c: text/html

text:
Divendres, 12 de genièr de 2018, 03h00 Societat,Politica,Internacional
Gasconha > Val d'Aran > Quate Lòcs
L’èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha Mireia Boya, de la CUP, anoncièt dimècres passat suls rets socials qu’aviá ja recebut la notificacion de la Cort Suprèma espanhòla, ont es mesa en examen per rebellion pr’amor del referendum sus l’independéncia de Catalonha e Aran que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat. Boya o anoncièt en occitan sus son compte de Facebook del temps que sus Twitter repetiguèt los mots de l’entraïnaire de fotbòl Pep Guardiola quand presentèt la Copa d’Euròpa als suportaires del Barça del balcon del palais de la Generalitat estant. De mençonar que Guardiola fasiá una version de la famosa frasa del president Josep Tarradellas quand tornèt de l’exili.
A la diferéncia de la coordinatritz generala del PDeCAT, Marta Pascal, Boya, Gabriel e Rovira son pas encara cridadas davant lo jutge mas son solament informadas que son mesas en examen. Es probable que sián apeladas davant lo jutge en febrièr.
L’afar se coneissiá ja tre l’endeman de las eleccions al Parlament de Catalonha passadas, mas ara lor es arribada la notificacion oficiala que confirma l’enseguida contra las politicianas independentistas. Alara, Mireia Boya afirmèt que s’agissiá de venjança “sens cap de dobte”. Ara, Rovira deplora que l’escrich judiciari siá arribat qualques setmanas après que los mèdias coneguèron lo fach.
Lo jutge de la Cort Suprèma espanhòla, Pablo Llarena, qu’es lo qu’instrutz la procedura contra divèrses sobeiranistas acusats de rebellion, sedicion e malversacion de fonzes, decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida a l’èx-deputada occitana de la CUP, Mireia Boya, e sa companha de partit Anna Gabriel, e tanben lo president Artur Mas e la secretària generala d’ÈRC, Marta Rovira; la coordinatritz generala del PDECat, Marta Pascal, e la presidenta de l’Associacion de las Municipalitats per l’Independéncia, Neus Lloveras. Las nòvas investigacions judiciàrias se prononcièron en seguida del resultat de las eleccions en Catalonha e Aran qu’an tornat daissar una majoritat absoluda de las fòrças independentistas al parlament.
L’èx-deputada occitana e las autras politicianas catalanas riscan una pena de 30 ans de preson.
Lo jutge a tornat entendre los presonièrs politics
Una setmana après l’audicion del vicepresident de la Generalitat de Catalonha en preson, Oriol Junqueras, lo jutge entendèt ièr los presidents de las associacions independentistas, Jordi Cuixart e Jordi Sánchez —ara elegit deputat— en preson preventiva dempuèi lo 16 d’octòbre passat, e lo deputat elegit Joaquim Forn, ministre de l’Interior de la Generalitat de Catalonha, encarcerat dempuèi lo 2 de novembre passat.
La lei espanhòla lor permet de demandar d’èsser entenduts pel jutge tantes còps coma o voldràn, mas en vesent l’anar de las causas, i a paucas esperanças que sián meses en libertat.
Mentretant, qualques juristas espanhòls an manifestat lor malcontentament per la degradacion progressiva de l'estat de drech en Espanha, çò rapòrta VilaWeb.
Catalanes, catalans, ja la tenim aquí. #LlibertatPresosPolítics pic.twitter.com/L93FdgeVY4— Mireia Boya Busquet (@yeyaboya) 10 de gener de 2018
Definicion del delict de rebellion en Espanha, font de repression actuala.
Se Jornalet podiá le publicar?
Vergonha, nos daissarèm pas tòrcer, es una ataca de la pseudo justicia espanhòla contre Occitània tota !
Scandalos!
#1 ... e doblament : coma occitanistas e coma amics dels catalans !
Siagam totes darrièr Mireia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Madama
Madama es una cançon de Patric :
Sus un trepador lusent luònh dins una capitala
Se passejava longtemps al moment que dins la vila
La nuòch pren son vestiment son lum roge per senhal
Dins la carrièra un ostal aicí cambras per logar
Per metre en venda son còs blanquejat per aquela vila
Aviá lo morre plan pintrat aviá la camba plan polida
Pasmens i aviá dins son regard una mena de dire t'aimi
Aital l'òme pagava car un amor color de sòmi
Quand dins sa cambra lo sèr sul lièch se trapava sola
S'inventava un païs a l'odor de farigola
Ont los monsurs disián en se levant lo capèl
Adieu Madama e dins sos uòlhs beluguejava lo solelh
Segur regardava sovent coma quand òm quita un parent
Dins la gara tot lentament fugir lo trin al nom de vent
E puèi quand veniá un client que parlava amb l'accent
D'aquel païs qu'èra lo sèu ela plorava doçament


text:
Annèxa:Plurals irregulars en occitan
La formacion del plural[modificar]
La formacion del plural dels adjectius e dels noms en occitan se fa amb de cambiaments leugièrs.
1. D'un biais general lo plural s'obten en apondre "s" a la forma del singular.
- L'excepcion son los plurals dits "sensibles" presents unicament en lengadocian e encara pas obligatòris: Los mots acabats per "ç, s, is, ch, g, sc, st" fan lor plural en "es".
- Los plurals sensibles dits "abusius" : d'unes articles, pronoms o adjectius fan tanben son plural en "es".
(Cèrts parlars fan en -i aquels plurals masculins en -es)
I a una tendéncia populara fòrta a faire los adjectius alongats al plural, en Carcin, Roergue e mantuna partida del Lengadòc. La novèla flexion -es, non solament se substituís, mas encara s'ajosta sovent a l'anciana e regulara flexion en -s, dins lo pronom el (>elses), dins maites adjectius determinatius (aquelses, qualses, quantses, tantses, totses, unses ; al femenin, totsas, unsas), e dins dos o tres substantius (uèlhses <uèlh, pelses <pel, reises <rei, fialsses <fial, final, sòusses <sòu) o adjectius (prosses <pro, los teusses <lo teu). Aquestas flexions tòcan tanben las particulas, regularament invariablas, mai e ges, e lo nom compausat totplen, que n'a lo ròtle (Per de c(o)òps n'a pas gisses (Vilafranca de Roergue); totplenses d'autres legats (id.); li fau maisses de pelses grises (Besièrs).
- Los mots en "tz" fan son plural en "ses".
Excepcion: la patz → las patz
2. Los noms d'ostal prenon la marca del plural.
los Andrieus, los Negres, los Ortolans, los Bòsques, los Rosses
3. Los noms emplegats dins un sens collectiu o partitiu an pas de plural.
la polalha, l'aujam, lo postam, l'arbram, lo folhum, l'auselum, lo femnum, la lenha, l'òssa, la frucha, lo bestial
4. Los mots que designan de causas compausadas de doas parts o mai s'emplegan unicament al plural.
las bragas, las cauças, las mordassas, las morenas, los talhants, las tenalhas
- Es çò meme pels noms de fèstas, de ceremonias religiosas o de trabalhs agricòlas.
Cendres, Pascas, Vèspras, vigilhas, cubrisons, sègas, semenilhas, vendémias
5. Plural dels mots compausats.
- Los, formats per dos noms en oposicion o per un nom seguit o precedit d'un adjectiu que lo qualifica, fan variar los dos tèrmes.
- Los, formats d'un adjectiu precedit d'un nom que servís de complement, o de dos noms que un es lo complement de l'autre, o d'un vèrbe e de son complement, fan variar lo darrièr tèrme.
- Dins los noms formats d'un nom seguit d'un nom suplementari, que lo completa amb l'ajuda d'una preposicion, lo tèrme complement demòra invariable.
- Pasmens, quora lo sens de la composicion s'es perdut, los noms compausats an tendéncia a èstre traitats coma de noms simples.
- Se pòdon trobar de substantius que malgrat son mòde verbal, prenon la marca del plural.
6. Lo plural s'emplega facilament per una causa unica, o multipla, o per donar una valor expressiva.
- sonar los classes (sonar lo clas);
- seguir las escòlas (far estudis, anar a l'universitat);
- las sonalhas (far tindar las campanas);
- las susors me prenon;
- far las patz;
- de cuols (caire );
- de ventres (caire )


text:
Gui Revest sias lo Sendi de la Mantenènci de Prouvènço dóu Felibrige e pereu president dóu Forum d’Oc. Ounte n’en es aquéu ?
Sabès qu’es un liò ounte chasco assouciacioun vèn rèndre comte de sis esperiènci. E ounte rescountres de mounde que cerco justamen à parteja un gàubi
. Un Forum, que ! Aquélis iniciativo qu’acampo lou Forum soun au servìci de la culturo nostro. Avès un eisèmple d’aquélis iniciativo que n’en parlarés dissate ?
Sian a desveloupa un labèu, que ié dison Reconnu Garant de l’Oc
. N’en parlaren segur. S’agis d’uno marco que dis que lou partenàri labelisa porto pèira à l’espandimen de nosto lengo. Li couleitivita e lis entrepresso que s’ endraiaran
dins uno poulitico de proumoucioun de nosto identita seran labelisado, faran la diferènci em’acò e ajustaran a l’atracioun dóu territòri o de sa marco. Leva d’acò, que se dira dins lei discussioun ?
Faren lou tour dóu travai dei coumessioun. Per eisèmple, aquelo de l’ensignamen aura segur plen de causo à dire à prepaus de la refourmo di coulègi, que destruis, de cop, d’esperiènci de vint an d’ensignamen de la lengo, coumo s’es fa à La Gardo, proche de Touloun. Parlaren en particulié de la maniero de faire reveni l’ensignamen de la lengo per lou biais de l’ensignamen de la culturo nostro. Se pouden pus ensigna la lengo, atrivaren
lou mounde emé tóutei leis aspèt de la culturo prouvençalo, nissardo e aupenco. Faren nèisse uno demando poupulàri.
Pièi parlaren segur de nosto coungrès, bèn mai publi, que se debanara
dins lis Aup la primo venènto. D’elegi aupen vendran nous lou counfierma. Dissate 8 d’outobre, Salo dei Fèsto de Puei-loubié (13), dicho « Salo dei Vertu », de 13h30 a 18h. La counferènci sera duberto per lou counse de Puei-loubié.


text:
L’Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin (I.E.O. Lemosin) es la seccion regionala de l’I.E.O. en Lemosin.
L’I.E.O., associacion culturala lei 1901, nasquet en 1945 emb las tòcas de mantener e desvelopar la lenga e la cultura occitanas dins tot l’espaci occitan.
L’I.E.O. es organizat en seccions regionalas, despartamentalas e cercles locaus.
De mai, diferents sectors e associacions afilhadas o membres de l’I.E.O. secorren activitats especificas.
L’I.E.O. es una associacion reconeguda d’utilitat publica (1949) e agradada Jòunessa e educacion populara (1986).
L’I.E.O. es membre dau comitat francés dau Bureu europenc de las lengas mens espandidas (EBLUL-France), e de las Rencontras Interregionalas de las Lengas e de las Culturas, qu’amassen daus representants de las diferentas lengas de França.
L’I.E.O. es maitot un club UNESCO.
→ Lo site de l’I.E.O. nacionau
Apres sa respelida e sa professionalizacion en 1999, l’Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin fai partida aüei dau païsatge culturau de nòstra region.
Nascuda en 1977, la Seccion Regionala Lemosina de l’I.E.O. faguet tot plen de chausas dins los prumiers temps : setmana culturala occitana sus la plaça publica de Limòtges, estagis d’occitan, publicacions d’obratges, de revudas, etc. Dins las annadas 80-90, lo movement coneguet ’n’ activitat mindra.
En 1998, un pitit grope de personas prenguet lo plan de reviscolar e de professionalizar l’associacion « Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin ».
Una esquipa permanenta de cinc salariats, que li aiden daus vacataris e daus intermitents de l’espectacle, interven sus tota la region Lemosin, l’est de la Charanta (Charanta occitana) e lo nòrd de la Dordonha. Qu’es per ’na bela part l’espaci lingüistic dau lemosin e una partida de l’espaci lingüistic de l’auvernhat.
L’Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin, qu’es maitot ’na centena d’aderents eissegats dins tot lo Lemosin, que daus uns son membres dau Conselh d’Administracion.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aqueste article es un esbòs.
Podètz partejar vòstras coneissenças en lo melhorant (cossí ?).
Auvèrnhe Ròse Aups (en francés Auvergne-Rhône-Alpes, en francoprovençal, Ôvèrgne Rôno-Arpes) es una region administrativa de França, fusion de las regions Auvèrnhe e Ròse-Aups. Compausada de 12 departaments e de la metropòli de Lion, es majoritàriament arpitana, mas s’i parla tanben occitan e francés. Son capluòc es Lion.
Lo nom compausat dels noms de las regions fusionadas, dins l'òrdre alfabetic, es finalament gardat pel Conselh regional.
La metropòli de Lion a pas mai de cantons.
La region e sos departaments
-
Bandièra de la region Auvèrnhe Ròse Aups (version escut sus fons blanc)[ref. necessària]
-
Bandièra de la region Auvèrnhe Ròse Aups (bandièra d'armas)
Lengas historicas en Auvèrnhe Ròse Aups
- occitan
- occitan (interferencial amb l'arpitan segond geoarp.org)
- occitan (arpitan segond geoarp.org)
- occitan segond geoarp.org
- arpitan
- arpitan (interferencial amb l'occitan segond geoarp.org)
- francés


text:
Cap'òc
Lo CAP'OC (Centre d'Animacion Pedagogic en Occitan) es un servici mes en plaça dempuèi setembre de 2001. A per mission de contribuir a la creacion d'un pòl academic de ressorsas documentàrias especificas a la lenga e a la cultura occitanas, de desvolopar una produccion pedagogica en occitan (gascon, lengadocian, lemosin) e d'ajudar cada departament d'Aquitània dins lors animacions. Lo CAP'OC es integrat al CDDP dels Pirenèus Atlantics.
Mesa a disposicion de ressorsas :
- Documents : libres, albums, vidèos, CD, CDR, DVD...
- Material : valisas pedagogicas (jòcs, carnaval) e supòrts d'activitats (exposicions, instruments de musica...)
- Ressorsas en linha.
Animacions :
- Corses d'occitan
- Projèctes culturals : teatre, carnaval, contes, musica, maiadas, fèstas...
- Rencontres regulars dins cada departament d'Aquitània
- Intervencions alprèp de las classas e del grand public a l'ocasion de manifestacions (salons del libre de Pau, d'Ortès, de Peireguers...)
Formacion :
- Iniciala amb l'IUFM d'Aquitània
- Continua amb l'Inspeccion academica dels Pirenèus Atlantics
Edicion d'espleches pedagogics :
- Collègis e licèus : metòdes d'ensenhament, vidèos pel teatre
- Escòlas : albums joinessa, CDR e CD de comptinas e de cants
- Ensenhants : acompanhament pedagogic en linha de totas las produccions, espleches especifics.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (oc) Site oficial


text:
Stradivarius deu generau Kyd
Lo stradivarius deu generau Kyd qu'ei un violoncèl creat per Antonio Stradivari a Cremona en 1684. Qu'ei considerat com un deus violoncèls mei larges. Uei qu'ei propietat deu Los Angeles Philharmonic.
Que ho jogat per Leo Stern quan interpretè peu purmèr còp lo concerto per violoncèl d'Antonín Dvořák (ua de las òbras mei importantas deu repertòri d'aqueth instrument.
Que pòrta lo nom deu propietari qui l'importè d'Anglatèrra entaus Estats Units d'America.
En 2004 que ho panat a Peter Stumpf, lo violoncelista màger deu Los Angeles Philharmonic. Ua enfirmièra que'u tornè en bèth declarar l'aver trobat dehens ua caisha de salopèrs e aver domandat au son nòvi sia de l'adobar, sia de'u tornar en cabinet entà compactes disques.


text:
Selva pluviala
La selva pluviala, bòsc umid o selva umida, es un biòma caracterizat per de precipitacions abondantas durant tot l'an, amb de minimalas compresas entre 1750 e 2000 mm, e un clima amb de temperaturas enauçadas. Aquestes tipes de bòsques son caracterizats per la preséncia d'arbres nauts e espés, amb una granda diversitat d'espècias. La zòna de convergéncia intertropicala, a un ròtle significatiu, pr'amor qu'en granda part es la responsabla de la creacion d'aquestes tipes de biòmas de la Tèrra.
Aperaquí 40 a 75% de totas las espècias de la Tèrra son nadivas de la selva.[1] S'es calculat que mantun milions d'espècias de plantas, d'insèctes, e de microorganismes, encara son a descobrir. Las selvas pluvialas son nomenadas las "joias de la Tèrra", e la "farmacia mai granda del mond", pr'amor que s'i es descobèrt mai d'un quart dels medicaments naturals.[2] Las selvas produson 28% d'oxigèn per fotosintèsi a partir de dioxid de carbòni.
La vida dins lo sotabòsc d'una selva pluviala se tròba restrencha en fòrça airals e se redutz a l'existéncia d'organismes descompausaires de fuèlhas pr'amor de la manca de lutz al nivèl del sòl. Aquò fa que siá possible de caminar pel bòsc. Se lo fulhatge del brancatge es destruit o degalhat, la tèrra es d'aviat colonizada per un dens embolh vegetal en creissença, arbusts e arbrilhons.
Somari
- 1 Ecologia
- 2 Desboscament
- 3 Vegetacion
- 4 Tipes de selvas pluvialas
- 5 Véser tanben
- 6 Referéncias e Nòtas
- 7 Bibliografia
- 8 Ligams extèrnes
Ecologia[modificar | modificar la font]
S'estima que mai de 40% de l'oxigèn produit e utilizat sus Tèrra proven d'aquestes espacis vegetals, e mai que coma o avèm dit, lo bilanç net siá aproximativament de zèro. Pasmens, son estats objècte de aclaridas e talhas non discriminadas dempuèi mai d'un sègle, çò que reduguèt rapidament son aira pel mond entièr. Dins lo decenni de 1990, s'estima que i aguèt una reduccion annadièra de 58 000 km2; 14% de la superfícia de la Tèrra èra cobèrta de selvas primàrias, a l'ora d'ara, aqueste percentatge s'es reduit sonque a 6% e al ritme actual de desforestacion, aquestas auràn desaparegut d'aicí 40 ans. Las selvas primàrias son reemplaçadas per una vegetacion segondària de creissença rapida mas d'un interès menor del punt de vista de la conservacion dels ecosistèmas. Los biologistas considèran qu'una granda quantitat d'espècias son condemnadas a l'extincion — benlèu mai de 50 000 l'an — pr'amor de l'eliminacion del sieu abitat.
Lo bilanç de CO2 e O2 d'Amazonas sens perturbacion es nul, mas quand talham e cremam la fusta, aqueste equilibri se romp, absorbent de grandas quantitats d'oxigèn e desliurant d'enòrmas quantitats de CO2. S'estima que la selva amazonica conten 1,1 · 1011 tonas de carbòni absorbit de l'atmosfèra.
Podriam resumir las caracteristicas de la vegetacion de selva per:
- Clima: caud umid (Af dins la nomenclatura de Köppen).
- Temperatura mejana annadièra: oscilla entre 27 e 29 °C, e mai a 400 m d'altitud o un chic mai.
- Altitud: se tròba normalament al nivèl de la tèrra cauda. Se se tròba a d'estatges superiors, se deu parlar de selvas montanhosas o selvas anivoladas.
- Precipitacions mejanas annadièras oscillant entre 1500 a 2 000 mm e 3 000 mm o mai. Dins lo cas del limit inferior cal precisar qu'aquestas pluèjas devon èsser fòrça plan repartidas tot l'an, çò que fa referéncia sonque a de climas amb una localizacion fòrça especifica.
Desboscament[modificar | modificar la font]
Las selvas tropicalas e temperadas son estadas somesas a de talhas severas e a l'agricultura durant lo sègle XX e l'aira cobèrta per las selvas a l'entorn del mond son en diminucion continuala. Los biologistas an calculat que lo nombre de grandas espècias que se son estenchas son possiblament mai de 50 000 l'an; a aquesta proporcion, ditz E. O. Wilson d'Harvard University, un quart o mai de tota las espècias de la Tèrra se podrián exterminar dins 50 ans que venon pr'amor de la supression d'abitat amb la destruccion de las selvas.
Un autre factor que provòca la pèrda de selva es l'expansion dels airals urbans. La Selva litorala que creis al long d'airals costièrs d'Austràlia orientala es ara rara pr'amor del creissement linear per aculhir la demanda del torisme de solelh e de plaja.
Los bòsques s'essent destruits a un ritme rapid, gaireben 90% de la selva d'Africa Occidentala es estada destruida dempuèi l'arribada d'umans fa 2000 ans, Madagascar a perdut dos tèrçes de sa selva pluviala originala. Amb los indèxes actuals las selvas tropicalas en Indonesia desapareisseràn en 10 ans e en Papoa-Nòva Guinèa en 13 a 16 ans.
En divèrses païses, en particular en Brasil, la desforestacion foguèt declarada una urgéncia nacionala. La desforestacion d'Amazonia aumentèt de 69% entre 2007 e 2008 en dotze meses, segon las donadas oficialas del Govèrn. La desforestacion podriá destruire o damatjar grevament gaireben 60% de la selva amazonica en 2030, segon un nòu rapòrt de WWF.
Pasmens, lo 30 de genièr de 2009, dins un article del New York Times se declarèt: "Per una estimacion, per cada acre de selva tropicala perdut cada an, mai de 50 ectaras de nòus bòsques creisson jol tropic ..." Lo nòu bòsc inclutz los bòsques segondaris en tèrras d'ancianas culturas e los bòsques degradats.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
La totalitat d'aquestas zònas representan aproximativament 17 milions d'ectaras de forèst, valent a dire a l'entorn de 20% del total mondial. Aqueste biosistèma es compausat per una granda quantitat d'espècias vegetalas e animalas. S'establisson de relacions de concurréncia per la lutz que constituís lo principal factor limitant per aquò aquestas selvas son ricas en epifits e lianas parasitas. Fòrça arbres an de contrafòrts. La temperatura mejana sempre supera los 20 grases Celsius, la variacion de las temperaturas jornadièras es major que l'interanuala e la pluviometria generalament compresa entre 1500 e 4000 litres. Una de las caracteristicas principalas es la biodiversitat vegetala e animala. A l'entorn de 60% de totas las espècias del planeta se tròban en aqueste ecosistèma extremament amenaçat.
Vegetacion[modificar | modificar la font]
Lo sòl, aqueste ecosistèma conten 70% de las espècias vegetalas conegudas. La sieuna vegetacion, caracterizada per l'estratificacion verticala, es nautament dominada per las plantas, subretot las espècias de flors e los arbres. Se pòdon trobar entre 80 e 200 espècias d'arbres per ectara pels bòsques tropicals madurs. Pasmens, trobarem rarament mai que dos individús de la meteissa espècia per ectara. Mai d'una o doas espècias podràn pas èsser dominantas, levat dins de sectors especifics coma los paluns.
Las fuèlhas an en general las extremitats fòrça alongadas que permeton d'accelerar l'evacuacion de l'aiga amor que l'aiga estancada priva de las foncions respiratòrias e assimiladoiras de l'arbre e afavorís las plantas epifitas. I a paucs brotons amor que i pas de mala sason a superar. Quand existisson, son protegits per de pèls, fuèlhas segondàrias.
Epifit[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de planta epifita se referís a tota planta que creis subre un autre vegetal, l'utilizant solament coma supòrt, mas que lo parasita pas. Aquestas plantas son nomenadas de còps "plantas aerianas", pr'amor que rasigan pas sus lo sòl. Malgrat aquò, existisson fòrça espècias d'algas, inclusent las marinas, que son epifitas sobre d'autras espècias aqüaticas (angiospèrmes).
Las epifitas utilizan la fotosintèsi per se porgir d'energia e (las que son pas aqüaticas) obtenon l'umiditat de l'aire o de la pluèja que se depausa subre la superfícia del seu amfitrion. Las rasics se pòdon desvolopar primariament per adesion e las estructuras especializadas (coma las esquamas e copas) son las que recuèlhon e mantenon l'umiditat.
Las plantas epifitas parasitan pas lo sieu anfitrion, mas creisson independentament en l'utilizar unicament coma supòrt físic. L'avantatge mai evident respècte a las autras èrbas restrenchas a la tèrra es que recebon mai de lutz dins los ecosistèmas de bòsques ombroses e se mantenon luènh dels erbivòrs. Malgrat aquò se pòdon desvolopar amb tanta densitat que arriban a damatjar la planta amfitriona.
Las epifitas pus conegudas son las mofas, los liquèns, las orquidèas, las falguièras e las bromeliacèas (coma la famosa Tillandsia), e mai que se pòscan trobar dins totes los grops principals del regne vegetal. Las acumulacions de grandas epifitas se fan pus abondantament dins las selvas umidas tropicalas e bòsques temperats plujoses, mas tant liquens coma mofas se tròban pertot ont i a d'arbres.
Las epifitas son una de las sièis subdivisions de las formas vitalas de Raunkjaer.
Tipes de selvas pluvialas[modificar | modificar la font]
Existisson diferents tipes de selvas pluvialas: la selva tropicala, que se pòt diferenciar en equatoriala e subtropicala; e la selva pluviala temperada.[3]
La pluviïsilva equatoriala (o tropicala) es localizada en zònas prèpa de l'eqüator. Se caracteriza per un clima unifòrme amb temperaturas sempre nautas e precipitacions abondantas durant tot l'an amb un grand excedent d'aiga. Los arbres son nauts e son fòrça jonchs de tal biais qu'an pas de brancas en la part inferiora e los brancatges son contunhós projectant una ombra fòrça espessa.
La pluviïsilva tropicala (o subtropicala) es localizada al litoral de subrevent entre 10° e 25° de latitud, on existís un cicle annal de pluèjas amb una longa sason umida qu'altèrna amb una aura de pluèjas escassas e de temperatura mai freda. Lo bòsc es similar a l'equatorial mas amb mens d'espècias e mens de lianas. Per contra, son abondants los epifits, las plantas aderidas als troncs, brancas e fuèlhas.
La pluviïsilva temperada se caracteriza per de condicions climaticas pus moderadas, mas unifòrmas durant tot l'an. Aquestas condicions son presentas en zònas equatorialas e tropicalas a granda altitud, pels litorals orientals entre 25° e 40° de latitud, e pels litorals occidentals entre 35° e 55°. Lo bòsc diferís dels anteriors en que i a relativament paucas espècias, los arbres son mens nauts amb un gra de cobèrtura mens dens, e amb una vegetacion desvolopada dins l'estrat inferior.
Temperada[modificar | modificar la font]
Los bòsques temperats cobrisson una granda part del mond mas los de tipe umid (las selvas pluvialas temperadas) apareisson solament dins paucas regions.
La majoritat se tròban dins de climas oceanics umids:
- Bòsques temperats umids del Pacific: del sud-oèst d’Alaska a la Califòrnia centrala.
- Bòsques Valvidian temperats umids e bòsques magallanics subpolars umids del sud de Chile e adjacent d'Argentina.
- Retalhs de bòsques temperats umids d’Euròpa del sud: de Norvègia al nòrd d’Espanha.
- Bòsques temperats umids del sud-èst d’Austràlia, de Tasmania e l'estat australian, de Victòria e l’illa sud de Nòva Zelanda, còsta occidentala.
Autres presents en climas subtropicals umids:
- En Sud-Africa, bòsques de Knysna-Amatole,
- Los bòsques de la Còlquida a l’est de la Mar Negra en (Turquia e Georgia.
- Los bòsques de la Caspiana en Iran.
- Los bòsques oscos de montanha temperada umida de l'èst de Taiwan, sud-oèst de Japon (bòsques de Taiheiyo).,
- Còsta nòrd d'Austràlia e illa Nòrd de Nòva Zelanda.
En climas continentals plujoses:
- Dins las Montanhas Rocosas de la Colómbia Britanica, nòrd d'Idaho e nòrd-oèst de Montana,
- Dins la part de l'extrèm orient rus: Ussuri, Manchoria, Sakhalin.
Autres climas:
- Dins las montanhas Apalaches del nòrd de l'estat de Georgia en Nòva Anglatèrra.
- Dins las montanhas de conifères de China e del nòrd de Corèa Changbai.
Per los bòsques temperats umids d'Amèrica del Nòrd la definicion de P.B. Alaback[4]es amplament acceptada[5]:
- Precipitacion annala superiora a 1400 mm.
- Temperatura mejana annala entre 4 e 12 °C
Pasmens, la precipitacion annala requerida depend de factors com la distribucion de la pluèja al long de l'an, las temperaturas durant lo cors de l'an e la preséncia de la nèbla. Las definicions dins d'autres païses ont i a de bòsques temperats umids son diferentas. Per exemple la definicion per aquestes tipes de bòsques australians es ecologica puslèu que climatica:
- La cobertura del brancatge ocupa almens 70% del cèl.
- Lo bòsc es compausat principalament pels arbres, que necessitan pas una regeneracion pels incendis mas que son plantolièr es capable de se regenerar jos l'ombra e en clarianas naturalas.[6]
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Los bòsques temperats umids amassan las caracteristicas seguentas:
- Relativa proximitat a l'ocean, normalament amb de montanhas litoralas. Necessitan la proximitat de l'ocean per moderar la variacion sasonièra de la temperatura, creant d'ivèrns mai suaus e d'estius mai fresques que per las zònas continentalas. Fòrça d'aquels bòsques an de nèblas d'estiu que los mantenon fresques e umids los meses pus cauds. Las montanhas litoralas aumentan la pluèja pels pendisses qu'agachan la mar.
- Los incendis forestièrs son rars pr'amor de l'umiditat granda e constanta del bòsc.
- Los epifits, inclusent las mofas, son abondants. Coma aquestas plantas an pas accès a l'umiditat del sòl, dependon de l'umiditat atmosferica e de la pluèja.
Las ecoregions ont se tròban aquestes bòsques son: Bòsques de fulhoses e mixtes en clima temperat e Bòsques de conifèras en clima temperat.
Los bòsques temperats umids an los nivèls de biomassa mai enauçats de totes los ecosistèmas terrèstres e son notables per la granda talha dels arbres coma la Sequòia, l'Avet de Douglas, la Picea sitchensis etc.
Tropicala[modificar | modificar la font]
La selva pluviala tropicala es un tipe de bòsc que se desvolopa dins l'espaci intertropical. Aqueste tèrme es reservat al bòsc tropical umid de contunh, ont plòu un minimum de 1750 litres per mètre carrat l'an, e per contra se nomena jungla quand i a una sason seca pro longa per se diferenciar del primièr.
Semblariá que, globalament, los bòsques tropicals emmagazinan (leugièrament) mai de carbòni que çò qu'en produison e participarián de fait a la reduccion dels gases d'efièche de sèrra. En practica, la demesida de las superfícias oblitera un pauc aqueste bilanç. Pasmens, i a de temptativas interessantas de plantacions a escala granda de bòsques destinats a èsser potz de carbòni (gardant en memòria la pauretat ecologica d'aquestes tipes de mitan).
Lo bòsc assegura la preservacion de la biodiversitat, ten un ròtle important dins lo cicle de l'aiga. Permet tanben una esplecha forestièra per las necessitats umanas.
L'industria farmaceutica utiliza de moleculas eissidas del bòsc.
La selva tropicala es presentas dins tres regions de la tèrra:
Selva tropicala Africana[modificar | modificar la font]
Se desvolopa sonque en zòna equatoriala mas sens se poder formar a l'èst del continent que ten una longa sason seca. Espandida per Libèria, golf de Guinèa e lo bacin del riu Còngo. Fa un milion d'ans subiguèt las consequéncias de cambiaments climatics qu'afectèron l'evolucion de la vegetacion. Es de las tres la d'aira menora.
Selva tropicala Atlantica[modificar | modificar la font]
La Selva Atlantica, es una formacion vegetala brasilièra. Las selvas atlanticas presentan d'arbres amb fuèlhas largas perennas. I a una granda diversitat d'epifitas, coma las bromeliacèas e las orquidièas. Se deu pas confondre amb la Selva Amazonica especialament en Brasil.[7]
Foguèt la segonda selva tropicala majora en ocurréncia e importància en America del Sud, principalament en Brasil. Acompanhava tota la linha del litoral brasilièr del Rio Grande do Sul al Rio Grande do Norte (regions meridionalas e nòrd-èst). Dins las regions sud e sud-èst arribava fins a Argentina e Paraguai. Cobriá d'importants seccions de serres del Replanat Brasilièr, e èra contunha amb la selva amazonica. Pr'amor del desboscament, principalament a partir del sègle XX, se tròba uèi extremament reduida, essent una de les selvas tropicalas mai amenaçadas del mond. Malgrat que siá reduïda a paucs fragments, majoritariament discontinús, la biodiversitat del sieu ecosistèma es una de las màgers del planeta[7].
Selva tropicala Amazonica[modificar | modificar la font]
Es la mai granda de totas, ocupa una granda part de Brasil e dels païses vesins. Mantenguèt lo clima e la vegetacion estables al long de milions d'ans. Dins la selva d'Amazonas se tròba sus 10 000 m² prèp de 100 espècias d'arbres. La nautor mejana dels arbres vira a l'entorn dels 55 mètres. Lo nombre d'insèctes e d'animals es encara desconegut. Es fòrça amenaçada per l'extension de l'agricultura que utilitza la tecnica de l'eissartatge, es a dire cremar la vegetacion e semenar subre las cendres.
Biotòp[modificar | modificar la font]
La Selva Amazonica es situada al nòrd d'Amèrica del sud, enrodant lo riu d'Amazonas, que va de la "Quebrada de Apacheta", al pè del "Nevado Misti", fins a l'ocean Atlantic, coma se vei sus l'imatge de dreta. Aproximadament, sas coordenadas son: Latitud = 12° Nòrd – 12° 30’ Sud e longitud = 42° Oèst - 77° Oèst.
- Clima: lo clima es tropical : caud e umid amb precipitacions abondantas durant tot l'an sens gairas variacions sasonalas. Per aquesta rason los arbres de la selva an pas una epòca especiala per florir o far de fruits.
- Temperatura: la mejana de la temperatura a miègjorn es entre 27 ºC e 32 °C.
- Precipitacions: lo total de las pluèjas annadièras passa los 2000 litres e la reparticion de las precipitacions, que es fòrça unifòrme al centre de la region, o es pas tant a la periferia, ont entre los meses de junh e agost (ivèrn de l'emisfèri sud) la pluèja demesís de prèp d'un tèrç marcant çò que seriá una sason seca.
- Altitud: la selva amazonica se tròba, gaireben tota, a aperaquí 300 mètres subre lo nivèl de la mar, e mai que d'unes punts mai nauts se tròben a 2000 mètres de nautor al Macizo de las Guayanas.
- Vents: la selva amazonica es afectada pels vents alisèus, que provòcan l’efièch de Föhn responsable de la precipitacion orografica: quand una massa d'aire umid circula cap a una massa montanhosa, s'enauça fins a arribar a la cima d'aquesta, ont se refreja, se condensa e cai jos forma de precipitacions. Mercé a l'efièch dels vents alisèus, se tròban de selvas dins de luòcs ont, sens aqueste efièch, i auriá de sabanas.
Biocenòsi[modificar | modificar la font]
Indomalaia[modificar | modificar la font]
Mangròva[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias e Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.rainforests.net/variables.htm web de rainforests.net accés 04-01-2009
- ↑ [1]
- ↑ Modèl:Ref-livre
- ↑ Alaback, P.B. 1991: Comparative ecology of temperate rainforests of the Americas along analogous climatic gradients. Rev. Chil. Hist. Nat. 64: 399–412.
- ↑ « A Review of Past and Current Research », Ecotrust (consultat lo 23 octobre 2008)
- ↑ Floyd, A. 1990: Australian Rainforests in New South Wales, Volume 1. Surrey Beatty & Sons Pty Ltd, Chipping Norton, NSW.
- ↑ 7,0 et 7,1 « Los Zoos Europeus, units per salvar la Mata Atlàntica »
- ↑ Hogarth, Peter J. (1999). The Biology of Mangroves Oxford University Press, Oxford.
- ↑ Mazda, Y.; Kobashi, D. and Okada, S. (2005) "Tidal-Scale Hydrodynamics within Mangrove Swamps" Wetlands Ecology and Management 13(6): pp. 647-655
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca) Postigo, Luis, Ciencias Naturales, Barcelona: Editorial Ramón Sopena S. A., 1976.
- (en) Butler, R. A, (2005) A Place Out of Time: Tropical Rainforests and the Perils They Face, Published online: Rainforests.mongabay.com.
- (en) Richards, P. W, (1996). The tropical rain forest, Cambridge University Press(2a edicion), (ISBN 0-521-42194-2).
- (es) Vila, Pablo, Geografía de Venezuela. Tomo II, especialament, lei partidas XVII e XVIII. Caracas: Ministerio de Educación, 1965.
- (en) Hogarth, Peter J. (1999). The Biology of Mangroves Oxford University Press, Oxford.
- (en) Mazda, Y.; Kobashi, D. and Okada, S. (2005), "Tidal-Scale Hydrodynamics within Mangrove Swamps", Wetlands Ecology and Management 13(6), pp. 647-655.
- (en) Strahler, Arthur N. Geografía Física, (6a edicion). Barcelona: Omega, 1982, pp. 372-378, (ISBN 84-282-0351-2).
- (en) Whitmore, T. C, (1998) An introduction to tropical rain forests, Oxford University Press (2a edicion), (ISBN 0-19-850147-1).
- (en) Floyd, A. 1990: Australian Rainforests in New South Wales, Volume 1. Surrey Beatty & Sons Pty Ltd, Chipping Norton, NSW.
- (en) Alaback, P.B. 1991: Comparative ecology of temperate rainforests of the Americas along analogous climatic gradients, Rev. Chil. Hist. Nat. 64: 399–412.
- (en) Cox, P. M.; Betts, R. A.; Collins, M.; Harris, P. P.; Huntingford, C.; Jones, C. D. (2004). "Amazonian forest dieback under climate-carbon cycle projections for the 21st century". Theoretical and Applied Climatology 78. Bibcode 2004ThApC..78..137C. doi:10.1007/s00704-004-0049-4
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Artícle curt de la NASA amb imatges de la ZCIT
- The Rainforests of Home, an atlas of People and Place - from Inforain (en)
- Teacher Pages: Temperate Rainforest (Wheeling University) (en)
- Southeast Alaska Conservation Council - preserving rainforests in Southeast Alaska (en)
- Raincoast - preserving rainforests in coastal British Columbia's Great Bear Rainforest (en)
- The Warm and Cool Temperate Rainforests of Australia (en)
- Temperate Rainforests of North America's Pacific Coast (en)
- Evaluacion de las ressorsas forestièras mondialas 2005 per la FAO (en)


text:
Recentament un elegit de la comuna de Tolosa a revelat que l'oxigène dels elegits de l'aglomeracion de Tolosa èra lo desplaçament dels veïculs ; èra signalat per una comunicacion de servici COM de l'aglomeracion (bilhet precedent). Anuèch es encara l'aglomeracion que punteja, lo son servici COM, qu'informa los automobilistas que son ignorants de las nòrmas lingüisticas a Barcelona :
Cada divendres de cap a las 19h, unes 20 % dels joves de Tolosa se van alenar del fum d'èrbas licitas a Barcelona ; segur devon pas aver las idèas claras, e donc devon aver problèmas per gaitar la signaletica en vila comtala de Barcelona. Aprèp la plaça de Catalunya que i van daissar lo veïcul, fan las .... Ramblas, devon pas saber que totes los panèus indícan RAMBLES. Car en catalan, lenga oficiala de Barcelona dempuèi la fin del franquisme, lo plural es atona, e las finalas al plurals es -ES... e non pas -AS coma dins la lenga espanhòlas de Madrid ; vertat que lo personal politic de Tolosa es vièlh e que se dèu remembrar los bons temps franquistas que las RAMBLAS la lenga catalana i èra interdita.
Lo temps qu'èra licit de daissar la mercedés sus las via de ciclista, coma a Jean Jaurès, aquel vrespe.
Una autra èra parcada sus una via d'entrada d'immòble, e lo menaire fumava en esperar que la polícia municipala passèsse.
Per astre, la polícia municipala aviá trobat un lindal per se protegit de la pichoneta plèja.


text:
Esoterisme
Esoterisme (del grèc ἐσώtepoς [API /e'jos:teros/]: «de dins, interior, intim») es un tèrme generic utlizat per far referéncia a l'ensemble de la coneissenças, doctrinas, d'ensenhaments, practicas, rites, tecnicas o de tradicions d'un corrent sectari que son secrèts, incomprensibles o de mal accès e que se transmeton unicament a una minoritat causida nomenada los iniciats, e que son pas coneguts pels profans.
Per extension, l'esoterisme fa referéncia a tota doctrina que requerís un cèrt gra d'iniciacion per l'estudiar dins totala prigondor. Al contrari, la coneissença exoterica es aisidament accessibla pel public comun e se transmet liurament.
Somari
Terminologia[modificar | modificar la font]
Antoine Faivre, dins son estudi sus l'esoterisme, Espiritualitat dels movements esoterics modèrnes, soslinha qu'abans lo sègle XIX existissiá pas un tèrme que podava classificar e reünir en un sol mot los diferents corrents e practicas esotericas. L'expression existissiá pas que coma adjectiu: esoteric (έσwtepιkoς), «de dins, intèrne» e mai tard foguèt fabregat lo nom esoterisme per notar la qualitat de esoteric.[1]
Istòria[modificar | modificar la font]
dins l'Antiquitat, unas escòlas cultivaban, al costat d'una doctrina accessibla a totes, d'autras doctrinas amagas, reservadas als iniciats. Dins unas culturas lo saber èra gardat gelosament per de castas de prèires e unas coneissenças èran lo patrimòni de cercles restringidos. Lo problèma de sa transmission dins l'istòria a donat luòc a de tradicions parcialas o fondadas sus de contèxtes desligats de sas tòcas primièras.
L'esoterica èra una de las formas que la Grècia antica administrava l'ensenhament, que podiá èsser recebuda pas que dins de las escòlas, e que que se se detinava al public seriá espandida a vent
Los discipols de Pitagòras se seriá dividit en exoterics e esoterics: los primièrs èran de simples aspirants sens investiduras, los segonds èran entièrament iniciats en la doctrina reala del mèstre.
Per Platon e Aristòtel, los caractèrs exoterics o esoterios s'aplican pas qu'a las doctrinas. Auriá existit per Platon una dobla filosofia: una accessibla a totes, expausada dins los sieus dialògs, e d'autra mai tecnica, reservada sonque als iniciats. Aristòtel dividís sas òbras en esotericas o acroamaticas, e exotericas. Los comentators admeton qu'aquela distincion se basa pas sus las questions ni dins la sas solucions, mas jos la forma e los procediments d'exposicion. Dins las òbras exotericas se donan pas que los arguments mai clares e per las esotericas se resèrvan los mai escurs e decisius.
Seriá semblable, doncas, als actuals e metodics d'estudis scientifics de las academias al respècte de las divulgacions qu'una disciplinas pòdon far. L'idèa d'una doctrina misteriosa reservada als iniciats s'obsèrva dins fòrça societats coma lo movement Ròsa-crotz o la Francmasoneria.
Segon René Guénon, totas las religions possedisson un nuclèu esoterico, que per sa complexitat simbolica, demòra amagat per la majoritat dels cresents, e lo significat vertadièr dels rituals religioses seriá sonque comprés pels iniciats.
Lo desir d'una sintèsi de totes los sabers de l'umanitat, motivèt de doctrinas sincreticas, coma la sinarquia de Saint-Yves d'Alveydre e la teosofia de Helena P. Blavatsky, ensejant d'acampar e unificar las tradicions de totas las culturas e de totes los temps.
Caracteristicas de l'esoterisme[modificar | modificar la font]
- Disciplina de l'arcan o secrèt. Coneissença restrencha a de grops o de societats, e lo jurament a lo divulgar pas. Segon René Guénon, aquò a causa de la quita imposibilitat de transmetre aquel "secrèt" se trobar al delà del lengatge uman.
- Transmission. La forma mai generala de transmission de la coneissença secrèta es de mèstre a discípol per tradicion orala. Implica autenticitat, legitimitat de la coneissença e que la transmission siá per una cadena coneguda fins a un personatge istoric reconegut.
- Correspondéncia. Totes los elements de l'Univèrs son ligats entre se per de ligams vertadièr o simbolics que recebon lo nom de correspondéncias, e se son pas evidents, demandan a èsser deschifrats. L'axiòma ermetic de la correspondéncia: "çò qu'es es al naut es coma çò qu'es al bas; çò qu'es al bas es coma çò qu'es al naut" evòca aquel principi. Lo Microcòsme manten relacion amb lo Macrocòsme. La natura visibla se liga a l'invisibla.
- Natura. La Natura ocupa un luòc essencial e sagrat dins lo Cosmòs. Viu dins totas sas partidas e en aquels vida se fonda sus la Magia.[2]
Esoterisme e sciéncia[modificar | modificar la font]
La sciéncia modèrna es l'ensemble de las coneissenças obtengudas mejans l'observacion, lo rasonament e l'experimentacion, amb per basa lo metòde scientific. Dins l'Antiquitat, pasmens, lo tèrme sciéncia (del latin scientia 'coneissença, fach de saber quicòm') aviá una sens diferent, e se fasiá referéncia tanben a un saber esoteric. Una partida d'aquela coneissença esoterica seriá lo produch de l'esperit transcendental o d'una intuicion intellectuala.[3]
René Guénon, dins son òbra La crisi del mond modèrn fa una fòrta critica a las sciéncias modèrnas que, al diferent del saber esoteric, aurián caiguda dins una mena de clòsc vuèg o exoterismo que se limita sonqu'a l'estudi dels fenomèns mas desconeis çò que el nomena la vertat trascendente.
E mai se per las sciéncias modèrnas lo tèrme esoteric a sovent un caractèr pejoratiu, es pas mens cèrt que unas sciéncias se desvolopèron dempuèi d'òbras de "practicas tradicionalas". Atal, la quimica a deu una partida de son desvolopament a la practica de la alquimia, e l'astronomia foguèt al començament en ligam a la practica de l'astrologia.
Ouspensky, en 1911, classifiquèt las manifestacions sobrenaturalas en magia e misticisme. La primièra la ligava a l'accion e la segonda amb lo sentiment. Ouspensky comparava lo metòde psicologic amb lo metòde esoterico a l'aquisicion de coneissença; considerava que la ment psicologica pòt veire las limitas de l'esperit logic amb lo poder de destriar entre diferents nivèls de pensada e comprene lo fach que las percepcions cambian segon las facultats e proprietats de l'aparelh perceptor; lo metòde esoteric en mai totjorn connècta las partidas amb lo tot.[4]
Pel mèstre tibetan Djwhal Khul, l'esoterisme es l'entrainament per obténer la capacitat d'agir liurament dins lo mond dels senses, implica comprene la relacion qu'existís entre fòrças e energias.[5]
Corrents esoterics[modificar | modificar la font]
Existisson fòrça expressions esperitalas que pòdon èsser classificadas dins l'esoterisme a causa de sas caracteristicas. Eduardo Schure, dins son òbra Los grands iniciats, identifica dos grandes corrents o de raices culturalas que ne derivarián totas las mitologias e religions, arts, sciéncias e filosofias de l'istòria: los corrents semitica e arian. La primièra auriá per origina Moïses en Egipte, e la segonda, Rama en Índia.
Corrents esoterics orientals[modificar | modificar la font]
Corrents esotérics occidentals[modificar | modificar la font]
L'escòla de Pitegòras e la dels neoplatonicians contunhan la tradicion en Grècia. Se sap que Pitagòras aqueriguèt una partida de son saber en l'Índia, e que Platon estudièt e foguèt iniciat dins las escòlas d'Egipte. Mai recentament, unas idèas de plan reson sankhyas e bodistas jògan un ròtle preponderant dins la pensada gnostica.
- antroposofia
- francmasoneria
- gnosticisme
- ermetisme
- martinisme
- orfisme o sistèma orfic
- pitagorisme
- ròsa-croces
- teosofia
- Thelema
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Faivre, Antoine y Needleman, Jacob; comps. (ed. 2000): Espiritualidad de los Movimientos Esotéricos Modernos.
- ↑ Urania, Scenia & Instituto Transdisciplinario Intercultural de Pensamiento Científico-Noésico, Aplicación y Promoción de la Ciencia (ITIPCAP): Ciencia y Esoterismo/Ocultismo; Aproximaciones al concepto y al estudio del esoterismo Orientado sobre Antoine Faivre: Espiritualidad de los Movimientos Esotéricos Modernos, Introducción I.
- ↑ Guénon, R. (1946).
- ↑ P. D. Ouspensky.
- ↑ Alice Bailey.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jean-Paul Corsetti, Istòria del esoterismo e de las sciéncias amagas (1992), Buenos Aires: Larousse Argentina, 1993, 302 págs.[1]
- Antoine Faivre, Lo esoterismo dins lo sègle XVIII (1973), Madrid: EDAF, 1976, 230 págs.
- Esoterismo En l'Espanha del sègle d'aur, Barcelona: d'Edicions Obelisco, revista « La Pòrta », 1990, 136 págs. (Dulcinea Del Toboso, La Cauva de Montesinos, Góngora, Quevedo, Ramón Llull, Juan de Herrera...)
- Antoine Faivre E Jacob Needleman (comps.), Espiritualidad Dels movements esotéricos modèrns (1992), Barcelona : Paidós, « Orientalia », 2000, 548 págs.[2]
- René Guénon, Apercepciones Sobre l'iniciacion (1946), Madrid: Editorial Sanz e de Tors, colleccion “Ignitus”, 2006, 398 págs.[3]
- Carlos Alberto Moreyra, Esoterismo religiós del sègle d'aur espanhòl, Córdoba, 1965, 67 págs.
- Pedro A. Quiñones Vesperinas, Entratge a l'estudi del esoterismo, Buenos Aires: Kier, 1980, 476 págs.
- Pierre A. Riffard, Diccionari del esoterismo (1983), Madrid: Aliança editoriala, “Lo libre de pòcha”, n° 1237, 1987, 449 págs.
- Pierre A. Riffard, Qué es lo esoterismo?: Las doctrinas metafísicas e los sieus maximals exponentes en l'istòria (1990), Mexic: Editorial Diana, 2001, 446 págs.
- Édouard Schuré, Los Grandes Iniciats: Branca, Krishna, Hermes, Moises, Orfeo, Pitagoras, Platón, Jesús, Zoroastro, Buda (1889), Madrid: Editorial Dilèma-Manakal, 2001, 404 págs.[4]
- Jean Servier (dir.), Diccionari critic de esoterismo (1998), Madrid : Akal d'Edicions, 2006, 2 vo1úmes, 1728 págs.


text:
Filozoa
Los Filozoaris fòrman un clad monofiletic que compòrta los animals, los coanomonads e los filasterians, aqueles darrièrs an balhat lor nom al taxon[1]. Fòrman lo grop fraire dels mesomicetozoaris al dintre dels Olozoaris. Compòrtan los animals e totes los organismes unicellulars mai pròchis dels animals que de tot autre organisme pluricellular.
Anatomia[modificar | modificar la font]
Se pensa que l'ancèstra dels opistocontas possedissiá de filaments vermifòrmes, que se semblavan a de tentaculs. Aqueles filaments son estats perduts pels Olomicètes e los mesomicetozoaris. Son estats conservats pels filozoaris, pels quals son simples e pas efilats. Aqueles filaments possedisson amai un nucli format de paquets d'actina. Se transfòrman, pels coanomonads e pels coanocites de las esponjas, en "coleretas" qu'enròdan la flagèla.
Sistematica[modificar | modificar la font]
- clad Filozoa
- classa Filasterea
- òrdre Ministeriida
- familha Capsasporidae
- genre Capsaspora
- familha Minesteriidae
- genre Ministeria
- familha Capsasporidae
- òrdre Ministeriida
- clad Choanobionta
- règne Choanomonada
- familha Codonosigidae
- familha Salpingoecidae
- familha Acanthoecidae
- règne Animalia o Metazoa
- classa Demospongiae (parafiletic)
- classa Hexactinellida
- classa Calcarea
- clad Epitheliozoa
- sosclassa Homoscleromorpha
- embrancament Placozoa
- sosrègne Eumetazoa
- règne Choanomonada
- classa Filasterea
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Eukaryota
- Unikonta
- Opisthokonta
- Mesomycetozoa, lo grop fraire dels filozoaris
- Choanobionta
- Filasterea
- Choanomonada
- Metazoa
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Shalchian-Tabrizi K., Minge M.A., Espelund M., et al., « Multigene phylogeny of choanozoa and the origin of animals », PLoS ONE, vol. 3, no 5, , e2098 (PMID 18461162, PMCID 2346548, DOI 10.1371/journal.pone.0002098, legir en linha)


text:
Creat en 2009, Oralitat de Gasconha qu'ei un labèl qu'a era mira de transméter eth patrimòni culturau orau dera Pireneas gasconas. Pr'amor era nosta volentat qu'ei de hicar ena lutz eras personas que hèn era Gasconha ena sua lenga mairau ; pr'amor que volem tornar balhar ara oralitat, en aquesta societat que's pèrt eths arradics, era plaça que s'amerita, pr'amor : « eths escriuts que s'envolan mes eras paraulas que s'estàn ». Que podetz arretrobar totis eths produits deth labèl, deth DVD tath libe CD, sus era nosta botiga en linha.
Creat en 2009, Oralitat de Gasconha qu'ei un labèl qu'a era mira de transméter eth patrimòni culturau orau dera Pireneas gasconas. Pr'amor era nosta volentat qu'ei de hicar ena lutz eras personas que hèn era Gasconha ena sua lenga mairau ; pr'amor que volem tornar balhar ara oralitat, en aquesta societat que's pèrt eths arradics, era plaça que s'amerita, pr'amor : « eths escriuts que s'envolan mes eras paraulas que s'estàn ». Que podetz arretrobar totis eths produits deth labèl, deth DVD tath libe CD, sus era nosta botiga en linha.
Vos coups de ❤
- Era Pastorala de Nadau 2014 15.00€
- Era Hèsta deth Pòrc 15.00€
- Toponymie du Haut-Comminges 25.00€
- Eras hemnas dera Baderca 15.00€
- De Cornudèra a Palomèra 15.00€
- Eth Vin de Casa 15.00€


text:
Blanzy
Blanzy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Epòca gallo-romaine, la vila de Blanzy #far partida del país Eduen.
Al mièg de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Blanzy ven parròquia, de contunh Archiprêtré als environs de 1060, se nomena alavetz "Blangy en Bourgogne" e a dividit en doas comunitats.
Berceau De la conca minaire de 1828 a 1986, Blanzy connaitra un essor industrial e démographique. Duplicarà alavetz la siá populacion e se #dotar en 1880 d'una primièra escòla primària. Dempuèi 1978, la vila es jumelée amb la municipalitat alemanda de Hettenleidelheim (Rhénanie-Palatinat)[1].
À l'Époque gallo-romaine, la ville de Blanzy fit partie du pays Eduen.
Au milieu du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Blanzy devient paroisse, puis Archiprêtré au environs de 1060, elle se nomme alors "Blangy en Bourgogne" et est divisée en deux communautés.
Berceau du bassin minier de 1828 à 1986, Blanzy connaitra un essor industriel et démographique. Elle doublera alors sa population et se dota en 1880 d'une première école primaire. Depuis 1978, la ville est jumelée avec la commune allemande d’Hettenleidelheim (Rhénanie-Palatinat)[2].


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1984
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1984 (Jòcs de la 16ena Olimpiada) se debanèron a Sarajevo Iogoslavia ( 8 - 19 de febrièr de 1984 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
1255 atlètas representant 49 equipas participèron a aicestes jòcs iogoslaus.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Lièja[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 464 documents subre Sarajevo 1984 en picar coma clau Winter Olympic Games 1984
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Steige
Steige (Bas-Rhin) en alemannisch (Steige en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo pòble de Steige a situat a Nombre|6|km}} al nòrd-oèst de Villé e es la darrièra municipalitat de la vallée abans de passar la crête cap a l'anautita vallée de la Bruche. Es al limit dels fonts del Giessen e sul limit del departament dels Vòges. Lo pòble de Steige es fòrça long e dividit dins quatre quartièrs; totes los ostals an situat sus la rota, #que n'a preses lo nom alemand. Lo ban communal (986 a) se dividís en dos domenis plan desparièrs :
Al Sud, la part de la crête de la Honel, en culminant a 668 mètres près de de la Blanca-Noguera, domina lo vallon de Charbes. Mai al oèst, la crête plan individualitzada de la Honel fach luòc a un massís montagneux mai confus, lo Mont #qu'arriba a 822 mètres abans de s'orientar cap al replat e la reünion del Climont. La part bassa d'aqueles vessants, mai empâtée, a fach antany l'objècte d'una disposicion de terrassas de cultura encara plan visiblas de los nòstres jorns. A l'oèst, lo caulet de Steige, pauc elevat (Modèl:Nombre) fa comunicar lo Val de Villé amb l'anautita vallée de la Bruche (Ranrupt e Bourg-Bruche) e permet egalament de passar de la vallée de Steige a la vallée de Urbeis per la Salcée (anciana rota de la sal) e lo masatge caseriu del Climont. Al nòrd, los crêtes s'elèvan progressivament del caulet de Steige (Modèl:Nombre) cap al poderós massís del Camp del fuòc e arriban a 1020 mètres a la Granda-Gota, pas luènh del caulet de la Carbonera. Dominan alavetz los localités de l'anautita vallée de la Bruche (Ranrupt) e del Ban de la Ròca (Bellefosse). Lo pòble (altitud Modèl:Nombre al centre) format a l'origina de divèrses quartièrs plan desparièrs (La Crotz, Beulot, Chênesire, Gasse, Elevat de Steige) se étire la longitud de la rota del Caulet, davant los primièrs lacets. Domina d'una desena de mètres lo fons de la vallée del Giessen. L'influéncia lorraine se tradusís per la preséncia de qualques "granjas" disséminées en la montanha o las vallons.
Lo pòble de Steige llom la rota départementale no 424 sus mai de 3 quilomètres a l'entorn #que ne venon se greffer dels ostals d'abitacion. La cœur istoric de Steige, #que dempuèi s'es alongat, a interromput a l'oèst per un segond ordenat d'ostals e a l'èst per d'unes autres pâtés d'ostals. La part nòrd, darrièr de la glèisa, concentra una autra part d'ostals d'abitacion amb sustot La Gota e la Nautor de Steige.
Le village de Steige est situé à Modèl:Nombre au nord-ouest de Villé et est la dernière commune de la vallée avant de passer la crête vers la haute vallée de la Bruche. Il est à la limite des sources du Giessen et sur la limite du département des Vosges. Le village de Steige est très long et divisé en quatre quartiers; toutes les maisons sont situées sur la route, dont il a pris le nom allemand. Le ban communal (986 ha) se divise en deux domaines bien distincts :
Au Sud, la partie de la crête de la Honel, culminant à 668 mètres près du Blanc-Noyer, domine le vallon de Charbes. Plus à l'ouest, la crête bien individualisée de la Honel fait place à un massif montagneux plus confus, le Mont qui atteint 822 mètres avant de s'orienter vers le replat et le sommet du Climont. La partie basse de ces versants, plus empâtée, a fait jadis l'objet d'un aménagement de terrasses de culture encore bien visibles de nos jours. À l'ouest, le col de Steige, peu élevé (Modèl:Nombre) fait communiquer le Val de Villé avec la haute vallée de la Bruche (Ranrupt et Bourg-Bruche) et permet également de passer de la vallée de Steige à la vallée d'Urbeis par la Salcée (ancienne route du sel) et le hameau du Climont. Au nord, les crêtes s'élèvent progressivement du col de Steige (Modèl:Nombre) vers le puissant massif du Champ du feu et atteignent 1020 mètres à la Grande-Goutte, non loin du col de la Charbonnière. Elles dominent alors les localités de la haute vallée de la Bruche (Ranrupt) et du Ban de la Roche (Bellefosse). Le village (altitude Modèl:Nombre au centre) formé à l'origine de plusieurs quartiers bien distincts (La Croix, Beulot, Chênesire, Gasse, Haut de Steige) s'étire le long de la route du Col, devant les premiers lacets. Il domine d'une dizaine de mètres le fond de la vallée du Giessen. L'influence lorraine se traduit par la présence de quelques "fermes" disséminées dans la montagne ou les vallons.
Le village de Steige longe la [[Route nationale 424|route départementale Modèl:Numéro424]] sur plus de 3 kilomètres autour duquel viennent se greffer des maisons d'habitation. Le cœur historique de Steige, qui depuis s'est allongé, est interrompu à l'ouest par une seconde rangée de maisons et à l'est par d'autres pâtés de maisons. La partie nord, derrière l'église, concentre une autre partie de maisons d'habitation avec notamment La Goutte et le Haut de Steige.


text:
23
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 23 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt de Julius Caesar Drusus qu'èra lo fiu e l'eiretier de Tibèri. Foguèt empoisonat per sa frema Livilla qu'aviá una relacion amorosa ambé lo prefècte dau pretòri Sejan. Pasmens, coma per la mòrt de Germanicus en 19, lo pòble sospichèt sensa fondament l'emperaire Tibèri d'èsser l'instigador de l'assassinat. Per remplaçar son eiretier disparegut, Tibèri prepausèt lei fius de Germanicus. De mai, prefondament tocat per la mòrt de son fiu, acomencèt de laissar la gestion deis afaires quotidians a son prefècte dau pretòri Sejan. Fòrça ambiciós e capable, lo prefècte anava prendre mai e mai d'influéncias, luchar per eliminar leis eiretiers novèus e assaiar de conquistar lo poder imperiau.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Batalha de Kunyang entre lei fòrças imperialas e aquelei de la revòuta Chimei. S'acabèt per la desfacha de l'armada imperiala que se dispersèt. Wang Meng deguèt se retirar dins la capitala onte foguèt atacat per lei Chimei e per una revòuta suplementària deis abitants. Foguèt finalament assassinat dins son palais marcant la fin de la dinastia Xin. Lo clan Liu, mèstre de la capitala, installèt Geng Shidi (23-25) coma emperaire fantòche. Pasmens, son autoritat s'estendèt gaire en fòra de la capitala car, dins lei províncias, lei generaus e lei caps d'insureccions paisanas assaièron de conquistar lo poder per seis interès pròpris.


text:
Castèl d'Aguilar
Lo castèl d'Aguilar es un castèl "dit catar" situat a l'èst de Tuissan, dins le departament d'Aude. Es un castèl del sègle XII que la construccion contunhèt pendent los sègles XIII e XIV.
En 1020, lo castèl es ligat a aquel de Tèrmes e apartenguèt als senhors de Tèrmes. Lo castèl barra lo pòrt de l'Extrèma, la val du Verdoble e lo Vingrau.
Es classat monument istoric.
Istoric[modificar | modificar la font]
L'epòca de la fortificacion del puèg d'Aguilar es desconeguda. Data d'abans lo sègle XI quand lo castèl venguèt la proprietat dels comtes de Tèrmes, vassals dels comtes de Carcassona. En 1246, aprèp la Crosada dels Albigeses, lo castèl foguèt annexat al domeni de França. Quilhat sus un bauç a 296 mètres de naut, lo castelar aquerit per Loís IX de França en 1262 constituissiá un punt de gaita e de defensa estrategic entre Lengadòc miègjornal e Aragon. En 1525, lo castèl es conquistat per Carles Quint e foguèt ocupat pels Espanhòls en 1543. Una garnison reiala francesa ocupèt los luòcs fins a la signatura del Tractat dels Pirenèus. Lo castèl alara se roïnèt pauc a pauc.
Es un dels "Cinc filhs de Carcassona" amb los castèls de Querbús, Puèglaurenç, Tèrmes e Pèirapertusa, totes situats al suc de puèges rocoses "imprenables".
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo castèl es situat sul puèg de 96 mètres de naut en dessus la plana de Tuissan. Es compausat de dos barris separats per de liças. Los bestiments massat al centre de la segonda cencha son gareben totes demolits. La primièra cencha es compausada de sièis torres mièg circularas. Al centre, i aviá una torre donjon rectangulara, un còs pricipal e una sèrva d'aiga.


text:
Oligonucleotid
Un oligonucleotid es una sequéncia corta d'ADN o d'ARN, amb cinquanta o mens de parelhs de basas. An de foncions distintas: coma s en de reaccions d'amplificacion (PCR per exemple), coma sondas d'ibridacion o per blocar especificament d'ARN messatgièr. L'ibridacion de l'ADN que permet d'identificar de gèns; consistís a desnaturalizar un genòma e agregar un oligonucleotid e se aqueste se pega (en terme mai sientific, s'ibrida) a las cadenas d'ADN indica qu'existís aqueste gèn dins lo genòma.


text:
Lo pauròt dinosàuri davans lo Museum d'istòria naturala se cagava de frèg.
La nèu caiguèt un còp de mai sus la Vila Ròsa. Aquesta annada aguèrem un ivèrn fòrça frèg. M'agrada passejar per la vila quand es cobèrta per la nèu. Aital faguèri a Berlin o a Copenague. A Tolosa es pas del tot comun d'aver de nèu. E mens encara, que la nèu dure qualques jorns. Pr'amor d'aquò que faquèri aquestas fotografias de "L'òrt de las plantas" que partatgi amb vosautres.
Lo pavon, rèire-rèire-felen del dinosauri, se fassiá pas gaire de problèma.
Los vòls fogueron suspenduts per càusa de la nèu.


text:
Recebi un fum d’informacion culturala, e dememtre lo motlon, ai causit de vos parlar de dos documents, un en francés per un trobador que sa lenga es la lenga actuala del país e sa lenga, amai sa lenga es devengut una referéncia per la nocion del cobla joglar-trobador en Euròpa.
E l’autre document, dins un país mai normal que la lenga d’usança aprèp una reala politica lingüistica; es devenguda la lenga de comuinicacion normala e adaptada a las creacions modèrnas. Lo document es pas en llemosí, mas en catalan, sense traduccion.
Dins lo primièr cas, es la lenga d’un trobador qu’es fòrabandida de la comunicacion e que reberta aital l’abséncia de politica lingüistica, e donc benlèu una volontat de debutar quicòm. Lo fach de refusar l’occitan es çaquelà una error de comunicacion, per pensar encara qu’es una ‘langue régionale"’ e aiçò malgrat lo subjecte qu’es grandament mai europèu que los organizador pòdon pensar. Lo site Internet de l’enveniment perigordin es sonque en lengza imperiala republciana parisenca. Arnaut Daniel èra un grand trobador qu’a donat un rebat mondial a la nocion de lenga lemosina… L’organizacion de Ribeirac a decidar de non comunicar dins sa lenga, en oblidar que l’occitan èra la primièra lenga de la latinitat e la lenga clau qu’auriá ajudat per duèrbe l’encontre a la planèta latina …
Dins l’autre cas, avèm un festenal local, que en catalan jòga ambe element del patrimòni artistic mondial e actual. Lo fach es possibl perqué i a una politica lingüistica anciana, e una granda volontat de la populaicon de ligar aquesta cultura ambe una vision mondiala de la culturala, malgrat d’èstre enclavat dins un endreit Pirinenc plan politi mas isolat. I a pas de site Internet e çaquelà l’aficha de l’encontre se passeja sul net !
Se podrà aital veire una comunicacion institucionala, legitimista fàcia a una comunicacion democratica. La qualificacion leva pas brica de linterès de las doás prepausicions, mas cacratiriza plan lo legitimisme de la cultura de l’aver, aquela qu’a mestièr de subvencions per sobreviure.


text:
Quan ei òra de sortir mila sons deu pregon,
- Mahé : ma fé.
- Pamparruda: ventruda. Ua pamparra qu'ei un ventràs. D'ua bèra hemna, que se'n ditz tanben qu'ei ua "bèra pamparra". Deu costat d'Ortès, la pampa qu'ei ua monaca; lo mot que serveish tanben tà designar ua hèmna aprestada.
- Argüeitada: aueitada, guardada, espiada, vista.
- Traca: genre, espècia, qualitat, aparéncia.
- Bodega: cornamusa de la Montanha Negra.
- Patrica-patraca: dab dificultat, malament.
- Botassa: pèth, qu'ei a díser lo recipient de cuer on s'i guarda vin o un aute liquide, bota grana.
- Galhcantant: só-rai, punt d'auba (de galh + cantant),
- Sococ: auba deu ser, nueitòta (de só = sorelh + coc = cocant).
- Arressoa: ressona.
- Caramèra: instrument de vent qui fonciona dab ua espiula (incha), deu genre cornamusa, auboés o clarineta.
- Shòtish (n.m.): escotisha (n.f.) (dança).
En francés, aquera dança que's dishó schottish de 1850 dinc a las annadas 1915. Com a conseqüéncia de l'antigermanisme francés durant lo conflicte dab Alemanha, que decidín de remplaçar aqueth mot, d'origina alemanda (schottishe), peu mot anglés scottish Totun, en lenga anglesa, la dança que s'i ditz plan schottishe e non pas scottish. A despieit deu nom, la dança que vien de l' Euròpa centrau, probablament de Chèquia, que non d'Escòcia. En catalan, aquesta dança que s'i ditz xotis (n.m.), en espanhòu e en italian qu'ei chotis, en portugués deu Portugau chotiça (n. f) o xote (n.m) en brasilian ( la dança qu'ei hèra populara au Brasiu, en particular com a dança deu forró), en suedés e danés shottis...Com jo non soi pas briga anti-alemand e que demori de sentiment pregonament europèu, qu'èi presa la decision d'evitar lo francesisme anglés scottish e d'adoptar, o meslèu de restituir, lo mot shòtish en gascon (o sia chòtis en gràfia occitana non gascona, qui non coneish pas lo digraf sh).
- Pèthen·hlat: orgulhós, fièr (de pèth + en·hlat)
- Ahur (/a'hy/), (n.m.. ): biaish, faiçon, anar, traca.
Ahur qu'ei la forma gascona de agurĭum qui balhè en catalan e occitan aür - uei lo dia extints (cf. lo derivat occ. aürós)- en basco agur, en francés heur (heureux, etc). Notatz la confusion enter lo gasconisme ahur e lo gallicisme: alura (fr. allure) pres com a forma femenina de ahur. (L'ahur - L'alura). Los vèrbes qui'n derivan: ahurar e alurar, que son sinonims enter si.
En catalan, lo medish mot aür qu'èra escriut ahur en grafia antica. Totun, que cau raperar la h en catalan no's pronóncia pas jamei. Quitis gasconismes com gahús e cohet (diable) que vaden gaús e coet (huec d'artifici) en catalan.
En catalan vielh, lo mot aür qu'èra emplegat com a exclamacion: aür! tà exprimir l'equivalent deu noste: hurrah! mentre, en basco, agur! qu'ei emplegat tà diser adiu, adishatz, salut; agurrak:= salutacions.
- Grailaire: jogaire de graile (auboès deus Monts de Lacauna).
- Adirèr : pena, tristèr, en particular mau d'amor. Qu'ei un gasconisme.
- Adirós: triste, gahat per l'adirèr. Notatz que lo vèrbe adirar e vòu diser anujar, avejar, aburar. Alavetz, non cau pas con·hóner adirós (triste) dab adirau (m/f) (avegiu, aburiu).
L'etimologia d'adirar qu'ei latina: lo vèrbe qu'ei format a partir de ad + ira qu'ei a díser, literaument, de cap a la colèra (un chic com l'invèrs de desirar, a l'origina). Lo mot qu'existeish en lengadocian: asirar e en catalan: aïrar. La significacion deu mot asirar en lengadocian qu'ei odiar e iritar. Lo lengadocian qu'a un mot derivat d'asirar: asir, qui ei sinonim d'òdi e qui n'existeish pas ni en gascon ni en catalan. Asirós en lengadocian qu'a ua significacion completament diferenta de la deu mot gascon adirós. Que i tornaram hens lo pòst qui segueish. Quant au mot catalan aïrar, que vòu diser avejar hòrt e iritar en la lenga contemporanèa.


text:
UNA ESPÈCIA D’HOMO ARRIBÈT A AMERICA FA …130.000 ANS !
Una descobèrta mai qu’estonanta. E que provocarà una granda discussion dins la comunautat arqueologica estatsunidenca. Un nòu estudi confirma la descobèrta d’òsses trincats de mastodont en San Diego per una espècia desconeguda d’Homo fa 130.000 annadas. Lo debat sus aquesta question tòrna a èsser dubèrt.
Lo controvertit estudi prepausa qu’aquestes òsses serián l’evidéncia mai clara de la preséncia d’una espècia desconeguda en America fòrça abans de çò que la teoria academica americana ditz. Aquesta espècia auriá arribat fa mai de 130.000 ans al continent american e pas fa 25.000 ans.
L’estudi, maugrat que la descobèrta dels òsses de mastodont, un ancian ancessor de l’elefant d’uèi, foguèt realizada entre 1992 e 1993 es estat publicat ara a la revista scientifica numerica Nature. Los lors autors, Steven Holen, del Centre per la Recèrca Paleolitica Americana d’Hot Springs, en Dakota dels Sud, e lo paleontològ Thomas Deméré, del Musèu d’Istòria Naturala de San Diego, confirman que las pròvas pòdon pas èsser discutidas.
Ambedós scientifics afirman que fa 130.000 ans lo clima mai umid e caud auriá laissat pas a una connexion per tèrra entre Asia e Alaska. Aquò auriá balhat una escasença a d’ancians colons qu’aurián arribat a America amb de canoas o autres vaissèls e aurián arribat a la còsta del Pacific nòrd-americana.
Los candidats a aqueste trincament d’òsses de mastodont en Califòrnia del sud poirián èsser neandertalians, denisovans o tanben Homo erectus pr’amor que totes eles demoravan al nòrd d’Asia fa 130.000 ans. Mens escasenças i auriá que foguèsse la nòstra espècia actuala, Homo sapiens, dison, pr’amor que solament arribèt al sud de China fa entre 80.000 e 120.000 annadas. Al costat dels òsses de mastodont, totun, son pas estats trobats òsses de cap espècia ominida.
Una espècia misteriosa
Maugrat tot aquò, l’espècia d’Homo qu’auriá arribat prèp de la vila actuala de San Diego auriá trincat los òsses de mastodont per poder los minjar melhor e aurián laissat troces dels espleches utilizats, segon sospechan aquestes scientifics. De mai, afirman que los ominids mangèron tanben la pèl del mastodont pr’amor que i a pas traças d’espleches utilizats per copar la pèl als òsses de l’animal.
Aquesta nòva ipotèsi arqueologica sus la populacion americana e la sieuna origina ja a provocat divèrsas reaccions dins la comunautat scientifica. Fins uèi lo jorn solament es reconegut que la nòstra espècia, e cap d’anterior, arribèt al continent american, fa 20.000 ans e pro. Mas perqué la comunautat scientifica es tant conservadora ?
L’estudi ditz que lo sud californian a l’epòca auriá divèrses rius qu’aurián balhat los òsses d’entre 10 e 30 centimètres. Los scientifics dison que los ominids utilizèron aquestas grandas pèiras per trincar los òsses de mastodont. L’utilizacion actuala de las pèiras balhèt resultas similaras en d’autres òsses.
Maugrat aquò, i a scientifics que creson pas aquestas pròvas e afirman que las maquinas de construccion actualas poirián aver trincat los òsses e que i a pas cap pròva d’un riu que boleguèsse los òsses o que los animals foguèsson caçats.
Fin finala, l’arqueològa Erella Hovers, de l’universitat israeliana de Jerusalem, ditz que cal aver precaucion amb aquesta descobèrta. Per ela lo trincament dels òsses auriá estat facha per Homo sapiens, pr’amor que jamai en tota l’istòria de l’arqueologia mondiala s’a trobat cap pròva de la preséncia d’autras espècias ominidas al Nòu Mond.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Maurice Merleau-Ponty
Maurice Merleau-Ponty (Rochefort-sur-Mer, 1908 - París, 1961) èra un filosòf francés, fòrça influenciat per Edmund Husserl. Es sovent classificat coma existencialista, a causa de sa proximitat amb Jean-Paul Sartre e Simone de Beauvoir, e tanben per sa concepcion heideggeriana de l'èsser, encara que mai tard a causa de sa pelejada amb Sartre, Merleau-Ponty neguèt qu'apartenguèt o que foguèt en acòrdi amb aquela filosofia.
Aprèp qu'acabèt los estudis al Licèu Louis-le-Grand de París, Merleau-Ponty dintrèt a l'Escòla Normala Superiora de París, en la meteissa epòca de Sartre, ont acabèt la carrièra de filosofia segond de sa classa en 1930. Comencèt a far lesissons a Chartres, mas mai tard tornèt a l'Escòla Normala Superiora per un doctorat en letras en 1945, que capitèt amb dos libres d'importància: L'estructura del comportament (1942) e la Fenomenologia de la percepcion (1945).
Aprèp venguèt professor de filosofia a la Universitat de Lion (1945 a 1948), e mai tard professor de pedopsicologia a la Sorbona (1949 a 1952). Per terminar, foguèt titular de la cadièra de filosofia del Collège de France a partir de 1952 e fins a sa mòrt en 1961, essent un dels mai joves a accedir al som del Collège de France.
Merleau-Ponty èra tanben dins lo comitat editorial de la revista Les Temps modernes coma editorialista politica, dempuèi sa debuta en l'octobre de 1945 fins a decembre de 1952. Moriguèt d'una ataca cardiaca la nuèch del 3 de mai de 1961 a 53 ans, aparentament alara que preparava una dissertacion sus Descartes. Son còs es enterrat al Cementèri del Père-Lachaise de París.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- The Merleau-Ponty Circle, http://www.uri.edu/artsci/phl/impc/bibl.html


text:
Lòtja Lautaro
La Lòtja Lautaro - a l'origina aperada Lòtja deus Cavèrs Racionaus (reg. Lòtja dels Cavalièrs Racionaus) que ho ua branca de la francmaçoneria qui ho fondada a Londres peu militar, aventurèr e revolucionari veneçolan Francisco de Miranda en 1797 dab lo pretzhèit de liberar l'America espanhòla de l'autoritat coloniau.
Enter los sons membres que comptè :
- Francisco de Miranda
- Santiago Mariño
- Andrés Bello
- Luis López Méndez
- Simón Bolívar
- Bernardo O'Higgins
- José de San Martín
- Tomás Guido
- Francisco Isnardi
- Ambrosio Plaza Farfán
- José Cortes de Madariaga
- Juan Pablo Fretes
- Bernardo Monteagudo
- Manuel José García
- José Antonio Alvarez Condarco
Lo son que ren omatge a l'indian araucan mapuche Lautaro que dab maquiavelisme resistí aus conquistadors espanhòls.


text:
Olargues
Olargues (oficialament en francés Olargues) es una comuna del departament d'Erau e de la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon, situada dins la val de Jaur, dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas d'Olargues son Olargium, en 1060, e Ollanum, en 1162 (falsas latinizacions). Olargues vendriá d'un nom latin d'òme, Ollus, e del sufixe -anicum, diminutiu de -anum [1],[2]. Olargues èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Ollus. Dins -anicum, l'accent tonic es sus la primièira sillaba e doncas *Ollànicum èra un proparoxiton, que coneguèt aprèp una apocòpa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Olargues (capluòc); es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras
Demografia[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 506
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 125


text:
Dimenge, 22 d'abril de 2018, 03h00
La Federacion Interregionala dels Mèdias Occitans (FIMÒC), que Jornalet ne fa partida, farà la setmana que ven una assemblada d’urgéncia, a causa de la davalada de la subvencion de l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO) de quasi un 70%. Dins aquel sens, la FIMÒC pòt pas pus assegurar la remuneracion del pòst de sa directritz, Lauriane Tresserre, e l’assemblada deurà decidir la possibilitat de son licenciament per de rasons economicas. Aquela davalada de subvencions es acompanhada per un retirament de l’ajuda a la societat Vistedit, per las publicacions Papagai e Plumalhon, qu’ajudavan a introduire l’occitan als enfants e als joves, e que tanben, elas, sostenián la publicacion de La Setmana, publicacion istorica en papièr qu’existís dempuèi 1995.
Las rasons qu’evòca l’ÒPLO son d’ambicion occitanista. Segon l’ofici, s’èra demandat a la FIMÒC de se tornar posicionar e s’es pas res fach, del temps que las publicacions per enfants e joves de Vistedit comptan solament qualques desenats d’abonats, e creson que cal subvencionar un autre actor per menar a bon tèrme aquela tòca.
En mai d’aquò, cal apondre que l’ÒPLO pòt pas subvencionar La Setmana ni Jornalet, car la lei francesa empedís lo poder public de finançar la premsa en nom, precisament, de l’independéncia de premsa. Aquò mena los mèdias en lenga occitana a una situacion de dificultat, ont la militància deu superar la professionalitat per salvar la dignitat de l’espaci occitan de comunicacion.
La còla de Jornalet sabèm que l’ÒPLO es un organisme public portat per d’occitanistas conscientizats qu’an demostrat amb lors accions una volontat de se batre per l’interès de la lenga occitana. En mai d’aquò, remembram que calguèt una cauma de la fam per reüssir a aver l’ofici. Per tant, sèm segurs que l’ÒPLO trobarà una solucion per ajudar a manténer lo pòst de Lauriane Tresserre, qu’a fach un prètzfach considerable, e un biais de poder finançar la premsa en lenga occitana, s’es pas possible amb de subvencions, bensai amb de publicitat o d’autres mejans. Avèm la fisança que nos daissaràn pas tombar, per l’interès de l’occitan.
A l’espèra d’una responsa positiva de l’ÒPLO, vos grandmercejam de vòstra solidaritat per mejan de vòstre sosten a l’ADÒC o als Amics de Jornalet.
#14 Ou ! Lo prèmi Jan Morèu ! Quina batèsta audaciosa e plena de vam per reconquistar l'empèri de la lenga ! Oscarem jamai pron l'OPLO d'aquesta coratjosa iniciativa, e es pas la reina d'Oxitany , Lady Delga, que ne'n dira lo contrari ! Compliments, ô mon polit OPLO.
Me demanadi, e soi pas lo sol, de qué produsís l'OPLO.
Sul site internet (totjorn provisòri…) legissi que « La prioritat es d’aumentar lo nombre dels locutors actius, es a dire de locutors en capacitat de practicar e de trasmetre un occitan de qualitat », e per aquò una tièra d'accions son marcadas :
« -lo pilotatge del convencionament Estat – Region sus l’ensenhament de l’occitan
-lo sosten estructurat e concertat a l’escala interregionala dels projèctes de desvolopam... Legir mai
Site de L'AFP
Util per aver d'infos: https://www.afp.com/
#10 D'en primier, chaldriá se la poer paiar, l'AFP. :-) En tot cas, los Amics de Jornalet siam a chifrar als means d'ajuar Jornalet. I siatz totes benvenguts.
#5 Parlar la lenga es benleu pas una obligacion per manténer una estructura censada promoure l'occitan, levat que s'om coneis pas la lenga aquo es sonque una abstraccion. Grosclaude parlava occitan ço qu'era per el una realitat carnala, que venia de las tripas, e pas una abstraccion. Era quicom de viscut e per l'aparar era prest a i botar sa vida en joc. L'actuala presidenta de l'OPLO, qu'es estada mesa a-n-aquel poste dins l'encastre d'un percors professional administratiu e sustot pas per u... Legir mai
#9 I es discriminacion s'es reservat als mèdias en francés, es pas la soleta lenga territoriala istorica de França. Se reviram D'AFP en occitan, avèm drech a ajuda?
#7 Non son pas de subvencions stricto sensu mas d'ajudas a la difusion (pagament dels còstes postals e d'una part de çò que los jornals pagan a l'AFP, per exemple). Concernisson sonque la premsa de papièr... en francés. Per ansin, cresi que "La Setmana" recep pas res.
Seriá possible de demandar l'ajuda de la DGLFLF.
E resòlvre aquela inegalitat entre ciutadans franceses. L'occitan es una lenga territoriala istorica francesa.
Ben es estranh. Perqué l'estat ajuda la premsa alora?
Cf.
http://www.actufinance.fr/actu/aides-journaux-subventions-presse-6967604.html
Dons a associacions d'utilitat publica e deduccion fiscala del 66%
Préner l'exemple d'autres jornals, qu'entran dins le dispositiu fiscal de deduccion dels dons.
Se baili 9, aquò me còsta pas que 3.
Val mai n'obtèner la reconnéissència formala de l'administracion, per fin de segurizar la deductibilitat.


text:
Villes et mairies du Canton de Clermont-en-Argonne
Liste des communes
Clermont-en-Argonne
Village de Clermont-en-Argonne, commune de France de 1 500 habitants.
La mairie de Clermont-en-Argonne a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur le village.
Communes rattachées : Auzéville-en-Argonne, Jubécourt, Parois.
Les Islettes
Village des Islettes, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie des Islettes a une adresse e-mail.
Varennes-en-Argonne
Village de Varennes-en-Argonne, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Varennes-en-Argonne a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et de musées, d'activités sur le village.
Dombasle-en-Argonne
Village de Dombasle-en-Argonne, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Dombasle-en-Argonne a une adresse e-mail.
Aubréville
Village d'Aubréville, commune de France de -500 habitants.
La mairie d'Aubréville a une adresse e-mail.
Sivry-sur-Meuse
Village de Sivry-sur-Meuse, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Sivry-sur-Meuse a une adresse e-mail.
Montfaucon-d'Argonne
Village de Montfaucon-d'Argonne, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Montfaucon-d'Argonne a une adresse e-mail.
Présence de monuments historiques sur le village.
Consenvoye
Village de Consenvoye, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Consenvoye a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur le village.
Dannevoux
Village de Dannevoux, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Dannevoux a une adresse e-mail.
Neuvilly-en-Argonne
Village de Neuvilly-en-Argonne, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Neuvilly-en-Argonne a une adresse e-mail.
Fromeréville-les-Vallons
Village de Fromeréville-les-Vallons, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Fromeréville-les-Vallons a une adresse e-mail et un site Internet.
Vilosnes-Haraumont
Village de Vilosnes-Haraumont, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Vilosnes-Haraumont a une adresse e-mail.
Commune rattachée : Haraumont.
Rarécourt
Village de Rarécourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Rarécourt a une adresse e-mail.
Romagne-sous-Montfaucon
Village de Romagne-sous-Montfaucon, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Romagne-sous-Montfaucon a une adresse e-mail.
Béthelainville
Village de Béthelainville, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Béthelainville a une adresse e-mail.
Chattancourt
Village de Chattancourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Chattancourt a une adresse e-mail.
Récicourt
Village de Récicourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Récicourt a une adresse e-mail.
Futeau
Village de Futeau, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Futeau a une adresse e-mail.


text:
Culture occitane : « Paraulas de Novelum » fête son 150e numéro
Gros plan sur la revue 100 % en occitan de l’association Novelum, basée à Marsac (24)
Fondée en 1969, l’association Novelum, section périgourdine de l’Institut d’estudis occitan (IEO), lança en même temps la revue 100 % en occitan « Paraulas de Novelum ». Le responsable actuel de la revue, Jean-Claude Dugros, nous en parle. « Dempuei la debuta, trobam dins quela revista los temas fondators de l’IEO : l’ensanhament de la lenga, la grafia normalisada, l’estudis de textes ancians, la creacion culturala e literaria e la politica per far avançar la causa occitana. L’idèia es de perpausar de textes en occitan de qualitat per participar a la « defensa e illustracion » de la lenga occitana en Perigòrd. Los estudis de toponimia par Joan Ros e Joan Rigosta, la criticas de libres e los textes de Micheu Chapduelh son de rendetzvos reguliers plan legits. En mai de quò, tot un fum de textes actuaus, poesias, contes, estudis venen completar lo contengut de 24 paginas en generau. De temps en temps, suertem un numerò especial tematic sur la toponimia per Joan Ros o los juecs ancians per Micheu Chapduelh, lo numerò d’Ezra Pound sur los trobadors, sur la poesia … Una bona partida daus autors perigòrds coneguts an començat de far pareisser de las creacions originalas dins Paraulas e continuan de zo far : Jaumeta Beauzetie, Benedicta Bonet, Jacme e Frederic Fijac, Joan Ganhaire, Brigita Miramont, Jan Peire Reidi, Esteve Ros, mas tanben Joan- Claudi Puegraveu, Gilbert Borgés… Lo contengut es pas folcloric, passadiste. Virada vers l’avenir, d’aisar legir e de qualitat, la revista se vòl tanben botar a la portada de la gent en perpausar dels textes que se pòden utilizar dins los talhiers de lenga coma « Las cronicas de Vent l’i bufa » de Joan Ganhaire que son dels còps editats en libre. Lo numero especial 150 qu’es per surtir en feurier es un mescladitz de textes ancians qu’avem causit mai de la creacion novela. Las darrièras annadas son tan ricas coma las primièras. La carcassa es solida e avem confiança en l’avenir. »
Revue diffusée par abonnement : 15 euros les quatre numéros ou 25 euros les huit numéros. Chèque à adresser à Novelum, 95, route de Bordeaux, 24 430 Marsac-sur-l’Isle.
Pour en savoir plus, occitan.blogs.sudouest.fr.
A la radio, à l’écran, en conférence…Meitatchen, meitatpòrc. JoanPau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l’emission de diumenc 7 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Laurenç Labadia per parlar de doblatge en occitan dau film « Le hussard sur le toit », fach per daus comedians maitot perigòrds formats per Pixel’òc.
Le film de la félibrée à Piégut. Dimanche 7 février, à partir de 15 heures à la salle du Minage de Piégut-Pluviers, sera présenté le film de JeanClaude Laforge sur la félibrée de 2012. Le public est invité à apporter ses photos. La projection sera suivie à 17 heures d’un bal traditionnel avec le trio Peuch Deltheil’s.
Le TCO invite le directeur de la Calandreta. A l’enchaison de l’amassada generala dau TCO (Talhier Culturau Occitan), lo convidat sera Matèu Pragout, director de la Calandreta Pergosina, per parlar de son escòla e de carnaval que los goiassons de la calandreta son a preparar. Queste dijuòus 4 de feurier a partir de 20 oras 30 au Café òc Les Thétards, 7 rua de la Brida, rasis la tor Mataguerra a Perigüers
Brageirac e sos entorns. Les Uscles. Lieudit disparu de Bergerac (attesté au Moyen Âge) : du verbe occitan usclar qui signifie brûler, passer par la flamme. Le défrichement par le feu était une technique très pratiquée. C’est l’équivalent du lieudit Les Arcies à SainteAlvère, de l’occitan arcin, qui signifie bois brûlé, du verbe arcir, brûler.
Conférence sur la toponymie à La Force. Jean-Claude Dugros donnera dimanche 7 février, à 15 heures à la salle Lestrade, une conférence sur « Les lieuxdits de La Force parlent occitan », organisée par Les Cigales forcelaises.


text:
L'Illa de Sòrga
L'Illa de Sòrga[1] (oficialament en francés L'Isle-sur-la-Sorgue) es una comuna occitana de Provença situada dins lo departament de Vauclusa .
La vila a recebut per escais La Venècia Provençala (coma Lo Martegue dins lei Bocas de Ròse) o La Venècia Comtadina en referéncia au Comtat Venaicin dont L'Illa faguèt part.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
L'Illa de Sòrga tèn son nom dau riu de Sòrga que nais a quauquei quilomètres en amont de la Fònt de Vauclusa. Lo riu se devesís en canaus nombrós que fan adonc paréisser la vila coma un gropament d'illas.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Ilo de Venisso segon la nòrma mistralenca


text:
philippe charriol bracelet s philippe charriol bracelet price.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet olx.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet canada.
philippe charriol bracelet philippe charriol replica jewelry.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet price philippines.
philippe charriol bracelet philippe charriol bangle price.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet replica.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet singapore.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet cost.
philippe charriol bracelet philippe charriol bracelet price.


text:
Serge Letchimy
Serge Letchimy, nascut lo 13 de genièr 1953 a Gros-Morne, qu'ei òmi politic matiniqués partisan de l'autonomia deu son país e engatjat dens lo jòc politic francés com cónsol de Fort-de-France enter 2001 e 2010, puei com deputat de Martinica e preseident deu Conselh regional de Martinica desempuish 2010.
Doctor en urbanisme de l'Universitat de la Sorbona, qu'ei estat cap d'enterpresa abans de perseguir ua carriera estrictament politica.
Lo 7 de heurèr que ho a l'origina d'un incident màger a l'Assemblada Nacionau Francesa en questionant lo ministre Clause Guéant, mi,istre de l'interior deu govern deu purmer ministre François Fillon sus sa declaracion implicant que totas "las nacions no' valen pas".


text:
Aar
Aar (nom francés; en alemand: Aare) es un riu de Soïssa de 295 km de longor, que nais dins lo massís d'Aar-Gothard e es afluent de Ren (en riba l'esquèrra). Passa per las gòrjas de l'Aar (Aareschlucht en alemand),passa Meiringen, travèrsa lo lac de Brienz, passa Interlaken, travèrsa lo lac de Thun abans de passar per Bèrna; après, recep las aigas del riu Sarine e continua fins al lac de Bienne. Pren puèi la direccion de l'est, passant al pe del Jura. Se li unisson los rius Emme, Reuss e Limmat. Crosa las vila d'Olten, Aarau e Brugg. Aar continua puèi son camin cap al nòrd fins al Ren.


text:
Éric Fraj
Estil : Cançon, Poësia, Nòva cançon
Sector : Literatura
Domeni d'activitat : Cantaire, Escrivan
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Airal lingüistic : Lengadòc
Entamenèt sa carrièra musicala a Bordèu en 1971 qu'aviá pas encara quinze ans en primièra part d'un concèrt de Claudi Marti. Trabalha e demòra dins lo país tolosan (Murèth), ont ensenhèt l'occitan e la filosofia al licèu. Canta de poèmas de grands autors occitans coma Joan Bodon o d'escrivans André du Pré o Josa-Maria Caballero Bonald qu'a mes en musica amb sa guitarra. Interprèta tanben de tèxtes personals. Sa musica s'enrasiga e s'endralha dins un mond mediterranèu e sa votz s'inspira del cant liric. En 2000, interpretèt lo ròtle del trobador Jaufre Rudèl dins L’Amour de Loin, espectacle escrich e mes en scèna pel guitarrista Vicente Pradal. En genièr de 2005 cantèt amb Lluís Llach la cançon A força de nits a Tolosa.
En 2010, crèa l'espectacle Pep el Mal, basat sus l'istòria del seu grand-paire, imigrat valencian (Alcoi) a L'Avelhanet, e que trasmetèt lo gost del cant e de las lengas a son pichon-filh.
Eric Fraj es acompanhat per divèrses musicians coma Guilhem Lopez o Jean-Raymond Gélis.Éric Fraj anoncièt en 2017 son ultima creacion, Rdv, mas s'arrestarà pas çaquelà de cantar, a la damanda.


text:
Veni d’un país que coneissètz. Veni d’un país que participa de la vòstra cultura, de la vòstra lenga e de la vòstra istòria.
Un país qu’aima la libertat coma lo vòstre Biarn, coma la vòstra Bigorra, coma la vòstra Navarra e coma totes las valadas d’aqueste canton dels Pirenèus Atlantics. Catalonha a aimat sempre la libertat e a luchat per la manténer totjorn, tostemps. Avèm perdut qualques guèrras, mas avèm ganhat de batalhas e contunham lo nòstre trabalh de cada dia per ganhar d’altras batalhas per la lenga, per la cultura e per la libertat del nòstre poble, de la nòstra nacion: Catalonha.
Arser avèm visitat la calandreta de Pau e Ràdio País e vos pòdi assegurar que per nosautres los catalans son las visitas mai interessantas, perqué vesèm lo vòstre trabalh, la vòstra voluntat de ganhar tanben de batalhas pel vòstre país, per la vòstra cultura e pel vòstre dreit d’èstre occitans en Occitània.
Si aquò es aplicable e vertat per tot l’ensemble, per tot l’espaci d’Occitània, tanben es vertat que lo darrièr refugi, lo darrièr reducte de la resistència a l’assimilacion francesa foguèt lo Biarn e totes los païses amassats a l’entorn d’aqueste vescomtat qu’an encara una fòrta influència catalana, que ven de l’edat mejana ambe los Montcada catalans.
La sang occitano-bearnesa e la sang aragonesa foguèt mesclada amb la sang catalana.
Lo vescomte Gaston VI del Bearn participèt en 1170 e 1128 en la conquèsta de Saragossa e de la val de l’Ebre e moriguèt en batalha.
Son filh Centul VI moriguèt en Fraga en luchant au costat del rei Alfons lo Batalhièr en 1134. (Aici avèm entre nosautres una jove femna que ven de Fraga, un territòri aragonès on se parla lo catalan).
En 1154, lo nòstre comte-rei catalan Ramon Berenguer IV foguèt causit governador dau Bearn.
En 1170, la vescomtessa Maria del Bearn se marida amb Guilhèm de Montcada, filh del senescal de Catalonha Guilhèm Ramon de Montcada.
Amb los Montcadas, lo Bearn foguèt lo bastion de la politica occitana dels comtes-reis catalans.
Gaston VI luchèt au costat del nòstre rei en Pèire contra los crosats franceses.
Guilhèm II moriguèt en la conquèsta de Malhòrca.
Vesèts coma son mescladas las nòstras sangs en l’istòria comuna, en los escambis de populacions, en los maridatges e en las batalhas.
Mas i a quicom que demòra de tota aquesta istòria de frairetat catalano-biarnesa. En primièr la politica de la supervivencia, qu’a fait del Bearn e de tota la Navarra un centre de resistència contra l’assimilacion francesa, quand a l’epoca totes las autras partidas, parçans o païses de l’Occitània èran assimiladas per França culturalament e politicament.
E en segond luòc cal remarcar l’esperit de libertat qu’encara demòra dins lo vòstre èime, dins la vòstra amma bearnesa. Las enquistas recentas donan, nos balhan, uns resultats força interessants al Bearn de la permanència de la lenga gascona, occitana.
Si aquò es a causa de la presència catalana en l’Edat Mejana, soi pas jo lo mai indicat per lo remarcar, mas los estudis istorics an balhat coma explicacion de la rason de la permanència d’aquesta independència reala del vòstre país, en fàcia dels franceses, los angleses e los castelhans, a la bona e intelligenta politica catalana que los Montcadas bastiguèron en plaça, en usatge, al Bearn.
Vòli acabar en parlant del present, per vos dire que los catalans sèm al vòstre costat, com abans ambe los Montcadas, e que units bastirem un autre còp un país de libertat dins los Pirenèus e dins l’Euròpa dels pòbles liures.
Per aquò nos caldrà nos amassar un autre còp per fargar accions simultanèas o a l’encòp. Si ganham en Catalonha, ganharem tanben la libertat de totes los pòbles qu’aiman d’èstre liures, per salvar sa lenga, sa cultura e son èime.
Visca lo Bearn, visca Occitània, visca Catalonha.
Enric Garriga Trullols


text:
Dimenge tamb ploges, deluns e dimars variables
Vents fèbles de sud-oest damb quauqua bohada moderada.
Temperatures maximales en descenuda damb pòca amplor termica (7°/11° en Es Bòrdes; 6°/10° en Unha)..
Eth deluns 30 d'abriu, eth maitin serà assolelhat damb quauqua broma escampilhada. Pera tarde aumentarà era nivolositat e se poderie produsir quauqua precipitacion. Còta de nhèu enes 1700 m en tot descéner pera net cap as 1100 m. Vents fèbles de sud-oest.
Descenuda des temperatures minimes (3°/12° en Es Bòrdes; 2°/10° en Unha)..
Eth dimars prumèr de mai, pendent eth maitin s'alternaràn bromes baishes e miegess damb quauques estones de solei, pas s'escarte quauqua fèbla precipitacion. Era tarde serà pro assolelhada. Vents fèbles deth nòrd.
Temperatures similares ara jornada anteriora (3°/13° en Es Bòrdes; 1°/11° en Unha).


text:
Akhenaton
Amenòfis IV (tanben conegut deu nom que's causí : Akhenaton) que ho un faraon egipcian de la XVIIau dinastia. Qu'ei famós per'mor d'aver arrenegat la religion egipciana en tot ensajar de desenvolopar lo culte deu son diu Aton en bastir ua navèra capitala (Akhetaton, suu sit de la moderna Tell-el-Amarna) vodada ad aqueth diu e on desenvolopè tanben un cambiamnet de canons etetics conegut com l'art amarnian. Qu'èra l'espós de la regina Nefertiti e lo pair de Totankhamòn. La soa revolucion religiosa que'u miè ad estremà's dehens las parets d'Akhetaton en beth negligir los ahars politics d'Egipte. Aquesta aventura que s'acabè dab ua crisi, la pujada au poder deu generau Horemheb, la soa regença devath lo regnat de Totankhamòn (darrèr faraon de la XVIIau dinastia) e la vaduda de la XVIIIau dinastia (la dinastia deus Ramses).
Titulatura[modificar | modificar la font]
Com aqueth faraon e comencè lo son regnat dab lo nom d'Amenòfis per marcar arron ua ruptura soslinhada peu son cambiment de nom, que possedeish donc ua dbla titulatura.
Purmèra titulatura[modificar | modificar la font]
- Nom d'Òrus :
- Nom de Nebtí :
- Nom d'Òrus d'aur :
- Nom de Nisot-Bití :
- Nom de Sa-Ra :
Dusau titulatura[modificar | modificar la font]
- Nom d'Òrus :
- Nom de Nebty :
- Nom d'Òrus d'aur :
- Nom de Nisot-Bití :
- Nom de Sa-Ra :
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic