text:
Joan Francés de La Peirosa
Joan Francés de la Peirosa (Jean François de Galaup, comte de La Pérouse en francés) (lo 23 d'agost de 1741 -1788 ?), nascut en Albigés al castelet del Ga a doas lègas d'Albi, foguèt un oficièr de marina e un explorador. L'expedicion maritima a l'entorn del mond, que comandèt, desapareguèt còrses e bens a Vanikoro, illas Salamon, en 1788.
Balhèt lo seu nom a un luòc de la banlèga de Sydney prèp d'ont abordèt en 1788 (La Perouse).
Somari
- 1 Biografia
- 2 Recèrca de las traças de l'expedicion
- 3 Centenari de la mòrt de La Peirosa
- 4 Òbras de La Peirosa
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Vesètz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Origina[modificar | modificar la font]
Joan Francés de Galaup, eissit d'una familha albigesa que sa noblesa remonta a 1558, dintrèt als Gardes-marine a 15 ans, lo 19 de novembre de 1756, apondèt al seu lo nom de La Peirosa, aquel d'una tèrra recebuda de son paire. Foguèt encoratjat per un de sos parents, lo marqués Clamenç de Tafanèl de la Jonquièra. Pendent sos estudis a Brèst, s'engatgèt a l'edat de 17 ans dins los conflictes maritims de la Guèrra de Sèt Ans contra la Grand Bretanha al larg de l'America del Nòrd, en particular a Tèrra Nòva e sus Sant Laurenç amb son cosin Clément puèi amb lo cavalièr de Ternay, que vendrà lo seu vertadièr tutor.
La Marina[modificar | modificar la font]
A 15 ans, dintrèt dins la marina. A 18 ans, foguèt ferit e presonièr pendent la batalha dels Cardinals, prèp de Quiberon, entre lo marescal Hubert de Brienne de Conflans e l'amiral Edward Hawke. En setembre de 1763, Bidé de Chézac prenguèt amb el qualques gardas de la marina, entre los quals La Peirosa, per menar de Lorient a Brèst lo vaissèl nòu Les Six Corps
Foguèt encargat de dos viatges a las Índias coma comandant de la Seine. A l'illa de França, encontrèt la seuna futura femna, Eléonore Broudou, filha d'un armador nantés, devengut administrator de la marina.
Entremièg catòrze ans de patz, de 1764 a 1778, naviguèt dins l'Atlantic e dins l'ocean Indian, primièr en qualitat de simple oficièr, puèi coma comandant de mai d'una nau del rei.
La Guèrra d'Independéncia Americana[modificar | modificar la font]
Dintrat en França en 1777, foguèt nomenat lòctenent de vaissèl e obtenguèt la crotz de Sant Loís pr'amor que salvèt Mahé dels assaliors indians.
A la represa de las ostilitats (en 1778), recebèt lo comandament de la fregata l'Amazone, e se distinguèt dins l'escadra del comte d'Estanh per la presa d'una fregata britanica, l'Ariel.
Participèt dempuèi a la Guèrra d'Independéncia dels Estats Units d'America e als combats contra los Britanics de las Antilhas fins a Labrador, ont demostrèt sa valor maritima e militara en capturant dos fòrts britanics. En 1779, venguèt francmaçon[1].
La Baia d'Hudson[modificar | modificar la font]
Aquela expedicion faguèt pas dins lo temps una granda sensacion, a causa de son pauc d'importància ; mas desvolopèt los talents de la Peirosa, e lo faguèt conéisser coma oficièr capable de capitar una campanha de descobèrtas. Veniá de percórrer d'encontradas pauc conegudas, aviá agut de subremontar, dins un espaci fòrça restrench, gaireben totes los dangièrs que la navigacion pòt encontrar dins tota l'estenduda del glòbe.
Nomenat capitani de vaissèl a 39 ans, se maridèt religiosament amb Eléonore Broudou en 1783, contra l'avís del paire, e l'installèt as Albi.
L'expedicion[modificar | modificar la font]
Aprèp lo Tractat de París (1783), foguèt causit per lo marqués de Castries, ministre de la Marina e per Loís XVI de França per dirigir una expedicion a l'entorn del mond per completar las descobèrtas de James Cook dins l'ocean Pacific.[2] Aprèp un long viatge fins a Austràlia, l'expedicion maritima desapareguèt còrs e bens a Vanikoro, illas Salamon, en 1788.
En 1844, la vila d'Albi, patria de l'illustre e desfortunat navigador, elevèt una estatua de bronze en omenatge a la Peirosa.
Recèrca de las traças de l'expedicion[modificar | modificar la font]
D'Entrecastèus[modificar | modificar la font]
Una expedicion partiguèt a sa recèrca en setembre de 1791. Dirigida per l'amiral d'Entrecastèus, partiguèt de Brèst lo 28 de setembre amb doas fregatas, La Recherche e L'Espérance. Atenguèt l'illa dels Pins lo 16 de junh de 1792 ; puèi lo 19 de mai de 1793, l'expedicion descobriguèt una illa novèla que d'Entrecastèus bategèt l'illa de La Recèrca. Mas foguèt sus aquela illa (tanben nomenada Vanikoro) que los subrevivents de l'expedicion La Peirosa trobèron refugi. E l'expedicion perseguiguèt sa rota cap a Surabaya sens jamai arribar.
De bruches[modificar | modificar la font]
De temps a autres, de bruches alucavan lusors d'espèr, e una de las declaracions qu'aguèt lo mai de restontiment foguèt aquela que faguèt, en 1793, lo Britanic George Bowen, capitani de la nau l'Albemarle, davant las autoritats de Morlaix. Aquel oficièr pretendèt d'aver vist, dins la nuèch del 30 de decembre de 1791, sus la còsta de la Georgia Austràla, de tròces de vaissèl, de filats de man d'òbra europèa.
D'autres bruches coma aquel se succediguèron gaireben d'annada en annada, mas foguèron tròp pauc fondats per meritar l'atencion.
Dumont d'Urville[modificar | modificar la font]
Enfin, a la fin de 1825, un oficièr britanic espandiguèt dins lo public las particularitats seguentas. Segon un capitani american auriá descobèrt un grop d'illas ben pobladas e entornadas d'estèus, comuniquèt amb eles, e aviá vist entre las lors mans una crotz de Sant Loís e de medalhas coma las de la Peirosa.
D'Urville partiguèt de Tolon le 25 d'abril.
Dumont d'Urville reconeguèt aprèp l'explorator britanic Peter Dillon, dins l'illa de Vanikoro lo luòc possible del naufragi e de la mòrt de Joan Francés de La Peirosa. Retirèt dels coralhs ancoras, de peirièrs qu'avián apartengut a l'Astrolabe mai totjorn pas de traça de la Boussole.
Peter Dillon[modificar | modificar la font]
En 1826-1827 Peter Dillon descobriguèt las rèstas del naufragi Vanikoro, Illas Santa Cruz (Illas Salamon), al nòrd de Vanuatu. Descobriguèt la campana de l'Astrolabe (la segonda nau comandada per Fleuriot de Langle) e peirièrs de bronze conservats pels abitants. Mas de la Boussole pas gaire de traça. Aprenguèt sus l'illa de Vanikoro « coma doas grandas naus s'encalèron per una nuèch de granda tempèsta : una auriá enfonzat, l'autra se seriá encalada e los subrevivents aurián pogut demorar sus un ponch de Vanikoro, nomenat Paiou. Cinc o sièis meses aprèp, de subrevivents serián tornats a bòrd d'un pichon batèl fabricat amb los tròces del grand. D'unes demorèron a Vanikoro, se mesclaràn pus tard als afrontaments dels indigènas. Lo darrièr dels subrevivents seriá mòrt pauc abans la venguda de Peter Dillon. »
Dins las annadas seguentas, dos autres exploradors franceses passèron per Vanikoro : Legoarant de Tromelin trobèt las ancoras e los canons que son depausats, dempuèi 1884, al pè del monument de La Peirosa as Albi.
Centenari de la mòrt de La Peirosa[modificar | modificar la font]
Las annadas 1960[modificar | modificar la font]
En junh de 1962, un cabussaire neozelandés fixat a Pòrt Vila acompanhèt Pierre Anthonioz dins son expedicion. Reece Dicombe prospectèt l'estèu a l'entorn del jaciment de l'Astrolabe e localizèt rapidament, per 15 mètres de fons, de formas d'ancoras e de canons preses dins lo coralh. Remontèt un salmon de plomb que pensa èsser de La Boussole.
En 1964, Reece Discombe tornèt e remontèt peirièrs, una carrèla de bronze e d'autres objèctes qu'una partida es expausada al Musèu d'Albi.
Las recèrcas de l'associacion Salamon[modificar | modificar la font]
L'Associacion Salomon es estada creada per levar lo mistèri sus la fin tragica de l'expedicion de La Peirosa. I aguèt sièis campanhas d'escavament: 1981, 1986, 1990, 2003 e 2005.
- 1981
Tres cents pèças sortiguèron de las aigas: de vaissèla, de moneda mas se sap pas se provenon de la Boussole o de l'Astrolabe.
- 1986
Identificacion de las doas epavas. L'Astrolabe s'encalèt sus un ròc prèp de la Boussole que s'esquincèt sus los estèus de Vanikoro.
- 1990
D'arqueològs temptèron de trobar a tèrra las traças d'un campament francés. Mas sens succès.
- 1999 e la mediatizacion
Campanha filmada per France 3 per l'emission Thalassa Le mystère de Vanikoro (lo 12 de genièr de 2001. Jean-Christophe Galipaud, arqueològ de l'IRD trobèt de pròvas de l'existéncia d'un camp dels subrevivents a tèrra sus la riba drecha del riu Lauwrence. En mar, se remontèt d'objèctes nombroses.
- 2003
Descobèrta de l'esqueleta d'un companhon de La Peirosa.
- 2005
Descobèrta d'un sextant portant lo nom del fabricant «Mercier»; aquò confirma amb d'autres elements que lo comte de La Peirosa aviá naufragat en lo site de « La Faille » e aviá pas abordat dins l'illa...
- 2008
Expedicion entre lo 15 de setembre e lo 15 d'octobre.
Naus de La Peirosa[modificar | modificar la font]
Òbras de La Peirosa[modificar | modificar la font]
- Jean-François de La Pérouse, Voyage autour du monde sur l’Astrolabe et la Boussole, Paris : La Découverte / Poche, 2005. (ISBN 2-70712-782-5)
- (en) Voyage Round the World; Performed in the Years 1785, 1786, 1787, and 1788, by the Boussole and Astrolabe chapitres VI à XII - Volume 2 chapitre XVI
- Carte D'Une Partie Du Grand Océan à l'E et S.E. de la Nouvelle Guinée pour l'intelligence du Voyage de la Frégate Espagnole la Princesa commandée par D. Francisco Antonio Maurelle en 1781 Paris 1789
- Carte du Grand Océan ou Mer du Sud dressée pour la relation du voyage de decouvertes faites par les frégates françaises la Boussole et l'Astrolabe dans les années 1785, 86, 87 et 88
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Franc-maçons célèbres.
- ↑ Robert J. King, "William Bolts and the Austrian Origins of the Lapérouse Expedition", Terrae Incognitae, vol.40, 2008, pp.1-28.
Vesètz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sa généalogie sur le site geneanet samlap
- Le nouveau site de l'association Lapérouse Albi-France
- Détails sur l'expédition et l'équipage
- Site des amis du musée Lapérouse
- Maouna, 11 décembre 1787, la mort de Robert de Lamanon
- Opération Lapérouse 2005
- Opération Vanikoro 2008 - Blog d'actualités sur le navigateur Lapérouse


c: text/html

text:
Juan Gregorio de Las Heras
Juan Gregorio de Las Heras (Buenos Aires, l'11 de julhet de 1780 - Santiago de Chile, heurèr de 1866), que ho un militar argentin qui gavidè ua colomna de l'Armada deus Andes e, atau, que trauquè los Andes entà liberar Chile durant las Guèrras d'Independéncia argentina e de Chile. Après la campanha de Chile, que participè a la liberacion de Peró (en particular que liurè las batalhas de Chacabuco, Talcahuano e Maipú.
Après, que ho tanben governador de la Província de Buenos Aires.
Abans la Guèrra d'Independéncia, que comencè la soa carrièra com comerçant. Durant las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata que pelegè com sargent dens los Usars deu bearnés Joan Martin Pueyrredon
Opausant au regim federau de Juan Manuel de Rosas, que s'exiliè mantuas annada en Chile on e tribalhè entà l'armada d'aqueth país.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Puei l'aeroport. lei pas preissats de cadun, lei gents, lei vielhs, lei pocetas, lo bruch dei talons, dei basquets, dei bòtas, lei ròdas blocadas dei cadièras per endecats dins lei montas-davalas, la femna de la mala tròp pesuga, la mameta perduda, lei femnas veladas que s’entòrnan au país per un radier au reveire au radier avi dau bled, leis olors artificialas dei cafés e dei creissents « en batariá » que fan semblant de sortir dau forn.
divendres, 3 de gener de 2014
Joseta Kroner, sason 1, capitol 13.
Òme-femna, femna-òme – La nuech d’amor sensa amor – La fugida a Marsilha – Lo desguisament mascle - Lo desguisament de Joseta – Lo present d’un despart.
« Fau lo transfomista dins França pregonda, ditz Carles Corteson dins lo ritme d’una cançon telecargada sus son I-Phone 4, lo pèu pegat en arrier per la susor mentre que Joseta li ten son coton e sei cremas. Mon espectacle s’acaba per una imitacion D’Enric Sauvador. Comence en Johny. Tot es comic dins çò que prepause. Mai siáu quauqu’un de tragicament tragic. Mon espectacle s’acaba dins lo sorne ambé la cançon Jardin d’Ivèrn. Puei... negre dins la sala... E desaparèisse. Es mon radier rampèu.»
Dins l’armari dubèrta, Joseta vei forra-borra lei perrucas de M, Dalida, Mylène Farmer, Johny, lo bandanà de Renaud, lei bralhetas de Madonna, la mostacha de Marti, la mostacha de Cabrel, la berreta de Monsur T, la salopèta de Coluche, la rauba en còr de Joseta Kroner.
Ara l’artista, en camisòt marcèu sent lo pròpre e lo sent-bòn.
« Siáu programat dins totei lei salas polivalentas d’Occitània. Conèisse totei lei Formulas Un dau país. Leis ostaus de retirats me demandan fòrça. Ai començat en cò de Michou, a París. Ara acabe solet, a Nimes. Ma solesa, Joseta, l’ai causida. Dins l’incertitud de l’èstre aimat. Ai talament aimat la vida, Joseta. Talament. Qu’ai pas jamai poscut faire una vertadièra causida dins çò que sonatz l’amor ò la vida a dos. Siáu surament nascut tròp tardier per assegurar una tala identitat. Una vida a tres: Òme-femna, femna-òme? Una vida especiala. Fin finala, lei gents son talament solets. Solets. Meme normaus, son solets. Solets. Solets dins l’arma. Solets dins la tèsta. Ansin... Me fau una filosofia : siáu solet ambé leis autres. Mei gents comprenguèron jamai, avans que de morir, perque aquela solesa... Partiguèron sensa saupre mon secret de mau-aimat. La carn e l’arma de cadun m’agradavan tròp per m’endralhar sus lo drech camin. Sarai jamai paire. Sarai jamai maire. E lo bon dieu, ara, per me castigar me leva totei meis envejas. Siága tròp òme, siága tròp femna, a mon atge Dieu me leva tot. Ai perdut lo plàser. Pasmens a vòstra vista... Aier... Dins la veitura... Lo cant dau cigne... Sensa dobte... Ai agut lo ruscle...»
Passa la nuech. Joseta dins la mezzanine. Corteson, en marcèu blanc e en eslip, dins son liech dins l’umide dau membre onte lo freg penetra. Sensa l’isolacion requesida deis ostaus modèrns. Joseta resta pertocada, lo blanc deis uelhs tancats au plafond. Carles, parier, sent leis escaliers de la mezzanine contra sa gauta quora se revira, butat per lei sòbras d’una jornada ritmada per la cafeina dau trabalh, de l’espectacle, dau rescòntre, de la perseguida en veitura.
Subran, leis escaliers de fusta cracinejan. Joseta davala. Pausa son còs nus, dins una pausicion plegada coma un nena. Se rebala plan planet sus lo matelas, coma una serp per faire pas de bruch, s’acoconis, tota plegada, en arrier contra lo ventre generós dau tranformista. L’umide de l’èr fa plaça a la calor dau plumon roge e a carrèus. La femna bota l’aranha de sa man drecha (la mai biassuda per lei jòcs de l’amor) dins lei bralhas de l’artista. Mai ren tòrna. Alòr es mielhs ansin. E quora lo buf de l’un se mescla ambé lo buf de l’autre, es ja finit. Arriba lo matin. Una amistat fòrta òme-femna, femna-òme espelís. Una Amistat de liech partejat sensa identitat definida. Coma de jovents.
Lo lendeman. De matin. Sus lo camin que lei mena dins l’auba freja e negra de decembre. Nimes. Rota d’Arles. Aeropòrt de Marsilha. Lo silènci fa part bela ai paisatges. Joseta coneis la rota de còr. E quora, plan planet, lo jorn s’auborra enfin, lo desèrt de la Crau planta son decòr de oestèrn vueje. Dins un travelling d’autorota.
Carles Corteson rompt lo silenci. França Inter. Istòria de Dieudonné e la quenela, coma vendre sei presents de nové sus Amazon, Françafrica, Holland Bashing. L’amarum dau café fa de repròches a Joseta. L’ansia dei desparts.
Leis paisatges cambian lèu. Lei vendeires de gasolina Totau. Lo pònt ambé Ippotamus, Quick. Lei pins torçuts sus lo costat. L’autorota e son ambient fosc e regde. La paur de mancar l’avion.
Puei l'aeroport. lei pas preissats de cadun, lei gents, lei vielhs, lei pocetas, lo bruch dei talons, dei basquets, dei bòtas, lei ròdas blocadas dei cadièras per endecats dins lei montas-davalas, la femna de la mala tròp pesuga, la mameta perduda, lei femnas veladas que s’entòrnan au país per un radier au reveire au radier avi dau bled, leis olors artificialas dei cafés e dei creissents « en batariá » que fan semblant de sortir dau forn.
Puei l'aeroport. lei pas preissats de cadun, lei gents, lei vielhs, lei pocetas, lo bruch dei talons, dei basquets, dei bòtas, lei ròdas blocadas dei cadièras per endecats dins lei montas-davalas, la femna de la mala tròp pesuga, la mameta perduda, lei femnas veladas que s’entòrnan au país per un radier au reveire au radier avi dau bled, leis olors artificialas dei cafés e dei creissents « en batariá » que fan semblant de sortir dau forn.
Ara, dins l’escorreguda d'un cagador per femnas, Joseta pausa sei faus cius espès de mascle, la perruca bruna e corteta de dròlle que Carles li dona per la protegir. Dins lo mirau bèu, sembla a la fotografia de l’ID de Carles. Ven son sosia. Una badaira agacha aquel omet sortir d'aquest endrech reservat.
Lei dos bessons cercan lei pòrtas, l’actritz seguís la pichòta mala arange dau tranformista. Au MP2, l’envòu per lo Ryanair. Dins una mena de garatge glaçat. Lei gents son pegats leis uns deis autres. N’i a que resquilhan. Lei familhas an crenta de se desseparar dins l’avion. Dins lei Low-Cost lei plaças son pas numerotadas. Es una coa sola per totei lei vòus, totei lei destinacions. Lei gents registran sei bagatges sur l’Internet. E lo personau de Ryanair a pas la classa d’Air França. Son de robòts rendables.
-Se laissam aquí Joseta, ditz Corteson. Vaquí lei bilhetas per mon apartament per Porto. Trobaràs enlai mon amic Artùs que te balharà lei claus de mon ostau. Oblides pas : t’aime Joseta. Siás una artista, t’aime.
Quora se tròba dabans la Natacha dau Ryanair, Joseta leva sei bòtas, sa cencha, la moneda de sei pòcas, la mòstra LIP nòva. E s’avisa de la larguesa de son amic portugués que rescontrèt un jorn. Un jorn per la vida.
13. Homme –femme, femme-homme – La nuit d’amour sans amour – La fuite à Marseille – Le déguisement mâle – Le déguisement de Josette - Le cadeau d’un départ.
« Je suis transformiste dans la France profonde, dit Charles Courteson sur le rythme d’une chanson téléchargée sur son I-Phone 4, les cheveux collés en arrière par la sueur tandis que Josette lui tend son coton et ses crèmes. Mon spectacle s’achève par une imitation d’Henri Salvador. Je commence en Johnny. Tout ce que je propose est comique. Mais je suis quelqu’un de tragiquement tragique. Mon spectacle s’achève dans l’obscurité avec la chanson Jardin d’Hiver. Puis… noir dans la salle… Et je disparaîs. C’est mon dernier rappel. »
Dans l’armoire ouverte, Josette voit sens-dessus dessous les perruques de M, Dalida, Mylène Farmer, Johnny, le bandana de Renaud, les culottes de Madonna, la moustache de Marti, la moustache de Cabrel, la casquette de Moussu T, la salopette de Coluche, la robe en cœur de Josette Kroner.
Maintenant l’artiste, en Marcel sent le propre et le sent-bon.
« Je suis programmé dans toutes les salles polyvalentes d’Occitanie. Je connais tous les Formules Un du pays. Les maisons de retraite me demandent beaucoup. J’ai commencé chez Michou, à Paris. Maintenant je finis seul, à Nîmes. Ma solitude, ma solitude, je l’ai choisie. Dans l’incertitude de l’être aimé. J’ai tellement aimé la vie, Josette. Tellement. Que je n’ai jamais pu faire un choix dans ce que vous appelez l’amour ou la vie à deux. Je suis sûrement né trop tôt pour assurer une telle identité. Une vie à trois : homme femme, femme homme ? Une vie spéciale. Finalement les gens sont tellement seuls. Seuls. Même normaux ils sont seuls. Seuls. Seuls dans l’âme. Seuls dans la tête. Ainsi… Je me fais une philosophie : je suis seul avec les autres… Mes parents n’ont jamais compris, avant de partir, le pourquoi de cette solitude… Ils sont partis sans connaître mon secret de mal-aimé. La chair et l’âme de chacun me plaisaient trop pour m’orienter sur le droit chemin. Je ne serai jamais père. Je ne serai jamais mère. Et le bon dieu, maintenant, pour me punir, m’enlève tous les désirs. Soit trop homme, soit trop femme, à mon âge. Dieu me vole tout. J’ai perdu le plaisir. Cependant lorsque je vous ai vue… Hier… Dans la voiture… Le chant du cygne… Sans soute… J’ai eu très faim… »
Passe la nuit. Josette dans la mezzanine. Courteson, en Marcel blanc et slip kangourou, dans son lit, dans l’humidité de la pièce où le froid pénètre. Sans l’isolation requise des habitations modernes. Josette reste touchée, le blanc des yeux fixé au plafond. Charles, également, sent l’escalier de la mezzanine contre sa joue quand il se retourne, poussé par les restes d’une journée rythmée par la caféine du travail, du spectacle, de la rencontre, de la poursuite en voiture.
Soudain, l’escalier en bois craque. Josette descend. Elle pose son corps nu, dans une position fœtale. Elle se traine doucement sur le matelas, comme un serpent pour ne pas faire de bruit, elle se recroqueville, toute pliée, en arrière contre le ventre généreux du tranformiste. L’air humide fait place à la chaleur de la couette rouge à carreaux. La femme pousse l’araignée de sa main droite dans les pantalons de l’artiste. Mais rien ne revient. Alors c’est mieux ainsi. Et quand le souffle de l’un se mêle avec le souffle de l’autre, c’est déjà fini. Arrive le matin. Une amitié forte homme-femme, femme-homme nait. Une amitié de lit partagé sans identité définie. Comme des adolescents.
Le lendemain. Au petit matin. Sur le chemin qui les conduit dans l’aube fraiche et noire de décembre. Nîmes. Route d’Arles. Aéroport de Marseille. Le silence fait part belle aux paysages. Josette connaît la route par cœur. Quand, doucement, le jour se lève enfin, le désert de la Crau plante son décor de western vide. Dans un travelling d’autoroute.
Charles Courteson rompt le silence. France Inter. Histoire de Dieudonné et la quenelle, comment vendre ses présents de noël sur Amazone, Françafrique, Holland bashing. L’amertume du café fait des reproches à Josette. L’angoisse des départs.
Les paysages changent vite. Les vendeurs d’essence Total. Le pont avec Hippopotamus, Quick. Les pins tordus sur le côté. L’autoroute et son ambiance obscure et sévère. La peur de manquer l’avion.
Puis l’aéroport. Les pas pressés de chacun, les gens, les vieux, les poussettes, le bruit des talons, des baskets, des bottes, les roues bloquées des fauteuils pour handicapés dans les ascenseurs, la femme à la valise trop lourde, la grand-mère perdue, les femmes voilées qui retournent au pays pour un dernier au revoir au bled, les odeurs artificielles des cafés et des croissants « en batterie » qui font semblant de sortir du four.
Maintenant, dans l’obscurité d’un chiotte pour femmes, Josette pose ses faux cils épais de mâle, la perruque brune et courte de garçon que Charles lui donne pour la protéger. Dans le grand miroir, elle ressemble à la photographie de l’ID de Charles. Elle devient son sosie. Une passante regarde ce petit homme sortir de l’endroit réservé.
Les deux jumeaux cherchent les portes, l’actrice suit la petite male orange du transformiste. Au MP2, l’envol pour le Ryanair. Dans une sorte de garage glacé. Les gens sont collés les uns contre les autres. Il y en a qui se faufilent. Les familles ont peur de se séparer dans l’avion. Dans les Low-Cost les places ne sont pas numérotées. Une queue unique pour tous les vols, toutes les destinations. Les gens enregistrent leurs bagages sur internet. Et le personnel de Ryanair n’a pas la classe d’Air France. Ce sont des robots rentables.
-On se quitte ici Josette, dit Courteson. Voilà les billets pour l’appartement à Porto. Tu trouveras là-bas mon ami Arthur qui te donnera les clés. N’oublie pas : je t’aime Josette. Tu es une artiste, je t’aime.
Quand elle se trouve devant la Natacha du Ryanair, Josette ôte ses bottes, sa ceinture, la monnaie de ses poches, la montre LIP neuve pour mettre tout dans une caisse en plastique qui passe au scanner. Et elle prend conscience de la générosité de son ami portugais qu’elle a rencontré un jour. Un jour pour la vie.
Joseta Kroner, sason 1, capitol 12.
Fin de la corsa perseguida – L’apartament nimesenc – Lo caratge vertadier d’Enric Sauvador.
Lo lop dau leberon, lo Rick Leo, sona lo parèu ambé seis apèus de lume puei, après un viratge, copat drech per lo dessenh de la montanha que trenca la rota... desapareis !
-Ma maire mon dieu ! S’espanta Joseta, lo vese pas plus dins lo retrò !
-Sariá-ti tombat dins lo vuege ?
E contunhan lo viatge cap a Nimes. Silenciós. De punts d’interrogacion sus la tèsta.
En fach, Rick Leo es restat en arrier. Arrestat per lei condes en motobileta, espantats per la velocitat de son carri dins lo radar. L’arrestan. La corsa perseguida es acabada per èu !
Après l’etilotèst e quauqueis autografs signats ai condés lei mai cultivats, Rick Leo saup ja coma se venjarà.
Dins la carriera Generau Perrier onte resta l’òme de blanc, l’immòble ausmanian sembla a un decòr de tiatre. Lei faciadas minçorletas coma de carton pasta fan coma un aganta-l’uelh : en reliu sus lo davant, platas en arrier. Au dedins, lei cortinas rojas dei fenèstras afortisson lo roge dei tometas au sòu. Tablèus roges de corridà. Dessenhs d’Edith Pons, discs de Pépé Linarés, Nimes es un país ambé sei personatges. Defòra lei nauts-parlaires comerciaus dau centre vila braman de cançons de Christmas en american que te balhan lo raca-vòmi. Joseta dormirà dins la mezzanine quora Carles Corteson (es lo nom d’Enric Sauvador) roncarà dins son liech doas plaças.
Abans de s'empalhar... Lo vaquí davant son mirau. Amb un coton se leva lo fonds de tencha marronàs que li fa la pèu maurela. L’òme, pron efeminat se cònta a Joseta...
12. Fin de la course poursuite – L’appartement nîmois – Le vrai visage d’Henri Salvador.
Rick Léo, le loup du Lubéron, appelle le duo de ses appels de phare, après un virage, coupé droit pas le dessin de la montagne qui tranche la route, il disparaît.
-Oh ! Mon dieu ! S’étonne Josette, je ne le vois plus dans le rétro !
-Serait-il tombé dans le vide ?
Et ils continuent le voyage vers Nîmes. Silencieux. Des points d’interrogation sur la tête.
En fait, Rick Léo est resté derrière. Arrêté par les condés en mobylette, énervés par la vitesse de sa voiture dans le radar. Ils l’arrêtent. La course poursuite s’achève ici pour lui !
Après l’éthylotest et quelques autographes signés aux poulets les plus cultivés, Rick Léo sait déjà comment il se vengera.
Dans la rue Général Perrier où habite l’homme en blanc, l’immeuble haussmannien ressemble à un décor de théâtre. Les façades minces comme du carton font comme un trompe-l’œil : en relief sur le devant, plates en arrière. A l’intérieur, les rideaux rouges des fenêtres renforcent le rouge des tomettes par terre. Tableaux rouges de corrida. Dessins d’Edith Pons, disques de Pépé Linarés, Nîmes est un pays avec ses personnages. L’ensemble de la pièce est un musée, un mausolée consacré à nos plus grandes stars de variété. Dehors, les hauts parleurs de la cité chantent des chansons de Christmas en américain qui te donnent envie de vomir. Josette dormira dans la mezzanine quand Charles Courteson (c’est le nom d’Henri Salvador) ronflera dans son lit matrimonial.
Avant de se coucher… Le voilà devant son miroir. Il enlève son fond de teint marron qui lui fait la peau brune. L’homme, assez efféminé, se raconte à Josette…
dimecres, 1 de gener de 2014
Bòna annada
Tam, Bru e Joseta Kroner vos sovetan una annada polida. Mesclada de viatges, d'aventuras de totei menas. Per la vida que rebombís a cada minuta!
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
-
Avèm mes los uòusPar Lo mèstre dans L'alimentacion dels poletons le 25 Janvier 2013 à 22:03
Dimars, avèm mes los uòus dins lo covador.
Cadun son torn, cal gaitar se i a d’aiga, cal virar los uòus e cal gaitar se fa un pauc mai de 37 degrés.
Avèm aprés que lo primièr jorn, i aviá dins la cauquilha : lo blanc, lo jaune, las chalazas e la bofiga d’aire.
Dins lo jaune, i a lo grelh qu’es lo futur poleton.
Tèxt escrit per Alix e Clara.
Legit e dit per Ridhoyi, Yanis, Alix, Cléa, Clara e Constance.
-
CommentairesAucun commentaire pour le moment
Suivre le flux RSS des commentaires
Ajouter un commentaire


text:
SPIP a de besonh (en mai d’un compte web, aquò solid) de PHP3 o 4, e d’una basa de donadas MySQL. Veire la pagina «Installar SPIP» per mai de detalhs.
E aquò marcha en cò de totes los albergadors que prepausan aqueles logiacials ? Quines albergadors avètz ja ensajats ?
Aquò marcharà pas obligatòriament en cò de totes los albergadors, pr’amor que d’unes prepausan una configuracion fòrça limitada (per exemple, obligan de crear manualament las taulas MySQL).
Alestissèm pauc a chapauc una tièra dels albergadors qu’acceptan SPIP. Consultatz aquela pagina per mai d’informacions.


text:
Ourouër
Ourouër es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Oratorium (Paraula latina #que significa luòc de prec) l'an 1263, lo sieu nom a de contunh evolucionat jos l' influéncia de la lenga de oil. Ourouër, I aguèt estrossejat en lo moment de la disputa dintre Armagnacs e Bourguignons pendent la guèrra de #Cent Ans.
Oratorium (mot latin qui signifie lieu de prière) en 1263, son nom a ensuite évolué sous l'influence de la langue d'oil. Ourouër, fut ravagé lors de la querelle entre Armagnacs et Bourguignons durant la guerre de Cent Ans.


text:
Comprenhac (Nauta Vinhana)
Comprenhac (oficialament en francés Compreignac) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, Comprenhac ven del nom d'òme gallés Comprinnus, emb lo sufixe -iacum[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquò èra parròfia granda eiada fa, vila estapa e de garnison abans la Revolucion Francesa. L'estrada de París passava lo vilatge fins al començament del sègle XVIII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Gleisa fortificada dedicada a Sent Eutròpi; bona font de Sent Eutròpi a La Monge; rochas de las fadas; peira dita "Lo fautuelh dau jutge"; restas fòrça discretas mas plan presentas de las minièras d'uranium de la Cogema (ara Areva).
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
De França en Catalonha
Que jamei los mens uelhs n'an vist
tan gentilha persona
Afaiçonada de son còs
Estreta de cintura
Qu'a los uelhons com l'esparvèr
la boca de mesura
(Tradicionau gascon)
Tà expressar la suspresa, l’admiracion, la perplexitat, ua emocion o simplament tà pontuar ua frasa, lo gascon (biarnés e bigordans, essenciaument) que s’exclama : Diu me dau ! Aqueste gasconisme que’s pòt enténer com: "a Diu me dau !" (o sia: a Diu be'm balhi!; en catalan : a Déu em dono !), significacion enqüèra mei explicita en la varianta: Au gran Diu me dau! En fèit, aquesta exclamacion Diu me dau! que deriva de l'arneguet medievau : Diu me damn ! Que n'ei ua version "soft", criptica, mei decenta, mensh reprehensibla e mensh arriscada en deishant supausar lo contrari de çò qui significa l'arneguet.
L’emigracion gascona a Catalonha qu’ei un ahar pòc conegut e pòc estudiat.
Los gascons qu'an, en règla generau, deishat traças importantas de la lor preséncia en Espanha. Que podem mentàver, per exemple, la calle gascona, en plen còr de la vila d'Oviedo, qui èra com un «ghetto gascon » a l'epòca medievau- d'aulhors aperat el cal com un ghetto judiu, o enqüèra la calle de los gascones en Segovia, egaument lo vilatge castelhan de Gascones supausat fondat per gascons a l'edat miejana o enqüèra la plaza de los gascones en Salamanca... Totun, arren d'aquò en Catalonha, a despieit d'ua immigracion atestada per cronicaires catalans, per l'onomastica catalana e per la tradicion gascona medisha. Perqué? Dilhèu pr'amor de l'afinitat lingüistica qui existiva enter catalans e gascons. Los immigrants gascons que s'assimilavan rapidament a la populacion catalana, shens arressentir la necessitat de s'aplegar en nada arrua particulara.
Olòt, lo caplòc de la Garròcha dens lo piemont sud-pirenenc de la Catalonha orientau, que devó acuélher mei d'un d'aqueths pastors gascons. Los membres de la gran familha olotina Vayreda per exemple, que pòrtan lo nom d'un vilatjòt d'ua comuna montanhòu de Quate Vaths, enter Comenge e Bigòrra, Veireda (Beyrède en francés). D'aqueth vilatjòt deus Pirenèus gascons qu'èra hòrt probablament originari lo fondator deu linhatge olotin deus Vayredas. Lo nom Veireda estant pròpi d'aqueth vilatge, non pensi pas que's posca trobar aulhors, l'origina gascona deu nom Vayreda (la a e la e atònas que son confonudas en catalan orientau) non hè pas gran dobte. Espiatz lo blason deu vilatge de Veireda ací-devath, tot un simbèu, e lo plan de localisacion deu vilatge en la vath d'Aura, un aute simbèu:
Que'm poish aisidament imaginar los gascons a lançar los lors "Diu me dau!" per las plaças catalanas. Que devón èster imitats peus lors vesins o/e peus lors descendents catalans. En mitan catalanofòne, l'interjeccion que s'i prengó ua forma catalana gramaticaument corrècta, foneticament pròishe de l'originau gascon, enqüèra que vueita de sens: Déu n'hi do!
De las tèrras pirenencas, l'expression que podó arribar dinc a Barcelona dab l'exòdi rurau e l'industrializacion.
Atau qu'ei la mia ipotesi tà explicar l'origina de l'expression Déu n'hi do en catalan.
EDIT: A la seguida que i èi copiat un extrèit deu tèxte hornit en ligam per en Pèp en comentari. No'u coneishèvi pas, aqueth tèxte. Qu'indica los gascons, a la fin deu sègle XV e au sègle XVI, qu'èran un pòc pertot en Principat de Catalonha e pas sonque peus Pirenèus. En 1601, la proporcion de "francesos" (a la debuta essenciaument gascons segon aqueth tèxte) que i podèva representar mes de 40 % deus poblants en dauguns endrets. La Glèisa catalana que s'i interessè a l'epòca per duas rasons: 1- dauguns caperans qu'èran "francesos"e, en las parròpias catalanas, non predicavan pas en catalan senon en lor idiòma, çò qui podèva presentar un dangièr peu bon espandiment de la doctrina 2- la Glèisa que volè evitar los cas de bigàmia (la prumèra hemna estant demorada au país...).
Codina a Les famílies santboianes (segles XIV-XIX) (Ajuntament de Sant Boi i Columna, 1999), formidable treball d'arxiu de primera mà, assevera que el 1601 els occitans i alguns forasters formaven un 44 per cent de la població. La majoria eren fadrins (solters), que feien de bracers, de mossos i pastors i també alguns oficis. Cal repassar altres llibres de Codina sobre demografia com A Sant Boi de Llobregat (segles XIV-XVII) (Ajuntament-ColumLana 2000), amb un capítol sobre els "francesos", i La vida i la mort al delta del Llobregat (segles XIV-XVII) (Ajuntament de Sant Boi-Viena 2002), que subtitula "Qüestions de demografia històrica".
Segons Codina, els primers a arribar, ja a finals del XV, eren gascons, que parlaven entre ells la pròpia llengua, tan afí a la nostra. I tant com a fet religiós com social, formaven confraries pròpies, al Baix Llobregat. Primer vénen homes i després famílies senceres. I són tants que els bisbes de Barcelona i de Vic demanen, quan es volen casar, informació a llurs bisbats d'origen per evitar casos de bigàmia. Hi trobem artesans de la fusta, mestres de cases, teixidors, comerciants, paraires, forners, traginers, moliners, etc., però la majoria són peons agrícoles. Codina al llarg treball La immigració francesa al delta del Llobregat, editat dins el volum de les Assemblees Intercomarcals d'Estudiosos (1985), però llegida el 1980, basant-se en vuit pobles antics de la comarca, hi transcriu uns 1.500 noms d'occitans i explica que alguns clergues forasters feien de rector en llocs com l'Hospitalet de Llobregat i predicaven en occità, fet que inquietava certs feligresos per manca de comprensió total. I hi afegeix que durant el segle XVII molts occitans caps de casa tenien veu i vot en els consells oberts dels pobles. Valentí Gual al llibret Gavatxos, gascons i francesos. La immigració occitana a la Catalunya moderna (El cas de la Conca de Barberà) (Ed. Dalmau 1991) demostra la poca incidència dels occitans a la comarca, llevat de Vimbodí i de Vilaverd, tot i que remarca que no hi ha documentació a Montblanc i Sarral. Gual ha publicat també La família moderna a la Conca de Barberà (Diputació de Tarragona). Abasta els segles XVI i XVII. Cal destacar paral·lelament l'obra de Joan Peytaví, La família nord-catalana. Matrimonis i patrimonis (El Trabucaire, Perpinyà 1996).
Per acabar, fem nostre el títol d'un article de Codina: Un projecte nacional urgent: l'estudi de la immigració francesa a Catalunya durant l'Època Moderna (Revista de Catalunya, gener del 1992). Calen ajuts especials de les universitats, institucions de govern i fundacions per investigar tot el territori català.


text:
Organizacion Internacionala del Trabalh
L'Organizacion Internacionala del trabalh (OIT) es una institucion de tres partidas especializada de l'ONU qu'assembla govèrns, emplegaires e trabalhadors dels Estats membres dins una accion comuna per promòure lo trabalh decent a travèrs lo monde[1].
Lo sèti es a Genèva en Soïssa e lo Director general es dempuèi 1999 le chilen Juan Somavía. L'organizacion recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1969.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1919 amb la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, conscients perque « existís de condicions de trabalh implicant per un grand nombre de personas l'injustícia, la misèria e las privacions, çò qu'engendra un tal malcontentament que la patz e l'armonia universalas son mesas en dangièr »[2], los Estats signataris del Tractat de Versalhas crèan l'Organizacion Internacionala del Trabalh (OIT). Arthur Fontaine es un dels redactors de la partida XIII que permetèt la creacion de l'institucion[3]. Sa constitucion debuta en afirmant qu'« una patz universala e durable pòt èsser fondada solament sus la basa de la justícia sociala »[4].
Aquela novèla organizacion s'installèt al Centre William Rappard, Genèva en 1926. Reüniguèt la Conferéncia generala de l'Organizacion Internacionala del Trabalh en mai de 1944 a Filadèlfia ont adoptèt lo 10 de mai la declaracion de Filadèlfia. Existissent ja dins las institucions de la Societat de las Nacions (SdN), es la sola organizacion que subrevisquèt a la Segonda Guèrra Mondiala e a la fin de la SdN. L'OIT alara venguèt una institucion especializada de l'Organizacion de las Nacions Unidas (ONU) en 1946 e comptava en 2010 183 Estats membres.
Dotada d'una estructura unica de tres partidas, reünís dins un plan egal los representants dels govèrns, dels emplegaires e dels trabalhadors per disputar de las questions relativas al trabalh e a la politica sociala. Lo secretariat de l'Organizacion, lo Burèl Internacional del Trabalh (BIT), a son sèti a Genèva en Soïssa e gerís de burèls exteriors dins mai de 40 païses.
Per son cinquanten aniversari en 1969, l'OIT recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz.
En février 2002, l'OIT crée une Commission mondiale sur la dimension sociale de la mondialisation. Cet organe indépendant a pour but d'amener le débat à quitter le terrain de la confrontation pour celui du dialogue et de jeter ainsi les bases de l'action pour faire en sorte que la mondialisation profite à davantage de personnes.
Lo 10 de junh de 2008, l'OIT adoptèt a l'unanimitat sa novèla declaracion de fe[5], la « Declaracion sus la justícia sociala per una mondializacion equitable »[6].
Organizacion[modificar | modificar la font]
La Conferéncia Internacionala del Trabalh, que reünís un còp l'an los mandants de l'OIT (representants dels govèrns, representants dels trabalhadors e representants dels emplegaires), orienta los trabalhs de l'Organizacion. Adòpta tanben de novèlas nòrmas internacionalas del trabalh quitament lo programa e lo budgèt de l’Organizacion. Entre doas reünions de la Conferéncia, es lo Conselh d’administracion, compausat de 28 membres governamentals, de 14 membres emplegaires e de 14 membres trabalhadors, qu'orienta las activitats de l’OIT.
Nòrmas e Declaracion relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh[modificar | modificar la font]
Existisson uèi 188 convencions e 199 recomandacions, qu'unas remontan a la creacion de l'OIT en 1919.
Lo Conselh d'administracion del BIT qualifiquèt coma fondamentalas uèit convencions que tractan de questions consideradas coma de principis e de dreches fondamentals al trabalh:
- libertat sindicala e reconeissença efectiva del drech de negociacion collectiva,
- eliminacion del trabalh forçat o obligatòri (levat lo « servici militar, [del] trabalh dels prisonièrs jos garda apropriada e cases de fòrça majora coma las guèrras, los encendis o los tèrratrems »[7]),
- aboliment efectiu del trabalh dels enfants,
- eliminacion de la discriminacion al subjècte d'emplec e de profession.
Aqueles principis foguèron tanben enonciats dins la Declaracion de l'OIT relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh de 1998.
Las convencions[modificar | modificar la font]
Convencions fondamentalas[modificar | modificar la font]
Las uèit convencions fondamentalas son las seguentas :
- convencion (nº 87) sus la libertat sindicala e la proteccion del drech sindical (1948)
- convencion (nº 98) sul drech d’organizacion e de negociacion collectiva (1949)
- convencion (nº 29) sul trabalh forcat (1930)
- convencion (nº 105) sur l'aboliment del trabalh forçat (1957)
- convencion (nº 138) sus l'edat minimum (1973)
- convencion (nº 182) suls piègers formas de trabalh dels enfants (1999)
- convencion (nº 100) sus l'egalitat de pagament (1951)
- convencion (nº 111) concernissent la discriminacion (emplec e profession) (1958)
Convencions prioritàrias[modificar | modificar la font]
Lo Conselh d'administracion del BIT tanben qualifiquèt quatre autras convencions d'instruments prioritaris, encoratjant atal los Estats membres a los ratificar en rason de lor importància pel foncionament del sistèma de nòrmas internacionalas del trabalh. Las quatre convencions prioritàrias son:
- convencion (nº 81) sus l'inspeccion del trabalh (1947)
- convencion (nº 129) sus l'inspeccion del trabalh (agricultura) (1969)
- convencion (nº 144) sus las consultacions a tres relativas a las nòrmas internacionalas del trabalh (1976)
- convencion (nº 122) sus la politica de l’emplec (1964)
Directors generals[modificar | modificar la font]
- Albert Thomas : 1920-1932 França
- Harold Butler : 1932-1939 Reialme Unit
- John Winant : 1939-1941 Estats Units
- Edward Phelan : 1941-1948 Irlanda
- David Morse : 1948-1970 Estats Units
- Wilfred Jenks : 1970-1973 Reialme Unit
- Francis Blanchard : 1974-1989 França
- Michel Hansenne : 1989-1999 Belgica
- Juan Somavía : dempuèi 1999 Chile
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Definicion sus la pagina d'acuèlh del (fr)site oficial de l'OIT
- ↑ (fr) [1] Origines et histoire, ed:OIT
- ↑ Michel Cointepas, Arthur Fontaine, 1860-1931 : un réformateur, pacifiste et mécène au sommet de la Troisième République, Presses Universitaires de Rennes, 2008, p.255.
- ↑ Origines et histoire de l'OIT
- ↑ Segon los tèrmes de son secretari general en preambul aquela declaracion
- ↑ (fr) [url=http://www.ilo.org/global/What_we_do/Publications/Officialdocuments/lang--fr/docName--WCMS_099767/index.htm] Déclaration de l'OIT sur la justice sociale pour une mondialisation équitable,10 juin 2008, ed: OIT
- ↑ OIT.[2]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site officiel de l'Organisation internationale du travail
- (fr) Constitution de l'Organisation internationale du travail
- (fr) Base de données LABORSTA sur les Statistiques du Travail
- (fr) Base de données ILOLEX sur les Normes Internationales du Travail
- (fr) Base de données NATLEX sur les législations nationales relatives au droit du travail et à la politique sociale
- (fr) Rapport final de la Commission mondiale sur la dimension sociale de la mondialisation
- Modèl:Mul Observatoire du BIT sur la crise de l'emploi
- (fr) Programme d'Action Spécial pour combattre le Travail Forcé (SAP-FL)


text:
Mièja-Gauta o Lo gentilòme de veire - Max Roqueta - Trabucaire - 2010
278 pages - 15€ - ISBN : 978-2-84974-114-6
Presentacion : "Mièja-Gauta (Lo gentilòme de veire) apareis en 1989 dins la lista de las òbras per paréisser que figura dins la prumièra edicion de "Medelha". Trètze ans puòi, en 2002, Max Roqueta me parlèt d’aquel vast roman qu’aviá escrich per bocins sus de desenats d’annadas. Lo metiá en òrdre.
Escrivans Idazle - Per Noste - 348 paginas - 17,00 € - ISBN : 978-2-86866-078-7
Un florilègi bilingüe d'autors bascos e gascons.
"Aqueste obratge collectiu hèit per las associacions Per Noste e Maiatz qu’a volut har paréisher un imatge globau de l’escritura basca e occitana de uei lo dia. Au ras d’ua tradicion orau hòrta e tostemps presenta, conte, poesia, teatre, novèlas, romans, raconte de tot escantilh que son lo paisatge de las nostas literaturas.
"Be son luenh de s’i trobar ací tots los escrivans e totas tas antologias ! Que son meilèu extrèits de tèxtes publicats dens la revista País Gascons e publicacions de Per Noste o de Maiatz."
Contes Atal - Antonin Perbòsc - 2006 - Letras d'òc - 192 paginas
Postfaci de Josiana Bru, amb lexic occitan-francés.
Presentacion de l'editor : "Dins la dralha dels Fablèls Calhòls, pareguts fa bèl temps, los Contes Atal amassan 23 contes a l'encòp risolièrs e calhòls. Escrits per Antonin Perbòsc (1861-1944), grand contaire e grand amassaire de contes, de cap a la primièra guèrra mondiala, los tèxtes aicí publicats nos fan descobrir una part de çò que demorava tròp sovent escondut dins los recuèlhs dels folcloristas. Interdit qu'èra als cuols cosuts coma lo pater als ases.
"Crotzament entre contes populars e tèxtes de tradicion literària, los Contes atal son per l'autor – e pel legeire – jòc e fèsta de lenga coma de cuols. Un recuelh demorat fins ara inedit."
Edicion - octobre de 2010 : "L'òbra poetica completa de Joan Bodon ven d'èsser publicada per las Edicions de l'IEO en partenariat amb l'Ostal Joan Bodon dins una edicion bilingüa ; devèm la revirada al francés a Rotland Pecout. Aital tota l'òbra de Joan Bodon es disponibla en occitan e en francés. Las reviradas dels Contes e dels romans foguèron asseguradas per Pèire Canivenc, Cantalausa o Felip Gardy a la demanda de las Edicions de Roergue.
La pluèja Rossèla - Julio Llamazares - IOE Edicion - 2008 - 160 paginas
Extrach p114 : "Lo temps rajòla sens fin coma rajòla lo riu : malenconic e equivòc, dins d'abòrd, se ronçant d'esperel a mesura que passan los ans. Coma lo riu, s'enrambolha demest las algas e la mofa de quand èrem encara plan joves. Coma el, se ronça dins los vabres e sauts que marcan la debuta de l'acceleracion.
Joan-Ives Casanòva - Lo Libre Escafat - Trabucaire - 2008
Presentacion de l'editor : "Un libre es totjorn, per la quita fòrça de las causas, un abotiment, e mai la soma dels tempses enanats e d'aqueles que demòran de viure, e primièr, d'imaginar, per assajar de los faire possibles.
"Dins la trajectòria d'escritura en pròsa, ja plan rica, de Joan Ives Casanòva, Lo Libre Escafat, mai benlèu que d'autres libres, es estat concebut jol signe de la mudança e de las metamorfòsis de la vida, que se pòdon gaire percebre al moment que las vivèm, mas que s'impausan, al final, coma de movements fonses, que lo viatge n'es Io revelator.
Entre dos millenaris - IEO-IDECO - Ensag - 2009 - 16 èuros
Un obratge per far lo punt sus la realitat occitana uèi. Recampa un quarantenat de contribucions : istòria, lenga, ensenhament, arts e letras, practicas localas, politica, reflexion, comunicacion... Tot çò que fa un biais de viure collectiu es pres en compte per dire l'escomesa occitana a la debuta del tresen millenari... Es estat redigit jos la direccion del Claudi Molinièr.
La reina deus bandits de Wee Tian Beng (Institut Occitan de Pau)
Lo primièr manga en occitan.
Extrach : "Avisatz-vos, que soi esmalida !
"De tan qui ètz nombrós... de tan qui parlatz viste, e de tan qui son complicats los vòstes noms... ne me'n vau pas brembar !
Convit - Terèsa Canet - 64 paginas - IEO Messatges - 5,00 €
Poèmas e calligramas d'una Occitana d'aüèi, dessenhs de Miquèla Canet.
En occitan, amb pichon lexique occitan-francés. 64 paginas. Prèmi Pau Froment 1983.
Lo site de l'editor clicar
Lo trabalh de las mans - Ives Roqueta - Atots IEO - 1977
Extrach p37 : "Castelnòudarri es una vila roja, castilhana e de guingòi que sentís l'auca e la piqueta. Lo cassolet i florís dins las trelhas coma lo manholià mirabilia dins las provincias atlanticas. Aquò s'explica pas, o alara seriá tròp long, e lo legeire, uòi, es un òme pressat. Lo paisatge lo ié cal menar sus la taula, tres fuòlhas d'ensalada lo torn, e que se l'empèsse drech.
"A Castelnòudarri, la question que se pausa a Pibola se pòt resumir aital : èsser Dieu o èsser pas. L'a virada un parelh de còp dins son cap, e a concluit que seriá Dieu. Lo roman a besonh de personatges d'aquela mesura. Si que non, òm s'i emmèrda."
Jaurés e Occitània - Jòrdi Blanc
14 x 22 cm - 220 paginas - 10 èuros - Vent terral
« Lo nòstre Joanon » participèt a totas las luchas politicas e socialas d’abans Catòrze. Mas emplegava la lenga d’òc e foguèt en 1911 lo primièr òme politic d’importància a prene posicion per l’ensenhament de las lengas e culturas regionalas. Analisis e documents. Prèmi Pau Froment 1985 e Joan Bodon 1987.
Nomadas - Anna Regord
IEO Edicion - 2008 - 136 paginas
La bona suspresa de 2008 en literatura occitana. Anna Regord vos convida delà la mar, per descobrir, luènh d'un occident destimborlat e fat, un mond plen de vida e d'umanitat.
Enfra lei trèus... (limbs) - Joan-Ives Casanòva - Jorn - 2009
"Es pas totjorn aisit de desturrar un fial conductor dins le darrièr recuèlh poetic de Joan-Ives Casanòva. Al travèrs d'un païsatge intime que pareis per melhor s'amagar, nos mena dins la seguida barrutlaira de son inspiracion e de son monde interior. Luènh del sòmis, nos embriga dins le giscladis de sos imatges, de sas visions poetisadas, dins un revolum de mots que bastisson doçamenton un univèrs desfranjat ont una cèrta realita subrenada.
Lo dèt dau Gabian - Pierre Pasquini
Trabucaire - 2008 - 200 paginas
"Lo Gabian se norrís de tot, e saup cercar. Mai aquò li sufís pas. Es mai qu’una bèstia. Que vòu de mai, alora ? Un pauc de glòri ? Coma aquela de Besunce, l’evesque famós que l’estatua, ara, a quitat lo quartier que pòrta son nom ? Possible. E mèfi de pas se trobar au mitan ! A Marselha, vau mielhs pas èstre tocat pèr lo det dau Gabian. Clara Lapoge, coma d’autrei, tardarà pas a lo descurbir."
Femnas - Josí Guilhòt
Ostal del libre - 2009
"Un vintenat de novèlas contemporanèas en occitan d’Auvernha. Los personatges ? Dròllas e femnas de tots atges, de las annadas 1900 dusca a uèi (o pas luènh dins l’avenir) ; bugadièra, paisana, garda-barrièra, obrièra, comerciala o escolana, viscan dins la montanha tiernesa, la Limanha o en vila.
"De racontes escrichs en occitan, dins una lenga simpla e pas barjacaira – 'quò fa que las paraulas prenon mai de fòrça. Amb un lexic occitan-francés, e un CD (de tèxtes legits per l’autora, amb de moments musicals pel violonaire Basile Brémaud). Un biais d’ajudar la lectura de l'occitan d'Auvernha, e un plaser per l'aurelha."
Sèt pans - Leon Còrdas
IEO Edicions - 1977
Extrach - p121 : "A la darrièra bocada lo gojat escorreguèt son veire e sortiguèt en disent qu'aviá quicòm a faire al tractor.
"I aviá benlèu quicòm a faire que levèt lo capòt, furguèt dins la caissa de las claus, ne prenguèt una, puèi çaganhèt lo motor. Mas qué que faguèsse sa pensada èra, d'aquel moment, a vint lègas d'aquí - sa pensada embrumassida e esmeravilhada a l'encòp, coma aquelis matins d'estiu ont corrís una nèbla bassa que seguís lo clòt de la comba e passa prim los rais de lum a travèrs son sedaç magic."
Pareis que i a una cultura que tot lo mond aima, se sòna la cultura mainstream.
Frédéric Martel dins lo sieu libre nos presenta aquela "cultura", mas tanben, los que la fan e que la vendan, uèi, e los qu'aimarián ben la far (e la vendre plan segur) deman.
Extrach - Mainstream - p394 : "Per comprener aquesta situacion e la fragilitat de la cultura "comuna" dels europèus, soi anat a Praga, a Londres, a Roma, a Madrid, a Brussèlas o encara a Copenaga. E pertot trobèri a quicòm prèp la meteissa causa : una cultura feconda, sovent de qualitat, e de còps populari, mas que s'expòrta pas ; e, acarada, una cultura americana omnipresenta que constituís lo "demai" de la cultura. Parli pas aicí de l'art o de la culture istorica, encara mens dels valors que pòrta la cultura : parli dels produches culturals, de la cultura de massa, de la cultura dels jovents. Aquela cultura europèa comuna existís pas pus. La sola cultura mainstream comuna als pòples europencs es venguda la cultura americana".
Libre : Storytelling la machine à fabriquer des histoires et à formater les esprits. Estudi sul storytelling management, de son invencion dins las annadas 90, fins a sas aplicacions modèrnas en politica, marketing...
Autor : Christian Salmon. Editor : La decouverte [ligam]
Presentacion de l'editor : Dempuèi totjorn l'umanitat a sauput cultivar l'art de contar d'istòrias, un art d'en pertot al còr de ligam social. Mas dempuèi las annadas 1990, als Estats Units puèi en Euròpa, es estat investit per las logicas de la comunicacion e del capitalisme trionfant, jos l'apelation ninòia de "storytelling". Darrièr las campanhas publicitàrias, mas tanben dins l'ombra de las campanhas electoralas victoriosas, de Bush a Sarkozy, se rescondan los tecnicians sofisticats del storytelling management o del digital storytelling, per melhor formatar los esperits dels consomidors e dels ciutadans.
Page 9 of 9


text:
28/09/2015 - La NASA confirma la preséncia d'aiga a l'estat liquid sul planeta Mars.
L'analisa detalhada de las donadas obtengudas pels scientifics, mercés als instruments mandats en orbit - camèras, espectromètres - permet segon la NASA d'afortir que d'aiga a l'estat liquid es ben presenta sus Mars, jos forma de salmoira : d'aiga mesclada amb de sal, exactament amb de perchlorate de magnesium, de chlorate de magnesium o de perchlorate de sodium.
Aquel mescladís pòt demorar a l'estat liquid fins a -70°C, çò qu'explica los escolaments observats, que la temperatura sus Mars es quasi de contunh sota zèro.
La question que se pausa ara es : d'ont ven l'aiga que forma aquela matèria ? Del sòl, de l'atmosfèra marciana ?
Aquela descobèrta enriquís nòstra coneissença del sòl marcian encara pro limitada, e encoratja la comunitat scientifica a perseguir las recèrcas.
[ligam analisa del sòl marcian - 2012]
Petite Histoire de l’Occitanie de Jean Sagnes. Libre en francés.
L'autor istorian de formacion, autor de nombroses obratges sus l'istòria
del Lengadòc e del Rosselhon presenta aquí una sintèsi sus l'istòria d'Occitània.
Jean Sagne rapela primièr lo sens del mot Occitània : l’ensemble de las regions qu’an per
lenga originala una lenga derivada del latin, la lenga d'òc o occitan. Precisa qu'aquel
grand ensemble geografic deu pas èsser confondut amb la region administrativa
recentament creada e nommada Région Occitanie que recampa pas que 13 departaments.
Lo libre de Miquèu Arnaud, Quora la matèria...,
que sortiguèt en 2017 es una ficcion : descabestrada,
leugièra.
L'autor s'amusa aquí de tot e amusa. Fantasma sus l'occitanisme de deman,
per melhor se trufar de lo de uèi, fantasma sus Euròpa, sus las organizacions
politica de venir, sus las tecnologias futuras (e las siá visions aquí son un
pauc ninòias, lo libre pòt pas èsser calificat de roman d'anticipacion).
En 2013 sul site de l'IEO d'Avairon, Ivon Puech se remembrava de Cantalausa, un
dels actors màger de l'occitanisme roergat.
Tornam editar çai jos lo sieu tèxt que nos esclaira sus l'òme que èra
Cantalausa, sus son rapòrt a la lenga occitana e sul trabalh que faguèt per
la far viure :
Dins los Actes del collòqui de l'AIEO de 2014 Xavi Ferré, professor de las
escòlas Calandreta presenta un article titolat : Elements d'analisi dels ligams
entre la lenga e la cultura dins una classa cooperativa Calandreta. Tornam
aquí publicar la siá conclusion (pagina 416 dels actes del collòqui) ont nos rapèla
çò qu'es al còr d'aquelas escòlas e que ne fa l'unicitat e la valor.
La cultura occitana, coma tota autra d'alhors, es tot çò que nos amassa a l'entorn de
valors comunas, dins las qualas nos reconeissèm, almens en partida, coma subjèctes.
Remembri que, en parlant dels òmes e femnas-pèira, Pierre Soulages escriguèt
endacòm (Soulages 2002) que la vida d'una òbra es facha per los que la veson. Per
quales seriá facha la vida d'una cultura ?
Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins
l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral
en Florida.
Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk,
fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas
del sistèma solar.
Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn
del programa american Apollo e l'Energia russa.
Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion
al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras
pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.
Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC),
lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran,
Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas :
l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.
Lo conselh general del departament d'Aude comunica :
Lo Departament d'Aude vous balha rendètz-vos per una sesilha d'escambis,
de discutidas e d'emergéncia collectiva lo dissabte 14 d'abril de 2018, de 9h a 14 h
a l'Ostal del Departament, sala Gaston-Deferre, a Carcassona.
L'occitan, aquò's una lenga, unes parlaires, una cultura, femnas e òmes…
L'occitan, es nosaus amassa !
Un manifèst collectiu en sosten a Mireia Boya es estat
publicat en febrièr de 2018. Lo tornam publicar çai jos.
De notar qu'après son entrevista per lo jutge lo 14 de febrièr,
las autoritats l'an daissada en libertat. Lo manifèst :
La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mireia Boya,
serà menada davant la justícia espanhòla per “rebellion” pr’amor de
sa participacion politica al referendum que se tenguèt lo 1ièr d’octòbre passat.


text:
MAT 49
Lo MAT 49 es un pistolet mitralhaire francés desvolopat après la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt destinat a remplaçar lo MAS 38 que sa poissança èra jutjada tròp febla e sa produccion tròp complèxa. Lo MAT 49 es donc una arma simpla e robusta utilizant la municion de 9 x 19 mm Parabellum. Fòrça presada au sen deis unitats de parachutistas e d'infantariá mecanizada gràcias a sa talha pichona, foguèt fòrça utilizada durant la Guèrra d'Indochina e la Guèrra d'Argeria per l'armada francesa e per lei guerilhas independentistas[1]. La produccion foguèt arrestada en 1979 ambé l'introduccion dau fusiu d'assaut FAMAS.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Viet Minh desvolopèt una version especiala qu'utilizava la municion sovietica de 7,62 x 25 mm Tokarev.


text:
L'Espitalet de Larzac
L'Espitalet de Larzac[1],[2],[3] (oficialament en francés L'Hospitalet-du-Larzac) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraccion sud del Massís Central. S'estend sus una part del Causse de Larzac.
Istòria[modificar | modificar la font]
L’Espitalet ten son nom e son origina d’un espital que lo vesconte de Milhau, Gilbèrt o Guibèrt fondèt en 1108 sus Larzac.
En 1174, Anfós II d'Aragon faguèt donacion de l'espital a Joan, prior del monastèri de Cassan al diocèsi de Besièrs, la glèisa de Sant Estève de Larzac aperteniá al monastèri de Gellona dempuèi lo sègle XIen, e lo Roquet, e lo mas Trinquièr relevavan dels Templièrs dempuèi 1158. Los priors de Cassan demorèron los senhors de l’Espitalet de 1174 à 1789.
La sèti de la parròquia èra a Sant Estève de Larzac, que la glèisa aroïnada existís encara a un quilomètre de Roquet, sus la comuna de Senta Aulària de Sarnon, e la parròquia dependiá del monastèri de Gellona. Existía alavetz una capèla a l'Espitalet pel servici de l’espital.
La fortificacion de l'espital comencèt al sègle XVen e provoquèt lo transferiment a l'Espitalet del sèti de la parròquia.
La glèisa actuala foguèt bastida en 1764, saique sus l’emplaçament d’una pus anciana.
La comunautat èra administrada per dos consuls, renovelats cada an. L’eleccion se debanava lo primièr dimenge de setembre, après la messa parroquiala, davant la pòrta del cementèri. Son ròtle èra de levar la talha e las redevanças senhorialas.
Lo borg aviá una escòla amb un regent qu'ensenhava la lectura, l'escritura e la pregària.
Le 30 de setembre de[ [1807]], la parròquia s'alarguèt amb los mas d’Egalièra, del Sambuc, Trinquièr e Roquet.
En 1834, la comuna de l’Espitalet foguèt creada, en devesir la comuna de La Cavalariá.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Saint-Maurice-de-Satonnay
Saint-Maurice-de-Satonnay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Maurici-de-Satonnay fa partida del Nautor-Mâconnais.
Saint-Maurice-de-Satonnay fait partie du Haut-Mâconnais.
Istòria[modificar | modificar la font]
Comuna cristianat « Sant-Maurici-de-Satonnay » dempuèi març 1861, continuament a la reünion per decrèt de las municipalitats de Sant-Maurici-de detlos-Prés e de Satonnay.
Commune baptisée « Saint-Maurice-de-Satonnay » depuis mars 1861, suite à la réunion par décret des communes de Saint-Maurice-des-Prés et de Satonnay.


text:
La grafia e l'istòria
En tot hargant lo men essai bilingüe Au nom de la langue / Au nom de la lenga, que trobèi lo relat de la prumèra refòrma grafica de l’Escòla Gaston Febus, dens l’obratge de vulgarizacion Comment écrire le gascon-béarnais moderne d’Andreu Sarrail. Aquera istòria, puish-a que l’apèra atau, Andreu Sarrail, majorau deu Felibritge, que l’escriu dens l’abans-díser titolat « Drin d’istori – La grafie de l’Escole Gastoù Febus oey lou die ». De segur, la faiçon quasi umoristica qui balha au son raconte que’ns permet de véder e de constatar que la grafia qu’èra e qu’ei enqüèra per aquestes torns ua obsession de mau passar, qui troblè en plen lo Felibritge mes tanben l’Occitanisme qui l’a pres la plaça.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue


text:
Batalha de Dybbol
La batalha de Dybbol se debanèt dau 7 au 18 d'abriu de 1864 durant la guèrra dei Ducats entre Prússia e Danemarc. S'acabèt per una desfacha major dei Danés que perdèron 4 800 òmes sus una fòrça de 11 000 combatents. Après aquela desfacha, la situacion militara dei fòrças terrèstras danesas èran vengudas fòrça malaisadas mai lei venceires aprofichèron pas aqueu succès per ocupar lo rèsta de Jutland car crenhiá una reaccion britanica en cas de menaça de l'independéncia de Danemarc.


text:
Gigi de Nissa
Loís Pastorelli, d'escais Gigi de Nissa, es un cantaire dau país de Niça qu'es lo menaire dau grop de reggae Nux Vomica e qu'a l'encòp mena actualament una carrièra en solista.
Biografia[modificar | modificar la font]
Loís Pastorelli es un dai militants mai actius per la cultura de l'airau de Niça. Creèt lo Carnavau Independent Niçard e s'es implicat d'a fons dins la vida culturala de sa vila que siá coma pintor o coma cantaire. Quauques amics e collaboradors l'incitèron a començar una carrièra de solista, çò que Loís entamenèt tre 2009 sota l'escais de Gigi de Nissa.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Gigi de Nissa (2010)


text:
Sant-Meleg
Sant-Meleg en breton ( Saint-Méloir-des-Ondes en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Méloir-de detlas-Ondas a situat al sud-es de Sant-Malo, al nòrd de la Bretanha.
Comunas avoisinantes : Sant-Malo, Sant-Coulomb, Cancale e La Gouesnière.
Saint-Méloir-des-Ondes est situé au sud-est de Saint-Malo, au nord de la Bretagne.
Communes avoisinantes : Saint-Malo, Saint-Coulomb, Cancale et La Gouesnière.


text:
Brandon es ľescudièr e garda-ďespatlas de Sky, lo sieu melhor amic. Sap usar fòrça plan ľespasa. Es tanben lo nòvi de Stella. En lo primièr episòdi se presentèt coma prince Sky, totun mai tard foguèt revelat e qu’èra Brandon.
Personalitat Edit
Brandon es amant de la desvirança e fòrça gentil, òme ďesperit amable. Destaca en los espòrts e li agrada trabalhar amb la siá mòto. Brandon es un endecat en fringar, coma se vegèt en ľepisòdi Ľespectacle li cal contunhar quand va non solament fringar amb doas mascas de visita, mas tanben amb Stormy (qu’èra desguisada coma una fada a ľencòp). Brandon es tanben fringat amb Mitzi dins la sason 4. Malgrat aiçò, après que comença a veire Stella, el meteis a demostrat èsser extrèmament leial e ľenganariá jamai. A el li agrada Stella, es un pauc de proteccion ďela quand fringa amb los gojats. Brandon es lo melhor amic de Sky e lo sieu escudièr. El foguèt enviat amb Sky a Font Roja, tant per s’educar cossí per agir coma gardejador personal de Sky. En la sason 1 se cambièt ľidentitat amb Sky contra èsser defòra de perilh dels Yoshinoya. Es tanben mostrat coma un mediador.
Istòria Edit
Sason 1 Edit
Abans del començament de la sason 1, el e lo prince Sky s’escàmbian los noms pr’amor que Sky pòsca èsser defòra de perilh dels Yoshinoya, coma se revèla a la sason 2. I aguèt afectatz immediat entre el e Stella. Tant Stella e Bloom sabèron que Sky e Brandon las avián enganadas a ľepisòdi 17 (Secrèts dins de secrèts). Aiçò fa que Stella entendedoirament se shòrde. Malgrat aiçò, près de la fin de la sason Stella perdona Brandon e li ditz que los sieus parents son lo rei e la reina de Solaria e li ditz qu’ela li impòrta pas s’es pas de la reialtat.
Sason 2 Edit
Pendent lo tresen an de Brandon dins ľescòla, i a mai enfasi en la siá relacion amb Stella. Quand lo coble se’n anèt a la fortalesa de Lord Darkar amassa amb Layla, Bloom e Sky, se separèron, doncas que los poders de las gojatas foncionan pas fòrça ben jos tèrra. Pendent una baralha, Brandon queiguec per un precipici, e Stella sautèt darrièr sieu, en desbrembant que los sieus poders foncionavan pas. S’enfonsèt al riu. Brandon tractèt de se salvar amb lo sieu arc, mas la linha se trinquèt. Mentre eles èran tirats en çò de mès enlà en ľaiga, foguèron trobats per Sponsus, e èran encara preses de la man. Sponsus los transportèt dins Tèrra de Jos. Se trobèron ailà amb Sponsus e la reina Amentia. Amentia s’enamorèt de Brandon per las siás «caracteristicas perfièchament simetricas» e decidiguèt se maridar amb el, la que causa enforisquèt Stella, qu’èra flaca per la manca de lum solar. Quand Brandon se neguèt, ela menacèt de manténer Stella (que s’afeblissiá a causa de la fauta de lum solar) dins la Tèrra de Jos. Sens una autra opcion, Brandon foguèt ďacòrdi en se maridar amb ela. Après ďun temps de recarga, s’amassèt amb Bloom, Sky e Layla. Quand rescatèron a las Pixies, Amore vegèt Stella e se jonguèron. Après ďaiçò, Stella èra decidida a aver Brandon de retorn. Amore ľajuda amb aiçò en metent en una de las flors ďarma bessona en lo ram ďAmentia. Mercés a aqueste acte, daissa Brandon e s’enamora de Sponsus.
A la fin de la sason, Brandon li calguèt demandar a la Princessa Amentia se podiá los ajudar a derrotar Lord Darkar. De contunh, prepausa un düèl, e se Brandon ganha, ela ľajudariá. El ganha, e derrotèron a la fin Darkar e el e Stella se mòstran en barant amassa.
Sason 3 Edit
Brandon e Stella son encara un coble fòrt a ľinici del tresen an de las Winx dins ľescòla Alfea. Brandon anèt amb Stella al Balh de la Princessa de Solaria ont aviá previst li donar un present especial. Los sieus plans cambièron quand Quimera lança un sortilègi sus Stella, en la convertint en un monstre. Segon çò que sembla, pas la votz coma un monstre per un sortilègi de Flora que li permet veire solament de Stella la siá “beutat interiora”. Mai tard, mas, la magia despareis a mesura que se dirigisson a trobar lo Miralh de la Vertat. Quand Stella se en essent mal après pas poder trobar lo miralh, Brandon admet qu’a vist la siá forma de monstre tot lo temps e ditz que cambièt pas res. Aimava ľencara e li donèt lo present.
En un moment de la sason, Diaspro lança un sortilègi sus Sky que li tòrna en contra de las Winx e los especialistas. En essent lo melhor amic de Sky, Brandon se vegèt obligat a se demorar e tractar ďajudar Sky. Stella dintra en panic mai tard, quand ela a pas sabut res ďel dempuèi fa temps. Mas las Winx tornèt a Eraklyon per ajudar Sky a se meteis. En tractar de parlar amb lo sieu melhor amic, Brandon acaba barrat dins la preson ďEraklyon après èsser considerat un traïdor a lo sieu reialme. Mai tard es liberat per Sky, après que dintre en rason.
Brandon es tanben qui confon Valtor amb un ciutadan. Valtor, après èsser liberat, ataca los especialistas e los sequestra. Mai tard los utiliza per tractar atrapar las Winx amb còpias dels meteisses amb los Quatre Elements. La còpia de Brandon se faguèt de ľelement de ľaiga, e tractèt de destruir Stella. Lo vertadièr Brandon foguèt descobèrt per Helia, Nabu, Flora e Layla, barrat en una preson.
Sason 4 Edit
Brandon acompanha los especialistas a la Tèrra ont son assignats per protegir las Winx. I a una scèna que se mòstra Brandon presentar un anèl a Stella, ont li prepausa matrimòni.
Per un cuert temps, Brandon e Stella aguèron qualques problèmas ligats a Mitzi. Brandon rescata Mitzi après ďun accident. Mitzi votz Brandon e a ľinstant vòl que Brandon siá lo sieu nòvi. Li fa un poton a la gauta mentre ela se’n va, e Stella o vei.
Stella interpreta mal la situacion e arribèt immediatament a la conclusion que Brandon sortiá amb una autra gojata. Los resultats ďaqueste moment fan en los èsser sens se parlar ľun a ľautre per un cuert temps. Stella encara s’argaròta cada còp que vei Mitzi fringant dobertament amb Brandon. Brandon admet que Mitzi comença a lo seguir en malgrat en tractant totjorn de cridar la siá atencion. Lo sieu problèma se resolguèt mai tard e los dos se pòrtan plan pendent la rèsta de la sason.
Sason 5 Edit
Brandon e Stella an en general una bona relacion pendent lo començament de la sason 5. A ľepisòdi 9 (La gema de ľempatia), mas, Stella aviá qualques problèmas, çò que resulta en una baralha entre eles. Mai tard se resòlv, e après Stella tòrna dins lo sieu estat de 3 ans, a causa ďun sortilègi que càmbia amb ľedat de la mentalitat. S’observèt tanben que Stella plorava pr’amor que la siá desfilada de mòda èra un desastre a causa de Kiko.
En qualques parts ďaquela sason, mas, Stella es argaròta pel que pensa Brandon de los sieus dessenhs, mas la siá relacion contunha ďèsser fòrça estrecha pendent la sason.


text:
Per Patric
Sovent te sònan amb de noms
D'aqueles qu'èran pas tos filhas.
Sovent te meton lo vestiment
De lor dimenge qu'es pas lo tieu,
Dòna Carrièra.
Te sabi trista quora lo pas
Martèla l'òrdre sus ton pavat.
Te sabi urosa quand lo pè nus
De l'enfant paure jòga sens bruch,
Dòna Carrièra.
Dins tos ostals i a tant d'uòlhs
Pas res t'escapa dels gestes fòls
Dins ta memòria tot aquò deu
Comptar per l'ora del jutjament,
Dòna Carrièra.
Dins ta gandòla, a cada instant,
L'amor se jòga a s'inventar ;
Un amor paure qu'es amagat.
Pasmens te jure qu'a pas trichat,
Dòna Carrièra.
E se te levan tos pavats
Per que s'ausisse lo bruch
D'una revòlta d'encolerats,
Sabi que t'an pas levat ton buf,
Dòna Carrièra.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Categoria:Eleccions regionals de Sardenya
Pàgines a la categoria «Eleccions regionals de Sardenya»
Les següents 14 pàgines són dins d'aquesta categoria, d'un total de 14.
E
- Eleccions regionals de Sardenya de 1949
- Eleccions regionals de Sardenya de 1953
- Eleccions regionals de Sardenya de 1957
- Eleccions regionals de Sardenya de 1961
- Eleccions regionals de Sardenya de 1965
- Eleccions regionals de Sardenya de 1969
- Eleccions regionals de Sardenya de 1974
- Eleccions regionals de Sardenya de 1979
- Eleccions regionals de Sardenya de 1984
- Eleccions regionals de Sardenya de 1989
- Eleccions regionals de Sardenya de 1994
- Eleccions regionals de Sardenya de 1999
- Eleccions regionals de Sardenya de 2004
- Eleccions regionals de Sardenya de 2009


text:
Capèl
Lo capèl (var. capèth, capèu, chapèl, chapèu, chapeu) es un accessòri de vestiment que se pòrta sul cap. Los noms donats a qualques modèls que son pas mai emplegats sovent son utilizats tornarmai per tal de designar d'autras formas (bibi o capelina per exemple).
Los modistas crean de modèls unics de capèls.
Los capelièrs fabrican de capèls en serias pichonas, e a mai vendon d'unes modèls mai industrials.
Lo formièr es l'artesan fustièr que escalpra de blòcs de fusta de telh per los donar de formas diferentas, en foncion de la demanda dels modistas o dels capelièrs, per la mesa en forma dels capèls de feutre o de palha.
Tipes de capèls[modificar | modificar la font]
Capèls tradicionals d'Occitània[modificar | modificar la font]
Son emplec[modificar | modificar la font]
Concebut a l'origina pr'amor de se protegir lo cap de las incleméncias de tota mena, lo capèl venguèt lèu un accessòri de mòda. Aquela vestimenta segon las epòcas permetiá a mai d'exibir sa posicion sociala.


text:
I a la vida e lei gents s’en van
m’acerqui d’aquelei que demòran
dins ma tèsta tot vai en varalhant
mai i a tant de cauvas que s’ancòran…
Sabi lo silenci lei vueges d’un moment
aquelei que passan, e tot çò que s’en reten
quand pica la cadéncia fau rima dins la ment
puèi canti quand la vida dona e la vida pren…
I a pas de solesa quora sabes la rima
e lo lugarn de totei mei matinadas
fa lusir lei jorns que filan
en bassacadas.
En remembrança aquelei qu’an partit
dançan amé lei dius sus d’autrei planetas
faudriá escriure e cantar tot çò qu’an dit
quand de sonets? contarai pas de sornetas…
Disi que lo temps alisca la pèu
e rosiga un pauc mai nòstreis andanas
avèm pron de pantais dins lei cervèus
per faire un reggae que longtemps s’enlana…
I a pas de solesa quora sabes la rima
e lo lugarn de totei mei matinadas
fa lusir lei jorns que filan
en bassacadas.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Punk
Lo punk designa una mòda e un corrent artistic larg que gravitan a l'entorn de la musica punk rock.
Mòda[modificar | modificar la font]
Lo meteis Malcolm Mc Laren èra lo managèr dei Sex Pistols. La mòda punk, dins sa version popularizada a partir d'Anglatèrra, subretot de Londres e de la botiga de Malcolm Mc Laren, prèsa un brinde provocant amb de peus tenchats, parcialament rasats e en cresta. Pasmens d'autrei brindes pus sòbris existisson tanben dins lo movement punk.
Politica[modificar | modificar la font]
Una partida dau movement punk s'es politizada en generau dins l'anarquisme, de còps dins lo socialisme, dins l'extrèma esquèrra, o lo comunisme.


text:
Modèl:Unicode
Se d'unes caractèrs d'aqueste article s’afichan mal (carrats vuèges, punts d’interrogacion…), consultatz la pagina d’ajuda Unicode.
Aqueste modèl possedís pas cap de documentacion explicativa en sospagina, quitament pas una descripcion succinta.
Podètz crear aquesta sospagina per fin de documentar aqueste modèl adeqüatament.
Podètz crear aquesta sospagina per fin de documentar aqueste modèl adeqüatament.
- Utilizacion
- Preven de l'utilizacion de caractèrs especials.
- Sintaxi
- {{Unicode}}
- Vejatz tanben
- Ajuda:Unicode, Wikipèdia:Modèls/Avertiments permanents


text:
Les Étangs
Les Étangs es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Étangs es un vilatge del País messin situat a la Mièja Edat en lo Anautit-Camin. La distincion a possedit a l'origina per la familha Borfer, de lignage chevaleresque. Pel continuament i i aguèt doas fiefs, lo vilatge en fasent partida de la chatellerie de Boulay, lo castèl-fòrt #que se li apondon a el los caserius de la Beuverie e de Bruyère, lo molin de Bonfey, mil arpents de tèrra e doas étangs en formant una distincion desparièra.
La fondacion de l'ostal fòrt de las Étangs data de 1401, i aguèt donat per las Créhange-Raville a familhas messines, Drouin (1362-1426), Lo Hongre l'an 1426, Baudoche (1489-1552) per una mitat, Desch (1488-1549), Raigecourt (1550-1639). Lo castèl #èsser racheté l'an 1679 per Armand de Blair, president a morter al Parlament de Mètz, chevalier baron de Balthayock, senhor dels Étangs, de la Beuverie e de la Bruyère e #demorar la proprietat de la familha de Blair fins en 1858, de contunh de las siás ayants drech a totara de la segonda guèrra mondiala. Qualques cronicas de la XVen e XVIen remembran que lo castèl i aguèt abatut l'an 1404 per una coalicion féodale, #que i aguèt cremat per las Lorrains l'an 1490, pels Franceses l'an 1552 coma de nombroses unes autres castèls de la region. Malgrat aiçò en 1681 Louise de Marsal, madama de la distincion del castèl, #poder far aumenatge al Rei de França per « lo castèl #qu'es a pont-levis e fossés tot alentour amb tres torns, un colombier en la una de icelle ». Lo castèl, es remanié a las XVIIIen e XIXen sègle amb la fin de venir un ensems residencial proprietat de la familha dels Barons de Blair e de Balthayock, descendents de nòbles escocessa venguts a França al cors de la XVIIen sègle. La familha Blair s'illustra dins lo Parlament de Mètz cossí ne testifiquen las cronicas. Lo darrièr descendent dirècte de la familha Blair, Isidore-François se apagarà dins lo castèl dels Étangs, après i aver #èsser oficiar superior en la guarda reiala, aver-i fach totas las campanhas de l'armada de Condé. La siá carrièra prendrà finala après las jornadas de 1830, que # #combatre pel rei Charles X caçat de França. Abandonarà pendent el pas mai lo castèl dels Étangs fins a la siá mòrt l'an 1858. Per donation de Isidore-François de Blair, mòrt sens descendència, lo castèl vendrà la proprietat de Ludovic Raillardy de Prautois e d'Ostal-Pauline Dupasquier de Dommartin #que i #far d'importants trabalhs en los ans 1860-1865. Lo castèl demorarà proprietat de las Dommartin fins a la segonda guèrra mondial[1].
Les Étangs est un village du Pays messin situé au Moyen Âge dans le Haut-Chemin. La seigneurie est possédée à l'origine par la famille Borfer, de lignage chevaleresque. Par la suite il y eut deux fiefs, le village faisant partie de la chatellerie de Boulay, le château-fort auquel s'ajoutent les hameaux de la Beuverie et de Bruyère, le moulin de Bonfey, mille arpents de terre et deux étangs formant une seigneurie distincte.
La fondation de la maison forte des Étangs date de 1401, elle fut donnée par les Créhange-Raville à des familles messines, Drouin (1362-1426), Le Hongre en 1426, Baudoche (1489-1552) pour une moitié, Desch (1488-1549), Raigecourt (1550-1639). Le château fut racheté en 1679 par Armand de Blair, président à mortier au Parlement de Metz, chevalier baron de Balthayock, seigneur des Étangs, de la Beuverie et de la Bruyère et resta la propriété de la famille de Blair jusqu'en 1858, puis de leurs ayants droit jusqu'après la seconde guerre mondiale. Des chroniques du XVen et XVIen rappellent que le château fut abattu en 1404 par une coalition féodale, qu'il fut brûlé par les Lorrains en 1490, par les Français en 1552 comme de nombreux autres châteaux de la région. Pourtant en 1681 Louise de Marsal, dame de la seigneurie du château, put faire hommage au Roi de France pour « le château qui est à pont-levis et fossés tout alentour avec trois tours, un colombier dans l'une d'icelle ». Le château, est remanié aux XVIIIen et XIXen siècle afin de devenir un ensemble résidentiel propriété de la famille des Barons de Blair et de Balthayock, descendants de nobles écossaise venus en France au cours du XVIIen siècle. La famille Blair s'illustre au Parlement de Metz comme en témoignent les chroniques. Le dernier descendant direct de la famille Blair, Isidore-François s'éteindra au château des Étangs, après avoir été officier supérieur dans la garde royale, avoir fait toutes les campagnes de l'armée de Condé. Sa carrière prendra fin après les journées de 1830, durant lesquelles il combattit pour le roi Charles X chassé de France. Il ne quittera plus le château des Étangs jusqu'à sa mort en 1858. Par donation d'Isidore-François de Blair, mort sans descendance, le château deviendra la propriété de Ludovic Raillardy de Prautois et de Marie-Pauline Dupasquier de Dommartin qui y firent d'importants travaux dans les années 1860-1865. Le château restera propriété des Dommartin jusqu'à la seconde guerre mondiale[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Baron Couet de Lorry, La Tèrra de las Étangs, Tipografia Rousseau-Pallez, Mètz, 1863.
J.-Lo Sr. Pierron, Nòta sul castèl dels Étangs, ABF, 2004.
- ↑ Baron Couet de Lorry, La Terre des Étangs, Typographie Rousseau-Pallez, Metz, 1863.
J.-M. Pierron, Notice sur le château des Étangs, ABF, 2004.


text:
Mòrt
La mòrt es la fin permanenta de las foncions biologicas que definisson un èsser vivent. Se referís tant a la terminason d'esperela coma a l'estat posterior de l'ancian organisme. La vertadièra natura de çò que ven aprèp la mòrt foguèt d'arreu millenari una preocupacion centrala de las tradicions religiosas e filosoficas pertot dins lo monde. Fòrça religions an fe o ben en un en delà o bon en la reïncarnacion. Per monde, l'efèit de la mòrt fisica sus l'esperit o arma s'existisson demòra una question dubèrta. Per la sciéncia contemporanèa, la mòrt d'un organisme es la fin.
Gaireben sens cap d'excepcion (vejatz Hydra), los animals acaban per morir de vielhiment. Qualques fenomèns intervenon qu'abitualament causan una mòrt prematura coma la malnutricion, la predacion, la malautiá, los accidents que provòcan de traumatismes terminals o, dins de circonstàncias extrèmas, una grèva perturbacion d'un ecosistèma. Las activitats umanas volontàrias que provòcan la mòrt son per exemple lo suicidi, l'omicidi e la guèrra. Cada jorn mòron aperaquí 150 000 personas dins lo monde.[1] La mòrt dins monde natural tanben se pòt produire coma un resultat indirècte de l'activitat umana: una causa creissenta de l'apagament d'espècias fins a la destruccion de sistèmas ecologics qu'es la consequéncia de l'expansion de la tecnologia industriala.[2]
L'objectiu principal de la medecina es de retardar e evitar la mòrt. En aquel contèxte, la mòrt es vista mai coma un procèssus que un evenement futur; de condicions qu'abans èran consideradas indefungible de mòrt son actualament reversiblas.[3] Quand se traça una linha separant la vida e la mòrt, cal tenir en compte entre autres factors de la preséncia o abséncia de signes vitals. En general, la mòrt clinica es pas necessària e sufisenta per determinar la mòrt legala. Un pacient amb un còr e palmons foncionals qu'es en estat de mòrt cerebrala se pòt declarar legalament mòrt sens qu'arribe la mòrt clinica. En fach, la definicion medicala precisa de la mòrt ven pus problematica, paradoxalament, a mesura del progrès de la coneissença scientifica e de la tecnologia.
Tipes de mòrt umana[modificar | modificar la font]
I a diferents tipes de mòrt:
- Las mòrts non intencionalas
- La mòrt naturala, produsida per una patologia determinada qu'acaba la vida de l'èsser uman
- La mòrt accidentala, qu'es la consequéncia non volontària o aleatòria de l'accion d'un agent extèrne
- Las mòrts intencionalas
Aqueles tipes son pas egalament frequentas. Las principalas causas de mòrt segon l'OMS son (per òrdre descreissent):
- malautiás en relacion amb lo còr
- infeccions
- càncer
- malautiás respiratòrias
- accidents
- malautiás digestivas
- mòrts intencionalas
Aquelas causas son diferentas segon que se tracta d'un país desvolopat o d'un país del Tèrç Mond. Dins lo primièr cas, las causas pus frequentas de la mòrt son las cardiovascularas, lo càncer del palmon e d'autres problèmas respiratòris, los accidents del Transpòrt, lo càncer de l'estomac, problèmas de tension, tuberculòsi e suicidis, dins aquel òrdre. Al contrari, los païses desvolopats la primièra causa de mòrt es lo sida, e seguisson las infeccions respiratòrias, las darreiriás, las cardiovascularas, las malautiás de l'enfança e la malària.
La mòrt dins la cultura[modificar | modificar la font]
Tradicionalament la mòrt representa una de las principalas fonts de la paur e per aquò divèrsas religions meton l'accent sul fach que la mòrt acaba pas vertadièrament la vida, seguís perque crèan en la resurreccion futura, o en la reïncarnacion de l'arma o perque l'esperit de la persona passa dins un autre monde (escatologia). Per que es esséncia del desconegut, divèrsas culturas temptèron de la personificar amb simbòls; entre eles cal notar:
- Un esqueleta amb una grand esplech (sovent una dalha) per talhar la vida (vejatz lo tarot)
- Las parcas de la mitologia classica
- Azraèl, l'àngel de la mòrt pel Cristianisme e l'Islam
- Un dieu de la mòrt en divèrsas mitologias
- Una ombra negra o un esperit que ven de nuèch
- Lo demòni
- A vegadas pòt prendre l'aparéncia d'un monstre
Divèrses mites e legendas an per subjècte de creaturas que vençon la mòrt (o que demòran dins un estat intermediari entre la vida e la mòrt), coma los zombis, vampirs e las armas errantas, entre autras. tanben divèrses sortilègis e elixirs prometon l'immortalitat o la joventut eternala. Tanben i a fòrça mites sus que far amb lo cadavre, los rites funeraris e el dòl dels subrevivents. A l'ora d'ara la majoritat de las culturas optan per enterrar los còrses (dins los cementèris) o los cremar.
La fascinacion per la mòrt es l'esséncia de movements culturals coma lo dark, lo gotic o aquel dels decadents.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)[1] Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations, jornal: Studies in Ethics, Law, and Technology, Aubrey de Grey
- ↑ Human Activities Cause of Current Extinction Crisis
- ↑ David Crippen, ACS Surgery Online, Critical Care, April 2005 [2] Brain Failure and Brain Death
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- En anglés
- Appel, J. M. Defining Death: When Physicians and Families Differ. Journal of Medical Ethics Fall 2005.
- Child A. M (1995) J Archaeolog Sci 22: 165-174it funny
- Piepenbrink H. (1985) J Archaeolog Sci 13: 417-430
- Piepenbrink H. (1989) Applied Geochem 4: 273-280
- Derrick J. Pounder, Postmortem changes and time of death [3] University of Dundee
- Vass AA (2001) Microbiology Today 28: 190-192 at: [4]
- En castelhan
- La muerte en Occidente, Aries, P., Barcelona: ed: Argo Vergara,1982
- El horror de morir: el valor de la muerte en la vida humana, Arregui, Jorge V., ed: Tibidabo Edicions 1992 ISBN 978-84-86421-89-2
- La negación de la muerte, Becker, E. Ed: Barcelona: Kairós, 2003
- Los significados de la muerte, Bowker, J. Ed: Cambridge University Press, 1996
- Los tópicos de la muerte. La gran negación, Cobo Medina, C. Ed: Madrid: Ediciones Libertarias 2000
- El libro de los filósofos muertos, Critchley, Simon, ed: Madrid, Taurus, 2008 ISBN 978-84-306-0677-1
- Paseo alrededor de la muerte, García-Sabell, D, ed; Madrid: Alianza Editorial, 1999
- La muerte explicada a mi hija, Huisman-Perrin, E. Ed: Barcelona: El Aleph, 2003
- Sobre la muerte y los moribundos, Kübler-Ross, E. Ed: Barcelona: Grijalbo, 1989
- La muerte y su imaginario en la historia de las religiones, León Azcárate, Juan Luis de, ed: segunda edición. Bilbao: Universitat de Deusto, 2007 ISBN 978-84-9830-101-4
- El cerebro y el mito del yo, el papel de la neuronas en el pensamiento y el comportamiento humano, Llinás, Rodolfo ed: Belacqua, 2003
- La ansiedad ante la muerte, Lonetto, R. y Templer, D. I, ed: Barcelona: Ediciones Temis, 1992
- Vida después de la vida, Moody, R. A., Jr., 2006, ed: Barcelona: Círculo de lectores
- Muerte e inmortalidad, Josef Pieper, ed:Herder, 1982, ISBN 978-84-254-0530-3
- El buen adiós, Jesús Poveda; Silvia Laforet, ed:Espasa, 2009, ISBN 9788467030266
- Muerte y supervivencia, Max Scheler, ed: Encuentro Ediciones, 2001 ISBN 978-84-7490-623-3
- Los seres queridos, Evelyn Waugh, ed: Círculo de lectores, 2000, ISBN 978-84-226-7804-5


text:
Ger, lo 7 de avriu, "Instants Partagés"
Saurat, lo 24 de març de 2018
Jouer à Saurat, c'est crevant!!!!
Plan beroja jornada dab un bal taus mainats perseguit per "los Iretges" avans un copa crosta faiçon"aubèrja espanhola". Serada dab eths "Bouilleurs de sons" push Parpalhon. Era ua òra deth maitin arrivada et sheis oras de musica passadas fin finala...Sonque Jean-Luc tostem hardit, musicaires et dançaires eren tots flacs.
Choja neit a Tarascon push au moment de parti....ua ròda crevada....ua enquèsta qu'ei aubèrta!!!
Gasc'ronomia: en çò de J-Luc: saucissa a la tomata dab arris, sense desbrembar eth tradicionau saucissòt et drin de hitge gras. De segur Pierre Rouch no desbremba james eth hormatge. Un plan bon moment de convivialitat.
Ossun, Sent Patr'òc, 16 març de 2018
Le comité des fêtes revisite la St Patrick en "oc". De la bière locale de toutes marques et à volonté ou modération (selon chacun), grillades et tapas de toutes sortes, musique occitane avec en première partie"Lo Guit" banda de cornemuses de noste.
Ah au fait...le vert nous sied-il bien?
Gasc'ronomia: saucissòt de tota traca, cambalhon push heits a la plancha còrs de guits, calamars, enta acabar hormatge.


text:
Nos los arpitans - Ethnos [4]bèrios [piérres]
O seye Aoûta ou o seye Sion, lo tot comence avouéc una rengiê [renchiê
] de pâls plantâs dens lo tèrren.
Los pâls érant de bouesc et nen reste ren, mas reston les bôrnes [trous
] yô que los pâls èront étâs plantâs. On at dècuvèrt que céls pâls, pèrfètament alignâs en dirèccion nord-ouèst, la dirèccion de la mêson des môrts en Èg·ipte asse-ben, érant pas una palissâda de dèfensa ou por l'entretin des bétyes : o érant un monument.
Desot châque pâl los arquèologos ant trovâ un crâno de bôf ; un bôf que ére étâ borlâ avouéc des èvidents bouts religiox. Cependent o sont pas los pâls que nos ant fêt empression, mas cen que nos avens dècuvèrt lé a l'alentôrn. Perpendiculèra ux pâls y ére una rengiê de ples de quaranta plâques de piérra - [lârpés, stèles
] - antropomôrfes. Céls bèrios, três mètres de hôt, repèsentâvont des homos habelyês en maniére rafinâye. Se trètâve d'un templo mègalitico de proporcions monumentales. Dens lo mémo sito nos avens trovâ cinq dolmens ; un de cetos est una veretâbla chambra (três mètres por quatro) posâye sur un tèrra-plen triangulèro de trenta e ples mètres de long.
Ceti templo en plen êr, que sûr est étâ frèquentâ por u muens doux mile ans, pôt étre considèrâ l'émblèma de la civilisacion des arpes occidentales.
Una civilisacion durâbla et pouessienta ; et se a Sion come a Aoûta nos avens les mémes dècuvèrtes arquèologiques porquè pas pensar a una méma nacion ?
Y érant pas des romans u cr des alpes pendent que ceta civilisacion alâve se dèvelopent ; lyor, los romans, bas por les iles de la mar, 'l érant un petiôt poplo de bèrgiérs.
- ... a continuar -


text:
1871
Aquesta pagina concernís l'an 1871 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la revirada d'una darriera temptativa de sortida de la garnison francesa de París arrestada per lei Prussians a Buzenval, capitulacion de la capitala. Aquò entraïnèt la signatura d'un armistici (29 de genier) ambé l'Empèri Alemand que foguèt proclamat lo 18 de genier. D'eleccions foguèron organizadas per negociar lo tractat de patz finala. Se debanèron lo 8 de febrier e donèron una majoritat reialista ambé 214 deputats orleanistas, 182 legitimistas per 112 republicans moderats e 38 republicans radicaus. Lei liberaus obtenguèron 72 deputats e lei bonapartistas 20.
Lei premierei decisions d'aquela chambra (installacion a Versalhas, fin dau moratòri sus lei rendas adoptat durant la guèrra...) entraïnèt una rompedura rapida entre lei deputats e la populacion parisenca fòrça favorabla ai republicans. Dins lo corrent de març, una temptativa de Versalhas per prendre lo contraròtle de l'artilhariá parisenca entraïnèt l'insureccion de la capitala e la formacion d'un govèrn revolucionari dich Comuna de París. Adoptèt una politica sociala fòrça avançada mai mau capitèt d'organizar de fòrças armadas eficaças. A partir d'abriu, la guèrra civila acomencèt entre lo govèrn provisòri de Versalhas dirigit per Adòlf Tièrs e la Comuna. Aprofichant sa superioritat numerica gràcias au sostèn de l'armada regulara, lei fòrças de Versalhas avancèron pauc a pauc en despiech de la resisténcia acarnada de pichonei tropas parisencas. Entre lo 21 e lo 28 de mai, lei tropas versalhesas intrèron dins París que foguèt conquistat après una setmana de combats. Una repression saunosa foguèt alora mesa en plaça còntra lo movement revolucionari que perdèt aperaquí 40 000 òmes (10 000 dins lei combats, 20 000 fusilhats e 10 000 presoniers ò exilats). Lo movement socialista parisenc perdiguèt son influéncia fins a la fin dau sègle XIX. Dins lo sud de França, doas autrei comunas se formèron a Narbona e a Marselha mai foguèron rapidament reprimida per leis autoritats.
Après aquela victòria, lo govèrn de Tièrs negocièt la patz amb Alemanha e deguèt acceptar de condicions duras. Lei clausas pus importantas foguèron la cession d'Alsàcia-Lorena e lo pagament d'una indemnitat de 5 miliards de francs-aur. Se pausèt alora la question dau regime d'adoptar. D'efècte, lei reialistas èran majoritaris dins l'Assemblada mai devesits entre elei a prepaus dau candidat legitime au tròne.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
A partir de junh, acomençament de combats entre lo negus Tekle Giyorgis II e lo ras Kassa Mercha de Tigre. Gràcias a l'entraïnament modèrne donat a sei tropas per sei conselhiers britanics, Kassa ganhèt la batalha de Zulawu còntra una armada numericament pus nombrosa. Puei, lo 11 de julhet, se debanèt la batalha d'Assam onte Tekle Giyorgis II foguèt bleçat e capturat. Après aquela desfacha, son armada s'afondrèt e de milièrs d'òmes, compres unei genereus, capitulèron puei acceptèron d'intrar au sen de l'armada dau venceire. Lo negus descaigut foguèt emborniat e estremat dins una preson bastida a la cima d'una montanha.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
En Japon, perseguida de la politica de l'emperaire Meiji ambé l'adopcion de plusors reformas modernizatritz ò progressistas. En particular, lo 29 d'aost, la feudalitat foguèt definitivament abolida e lo territòri devesit en prefecturas. Una administracion dirigiguèt desenant l'ensems. Leis èx-senhors recebèron de pensions e foguèron encoratjats a participar a la modernizacion dau país. Enfin, l'egalitat de cada Japonés a respèct de l'impòst foguèt decidida lo 2 d'octòbre.
Per lo rèsta, dos aisses principaus dominèron l'annada. En matèria d'educacion, un Institut de tecnologia foguèt creada en abriu (dubertura oficiala en març de 1872) e un ministèri especific foguèt fondat (2 de setembre) (→ 1872). Leis estudis a l'estrangier foguèron encoratjats (e sovent sostenguts) e plusors professors ò tecnicians europèus ò estatsunidencs foguèron invitats. L'autre aisse important regardèt la diplomacia ambé lo mandadís de plusors missions per obtenir la reconeissença dei grandei poissanças occidentalas dau periòde (Mori Arinori...).


text:
Pòrt
- En marina, un pòrt es una cala amenatjada per aculir de barcas.
- En geografia, un pòrt es un passatge de montanha
Informatica[modificar | modificar la font]
En informatica, un pòrt a plusiorei significacions :
- un pòrt materiau es una prisa que permete de religar de periferics extèrnes a un ordinator.
- un pòrt logiciau es un systèma que permete ais ordinators de reçaupre ò de mandar d'informacions. S'anomena tanben pòrt la conversion d'un logiciau d'un sistèma operatiu a un autre.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Estent sa dobla significacion, lo toponim pòrt pòu far referéncia au relarg maritims :
- Lo Pòrt de Boc, comuna vesina de Marselha.
- Pòrt Sant Loís, comuna que s'atròva en Camarga
Mai pòu tanben es religat a la montanha, mai que mai dins lei Pirenèus :
- Lo Pòrt, comunas d'Arièja
- Lo Sompòrt, entre Bearn e Aragon.


text:
Talhon d'Adam
Lo cartilatge tiroïd participa a la formacion del laringe. Per l'Òme, es un caractèr sexual secondari mascle.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Es un cartilatge qu'a la forma d'un parpalhol, amb doas lamas oblicas enrè e juntas en abans per una nosada. Ambedoas lamas fan un angle de 90° per l'òme e 120° per la femna, salent per abans e responsable de la proeminéncia laringèa, salença mai prononciada per l'òme que per la femna. Lo cartilatge tiroïd possedís de grandas banas(2) cap al naut e des pichonas banas(2) cap al bas. Lo còs del cartilatge tiroïd o placa tiroïdiana compòrta une incisura mediana sus la broa superiora.
« Talhon d'Adam »[modificar | modificar la font]
Lo nom ven del fruch defendut, que, selon la Biblia, Èva faguèt manjar a Adam, un talhon li seriá « demorat dins de la garganta ».
Lo talhon d'Adam es un caractèr sexual secondari de l'òme mascle adult, pasmens que las femnas ajan lo meteis cartilatge: deternima la nautor de la vòtz (mai la vòtz es grèva mai la poma d'Adam es bassa — lo talhon d'Adam dels mainats se vei generalament pas) e lo fach que las femnas, quitament sens suspès, ajan una massa graissosa entre lo menton e lo còl fa qu'es amagat lo cartilatge.