text:
Publicado 19/07/2012 16:42:41CET
BARCELONA, 19 Jul. (EUROPAN PRESS) -
Eth periodista Daniel Arasa avertís d'ua menaça ara libertat religiosa ara societat actuau en 'Drets umans e religion a Catalonha' (Pagès editors), un libre qu'establís e analise era relacion existenta entre era intolerància religiosa e era vulneració des drets umans.
Era òbra, que repasse de manèra succinta era istòria mès recenta d'Espanya e Catalonha, se centre enes aspèctes dera societat que propicien ua "sistematica persecució religiosa" e com aguesti cada vegada son mès sofisticats, a afirmat Arasa en declaracions a Europa Press.
Er autor, damb ua dilatada trajectòria en mejans de comunicacion ara sua esquia, a destacat eth caractèr "polèmic" dera òbra, en tot atenent er auguri iniciau de Miquel Roca i Junyent --encargat d'escríuer eth pròleg--, e tanben es prumères impressions dera critica.
A soslinhat era importància des mejans de comunicacion a l'hora de relegar era religion en un dusau plan pr'amor qu'aguesta no age ua projeccion extèrna, de manera que sonque se hè referéncia a l'hora de "ressaltar es aspèctes negatius" --coma era pederàstia-- e en cap cas apel·len ath sòn prètzhèt educatiu.
Tanben a atribuït as mejans de comunicacion era relacion dirècta qu'era societat establís entre religion e poder, que si bé "auie bèra causa de veritat e plan de tòpic", aué se percep coma ua realitat pera sua repeticion de manèra axiomàtica.
Alhora, a metut èmfasi ena vulneració des drets umans que supause era fauta de libertat religiosa, "era mès simptomàtica des libertats pr'amor que met en relacion diuèrses branques d'ua societat democratica".
Finalment, a apuntat qu'era globalizacion càmbie era forma de relacionar-se, era mentalitat des persones e quaussevolh plantejament, però "es principis basics dera religion no an cambiat ne cambiaràn jamès pr'amor que deisharie d'èster eth qu'ei".


c: text/html

text:
Escritura chinesa
L'escritura chinesa, tanben aperada escritura deus Han, qu'ei un sistèma d'escritura utilizat principalament per escríver lo chinés.
Qu'ei considerada com un deus factors d'unificacion de la cultura chinesa puish qu'enlòc de notar los sons e nòta las idèas au mejan d'ideogramas designats com sinogramas. Que da atau la possibilitat de notar d'un medish biais medishas idèas en lengas diferentas. Que ho atau emplegada dens los divèrses dialèctes deu chinés, mes tanben au Vietnam au temps d'autes còps, en Corèa dens ua mendra mesura e, enqüèra au dia de uei au Japon (combinats dab los alfabets sillabics qui e'n son gessits : los hiraganas e lo katakanas).
Qu'ei l'escritura mei anciana enqüèra emplega au dia de uei.
Los Kangxis que son compausats e categorizats a partir de las soas 214 claus de l'escritura chinesa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Glaudi Brueis
Glaudi Brueis (Claude Brueys dins la grafia arcaïca e francizanta; Ais de Provença, c. 1570[1] - 1636) foguèt un poèta e un autor dramatic provençau dau començament dau sègle XVII. Èra membre de l'auta societat d'Ais de Provença. Seis òbras foguèron publicadas per lo premier còp en 1628 as Ais sota lo títol de Jardin dei Musas provençalas ( ), inclusent sa poesia, sei comèdias (Comèdia a onze Personatges e doas Comèdias a sèt Personatges) e sei tres balets.
Compausèt tanben en francés en mai de sei dedicaças que rebaton sei disposicions per assajar d'agradar au rei e au regim monarquic francés.
Èra lo fiu de Denys Brueys, cònsol dau temps de la Liga, e d'Anne Maye. Lor premier fiu (lo fraire ainat de Glaudi Brueis) s'apelava Etienne Brueys. Èra de segur una granda familha borgesa e non pas nòbla coma o laissariá pensar lo títol d'escudier que revindicava en tèsta de son Jardin. En 1609 esposèt Marguerite Imbert.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Brueys, Claude. Poésies provençales des XVIe et XVIIe siècles, publiées d'après les éditions originales et les manuscrits par Anselme Mortreuil. Genèva : Slatkine, 1971.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Literatura occitana
- Escrivan occitan
- Poèta occitan
- Escrivan occitan del sègle XVI
- Escrivan occitan deu sègle XVII
- Literatura provençala
- Escrivan dau País d'Ais
- Personalitat provençala
- Naissença en 1570
- Naissença a Ais de Provença


text:
Mick Jagger
Michael Philip Jagger, mai conegut coma Mick Jagger (Dartford, Anglatèrra, 26 de julh de 1943) es un famós cantaire e compositor de musica rock anglés, membre e menaire del grop The Rolling Stones. A mai del cant, tòca de còps que i a l'armonica e la guitarra e faguèt tanben l'actor.
Jagger, qu'es un dels cantaires mai celèbres del rock foguèt situat 16en dins la classificacion facha per la revista Rolling Stone dels cent melhors cantaires de totes los temps. L'artista foguèt adobat cavalièr pel princi Carles, en nom de la reina, lo 12 de decembre de 2003


text:
Mitsvà
Segon lo judaïsme, la Torà compta 613 mitzvòt (singular: mitzvà מצוה - comandament, prescripcion; de צוה, tzavah- prescriure, ordonar),
Dins son introduccion del Sefer Hamitzvot (libre/tractat de las mitzvà), l'autoritat principala en matèria de las prescripcions, Maimonides escriu : "Los Josieus recebèron 613 comandaments, segon lo Talmud, demest los quals: 248 Mitzvòt Assè (prescripcions de çò que cal far, dichas "prescripcions positivas") e 365 mitzvòt lo taasè (prescripcions de çò que cal pas far, o "prescipcions negativas"). Lo nombre de las prescriptions positivas es lo de las partidas del còrs; lo nombre de las mitzvòt négativas es lo dels jorns dins una annada solara."
La tradicion de las 613 mitzvòt foguèt desvolopada per Rabbi Simlaí :


text:
Estructura dei proteïnas
L'estructura dei proteïnas es un ensems de proprietats espacialas dei moleculas de proteïnas dependentas derivadas de lor natura en sequéncia d'aminoacids, lei caracteristicas fisicas de son environament e la preséncia de compausats, simples o de complèxes, que condusiscan a un plegament especific, distint de l'espontanèu. Per aiçò, deriva de sa composicion, es a dire, de la pròpria estructura deis aminoacids, de coma interagisson quimicament aquests, de forma organizada e especifica, e, evidentament, es en relacion amb la foncion de complir dins la cellula.
Somari
Nivèus d'estructuracion[modificar | modificar la font]
I a quatre nivèus d'estructuracion:
L'estructura primària[modificar | modificar la font]
Es simplament la sequéncia d'aminoacids jonchs linearament per de liames peptidics.
L'estructura segondària[modificar | modificar la font]
I a dos motius principaus d'estructuracion segondària:
L'eliç alfa[modificar | modificar la font]
Lo fulhet beta[modificar | modificar la font]
L'estructura terciària[modificar | modificar la font]
Es la maniera en que la cadena polipeptidica se plega dins l'espaci, es a dire, coma s'enròtla o se plega una proteïna determinada, siá globulara o fibrosa. Es la disposicion dei domenis dins l'espaci. L'estructura terciària se realiza de sòrta que leis aminoacids polars se plaçan vèrs l'interior e lei polars vèrs l'exterior dins lo mitan aigós. Aquò provòca una estabilizacion per d'interaccions idrofòbas, de fòrças de van der Waals e de ponts disulfurs (covalents, entre doas cisteïnas ben orientadas) e mejançant de liames ionics.
L'estructura quaternària[modificar | modificar la font]
L'estructura quaternària deriva de la conjoncion de divèrsei cadenas peptidicas que, associadas, forman una entitat, un multimèr, que possedís de proprietats distintas d'aquelei dei monomèrs que lo compausan. Aquesteis sosunitats s'assòcian gràcias a d'interaccions non covalentas, coma pòdon èsser de ponts idrogèn, d'interaccions idrofòbas o de ponts salins. Dins lo cas d'una proteïna constituida per dos monomèrs, un dimèr, aqueste pòt èsser un omodimèr, se lei monomèrs constituents son parièrs, o un eterodimèr, se o son pas.


text:
Plotin
Plotin (205 - 270 Ap. C.) foguèt un filosòf roman de l'Antiquitat tardièra. Foguèt lo fondator d'un corrent filosofic nomenat lo « neoplatonisme », qu'influencièt prigondament la filosofia occidentala. Installèt son escòla a Roma, en 246, e son primièr disciple foguèt Amelius. Son biais de legir los dialògs de Platon foguèt una font d'inspiracion importanta per la pensada crestiana, en plena formacion a l'epòca. L'integralitat de sos escrits foguèt publicada per un autre disciple fidèl, Porfiri de Tir, dins las Ennèadas.
La pensada de Plotin es originala perque aprigondís la reflexion de Platon e d'Aristòtel sus la natura de l'intelligéncia. Per Plotin, l'univèrs es compausat de tres realitats fondamentalas: l'Un, l'Intelligéncia e l'Arma. L'òme que fa partida del monde sensible deu, per l'introspeccion, remontar de l'Arma cap a l'Intelligéncia, puèi de l'Intelligéncia cap a l'Un e complir atal una union mistica amb lo dieu per excelléncia.
Somari
- 1 Biografia
- 2 L'influéncia de Platon
- 3 Doctrina
- 4 Lo lengatge de Plotin
- 5 Lo Plotin arabi
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Se sap pauc de la vida de Plotin. Gaireben totas las coneissenças a son subjècte son raportadas per Porfiri dins la biografia que consacrèt a son mèstre[1], en introduccion a son edition de las Ennèadas entre 300 e 301[2][3]. La pauretat de las informacions sus Plotin se pòt explicar pel pauc de plaça que dona, dins sa filosofia, a l'individualitat de la persona umana[4]. En efèit, aquela es considerada coma un obstacle major dins lo camin del filosòf cap a la saviesa, dins l'identificacion de l'òme amb l'Un, primièr principi a l'origina del monde.
Benlèu plan, Plotin nasquèt en 205, a Licopolis[5] (Egipte), vila qu'aparteniá alara a l'Empèri Roman, benlèu al sen d'una familha de nauts foncionaris romans. Es a l'edat de 28 ans que Plotin partiguèt estudiar la filosofia a Alexàndria, prèp d'Ammonios Saccas, que venguèt son mèstre pendent onze ans, de 232 a 243[6].
A 39 ans, en 244, son interès per las filosofias orientalas e indianas lo pòrta a jónher l'armada de Gordian III que marchava contra Pèrsia[7]. Mas aquela armada foguèt vencida, e Gordian tuat en 244, çò que faguèt que Plotin deguèt, e foguèt pas facíl, se refugiar un temps dins la vila d'Antiòquia[8].
Aprèp Plotin anèt a Rome, ont fondèt una escòla filosofica, l'escòla neoplatoniciana de Roma (246)[9], jol reialme de l'emperaire Felip l'Arabi. Aquela escòla èra pas una institucion, mas puslèu una associacion informala de personas[10]. Ensenhava dins l'ostal de Gemina, la femna del futur emperaire Trebonian, e èra aparat per l'emperaire Gallian. Son ensenhament foguèt subretot oral. Aviá per disciples Porfiri de Tir, Amelius[11], Paulinius de Scitopolis, Eustocius d'Alexàndria, Zoticus e Zetus. En mai d'aqueles qualques disciples, Plotin comptava tanben dins sos auditors qualques òmes influents, coma Longin, o los senators Castricius Firmus, Marcellus Orontius, Sabinillus e Rogatianus. Calguèt esperar 254 per que comence de redigir de tèxtes que formaràn, mai tard, son òbra fondamentala: las Ennèadas.
L'an 268 marquèt lo començament de la solitud de Plotin. Aquel alunhèt fòra d'el e de l'atmosfèra de Roma, son disciple Porfiri tormentat per de pensadas suicidàrias[12]. Esperava qu'auriá pogut trobar repaus e patz en Lilibèa (Sicília). En 269, es Amelius que lo quitèt[13]; aquel partiguèt a Apamèa per jónher l'escòla neoplatoniciana animada per Numenios d'Apamèa. Aprèp l'assassinat de Gallian, Plotin, fòrça amic de l'ancian emperaire, deguèt quitar Roma. Aclapat per la malautiá, foguèt aculhit en Campània, dins las proprietats de son disciple Zetus[14]. Moriguèt a Nàpols, en 270, de malautiá[15] (benlèu de tuberculòsi[16]) acompanhat pel Eustocius, darrièr disciple demorant fins a la fin.
Pendent las doas darrièras annadas de sa vida, Plotin contunhava d'escriure e enviar de tractats, en Sicília, a Porfiri per qu'aquel los corregisca e los edite per aprèp. Porfiri o faguèt ne publicant las Ennèadas entre 300 e 301[17], completadas en introduccion per una pichona biografia de Plotin. En realitat, Porfiri se contenta pas de compilar las òbras de Plotin, las separa o las fusiona per las classar dins un òrdre particular.
A la fin de sa Vida de Plotin, Porfiri confisèt que son mèstre aviá capitat a aténher quatre còps l'union mistica amb Dieu[18].
L'influéncia de Platon[modificar | modificar la font]
Plotin coneissiá plan sos davancièrs filosòfs. Dins sos tractats se trapan fòrça allusions (explicitas o non) a Aristòtel, als peripateticians, a l'estoïcisme, a l'epicurisme o encara als gnostics amb quines èra opausat. Mas Platon es de luènh aquel que reten mai l'atencion de Plotin. Se la filosofia de Plotin foguèt nomenada lo neoplatonisme, es plan segur qu'aquel aviá per referéncia majora l'òbra de Platon.
Las tèsis de Plotin posan en efèit lors fonts dins los tèxtes de Platon. Plotin torna cercar de Platon de tèmas importants: la transcendéncia de l'Un coma primièr principi (Lo Parmenides), lo problèma de l'un e del multiple, la Teoria de las Fòrmas (La Republica), los genres de l'èsser (Lo Sofista), o l'interès per l'amor (Lo Banquet). Se presenta coma un exegèta de l'ensenhament de Platon :
- « La Causa essent l'Intelligéncia, Platon nomena Paire lo Ben absolut, lo Principi superior a l'Intelligéncia e a l'Esséncia. Dins divèrses passatges, nomena Idèa l'Èsser e l'Intelligéncia. Ensenha doncas que del Ben nais l'Intelligéncia; e de l'Intelligéncia, l'Arma. Aquela doctrina es pas novèla: foguèt ensenhada dempuèi temps pels mai ancians, mas sens èsser desvolopada explicitament; volem èsser aquí solament los interprèts dels primièrs savis e mostrar pel testimòni, quitament de Platon, qu'avián los meteisses dògmas que nosautres. Plotin, Ennèadas V,1 [10] »
Mas en tornant cap al platonisme, Plotin lo modifica fins que se pòt dire que foguèt pas vertadièrament fidèl a Platon[19]. De fach, Plotin interprèta las teorias de Platon per que li vengan favorablas, e aprofechar de son autoritat. Sa lectura de Platon foguèt talament importanta qu'influencièt, fòrça longtemps, la compreneson del platonisme original, subretot en subreauçant la plaça de la contemplacion dins l'òbra de Platon.
Doctrina[modificar | modificar la font]
Las tres ipostasis[modificar | modificar la font]
Plotin es conegut abans tot per sa compreneson del monde que fa intervenir tres « ipostasis »[20] :
- L'Un (ἐv, en grèc)
- L'Intelligéncia (l'Intellècte, vouϛ, en grèc)
- L'Arma (ψuxn, en grèc)
En realitat, lo tèrme « ipostasi » foguèt introduch pus tard per Porfiri[21] (dins lo titre de Ennèade V, 1 [10] : Sus las tres ipostasis qu'an reng de principis) per designar aqueles tres principis fondamentals a l'origina del monde. Se Plotin emplega lo tèrme, pasmens jamai l'utiliza pas dins un sens diferent de son accepcion correnta a l'epòca, significant « existéncia ». L'Un, l'Intelligéncia e l'Arma son los tres principis d'ont resulta lo monde sensible, e foncionan coma tres nivèls de realitat diferents.
L'Un es lo principi suprèm per Plotin: çò que significa que conten en el meteis sa pròpria rason d'èsser, qu'a pas besonh de cap d'autre principi d'òrdre superior per « existir ». Es absoludament transcendent, fins que siá pas possible de dire çò qu'es. Se daissa pas determinar per cap de categoria existissenta; quita d'eperel es pas. Aquel Un que conten pas l'èsser es pur non-èsser, non pas per manca, mas per eminéncia. Es assimilat al Ben, per Plotin que torna prendre, per explicar sa foncion, l'imatge del Solelh dins la Republica de Platon. L'Un precedís totes los existissents, es lor condicion de possibilitat, es lor font. Conten, en el, cap de multiplicitat, cap d'alteritat, cap de division e es pas subjècte al cambi; es entièrament Un.
L'Intelligéncia, ela, deriva de l'Un qu'es son principi. Conten en ela tot lo pensable, es a dire l'ensemble de las idèas o dels intelligibles. Per aquò, l'Intelligéncia es lo luòc per excelléncia de la realitat e de la vertat[22]. Es l'èsser vertadièr. Conten en ela la multiplicitat de las idèas.
L'Arma, fin finala, a son principi dins l'Intelligéncia e es, d'esperela, principi del monde sensible. Pauc a pauc que s'alunham de l'Un, le monde compta en el una partida tojorn mai granda de diversitat, pèrd doncas en unitat e en perfeccion. L'Arma se declina en consequéncia a de grases diferents: l'Arma del monde es pus perfiècha, alara que cada arma a son pròpri gra de perfeccion. L'Arma desplega dins lo temps lo contengut de l'Intelligéncia[23]. Es fòrça prèpa del monde sensible et de la matèria qu'anima.
L'emanacion de l'univèrs[modificar | modificar la font]
En mai d'èsser constituit per tres principis fondamentals, coma tres jaces geologics superpausats, lo monde, l'ensemble de çò qu'existís, segon Plotin, obeís a una logica fòrça especifica. Lo monde, dins son entieritat, emana de l'Un dins un movement que se nomena la « procession ». La natura de l'Un, qu'es lo primièr principi segon Plotin, es tala que d'aquel emana necessàriament la rèsta del monde.
Aquò significa doas causas. D'una part, l'emanacion explica que l'Un engendra l'Intelligéncia. Aprèp, l'Intelligéncia, d'esperela subjècta a la procession, engendra una realitat inferiora a ela, l'Arma e, fin finala, l'Arma produtz a son torn lo monde sensible que el es mai lo principi de pas res. D'autra part, la teoria de l'emanacion mòstra que la procession es un procèssus logic que depend pas de la volontat d'un Creator. Aquela actitud a respècte de l'origina del monde constituís una diferéncia capitala entre lo neoplatonisme pagan (de Plotin) e lo neoplatonisme crestian d'un sant Agustin. En efèit, aicí al contrari dels pensadors josieus e dels Primièrs crestians, i a cap d'« acte » creator a l'origina del monde[24], i a cap de volontat divina en òbra dins la creacion. L'Un dona naissença a tot, sens que calga i veire l'accion de sa volontat, estrictament.
L'Un es immudable e immobil, i a pas d'esperit, pas de volontat. Es transcendent en absolut e, per aquò, seriá fals de pensar que lo movement de procession d'ont nais l'Intelligéncia lo pertòca de quin biais que siá. L'Un i pèrd pas res, se dividís pas mai, tanplan se morsèla en una multitud d'èssers inferiors. Demòra entièr mas « regorga » d'un biais cap als nivèls de la realitat que domina e sosten. L'Un se compòrta a respècte del real un pauc coma lo Solelh que, per sos rais, dona als objèctes la possibilitat d'èsser vistes, sens per tal que l'intensitat de sa lutz ne pèrd ges.
L'Un es transcendent en absolut, mas es tanben immanent en tot. Es pas enluòc, mas es pertot. Tot a veire, a de grases divèrs, amb l'Un, qu'es la mesura de totas causas[25]. Perque tot n'es eissit, dirèctament (dins lo cas de l'Intelligéncia) o indirèctament, perque i a pas de separacion entre l'Un e lo monde coma entre Dieu e sa creacion, tot es tanben ligat amb el. Es doncas possible de tornar trobar en cada èsser la traça de sos principis superiors. Aquel movement de retorn cap a sos pròpris principis es nomenat la « conversion », e prendrà un ròtle primordial dins la mistica de Plotin.
La question del bonaür e del mal[modificar | modificar la font]
Plotin afirma d'entrada que « lo bonaür se trapa dins la vida »[26], mas cal plan se gardar de pensar que Plotin encoratja atal un certan edonisme. Cal comprendre la vida dins un sens plan particular: s'agís aisís de la vida confòrma a l'Intelligéncia. Aquel biais de viure es sol a poder ofrir un real plaser per l'òme. L'òme, per èsser aurós, deu utilizar sa volontat per anar cap al ben fins a s'identificar a aquel: se deu doncas virar non pas cap als elements del monde sensible qu'an un gra fòrça limitat de bontat, mas cap a l'Intelligéncia qu'es dirèctament eissida de l'Un (o del Ben).
Lo bonaür a pas res de comun amb lo còrs, lo monde sensible, o la matèria, ont es present lo mal. Pasmens, al contrari dels gnostics, Plotin pensa pas que lo mal siá una poténcia activa e reala. Lo mal es simplament per el çò qu'es mai privat de perfeccion; es una manca del ben. Los eveniments doloroses, la sofrença destornan pas fòrçament lo savi de sa quista del bonaür, e son pas mai un indici de l'abséncia de Dieu. Lo savi sap que lo mal a sa plaça dins l'univèrs e que resulta necessàriament del procèssus d'emanacion que mena de l'Un cap al monde sensible.
- « D'un biais general, cal pausar que lo mal es una manca de ben. Cal que se manifèste aiçaval una manca de ben, perque lo ben se trapa alara dins autre causa[27]Plotin Ennéades III, 2 [47] »
L'estatut ambigú del còrs[modificar | modificar la font]
Pierre Hadot metèt en relèu la plaça ambigua del còrs dins la filosofia de Plotin. En primièr, lo còrs pareis jamai èsser, per Plotin, autra causa que la preson de l'arma. En efèit, la matèria, lo monde sensible en general, es lo darrièr gra de desvolopament de l'Un. Es associada al mal e a la necessitat[28]. Lo monde sensible es incontestablament alunhat de la perfeccion divina, es la realitat que manca mai de ben e qu'es tot entièra multipla e caotica. Per aténher la saviesa, l'òme deu per alhors prestar a son arma tota l'atencion, quitament al prejudici de son còps. Se deu virar cap a la rason e evitar de totas fòrma de se daissar perturbar per son environament exterior que fa solament que de lo destornar de çò qu'a en el de pròpriament uman.
Mas aquela aparenta superficialitat del còrs resistís dificilament a una analisi pus prigonda. En despassant la primièra lectura, cal se demandar se Plotin encoratja vertadièrament l'òme a se desbarrassar de son còrs. En efèit, Plotin salva Porfiri del suicidi, e indica dins son apologia de l'amor qu'es possible d'amar los còrs aiçaval, sens clinar cap al mal, a partir del moment ont la beutat dels còrs es compresa coma la marca del Bèl dins lo monde sensible[29]. Atal l'Un e l'Intelligéncia son pas perduts dins la matèria, i son totjorn fòrça plan presents, mas a un gra mendre.
Per Pierre Hadot, es pas lo còrs d'esperel que Plotin forageta, al contrari sonhava lo seu còrs[30], mas las afeccions que poirián venir perturbar l'arma dins aquel còrs:
- « Es doncas pas per òdi e per desgost del còrs que caldrà se destacar de las causas sensiblas. Aquelas son pas marridas d'esperelas. Mas lo langui que nos causan nos empacha de far atencion a la vida esperitala que viviam inconscientament[31]. »
La mistica[modificar | modificar la font]
La filosofia de Plotin es generalament descricha coma una filosofia de la contemplacion. La tòca de l'òme sus Tèrra es de tornar rencontrar sa natura vertadièra. Se deu doncas destornar del monde sensible, de las passions, per se concentrar en primièr sus la rason, sus la vida de l'intelligéncia qu'es çò que i a de singularament uman en el. Mas en volant èsser se-meteis, en se tornant cap a la partida mai nauta de son arma, l'òme sortís de sa condicion e pèrd al meteis temps son identitat. Ganha en unitat e se rapròcha del divin, del Ben.
Per aténher la saviesa e lo bonaür, l'òme deu contunhar aquel movement introspectiu, la conversion, fins a captiar trobar en el l'Intelligéncia e l'Un que es eissit. Aquel ideal del bonaür (que Plotin preis aver atengut quatre còps[32]) es una union mistica amb Dieu, la contemplacion de Dieu dins l'extasi. André Bord rapròcha atal la filosofia de Plotin de las visions extaticas de sant Joan de la Crotz[33], dins la mesura ont prefigura la concepcion crestiana de l'arma encarnada podent anar cap a Dieu, per mejan de l'introspeccion[34].
Lo lengatge de Plotin[modificar | modificar la font]
Plotin es pas un autor aisit de legir; pasmens se sos tractats son corts, lo lengatge qu'utiliza es totjorn fòrça dens e resistís plan sovent a una compreneson dirècta o immediata. Cadun de sos tractats, se tempta de respondre a una question particulara, pren en compte tot lo sistèma plotinian. Cal doncas sovent far referéncia a de coneissenças exterioras (comentaris o autres tractats) per comprendre tot çò que vòl dire Plotin.
Lo Plotin arabi[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri Roman d'Occident, un tèxte se difusa dins lo monde arabi, jol nom de Teologia d'Aristòtel. Aquel tèxte longtemps foguèt atribuit, a tòrt, a Aristòtel e influencièt de pensadors arabis coma Al-Kindi, Al-Farabi e Avicena[35].
Aquel tèxte pareis en realitat èsser una preparacion de la traduccion aràbia de las Ennèadas de Plotin, a partir del grèc.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Porfiri, Sus la vida de Plotin e sus l'òrdre de sos tractats.
- ↑ id "date"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 2-29.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, pp. 13-22.
- ↑ id "data"
- ↑ id "date"
- ↑ id "date"
- ↑ id "data"
- ↑ id "data"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 10.
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Amélius ». Sa vie, son œuvre, sa doctrine, son style", Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt, Teil II: Band 36.2, 1987, pp. 793-860.
- ↑ id "date"
- ↑ id "date"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, et al., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 20.
- ↑ id "data"
- ↑ (fr)Mirko Grmek, « Les maladies et la mort de Plotin », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, pp. 335-353.
- ↑ id "date"
- ↑ "union" Porphyre, Vie de Plotin, 23.
- ↑ (fr)Lambros Couloubaritsis, Aux origines de la philosophie européenne, Bruxelles, De Boeck, 2005, pp. 660-663.
- ↑ Plotin, Ennèadas, V, 1, 8. "Lo Parmenides de Platon distinguís lo Primièr Un, qu'es l'Un au sens eminent; lo segond, que nomena Un-Multiple; lo tresen, Un e Multiple. Atal doncas, el meteis, es en acòrdi amb la teoria de las tres naturas."
- ↑ (fr)Plotin, Traités 38-41, traduction sous la direction de L. Brisson et J.-F. Pradeau, Paris, GF-Flammarion, 2007, pp. 285-286 (Note 194 de Ennéade VI, 8 [39]).
- ↑ (fr)Jean Trouillard, La procession plotinienne, Paris, PUF, 1955, p.39-40.
- ↑ Plotin, Ennèadas III, 7 [45], 12, 19-25.
- ↑ (fr)Georgios Lekkas, « Le concept positif de la nécessité et la production des êtres chez Plotin », Les études philosophiques, 2004, p. 560.
- ↑ (fr)Lambros Couloubaritsis, Aux origines de la philosophie européenne, Bruxelles, De Boeck, 2005, p. 662.
- ↑ Ennèade I, 4 [46], 3, 2
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 2 [47], 5, 25-30 (traduction par Richard Dufour, sous la direction de Luc Brisson et Jean-François Pradeau).
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 2 [47], 2, 32-35.
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 5 [50], 1, 56-65.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, p. 135.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, p. 37.
- ↑ id"union"
- ↑ (fr)André Bord, Plotin et Jean de la Croix, Paris, Beauchesne, 1996.
- ↑ {{}}Jean-Chrysostome Kanyororo, « Les richesses intérieures de l’âme selon Plotin », in Laval théologique et philosophique, vol. 59, Modèl:Numéro2, 2003, pp. 235-256.
- ↑ (fr)Dominic O'Meara, Plotin. Une introduction aux Ennéades, Cerf, 1992.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Las Ennèadas
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Richard Dufour, Plotinus : A Bibliography 1950-2000, Leiden, Brill, 2002. (Pour la bibliographie après 2000, voir son site Internet : Bibliographie plotinienne)
- (fr)Bibliografia del centre Jean Pépin (CNRS), per Pierre Thillet
Fonts sus Plotin[modificar | modificar la font]
- Porfiri, Vida de Plotin
- Porfiri, Contra los crestiens
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Vie de Plotin, par Porphyre de Tyr, site de P. Remacle
- (fr)Vie des sophistes, par Eunape de Sardes, site de P. Remacle


text:
Economia d'Indonesia
Indonesia a resistit a la crisi financièra globala de manièra relativament tranquilla, a causa del motor principal de la siá creissença economica èsser la consomacion intèrna. La creissenta inversion realizada tant per investisseires locales quantes per estrangièrs, ajuda tanben a manténer la solida creissença. Malgrat la creissença de l'economia aver queigut dels mai de 6% lo 2007 e 2008 per 4,5% lo 2009, en 2010 tornèt al nivèl de 6%[1].
El país es un dels principals exportadors de petròli, estam e cauchó del mond. La màger part de la siá populacion contunha ligada a la agricultura de subsisténcia, a la pesca e a l'expleitacion forestièra. Los negòcis o las entrepresas industrialas en mans d'indonesians son estats tradicionalament paucs, e la produccion se centrava en articles per l'exportacion. Al començament del decènni de 1960, lo govèrn, per corregir lo balanç d'una economia coloniala, va nacionalizar las entrepresas estrangièras. Amb las politicas d'estabilizacion governamentala e amb grandas somas de sòus procedentes de las ajudas de l'exteriora, l'economia indonesiana, que va gaireben quèir en la falhida abans de 1966, comencèt a mostrar de simptòmas d'una fòrta recuperacion.
Lo 2011 lo govèrn indonesian acara las provocacions de melhorar l'infrastructura del país e al meteis temps recebre las preocupacions de preservacion del mitan ambient, particularament de las sèuvas del país.[1]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 3/11/2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Libia
Libia (Libiyya en arabi) es un país d'Africa que confronta Egipte a l'èst, Sodan al sud-èst, Chad e Nigèr al sud e Argeria a l'oèst. Al nòrd confronta la mar Mediterranèa.
La capitala n'es Trípol qu'a 1 700 000 estajants. Las autras vilas importantas son Bengazi (est. 650 000 ab.) e Misratah (est. 380 000 ab.).
Lo gentilici es libian -a.
Lo nom de Libia es derivat del tèrme egipcian Libo que fa referéncia a una de las tribús berbèras demorant a l'oèst del flume de Nil. En grèc, aquò devenguèt Libia, que dins l'Antiquitat èra utilizat dins un sens pus larg per designar tota la partida nòrd d'Africa situada a l'oèst d'Egipte; de còps que i a podiá tanben designar lo continent african entièr.
Tradicionalament, lo país es devesit en tres partidas: Tripolitània, Fezzan, e Cirenaïca.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los fenicians foguèron los primièrs qu'establiguèron de comptadors de comèrci dins lo territòri uèi nomenat Libia, quand los mercants de Tir desvolopèron de relacions comèrcialas amb las tribús Berbèras. Vèrs lo sègle V abans JC, Cartage la mai bèla colonia feniciana aviá espandida son egemonia a una granda partida d'Africa del Nòrd, ont una civilizacion diferenta coneguda coma Punica s'èra establida. Los pòblaments punics sus la còsta libiana inclusián las vilas de Oea (Trípol), Labdah (Leptis Magna), e Sabratha; totas aqueles tres èran dins un airal que serà pus tard nomemat Tripolis (Tres Ciutats) e qu'a balhat lo seu nom actual a la capitala Trípol.
Los Grècs conquistèron l'èst de Libia quand segon la tradicion, d'emigrants venguts de l'illa subrepoblada de Tera foguèron comandats per un oracle de Dèlfes de cercar un luòc novèl per s'installar. En 631 abans JC fondèron la ciutat de Cirene. En 200 ans, quatre vilas grègas importantas de mai foguèron establidas dins lo meteis airal: Barce (Al Marj); Euhesperides (ulteriorament Berenice, uèi Bengazi); Teuchira (ulteriorament Arsinoe, uèi Tikrah); e Apollonia (Susah). A l'ora d'ara amb Cirene son conegudas coma Pentapolis (Cinc Ciutats).
Los Romans unifiquèron totas las regions, e per mai de 400 ans, Tripolitània e Cirenaïca devenguèron de províncias romanas prospèras. Las roïnas romanas coma Leptis Magna atèstan de la vitalitat de la region, quand de ciutats fòrça pobladas e tanben de vilas pichonas aprofechavan dels equipaments de la vida urbana. Mercants e menestrals de mantuna part del mond roman venguèron s'establir en Africa del Nòrd, mas lo caratge de las vilas de Tripolitània demorèt marcat Punic e en Cirenaica, Grèc.
Los Arabis conquistèron Libia al sègle VII. Dins los sègles seguents, mantun dels pòbles indigènas adoptèt l'Islam e tanben la lenga e la cultura aràbia. Los Turcs Otomans conquistèron lo país al mitan del sègle XVI e Libia demorèt una partida del seu Empèri.
Entre 1969 e 2011 Moammar al-Gaddafi foguèt lo cap de l'estat Libian. En 2011 lo pòble libian se rebellèt contre son regim dictatorial. Après la guèrra civila Gaddafi foguèt descobèrt a Sirte. Foguèt tuat lo 20 d'octòbre de 2011. Uèi, un govèrn provisòri govèrna lo país.
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Libia.


text:
89
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 89 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
En junh, batalha d'Ikh Bayan entre l'armada Han dau prince Dou Xian, sostenguda per un important còrs de Xiongus meridionaus, e una armada de Xiongu dau nòrd que s'acabèt per una victòria chinesa. Aquò marquèt la destruccion dau darrier estat xiongnu que representava una menaça per China.


text:
Denny Hulme
Denis Clive Hulme, mai conegut coma Denny Hulme (Nelson, Nòva Zelanda, 18 de junh de 1936 - Bathurst, Austràlia, 4 d'octobre de 1992) foguèt un pilòt de corsa automobila neozelandés. Participèt a 112 Grands Prèmis de Formula 1 en dètz sasons de 1965 a 1974. Denny Hulme ganhèt 8 Grands Prèmis, montèt 33 còps sul pòdi e terminèt 61 vegadas dins los ponches. Arribèt a aténher una pole posicion e nòu melhoras viradas en corsa. Hulme marquèt 248 ponches al campionat del mond de Formula 1 e obtenguèt lo títol de campion del mond en 1967 amb una Brabham-Repco.


text:
Centriòl
Los centriòls que son duas estructuras cellularas en forma de barrica e qui's troban au mitan deu Center Organizator deus Microtubuls o C.O.M. Lo Centre Organizator deus Microtubuls qu'ei un organet cellular d'on vaden (o, meilèu, e's forman e gessen) los microtubuls (formadas dab 13 protofilaments de proteïnas aperadas tubulinas), estructuras deu citoesqueleta (l'esqueleta de la cellula) e qui son implicat dens los procès cellulars qui domandan movements (com la division cellulara o lo carrejament de vesiculas). Cada "barrica" de centriòl qu'ei formada per 9 triplets de microtubuls qui forman un ceucle.
Los microtubuls de cada triplet que son designat com A, B e C. Sol lo A (lo mei pròche deu dehens deu centriòl, qui ei compausat de 13 protofilaments) qu'ei sancer mentre qui lo B (qui partaja 3 protofilament dab A) e lo C (lo mei externe, qui partage 3 protofilament dab B) e son imcomplets. Los triplets que's ligan enter eth mercés a ua proteïna aperada nectina.
Lo Centre Organizator deus Mircotubuls que's presenta compausat d'un diplosoma (un pareu de centriòls) e entornejat peu materiau pericentriolar.


text:
Molan
Molan (Mollans en francés, Mollans-sur-Ouvèze solament dempuei 1936) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pòrta de las Baronnies, aquela pichona vila #jogar longtemps lo papièr de vila frontièra.
Mollans-Sus-Ouvèze a bastit sus un rocher al pè del tuc de Chatelard a l'intrada d'una gargamèla considerada antany coma la clau de las Baronnies. En ocupant lo centre d'un hémicycle cobèrt de oliviers, forma lo fons d'una rica e fèrtil vallée.
La municipalitat a situat a 10 km al sud-oèst de Buis-los-Baronnies #qu'es çò cap de-luòc de costat e a 20 km al sud de Niom.
Las municipalitats de la Drôme los mai prèps son Pierrelongue, La Penne-sobratz-la Ouvèze, Propiac e Mérindol-las-Oliviers.
Porte des Baronnies, cette petite ville joua longtemps le rôle de ville frontière.
Mollans-sur-Ouvèze est bâtie sur un rocher au pied de la colline de Chatelard à l'entrée d'une gorge considérée autrefois comme la clef des Baronnies. Occupant le centre d'un hémicycle couvert d'oliviers, elle forme le fond d'une riche et fertile vallée.
La commune est située à 10 km au sud-ouest de Buis-les-Baronnies qui est le chef-lieu de canton et à 20 km au sud de Niom.
Les communes de la Drôme les plus proches sont Pierrelongue, La Penne-sur-l'Ouvèze, Propiac et Mérindol-les-Oliviers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
D'origina fòrça ancian Modèl:Quand, Mollans #far partida de la baronnie de Mévouillon. Lo baron Raymond V #cedir la distincion, lo 7 de novembre 1293 a Albert de Médicis #que la familha ne deviá pel continuament jogar un papièr considerable a França. Mai tard la distincion i aguèt dividit en doas parts ; d'ailà, lo fòrt superior e lo fòrt inferior #que las ruïnes, encara imponents, ne dominan lo bourg.
Als Modèl:XIIe e Sègle XIII, lo abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon i possedissiá un prieuré e tres glèisas, #que la glèisa paroissiale, e ne requectava totas las intradas ligats a aqueles establiments[1].
En 1560, Montbrun i i aguèt batut pel comte de Suze e aguèt dempuèi enfuir a Genève. Ocupat alternativement pels catòlicos e los huguenots, Mollans #èsser presa per Lesdiguières, lo 18 de febrièr 1589.
Mollans, #Èsser, jos l'Ancian Regim, lo banc del officialité en Dauphiné de l'avesque de Vaison.
D’origine très ancienne Modèl:Quand, Mollans fit partie de la baronnie de Mévouillon. Le baron Raymond V céda la seigneurie, le 7 novembre 1293 à Albert de Médicis dont la famille devait par la suite jouer un rôle considérable en France. Plus tard la seigneurie fut divisée en deux parties ; de là, le fort supérieur et le fort inférieur dont les ruines, encore imposantes, dominent le bourg.
Aux Modèl:XIIe et Sègle XIII, l’abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon y possédait un prieuré et trois églises, dont l’église paroissiale, et percevait tous les revenus attachés à ces établissements[2].
En 1560, Montbrun y fut battu par le comte de Suze et dut s’enfuir à Genève. Occupé alternativement par les catholiques et les huguenots, Mollans fut prise par Lesdiguières, le 18 février 1589.
Mollans, fut, sous l’Ancien Régime, le siège de l’officialité en Dauphiné de l’évêque de Vaison.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bòsques, Yann Codou, Ostal-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Lista dels establiments religioses en levant del abbaye Sant-André del Modèl:Xe al Modèl:XIIIe sègle », in Guy Barruol, Roseline Bacon e Alain Gérard (directors de publicacion), La abbaye de Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, istòria, arqueologia, rayonnement, Actes del colloque interrégional agut l'an 1999 a l'escasença del millenari de la fondacion de la abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes De Lums, Quasèrns de Salagon pas 4, Comandi, 2001, 448 pàg. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 222
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bois, Yann Codou, Marie-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Liste des établissements religieux relevant de l’abbaye Saint-André du Modèl:Xe au Modèl:XIIIe siècle », in Guy Barruol, Roseline Bacon et Alain Gérard (directeurs de publication), L’abbaye de Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, histoire, archéologie, rayonnement, Actes du colloque interrégional tenu en 1999 à l'occasion du millénaire de la fondation de l'abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes de Lumières, Cahiers de Salagon no 4, Mane, 2001, 448 p. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 222


text:
452
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 452 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Per sostenir l'Empèri d'Occident menaçat per una invasion d'amplor dei Huns en Itàlia, Constantinòple ordonèt la mobilizacion de fòrças importantas au nòrd-oèst de son territòris per atacar dirèctament lo territòri d'Atila laissat sensa tropa importanta. Aquò entraïnèt l'aplant de la campanha dei Huns mai Atila decidèt de preparar una ataca còntra l'Empèri d'Orient per l'annada seguenta.


text:
Mirga (ordinator)
Una mirga (var. mirja, murgueta) o rateta es un periferic de dintrada d'ordinator d'utilizacion manuala, generalament fabricat en plastic, utilizat per dintrar o contrarotlar las donadas. S'utiliza amb una de las doas mans de l'utilizaire e detècta son movement relatiu en doas dimensions per la superfícia orizontala ont s'apieja, se reflectissent abitualament per un ponchon o sageta sul monitor.
A l'ora d'ara es un element indispensable d'un equipament informatic per la majoritat de las personas, e malgrat l'aparicion d'autras tecnologias amb una foncion similara, coma l'ecran tactil, la practica a demostrat que serà encara utila mantun ans. Pasmens, dins l'avenidor podriá èsser possible de bolegar lo ponchon amb los uèlhs o a partir de la reconeissença vocala.
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mirga foguèt dessenhada per Douglas Engelbart e Bill English pendent los ans 60 al Stanford Research Institute, un laboratòri de l'Universitat de Stanford, pròche de Silicon Valley en Califòrnia. Pus tard foguèt melhorada dins los laboratòris de Palo Alto de la companhiá Xerox (Xerox PARC). Son invencion foguèt pas un fach banal ni fortuit, mas fasiá partida d'un projècte important que cercava d'aumentar l'intellècte uman en melhorant la comunicacion entre l'òme e la maquina. Amb son aparicion, foguèt capitat un pas definitiu cap a l'aparicion dels primièrs environaments o interfàcias graficas d'utilizaires.
Mirga mecanica[modificar | modificar la font]
Foncionament d'una mirga mecanica: per capturar lo movement donat per l'utilizaire, las mirgas mecanicas tenon una bola de plastic, de dimension variabla, dins sa partida inferiora per moure doas ròdas que generan de pulsacions en responsa al movement d'aquesta darrièra sobre la superfícia.
1 :En bolegar la mirga se fa virar la bola
2 :En virar la bola fa virar de cilindres ortogonals
3 :Aquestes cilindres son units a de disques de codificacion optica, opacs mas perforats
4 :En foncion de sa posicion, los disques pòdon daissar passar o interrompre los rais infraroges emés per un LED.
5 :Aquestas pulsacions son captadas per de captors que los convertisson en velocitat verticala e orizontala.
Mirga optica[modificar | modificar la font]
Es una varianta que fonciona sens bola de goma, en defugissent aital lo problèma frequent de l'acumulacion de brutícia dins l'axe de transmission. Se considèra un dels mai modèrnes e practics actualament. Son foncionament se basa sus un captor optic que fotografia la superfícia que i encontra e detècta las variacions entre las fotografias successivas, e determina se la mirga a cambiada sa posicion. Sobre de superfícias alisadas o sobre d'unes materials determinats, la mirga optica pòt provocar de movements nervioses de la sageta a l'ecran, e per defugir aquò es necessari d'utilizar un tapís de mirga de color unida.


text:
Crisi dei missils de Cuba
La crisi dei (/dels/deus/daus) missils de Cuba foguèt una crisi internacionala majora de la Guèrra Freja que se debanèt entre lo 14 e lo 28 d'octòbre de 1962 a prepaus dau desplegament de missils sovietics sus l'illa de Cuba. Manquèt d'entraïnar una guèrra nucleara entre leis Estats Units d'America e l'Union Sovietica. Après un periòde de tensions extrèmas entre lei dos blòts, s'acabèt per un compromés entre Washington e Moscòu sus la retirada recipròca de missils desplegats a Cuba e en Turquia e sus l'assegurança estatsunidenca de pas reversar lo regime cuban de Fidel Castro. Favorizèt tanben lo melhorament dei relacions entre Estatsunidencs e Sovietics e l'establiment de la Destenduda fins a la fin deis annadas 1970.
Somari
Contèxte de crisi entre lei dos blòts[modificar | modificar la font]
Aquela crisi aguèt luòc dins l'encastre d'una tièra de crisis importantas entre lei dos blòts e egalament au sen dau camp comunista. D'efècte, a partir de 1956-1957, la politica de destalinizacion menada per Nikita Khrushchov acomencèt de crear de tensions importantas entre l'URSS e la China Populara — qu'anavan s'acabar per la rompedura oficiala entre lei dos país en 1965. Dos elements i aguèron un ròtle important. Lo premier èra lo refús dei Sovietics, d'ara endavant desirós de melhorar sei relacions ambé Washington, de sostenir lei revendicacions de Pequin sus Taiwan ocupada per lei nacionalistas chinés e protegida per la flòta estatsunidenca. Lo segond èra lei criticas virulentas de Mao Zedong còntra la politica intèrna de Khrushchov que foguèt accusat de menar una còntra revolucion. Ansin, a partir de 1958, lei Sovietics deguèron faciar la pression diplomatica chinesa per gardar la direccion e l'iniciativa au sen dau blòt socialista. Aquò aumentèt lei riscs de subrenquant regardant leis afaires internacionaus.
Òr, a partir de 1958, après un periòde de calme relatiu consecutiu a la mòrt de Ïosif Stalin en 1953, divèrsei crisis se debanèron tornarmai entre lei dos blòts a prepaus de l'estatut de Berlin e dei susvoladas d'avions espions U-2 estatsunidencs au-dessús dau territòri sovietic. Regardant la premiera, la situacion, ja complicada dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945[1]), se compliquèt tornarmai lo 27 de setembre de 1958 quand Khrushchov menacèt de negociar dirèctament l'avenidor de Berlin ambé la Republica Democratica Alemanda (RDA) puei de signar una tractat de patz separada. Aquò menaçava la posicion occidentala dins Berlin-Oèst e lei relacions se desgradèron dins lo corrent de l'annada 1959 maugrat un viatge de Khrushchov ais Estats Units.
En 1960, la crisi s'agravèt quand Khrushchov exigiguèt l'aplant dei susvoladas d'avions U-2 sus lo territòri sovietic après la destruccion d'un aparelh lo 1èr de mai e la captura de son pilòt. Lo president Eisenhower deguèt acceptar mai lei tensions demorèron importantas. En 1961, la bastida de la Muralha de Berlin permetèt de reglar la crisi de Berlin mai foguèt l'ocasion per leis Estatsunidencs de marcar de ponchs dins la lucha ideologica entre lei dos blòts.
Causas[modificar | modificar la font]
Après aquelei doas crisis, la Guèrra Freja s'orientèt alora vèrs Cubaideologia onte leis Estatsunidencs èran inicialament en dificultat. D'efècte, dempuei 1960, lo govèrn de Fidel Castro, arribat au poder après lo reversament de la dictatura de Batista, aviá començat de se raprochar de Moscòu. D'efècte, en fòra de l'eliminacion d'un aliat de Washington, Castro se turtèt rapidament a l'ostalilitat americana après lo començament de sei premierei reformas qu'entraïnèron l'expropriacion de companhiás estatsunidencas. Divèrsei temptatives foguèron alora menadas per reversar lei comunistas cubans. Pasmens, mau capitèron, especialament lo desbarcament de la Baia dei Pòrcs (abriu de 1961), mai causèron una preocupacion importanta dei Cubans e dei Sovietics a prepaus de la subrevida dau regime revolucionari de l'illa.
Lo 2 de setembre de 1962, un acòrd de renfòrçament de l'ajuda militara sovietica au govèrn cuban foguèt donc anonciat. Dins l'encastre d'aqueu sostèn, 42 000 òmes e d'armas nuclearas estrategicas e tacticas i foguèron mandadas. Dins aquò, tre lo 4, lo president Kennedy anoncièt lo refús estatsunidenc d'acceptar l'installacion de missils sovietics sus l'illa. Ansin, quand un avion U-2 descurbiguèt la preséncia de missils de portada lònga en cors d'installacion sus lo territòri cuban, una crisi novèla comencèt.
Debanament e conclusion[modificar | modificar la font]
Tre lo començament de la crisi, Kennedy refusèt d'ordonar una invasion de Cuba per lei fòrças estatsunidencas ò lo bombardament dei missils en causa de la preséncia de tropas sovieticas e dau risc de generalizacion dau conflicte. En plaça, acomencèt una lucha diplomatica e ordonèt solament lo blocus navau de l'illa. Puei, lo 22, anoncièt publicament l'existéncia deis armas nuclearas sovieticas desplegadas a Cuba entraïnant una aumentacion grèva dei tensions. Pasmens, a partir dau 24, un començament de solucion apareguèt quand un convòi de naviris sovietics s'entornèt sensa assaiar de rompre lo blocus[2]. Puei, entre lo 26 e lo 27, de cambis entre Kennedy e Khrushchov permetèron de finalament trobar una solucion definitiva que foguèt adoptada lo 28. D'un caire, lei Sovietics acceptèron de retirar sei missils installats a Cuba. D'autre caire, leis Estatsunidencs acceptèron de retirar sei missils installats — èran ja considerats coma obsolets per l'armada americana — en Turquia. En mai d'aquò, acceptèron de pas reversar lo regime de Fidel Castro. Per la seguida, lo blocus navau foguèt levat lo 20 de novembre.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La crisi e son reglament foguèron considerats coma una desfacha diplomatica sovietica e la posicion de Khrushchov foguèt criticada per lei Chinés e afeblida au sen deis institucions sovieticas. Au contrari, lo prestigi de Kennedy foguèt renfòrçat. Pasmens, maugrat lo retirament de sei missils, lo govèrn sovietic obtenguèt de concessions de remarca ambé la retirada recipròca dei missils estatsunidencs de Turquia e lo mantenement dau regime comunista de Cuba. Encoratjèt tanben lei Sovietics d'aumentar seis armaments per establir un equilibri estrategic ambé leis Estats Units qu'anava favorizar lo desvolopament de la Destenduda entre lei dos blòts.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Guèrra Freja.
- Estats Units d'America.
- Union dei Republicas Socialistas Sovieticas.
- Cuba.
- John Fitzgerald Kennedy.
- Nikita Khrushchov.
- Fidel Castro.
- Arma nucleara.


text:
Gallien
Gallien (vèrs 218 - setembre de 268) foguèt un emperaire roman que reinèt d'octòbre de 253 a setembre de 268. Succediguèt a son paire Valerian e foguèt remplaçat per Claudi II lo Gòtic. Son fiu Salonin foguèt associat a son rèine coma coemperaire a partir de 258.
Durant son rèine, deguèt se concentrar sus la defensa dei frontieras de l'Empèri e la reorganizacion de l'armada en causa de la pression dei Germans e dei Sassanidas. Ansin, foguèt pas capable de reprimir lei revòutas dei generaus de Gàllia e dei regions orientalas entraïnant una situacion que va inspirar lo sistèma de la Tetrarquia. Foguèt assassinat duran lo sètge d'un generau rebèl blocat dins Milan.


text:
Cellula (biologia)
Era cellula qu'ei era unitat biologica minimau dotada d'un metabolisme qui era permet de créisher e se reprodúser mercés aus elements exteriors qu'ingereish en tot eliminar eras deishas e eths produts toxics.
Eth nom de cellula que's refereish au hèit qu'ua cellula biologica que dessepara un mitan intracellular (eth citoplasma, on e banhan eths organets dera cellula) e un mitan extracellular mercés a ua membrana lipidica (qui regula eths escambis enter eths dus mitans). Dehens la cellula, reaccions metabolicas que's realizan mercés aths sons pròpis enzims.
Cada cellula que possedeish un cabau genetic marcat suber eth son d'ADN. Aqueth ADN qu'ei era hont der'informacion qui permet de sintetizar eras proteïnas (e, enter eras, los enzims) d'era cellula.
Be i a de duas classas de cellulas : eras cellulas procariòtas (qui, com los bactèris, an eth lor ADN libre dens eth citoplasma) e eras cellulas eucariòtas (er'ADN deras quaus ei embarrat dens un nuclèu).
Somari
Transcripcion e arrevirada[modificar | modificar la font]
Dens eths dus cas, l'ADN que contien (enter autas causas) era informacion per sintetizar eras proteïnas. Aquesta informacion (qui ei en hèit eth òrdi d'encadenament deths aminoacids) qu'ei marcada sus eth ADN au mejan deras quate basas deths nucleotids qui jogan eth ròtle de letras en tot utilizar eth còde genetic. Era informacion marcada sus eth ADN qu'ei transcrivuda suber ua molecula d'ARNm (aperada per'mor d'aquò ARN messatgèr). Organets aperats ribosòmas que's fixan sus eth ARNm e qu'eth juntan dab eths ARNt qui carrejan eths diferents aminoacids en tot reconéisher eth còde marcat sus eth ARNm. Era ligason, chic a chic, deths aminoacids enter eth dinc ath darrèr, qu'acaba era sintèsi dera proteïna qui s'apera er'arrevirada.
Dens eras cellulas procariòtas, transcripcion e arrevirada que s'escaden dens eth citoplasma. Dens eras cellulas eucariòtas, era transcripcion qe's hè dens eth nuclèu, puish l'ARNm qu'ei exportat de cap au citoplasma, lòc der'arrevirada.
Maturacion deras proteïnas[modificar | modificar la font]
Aqueth procès qu'ei especific de las cellulas eucariòtas. En çò deras cellulas eucariòtas certa proteïnas que son arreviradas dens eth citoplasma e d'autas qu'ac son dens eth reticulum endoplasmic granulós (qui sembla apareish granulós per'mor qu'ei entornejat de mantuns ribosòmas). Dens aqueth organet, eras proteïnas que segueishen eth procès de maturacion (qui pòt implicar de'n copar un tròç o de las plegar d'un certe biais en establir ligasons dehens l'estructura de la proteïna). L'objectiu de la maturacion qu'ei de dar a la proteïna las proprietats (mei que mei geometricas) qui era permeterán de plear era soas foncion. Au long d'aqueth procès eras proteïnas que passan deth reticulum endoplasmic granulós au reticulum endoplasmic lis, puis dens eth aparelh de Golgi e, fin finala, dens vesiculas qui gessida d'aqueth organet. Dens eths cas qui era proteïna qu'a ua mission de secrecion (com, per exemple, las cellulas endocrinas qui sintetizan ormonas), aquestas vesiculas que migran de cap a la membrana cellulara e que fusionan dab era (mercés au hèit que membrana cellulara e membrana deras vesiculas be som ambs compausadas de lipids triglicerids) entà vueità dens lo mitan exterior.
Teoria endosimbiotica[modificar | modificar la font]
Segon era teoria endosimbiotica, eras cellulas eucariòtas que serén era resulta der'associacion de cellulas procariòtas. Enter eths arguments qui ahorteishen aquesta teoria que's pòt destacar era dobla membrana deth nuclèu d'eras cellulas eucariòtas (com se eth nuclèu e hose estat lo produt de l'injestion d'un èste procariòta tres la membrana d'un aute eucariòta) e er'existéncia d'ADN mitocondrian e cloropastic (com se eras mitocondrias e eths cloroplasts e hossen endosimbiòts, qu'ei a díser, a er'origina, cellulas qui's serén associadas dab ua auta, e au son dehens, après estar estadas absorbidas).
La sciéncia qui estúdia las cellulas qu'ei la citologia.
Mots clau[modificar | modificar la font]
membrana cellulara, paret cellulara, organet, nuclèu, ADN, ARN, ARNm, cromosòma, centrosòma, citoplasma, procariòta, eucariòta, teoria endosimbiotica, enzim, mitocondria, cloroplast, ribosòma, aparelh de Golgi, reticulum endoplamic granulòs, reticulum endoplamic lis, vesicula, vacuòla, cil (citologia), microtubul, centriòl, citologia, mitòsi, meiòsi.


text:
Jean-Marie Degoutte
Jean-Marie Joseph Degoutte (1866-1938) foguèt un generau francés.
Soudat dins lo 36en regiment d'artilhariá, intrèt a l'Escòla de Saint-Cyr lo 29 d'octòbre de 1888. Entre 1890 e 1896, participèt ai campanhas en Tunisia e Madagascar. Venguèt capitani en 1896, luòctenent-coronèu en 1912 e coronèu lo 1èr de novembre de 1914. Participèt en particular ais ofensivas de Champagne en setembre de 1915 puei venguèt generau de bregada lo 25 de març de 1916 e generau de division lo 9 de mai de 1917. Comandèt adonc lo 21en còrs de la VIa armada francesa. Après la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt cap de l'armada dau Ren puei venguèt membre dau Conseu de guèrra superior. Enfin, entre 1923 e 1925, dirigiguèt lei tropas francesas durant l'ocupacion de la Ruhr.
Foguèt tanben Grand Crotz de la Legion d'Onor en 1923.


text:
Féy
Féy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del país messin en lo Isle.
- Possession del capítol de la catedrala fins a la Revolucion.
- Destruccions al cors de la guèrra 1939/45.
- Dépendait du pays messin en l'Isle.
- Possession du chapitre de la cathédrale jusqu'à la Révolution.
- Destructions au cours de la guerre 1939/45.


text:
Marronièr d'Índia
Lo marronièr d'Índia (Aesculus hippocastanum) es un arbre de talha granda que coma son nom o indica, es originari d'Índia, e tanben d'Iran, Asia Menora e Balcans, encara qu'actualament s'es aclimatat dins los païses de clima temperat del glòbe. Lo nom latin hippocastanum significa « marron de caval », pr'amor que son fruch, l'amaron, s'utilizava ancianament per noirir lo bestial domestic.
Biografia[modificar | modificar la font]
- L. Michelena e H. Polge (1971): Les appelations basques et gasconnes du marron d'Inde. Fontes Linguae Vasconum.


text:
Batalha de Peitieus (732)
La batalha de Peitieus, tanben dicha batalha de Tors o batalha de la Calada dei Martirs, se debanèt lo 25 d'òctobre de 732 entre lei vilas de Peitieus e de Tors. Opausèt una coalicion franca gropant lo Reiaume Franc dei Merovingians e lo Ducat d'Aquitània, dirigida per Carles Martèl e Audon d'Aquitània, au Califat Omeia que sei fòrças èran comandadas per Abd-ar-Rahman ibn Abd-Allah al-Ghafiqí, governador d'Al Andalús. S'acabèt per una victòria franca importanta, la mòrt d'Abd-ar-Rahman ibn Abd-Allah al-Ghafiqí e una retirada malaisada per l'armada aràbia.
Lo debanament e lei rasons de la batalha son mau coneguts. D'efèct, lei descripcions dau combat foguèron escrichs a partir dau sègle IX, siá dos cents après leis eveniments. De mai, lei motivacions de l'ofensiva aràbia (pilhatge o invasion ?) son tanben mau conegudas. Dins totei lei cas, aquela operacion marquèt la fin de l'expansion aràbia en Euròpa Occidentala e venguèt la fònt dau prestigi important de la familha carolingiana au sègle VIII. D'autra part, marquèt tanben lo començament de la fin de l'independéncia dau Ducat d'Aquitània car lei Francs aprofichèron lo mantenement de la preséncia musulmana dins lo sud de Gàllia per intervenir dins leis afaires de la region. En causa d'aquelei consequéncias, la batalha de Peitieus es venguda un eveniment major dins la formacion e l'istòria de França.


text:
Equipa ciclista Direct Énergie
L’equipa ciclista Direct Énergie es una equipa francesa de ciclisme professionau sus rota.
Creada en 2000 sota lo nom de "Bonjour", li diguèron "Brioches La Boulangère" en 2003 e 2004, puei "Bouygues Telecom" de 2005 a 2008, "BBox Bouygues Telecom" en 2009 e 2010, "Team Europcar" de 2011 a 2015. A son nom actuau despuei 2015. A l'estatut d'equipa ProTour de 2005 a 2009, puei vèn una equipa continentala professionala en seguida dau non renovelament de la licéncia ProTour per l'UCI en 2010. Siguèt creada e es dirigida per Jean-René Bernaudeau, egalament fondator de l'equipa Vendée U d'onte vèn mai que d'un correire de l'equipa.
Bouygues Telecom comptèt especialament dins sei rengs Didier Rous (Desdièr Ros), doble campion de França e venceire dau Grand Prèmi dau Midi Libre e dau Grand Prèmi de Plouay, Sylvain Chavanel, Jérôme Pineau, François Simon, seisen dau Torn de França 2001, e Xavier Florencio Cabre, laureat dau Classic de Sant Sebastian 2006. Es menada en 2010 per Thomas Voeckler e Pierrick Fédrigo (Peiric Fedrigo), totei dos ancians campions de França e venceires dau Grand Prèmi de Plouay.


text:
Fernando Alonso
Fernando Alonso Díaz (n. en 1981) es un pilòt espanhòl de Formula 1 que demòra actualament en Oxford e milita a l'equipa Renault F1.
Filh de José Luis Alonso e Ana Díaz. Fins l'an 2000, estudièt al Institut Leopoldo Alas Clarín de San Lázaro, moment en lo qu'abandonèt los estudis a causa de los sieus compromises esportius.
Biografia[modificar | modificar la font]
Fernando Alonso nais a Uviéu un 29 de julhet de 1981. Dempuèi fòrça pichon sabiá que lo sieu futur anariá ligat al automobilisme. Comencèt a pilotar amb 3 ans, edat que li comencèt a el a condusir karts, l'escor melhor, segon Ayrton Senna e Michael Schumacher, per la Formula 1.
O a ganhat tot en divèrsas categorias de karts. Es tricampion de Espanha, vicecampion de Euròpa e campion del mond en 1996.


text:
Magnèsi
Lo magnèsi es un element quimic de simbòl Mg e de numèro atomic 12. Se presenta jos la forma d'un metal blanc brilhant, amb un aspècte pro semblant al de l'argent. Es un dels elements mai abondoses de la planeta, l'ochen dels que se tròba dins la natura, e lo cinquen metal aprèp l'alumini, lo fèrre, lo calci e lo sòdi. A l'encòp representa lo tresen compausant de las sals de l'aiga de mar. Es un dels elements essencials pels èssers umans. Aital lo magnèsi se situa coma l'onzen element mai present en foncion de la massa dins lo còs uman que sos ions son essencials per totas las cellulas vivas.
Ten una densitat de 1,74, valent a dire qu'es la mai febla demest los metals, se n'exceptam lo liti e lo berilli. Fond a 650º C e se volatiliza a 1.120º C.
Fonts de magnèsi dins l'alimentacion[modificar | modificar la font]
La font primièra de magnèsi per l'alimentacion es pro sovent d'origina cerealièra. Pr'aquò, los produches faches a partir de cerealas integralas ou amb de farina completa pòrtan entre 3 e 5 còps mai d'aqueste element que los produches rafinats (pan blanc, ris blanc polit, ...).
(Las quantitats seguentas correspondon a una porcion de 100 g)
- la sal de Nigari, un extrach natural de sal marina (11.500 mg}}
- la frucha de mar ne ten 410 mg
- son seguits de prèp per la melassa (de 197 a 242 mg),
- lo cacao (amb 150 a 400 mg)
- las cerealas completas (contenon entre 100 a 150 mg)
- la carróbia ne conten a l'entorn de 55 mg
- los espinarcs de 50 a 100 mg, mas a l'encòp contenon d'acid oxalic, çò qu'entrepacha son assimilacion.
- en fin, lo peis tanben possedís entre 25 e 50 mg de magnèsi.
D'autres aliments pòdon provesir de magnèsi: legums verds, sarrasin, las favas, las ametlas e las bananas.


text:
Wikipèdia:Projècte/Portals
Lo projècte Portals visa a enriquir e armonizar los portals de Wikipèdia. Los portals son d'introduccions tematicas destinadas a presentar de biais estructurat las informacions altorn d'un tèma donat.
Aqueste mòde de navigacion es de generalizar perque ofrís un biais excellent de mostrar lo contengut de Wikipèdia de manièra al còp estructurada e ludica. Lo portal es tanben un mejan de far aparéisser la riquesa de Wikipèdia sus un tèma particular, mas tanben sas lacunas, e doncas d'incitar a las completar.
S'avètz començat de trabalhar a la realizacion d'un portal, fasètz-ne mencion dins la lista dels portals. Veire tanben Ajuda:Crear un portal ; las rubricas d'un portal.
Somari
Participants al projècte[modificar la font]
Mercé de metre vòstre nom aicí, e mai vòstre OS e la version de vòstre navegador (per poder saber quins son los bugs jos quins logicials)
- Cedric31 Windows XP, IE. 6.0
Portals de relegir o de completar[modificar la font]
Listar aicí los portals acabats o quasi acabats que desiratz que sián relegits/testats per d'autres.
Armonizacion dels portals[modificar la font]
Aquesta seccion visa a armonizar los portals per conservar una cèrta unitat.
Estructura d'un portal[modificar la font]
(Aquesta pòt variar plan segur, en foncion dels besonhs per cada tèma, mas seriá plan de gardar una estructura equivalenta per cadun dels portals)
-
-
- Un títol
- Una illustracion del tèma (imatge, montatge fotografic etc.)
- Una frasa illustrant lo tèma (citacion, explicacion)
- De rubricas (pas forçadament dins aqueste òrdre), vejatz lo somari d'aquestas rubricas :
- divèrs jos-tèmas del portal
- O sabiatz ?
- Lutz sus...
- Articles de qualitat
- Articles recents
- Lo projècte associat eventualament
- las remarcas (vejatz los portals existents)
- un ligam portal d'ajustar suls articles integrats al portal (vejatz Projècte:Carta grafica/Ligam portal)
-
Carta grafica[modificar la font]
- Cada portal deuriá aver sas colors especificas e armonizadas. Per una primièra idèa de colors de fons, vesètz lo tablèu sinoptic.
Recomandacions[modificar la font]
- Atencion a las meses en pagina que devon passar sus totes los navegadors (vejatz seccion bugfixes en dejós)
- Atencion a las illustracions tròp grandas en començament de portal, prenon tota la plaça sus de pichons ecrans e permeton pas al visitor de "comprendre" en una sola ulhada que lo portal compòrta de ligams.
Bugfixes[modificar la font]
Los portals fan apèl a un fum de causas e autres pichons trucs e astúcias divèrses, que pòdon foncionar pas sus qualques navegadors. Mercé de listar aicí las errors qu'encontratz en especificant la version de vòstre navegador e vòstre OS. Quand una error es estada corregida, mercé de la senhalar en puntant sus l'istoric en fin que los qu'an "copiat" un portal pòscan aportar las meteissas modificacions.
Personas cargadas dels portals[modificar la font]
Aquesta lista permet d'aver aisidament accès a una pichona banca d'informacions sus l'ensemble dels portals : data de creation, creator e persona(s) que se n'ocupan. Es tanben un mejan rapid de veire s'un portal es daissat a l'abandon (se sos contributors participan pas mai o son partits per exemple).
nòta : la data indicada es la creacion de la pagina, e non pas la data de dobertura (corregissètz s'es notablament diferenta)


text:
Ontologia
L'ontologia, del Grèc ὄv (genitiu: ὄvtoς) "de l'èsser" (participi de eἶvaι,èsser) e -λoYίa, "sciéncia, estudi o teoria", es l'estudi de l'èsser o de l'existéncia. A coma objectiu de descriure o pausar las categorias e las relacions basicas de l'èsser o de l'existéncia per definir las entitas e los tipes d'entitas dins d'aquel contèxte. L'ontologia se pòt tanben definir coma l'estudi de las concepcions de la realitat. L'ontologia sovent (mas pas totjorn) a una relacion estrecha amb la metafisica. Se pòt dire que l'ontologia foguèt suggerida indirectament pel primièr còp per Anaximandre, e que foguèt definida pel primièr còp per Parmenides.
Qualques filosòfs, especialament de l'escòla platoniciana, prepausan que totes los noms substantius fagan referéncia a una entita. D'autres prepausan que certans noms substantius se fagan pas referéncia a d'entitas, mas que son una manièra de far referéncia a un ensemble (d'objèctes o eveniments). Segon aquel darrièr punt de vista, a la plaça de far referéncia a una entitat, se fa referéncia a un ensemble d'eveniments mentals experimentats per la persona; per exemple, la "societat" fa referéncia a l'ensemble de las personas amb d'interaccions comunas, la "geometria" fa referéncia a l'ensemble d'un tipes especific d'activitat intellectuala.
Entre tot, l'ontologia se deu explicar quins mots fan referéncia a d'entitats e quins non, perqué, e quinas categorias ne son lo resultat. Quand aquel procèssus s'aplica als substantius coma electrons, energia, contracte, bonaür, temps, vertat, azard o Dieu, l'ontologia ven lo fondament de tant de brancas de la filosofia.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Congrès Internacional d'Ontologia
- (en)[http://www.ontology.co Ontology. A resource guide for philosophers


text:
Villers-les-Pots
Villers-les-Pots es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Villers-los-Pòdes a situat a 3 km de Auxonne, 35 km de Dijon e 20 km de Dole.
Dispausa d'una pichona estacion (7 estancadas per jorn de cada costat) sus la linha Dijon-Belfòrt.
La commune de Villers-les-Pots est située à 3 km d'Auxonne, 35 km de Dijon et 20 km de Dole.
Elle dispose d'une petite gare (7 arrêts par jour de chaque côté) sur la ligne Dijon-Belfort.


text:
Rota de la Seda
La Rota de la Seda èra un malhum de rotas comercialas entre Asia e Euròpa que s'estendiá per mai de 8 000 km dempuèi Chang'an (actualament Xi'an) en China, Antiòquia en Siria e Constantinòble (actualament Istambol, Turquia) entrò las pòrtas d'Euròpa. Deu son nom a la merça pus prestigiosa que i circulava, la seda, que sa fabricacion èra un secret conegut dels sols chineses, e mai que los romans ne foguèsson grands amators abans lo començament de la nòstra èra. Fòrça autres produches transitavan per aquestas rotas: pèiras e metals precioses, talas de lana o de lin, ambre, evòri, laca, espècias, veire, coralh, etc.
Al mitan del sègle XIX, lo geològ alemand Ferdinand von Richthofen foguèt lo primièr a nomenar Rota de la Seda la trama de vias de comunicacion que connectavan l'immensitat de la zona eurasiatica.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
John Birks "Dizzy" Gillespie (1917-1993) foguèt un trompetista, cantaire e compositor nòrd-american de jazz. Gillespie, Amb Charlie Parker, foguèt una de las figuras mai considerablas en lo desvolopament del bebop, jazz latin e del jazz modèrne. En los sieus primièrs ans coma instrumentista trabalhèt amb las grandas bandas de Cab Calloway e Earl Fatha Hines, del temps que lo 1945 collaborèt amb lo saxofonista Charlie Parker, amb qual grauèt qualqu'uns dels mai revolucionaris tèmas de l'istòria del jazz.