difusion, « passiva » : i se debanan pas cap de discussions. Es prevista per anonciar d’eveniments importants a l’entorn d’SPIP (mai que mai las versions novèlas). Alavetz i circulan gaire messatges.
La tièra dels desvolopaires d’SPIP : spip-dev@rezo.net
Atencion : aquela tièra servís per discutir de la programacion d’ SPIP (e non pas la programation amb SPIP). E mai vòstre problèma siá complicat e implique l’utilisacion de PHP e MySQL, aquò es pas una rason per lo mandar susr spip-dev@rezo.net : cada question ligada a l’usatge d’SPIP, tant tecnica que siá, se deu pausar sus la tièra dels usancièr mençonada çai subre. Vos mercejam d’o respectar.
D’autre latz, se volètz senhalar un bug o prepausar una melhorança simpla d’SPIP, pòt èsser preferible d’utilizar lo sistèma de gestion dels bugs. Aital vòstra intervencion se servarà preciosament alluòc de se negar dins una mar de messatges variats.
La tièra dels reviraires: spip-trad@rezo.net
Aquela tièra permet als reviraires d’escambiar d’informacions ligadas a las dificultats de revirada. Se desiratz participar a una(s) revirada(s), vos aconselham de vos inscriure a aquela tièra.


c: text/html

text:
Filon d'Alexàndria
Filon d'Alexàndria (c. 20 abC-c. 45) qu'estó un filosòf judiu ellenistic.
Qu'escrivó un sarròt de tractats sus la lei mosaïca. La soa òbra qu'ei màgerament apologetica, entenent demostrar la perfèita adequacion enter la fe judiva e la filosofia ellenistica. N'avó pas brica influéncia suu judaïsme mes si qu'estó ua hont d'inspiracion feconda entaus Pairs de la Glèsia. Eusèbi de Cesarèa dens la soa « Istòria eclesiastica » que hè un arrecuelh deus sons escriuts.
La soleta hèita la data de la quau ei segura qu'ei la soa participacion a l'ambaishada qui los judius d'Alexàndria envièn a l'emperaire Caligula en l'an 40 tà demandar la soa proteccion arron de las susmautas antijudivas d'Alexàndria.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Louches
Louches es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En lo Solar del Roge-Camp, Nicolas lo Gouge #recebre Louis XIV e Mazarin en 1658.
De 1792 a 1992, la plaça de Conselhièr General del costat de Ardres i aviá detengut pel Cònsol de Louches.
Dans le Manoir du Rouge-Camp, Nicolas le Gouge reçut Louis XIV et Mazarin en 1658.
De 1792 à 1992, le poste de Conseiller Général du canton d'Ardres était détenu par le Maire de Louches.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Mancastùrma (formas lombarda e emiliana; en italian e oficialament: Maccastorna) es una comuna italiana de la província de Lodi en Lombardia (Itàlia).
Amb sos 64 abitants es la comuna mai menuda de Lombardia, e una de las mai pichonas d'Itàlia.
Mancastùrma es situada a 40 km al sud de Lòd e a 15 km al nòrd de Cremona.
La comuna viu totalament de l'agricultura. Lo sol Cafè-Restaurant de la localitat se situa a mièg-camin entre glèisa e castèl.
- La glèisa parroquiala, dedicada a Sant Jòrdi
- Lo castèl a la dintrada del vilatge
-
La dintrada del castèl
sègles XIII e XIV.
-


text:
Smarves
Smarves es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Smarves Es una municipalitat périurbaine de l'aglomeracion de Peitieus. La siá situacion, a unitat|8|km {{}} de Peitieus, lududes a permeses de connaitre un fòrt desvolopament démographique al cors dels darrièrs decenis. Aquel movement s'es acompanhat del desvolopament del sector urban.
La municipalitat es délimitée pels vallées del Clain a l'Oèst, del Miosson a l'Èst e del Chézeau al Sud. Los païsatges de vallée, caractéristique del Sud de Peitieus, contribuisson a la qualitat del marc de vida e explican en partida lo fòrt desvolopament residencial.
La municipalitat a traversat per unitat|9|km}} de cors d'aiga : 4 km pel Clain e 5 km per la Miosson.
La municipalitat a connectat a l'aglomeracion de Peitieus per la RD 741 n'ais Nòrd / Sud (Peitieus - Confolens), via classificada a granda circulacion. Constituissi l'ais màger de connexion amb los povàses de trabalh de l'aglomeracion e lo pol comercial de la Granda Amplària situada près de de lo contournement Sud. Las connexions Es / Oèst lor cal manlevar los vallées. Los traçats son mai obligats, las vias estrechas e @adapter a un tràfec local.
Segon lo Observatoire Regional mieiambiental de Peitau-Charanta,la superfícia de la municipalitat a ocupat per 59 % per tèrras agricòlas, per 33 % per forets e dels mièges semi-naturales e per 8 % per sòls condicionats per l'òme : aglomeracion, zònas comercialas, voirie...
D'après lo Centre Regional de la Proprietat forestala, la municipalitat de Smarves compren 508 ectaras de bòsc privat, siatz 25 % de lo sieu territòri.
Smarves est une commune périurbaine de l’agglomération de Poitiers. Sa situation, à 8 km de Poitiers, lui a permis de connaitre un fort développement démographique au cours des dernières décennies. Ce mouvement s’est accompagné du développement du secteur urbain.
La commune est délimitée par les vallées du Clain à l’Ouest, du Miosson à l’Est et du Chézeau au Sud. Les paysages de vallée, caractéristique du Sud de Poitiers, contribuent à la qualité du cadre de vie et expliquent en partie le fort développement résidentiel.
La commune est traversée par 9 km de cours d'eau : 4 km pour le Clain et 5 km pour la Miosson.
La commune est reliée à l’agglomération de Poitiers par la RD 741 en axe Nord / Sud (Poitiers - Confolens), voie classée à grande circulation. Elle constitue l’axe majeur de liaison avec les pôles d’emploi de l’agglomération et le pôle commercial du Grand Large situé près du contournement Sud. Les liaisons Est / Ouest doivent emprunter les vallées. Les tracés sont plus contraints, les voies étroites et adaptées à un trafic local.
Selon l’Observatoire Régional de l'Environnement de Poitou-Charente,la surface de la commune est occupée pour 59 % par des terres agricoles, pour 33 % par des forets et des milieux semi-naturels et pour 8 % par des sols aménagés par l'homme : agglomération, zones commerciales, voirie...
D'après le Centre Régional de la Propriété forestière, la commune de Smarves comprend 508 hectares de forêt privée, soit 25 % de son territoire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Smarves Apareis jol nom de "Samarva" en 962. Las originas de Smarves demòran escuras. Es pas anormal #qu'una tota pichona municipalitat daissa pas #que pauc de traces en los documents d'archiu. Totun, se se se réfère al Diccionari toponymique de Louis-François-Xavier Rédet, publicat l'an 1881, lo nom de Smarves a citat per las primièras fes l'an 962 jos la forma SAMARVA. Aquel meteis diccionari répertorie de contunh las formas seguentas : SANMARVIA (1183), SALMARVIA, SANTA MARVE (1324), SANCTA MARVIA (1348), ST FELIX DE SAMARVE (1466), SAMARGNE (1479), SEMARVE (1576; 1720)
A #encobrir se pòt apondre dos unas autras referéncias cartographiques, la una Modèl:A la s- SAMARVE sus la mapa de CASSINI, l'autre a Modèl:La s- SEMARVE sus una mapa de 1843, editada per Ora LANGLOIS. Aquela lista truca doas obsèrves : lo nom es systématiquement estropié pels copistes, perque arriban pas a admetre lo grop de consonnes SM. Los @adapter çò de mès en introdusint sovent una voyelle, en interpretant quitament SM coma S.M = Sant(e) Marve. -Lo grop phonétique SM es excessivement escàs en la lenga francesa e d'en un autre luòc, l'evolucion de la lenga, segon las leis conegudas de la phonétique, fa desaparéisser/desaparéisser lo grop SM quand existissiá al començament d'una paraula : per exemple la paraula latina SMARAGDA se transforma en EMERAUDE en francés. D'ont pòt doncas venir lo grop SM de SMarves ? Aquela question truca, ela tanben, doas obsèrves : -a França de nombroses noms de luòcs, de rius, de monts an gardat la traça de la siá origina celte (gauloise) del temps que lo vocabulari ordinari gaulois s'es esborrat jos l' influéncia en dominant del latin. Aqueles noms cèltas de luòcs, monts o de rius fasián sovent referencia al nom d'una divinitat. Loudun E Lion (Lugdunum) son de noms de vila #que la raïtz n'a forjat sul nom del Dieu LUG, dieu suprèm de la mythologie celtique. E Smarves ? Existís divinitats cèltas #que lo nom ne compòrta lo grop de consonnes SMER: S'agís de SMERTRIOS e de ROSMERTA.
Segon Senhor Joseph VENDRYES, lingüista e celtologue, la raïtz celtique SMER significa "prévoyance, aprovisionament". Las divinitats en correspondent a aquela raïtz avián supausat aportar l'abondància, la profusion. D'ont aquela ipotèsi #que se pòt formular : SMARVES, amb lo grop de consonnes fòrça escàs SMER, poiriá èsser un nom en marcant la subrevivença d'una dédicace al Dieu SMERTRIOS, Dieu de l'abondància. Las fonts (#que las cèltas veneravan) poirián explicar aquela idèa; i i aviá tres fonts répertoriées a Smarves: "al bas del bourg, al Pòrt Sèguen e al Molin de las Madamas." (Lo Sr. A. De Longuemar l'an 1869)
Coma la rèsta de la França, Smarves acuèlh favorablament las avançadas de la Revolucion francesa. Planta aital lo sieu arbre de la libertat, simbòl de la Revolucion. Mas en lo moment de l'anóncia de la levada en tròp en 1793, es lo blanc de las menaças dels joves #que i son ostiles[1].
Lo arbre de la libertat : lo érable roge del luòc de la comuna a plantat lo 25 de novembre de 1986, en remplacement del orme plantat en 1848, pauc après la revolucion de febrièr, per celebrar lo avènement de la Segonda Republica. Tot lo vilatge a mobilizat : de mainats de las escòlas trabalhan sus un projècte divèrs setmanas, conferéncia, exposicion, supòrt als otages francés del Liban[2].
Smarves apparaît sous le nom de "Samarva" en 962. Les origines de Smarves restent obscures. Il n'est pas anormal qu'une toute petite commune ne laisse que peu de traces dans les documents d'archives. Toutefois, si l'on se réfère au Dictionnaire toponymique de Louis-François-Xavier Rédet, publié en 1881, le nom de Smarves est cité pour la première fois en 962 sous la forme SAMARVA. Ce même dictionnaire répertorie ensuite les formes suivantes : SANMARVIA (1183), SALMARVIA, SAINTE MARVE (1324), SANCTA MARVIA (1348), ST FELIX DE SAMARVE (1466), SAMARGNE (1479), SEMARVE (1576; 1720)
À cela on peut ajouter deux autres références cartographiques, l'une au Modèl:S- SAMARVE sur la carte de CASSINI, l'autre au Modèl:S- SEMARVE sur une carte de 1843, éditée par H. LANGLOIS. Cette liste appelle deux remarques :
- le nom est systématiquement estropié par les copistes, parce qu'ils n'arrivent pas à admettre le groupe de consonnes SM. Ils les adaptent le plus souvent en introduisant une voyelle, voire en interprétant SM comme S.M = Saint(e) Marve.
-le groupe phonétique SM est excessivement rare dans la langue française et d'ailleurs, l'évolution de la langue, selon les lois connues de la phonétique, fait disparaître le groupe SM lorsqu'il existait au début d'un mot : par exemple le mot latin SMARAGDA se transforme en EMERAUDE en français. D'où peut donc venir le groupe SM de SMarves ? Cette question appelle, elle aussi, deux remarques : -en France de nombreux noms de lieux, de rivières, de monts ont gardé la trace de leur origine celte (gauloise) alors que le vocabulaire ordinaire gaulois s'est effacé sous l'influence dominante du latin.
- ces noms celtes de lieux, monts ou rivières faisaient souvent référence au nom d'une divinité. Loudun et Lyon (Lugdunum) sont des noms de ville dont la racine est forgée sur le nom du Dieu LUG, dieu suprême de la mythologie celtique.
Et Smarves ? Il existe des divinités celtes dont le nom comporte le groupe de consonnes SMER: Il s'agit de SMERTRIOS et de ROSMERTA.
Selon Monsieur Joseph VENDRYES, linguiste et celtologue, la racine celtique SMER signifie "prévoyance, approvisionnement". Les divinités correspondant à cette racine étaient supposées apporter l'abondance, la profusion. D'où cette hypothèse que l'on peut formuler : SMARVES, avec le groupe de consonnes très rare SMER, pourrait être un nom marquant la survivance d'une dédicace au Dieu SMERTRIOS, Dieu de l'abondance. Les sources (que les celtes vénéraient) pourraient expliquer cette idée; il y avait trois sources répertoriées à Smarves: "au bas du bourg, au Port Seguin et au Moulin des Dames." (M. A. de Longuemar en 1869)
Comme le reste de la France, Smarves accueille favorablement les avancées de la Révolution française. Elle plante ainsi son arbre de la liberté, symbole de la Révolution. Mais lors de l’annonce de la levée en masse en 1793, il est la cible des menaces des jeunes qui y sont hostiles[3].
L’arbre de la liberté : l’érable rouge de la place de la mairie est planté le 25 novembre 1986, en remplacement de l’orme planté en 1848, peu après la révolution de février, pour fêter l’avènement de la Deuxième République. Tout le village est mobilisé : enfants des écoles travaillent sur un projet plusieurs semaines, conférence, exposition, soutien aux otages français du Liban[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Robert Pichon, Los Arbres de la libertat a Peitieus e en la Viena, Peitieus : d'Edicions CLAUS 89/Federacion de las œuvres laiques, 1989, pàg. 206-207
- ↑ Robert Pichon, op. cit., pàg. 227-231
- ↑ Robert Petit, Les Arbres de la liberté à Poitiers et dans la Vienne, Poitiers : Éditions CLEF 89/Fédération des œuvres laïques, 1989, p. 206-207
- ↑ Robert Petit, op. cit., p. 227-231


text:
Torpilha
Una torpilha es un engenh autòmotor sosmarin cargat d'explosiu. Es utlizat còntra d'objectius maritims de superficia o sosmarins. Aquela arma pòu equipar de naviris, d'aeronaus o d'installacions terrèstras. Lo premier modèle de torpilha vertadiera foguèt inventat en 1867. Lei dos conflictes mondiaus e la Guèrra Freja foguèron l'occasion de la desvolopar.
A l'ora d'ara, meme s'es concurenciada per lei missils qu'an una portada pus importanta, la torpilha demora totjorn l'arma pus dangerosa per lei naviris dins lo cas d'un tir victoriós. D'efèct, la pression de l'explosion es gaire demenida per l'aiga liquida. Aquò permetèt donc d'utilizar lei proprietats dau liquid per causar de degalhs importants gràcias a una explosion un pauc alunchada de la còca. Per exemple, una tecnica fòrça utilizada consistís de faire explosar la carga de la torpilha dessota lo naviri. Aquò entraïna un movement d'aiga vèrs la còca qu'es capable de copar lo naviri en doas partidas.


text:
Werner Herzog
Werner Herzog (nascut Werner Stipetic en 5 de setembre de 1942) es un realizator e actor de cinèma alemand.
Biografia[modificar | modificar la font]
Naissèt a Munic mas passèt tota la siá enfància dins un pòble dins las montanhas de Bavièra. Cresquèt sens ràdio ni cinèma, en plen contacte amb la natura, aluenhat del mond. Segon el meteis afirma, aguèt pas coneissença de l´existéncia del cinèma fins als dotze ans aital coma aviá vist tanpauc una veitura fins aquela edat; als dètz-e-sèt ans faguèt la siá primièra telefonada per telefòn. Als tretze ans lo portèron a Munic per qu'iniciès los sieus estudis segondaris. La siá familha se lotgèt provisionalament en una pension ont, casualment, tanben s'lotjava Klaus Kinski, (n. 1926), actor qu'en un futur seriá clau per la siá carrièra cinematografica. Kinski Ni reparèt en lo jove Herzog de tretze ans, mas lo futur director reparèt òc en lo singular actor.
Durant la siá adolescència Herzog experimentèt una intensa estapa religiosa que lo faguèt se convertir al Catolicisme. Aquel fach li faguèt aver de fòrtas discussions amb los sieus parents doncas qu'aqueles èran atèus convencuts. Per aquela epòca comencèt tanben a far los sieus primièrs viatges longs a pè. Cap los quinze ans traversèt Euròpa dempuèi Munic fins arribar a Albania. Faguèt tanben a pè lo viatge que lo portèt a Grècia. Cap los dètz-e-sèt ans decidiguèt se consacrar dins lo cinèma. Per se pagar los sieus primièrs cort metratges trabalhèt en divèrses mestièrs en los combinant amb los sieus estudis segondaris e posteriorament, universitaris. Inicièt d'estudis d'Istòria, Literatura e Teatre a Munic. Cap de lo 1960 atenguèt la borsa Fullbright pel Seminari de Cinèma de l'Universitat de Duquesne, a Pittsburgh. A pesar de participar a seminaris universitaris de cinèma, Herzog estudièt pas aquela disciplina dins cap de escòla ni trabalhèt tanpauc coma assistent de cap de director de cine; la siá formacion es entièrament autodidata. Als Estats Units combinèt nauament los sieus estudis amb divèrses trabalhs amb l´objectiu d´estalviar de sòus. Lo 1962, als vint ans, fondèt la siá productora de cine Herzogfilmproduktionen. Lo 1963 comença la filmacion de lo sieu primièr cort metratge, Herakles, al que seguirián Game in the sand (1964), Last words (1967) e The umpreceded defence... (1967). Après d´aquela primièra estapa de formacion en lo cort metratge realizèt lo sieu primièr longa metratge, Lebenszeichen (Senhals de vida), subvencionat per l´Institut de Cinèma Alemand que cercava promòure de nòus cineastas. La pellicula ganhèt lo Prèmi Alemand de Cinèma. A partir d´aicí, Herzog inicièt una carrièra singulara ont a combinat la filmacion de longmetratges, documentaris, direccion d´opèra, accion e redaccion de guidons. Actualament, Werner Herzog seguís en actiu.


text:
Aurivalh
Aurivalh[1][2] ( Auribail en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa de 200 habitants suls nauts de las costièras de Volvèstre a 3,5 km de Miramont, a 35 km al sud de Tolosa e a 18 km al Sud-Èst de Murèth. Una pichona plana situada a 285 m d'altitud sus una cresta se lòtja qualques abitacions, la glèisa, un castèl, l'ostal de vila e lo cementèri, las autras abitacions son dispersadas, subretot dins los masatges de Chiolet e de Cròtz d'Armand. Lo luòc beneficia d'una situacion amb un punt de vista sus las costièras e la sèrra dels Pirenèus. Lo vilatge es environat per de puèges e de vals cultivats o boscats. Aurivalh es situat, al sen de las costièras de Volvèstre, a mièg camin entre val de Lèsa e val d'Arièja (afluent de Garona), son separadas de prèp de 4 km.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca galloromana, las tèrras agricòlas del luòc èran regropadas en vilàs. Al sègle XI, l'abadiá benedictina de Lesat aviá son poder sus aquel vilatge e aviá doas glèisas. Aurivalh foguèt al sègle XIV jos la dominacion de Bernat de Durfòrt. Lo castèl foguèt bastit al sègle XV; la glèisa de Sant Breç, en primièr capèla del castèl, subiguèt de destruccions pendent las guèrras de religion. Foguèt restaurada e agrandida als sègles XVII e XIX.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia d'aquel vilatge es subretot basada sus l'agricultura.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Bouillé-Ménard
Bouillé-Ménard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Bouillé-Ménard A una longa tradicion de extraction de pissarra e de fèrre #que remonta almens al Mièja-Edat, en fasent part de la conca de Segré-Nyoiseau / en Estofant-Combrée, cœur del territòri del extraction minaire fèrre e pissarra en la Nautor-Anjau[1]. Lo Doncas que e la Loire a proximitat an considerablament contribuit a l'estenduda d'aquelas activitats[2].
Bouillé-Ménard a une longue tradition d'extraction d'ardoise et de fer qui remonte au moins au Moyen-Âge, faisant partie du bassin de Segré-Nyoiseau / Noyant-Combrée, cœur du territoire de l’extraction minière fer et ardoise dans le Haut-Anjou[1]. Le Cher et la Loire à proximité ont considérablement contribué à l'extension de ces activités[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 De pissarra en minaré de fèrre, la Nautor-Anjau minaire e las siás vilas, sul luòc de l'associacion per la promocion e la conservacion del patrimòni minaire e ardoisier de la nautor-Anjau.
- ↑ 2,0 2,1 La Loire – los pòbles del fleuve, per Abel Poitrineau. pp. 63-86, La sarabande de las frets. Éd. Horvath, Sant-Étienne, 1989. ISBN 2-7171-0639-1


text:
Belleuse
Béleu en picard ( Belleuse en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural situat sus un ponch elevat del Scenari picard, en limit dels vallées creusées pel ruisseau dels Évoissons e la Selle. D'aquel fach, dos relèu hertziens an #èsser bastits sus la municipalitat, lo un, civil, désaffecté, e l'autre, a usatge militar. Se veson de fòrça luènh.
Village rural située sur un point haut du Plateau picard, en limite des vallées creusées par le ruisseau des Évoissons et la Selle. De ce fait, deux relais hertziens ont été construits sur la commune, l'un, civil, désaffecté, et l'autre, à usage militaire. Ils se voient de très loin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Étymologie
Belleuse Significa polida vista
La distincion dépendait de la châtellenie de Conty.
- Étymologie
Belleuse signifie belle vue
La seigneurie dépendait de la châtellenie de Conty.


text:
Odratzheim
Odrazheim en alemannisch (Odratzheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Odratzheim A situat en bordure de la plana de Alsace, al pè dels tucs jos vosgiennes, a l'èst de la rota départementale 422 (ex RN 422), ais viari important en connectant Molsheim a la RD 1004 (ex RN 4) e a Saverne. Molsheim Es distant d'unitat|9|km {{}}, Saverne es Modèl:A unitat e Estrasburg es Modèl:A unitat. Odratzheim A traversat per la rota départementale 620 #que se enllaça a l'oèst a la RD 422 e #que, al nòrd, connècta lo vilatge vesin de Kirchheim. Los autres comunas limitrophes son Scharrachbergheim-Irmstett al sud, Traenheim al sud-oèst e Wangen al nòrd-oèst.
Lo ponch en culminant se tròba a la reünion del tuc calcaire 'Am Berg (246 m), mas lo vilatge se situa a 175 m aperaquí. Lo ban communal a adaigat per la Mossig #que se flueix cap al sud-oèst e per lo sieu afluent, lo Kuhbach. Los dos corses d'aiga forman una zòna inundable (un plànol de prevencion dels risques d'inondacion sus la conca de la Mossig es totjorn en cors de definicion en 2006). Lo cors de la Mossig presenta una ripisylve constituenta un refugi pel avifaune e un corredor natural de passatge per la pichona fauna. Aquel cors s'acompanha egalament de pradas humides écologiquement interessantas.
Una pista cyclable en environant lo pòble per l'èst manlèva lo traçat de l'anciana via ferrée Molsheim-Saverne. La municipalitat es desservie per la linha de beguda Ret 67.
Odratzheim est située en bordure de la plaine d'Alsace, au pied des collines sous vosgiennes, à l'est de la route départementale 422 (ex RN 422), axe routier important reliant Molsheim à la RD 1004 (ex RN 4) et à Saverne. Molsheim est distante de 9 km, Saverne est à 21 km et Strasbourg est à 25 km. Odratzheim est traversée par la route départementale 620 qui se raccorde à l'ouest à la RD 422 et qui, au nord, relie le village voisin de Kirchheim. Les autres communes limitrophes sont Scharrachbergheim-Irmstett au sud, Traenheim au sud-ouest et Wangen au nord-ouest.
Le point culminant se trouve au sommet de la colline calcaire 'Am Berg (246 m), mais le village se situe à 175 m environ. Le ban communal est arrosé par la Mossig qui s'écoule vers le sud-ouest et par son affluent, le Kuhbach. Les deux cours d'eau forment une zone inondable (un plan de prévention des risques d'inondation sur le bassin de la Mossig est toujours en cours de définition en 2006). Le cours de la Mossig présente une ripisylve constituant un refuge pour l'avifaune et un corridor naturel de passage pour la petite faune. Ce cours s'accompagne également de prairies humides écologiquement intéressantes.
Une piste cyclable contournant le village par l'est emprunte le tracé de l'ancienne voie ferrée Molsheim-Saverne. La commune est desservie par la ligne de bus Réseau 67.
Istòria[modificar | modificar la font]
Odratzheim, #Que lo nom n'apareis en 747, fa partida del domeni reial de Marlenheim-Kirchheim. Al Mièja Edat, divèrsas abbayes, coma aquela de Honau o de Marmoutier, i an de bens. Lo pòble es probablament mes en penyora per Rodolphe Eer en 1276. Lo fief passa entre las mans de nombroses senhors a de contunh erigit en fief de la noblesa immediata de Bassa-Alsace : lo sieu senhor depen alavetz dirèctament de l'emperaire.
Del Modèl:Sp-, las familhas seigneuriales se succedisson a mesura #que se apaguen las unas après los autres.
En dependent a l'origina de la glèisa de Kirchheim, Odratzheim a pas erigit en parròquia autonòma #qu'en 1802.
Odratzheim, dont le nom apparaît en 747, fait partie du domaine royal de Marlenheim-Kirchheim. Au Moyen Âge, diverses abbayes, comme celle de Honau ou de Marmoutier, y ont des biens. Le village est probablement mis en gage par Rodolphe Ier en 1276. Le fief passe entre les mains de nombreux seigneurs puis est érigé en fief de la noblesse immédiate de Basse-Alsace : son seigneur dépend alors directement de l'empereur.
Du Modèl:Sp-, les familles seigneuriales se succèdent à mesure qu'elles s'éteignent les unes après les autres.
Dépendant à l'origine de l'église de Kirchheim, Odratzheim n'est érigé en paroisse autonome qu'en 1802.


text:
Aurèla e Verlac
Aurèla e Verlac[1][2][3] (Aurelle-Verlac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en lo Massís central en Aubrac Essencialament compausada de vallées prigondas ont flueixen ruisseaux (boraldes) del scenari del Aubrac cap al Lòt. Lo ponch culminant del departament se tròba èsser lo flanc oèst del senhal de Mailhe-Biau.
Commune située dans le Massif central en Aubrac Essentiellement composée de vallées profondes où coulent des ruisseaux (boraldes) du plateau de l'Aubrac vers le Lot. Le point culminant du département se trouve être le flanc ouest du signal de Mailhe-Biau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Cabildo de Buenos Aires
Lo Cabildo de Buenos Aires que's troba sus la plaça de Mayo (tanben costejada per la catedrau e l'Ostau Arroset) que ho la sede deu poder municipau e judiciau deu temps de la colonia espanhòla (deu temps de la vicereiautat, lo vicerei que s'estava dens la hortalessa, a l'emplaçament deu l'actuau Ostau Arroset). que ho un lòc centrau de la Revolucion de Mai e qu'acesè la Purmèra Junta qui remplacè lo govèrn coloniau.
Lo cònsol Manuel Frías que decidí de'u bastí mercés a ua taxa suu navius qui entravan e sortivan deu pòrt. Lo purmèr cabildo que ho acabat en 1610. En 1682 las autoritats que perpausèn de'u tornar bastir dab dus solèrs : dens la partida baisha ua carcèr e au solèr lo capitòu e los archius. La construccion que comencè en 1725 per s'estancar en 1728 per manca de diners, puish que recomencè en 1731 per s'estancar enqüèra en 1732. Deu temps de la Revolucion de Mai de 1810 lo bastiment b' èra tostemps pas acabat (a maugrat qui la tor e hosse bastida de cap a 1764).
Au cors deu sègle XIX lo bastiment que conservè la totalitat deus sons onze arcèus, la soa tor e tanben lo son estil coloniau ; totun, a la fin d'aqueth sègle la tor que ho en purmèr eslhevada en 1880 per las transformacion de l'arquitècte Pedro Benoit puish avalida en 1889.
La traucada de l'avienguda de Mayo (1894) que he càder mantun arcèus de dreta ; en 1931 d'autes arcèus, a esquèrra aqueth còp, que cadón entà deishar passar l'avienguda diagonau Julio Argentino Roca.
Fin finala lo bastiment, redusit a 4 arcèus, shens nat tor e ostendent un estil italian que ho restaurat au cors de las annadas 1940 per l'arquitècte Mario Buschiazzo qui'u tornè lo son estil coloniau d'autes còps en bèth tornar bastir ua tor inspirada de la purmèra, en tornant hicar un balcon de herrat, hèrs a las frinèstas e un tèit de teulas arroias. Qu'ei atau qui's pòt véder uei lo dia, dab ua tor e ua façada qui son donc, en vertat, deu sègle XX. A maugrat de la semblança, enter lo Cabildo originau e l'actuau que i avó donc duas autes versions.
Uei lo dia lo Cabildo qu'ei un musèu qui presenta objèctes de la Buenos Aires coloniau. Dens la soa cort, auberta sus l'avienguda de Mayo, que's pòt trobar un putz (adara barrat) qui ei ua de las paucas causas remontant au temps coloniau e qui no's mudè pas jamei dens lo Cabildo (que pertanhèva a l'ostau nadau de Manuel Belgrano.


text:
Beira Alta
La Beira Alta èra una anciana província (o region naturala) portuguesa, instituida formalament per una reforma administrativa de 1936. Malgrat aiçò, las províncias aguèron jamai pas de atribucion practica, e desapareguèron de la terminologia administrativa (mai pas del vocabulari quotidian dels portugueses) amb l'intrada en vigor de la Constitucion de 1976.
Localizacion[modificar | modificar la font]
Limitada al nòrd amb Trás-os-Montes e Douro alto, al nòrd-oèst amb lo Douro Litoral, a l'oèst e al sud-oèst amb la Beira Litorala, al sud amb la Beira Bassa e Espanha (amb la provincia de Salamanca, e Castelha-Leon)
Composicion[modificar | modificar la font]
Èra alavetz constituida per 32 concelhos, integranta gaireben la totalitat dels districtes de Guarda e Viseu e dos concelhos de l'orient del Coïmbra. Aviá la capitala dins la vila de Viseu. Autras vilas istoricas: Guarda e Pinhel.
- Distrito da Guarda: Aguiar da Beira, Almeida, Celorico da Beira, Figueira de Castelo Rodrigo, Fornos de Algodres, Gouveia, Guarda, Manteigas, Meda, Pinhel, Sabugal, Seia, Trancoso.
- Distrito de Viseu: Carregal do Sal, Castro Daire, Mangualde, Moimenta da Beira, Mortágua, Nelas, Oliveira de Frades, Penalva do Castelo, Penedono, Santa Comba Dão, São Pedro do Sul, Sátão, Sernancelhe, Tarouca, Tondela, Vila Nova de Paiva, Viseu, Vouzela.
Per qualques geografs, aquela província, amb la Beira Baixa, la Beira Trasmontana, formavan una unitat geografica màger: la Beira Interiora.
Actualitat[modificar | modificar la font]
actualament, lo seu territòri se tròba repartit per las regions Nòrd e Centre, apertenent a la primièra la subregion del Douro (concelhos de Moimenta da Beira, Penedono, Sernancelhe e Tarouca), e a la segonda a la totalitat de las subregions de la Beira Interiora Norte, la Cauna da Beira, lo Dão-Lafõs e tanben una pichona part del Pinhal Interior Norte (per enclausar en lo seu territòri los dos concelhos del districte de Coïmbra apertenentes a la Beira Alta)


text:
Libia
Libia (Libiyya en arabi) es un país d'Africa que confronta Egipte a l'èst, Sodan al sud-èst, Chad e Nigèr al sud e Argeria a l'oèst. Al nòrd confronta la mar Mediterranèa.
La capitala n'es Trípol qu'a 1 700 000 estajants. Las autras vilas importantas son Bengazi (est. 650 000 ab.) e Misratah (est. 380 000 ab.).
Lo gentilici es libian -a.
Lo nom de Libia es derivat del tèrme egipcian Libo que fa referéncia a una de las tribús berbèras demorant a l'oèst del flume de Nil. En grèc, aquò devenguèt Libia, que dins l'Antiquitat èra utilizat dins un sens pus larg per designar tota la partida nòrd d'Africa situada a l'oèst d'Egipte; de còps que i a podiá tanben designar lo continent african entièr.
Tradicionalament, lo país es devesit en tres partidas: Tripolitània, Fezzan, e Cirenaïca.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los fenicians foguèron los primièrs qu'establiguèron de comptadors de comèrci dins lo territòri uèi nomenat Libia, quand los mercants de Tir desvolopèron de relacions comèrcialas amb las tribús Berbèras. Vèrs lo sègle V abans JC, Cartage la mai bèla colonia feniciana aviá espandida son egemonia a una granda partida d'Africa del Nòrd, ont una civilizacion diferenta coneguda coma Punica s'èra establida. Los pòblaments punics sus la còsta libiana inclusián las vilas de Oea (Trípol), Labdah (Leptis Magna), e Sabratha; totas aqueles tres èran dins un airal que serà pus tard nomemat Tripolis (Tres Ciutats) e qu'a balhat lo seu nom actual a la capitala Trípol.
Los Grècs conquistèron l'èst de Libia quand segon la tradicion, d'emigrants venguts de l'illa subrepoblada de Tera foguèron comandats per un oracle de Dèlfes de cercar un luòc novèl per s'installar. En 631 abans JC fondèron la ciutat de Cirene. En 200 ans, quatre vilas grègas importantas de mai foguèron establidas dins lo meteis airal: Barce (Al Marj); Euhesperides (ulteriorament Berenice, uèi Bengazi); Teuchira (ulteriorament Arsinoe, uèi Tikrah); e Apollonia (Susah). A l'ora d'ara amb Cirene son conegudas coma Pentapolis (Cinc Ciutats).
Los Romans unifiquèron totas las regions, e per mai de 400 ans, Tripolitània e Cirenaïca devenguèron de províncias romanas prospèras. Las roïnas romanas coma Leptis Magna atèstan de la vitalitat de la region, quand de ciutats fòrça pobladas e tanben de vilas pichonas aprofechavan dels equipaments de la vida urbana. Mercants e menestrals de mantuna part del mond roman venguèron s'establir en Africa del Nòrd, mas lo caratge de las vilas de Tripolitània demorèt marcat Punic e en Cirenaica, Grèc.
Los Arabis conquistèron Libia al sègle VII. Dins los sègles seguents, mantun dels pòbles indigènas adoptèt l'Islam e tanben la lenga e la cultura aràbia. Los Turcs Otomans conquistèron lo país al mitan del sègle XVI e Libia demorèt una partida del seu Empèri.
Entre 1969 e 2011 Moammar al-Gaddafi foguèt lo cap de l'estat Libian. En 2011 lo pòble libian se rebellèt contre son regim dictatorial. Après la guèrra civila Gaddafi foguèt descobèrt a Sirte. Foguèt tuat lo 20 d'octòbre de 2011. Uèi, un govèrn provisòri govèrna lo país.
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Libia.


text:
Neuville-Coppegueule
Neuville-Coppegueule (Cobieule en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Neuville-Coppegueule Auriá lo sieu nom de las gèstas istoricas de bandolers de grands camins en lo bòsc de Arguel sus la rota Beauvais - Agut
Conca de la cadièra paillé
Possedís 5 grandas étang #que 2 fédéraux
Neuville-Coppegueule tiendrait son nom des exploits historiques de brigands de grands chemins dans la forêt d'Arguel sur la route Beauvais - Eu
Bassin de la chaise paillé
Elle possède 5 grands étang dont 2 fédéraux


text:
Peter Higgs
Peter Ware Higgs (Newcastle upon Tyne, 29 de mai de 1929) es un fisician anglés. Se faguèt conéisser tre las annadas 1960 per sa proposicion sus la ruptura de la simetria dins la teoria electrofebla, en explicar l'origina de la massa de las particulas elementaras en general e dels bosons W e Z en particular.
Aqueste mecanisme predisiá l'existéncia d'una particula novèla que foguèt nomenada boson de Higgs. E mai s'aquesta particula siá pas encara estada observada dins los acceleradors fins ara, lo mecanisme de Higgs és generalment acceptat coma un ingredient important dins lo modèl estandard de la fisica de las particulas. Higgs idèet aquel mecanisme en 1964 del temps qu'èra a realizar una virada pels Cairngorms.
En 2013 sas aportacions li valguèron de recebre amb lo fisician bèlga François Englert e lo CERN, lo Prèmi Princi d'Astúrias de Recerca Scientifica e Tecnica e en octobre del meteis an totes dos scientifics se vegèron guerdonats amb lo Prèmi Nobel de Fisica de 2013.


text:
Sigmund Freud
Sigmund Freud, nascut Sigismund Schlomo Freud (en ebrieu: זיגיסמונד שלמה פרויד) lo 6 de mai de 1856 e mòrt lo 23 de setembre de 1939, foguèt un psiquiatre austriac. Es considerat lo paire de la psicanalisi. Comencèt de s'interessar a l'ipnòsi e a son utilizacion per ajudar los malauts mentals. Pus tard abandonèt l'ipnòsi en favor de l'associacion liura e l'analisi dels sòmis per desvolopar la "terapia del parlar". Aqueles elements foguèron lo ponch de partença de la psicanalisi. Freud s'interessèt especialament a l'isteria (apelada actualament tresvirament de conversion, segon lo DSM-IV) e dins la neuròsi (reclassificada actualament en afeccions psicosomaticas, neuròsi e psicòsi, segon la nosologia psicanalitica).
Las teorias de Freud e lo tractament que donava a sos pacients causèron d'agitacion granda a Viena al sègle XIX e lo debat contunha uèi. Sas idèas son sovent discutidas e de còps criticadas coma de trabalhs de literatura e de cultura generala, al delà del debat sus l'importància scientifica de sos tractaments terapeutics. I a de partisans que lo considerèron un scientific grand de la medecina que descobriguèt de vertats importantas sus la psicologia umana, mentre qu'uns autres lo considèran un filosòf visionari que repausèt la natura umana en l'ajudar a se desliurar dels tabós.
Somari
Vida[modificar | modificar la font]
Sigismund Schlomo Freud nasquèt a Freiberg (Příbor), en Moràvia, Chequia. Mainatge, sa familha se desplacèt a Viena per causa dels disturbis antisemitas. En 1877 abreugèt son nom de Sigismund Schlomo Freud a Sigmund Freud. Los primièrs ans de Freud son pauc coneguts pr'amor que destrusiguèt sos escriches personals per dos còps (en 1885 e en 1907). Al delà, sos escriches posteriors foguèron emparats dins los Archius de Sigmund Freud, que solament i avián accès Ernest Jones (son biograf oficial) e mantun membre del cercle prèp de la psicanalisi. Lo trabalh de Jeffrey Moussaieff Masson portèt de lutz sus la natura del material amagat.
En 1938, après l'annexion d'Àustria, partiguèt a Londres (Reialme Unit) ont se refugièt del Nazisme. Aquel exili e las repercusions e la politica de Hitler, afectèron fòrça subre l'estat d'arma e subre sas darrièras òbras e i moriguèt.
Anna Freud, sa filha, foguèt tanben una psicanalista importanta, particularament dins lo camp dels mainatges e del desvolopament psicologic. Sigmund Freud es lo grand del pintor Lucian Freud e de l'actor e escrivan Clement Freud, e rèiregrand de la jornalista Emma Freud, de la dessenhaira de mòda Bella Freud e de "relacions publicas" Matthew Freud.
Innovacions de Freud[modificar | modificar la font]
Freud faguèt d'innovacions sus dos camps: desvolopèt simultanèament una teoria de la ment e la conducha umana, e una tecnica terapeutica per tal d'ajudar los malauts mentals.
Conscient e inconscient[modificar | modificar la font]
Probablament la contribucion pus significativa a la pensada modèrna per Freud es son concèpte de l'inconscient. Al sègle XIX, la pensada predominanta en Occident foguèt lo positivisme, qu'afirmava que las personas podián, a travèrs la rason, se contrarotlar e contrarotlar lo mond. Freud crei qu'aquò èra fals, pr'amor que sèm pas totalament conscients de totas nòstras pensadas, e agissèm sovent per de rasons qu'an pas res de veire amb çò que pensam. Lo concèpte d'inconscient foguèt revolucionari e prepausava que la ment es devesida en jaces o nivèls e que i aviá de pensadas que circulavan «jos la superfícia». Los sòmis, apelats «lo camin a l'inconscient», fornissián l'exemple melhor de nòstra vida inconscienta, e dins lo libre "L'interpretacion dels sòmis" Freud explica l'existéncia de l'inconscient e, tanben, desvolopèt un metòde per tal de i accedir.
Lo preconscient foguèt descrich coma lo jaç entre lo conscient e l'inconscient, que i podèm accedir amb un pauc d'esfòrç. Lo tèrme de subconscient es uèi popularament utilizat, mas fa pas actualament partida de la terminologia psicanalitica.
Los positivistas e racionalistas, inclús fòrça dels que refusavan mantun elements del trabalh de Freud, accèptan que la ment es inconscienta, e que las personas sovent agisson per de de rasons inconscientas.
La repression a una importància granda dins la coneissença de l'inconscient. Segon Freud, las personas experimentan sovent de pensadas o sentiments que son tan doloroses que los pòdon pas sosténer. Aquelas pensadas e sentiments - e lors remembres ligats- pòdon pas, segon Freud, èsser expulsats de la ment, mas pòdon èsser expulsats del conscient. Fan alavetz partida de l'inconscient.
Encara que pus tard Freud ensagèt de trapar de patrons de repression entre sos pacients per tal de far un modèl general de la ment, observèt que divèrses pacients reprimissián de faches diferents. Al delà, Freud observèt que lo procèssus de la repression es un acte non conscient (que arribava pas a travèrs l'intencion de las pensadas o sentiments conscients). Freud supausèt que las repressions de las personas èran determinadas en partida per lor inconscient, doncas l'inconscient èra a l'encòp la causa e l'efièch de la repression.
Freud cerquèt una explicacion de l'accion de l'inconscient e prepausèt qu'aviá una estructura particulara. Prepausèt que l'inconscient èra dividit en tres partidas: l'Aquò, lo Ieu e lo Subre-Ieu.
- L'Aquò representa los procèssus primigènis de la pensada; es la fòrça originària o instintiva destinada a la subrevivença. Pretend d'aténher çò que volèm ara e aquí, e e moguda pel principi de plaser (qu'es de natura libidinosa e agressiva). I a pas de nòrma sul ben e sul mal).
- Lo Ieu es lo principi de realitat, e demòra entre l'Aquò e lo Subre-Ieu en alternant nòstres besonhs primitius e nòstras cresenças eticas e moralas.
- Lo Subre-Ieu es la partida de nòstre psiquisme que contraresta l'Aquò amb de pensadas moralas e eticas, e sorgís de l'interiorizacion de la nòrma (ben - mal).
L'Aquò[modificar | modificar la font]
Segon la concepcion freudiana de l'estructura de la personalitat, l'Aquò es l'element mai primitiu d'aquela. Quand una persona nais, es solament dotada d'Aquò, qu'es totalament inconscient e irracional e qu'es lo luòc ont se trapan nòstras pulsions, una *poussée [fr] pontuala e motritz que *vise [fr] a una satisfaccion e qu'es lo mejan inicial d'aquela satisfaccion. Freud crei qu'aquelas pulsions motivan lo comportament uman, e dins una primèra teoria pulsionala las dividís en doas pulsions:
- Pulsions d'autoconservacion: son las encargadas de preservar la vida individuala. Serián aquelas pulsions que nos impulsan de cercar de noiridura, d'aiga...
- Pulsions sexualas: son aquelas que presèrvan la vida de l'espècia, e tanben las que donan de plaser; l'energia d'aquelas s'apèla libido.
Pus tard Freud fa una modificacion d'aquela teoria, en ajustant sa cresença que cadun a l'idèa inconscienta de morir pr'amor que d'aquela manièra lo còrs es pas de suportar mai de tension. Unifica son primièr classament en una (Eros) e ajusta un tipe novèl de pulsion (Thanatos). La primièra dona la vida, lo besonh d'amar, mentre que la segonda se dirigís cap a la mòrt, la destructivitat.
Lo fach que l'Aquò siá irracional fa qu'aquel vòlga satisfar immediatament sos besonhs e preservar lo principi de plaser, donc, procurar lo plaser e defugir lo desplaser, en redusissent las tensions creadas. Autra caracteristica de l'Aquò es que se trapa defòra la morala, e per aquò sap pas diferenciar entre pulsions acceptablas e inacceeptablas.
Lo Ieu[modificar | modificar la font]
Un element segond es lo Ieu, que sorgís de la modificacion parciala de l'Aquò, jos las influéncias e estimulacions que recep del mond exterior. A mesura que la persona creis, lo Ieu va en s'enriquissent amb las experiéncias e los aprendissatges que va en acumulant, e que li permeton de s'adaptar al mond. lo Ieu es lo responsable de controtlar las pulsions que provenon de l'Aquò, a travèrs lo principi de realitat, que estipula que l'obtencion del plaser serà determinada per las condicions extèrnas, en lo posposant se cal.
Lo Ieu ensaja sempre de satisfar las demandas de l'Aquò, mas se trapa pressionat per las restriccions que l'impausa lo Subre-Ieu. L'Aquò manda una pulsion cap al Ieu, mas aquela es de passar pel filtre del Subre-Ieu. S'aquel la considèra acceptabla, la daissarà passar, mas se non, agirà de barrièra e la deissarà pas passar. Arriba un moment que lo Ieu se trapa tan pressionat, tant per l'Aquò coma pel Subre-Ieu, que s'es de defendre en bèla sorta. Aquò se fa a travèrs los apelats "mecanismes de defensa", que son los mejans qu'utiliza lo Ieu per tal de donar sortida a las pulsions inacceptablas e d'evitar atal l'angoissa. Bloqueja inconscientament aquelas pulsions o las distorsiona per que siagan mens amenaçantas.
Mantun exemples d'aqueles mecanismes de defensa son:
- Sublimacion: consistís a canalizar los desirs (pulsions fachas conscientas) que se considèran inacceptablas cap a activitats que se considèran sublimas, doncas que recebon un reconeissement grand. Per exemple, una persona vòl tuar son fraire, çò que canaliza en escrivent un roman ont lo personatge tua son fraire.
- Racionalizacion: consistís a ensajar de trapar una explicacion racionala e argumentada de nòstres desirs o actes.
- Negacion: consistís a negar d'experiéncias desagradivas o pron dolorosas per tal de poder concórrer amb elas.
Lo Subre-Ieu[modificar | modificar la font]
Lo Subre-Ieu es un element integrant de la personalitat comparable amb lo ròtle desvolopat per la societat subre las personas. Es lo responsable de reprimir e controtlar las pulsions, e es lo fruch de la pression sociala impausada subre las personas. Se forma a travèrs l'educacion de la persona, çò qu'inclutz l'aquisicion de modèls de conducha, de costumas, de contraròtle individual... Son ròtle fondamental es de decidir çò acceptable e çò inacceptable per tal que l'individú s'adapte a la societat que viu. Lo Subre-Ieu se pòt dividir en doas partidas:
- Consciéncia morala: correspond a la partida qu'internaliza las costumas, los castigs, las restriccions moralas...
- Ideal del Ieu: correspond a un modèl de persona, doncas a la recèrca de la perfeccion. Quand una persona ensaja de seguir aquel ideal es satisfacha amb ela meteissa, mas se fa mantuna causa incompatibla amb el se sent copabla.
Freud cresiá que la gent viu en societat per interès, çò que provòca que las personas ajan de restrénher lors pulsions per que senon la convivéncia seriá impossibla. Per aquò dins son libre Lo malestar dins la cultura ditz que "lo sentiment de culpabilitat es lo prètz de la cultura e lo d'èsser civilizats".
Un Ieu saludable fornís l'abiletat per nòstra adaptacion a la realitat e a l'interaccion amb lo mond exterior d'una manièra confortabla per l'Aquò e lo Subre-Ieu. L'afirmacion que la ment es pas una causa monolitica e omogenèa a generalament una influéncia granda sus la gent d'autres camps scientifics. Malgrat tot aquò, fòrça an questionat o refusat aquela teoria qu'afirma que la ment se devesís en tres componentas. Freud èra especialament interessat al ligam dinamic entre aquelas tres partidas de la ment. Argumentèt qu'aquel ligam es influenciat per de factors o energias innadas, qu'apelèt pulsions. Mas expliquèt tanben lors cambiaments segon lo contèxt social. Mantun cercaires an criticat Freud per donar una importància diferenta a aqueles factors, e fòrça dels partisans de Freud se son solament centrats sus un d'eles.
Los tres estats de la sexualitat infantila[modificar | modificar la font]
- L'estat oral: pendent aquel periòde (la primièra annada), la zòna erogèna privilegiada es la boca, notadament a travèrs l'accion de l'alachament. Lo nenon pren plaser a popar sa maire. Es lo plaser de manjar e d'èsser manjat.
- L'estat anal: l'enfant se focaliza entre 1 e 3 ans sus la region rectala, lo plaser es generat pel fach de reténer las matèrias fecalas (retencion) o de las expulsar (defecacion). Es tanben dins aqueste moment que l'enfant entra en oposicion constanta, çò que de còps a donat a aquel estat lo nom d'estat sadic-anal.
- L'estat fallic : vejatz "complèxe d'Edip" çai-jos.
Complèxe d’Edip[modificar | modificar la font]
Per Freud, l'estructura de nòstra personalitat se cràa a respècte del complèxe d’Edip (o d’Electra) e a la foncion paternala. Lo complèxe d’Edip interven al moment de l'estat fallic. Aquel periòde se termina per lo ligam de la recerca del plaser a una persona exteriora, la maire. Lo paire ven alavetz rival e l’enfant crenh d’èsser punit de son desir de la maire per la castracion pel paire. Lo mainatge reprimís donc sos desirs e complèta son Subre-Ieu amb lo concèpte de pudor entre autres.
Freud vesiá dins l'omosexualitat una fixacion (libido fixat dins un estadi de l'evolucion de l'òme e que provòca de simptòmas e de perversions) en l'Edip.


text:
Sistèma locomotor
L'estudi de l'aparelh locomotor conteng, l'estudi de l'esquelet, de las articulacions e çò qui los liga: que sia passiu (ligaments), o actiu (muscles)[1].
Somari
Composicion[modificar | modificar la font]
los òs[modificar | modificar la font]
las articulacions[modificar | modificar la font]
los ligaments[modificar | modificar la font]
los muscles[modificar | modificar la font]
los canèrs[modificar | modificar la font]
- las artèrias: menhan la sang cap aus tishuts deu còs, despuish los ventricules cardiacs. Dens los membres, som mei muscularas qu'elasticas
- las veas: tòrnan menhar la sang cap au còr, trovam de las honsudas e de las superficaus, ende arrebòcar pas, las honsudas usan la contraccion musculara, mentre que las superficaus an valvulas
- los capilars: son la zòna d'escambi entre la sang e los tishuts
- los limfatics: amassan lo liquide extra-capilar que n'es pas passat dens la vea
los nervis[modificar | modificar la font]
Lo sistèma axiau[modificar | modificar la font]
- lo raquis
Lo membre toracic[modificar | modificar la font]
- Lo braç
- lo cobde
- lo punhet
- la man
Lo membre inferior[modificar | modificar la font]
- la cuèissa
- lo jolh
- la cama
- la cavilha
- lo pè
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean-Marc Chevallier, Appareil locomoteur, Médecine-science Flammarion, juillet 1993


text:
Superfícia (matematicas)
Aquest article tracta de la superfícia coma objècte matematic; per la mesura dei superfícias, vejatz aira.
En matematicas, e pus particularament en topologia, una superfícia (o superficia) es una varietat de dimension 2, o varietat bidimensionala. Lo concèpte matematic de « superfícia » es una abstraccion de formas geometricas familiaras de l'espaci, coma lo bòrd de còrs solides. Lo caractèr bidimensionau significa que se pòt localizar cada ponch d'una superfícia per mejan de dos nombres reaus, que son sei coordenadas (dichas « localas ») sus la superfícia. Per exemple, cada ponch d'una esfèra (lo bòrd d'una bola plena) se pòt localizar per sa latitud e sa longitud.
Una superfícia pòt èsser plana o non (çò es corba), boinada o non, sarrada o non, orientabla o non...
Remarca: la mesura d'una superfícia es son aira, e fau ben destriar lei doas nocions. Mai lo tèrme de superfícia se pòt emplegar coma sinonim d'aira, e per exemple se parlarà indiferentament d' unitat d'aira o d' unitat de superfícia. Lo castelhan, lo catalan e l'italian an d'usatges analògs.
Somari
Superfícia dins l'espaci euclidian de dimension 3[modificar | modificar la font]
Definicions[modificar | modificar la font]
I a tres biais usuaus de definir una superfícia dins un espaci euclidian de dimension 3 (provesit d'un sistèma de coordenadas cartesianas). Es possible de passar d'un a un autre, aumens dins cèrtei condicions. Segon lo cas, se ditz que la definicion es donada sota forma parametrica, explicita, o implicita.
- Forma parametrica - la superfícia se definís coma l'imatge d'una foncion continua e injectiva de doas variablas realas dins l'espaci euclidian tridimensionau , onte U es una partida dubèrta dau plan . Lei coordenadas cartesianas dei ponchs de la superfícia son donadas per leis eqüacions parametricas:
- Forma explicita - la superfícia se definís coma grafic d'una foncion reala de doas variablas realas: estent una foncion continua (onte U es una partida dubèrta de ), la superfícia es l'ensemble dei ponchs (x, y, f(x, y)). Sovent se ditz simplament que la superfícia a per eqüacion:
- Forma implicita - la superfícia se definís coma l'ensemble dei ponchs que sei coordenadas (x, y, z) verifican una eqüacion cartesiana:
Relacions entre lei definicions precedentas[modificar | modificar la font]
La forma explicita de la definicion d'una superfícia es un cas particular de la forma parametrica; basta d'escriure:
La forma explicita de la definicion d'una superfícia tanben es un cas particular de la forma implicita; basta de definir:
- .
Mai en generau, se pòt pas passar de la forma parametrica o de la forma implicita de la definicion a una forma explicita, qu'una superfícia definida parametricament o implicitament es pas necessariament lo grafic d'una foncion de doas variablas. Autrament dich, la classa dei superfícias que se pòt definir explicitament es pus restrencha que lei doas autras.
Sota cèrtei condicions, una superfícia definida implicitament admet localament una definicion explicita; es un corollari dau teorèma de la foncion implicita.
Superfícia abstracha[modificar | modificar la font]
Definicion[modificar | modificar la font]
Una generalizacion independenta de l'espaci ambient ( dins lei cas vists supra) consistís a definir una superfícia coma una varietat topologica de dimension 2. Lei definicions dau paragraf precedent balhan d'exemples de superfícias immergidas dins l'espaci euclidian de dimension 3. Existisson de superfícias abstrachas que se pòdon pas immergir dins , coma la botelha de Klein (que pasmens se pòt immergir dins ).
Es sovent preferible de definir una superfícia coma varietat diferenciabla puslèu que topologica.
Orientabilitat[modificar | modificar la font]
Una superfícia es orientabla s'a doas « fàcias », non orientabla se n'a ren qu'una. L'esfèra es orientabla: se pòt destriar una fàcia intèrna e una fàcia extèrna. Un exemple celèbre de superfícia non orientabla es la benda de Möbius.
Superfícias remarcablas[modificar | modificar la font]
- l'esfèra
- lo cilindre
- lo tòr
- la benda de Möbius
- la botelha de Klein
- lo plan projectiu
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquela condicion assegura que la superfícia serà « lisa » a l'entorn de cada ponch.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Exemples de superfícias per Mathcurve, Encyclopédie des formes mathématiques remarquables


text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1924
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 1924, los uechens dempuèi sa creacion, se debanèron a París del 4 de mai al 27 de julhet de 1924.
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrt e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrt e espròvas[modificar | modificar la font]
Alterofilia[modificar | modificar la font]
Atletisme[modificar | modificar la font]
-
-
- veire article detalhat París 1924 - Atletisme
-
Bòxa anglesa[modificar | modificar la font]
Cabus[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
Equitacion[modificar | modificar la font]
Escrima[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
Gimnastica[modificar | modificar la font]
Lucha[modificar | modificar la font]
Natacion[modificar | modificar la font]
Pentatlon modèrne[modificar | modificar la font]
Polo[modificar | modificar la font]
Rem[modificar | modificar la font]
Rugbi de XV[modificar | modificar la font]
Tennis[modificar | modificar la font]
Tir[modificar | modificar la font]
Vela[modificar | modificar la font]
Waterpolo[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 152 documents subre París 1924 en picar coma clau Olympic Games 1924


text:
Bigaradièr
Lo bigaradièr (Citrus aurantium) es un arbre de la familha dels Rutacèas (agrum). Lo fruch, las fuèlhas, los rams e la flor son fòrça utilizats en alimentari e en perfumariá.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo bigaradièr es un arbre de 5 a 10 mètres. S'espandiguèt al començament de l'èra crestiana en Índia e foguèt introdusit en Occitània per las crosadas. Los Moros lo cultivavan fòrça prèp de Sevilha en Andalosia, e son escai èra « irange de Sevilha ».
Fuèlhas[modificar | modificar la font]
Las fuèlhas del bigaradièr son ovalas, lusentas e persistentas amb una espina a l'aissèla de las fuèlhas inferioras.
Fruch[modificar | modificar la font]
Lo bigaradièr porta un fruch, la bigarada o irange amar. Lo fruch es mai pichon que l'irange doç e de rusca rufe tintada de vere o de jaune. Sa popa es acida, pauc chucosa, fòrça amara e cap fòça granas.
Flors[modificar | modificar la font]
Las flors d'irangièr amar son blancas o rosas, pus grandas qu'aquelas de l'irangièr doç e fòrça odorosas. Florís al començament de la prima.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Lo fruch del bigaradièr es subretot utilizat en sèrva o cuèch (confitura, siròp, Marmelada). La marmelada d'irange es facha sonque d'irange amar e non pas d'irange doç.
Fòrça perfumada, la flor del bigaradièr servís a la fabricacion de l'absoluda de flor d'irangièr, de l'aiga de flor d'irangièr e de l'esséncia de neroli utilizada en perfumariá e per aromatizar los aliments. Aqueles extraches contenon una fòrta proporcion d’antranilat de metil responsable de la nòta tipica de la flor d’irangièr amar. Los rams son utilizats per la fabricacion de l'esséncia de pichon gran bigarada, un òli essencial ric en acetat de linalil.
En Provença, s'utiliza de fruch en maceracion dins de vin (blanc, rosat o roge) apondut de sucre e d'alcòl per far un aperitiu: lo vin d'irange.
De la pèl del fruch s'extrai l'esséncia d'irange amar utilizada per la fabricacion del triple sec, d'amars, de Grand Marnier e del Cointreau.
A Malta, onte lo bigaradièr foguèt introdusit abans l'irangièr, la bigarada es encara utilizada dins la fabricacion del soda maltés, lo Kinnie, çò que li dona son amarum caracteristic.
Proprietats[modificar | modificar la font]
Los estudis recents subretot suls òlis essencials de pèl e de rams confirmèron lors proprietats sedativas e anxioliticas suls animals[1],[2].
Tradicionalament, l'òli obtengut amb de granas es prepausat en cas de colesteròl[3].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Pultrini Ade M, Galindo LA, Costa M (2005). Effects of the essential oil from Citrus aurantium L. in experimental anxiety models in mice. Life Sci. 2006 Mar 6;78(15):1720-5. Epub 2005 Oct 25. PMID 16253279
- ↑ (en) Carvalho-Freitas MI, Costa M (2002). Anxiolytic and sedative effects of extracts and essential oil from Citrus aurantium L. Biol Pharm Bull. 2002 Dec;25(12):1629-33. PMID 12499653
- ↑ (fr)L Bremnes (1996). L'œil nature - Les plantes aromatiques et médicinales - Citrus (oranger et citronniers). Ed. Bordas. p. 46-47. ISBN 2-04-027061-2


text:
Fampoux
Fampoux es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
8 de julhet 1846 – França. Lo Tren de la linha París-Lille déraille en transeünt sus un remblai de la vallée de la Scarpe, dels vagons quèn en los marais : 14 mòrts.
8 juillet 1846 – France. Le train de la ligne Paris-Lille déraille en passant sur un remblai de la vallée de la Scarpe, des wagons tombent dans les marais : 14 morts.


text:
Organizacion deis Estats Americans
L'Organizacion deis Estats Americans es una organizacion internacionala que gropa lei país dau continent american per favorizar la solidaritat e la cooperacion regionalas entre leis estats membres. Es basada a Washington.
Foguèt creada en 1948 au començament de la Guèrra Freja opausant leis Estats Units d'America a l'Union Sovietica. Ansin, dins lo corrent d'aqueu periòde, son ròtle principau èra de luchar còntra l'expansion dau comunisme sota la direccion de Washington. Per exemple, permetèt de legitimar d'iniciativas estatsunidencas còntra lei regimes comunistas de la region (Cuba, Granada...). En revènge, la solidaritat regionala conoguèt un limit important en 1982 quand leis Estats Units sostenguèron lei Britanics durant la guèrra dei Malvinas. Dempuei la fin de la Guèrra Freja en 1991, l'organizacion a conegut divèrsei transformacions ambé la demenicion de l'influéncia estatsunidenca (reintegracion de Cuba en 2009 per exemple) e son ròtle es d'ara endavant mai conforme a seis objectius iniciaus.


text:
Tachyglossidae
Los equidnas (del latin echidna, del grèc ancian ἔxιδva / ékhidna, « vipèra ») partejan amb los ornitorincs l'òrdre dels monotrèmas e una mescla de caractèrs reptilians e mamifèrs tipics.
Se ne coneis 3 espècias, l'equidna del nas cort (Tachyglossus aculeatus (Shaw, 1792)) (3 a 6 kg) en Austràlia e Tasmania e los equidnas del nas long (Zaglossus bruijni (Peters and Doria, 1876)) (5 a 10 kg) e Zaglossus attenboroughi en Nòva Guinèa.
Los equidnas an un còrs robuste cobèrt d'una mescla de forradura e de ponchons, an de membres amb una adaptacion escavaira, an una boca pichona, amb una maissa fina, an pas de dents mas una lenga longa pegosa, qu'amb ela atrapan de termits e de pichons artropòdes.
Los equidnas vivon generalament en solitaris.
Pendent la sason de reproduccion, la femèla pond un uòu (rarament mai) que transferís directament del fangàs dins una pòcha ventrala temporària per una incubacion d'una desena de jorns. Nut a la naissença, lo jove i demòra de 6 a 8 setmanas, chucant lo lach que s'escorre de las glandas mamàrias que desbocan dins la pòcha.
Lista de las espècias[modificar | modificar la font]
Se recensa quatre espècias d'equidnèus actualament vivas :
- l'equidnèu de nas cort:
- Tachyglossus aculeatus, descobert per Shaw en 1792, pesa de 3 a 6 kg, en Austràlia e Tasmania ;
- los equidnèus de nas long :
- Zaglossus bruijni, découvert par Peters et Doria en 1876, pesant de 5 à 10 kg ;
- Zaglossus attenboroughi, en Nòva Guinèa.
- Zaglossus bartoni, (re)-descobert en 1998 en Nòva Guinèa.
Lo sit Mikko's Phylogeny Archive[1], cita mantuna espècia atudadas del genre Zaglossus :
- †Zaglossus owenii
- †Zaglossus ramsayi (Owen, 1884)
- †Zaglossus robustus (Dun, 1895)
- †Zaglossus hacketti (Glauert, 1914)
- †Zaglossus harrisoni (Scott & Lord, 1922)
- †Zaglossus attenboroughi (Flannery & Groves, 1998)
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
- Tachyglossidae dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia ITIS : TSN 552308 Tachyglossidae Gill, 1872 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Tachyglossidae (en)
- Referéncia NCBI : Tachyglossidae (en)
- Referéncia CITES : familha Tachyglossidae (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)


text:
Fulleda
Fulleda ei un municipi catalan de Les Garrigues, plaçat ar extrèm èst d'aguesta comarca administrativa, ath territòri dera Segarra istorica, termierèr damb era Conca de Barberà. Eth poblament ei acorropat en nuclèu urban (560 m) ath interfluvi des vaths dera Granada e es Escortals. Ara localitat i a un monument a Agustina Saragossa e Domènech, Agustina d'Aragon, es pairs dera quau èren dera poblacion, a on tanben i neisheren diuèrs germans sòns. Era basa economica deth pòble ei era agricultura, basada fondamentalament ena vinha, er olivèr e er amelhèr, damb quauqua preséncia que semble amendrir deth granatge, tot i que tanben i a un parelh de granges e quauqua petita industria (hustaria e productes quimics, recentament barrada). Eth territòri de Fulleda, includit alavetz semble laguens deth de Tarrés, siguec cedit per Raimon Berenguièr IV a Ramon de Boixadors en 1149. Es tèrres des Boixadors e d'auti proprietaris per diuèrses donacions anèren en tot passar ath monastèri de Poblet. En periòde deth sègle XIII ath sègle XV s'assolidèc progressivament eth domeni de Poblet sus era localitat que s'alongarie enquia principis deth sègle XIX.
Ligams[modificar | modificar la font]
- Pagina web der Ajuntament
- Informacion dera Generalitat de Catalonha
- Informacion der Institut d'Estadistica de Catalonha
- Vocabulari locau


text:
Recèrca
Una recèrca (var. recèrcha) es un procès, analitic, sistematic, organizat e objectiu, que son intencion es de respondre a una question o a d'ipotèsis e atal aumentar la coneissença e l'informacion sus un subjècte desconegut que se vòl conéisser melhor.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Una recèrca se caracteriza per èsser un procès:
- Sistematic: a partir de la formulacion d'una ipotèsi o objectiu de trabalh, reculhisson unas donadas segon un plan preestablit que, un còp analitzats e interpretats, modificaràn o apondràn de coneissenças nòvas a las ja existentas, iniciant alavetz un cicle novèl de cèrca. La sistematica emplegada dins una recèrca es la del metòde scientific.
- Organizat: totes los sòcis d'una còla de recèrca devon conéisser çò que devon far durant tot l'estudi, aplicar las meteissas definicions e critèris a tots los participants e agir del meteis biais fàcia a quin dobte que siá. Per l'obtenir, es indispensable d'escriure un protocòl de recèrca ont son especificats totes los detalhs en relacion amb l'estudi.
- Objectiu: las conclusions obtengudas de l'estudi se devon pas basar sus d'impressions subjectivas, mas sus de faches que son estats observats e mesurats, e son interpretacion deu defugir tot prejutjat que los responsables de l'estudi podrián aver.
Activitats[modificar | modificar la font]
Las activitats fondamentalas d'una recèrca son:
- Mesurar los fenomèns.
- Comparar los resultats obtenguts.
- Interpretar los resultats en foncion de las coneissenças actualas, en considerar las variablas que pòdon aver influit sul resultat.
Tanben a coma foncion l'adquisicion de coneissenças pel desvolopament uman, social e economic de la societat.
Tipes de recèrca[modificar | modificar la font]
- recèrca basica. Tanben nomenada recèrca fondamentala o recèrca pura. Se pòt sonque practicar dins los laboratòris.
- recèrca aplicada. Es l'aplicacion de las coneissenças dins la societat. Un exemple son los protocòls de recèrca clinica.
Ligams entre disciplinas[modificar | modificar la font]
S'es descrit diferents tipes de recèrca que religan las disciplinas, amb una terminologia especifica:
- Multidisciplinaritat: en aqueste nivèl de recèrca l'evaluacion se realiza dempuèi diferents angles, utilizant diferentas perspectivas disciplinàrias sens arribar a l'integracion.
- Interdisciplinaritat: aqueste nivel de recèrca se referís a la creacion d'una identitat metodologica, teorica e conceptuala, per tal que los resultats siagan mai coerents e integrats.
- Transdisciplinaritat: va pus luènh que las precedentas e se referís a un procès amb convergéncia entre las disciplinas, acompanhat per una integracion mutuala de las epistemologias disciplinàrias (Teoria de las Sciéncias Umanas).


text:
1953
Aquesta pagina concernís l'an 1953 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 9 de mai - Cambòtja obten l'independéncia de França, amb Norodon Sihanouk coma rei del país.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 5 de març - Decès del dirigent sovietic Josèp Stalin.
- 2 de junh - Coronament d'Elisabeta II del Reialme Unit
- 9 d'octobre - Konrad Adenauer es reelegit coma cancelièr de l'Alemanha Occidentala.
Mond[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Lo president dels Estats Units Harry S. Truman anóncia lo desvolopament de la bomba d'idrogèn.
- 29 de mai - Nepal: L'explorator e alpinista nouzelandès Edmund Hillary e lo sherpa Tenzing Norgay son las primièras personas a aténher far la cresta d'Everest
- 26 de julhet - Santiago (Cuba): 165 joves dirigits per Fidel Castro assautan lo quartièr de Moncada (Revolucion Cubana).
- 27 de julhet - Armistici en Corèa consagrant lo statu quo ante. Los Estats Units an perdut 30.000 soldats, e 115.000 foguèron ferits.
Iran[modificar | modificar la font]
Còp d'estat organizat per leis Estatsunidencs e lei Britanics còntra lo Premier Ministre Mossadegh, sospichat de simpatia comunista en causa de sa politica favorabla a la nacionalizacion dei ressorsas petrolieras iranianas. Aquò permetèt de renfòrçar lei poders dau chah Mohammad Reza Pahlavi e de reprimir lei movements politicas mai ò mens socialistas dins lo país.
Arts[modificar | modificar la font]
- Estrena del film Los cavalièrs preferisson las rossas (Gentlemen Prefer Blondes), amb Marilyn Monroe.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 28 de febrièr - James D. Watson e Francis Crick anóncian la descobèrta de l'estructura de l'ADN.
Armament[modificar | modificar la font]
Assai de la premiera pèça d'artilhariá tirant d'obús nuclears per leis Estatsunidencs.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Felip Douste-Blazy, òme politic francés
- 4 de genièr - Norberto Alonso, fotbolaire argentin
- 10 de genièr - Pat Benatar, cantaira americana
- 10 de genièr - Bobby Rahal, pilòt d'automobils american
- 14 de genièr - Denzil Douglas, primièr ministre de St. Kitts e Nevis
- 26 de genièr - Anders Fogh Rasmussen, primièr ministre de Danemarc
- 31 de genièr - Sergei Ivanov, primièr ministre de Russia
- 23 de febrièr - Paul Krugman, economista american, Prèmi Nobel
- 25 de febrièr - José María Aznar, primièr ministre d'Espanha
- 26 de febrièr - Michael Bolton, cantaire american
- 27 de febrièr - Ian Khama, president de Botswana
- 4 de març - Emilio Estefan, musician cuban
- 16 de març - Isabelle Huppert, actritz francesa
- 15 de març - Kumba Ialá, president de la Guinèa Bissau
- 16 de març - Isabelle Huppert, actritz francesa
- 23 de març - Chaka Khan, cantaira americana
- 28 de març - Melchior Ndadaye, president de Burundi (m. 1993)
- 11 d'abril - Guy Verhofstadt, primièr ministre de Belgica
- 6 de mai - Tony Blair, èx-primièr ministre del Reialme Unit
- 14 de mai - Norodom Sihamoni, rei de Cambòtja
- 15 de mai - Mike Oldfield, compositor anglés
- 16 de mai - Pierce Brosnan, actor irlandés
- 24 de mai - Alfred Molina, actor anglés
- 8 de junh - Ivo Sanader, primièr ministre de Croàcia
- 11 de junh - José Bové, sindicalista francés
- 13 de junh - Tim Allen, actor american
- 21 de junh - Benazir Bhutto, primièr ministre de Paquistan (m. 2007)
- 22 de junh - Cyndi Lauper, cantaira e actritz americana
- 1 de julhet - Lawrence Gonzi, primièr ministre de Malta
- 1 de julhet - Jadranka Kosor, primièra ministra de Croàcia
- 10 de julhet - John Edwards, senator american
- 15 de julhet - Jean-Bertrand Aristide, ex-president d'Aïtí
- 9 d'agost - Robert Cray, cantaire american
- 17 d'agost - Herta Müller, escrivana romanesa, Prèmi Nobel
- 23 d'agost - Artūras Paulauskas, president de Lituània
- 3 de setembre - Jean-Pierre Jeunet, realizator francés
- 22 de setembre - Ségolène Royal, femna politica francesa
- 28 de setembre - Otmar Hasler, primièr ministre de Liechtenstein
- 2 d'octobre - Ernest Bai Koroma, president de Sierra Leone
- 9 d'octobre - Tony Shalhoub, actor american
- 14 de novembre - Dominique de Villepin, primièr ministre de la França
- 23 de novembre - Francis Cabrel, cantaire e compositor occitan
- 3 de decembre - Robert Guédiguian, realizator, actor e scenarista occitan
- 8 de decembre - Kim Basinger, actritz americana
- 9 de decembre - John Malkovich, actor e realizator american
- 26 de decembre - Toomas Hendrik Ilves, president d'Estònia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - James Scullin, primièr ministre d'Austràlia (n. 1876)
- 24 de febrièr - Sergei Vinogradskii, microbiologista rus e ucraïnian (n. 1856)
- 5 de març - Sergei Prokofiev, compositor rus (n.1891)
- 5 de març - Josèp Stalin, dirigent sovietic (n. 1879)
- 20 de març - Graciliano Ramos, escrivan brasilièr (n. 1892)
- 23 de març - Raoul Dufy, pintor francés (n. 1877)
- 9 d'abril - Stanisław Wojciechowski, president de Polonha (n. 1869)
- 16 de mai - Django Reinhardt, guitarrista de jazz american (n. 1910)
- 28 de setembre - Edwin Hubble, astronòm american (n. 1889)
- 12 d'octobre - Hjalmar Hammarskjöld, primièr ministre de Suècia (n. 1862)
- 8 de novembre - Ivan Alekseievich Bunin, escrivan rus, Prèmi Nobel (n. 1870)
- 27 de novembre - Eugene O'Neill, escrivan american, Prèmi Nobel (n. 1888)
- 30 de novembre - Francis Picabia, pintor e poèta francés (n. 1879)
- 19 de decembre - Robert Andrews Millikan, fisician american, Prèmi Nobel (n.1868)
- Loís Abric, poèta provençal (n. 1886)


text:
-394
Aquesta pagina concernís l'an -394 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Corint còntra Esparta. Atenas participèt ais operacions terrèstras ambé Tebas, Corint e Argos e navalas ambé leis Aquemenidas. Esparta aguèt l'avantatge sus la tèrra ambé doas victòrias a Nemea e a Coronèa. En revènge sus la mar, leis Atenencs capitèron d'anientar la flòta de Lacedemònia a Cnide.
Au contrari de la Guèrra de Peloponès qu'Esparta i èra sostenguda per leis Aquemenidas per tornar bastir lei flòtas destruchas per leis Atenencs, aquela victòria permetèt a Atenas de s'assegurar la supremàcia navala.


text:
1655
Aquesta pagina concernís l'an 1655 del calendièr gregorian.
Somari
Esdeveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Per melhorar lei finanças de l'Estat, creacion d'impòsts novèus per lo cardenau Mazarin (creacion de 46 cargas de secretaris dau rèi, de taxas sus lei batejaments e leis enterraments e de drechs sus lei pergamins e lei papiers timbrats). En fàcia de l'oposicion dau Parlament, un premier liech de justicía se debanèt lo 20 de març. Pasmens, lei parlamentaris assaièron de discutir leis edictes enregistrats per lo rèi entraïnant una reaccion energica de Loís XIV. Lo 13 d'abriu, arribèt dins lo Parlament e enebiguèt ai parlamentaris de debatre dei decisions reialas sensa son autorizacion.
Regardant leis afaires estrangiers, l'armada reiala capitèt de conquistar Landrecies. En novembre, una tiera de tractats foguèron signats amb Anglatèrra regardant lo comèrci e una accion comuna còntra leis Espanhòus.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta per Christian Huygens dau satellit naturau principau de Saturne. Foguèt dich Titan.


text:
Marcello Malpighi
Marcello Malpighi (10 de març de 1628, Crevalcore - 30 de setembre de 1694, Bolonha) foguèt un mètge italian , que daissèt son nom a fòrça estructuras istologicas del còs uman. Foguèt demest los primièrs d'utilizar un microscòpi e es tanben considerat coma un dels fondators de la fisiologia comparativa e de l'istologia.
Mainatge, visquèt a la bòria dels sieus parents, puèi dintrèt a l'Universitat de Bolonha a l'edat de 17 ans. Comencèt d'estudiar la filosofia aristoteliana. Quand los sieus parents moriguèron, aguèt d'abandonar los estudis per s'ocupar dels afars de la familha. Tornèt a l'Universitat aprèp dos ans, e venguèt doctor en medecina en 1653.


text:
Manifèst de Cartagena
Lo Manifèst de Cartagena qu'ei un tèxte politic escrivut en 1812 a Cartagena d'Índias (alavetz en Nava Granada, uei Colómbia) peu Libertor veneçolan Simón Bolívar après la caduda de la Purmèra Republica de Veneçuela ; dens aqueth tèxte lo Libertador qu'analisa las encausas de la des.hèita en las bèth atribuir :
- au flaquèr politic federau e a la tolerància deus patriòtas davant la determinacion shens pietat deus espanhòus.
- a la manca de pragmatisme deus patriòtas : [...] qu'avèm avuts filosòfs com capdaus ; filantròpia per legislacion, dialectica en lòc de tacticas, e sofistas en lòc de sordats.
- au terratrem qui segotí Caracas en 1812 e l'actitud de la Glèisa Catolica.
Bolívar que remandava sustot que Nava Granada s'emparesse e s'instruesse d'aqueths errors e qu'ajudasse Veneçuela a se tornar liberar entà non pas pérder au son torn la soa libertat.


text:
Seyssuel
Nom desconegut en arpitan (Seyssuel en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Géolocalisation ViennAgglo,Seyssuel.png|thumb|left|
██ Seyssuel
██ Viena
██ ViennAgglo
██ Unas autras municipalitats del Isère
]]
La municipalitat a situat al nòrd-oèst del departament del Isère, immediatament al nòrd de la vila de Viena (Isère). La municipalitat surplombe çò Rhône #que ne constituissi lo marge esquèrre (Siás). Seyssuel S'estend sus unitat|9.8|km|2}} e a environat per las municipalitats de Caça-sus-Rhône, Communay e Chuzelles. Lo vilatge a situat a unitat|4|km}} al Nòrd-Oèst de Viena, la mai granda vila a proximitat. La municipalitat de Seyssuel se situa al Nòrd-Oèst del departament del Isère, depen del Costat de Viena-Nòrd. En beneficiant d'un accès privilegiat, Seyssuel a connectat : al Sud, a Viena, per la RN7 e la RD4; al Nòrd, a Lion, pels autoroutes A7, A46 e per la RN7. Seyssuel A traversat per de multiplas sentiers pédestres #que donan l'escasença de descobrir e d'admirar las riquesas naturalas de la siá fauna e de la siá flore : los boisements an constituit essencialament de feuillus (roures, châtaigniers, frênes, acacias) e, malgrat l'avançada de l'urbanizacion, lo territòri de Seyssuel ofrís encara un biotope favorable per desparièrs gibiers : perdiu, de faisans, lèbes o encara chevreuils e senglars en lo vallon del Gorneton e los coteaux limitrophes. De mai, qualques endroits surplombent lo Rhône, #çò qu'ofrís una vista panoramique de las alentours.
La commune est situé au nord-ouest du département de l'Isère, immédiatement au nord de la ville de Vienne (Isère). La commune surplombe le Rhône dont elle constitue la rive gauche (Est). Seyssuel s'étend sur 9,8 km2 et est entourée par les communes de Chasse-sur-Rhône, Communay et Chuzelles. Le village est situé à 4 km au Nord-Ouest de Vienne, la plus grande ville à proximité. La commune de Seyssuel se situe au Nord-Ouest du département de l'Isère, elle dépend du Canton de Vienne-Nord. Bénéficiant d’un accès privilégié, Seyssuel est reliée : au Sud, à Vienne, par la RN7 et la RD4; au Nord, à Lyon, par les autoroutes A7, A46 et par la RN7. Seyssuel est traversée par de multiples sentiers pédestres qui donnent l’occasion de découvrir et d’admirer les richesses naturelles de sa faune et de sa flore : les boisements sont constitués essentiellement de feuillus (chênes, châtaigniers, frênes, acacias) et, malgré la progression de l’urbanisation, le territoire de Seyssuel offre encore un biotope favorable pour différents gibiers : perdrix, faisans, lièvres ou encore chevreuils et sangliers dans le vallon du Gorneton et les coteaux limitrophes. De plus, certains endroits surplombent le Rhône, ce qui offre une vue panoramique des alentours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se l'empèri romain a daissat traces : una stèle funéraire, dos autars, una via romaine (lo Compendium #que connectava Viena a Lion), dels tròces de vasos e dels tuiles, aquel son sustot las ruïnes encara imponents del vièlh castèl trucat encara castèl dels Archevêques, en dominant lo Rhône, #que retenon l'atencion del visitant. Qualques investigacions archéologiques aurián permeses d'establir que la part primitive del castèl (lo donjon e la siá camisa) figurariá entre la mai anciana d'aquel tipe en la region.
Lo « Castrum » a citat en tèxtes del començament de la Modèl:S- coma apertenenta a la glèisa de Viena, suzeraine alavetz de la familha « de Seyssuel ». Demorarà jos l' autoritat de las Archevêques de Viena, aital coma los territòris environnants #que constituissián lo mandatement de Seyssuel, fins a la Revolucion. Saccagé E cremat partiellement al començament de la Modèl:S-, met totjorn als investigadors lo problèma de la determinacion de la data de lo sieu abandon.
Jos l'Ancian Regim, los abitants del mandatement #que formavan una sola comunitat, dépendaient ne fa de dos senhors : aquel de Caça e la Archevêque Comte de Viena. A l'esperital, una duplica appartenance egalament : la parròquia St-Martin per Caça, aquela de La nòstra-Madama de Cuey per Seyssuel.
En 1790, los dos châtellenies #constituir la Municipalitat de Seyssuel #que se #trucar Seyssuel e Caça a partir de 1801 e #que la Abbé Pessonneaux, autor presomptiu del « couplet dels mainats » de la Marseillaise, #èsser brièvement lo Cònsol. Mas progressivament Chassères e Seyssuellois se #orientar cap a l'autonomia (glèisa, escòla...) E en 1853 #intervenir la creacion de doas municipalitats desparièras, ne Caça #que se #virar pauc après cap a l'indústria amb los sieus anautits-foguets e Seyssuel #que #gardar la siá vocacion purament agricòla tot a la longitud de la Modèl:S-.
Es la fin de la Modèl:S- e sustot lo Modèl:XXe #qu'aportaràn de cambiaments importants en l'economia e la physionomie de la Municipalitat de Seyssuel :
Abandon de la vinha al continuament del phylloxéra e diversification de las culturas (maraîchage, arboriculture, pépinières e polyculture amb ramaderia de bovins), Aparicion d'un sector terciari orientat cap a establiments de salut (sanatorium inaugurat l'an 1923 – uèi barrat – e un ostal de Accueil Especializada de quaranta lièchs), Implantacion de dos grands establiments escolars : un Licèu Agricòla l'an 1962 e un Collègi d'ensenhament General l'an 1972, Fin finala, en lo marc del District Urban de Viena, creacion e desvolopament d'una zòna industriala importanta la longitud del Rhône.
Si l’empire romain a laissé des traces : une stèle funéraire, deux autels, une voie romaine (le Compendium qui reliait Vienne à Lyon), des morceaux de vases et des tuiles, ce sont surtout les ruines encore imposantes du vieux château appelé encore château des Archevêques, dominant le Rhône, qui retiennent l’attention du visiteur. Des recherches archéologiques auraient permis d’établir que la partie primitive du château (le donjon et sa chemise) figurerait parmi la plus ancienne de ce type dans la région.
Le « Castrum » est cité dans des textes du début du Modèl:S- comme appartenant à l’Église de Vienne, suzeraine alors de la famille « de Seyssuel ». Il demeurera sous l’autorité des Archevêques de Vienne, ainsi que les territoires environnants qui constituaient le mandatement de Seyssuel, jusqu’à la Révolution. Saccagé et brûlé partiellement au début du Modèl:S-, il pose toujours aux chercheurs le problème de la détermination de la date de son abandon.
Sous l’Ancien Régime, les habitants du mandatement qui formaient une seule communauté, dépendaient en fait de deux seigneurs : celui de Chasse et l’Archevêque Comte de Vienne. Au spirituel, une double appartenance également : la paroisse St-Martin pour Chasse, celle de Notre-Dame de Cuey pour Seyssuel.
En 1790, les deux châtellenies constituèrent la Commune de Seyssuel qui s’appela Seyssuel et Chasse à partir de 1801 et dont l’Abbé Pessonneaux, auteur présumé du « couplet des enfants » de la Marseillaise, fut brièvement le Maire. Mais progressivement Chassères et Seyssuellois s’orientèrent vers l’autonomie (église, école...) et en 1853 intervint la création de deux communes distinctes, Chasse qui se tourna peu après vers l’industrie avec ses hauts-fourneaux et Seyssuel qui garda sa vocation purement agricole tout au long du Modèl:S-.
C’est la fin du Modèl:S- et surtout le Modèl:XXe qui allaient apporter des changements importants dans l’économie et la physionomie de la Commune de Seyssuel :
Abandon de la vigne à la suite du phylloxéra et diversification des cultures (maraîchage, arboriculture, pépinières et polyculture avec élevage de bovins), Apparition d’un secteur tertiaire orienté vers des établissements de santé (sanatorium inauguré en 1923 – aujourd’hui fermé – et une maison d’Accueil Spécialisée de quarante lits), Implantation de deux grands établissements scolaires : un Lycée Agricole en 1962 et un Collège d’Enseignement Général en 1972, Enfin, dans le cadre du District Urbain de Vienne, création et développement d’une zone industrielle importante le long du Rhône.


text:
1975
Aquesta pagina concernís l'an 1975 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- 24 de febrièr - Decès de Joan Bodon, l'autor occitan mai conegut.
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Mòrt de Francisco Franco lo 20 de novembre que foguèt remplaçat per lo rèi Joan Carles lo 22.
Mond[modificar | modificar la font]
- 30 d'abril - fin de la Guèrra de Vietnam, amb la presa de Saigon e la rendicion del Vietnam del Sud.
- 25 de junh - independéncia de Moçambic.
- 5 de julhet - independéncia de las illas del Cap Verd.
- 12 de julhet - independéncia de São Tomé e Príncipe.
- 16 de setembre - independéncia de Papoa-Nòva Guinèa.
- 25 de novembre - independéncia de Surinam.
- 28 de novembre - Timòr Èst sa independéncia de Portugal.
- 7 de decembre - invasion de Timòr Èst per Indonesia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de l'atteratge de la sonda Viking 1 de la NASA sus Mart. Fins a 1980, la mission (una sonda orbitala e una capsula destinada a l'atteratge) permetèt de fotografiar la planeta e d'i realizar divèrsei mesuras, especialament sus la composicion atmosferica e geologica.
Energia[modificar | modificar la font]
Comercializacion de la premiera pila de liti. Tres còps pus competitiva que leis autrei modèls de pila dau periòde, trobèt rapidament d'aplicacions de tecnologia auta.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 4 de febrièr - Natalie Imbruglia, actritz e cantaira australiana
- 22 de febrièr - Drew Barrymore, actritz americana
- 15 de març - Eva Longoria, actritz americana
- 7 d'abril - Victoria Beckham, cantaira anglesa (Spice Girls) e esposa del jogaire de fotbòl David Beckham
- 30 d'abril - Liberto Rabal, actor e realizator espanhòl
- 2 de mai – David Beckham, jogaire anglés de fotbòl
- 8 de mai - Enrique Iglesias, cantaire espanhòl
- 4 de junh - Angelina Jolie, actritz americana
- 10 de mai - Hélio Castroneves, pilòt brasilièr d'automobilas
- 30 de junh - Ralf Schumacher, pilòt alemand de Formula 1
- 28 de julhet - Leonor Watling, cantaira espanhòla
- 30 de setembre - Marion Cotillard, actritz francesa
- 5 d'octobre - Kate Winslet, actritz britanica
- 26 de decembre - Marcelo Ríos, jogaire de tennis chilen
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 8 de febrièr - Robert Robinson, quimista britanic, Prèmi Nobel (n. 1886)
- 19 de febrièr – Luigi Dallapiccola, compositor italian (n. 1904)
- 24 de febrièr - Joan Bodon, autor occitan (n.1920)
- 3 de març - Ivo Andrić, escrivan iogoslavian, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1892)
- 12 d'abril - Josephine Baker, dançaira e cantaira americana (n. 1906)
- 13 d'abril - N'Garta Tombalbaye, president de Chad (n. 1918)
- 21 d'abril - Ranieri Mazzilli, president de Brasil (n.1910)
- 5 de mai - Moe Howard, actor american de comèdia (n.1897)
- 3 de junh - Eisaku Sato, primièr ministre japonés e Prèmi Nobel de la Patz (n.1901)
- 27 d'agost - Haile Selassie, emperaire d'Etiopia (n.1892)
- 29 d'agost - Eamon de Valera, president d'Irlanda (n.1892)
- 10 de setembre - George Paget Thomson, fisician britanic, Prèmi Nobel (n. 1892)
- 20 de setembre - Saint-John Perse, escrivan francés, Prèmi Nobel (n. 1887)
- 30 d'octobre - Gustav Hertz, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1887)
- 2 de novembre - Pier Paolo Pasolini, director de cinèma italian (n.1922)
- 20 de novembre - Francisco Franco, dictator d'Espanha (n.1892)
- 28 de novembre - Érico Veríssimo, escrivan regionalista e modernista brasilièr (n.1905)
- 4 de decembre - Hannah Arendt, sociològa e filosòfa alemanda (n. 1906)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Aage Niels Bohr, Ben Roy Mottelson, James Rainwater
- Prèmi Nobel de Quimia : John Cornforth, Vladimir Prelog
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard M. Temin
- Prèmi Nobel de Literatura : Eugenio Montale
- Prèmi Nobel de la Patz : Andrei Sakharov
- Prèmi Nobel d'Economia : Leonid Vitaliyevich Kantorovich, Tjalling C. Koopmans


text:
Premier principi de la termodinamica
Lo premier principi de la termodinamica es una lèi fondamentala de la termodinamica. Foguèt formulat per lo premier còp per Rudolf Clausius (1822-1888)[1]. Es una version termodinamica de la conservacion de l'energia que son enonciat es : « Dins lo corrent d'una transformacion quina que siegue d'un sistèma sarrat, la variacion de son energia es egala a la quantitat d'energia escambiada ambé lo mitan exterior, sota forma d'energia termica o sota forma de trabalh ».
Se pòu tradurre ambé la relacion seguenta :
- es la variacion d'energia totala.
- es la variacion d'energia intèrna.
- es la variacion d'energia cinetica a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es la variacion d'energia potenciala a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es lo trabalh cambiat ambé lo mitan exterior.
- es la quantitat d'energia cambiada per transferiment termic.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (de) R. Clausius, Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen, Annalen der Physik und Chemie (Poggendorff, Leipzig, 1850), 155 (3): 368-394.


text:
-665
Aquesta pagina concernís l'an -665 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Sostengut per lei Medes, leis Elamitas decidiguèron d'aprofichar una revòuta de la region d'Akkad per atacar leis Assirians. Aquò marquèt lo començament d'una guèrra lònga que s'acabèt en 655 avC.