text:
Proporcionala
Lo mòde d'escrutinh proporcional plurinominal (o pus simplament La Proporcionala) es lo sistèma electoral proporcional mai espandit[1]. Nasquèt al sègle XX amb l'aparicion dels partits politics. Sembla que l'inventor de la representacion proporcionala siá Victor Considerant dins un obratge de 1892. Los primièrs sistèmas per lo realizar foguèron prapausats d'en primièr per de matematicians e portavan sovent lo nom de lors autors. La Belgica foguèt la primièra a adoptar l'escrutinh proporcional per sos deputats en 1899 (règla D'Hondt de Victor D'Hondt).
Somari
- 1 Principi
- 2 Reparticion dels sètis
- 3 Avantatges
- 4 Inconvenients
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Vejatz tanben
Principi[modificar | modificar la font]
Lo principi es atal: cada partit presenta una lista de candidats pels electors. Mas dos sistèmas diferents existisson quant a la causida daissada als electors suls candidats de la lista que vòlon veire elegits, o la causida lor es negada al profèit dels partits (listas blocadas), o la causida lor es autrejada, amb de gras (vòte preferencial). L'escrutinh del electors es fèrm.
Listas blocadas[modificar | modificar la font]
Los electors vòtan per un partit. Puèi los sètis son attribuits als diferents partits proporcionalament al nombre de vòti qu'obtenguèron. Los candidats elegits son preses dins las listas dins lor òrdre d'aparicion.
Vòte preferencial[modificar | modificar la font]
Los electors vòtan per un partit, e dedins la lista pòdon votar per un candidat (Païses Basses, Danemarc, Suècia, Norvègia, Itàlia, Polonha) o per mai d'un (Belgica, Luxemborg). Los sètis son en primièr attribuits als diferents partits proporcionalament al nombre de vòte qu'obtengèron. Los candidats elegits son pres dins las listas en foncion de lors resultats personals (amb de variantas segon los païses).
Al Danemarc, per las eleccions municipalas, cada lista pòt causir (abans l'eleccion) de prendre compte o non de vòtes preferencials.
En Itàlia, l'elector vòta per una liste e se vòl favorizar un candidat pòt apondre, en escrivent d'esperel, un nom (comunalas, provincialas, regionalas), dos noms (parlamentàrias nacionalas) e fins a tres noms (parlamentàrias europèas) sul bulletin de vòte[2]. L'impacte d'aqueles vòtes preferencials sur l'eleccion dels deputats foguèt fòrça limitat de 1994 a 2006 perque pas qu'un quart d'entre eles èran elegits a la proporcionala. Mas la proporcionala foguèt restaurada en 2006 (amb una prima de majoritat).
En Soïssa, lo sistèma se complica encara amb l'utilizacion de listas dobèrtas. Cada partit pòt presentar una lista amb un nombre de candidats devent pas despassar lo nombre de sètis a provesir. L'elector pòt alara utilizar la lista çò coma es, raiar lo nom d'un candidat, lo remplaçar pel nom d'un candidat d'un autre partit (mesclatge) o alara lo remplaçar pel nom d'un candidat ja nomenat sus la lista (cumul). Los limits son aqueles: lo nombre maximal de candidats sus cada lista pòt pas despassar le nombre de sètis a provesir e se pòt cumular un candidat qu'un còp (son nom pòt aparéisser al maximum dos còps per lista). Es tanben possible de remplir una lista verge (sens denominacion de parti) e la remplir segon las règles edictadas precedentas.
Reparticion dels sètis[modificar | modificar la font]
Fòrça sistèmas impausan un lindal de representativitat a l'entorn de 5 %. Aprèp eliminacion de las listas passant pas lo lidal e dels vòtes correspondents, se pòt alara far la reparticion. Lo sistèma seriá parfèct se l'aplicacion de la proporcionalitat permetiá d'obtenir un nombre de sètis entièr, mas lo cas es rar. Cal doncas arredondir; per aquò existís mai d'un metòde:
Metòde del pus fòrt rèsta[modificar | modificar la font]
Metòde utilizant le quocient d'Hare[modificar | modificar la font]
Calculam lo quocient d'Hare egal al quocient electoral: nombre de vòtes devesit pel nombre de sètis. Efectuam la division entièra del nombre de vòtes pel quocient electoral. Calculam lo rèsta. Los sètis non atribuits se distribuisson entre los candidats dans l'òrdre de lor pus fòrt rèsta.
Lo metòde de lista a la proporcionala del pus fòrt rèsta s'utiliza en Alemanha e Itàlia per las eleccions parlamentàrias europèas.
An lo defaut de donar de resultats incoerents de còps que i a coma o mòstra la paradòxa d'Alabama.
Autres metòdes[modificar | modificar la font]
- lo quocient de Droop: lo nombre de vòtes es divisit pel nombre de sètis mai 1 e lo quocient es aumentat d'1.
- lo quocient de Hagenbach-Bischoff: lo nombre de vòtes es divisit pel nombre de sètis + 1
- lo quocient d'Imperiali: lo nombre de vòte es divisit pel nombre de sètis + 2 (utilizat en Belgica per las eleccions comunalas)
Metòde de la mai fòrta mejana[modificar | modificar la font]
Dins aquels metòdes, fasèm lo repòrt entre lo nombre de vòtes e lo nombre de sètis e prenèm las melhoras mejanas.
Méthode de Jefferson[modificar | modificar la font]
Metòde D'Hondt[modificar | modificar la font]
Méthode de Sainte-Laguë[modificar | modificar la font]
Aparentament[modificar | modificar la font]
L'institucion d'aparentaments permet d'acordar un avantatge a las listas aparentadas dins la reparticion dels sètis: s'an ganhat ensems una majoritat simple dels vòtes, se partejan l'ensems dels sètis a provesir.
Avantatges[modificar | modificar la font]
- Lo sistèma de lista de representacion proporcionala permet a cada partit politic d'obtenir un nombre de sètis proporcional al nombre de vòtes. Es perqué pòt semblar pus juste que lo sistèma majoritari, perque rend impossible la predominança exclusiva d'una formacion politica qu'auriá pas lo sosten d'una majoritat dins lo país. Pel filosòf e politològ Alain, aquela vision demòra teorica, perque aja proporcionalitat o non dins la representacion, la majoritat demòra sola a ganhar las decisions, çò que càmbia doncas res in fine.
- Si le seuil est raisonnable, il permet une représentation des petits partis.
- Rebatejant mai la diversitat de l'electorat, lo resultat es mai aisiment acceptat pels electors.
- La constitucion d'un parlament de fòrça partits implica la creacion de govèrns de coalicion: es sovent un factor de stabilitat e de moderacion.
- Al contrari de l'escrutinh majoritari uninominal, l'elector est plus enclin à voter pour des candidats proches de ses opinions penja a votar pas que per un candidat avent mai de escasença d'èsser elegit.
- Lo recors eventual al vòte preferencial permet a l'elector de causir a l'encòp un candidat e une formacion politica, çò que redusís fòrça lo pes dels partits politics dins la causida de lors candidats, çò qu'es pas totjorn lo cas amb los mòdes d'escrutinh majoritari.
Inconvenients[modificar | modificar la font]
- Lo govèrn de coalicion, se es constituit de partits tròp alunhats ideologicament, rend mai dificil l'establiment de grandas reformas.
- Lo païsatge politic es atalhonat se la proporcionala es aplicada dins un luòc caracterizat per un fòrt pluripartisme. Los linadals o los sistèmas de fusion permeton pasmens de reduire l'impacte d'aquel fenomèn sus la composition finala de l'assemblada atal elegida.
- Al contrari del vòte uninominal per circonscripcion, lo ligam es flac entre l'elegit e l'elector, aquel avent votat per una lista e non per una persona quand la lista es blocada. Lo problèma existís mens quand l'elector pòt far un vòte preferencial.
- La creacion de las listas blocadas dona un grand poder als caps de partit, que decidisson sols de l'òrdre dels candidats dins sa lista e pòt crear un sistèma de dictatura dedins un partit.
- Lo sistèma de reparticion dels vòtes es sovent pauc lisible per l'elector mal avertit e risca de tornar aquel sistèma impopular.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Representacion proporcionala d'escrutinh de lista
- ↑ (it) eleccions administrativas e europèas e eleccions nationalas
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Per aumentar o demenir la proporcionalitat, fòrça sistèmas existisson mesclant la proporcionala amb l'uninominal: los sistèmas mixtes.
- Sistèma majoritari plurinominal
- Sistèma uninominal majoritari amb un torn o dos torns


c: text/html

text:
Urtica
Lo nom d'ortiga (var. ortija, ortia) designa de plantas de las fuèlhas peludas del genre Urtica e de la familha Urticacaes que compren un trentenat d'espècias que se trapan en Euròpa.
Los pels de las fuèlhas contenon d'acid formic, d'istamina, d'acetilcolina e de serotonina qu'irritan la pèl a son contacte. Aquestes pels tenon a sos extremitats una punta de silici que dintra dins la pèl de las bèstias que ne s'en sarran tròp.
Las espècias pus comunas son l'Ortiga Granda (Urtica Dioica, 50 cm a 1 m), l'Ortiga Brutlanta (Urtica Urens, mens de 50 cm), e l'Ortiga Romana (Urtica Pilulifera) .
S'encontran sus de terrens fòrça azotats coma per exemple las devesas o las broas de camins, supòrtan plan lo fred e son de mal eliminar amb d'erbicidas.
Las nomenadas ortigas mòrtas apertenon a la familha de labiaceaes dels genres Lamium e Stachys e malgrat lor aspècte fòrça semblant a las ortigas vertadièras, an pas de pels urticants.
Espècias[modificar | modificar la font]
Lo genre compren 35 espècias dins las regions de clima temperat del mond. Totas se caracterizan per aver de pels que a lor contacte desliuran una substància irritanta per la pèl.
- Urtica dioica: èrba dioïca, de fuèlhas ovatolanceoladas, sarradas. De 0,5 a 1,5 m de nautor. Florís d'abril a setembre e viu dins de luòcs sempre umids entre lo nivèl de la mar e 2500 m.
- Urtica urens: èrba annala de 0,1 a 1,2 m, viu entre lo nivèl de la mar e 800 m.
- Urtica atrovirens: èrba monoïca.
- Urtica pilulifera: Annala o biennala monoïca viu entre lo nivèl de la mar e 1000 m.
- Urtica membranaceae: viu sul litoral.
- Urtica angustifolia. China, Japon, Corèa.
- Urtica cannabina. Siberia fins Iran.
- Urtica dubia Canadà.
- Urtica ferox: arbre ortiga Nòva Zelanda
- Urtica hyperborea. Imalaia
- Urtica incisa:arbrilhon Austràlia.
- Urtica laetivirens. Japon
- Urtica parviflora. Imalaia
- Urtica platyphylla. China, Japon.
- Urtica thunbergiana. Japon.
Usatges[modificar | modificar la font]
Las ortigas son utilizadas per lors fibras textilas e coma aliment pramor que un còp cuèchas pèrdon lor poder urticant e an un gost agradable. Se manjan coma ensaladas o sopas, cal preferir las brotas tendras e las culhir amb gants.
Popularament, las ortigas s'utilizan per remèdi contra l'artròsi; aquesta activitat es deguda a la preséncia de silici.
En agricultura biologica las decoccions d'ortigas s'emplegan coma engrais azotat e coma insecticida.
Folclòre[modificar | modificar la font]
Se tracta d'una planta cosmopolita e l'unica amb la caracteristica urticanta; a generadas de legendas e costumas nombrosas pertot dins lo mond.
Las plantas de fuèlhas grandas que brotan entre las ortigas coma l'agrelha, del genre Rumex, o la lhapassa o bardana Arctium minus son consideradas popularament per curar l'inflamacion provocada per las ortigas (malgrat que un còp qu'es dintrat l'acid dins lo còs, an solament un efièch emollient leugièr).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipèdia:Règlas
Aquesta pagina presenta las etapas de l'insercion d'un imatge dins l'enciclopèdia, e tanben divèrsas entresenhas importantas.
La sola veritabla dificultat es de garantir Wikipèdia contra tota perseguida per infraccion al drech de difusion dels imatges.
Tot imatge que presenta pas aquestas garantidas dins sa pagina de descripcion poirà èsser prepausat a la supression per qual que siá. L'imatge serà alara inscrich per un maximum de sèt jorns dins Imatges de suprimir en esperant de justificacions e/o una decision comuna.
Es pas possible d'afichar un imatge jos forma de ligam extèrne dins Wikipèdia. Aquò es per limitar los problèmas de vandalisme, los problèmas de dreches e mai los problèmas de ruptura de ligam.
Somari
- 1 Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge
- 2 Preparacion del cargament
- 3 Drech dels imatges (Copyright)
- 4 Licéncia dels imatges
- 5 Consideracions fisicas suls imatges
- 6 Astúcias per la descripcion dels imatges
- 7 Entresenhas complementàrias
Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge[modificar | modificar la font]
Questions prealablas[modificar | modificar la font]
- S'interrogar sus l'estatut juridic de l'imatge, es a dire lo pus sovent suls dreches eventuals ligats a sa difusion mas tanben suls dreches ligats al subjècte fotografiat.
- Demandar tota autorizacion necessària.
- Se s'agís d'una creacion personala, causir una de las licéncias compatiblas amb la GNU FDL. Vesètz mai luènh.
- La simpla informacion que l'imatge es estat copiat d'una autra version lingüistica de Wikipèdia sufís pas. Dins aqueste cas, indicar la licéncia de l'imatge original.
- Preparar l'etapa de descripcion de l'imatge. Per vos ajudar dins aquesta analisi que participa a la valor de l'imatge e als respèctes de las règlas, podètz utilament percórrer la pagina Descripcion d'un imatge.
Preparacion del cargament[modificar | modificar la font]
- Causir un nom d'estocatge per aqueste imatge
Cal utilizar un nom especific per l'imatge per que dintre pas en conflicte amb d’autres imatges ja cargats.
Es pas indispensable que lo nom siá fòrça legible o fòrça descriptiu, perque un autre nom poirà li èsser substituit dins l'article. Sapiatz çaquelà que lo nom pròpriament dich se poirà modificar sens l'intervencion d'un administrator. Inscrivètz dins aqueste cas vòstre imatge dins la lista dels fichièrs de renomenar.
Preparar sus l'ordinator una còpia del fichièr imatge amb lo nom d'estocatge causit (o renomenar lo fichièr original en consequéncia).
- Recampar las principalas indicacions sus l'origina de l'imatge (crèdits) : precisions sul subjècte, la data de creacion e autras entresenhas utilas per son interpretacion o espleitacion pel lector de l'enciclopèdia. Pensatz als mercejaments eventuals !
- Verificar la conformitat tecnica de l'imatge amb los besonhs de l'enciclopèdia. Vesètz mai luènh ...
Cargament[modificar | modificar la font]
Lo transferiment de l'imatge sul servidor del Wikipèdia occitan s'efectua a partir del formulari d'aquesta pagina (valent a dire la pagina Importar un imatge).
Notatz que la redaccion de la pagina de descripcion se pòt far tre lo cargament en respectant la sintaxi en exemple çai jos, mas es tanben simple de se contentar de la legenda e de la licéncia, puèi de completar un còp lo cargament acabat.
Usatge del formulari
- Camp Nom : nom complèt d'estocatge de l'imatge sus l'ordinator ;
- Camp Descripcion : exemple Lo Mont-Saint-Michel {{Domeni public}} Fòto personala presa a la marèa d'equinòcci de setembre de 2000. S'obsèrva ... [Atencion : los 250 primièrs caractèrs d’aqueste camp van se plaçar dins lo resumit de l'importacion (istoric de l'imatge), alara que la totalitat va emplenar la pagina de descripcion, modificabla per la seguida].
- Casa de marcar Declari ... : obligatòria ; engatja vòstra responsabilitat concernent los dreches de l'imatge ;
- Boton Copiar un fichièr : valida lo formulari e lança lo cargament ;
- Boton Percórrer : facultatiu, dobrís la fenèstra de dialòg de vòstre sistèma operatiu per la dobertura dels fichièrs.
Se vòstra connexion es lenta, l'operacion pòt prendre un bèl temps.
En cas de succès del cargament, l'utilizaire n'es informat per un messatge remembrant en particular lo nom de l'imatge transferit. I a en principi pas d'autra operacion d'efectuar a aqueste estadi, sufís de cercar l'article que deu conténer lo ligam vèrs aqueste imatge.
Insercion de l'imatge[modificar | modificar la font]
Sufís de crear un ligam dins l'article concernit : los paramètres d’aqueste ligam permeton de reglar en particular la talha d'afichatge de l'imatge, se la talha reala es pas immediatament utila o per limitar lo temps de cargament de la pagina.
Escritura del ligam : « imatge » o « Imatge » es indiferent, mas sensible a la cassa : escriure per exemple « .JPG » e non pas « .jpg » segon lo nom de l'imatge cargat.
Ligam elementari
Editatz l’article que l'imatge deu illustrar e picatz [[imatge:nom_de_vòstre_imatge]]. Exemple : [[imatge:frança_torre_eiffel.jpg]].
Ligam amb paramètres
Utilizatz l'atribut thumbnail, e mai un nom servent de legenda a l'imatge. Exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|Imatge de la Torre Eiffel]]
Podètz crear un ligam vèrs vòstre imatge en defòra de son article, picatz [[media:nom_de_vòstre_imatge|tèxt_del_ligam]]. Exemple : [[media:frança_torre_eiffel.jpg|Imatge de la Torre Eiffel]].
Un paramètre complementari règla la talha de la miniatura, per exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|250Px|Imatge de la Torre Eiffel]]
Descripcion de l'imatge[modificar | modificar la font]
Utilizar las entresenhas acampadas abans l'importacion per entresenhar la pagina de descripcion de l'imatge. L'article contendrà atal unicament l'imatge e sa legenda, la descripcion complèta estant accessibla en clicant sus l'imatge.
Doblidetz pas de precisar l'estatut juridic amb l'ajuda de la licéncia e l'origina de l'imatge.
Se l'imatge proven d'una autra wikipèdia, indicatz lo ligam complèt vèrs la pagina de descripcion de l'imatge duplicat.
Atencion de pas plaçar d’imatge dins la pagina de descripcion de l’imatge, qu'es reservada al tèxt.
Astúcias : vejatz mai luènh.
Cas particular : modificacion d'un imatge inserit[modificar | modificar la font]
La solucion mai simpla es d'importar l'imatge modificat amb lo meteis nom d'estocatge que la version anteriora. Lo servidor vos indica alara qu'un imatge pòrta ja aqueste nom. Sufís alara de confirmar la modificacion de l'imatge.
Certans navegadors ratifican pas sulcòp la modificacion (problèma d'amagatal). Una pichona reactualizacion e/o un Ctrl F5 tracta lo problèma. En cas de remòrs, es totjorn possible de restablir una version anteriora en anant dins l'istoric de l'imatge.
Podètz totjorn tanben inscriure l'imatge dins la lista de las paginas de suprimir en justificant simplament vòstra demanda.
Drech dels imatges (Copyright)[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo drech d'autor s'aplica a tota òbra ont la vision de son autor transpareis. Aquò exclutz automaticament tot scan o fòto precisa e exclusiva d'una òbra iconografica.
- Asseguratz-vos que l'imatge proven plan d'una font compatibla amb la licéncia de documentacion liura GNU en aplicacion sus Wikipèdia. Revesètz al besonh la licéncia Wikipèdia, e mai Wikipèdia:Copyright. Plan evidentament, s'aqueste imatge es vòstre, i a pas cap de problèma (exceptat se s'agís de la fòto d'una òbra, un bastiment recent per exemple (Drech a l'imatge d'un arquitècte).
- Defugissètz las marcas e autres efièches publicitaris sus las fòtos se son manifèstes.
- Defugissètz las fòtos de personas levat s'avètz lor autorizacion.
Dreches d'autor dins las arts visualas per França[modificar | modificar la font]
L'ADAGP es una societat francesa de gestion collectiva dels dreches d'autor dins las arts visualas (pintura, escultura, fotografia, design, multimedia, …). Son site (www.adagp.fr) prepausa una banca de donadas en linha que permet de saber se la representacion de las òbras d'un artista es somesa al pagament de dreches. Lo site dona tanben las adreças dels sites de societats sòrres a travèrs lo monde, caduna administrant e aplicant los dreches relativament a las leis en vigor dins cada país. Atencion : l'òbra es pas forçadament una òbra d'art mas pòt èsser un objècte manufacturat e de granda difusion (un mòble per exemple) ! I a tanben doas informacions de considerar : la fòto pròpriament dicha e son autor, l'òbra representada e son autor … Conven doncas d'èsser fòrça prudent sus las reproduccions presentadas sus un site, quitament se la vocacion d'aqueste es unicament educativa e se i a pas cap de tòca lucrativa. Un exemple fictiu del tot protegís : una fòto de Doisneau representant Picasso assetat sus una cadièra de Gerrit Rietveld davant una de sas òbras…
Licéncia dels imatges[modificar | modificar la font]
Las licéncias seguentas restrenhon cèrts tipes d'utilizacions. Se devon doncas defugir dins la mesura del possible, d'aitant mai que lor acceptacion o non dins wikipèdia es totjorn debatuda.
Consideracions fisicas suls imatges[modificar | modificar la font]
Causida del format[modificar | modificar la font]
- Autres imatges (dessenhs, mapas, bandièras, etc) : utilizatz lo format PNG. Convertissètz doncas vòstres imatges GIF al format PNG (en defòra dels « GIF animats ») ;
- Podètz convertir vòstres imatges PNG en JPEG s'aquò se justifica per un important ganh de talha ; podètz tanben demenir lo nombre de colors de l'imatge a 256 (pregondor de 8 bits).
Utilizetz pas lo format JPEG per d’imatges (coma las còpias d'ecran, dessenhs al trach...) presentant de contrastes fòrts amb de traches plan marcats — JPEG introduirà de dècas. Coma lo desvolopament de sa sigla o indica, JPEG es estat concebut per la compression de fotografias e pòt mal se comportar sus d'autres tipes d'imatges.
Talha dels imatges[modificar | modificar la font]
S'es possible, requadratz los imatges per ne gardar pas que la partida pertinenta.
Esitetz pas a cargar los imatges dins una nauta resolucion. Aquestes imatges poiràn èsser reütilizats pus aisidament dins una eventuala edicion papièr.
Tengatz pas compte d'un eventual messatge de mesa en gàrdia, la talha maximala actualament admesa es de 8 Mo !
Coma pel nom de l'imatge, la talha de l'imatge afichada dins l'article poirà diferir de sa talha reala, dins lo sens de la reduccion en principi (miniatura).
Dins un article[modificar | modificar la font]
Talha d'afichatge d'imatge recomandada d'utilizar dins un còs d'article
- Inferiora a 150 : desconselhat ;
- de 150 a 250 : passable ;
- de 250 a 350 : bon.
- Pasmens, es agradiu de daissar l'atribut "thumb" tal coma descrit mai naut, sens impausar de talha fixa. Atal cada utilizaire pòt definir la talha d'aquestes imatges via sa configuracion personala accessibla dins lo menut "preferéncias".
Bandièras[modificar | modificar la font]
Las bandièras de la galariá de las bandièras dels païses del monde an totas la meteissa nautor de 75 pixèls, çò que permet un afichatge flotant sus una linha. Lor largor es variabla per respectar los proporcions de las bandièras. Son totas de reduccions ¼ manualas e optimizadas de las bandièras originalas de 300 pixèls de naut.
Astúcias per la descripcion dels imatges[modificar | modificar la font]
Creacion de las paginas de descripcion al cargament de l'imatge[modificar | modificar la font]
Al moment del cargament de l'imatge sul servidor, vos es demandat de picar una descripcion de l'imatge. Aquesta descripcion es copiada tala e quala sus la pagina de descripcion de l'imatge. Es possible d'utilizar dins la descripcion de l'imatge la sintaxi dels articles de Wikipèdia. Per exemple una descripcion del tipe : '''Descripcion:''' descripcion de l'imatge '''Font:''' Jean Dupond '''Licéncia:''' {{GFDL}} crearà una pagina del tipe :
Descripcion: descripcion de l'imatge
Font: Jean Dupond
Licéncia:
Atal, s'obten una pagina ja formatada e es pas mai de besonh d'editar la pagina de descripcion (levat per i ajustar d'informacions complementàrias).
[modificar | modificar la font]
Nòta : aquesta astúcia es estada testada solament sus Mozilla e Internet Explorer mas riscatz res en l'ensajar.
Los navegadors modèrnes utilizan sovent un sistèma d'amagatal que permet, dins cèrtas condicions, d'afichar fòrça rapidament una pagina precedentament visitada. Aquesta foncionalitat se pòt utilizar al moment del cargament d'un nombre important de fichièrs. Sufís aprèp aver clicat sul boton « Copiar un fichièr » d'esperar lo messatge de confirmacion de la còpia e de far rapidament un retorn en arrièr amb vòstre navegador. Es mai que probable que tornaretz trobar totas las informacions qu'avètz dintradas precedentament (nom de fichièr, descripcion, check box) e atal que poiretz far la còpia seguenta plan mai rapidament.
Entresenhas complementàrias[modificar | modificar la font]
- Ajuda:Cossí cargar un fichièr
- Wikipèdia:Descripcion d'un imatge
- Wikipèdia:Autorizacion d'autor
- Wikipèdia:Fair use
- Wikipèdia:Mapas e imatges
- Ajuda:Galariá
- Ajuda:Cossí inserir un imatge
- Wikipèdia:Estatisticas de licéncia dels imatges
- Wikipèdia:Presa de decision/Validacion de las règlas d'utilizacion dels imatges.
- Wikipèdia:Ressorsas liuras disponiblas sus Internet
- Notament : Free On Line Photos
- Galariás d'utilizaires :
- lista dels imatges uploadats per Jeff fevrier 2004 (un exemple de seguir...)
- Utilizaire:Vincent Ramos/Imatges
- Lo problèma especific dels blasons de vilas, departaments etc.


text:
Choisy-le-Roi
Choisy-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A Unitat|12| {km} de La nòstra-Madama de París e a Unitat|7| {km} de la Pòrta de Choisy, Choisy-lo-Rei es amb la capitala la sola municipalitat de la pichona corona a s'estendre de part e d'autra de la Seine.
Una rastreja cyclable longeant la Seine connècta Choisy-lo-Rei a París.
Comunas limitrophes : Alfortville al nòrd-es, Créteil a l'èst, Valenton e Villeneuve-Sant-Georges al sud-es, Orly al sud-oèst, Thiais a l'oèst, Vitry-sus-Seine al nòrd-oèst.
À 12 Modèl:Abréviation discrète de Notre-Dame de Paris et à 7 Modèl:Abréviation discrète de la Porte de Choisy, Choisy-le-Roi est avec la capitale la seule commune de la petite couronne à s'étendre de part et d'autre de la Seine.
Une piste cyclable longeant la Seine relie Choisy-le-Roi à Paris.
Communes limitrophes : Alfortville au nord-est, Créteil à l'est, Valenton et Villeneuve-Saint-Georges au sud-est, Orly au sud-ouest, Thiais à l'ouest, Vitry-sur-Seine au nord-ouest.


text:
Olivièr de Tèrme
Olivièr de Tèrme, nascut cap a 1200 a Tèrme, Lengadòc e mòrt lo 12 d'agost de 1274 a Sant Joan d'Acre, Reialme de Jerusalèm (actuala Israèl), foguèt un dels pus famoses cavalièrs occitans del sègle XIII, entre los pus actius dels opausants a la crosada dels Albigeses e un aparaire dels catars. Venguèt puèi un fidèl del rei de França Loís IX e de la Glèisa Catolica en Lengadòc e en Tèrra Santa ont moriguèt a la tèsta de las armadas crosadas.
Olivièr aquistèt una larga fama alprèp dels sieus contemporanèus e venguèt un familiar de mantun reis e papas mercé a son energia, sa valentiá e sa mestresa de l'art dels sètges e de la guerilla que ne'n faguèt la pròva dins son mestièr de cavalièr fins a sa mòrt.


text:
Rebreuve-Ranchicourt
Rebreuve-Ranchicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat es desservie per la rota départementale 341 dicha Cauçada Brunehaut en connectant Arras a Thérouanne. Malgrat aiçò l'aglomeracion es pas pas sul traçat de la cauçada Brunehaut mas sus una dérivation.
La commune est desservie par la route départementale 341 dite Chaussée Brunehaut reliant Arras à Thérouanne. Cependant l'agglomération n'est pas sur le tracé de la chaussée Brunehaut mais sur une dérivation.


text:
Litteau
Litteau es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Litteau A situat a la lisière de la bòsc domaniale de Balleroy al limit entre los departaments de la Mange e del Calvados, a vint quilomètres de Bayeux e a quinze quilomètres de Sant-Lô.
Litteau est située à la lisière de la forêt domaniale de Balleroy à la limite entre les départements de la Manche et du Calvados, à vingt kilomètres de Bayeux et à quinze kilomètres de Saint-Lô.


text:
Lido (Venècia)
Lo Lido de Venècia es un fin cordon litoral que s’espandís sus una dotzena de quilomètres entre la lòna de Venècia e la mar Adriatica dins la region de Venèt en Itàlia del nòrd.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Lido s’espandís entre lo pòrt de San Nicolò e le pòrt de Malamocco, ligada a la ciutat de Venècia e la tèrra fèrma per de ligams fluvials ferry-boat e vaporetti. Es una de las raras illas de la laguna que de carrièras carretalas son presentas.
Lo cordon litoral[modificar | modificar la font]
La lòna de Venècia comprend, del nòrd al sud, lo Lido de Jesolo, Cavallino-Treporti, lo Lido de Venècia, Pellestrina, Sottomarina e Isola Verde. Tèxte en italica
Istòria, art e cultura[modificar | modificar la font]
L’illa es caracterizada per de construccions del sègle XVIII, coma los « murazzi », òbras de defensa de la laguna contra la mer, que s’espandís garreben fins a l’esplanada del Casino e del Palais del Cinèma, bastits dins los ans 1930, e lo site que la Bienala de Venècia organiza, entre autres d'eveniments culturals, lo concors internacional d’art cinematografic de Venècia.
Dins le centre de l’illa, l’arquitectura s’enrequit d’edificis d'estil « liberty » e de zonas de verdas coma lo Granviale, la carrièra larga e bordada d'arbres qui travèrsa l’illa perpendicularament e que possedís d'edificis e ostals del sègle XIX.
De l’esplanada, dempuèi lo monuments als mòrts de la Primièra Guèrra mondiala, la Ribièra San Nicolò es una longa passejada lo long la laguna e mena fins a San Nicolò, que se trapa la mai granda fortificacion de l’illa e la glèisa bastida nòvament al sègle XVII. Es aquí que lo Dijòus de l'Ascension se celèbre la « fèsta de la Sensa » (maridatge de la mar).
Se l'autre costat de la Glèisa, le cementèri israelita de 1389, restaurat, se visita. Sus la partida oposada, una autra larga passejada lontja la mar sus tota la longor de l’illa.
La plaja[modificar | modificar la font]
La plaja del Lido qu'es renomada per las montilhas naturalas d'arena fina e daurada, e per l'aiga clara e calma, es aparada per las doas levadas de San Nicolò al nòrd e d’Alberoni al sud, e d'autras levadas intermediàrias perpendicularas al cordon litoral.
Lo pòrt[modificar | modificar la font]
Al nòrd se trapa lo pòrt del Lido, larg de 800 m e prigond de 12, separa la quita illa d'aquela de Cavallino-Treporti. Lo canal, viá d’accès al pòrt de Venècia, es en cors d'òbra de defensa contras las marèas dins l'ecastre del Projècte Mose.
Al sud se trapa lo pòrt de Malamocco, via d’accès de las naus grossas e petrolièrs cap a pòrt de Marghera e Mestre (Venècia).
Centres abitars[modificar | modificar la font]
- San Nicolò, pòrt de partença/arribada dels ferry-boat per/de la tèrra fèrma
- S.Maria Elisabetta, pòrt de partença/arribada de las naus per/de Venècia e la tèrra fèrma
- Città Giardino
- Ca’Bianca
- Malamocco
- Isola degli Alberoni
- Faro Rocchetta, pòrt de partença/arribada de las naus de ligam per l'illa de Pellestrina e Chioggia
Esports[modificar | modificar la font]
A Città Giardino son presents un estadi de rugbi e una patinadoira (concors internacionals) e a Alberoni i a un grand terren de gòlf. A Ca’Bianca se trapa una piscina olimpica. En mai, coma dins las autras localitats de la laguna son presentas de societats de navigacion per practica la rama, lo canoè. Son tanben praticticadas la pèsca esportiva e le sotada.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (it)Vista aeriana de l’intrada del Pòrt del Lido
- (it)Site de la laguna e del projècte Mose
- (it)ACTV : Site dels ligams per nau e servicis publics
- (en)Organizacion NO MOSE
- (it)Municipalitat de Lido-Pellestrina


text:
Abbéville-lès-Conflans
Abbéville-lès-Conflans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Abbéville A situat a aperaquí 5 km al nòrd de Conflans-en-Jarnisy (cap de-luòc de costat), aperaquí 10 km al sud-es de Briey (cap de-luòc de arrondissement) e aperaquí 58 km al nòrd-oèst de Nancy (cap de-luòc de departament e de region).
Abbéville est situé à environ 5 km au nord de Conflans-en-Jarnisy (chef-lieu de canton), environ 10 km au sud-est de Briey (chef-lieu d'arrondissement) et environ 58 km au nord-ouest de Nancy (chef-lieu de département et de région).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1817, Abbéville, vilatge de l'anciana província del barrois. A aquela epòca i i aviá 396 abitants repartits dins 81 ostals.
- En 1817, Abbéville, village de l'ancienne province du barrois. À cette époque il y avait 396 habitants répartis dans 81 maisons.


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 20/07/2012
BARCELONA, 20 Jul. (EUROPA PRESS) -
Eth plen deth Conselh Regulador deth Cava a autrejat era qualificació 'plan bona' ena collita de cava de 2011 un còp a finalizat eth procès de qualificació des vins base e s'a avalorat er informe emetut pes Servicis Tecnics e era proposicion deth Comitat de Tast.
Segons a informat eth Conselh Regulador deth Cava en un comunicat, s'an qualificat 174,8 milions de litres, des 156,7 son de vin blanc e 18,1 de rosat, mentre que 965.950 litres de vin no an arribat ara qualificació.
Eth periòde de qualificació a comprenut es mesi de noveme a abriu, e es condicions climatològiques dera campanha de 2011 afavoriren era primerenca maduració deth raïm respecte ar an anterior.


text:
Bassa Califòrnia
La peninsula de Bassa Califòrnia es una peninsula al nòrd-oèst de Mexic. Es entre l'ocean Pacific, a l'oèst, e lo golf de Califòrnia, a l'èst.
Fa 1247 kilomètres de long, entre la ciutat de Mexicali e lo cap Sant Luc.
De l'independéncia de Mexic a 1931, èra un territòri federal, lo territòri de Bassa Califòrnia. En 1931 foguèt copat en dos territòris, lo de Bassa Califòrnia del Nòrd, que venguèt estat federal en 1952 jol nom d'Estat de Bassa Califòrnia, e la Bassa Califòrnia del Sud que venguèt estat federal en 1974.


text:
Istamina
L'istamina es una amina biologica implicada dins de responsas immunas localas; regula tanben de foncions fisiologicas dins l'estomac e agís coma neurotransmetor. Una nòva evidéncia indica tanben que l'istamina jòga un ròtle en la quimiotaxi dels leucocits. L'istamina es tanben dins lo cervèl, mai son ròtle es pas encara ben clar. Es sintetizada e liberada per de neurònas del sistèma nerviós central qu'usan l'istamina coma neuromodulador. Fòra del sistèma nerviós central es un mediator de mejans fisiologics.


text:
Canton de Gòrda
Lo canton de Gòrda es un canton francés situat dins lo departament de Vauclusa, en Provença, dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia[modificar | modificar la font]
Composicion - Demografia[modificar | modificar la font]
Lo canton de Gòrda se compausa de 8 comunas e còmpta 5889 abitants (recensament de 1999 / Chifras de populacion en França sens comptes dobles).
- Lei Baumetas : 194 abitants
- Gòrda : 2092 abitants
- Gòud : 1285 abitants
- Jocàs : 317 abitants
- Lieus : 248 abitants
- Murs : 415 abitants
- Rossilhon : 1161 abitants
- Sant Pantali : 177 abitants


text:
Indigòt
L'indigòt o l'indigòt dels tinturièrs(Indigofera tinctoria) es una planta de las regions caudas de la familha de las Fabaceas. Son nom generic ven del grèc indikon e vòl dire d'Índia, país ont los Europèus descobriguèron aquela planta. L'indigòt se n'es aclimatat a las regions tropicalas e temperadas d'Asia coma a qualques regions d'Africa. Son abitat d'origina demòra alavetz desconegut, que sa cultura es anciana : en Índia, la planta foguèt cultivada pendent mai de 4000 ans.
Es un arbust naut d'un a dos mètres. Pòt èsser annadièr, biennal o renadiu, segon lo clima.
La tintura[modificar | modificar la font]
Autrescòps cultivat coma planta tintoriala, es una font primièra de l'indi, qu'es pus ecologic que las tinturas sinteticas, se vend encara uèi.
Per obtenir de tintura, las fuèlhas son en primièr banhadas dins d'aiga, puèi se daissa rebolir, e apareis l'indi, lo principi colorant que dona lo blau. Segon las dòsis ne pòt sortir de roge. Lo precipitat resultant de la fermentacion es mesclat amb una basa quimica fòrta (coma l'idroxid de sòdi). Çò qu'es comprimit, secat puèi transformat en polvera. Resulta una tintura mai que mai blava pururinada, e s'apond tanben d'adjuvants per balhar de matises.
Las fuèlhas de la planta s'utilizan tanben per colorar lo pel (henne)
Autras utilizacions[modificar | modificar la font]
Las fuèlhas e las racinas son utilizadas dins la medecina tradicionala de divèrses païses. En China, contra la fèbre, mals de ventre e depuratiu. En Africa del Sud, la racina trissada s'utiliza per calmar lo mal de caissal. Auriá tanben de vertuts emeticas.
Coma fabacea, es tanben cultivada per melhorar los sòls.
Sinonims[modificar | modificar la font]
Son considerats coma sinonims d'Indigofera tincturia:
- Anila tinctoria (L.) Kuntze var. normalis Kuntze
- Indigofera anil L. var. orthocarpa DC.
- Indigofera argentea L., non Burm.f.
- Indigofera bergii Vatke
- Indigofera cinerascens DC.
- Indigofera houer Forssk.
- Indigofera indica Lam.
- Indigofera sumatrana Gaertn.
- Indigofera ornithopodioides Schum.
- Indigofera orthocarpa (DC.) Berg
- Indigofera tinctoria L. var. macrocarpa D.C.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lo pastèl.


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 30/07/2012
GIRONA, 30 Jul. (EUROPA PRESS) -
Eth secretari generau d'ICV, Joan Herrera, a criticat qu'eth conselhèr d'Interior dera Generalitat, Felip Puig, "trèigue piech" dempús qu'aguest deluns s'age extinguit er incendi qu'a arrasat 13.000 ectares der Alt Empordà (Girona) e que s'a saldat damb quate victimes mortaus.
"No pòt èster qu'eth Govèrn age aguesta actitud un shinhau prepotenta ath dauant d'un balanç tan negatiu e desastrós", a sostengut Herrera en declaracions as periodistes a ua visita a Boadella, un des municipis mès afectadi per incendi.
A reclamat que se hèsque ua revision des hons que se dediquen ara prevencion e ar escandilhament de huecs, donc segons a dit, s'an redusit: "S'açò ac hesse quinsevolhe aute govèrn, li treiríem es colors. Sò segur".


text:
Wikipèdia:Burocrata
Dins los sites e projèctes Wikimedia, un burocrata es un administrator que dispausa de possibilitats tecnicas :
- de balhar (unicament, perque sol un steward los pòt levar) als utilizaires los dreches d'administrator. O pòt far solament per aplicar una decision de la comunautat.
- de balhar (unicament, perque sol un steward los pòt levar) als utilizaires los dreches de burocrata. O pòt far solament per aplicar una decision de la comunautat.
- de renomenar los utilizaires.
Somari
Lista dels burocratas[modificar | modificar la font]
Los burocratas actuals del projècte Wikipèdia occitan son :
Lista mesa a jorn automaticament : Special:Listusers/bureaucratprevias
Candidaturas novèlas[modificar | modificar la font]
Lo procediment d'eleccion d'un burocrata exprimís un gra de fisança suplementari de la comunautat. En causa de que la durada de vòte es pus longa (1 mes) e l'aspècte consensual es primordial : un candidat se deuriá retirar en fàcia d'oposicions radicalas s'interpretant coma un vèto.
- Veire los ancians vòtes.
Istoric de las accions burocraticas[modificar | modificar la font]
Ligams utils[modificar | modificar la font]
e tanben :


text:
Fòrs de Bearn
Los Fòrs de Bearn qu'ei un ensems de tèxtes juridics escrivuts enter lo sègle XI e lo sègle XII qui edictan las leis, règlas, privilègis e pagaments dens tau o tau parçan de Bearn. Que son escrivuts en occitan de Bearn e que constitueishen atau l'un deus tèxtes mei vielhs emplegant lo bearnés. Au cors de l'istòria de Bearn, qu'impausèn tostemps drets e devers tant au sobeiran com aus sons subjèctes. Qu'an avut atau lo pes d'ua constitucion au dessús deu poder executiu au punt que quan Loís XIII, hòrt deu títol de Rei de Navarra, impausè, en 1620, l'Edicte d'Integracion de Bearn dens lo Reiaume de França, qu'ac podó obtiéner sonque en tot prométer d'arrespectar los Fòrs. Qu'ai atau que Bearn e demorè ua "província reputada estrangèra" e que los bearnés e comencèn d'arrecéber las leis francesas sonque arron la Revolucion.


text:
Cauna de Cussac
La cauna preïstorica de Cussac se tròba al Boisson de Cadonh. Embarra pus de 150 gravaduras paleoliticas restacadas al Gravetian, en mai de nombrosas rèstas umanas, sens dobte de sepulturas, ligadas en aparéncia a las figuras parietalas.
Localizacion e istoric[modificar | modificar la font]
Se dobrís dins la val de Dordonha, en Brageiragués, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. A una longor de 1,7 km.
Las rèstas umanas[modificar | modificar la font]
Amb la Cauna de Vilonor en Charanta Occitana, tanben considerada coma gravetiana, aquesta de Cussac constituís un dels rars testimònis d'associacion d'òbras parietalas e de sepulturas umanas del Paleolitic europèu. Al mens cinc individús -quatre adultes e un adolescent- foguèron depausats dins de zonas de voludament dels orses.[1]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Zona arredondida cavuda dins lo sòl argilós de las caunas que permet als orses de s'i arrucar dins l'ivèrn pr'amor de manténer una temperatura equilibrada.


text:
Penol
Penol en arpitan (Penol en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat possedís una pichona enclave al sud-oèst, environada per Beaufort e Pajay
Le territoire de la commune possède une petite enclave au sud-ouest, entourée par Beaufort et Pajay
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Généralités Istorica Vila romaine. Prieuré bénédictin A la 11en.
Généralités historiques Cité romaine. Prieuré bénédictin au 11en.


text:
990
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 990 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra entre Uc Capet e lo pretendent au tròne de França Carles de Lotaríngia. Pasmens, se debanèt ges d'evolucion militara importanta dins lo corrent de l'annada. Uc mandèt tanben una mission diplomatica auprès de la papautat per obtenir la condamnacion de la traïson de l'archevesque Arnoul de Reims mai obtenguèt ges de resultat.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Data retenguda per la fondacion d'Etiopia per Mara Takla Haymanot que fondèt la dinastia dei Zagwes.


text:
Beaucamps-le-Vieux
Bieucamp en picard ( Beaucamps-le-Vieux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Humbaud Lo Vièlh, (Humbaldus Vetulus o Veteris) Sire dels Beaucamps, es un chevalier descendent dels lo Vièlh de Yvetot, un soldat respectat ‘miles vénérandus’, #que lo nom n'evoca una ascendance franque-danoise[1]. Lo doble nom de Beaucamps li cal provenir d'aquela familha coma l'indica la étymologie latina e se deuriá doncas escriure Beaucamps (de detlas) LeVieux. En fach, aquela familha normande de las LeVieux aviá per mission de gardar la frontièra "normande" d'un territòri situat malgrat aiçò en Vimeu[2]. Cal anotar que fins a la Revolucion, la frontièra del duché de Normandie[3] longeait los limits Es de la municipalitat de Beaucamps LeVieux. Per la guarda d'aquela frontièra, las LeVieux an #èsser ajudats per populacions desplaçadas de la region de Dòl-de-Bretanha, #que se truca los presoèrs bretons de Beaucamps en las labors de Alcius Ledieu[4]. S'agiriá mai lèu de populacions d'origina scandinave establidas sens títol sus tèrras de la évêché de Dòl. En lo moment d'un conflicte de frontièra[5] entre Bretanha e Normandie, los dos ducs signan una tractada[6] al Mont-Sant-Michel en preséncia de la archevêque de Roan Robert lo Danois, lo sieu oncle comun[7]. Lo exfiltration d'aquelas populacions d'origina scandinave (mas en partida bretonne doncas que los matrimònis èran passats localement) es la contrapartida del pòrti normand Robert. I aurà efectuat per la flotte normande #que sortiá d'un episòdi desgraciat d'atac del Angleterre. Es possible qu'aquelas populacions ajan preses part a la massacre de Mortemer #qu'escartèt de la noblessse franque per un temps la tentation d'encantar lo duché per la fòrça de las armas.
L'origina de Beaucamps es una anciana vila close #que #èsser, antany, un luòc militar estrategic #que #utilizar los LeVieux[8], parents del ‘rei’ de Yvetot. La comuna conserva uèi dos vestigis de la siá istòria : una fòrça seigneurial e una glèisa, antany banc d'un prieuré bénédictin. Aquelas bastissas considerablas, totes dos dels XIe e XIIe de sègles, an classificat lo un e los autres monuments istorics. Dempuèi la desaparicion de pichons reialmes de Yvetot, e la dislocation de las Flandres francesas, la populacion es venguda picarde (administrativement) e essencialament agricòla.
En 1891, Beaucamps-lo-Vièlh #venir lo terminus provisòri del Camin de fèrre secondaire del ret départemental de la Soma, en venent de Amians, e #qu'arriba a Aumale (Seine-Maritima) en 1901 de contunh Envermeu en 1906.
La linha #barrar al servici viatgèr l'an 1940, e a tot tràfec l'an 1947. L'estacion del camin de fèrre secondaire subsisteix, mas aperten d'ara endavant a un particular.
Humbaud le Vieux, (Humbaldus Vetulus ou Veteris) Sire des Beaucamps, est un chevalier descendant des le Vieux d’Yvetot, un soldat respecté ‘miles vénérandus’, dont le nom évoque une ascendance franque-danoise[9]. Le double nom de Beaucamps doit provenir de cette famille comme l'indique l'étymologie latine et on devrait donc écrire Beaucamps (des) LeVieux. En fait, cette famille normande des LeVieux avait pour mission de garder la frontière "normande" d'un territoire situé pourtant en Vimeu[10]. Il faut noter que jusqu'à la Révolution, la frontière du duché de Normandie[11] longeait les limites Est de la commune de Beaucamps LeVieux. Pour la garde de cette frontière, les LeVieux ont été aidés par des populations déplacées de la région de Dol-de-Bretagne, qu'on appelle les prisonniers bretons de Beaucamps dans les ouvrages d'Alcius Ledieu[12]. Il s'agirait plutôt de populations d'origine scandinave établies sans titre sur des terres de l'évêché de Dol. Lors d'un conflit de frontière[13] entre Bretagne et Normandie, les deux ducs signent un traité[14] au Mont-Saint-Michel en présence de l'archevêque de Rouen Robert le Danois, leur oncle commun[15]. L'exfiltration de ces populations d'origine scandinave (mais en partie bretonne puisque les mariages étaient passés localement) est la contrepartie du duc normand Robert. Elle sera effectuée par la flotte normande qui sortait d'un épisode malheureux d'attaque de l'Angleterre. Il est possible que ces populations aient pris part au massacre de Mortemer qui va écarter de la noblessse franque pour un temps la tentation de ravir le duché par la force des armes.
L’origine de Beaucamps est une ancienne ville close qui fut, autrefois, un lieu militaire stratégique qu'utilisèrent les LeVieux[16], parents du ‘roi’ d’Yvetot. La commune conserve aujourd'hui deux vestiges de son histoire : un fort seigneurial et une église, jadis siège d'un prieuré bénédictin. Ces édifices remarquables, tous deux des XIe et XIIe siècles, sont classés l'un et l'autre monuments historiques. Depuis la disparition de petits royaumes d’Yvetot, et la dislocation des Flandres françaises, la population est devenue picarde (administrativement) et essentiellement agricole.
En 1891, Beaucamps-le-Vieux devint le terminus provisoire du Chemin de fer secondaire du réseau départemental de la Somme, venant d'Amiens, et qui atteint Aumale (Seine-Maritime) en 1901 puis Envermeu en 1906.
La ligne ferma au service voyageur en 1940, et à tout trafic en 1947. La gare du chemin de fer secondaire subsiste, mais appartient désormais à un particulier.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mireille Louis, 1507, Bibliotèca Nacionala.
- ↑ e doncas dins tèrra franque. Vertat es que la politica dels ducs a trobar #totjorn aliats francs contra los neustriens de contunh contra los sieus successors los robertiens de Ile de França
- ↑ lo concordat signat per Napoleon e lo pape a tanben modificat los territòris eclesiastics
- ↑ la societat de émulation de Abbeville amb Alcius Ledieu a trabalhat sus aquel afar, los elements an #èsser porgits en los ans de 1870 per un erudit libraire a Aumale
- ↑ los incidents de frontièra son nombroses, abans e après lo pòrti Alain; de meteis que las arribadas successivas de populacions scandinaves, en particulara en procedéncia de la mar d'Irlanda
- ↑ fauta encara los elements de la cronologia exacta e las chartes #que i an ligat, s'existissián del temps de la societat de émulation, an pogudas disparaitre en lo moment dels dos conflictes mondiales
- ↑ lo archevêque de Roan èra soucieux dels títols de las tèrras de la Eglise e réprouvait doncas las installacions de Vikings #que tolerava o encoratjava los ducs normands e sustot quand s'agissiá de tèrras de la Eglise
- ↑ un LeVieux en avent contractat la lèpre en Palestine, la familha participarà a la fondacion de la léproserie del Quesne, près de Beaucamps
- ↑ Mireille Louis, 1507, Bibliothèque Nationale.
- ↑ et donc en terre franque. Il est vrai que la politique des ducs a toujours été de trouver des alliés francs contre les neustriens puis contre leurs successeurs les robertiens d'Ile de France
- ↑ le concordat signé par Napoléon et le pape a aussi modifié les territoires ecclésiastiques
- ↑ la société d'émulation d'Abbeville avec Alcius Ledieu a travaillé sur ce sujet, les éléments ont été fournis dans les années de 1870 par un érudit libraire à Aumale
- ↑ les incidents de frontière sont nombreux, avant et après le duc Alain; de même que les arrivées successives de populations scandinaves, en particulier en provenance de la mer d'Irlande
- ↑ il manque encore les éléments de la chronologie exacte et les chartes qui y sont liées, si elles existaient du temps de la société d'émulation, elles ont pu disparaitre lors des deux conflits mondiaux
- ↑ l'archevêque de Rouen était soucieux des titres des terres de l'Eglise et réprouvait donc les installations de Vikings que tolérait ou encourageait les ducs normands et surtout quand ils s'agissait de terres de l'Eglise
- ↑ un LeVieux ayant contracté la lèpre en Palestine, la famille participera à la fondation de la léproserie du Quesne, à proximité de Beaucamps


text:
Carta Europèa des Lengües Regionaus o Minoritàries
Era Carta Europèa des Lengües Regionaus o Minoritàries (en occitan referenciau Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias) ei un document aprovat coma convencion peth Comitat des Ministres deth Conselh d’Euròpa ena 478ª reünion des representants des ministèris, eth dia 25 de junh de 1992 a Estrasborg.
Reconeish es lengües definides coma "regionaus o minoritàries" coma expression de riquesa culturau e engatja es estats signants a hèr possible er ensenhament, en tot o en part, en aguestes lengües e tanben a poder utilizar-les ena administracion, ena justícia e enes miejans de comunicacion, entre d’auti domenis. Entrèc en vigor en aténher-se era ratificacion d’aumens cinc estats, eth prumèr dia de març de 1998.
En Estat espanhòu entrèc en vigor eth prumèr d’agost de 2001. Non ei pas ratificada peth Estat francés.
Ratificacions[modificar | modificar la font]
Los Estats seguents an ratificat la carta per rapòrt a las lengas citadas :
Referencias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Lengas regionalas o minoritàrias de França
- Politica lingüistica de l'Union Europèa
- Declaracion universala dels dreches lingüistics
- Bilingüisme
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) Carta Europèa des lengües regionaus o minoritàries
- (fr) Carta Europèa de las lengas regionalas o minoritàrias sul sit del Conselh d'Euròpa
- Eurominority, lo sit de las Nacions sens Estat e de las minoritats europèas


text:
Jarville-la-Malgrange
Jarville-la-Malgrange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Jarville Se situa al nòrd-es de la França, al sud de Nancy. Las siás municipalitats limitrophes son las seguentas : Heillecourt, Laneuveville-davant-Nancy, Tomblaine, Vandœuvre-lès-Nancy e Nancy.
Fa partida de la Comunitat urbana del Grand Nancy als costats de 19 autras comunas.
La vila a retalhat dins divèrses quartièrs principals:
- La Califòrnia
- Montaigu
- La Malgrange
- Republica
- Lo Sancy
Jarville se situe au nord-est de la France, au sud de Nancy. Ses communes limitrophes sont les suivantes : Heillecourt, Laneuveville-devant-Nancy, Tomblaine, Vandœuvre-lès-Nancy et Nancy.
Elle fait partie de la Communauté urbaine du Grand Nancy aux côtés de 19 autres communes.
La ville est découpée en plusieurs quartiers principaux:
- La Californie
- Montaigu
- La Malgrange
- République
- Le Sancy
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Primièra mencion de "Jarcivilla" en 1314. La batalha dicha de Nancy #que #opausar en 1477 las armadas del pòrti de Lorraine e de Charles lo Téméraire se #desenrotllar en partida sus la comuna. Fondacion l'an 1787 d'una manufacture per tinturar lo coton. Lo rei Stanislas Leszczyńesquí #residir sovent a la Malgrange entre 1736 e 1766.
- Première mention de "Jarcivilla" en 1314.
- La bataille dite de Nancy qui opposa en 1477 les armées du duc de Lorraine et de Charles le Téméraire se déroula en partie sur la commune.
- Fondation en 1787 d'une manufacture pour teindre le coton.
- Le roi Stanislas Leszczyński résida souvent à la Malgrange entre 1736 et 1766.


text:
Castèlnòu d'Arri
Castèlnòu d'Arri, o Castèlnau d'Arri [1] (pron. locala: [kastenˈnaw]; Castelnaudary en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Aude e la region administrativa francesa de Lengadòc-Rosselhon. Es la capitala e vila mai importanta de Lauragués.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- August Forès (1848-1891) : escrivan occitan nascut a Castèlnòu d'Arri ;
- Dionís Catalan (1899-1950) : arqueològ occitan nascut a Castèlnòu d'Arri.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ segons L'Acoumplissomen del canal ou las nossos de l'occean é de la Mediteraneo, faitos a Castelnaudarry, le 19 may 1681


text:
1774
Aquesta pagina concernís l'an 1774 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de clòr per lo quimista suedés Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) a partir de l'estudi de la reaccion quimica entre l'acid cloridric e lo bioxide de manganès.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 16 de febrièr - Pèire Ròda, violonista e compositor occitan (m. 1830)
- Luis Eduardo Pérez, president d'Uruguai (m. 1841)


text:
Paulet de Marselha
Paulet de Marselha (Marselha, sègle XIII) foguèt un trobador occitan de Provença. Son estadas conservadas fins uèi sonque tres de sas uèch composicions. Totas tres son dedicadas a Barral del Bauç, vescomte de Marselha. Paulet, que s'èra opausat a la dominacion dels Anjó en Provença, se vegèt privat de sos dreches territorials e foguèt fòrabandit de son país. Venguèt aital un faidit refugiat en Catalonha primièr que visquèt a la cort del sobeiran catalan Pèire II lo Gran (d'abril a mai de 1262) abans de partir per Castelha ont demorèt dins la cort del rei castelhan Anfós X. Se sap que cap al mes d'octobre de 1267 èra tornat en Catalonha a la cort del rei d'Aragon.


text:
Raffaello Sanzio
Raffaello Sanzio, pus conegut coma Rafèl (Raffaello), (nascut lo 6 d'abril de 1483 a Urbin — mòrt lo 6 d'abril de 1520 a Roma[1]) foguèt un pintre e arquitècte italian de la Renaissença. Es tanben nomenat Raffaello Santi, Raffaello da Urbino, Raffaello Sanzio da Urbino.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Rafèl, pintre italian de la Nauta Renaissença, èra lo filh del pintre Giovanni Santi, pintre e poèta oficial de la cort de Frederic III de Montefeltro, un dels princes pus celèbres e protector de las arts de la Renaissença en Itàlia. Urbin èra d'aquel temps un fogal artistic reputat a l’alba del sègle XVI. Rafèl poguèt recebre, pel primièr còp, l'influéncia de Melozzo da Forlì, que se pòt véser dins sas òbras.
Dins la vida de Rafèl se pòt destriar tres periòdes.
Jovença e formacion[modificar | modificar la font]
Lo periòde que va de sa naissença a son despart per Florença en 1504, es lo periòde de formacion, a Urbin ont nasquèt en 1483, puèi a Perosa ont trabalhèt dins lo talhièr del pintre pus celèbre de l'epòca, Pietro Vannucci, mai conegut coma Perugino.
- Son paire, Giovanni Santi, pintre amb una consideracion a la cort del duc d’Urbin, Frederic III de Montefeltro, foguèt son primièr mèstre, mas defuntèt en 1494, tres ans aprèp la seuna femna. Rafèl, qu'aviá solament onze ans, venguèt orfanèl. Aprèp l'ensenhament de mai d'un pintre, daissèt sa vila e foguèt estudiar a Perosa en Ómbria amb lo Perugino. Aquel venguèron a s'imitar l'un a l'autre. Los dos s'endevenguèron fòrça plan e Lo Perugino demorèt un grand amic de Rafèl.
- Dès 1500, a detz-e-sèt ans, comencèt de s’afirmar coma magister. Èra pas mai disciple d’un autre mèstre, mas mèstre el meteis. Aquò li donèt drech d'aver un talhièr, d'assistents e de disciples. Pintèt lo retaule « lo coronament del benuròs Nicolau de Tolentino » per la glèisa de Sant'Agostino de Città di Castello, un quadre qu'executèt amb l'ajuda d'Evangelista da Pian di Meleto, ancian assistent de son paire.
- Son primièr cap d'òbra pòt èsser datat de l'an 1504 — La Nòça de la Verge — un quadre que faguèt abans de daissar Perosa, quand èra pas encara dins lo talhièr del Perugino, en pintant lo meteis subjècte que son mèstre, per que se comparèsson sos meritis.
A Florença[modificar | modificar la font]
Annadit de vint-e-un ans, quitèt Perosa per Florença. Es la segonda part de sa vida, lo periòde florentin.
- Lo 1èr d'octobre de 1504, Giovanna Felicita Feltria della Rovere, femna del duc d'Urbin, mandèt a Pier Soderini, gonfalonièr de la Republica de Florença, una carta de recomandacion per que Rafèl recebèsse à Florença las comandas que son engenh meritava.
- La Republica Florentina rampelèt Miquèl Àngel (1475-1564) e Leonardo da Vinci (1452-1519). Rafèl gausiguèt de l’influéncia d'aqueles dos grands mèstres, qu'acabèron sa formacion. Leonardo da Vinci lo recebèt dins son talhièr. Descobriguèt los caps d'òbra de la Renaissença florentina. Faguèt una tièra de Verges e de Madònas : la Verge dins la prada (1506), la Verge del cardinat (1507), la Bèla Jardinièra (1507) e tanben La Dama de l'Unicòrn.
- Lo periòde florentin de Rafèl, que durèt quatre ans, es lo segond de sa vida. Atal coma pintre independent, contunhèt d’estudiar los metòdes d’autres grands mèstres, coma Leonardo da Vinci, Miquèl Àngel o Fra Bartolomeo.
- Quitèt Florença en 1508 per Roma jos l'apèl de Papa Juli II. Atal començèt la tresena partida de sa vida, lo periòde roman.
A Roma[modificar | modificar la font]
A Vatican, foguèt encargat de la decoracion de las salas del palais de Juli II.
- I encontrèt l'amor de sa vida, La Fornarina, escaissada atal perque èra la filha d’un fornièr; demorèron amants durant tota sas vidas. Femna fòrça bèla, foguèt fòrça cortejada, çò qu'inquietèt Rafèl, perque gelós, interrompèt mai d'un còp son trabalh per la retrobar.
- En 1513 defuntèt lo papa. Jos son successor Leon X — un Medici — Rafèl vegèt aumentar sas responsabilitats e son influéncia. En 1514, lo papa li confisèt lo talhièr de construccion de la basilica de Sant Pèire aprèp la mòrt de Bramante e los escavaments dels antics a Roma. Aquel darrièr periòde de sa vida se caracterizèt per una activitat intensa, qu'amb la malària e mai d'una crisi de fèbre, aguèt rason de sa santat ja fragila. Aital es que se defuntèt a Roma en 1520 a l'atge de trenta sèt ans solament, après aver acabar son cap d'òbra absolut, La Transfiguracion (1517-1520), resumit de tota son òbra.
- En son onor, s'organizèt de funeralhas fastuosas. Rafèl jai al Panteon de Roma.
Succès[modificar | modificar la font]
Rafèl, longtemps considerat coma lo pus grand pintre que jamai existiguèt, es uèi encara considerat coma l'artista per lo qual la pintura trobèt una expression acabada. Aquel mite de Rafèl nasquèt de son vivent, e sa mòrt aboriva, ponch final d'una activitat caracterizada per la precocitat, li balhèt una amplor singulara.
En 1550, dins Le Vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori, Giorgio Vasari, trenta ans aprèp la mòrt de Rafèl, dins sa biografia atribuiguèt a la volontat divina la naissença de l'artista:
« Se vegèt clarament dins la persona, tan excellenta coma graciosa, de Rafèl a tal ponch que lo Cèl qualques còps se pòt mostrar generós e benvolent, en metent – o per dire melhor– en depausant e amontairant en un sol individú las riquesas infinidas o los tresaurs de sas gràcias innombrablas, que son de dons rars qu'el distribuís ça que la qualques còps, e pasmens a de personas diferentas. »
Son art fach de mesura, de gràcia e d'armonia influencièt prigondament la pintura occidentala fins al sègle XIX.
Casanova diguèt que « pas cap de pintre superèt Rafèl dins la belesa de las caras. » Delacroix afirmèt que lo simple nom de Rafèl « remembra a l'esperit tot çò qu'i a de pus naut dins la pintura ». Atal coma Ingres que vodèt un culte vertadièr per Rafèl, tan dins son estil dominat par un grafisme prèp del mèstre de la Renaissença coma d'omenatges recurrents dins son òbra.
Aprèp tres sègles, la glòria de Rafèl s'estompèt amb la dintrada en scèna de tendéncias criticas e artisticas novèlas, representadas en particular per los impressionistas e los fauves.
Tecnica[modificar | modificar la font]
Son originalitat[modificar | modificar la font]
L'estil de Rafèl se caracteriza per una utilizacion pro egala del dessenh e de la color, car contràriament a fòrça pintres, daissèt pas un dominar l'autre: foguèt tan precís dins lo trach coma dins la reparticion de las tintas. Aquò es lo resultat de son biais de trabalhar: imitar los artistas de son epòca e de sos davancièrs en causissent çò que li poiriá èsser util.
Sas influéncias[modificar | modificar la font]
Tornèt prendre atal la doçor dels modèls de son mèstre lo Perugino e innovèt en i apondent un modelat dels còrs pus prèp d'aquel de Miquèl Àngel. Rafèl utilizèt de vegadas l'esfumat, inventat per Leonardo da Vinci (tecnica qu'estompa los contorns) e gaireben exclusivament dins las telas de son periòde florentin (entre 1504 e 1508).
- Influéncia del Perugino
-
Lo Perugino - Remesa de las claus a Sant Pèire (1481)
Fresca, 335 x 550 cm, Capèla Sixtina, Roma
-
Lo Perugino - La Nòça de la Verge (entre 1500 e 1504)
Musèu de las Bèlas Arts de Can
-
Rafèl – La Nòça de la Verge (1504)
Òli sus panèl 170 × 118 cm
Pinacotèca de Brera, Milan
- Influéncia de Leonardo da Vinci
-
Leonardo da Vinci – Verge amb l’enfant, 1478
Alte Pinakothek, Munic
-
Leonardo da Vinci - Verge amb l’enfant, 1490-1491
Ermitatge, Sant Petersborg
-
Rafèl - Madòna dels ulhets, 1506-1507
National Gallery, Londres
-
-
Leonardo da Vinci – Madòna Benois, c.1478
Òli sus fusta transpausada sus tela, 49,5 × 31,8 cm
Ermitatge, Sant Petersborg
-
Rafèl - Madòna del Grand Duc, 1504-1505
Òli sus fusta, 84 x 55 cm
Palais Pitti, Florença
- Influéncia de Miquèl Àngel
-
Miquèl Àngel - Madòna de Brujas, 1504
Escultura
Glèisa de Nòstra Dama - Brujas
-
Rafèl - Verge del cardinat, 1505-1506
Tempera sus fusta, 107 x 77 cm
Galariá dels Oficis, Florença
-
Principalas òbras de Rafèl[modificar | modificar la font]
- Sant Jiròni castigant las Sabinas erètjas (1503), 25,7 x 41,9 cm, North Carolina Museum of Art, Raleigh.
- La Nòça de la Verge (1504), 174 x 121 cm, Pinacoteca di Brera, Milan.
- Verge amb l'Enfant coronada pels sants (vers 1504), 172,4 x 172,4 cm, Metropolitan Museum of Art, Nòva York.
- Las Tres Gràcias (1504-1505), 17 x 17 cm, Musèu Condé, Chantilly
- Sant Jòrdi combatent lo Dragon (1504-1505), 28,5 x 21,5 cm, National Gallery of Art, Washington D.C.
- La Madòna dicha de l'Ostal d'Orleans (1506), 29 x 21 cm, Musèu Condé, Chantilly.
- La Santa Familha (1505-1506), Musèu de l'Ermitatge, Sant Petersborg.
- La Dama de l'Unicòrn (vèrs 1506-1506), 65 x 51 cm, Galleria Borghese, Roma.
- La Madòna del bèlvéser (o Verge de la pradal, Madonna del prato en italian) (1506), òli sus tela de 113 cm x 88 cm, Kunsthistorisches Museum, Viena
- Madòna dels ulhets (v. 1506-1507), 29 x 23 cm, National Gallery de Londres[2].
- Santa Catarina d'Alexàndria (vèrs 1507-1508), 71 x 56 cm, National Gallery, Londres.
- La Verge, lo Crist e Sant Joan Baptista, dich la Bèla Jardinièra (1507-1508), 122 x 80 cm, Musèu del Lovre, París.
- La Madòna de Loreto (vèrs 1509), 120 x 90 cm, Musée Condé, Chantilly.
- Alba Madonna (vèrs 1510), diamètre : 94,5 cm, National Gallery of Art, Washington D.C.
- L'Escòla d'Atenas (1510-1511), fresca d'environ 10,55 m de largor, Palazzo Vaticano, Roma.
- La Madòna de Sant Sixt (vèrs 1513), 265 x 196 cm, Staatliche Museen, Drèsda. Dins la partida inferiora d'aquel retaule, son los celèbres angelòts somiaires (putti).
- La Verge de la cadièra (Madonna della seggiola) (1513-1516), tondo de 71 cm, Galeria Palatina, Palazzo Pitti, Florença
- L'Encendi del Borg (1514), fresca d'environ 10,60 m de largor, Musèus del Vatican, Roma.
- Retrait de Baldassare Castiglione (vèrs 1514-1515), musèu del Lovre, París.
- Cartons de las tapissariás de la Capèla Sixtina, comanda de Leon X (1515), Victoria and Albert Museum, Londres.
- La Madòna del Grand Duc (vèrs 1505), Galleria Palatina, Palazzo Pitti, Florença
- Lo Jutjament de Paris, gravat per Marcantonio Raimondi.
- Bindo Altoviti (vèrs 1515), 60 x 44 cm, National Gallery of Art, Washington D.C.
- Donna Velata (vèrs 1514-1515), 85 x 64 cm, Galleria Palatina, Florença. Retrait d'una femna velada que son agach e son actitud retipan a La Gioconda[3].
- La Transfiguracion (1518-1520), 405 x 278 cm, Musèus del Vatican, Roma. Darrièra òbra de Rafèl, foguèt acabada qualques jorns abans sa mòrt.
- Retrait de Laurenç de Medici, duc d'Urbin de tres quarts en pè, tenent una boita d'aur, (1492-1519), òli sus tela, 97 x 79 cm. Apartenguèt a la colleccion del segond Lord Northwick (1770-1859) e expausada a Thirlestaine House a Cheltenham. Es un dels cinc retraits sus tela, de preferéncia a los sus panèls, pintats per Rafèl. De 1908 a 1971, aquel quadre foguèt atribuit a Sebastiano del Piombo (Venècia 1485 - Roma 1547).
Exposicions[modificar | modificar la font]
- Una centena d'òbras expausadas a la National Gallery de Londres, (2004).
- « Raphaël et son temps » Lilla (estiu de 2003)
- « Raphaël, grâce et beauté », Palais du Luxembourg, París, (2002).
- « Raphaël » J. Paul Getty Museum, Los Angeles (d'octobre de 2000 a genièr de 2001).
- « Raphaël et son cercle », al Musée Condé, Chantilly, (1997).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Helene Bouquet, Raphaël, l'homme de génie, Edition Benevent, 2008.
- Raphaël et Baldassare Castiglione, La Lettre à Léon X, édition établie par F.P. Di Teodoro, avant-propos de F. Choay, traduit de l’italien par Françoise Choay et Michel Paoli, Paris et Besançon, Les Éditions de l’Imprimeur, 2005.
- Daniel Arasse, Christophe Castandet et Stéphane Guégan, Les Visions de Raphaël, Éditions Liana Levi, Paris, 2004.
- Dominique Cordelier et Bernadette Py, Raphaël, son atelier, ses copistes, en collaboration avec le Musée du Louvre et le département des arts graphiques du Musée d'Orsay, Éditions Réunion des musées nationaux, Paris, 1992.
- Henri Focillon, Raphaël, Éditions Presses Pocket, préface de Pierre Rosenberg, Paris, 1990.
- Paul Joannides, Raphaël et son temps, aux Éditions Réunion des musées nationaux, 2002.
- Konrad Oberhubuer, Raphaël, Éditions du Regard, Paris, 1999.
- Nello Ponente, Raphaël, Flammarion, Paris, 1990.
- Christof Thoenes, Raphaël, Édition Taschen, Paris, 2005.
- Giorgio Vasari, Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes, volume 5, Raphaël, Léonard et Giorgione, Édition Berger-Levrault, Paris, 1983.
- Johann David Passavant, Raphaël d'Urbin et son père Giovanni Santi (1839)
Qualques autras òbras de Rafèl[modificar | modificar la font]
-
-
Jovent amb la poma, (1505)
-
-
Cardenal Tommaso Inghirami (1515-1516)
-
-
-
Verge amb l'Enfant (v. 1507)
-
Lo Crist (1507
-
Retrait d'Agnolo Doni, (1506), Galerie Palatine (Palais Pitti), Florença
-
Retrait de Maddalena Doni, (1506), (Palais Pitti), Florença
-
Retrait d'una dama (1507)
-
-
La Deposicion de la crotz (1507)
-
-
Sant Jòrdi combatent lo dragon (1505)
-
-
Trionf de Galatèa
Fresca de la Villà Farnese (1511)
-
Trionf de Galatèa (detalh)
Fresca de la Villà Farnese (1511)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Las datas de naissença e de mòrt de Rafèl son indicadas dins lo calendièr gregorian. Equivaléncia de las datas dins lo calendièr julian, en usatge fins a 1582 en Itàlia: lo 28 de març de 1483 e lo 27 de març de 1520.
- ↑ La Madòna dels ulhets foguèt venduda en 2004 a la National Gallery pel duc de Northumberland per 22 milions de liuras esterlinas.
- ↑ Segon Vasari, lo modèl seriá la femna que Rafèl aimèt fins a sa mòrt.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Raphaël ou la quête de la grâce per Lorenzo Pericolo, Mèstre de conferéncia a l'Universitat de Rennes II-Nauta Bretanha.
- (en) Raphaël dins Artcyclopedia


text:
Léning
Léning es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Léning a situat sul marge drech del Albe près de la rota de Dieuze a Sant-Avold, a 5 km a la N. O. De Albestroff e a 37 km a la N. E. De Castell-Salins.
Le village de Léning est situé sur la rive droite de l'Albe près de la route de Dieuze à Saint-Avold, à 5 km au N. O. d'Albestroff et à 37 km au N. E. de Château-Salins.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Léning a situat en Lorraine alemanda pas luènh de la frontièra linguistique mosellane.
Le village de Léning est situé en Lorraine allemande non loin de la frontière linguistique mosellane.


text:
Méharicourt
Maricourt (Canton d'Rousière) en picard ( Méharicourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Méharicourt A situat en una de las parts los mens accidentadas del Santerre. Lo sieu territòri a situat sus un scenari #que lo ponch en culminant n'es a 87m. Al centre se tròba una leugièra depression ocupada en partida pel vilatge e #que contunha cap a l'Oèst per un vallon gaireben totjorn a shut, #qu'es la continuation de la vallée superiora de la Luce. Lo ponch çò de mès de bas d'aquel vallon es a 78 m d'altitud. Superficie : 701 a
Méharicourt est situé dans une des parties les moins accidentées du Santerre. Son territoire est situé sur un plateau dont le point culminant est à 87m. Au centre se trouve une légère dépression occupée en partie par le village et qui continue vers l'Ouest par un vallon presque toujours à sec, qui est la continuation de la vallée supérieure de la Luce. Le point le plus bas de ce vallon est à 78 m d'altitude. Superficie : 701 ha
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Méharicourt remonta a temps fòrça ancians perque s'es trobat entre lo vilatge e Lithons dels cercueils romains. Li caliá i aver probablament un camp romain sul scenari nòrd-es de la comuna. En los tempses un pauc mens aluenhats, la legenda ditz que las Huns son venguts jusuqe Méharicourt mas, de #encobrir, demòra pas cap de traça. Lo pòble a segurament sofèrt de la guèrra de 100 ans, #qu'a patit los estralls dels Angleses e dels Bourguignons, sustot a Modèl:La s-. A Modèl:La s2-, es la guèrra de la Liga e las invasions espanhòlas #que tòcan Méharicourt. Méharicourt Es un ancian luòc de pelegrinatge de Sant Candide e Sant Flamidien, martirs de la légion Thébaine. Los sieus reliques aguèron informat de Roma pel comte de Marcellus en 1688 #que los #donar al Sr. De Blicourt, comte de Tincourt #que lududes-quitament en #far presenta a la glèisa Sant Martin de Méharicourt. Aqueles reliques aguèron amagat pendent la revolucion. La Modèl:S- es una epòca de prospérité e dempuèi 1719, los abitants an autorizat a trabalhar la lana. En 1790, Méharicourt #èsser cap de-luòc de la region mas #pèrdre aquel títol en benefici de Rosières. La Modèl:S- debuta per l'invasion de las cosaques l'an 1814-1815. 1840 es un an de grand disette mas es a aquela data #qu'aguèron elaborat las carrièras del pòble al mejan d'una souscription de 3000 F en favor dels obrièrs sens trabalh. A aquela meteissa epòca, la Eglise a restaurat, èra fins alavetz compausada de desparièrs bastiments anautitas successivament e sens armonia, segon lo besonh progressiu de la populacion. En 1842, lo campanal, #que i aviá #èsser bastit l'an 1607, es reconstruit. En 1863, una escòla de filhas e una sala de asile an establit de manièra definitiva a Méharicourt.
A la fin de la Modèl:S mini-, i i aviá de pas bòsc ni de friche perque cada pichon extrèm de tèrra i aviá conreat. Lo gibier èra pauc abondiu. Lo pòble èra sustot industrial e aviá l'aspècte d'un pichon bourg. I i aviá de pas cors d'aiga, se comptava tot al mai qualques maires #qu'èran plan sovent a shut del temps que las aigas sauvatjas (pluèja, nèu) se fluïen cap a Vrely per un pichon ravin, parlador sustot una inondacion l'an 1856.
En 1899, Méharicourt comptava 3 fabricas a vapor per confeccionar lo tissage de la lana. Ocupavan 500 obrièrs e produsissián basses, dels michons e dels justets de caça.
Méharicourt I aurà tocat per la Primièra Guèrra mondiala e la siá glèisa i aurà restaurat a nòu.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, Méharicourt aurà sus lo sieu territòri un terren de aviation militar alemand #que las fondacions n'an #èsser fachas amb las briques e las pèiras de l'otèl de vila de Rosières, desmontat pels alemands.
L'histoire de Méharicourt remonte à des temps très anciens car on a trouvé entre le village et Lithons des cercueils romains. Il devait probablement y avoir un camp romain sur le plateau nord-est de la commune. Dans les temps un peu moins éloignés, la légende dit que les Huns sont venus jusuqe Méharicourt mais, de cela, il ne reste aucune trace. Le village a sûrement souffert de la guerre de 100 ans, qui a subi les ravages des Anglais et des Bourguignons, surtout au Modèl:S-. Aux Modèl:S2-, c'est la guerre de la Ligue et les invasions espagnoles qui touchent Méharicourt. Méharicourt est un ancien lieu de pèlerinage de Saint Candide et Saint Flamidien, martyrs de la légion Thébaine. Leurs reliques furent rapportées de Rome par le comte de Marcellus en 1688 qui les donna à M. de Blicourt, comte de Tincourt qui lui-même en fit présent à l'église Saint Martin de Méharicourt. Ces reliques furent cachées pendant la révolution. Le Modèl:S- est une époque de prospérité et dès 1719, les habitants sont autorisés à travailler la laine. En 1790, Méharicourt fut chef-lieu de la région mais il perdit ce titre au profit de Rosières. Le Modèl:S- débute par l'invasion des cosaques en 1814-1815. 1840 est une année de grande disette mais c'est à cette date que furent élaborées les rues du village au moyen d'une souscription de 3000 F en faveur des ouvriers sans travail. A cette même époque, l'Eglise est restaurée, elle était jusqu'alors composée de différentes constructions élevées successivement et sans harmonie, selon le besoin progressif de la population. En 1842, le clocher, qui avait été bâti en 1607, est reconstruit. En 1863, une école de filles et une salle d'asile sont établies de façon définitive à Méharicourt.
À la fin du Modèl:S mini-, il n'y avait pas de bois ni de friche car chaque petit bout de terre était cultivé. Le gibier était peu abondant. Le village était surtout industriel et avait l'aspect d'un petit bourg. Il n'y avait pas de cours d'eau, on comptait tout au plus quelques mares qui étaient bien souvent à sec tandis que les eaux sauvages (pluie, neige) s'écoulaient vers Vrely par un petit ravin, causant notamment une inondation en 1856.
En 1899, Méharicourt comptait 3 usines à vapeur pour confectionner le tissage de la laine. Elles occupaient 500 ouvriers et produisaient des bas, des chaussettes et des gilets de chasse.
Méharicourt sera touché par la Première Guerre mondiale et son église sera restaurée à nouveau.
Lors de la Seconde Guerre mondiale, Méharicourt aura sur son territoire un terrain d'aviation militaire allemand dont les fondations ont été faites avec les briques et les pierres de l'hôtel de ville de Rosières, démonté par les allemands.


text:
1056
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1056 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Fin probablament negociada de la guèrra entre Jaufre Ièr de Provença e Gui de Fòs. Lei senhors de Fòs gardèron sei possessions mai acceptèron la senhoriá dau còmte de Provença.


text:
L’Almanach des Provençaux
Etudes Comtadines.
Azalaïs
Cansounié prouvençau
L’Almanach dauphinois pèr 2009
Femna mon amor de Sèrgi Bec.
Diciounàri de l’Ariege
Lou Diciounàri de l'Ariege
Vaqui un bèu presènt pèr Nouvè d’óufri à-n-aquéli qu’amon li Pirenèu. Es lou Dictionnaire de l’Ariège, aquesto terro duro mounte l’istòri a leissa si marco. A pèr autour Óulivé de Marliave, un journalisto em’ escrivan qu’a counsacra de noumbrous libre i Pirenèu. Soun diciounàri es quaucarèn de plasènt, bèn presenta, em’ un fube d’ilustracioun, de retra de persounage ariegés, de foutò, noutamen tóuti aquéli mounte lis ourse soun presènt, tant li bèsti vivènto que dansavon emé si moustraire, que li bèsti morto que si cadabre èron espausa coume de troufèu. Au fiéu di pajo, retrouvan de noum bèn couneigu : Emilo Bernadac, Enri Begouën, Marcèu Bigeard (participè à la liberacioun dóu païs), Maurise Magre, li Rougié, comte de Fouis, Napouleoun Peyrat, l’aujòu. E pièi, Mount-Segur e la legèndo de soun tresor, li Catare celèbre : Pèire e Guihèn Authié. Uno foutò es esmouvènto, aquelo d’Eisabèu Sandy, femo de letro ariegeso, dins uno carriero de Pàmio. La preïstori i’es segur presènto, tant fuguèron facho de descuberto ufanouso dins li baumo d’Ariege. Pièi, se i’atrovon encaro de persounage fantasti pèr faire pòu i pichot, coume la Babau e la Trimarda. Sènso óublida li chivau negre de Merens.
1117712


text:
Guèrra de Biafra
La Guèrra de Biafra foguèt un conflicte african major que se debanèt de 1967 a 1970. Opausèt Nigèria a la region secessionista de Biafra. S'acabèt per la desfacha de Biafra e de pèrdas umanas fòrça importantas en causa d'una tièra de faminas dins lo corrent de la guèrra.
Lo conflicte comencèt en 1967 après lo refús de la region de Biafra de reconóisser lo còp d'estat menat per Yakubu Gowon en julhet de 1966. Divèrsei temptativas de mediacion mau capitèron, en particular en causa de la question dau partiment dei jaciments de petròli dau sud-èst de Nigèria situats dins la region de Biafra. En 1967, Biafra se proclamèt independent, formèt la Republica de Biafra e organizèt una armada de 100 000 òmes. Aguèt lo sostèn de França e de seis aliats africans durant la guèrra. De son caire, Nigèria foguèt sostengut per lo Reiaume Unit e per l'Union Sovietica.
De'n premier, Biafra capitèt d'ocupar lei jaciments de petròli en fòra de Biafra e d'organizar d'incursions fins au relarg de la capitala Lagos. Pasmens, a partir de mai de 1967, lei tropas nigerianas avancèron lòng de la costat. Lo 24 de mai de 1968, la presa de Port Harcourt entraïnèt la pèrda de l'accès de Biafra a l'Ocean Atlantic e l'isolament de la region secessionista. Aquò causèt de dificultats d'avitalhament per son armada e subretot de faminas grèvas au sen de la populacion que causèron de milions de mòrts. Ansin, de 1968 a 1970, l'armada nigeriana s'ocupèt de redurre lei zònas de resisténcia interioras de Biafra que deguèt finalament capitular en genier de 1970.


text:
Timpan (arquitectura)
En arquitectura, un timpan es la superfícia remplissent l'espaci triangular o gable entre un lindal e las arquivòutas. Abitualament correspond a la partida nauta d'un portal.
Etimologicament, lo tèrme (latin tympanum, grèc tumpanum) designa un tambor, una membrana tibat sus una dubertura, dins lo cas la membrana es de pèira, de veiral o de fusta, tibada en travèrs de l'arca.
En l'arquitectura classica e neoclassica, subretot los temples grècs coma lo Partenon de l'Acròpoli d'Atenas, es la zona decorada d'esculturas qu'es dins de lo fronton.
A l'Edat Mejana, ven un espaci mièg circular dins la partida superiora d'un portal romanic o gotica, e sosten la decoracion esculturala.
Pendent la Renaissença e lo Barròc la decoracion escutlturala desapareis.
Timpans de type classic[modificar | modificar la font]
-
-
Lo panteon de Roma amb un timpan simple
Timpans romanics[modificar | modificar la font]
-
Glèisa de Sant Restitut]] : portal a l'antica (Provença) - L'art romanic provençal empruntèt fòrça caracteristicas estilisticas a l'arquitectura de l'antiquitat grecoromana.
-
Lo Jutjament darrièt: arquivòuta e timpan del portal de la catedrala de Bamberg (Alemanha).
-
Abadiá de Santa Fe de Concas - Lo timpan romanic representant lo jutjament darrièr (vèrs 1050).
-
Lo Tetramòrf, segon l'Apocalipsi, simbòl dels quatre Evangelistas e de las quatre estapas de la vida de Jèsus: portal romanic de l'Anciana Catedrala de Sant Trefume d'Arle (Arle) representant los quatre evangistas (vèrs 1180).
Timpans de tipe arabi[modificar | modificar la font]
-
Timpan en arquitectura: partida superiora d'una pòrta ricament escultada de la Granda Mesquita de Kairuan (en Tunisia); lo timpan es escultat d'un vase estilizat qu'a partir d'el surgisson d'enlaçaments vegetals
Timpans gotics[modificar | modificar la font]
-
Timpan gotic, Nòtra Dama de París.
-
Timpan de veiral de la Catedrala de Toul (Lorena).


text:
Lo Sais
Lo Sais[1] (Le Saix en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A unitat|10|km {{}} de Veynes (cap de-luòc de costat), al pè del lac de Peyssier, dins una zòna arboricole als atractius multiplas e variats, lo Saix, vilatge de caractèr prevalgut en lo moment dels concorses pel fleurissement de la França, a visitat per los sieus ostals fleuries en pèiras, lo sieu marc de fons de vallée, e a conegut per lo sieu ambiance e las siás animacions. La municipalitat del Saix a inscrich en lo perimètre del parc regional dels Baronnies.
Comunas vesinas :
- Sant-Auban-de Oze 4 km
- Oze 4 km
- Chabestan 4 km
- Châteauneuf-de Oze 6 km
- Veynes 7 km
- Savournon 7 km
- La Bastida-Montsaléon 8 km
- Furmeyer 9 km
- Esparron 9 km
- Aspres-sus-Buëch 10 km
- Lo Bersac 11 km
- Aspremont 11 km
- Barcillonnette 11 km
- Montmaur 12 km
- Sant-Gènis 12 km
La municipalitat la mai aluenhada del Saix es Ouessant (944,2 km a panatòri d'ausèl).
La montanha de Aujour surplombe la municipalitat del Saix. Aquel massís en dominant la vallée de la Durance e la vallée del Buëch es al encreuament dels aisses Sisteron – Grenòble – Valéncia – Gap en lo sud del departament de las Anautitas-Alpes, en levant de païses del Buëch. La montanha de Aujour es la darrièra reünion plan individualitzat del Bochaine meridional : mai al sud la corniche tithonique forma pas mai gaire que dels crêts a pena indentés, sens ponch en culminant plan desligat. Las lòsas de tithonique plan visiblas dempuèi la vallée immergisson cap a la vallée de la Maraize, afluent del Buëch.
Lo vilatge del Saix Modèl:Promocional
Cocon douillet pel centenat d'abitants #que s'i protegisson, blotti al fons de l'anautita vallée de Maraize, lo Saix estrenha los sieus ostals de pèiras, bastidas entre la Modèl:S mini- e la Modèl:S-, a l'entorn de la siá vièlha citadelle. Titular de doas flors al concors nacional dels pòbles fleuris, en pretenent al títol d'un dels mai polits pòbles de França, lo Saix sedusís en efièch per la siá implantacion, lo sieu caractèr, lo sieu entorn grandiose. Mas es sustot conegut per lo sieu ambiance, la jòia de viure de los sieus abitants e lo accueil #que sabon reservar al visitant. "Lo Saix es pas pas un pòble, es una tribu", en essent-se en los environs. Lo pòble a sabut, per lo sieu ambiance extraordinari, animar festivités estivals excepcionales, #que lududes an donat una reputacion en tot lo departament. Los sieus espectacles pyro-mélodiques, totalament concebuts e realizats pels abitants, an atrach fins a 8000 personas en un deliri d'emocion. Dels chantiers de joves internacionales se desenrotllen cada an dins lo pòble, en avent lo sieu banc en la comuna. Un centre internacional (al Faï, a un quilomètre del pòble) acollidor aqueles chantiers, a creat de gigantescs enganas #que fan "cantar la montanha", e servisson de luòc musical experimental. Los vestigis del abbaye de Clausonne (Chalaisienne, Modèl:S-) atragan los enamorats de las vièlhas pèiras. Fin finala dels sentiers de randonnées cap a la cresta de la montanha de Aujour fan descobrir totas las Alpes e la Provence d'un sol còp de œel...
Totun mai enlà d'aquel entorn excepcional, e de las badinadas #que fusent de bon gra en lo cas del nom del pòble, #çò que caracteriza sens dobte çò de mès aquel canton de paradís a un nom : l'amistat...
À 10 km de Veynes (chef-lieu de canton), au pied du lac de Peyssier, dans une zone arboricole aux attraits multiples et variés, le Saix, village de caractère primé lors des concours pour le fleurissement de la France, est visité pour ses maisons fleuries en pierres, son cadre de fond de vallée, et est connu pour son ambiance et ses animations. La commune du Saix est inscrite dans le périmètre du parc régional des Baronnies.
Communes voisines :
- Saint-Auban-d'Oze ~ 4 km
- Oze ~ 4 km
- Chabestan ~ 4 km
- Châteauneuf-d'Oze ~ 6 km
- Veynes ~ 7 km
- Savournon ~ 7 km
- La Bâtie-Montsaléon ~ 8 km
- Furmeyer ~ 9 km
- Esparron ~ 9 km
- Aspres-sur-Buëch ~ 10 km
- Le Bersac ~ 11 km
- Aspremont ~ 11 km
- Barcillonnette ~ 11 km
- Montmaur ~ 12 km
- Saint-Genis ~ 12 km
La commune la plus éloignée du Saix est Ouessant (944,2 km à vol d'oiseau).
La montagne d’Aujour surplombe la commune du Saix. Ce massif dominant la vallée de la Durance et la vallée du Buëch est au carrefour des axes Sisteron – Grenoble – Valence – Gap dans le sud du département des Hautes-Alpes, relevant des pays du Buëch. La montagne d'Aujour est le dernier sommet bien individualisé du Bochaine méridional : plus au sud la corniche tithonique ne forme plus guère que des crêts tout juste indentés, sans point culminant bien détaché. Les dalles de tithonique bien visibles depuis la vallée plongent vers la vallée de la Maraize, affluent du Buëch.
Le village du Saix Modèl:Promotionnel
Cocon douillet pour la centaine d'habitants qui s'y abritent, blotti au fond de la haute vallée de Maraize, le Saix serre ses maisons de pierres, construites entre le Modèl:S mini- et le Modèl:S-, autour de sa vieille citadelle. Titulaire de deux fleurs au concours national des villages fleuris, prétendant au titre d'un des plus beaux villages de France, le Saix séduit certes par son implantation, son caractère, son environnement grandiose. Mais il est surtout connu pour son ambiance, la joie de vivre de ses habitants et l'accueil qu'ils savent réserver au visiteur. "Le Saix n'est pas un village, c'est une tribu", entend-on dans les environs. Le village a su, par son ambiance extraordinaire, animer des festivités estivales exceptionnelles, qui lui ont donné une réputation dans tout le département. Ses spectacles pyro-mélodiques, entièrement conçus et réalisés par les habitants, ont attiré jusqu'à 8000 personnes dans un délire d'émotion. Des chantiers de jeunes internationaux se déroulent chaque année dans le village, ayant leur siège dans la commune. Un centre international (au Faï, à un kilomètre du village) accueillant ces chantiers, a créé de gigantesques trompes qui font "chanter la montagne", et servent de lieu musical expérimental. Les vestiges de l'abbaye de Clausonne (Chalaisienne, Modèl:S-) attirent les amoureux des vieilles pierres. Enfin des sentiers de randonnées vers la cime de la montagne d'Aujour font découvrir toutes les Alpes et la Provence d'un seul coup d'œil...
Mais au-delà de cet environnement exceptionnel, et des plaisanteries qui fusent volontiers à propos du nom du village, ce qui caractérise sans doute le plus ce coin de paradis a un nom : l'amitié...
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
La legenda daurada
La Legenda daurada o Legenda aurea en latin es un obratge redigit en latin entre 1261 e 1266 per Jaume de Voragina, dominican e arquevesque de Gènoa, que fa l'agiogrfia de prèp 150 sants ou grops de sants, santas et martirs crestians, e qualques episòdis de l'annada liturgica celebran entre autre la vida Jèsus e de la Verge.
Somari
Fonts utilizadas[modificar | modificar la font]
Jaume de Voragina posèt dins totes los tèxtes classics de la literatura religiosa de l'Edat Mejana; las bibliografias occupa gaireben trente paginas de l'edition critica. Se pòt notar los evangilis apocrifs del Jaume, de Nicodèm, lo Speculum historiale de Vincent de Beauvais, las òbras dels Paires latins Gregòri de Tours, sant Augustin, sant Jeròni e las Vitae Patrum, Joan Cassian e de Paires grècs ja tradusits en latin coma sant Joan Crisostòm. S'esforcèt de pas escotar las legendas dels sants locals.
L'obratge[modificar | modificar la font]
D'en primièr intitulada Legenda sanctorum alias Lombardica hystoria, (çò que cal legir dels sants o istòria de Lombardia), aquela òbra foguèt lèu nomenada Legenda aurea perque lo seu contengut, d'una granda valor, es dich tan preciós que l'aur. En mai de las vidas dels sants 40 % de La Legenda daurada es consacrada a las explicacions de las fèstas religiosas principalas, al subjècte de la vida du Jèsus.
Lo libre es divisit en 5 partidas e 178 capítols, organisat a l'encòp segon l'òrdre del calendièr liturgic (de l'Avent a la fin de novembre) e dels edats de la gràcia o del salut: temps de la renovacion (5 capítols), lo temps de la reconciliacion e de la pelegrinacion (25 capítols), lo temps de la deviacion (21 capítols), lo temps de la reconciliacion (20 capítols), lo temps de la pelegrinavion (107 capítols).
L'abreujat d'istòria d'Euròpa que dona, començant al sègle VI amb l'aribada dels Lombards, li val tanben lo nom d'Historia lombardica[1] (Istòria lombarda). Aqueles recits vius avián per vocacion d'exaltar la fe. Lo vertadièr subjècte de la legenda daurada es lo combat contre los esperits de Mal, s'exprimissent entre autre dins lo corratge dels martirs que mòstra fin finala l'impoténcia dels persucutats. La legenda daurada es atal consebuda coma una aisina de trabalh destinada als predicaires, servissent a la preparacions dels presics.
Difusion[modificar | modificar la font]
Aquel obratge coneguèt tre sa cracion, vèrs 1261-1266, un succès considerable. Lo mai ancian manuscrit conservat, datant de 1282, se trapa ara a la Bayerische Staatsbibliothek de Munic[2]. Lèut, La Legeda daurada venguèt amb la Bíblia e lo psaltièr, una de las òbras mai legidas, mai copiadas e tanben mai aumentadas: als sègles XIV e XV, es pas rare de ne trapar de copiás contenent pas mes 400 istòrias. Existiriá mai 1 000 manuscrits, del mai simple a mai enluminat. L'arribada de l'estampariá aumentèt encara la difusion.
Influéncia dins los arts plastics[modificar | modificar la font]
La Legenda daurada influencièt tanben fòrça l'art dempuèi l'Edat Mejana. De pintres coma Giotto, Simone Martini, Jan Van Eyck, Fra Angelico, Masaccio, Piero della Francesca, Antonello de Messine, Andrea Mantegna, Hans Memling, Gerard David e mai posèron sovent dins aquela font
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Edicions imprimidas latinas[modificar | modificar la font]
- Iacopo da Varazze, Legenda aurea. Edicion critica (del tèxte latin) per Giovanni Paolo Maggioni, Firenze, Sismel - Ed. del Galluzzo, 1998
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (la)Extrachs del tèxte en latin
- (fr)Arlima - Archius de literatura de l'Edat Mejana
- (fr)Abbaye de St Benoît - traduccion francesa de J.-B. M. Roze
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) De la saintetat a l'agiografia: genèsi e usatge de la Legenda daurada Per Barbara Fleith, Franco Morenzoni, p. 75
- ↑ (fr) Iacopo da Varazze 1 042 manuscrits segon B. Fleith (1991, p. 55-331) : n°16


text:
Lo Borg Sant Dalmatz
Lo Borg Sant Dalmatz o pus correntament Lo Borg (Borgo San Dalmazzo en italian)[1] es una vila d'Occitània, dins las Valadas Occitanas (Alps) e pus precisament dins lo parçan de la Val d'Estura, al limit de la planura e de la montanha. Sa populacion es d'11 256 abitants. Es la vila pus granda de las Valadas Occitanas. Se tròba dins la província de Coni.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna fai part del la Comunautat Montanhòla de la Val d'Estura.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 6 d'aost dal 1162 moriguèc al Borg lo comte catalan Ramon Berenguièr IV que se deviá retrobar amb l'emperaire Frederic Barbarossa a Turin.
Lista delhs consols[modificar | modificar la font]
Font : Site de la comuna.
Luecs d'interès[modificar | modificar la font]
Glèisas[modificar | modificar la font]
- la glèisa parroquiala de Sant Dalmatz dal sègle XVIII
- la glèisa de la Confrairiá de Sant Joan Degolat
- la chapèla de Santa Anna o de Nòstra Dòna dal [Beale?]
- la chapèla de Sant Ròc
- la chapèla de Sant Magne
- lo santuari de la Dòna dal Mont Serrat
- la glèisa de la Dòna Bruna
Musèus[modificar | modificar la font]
- la cripta de l'abaia de Sant Dalmatz de Pedona
Cultura[modificar | modificar la font]
- la Fiera Freja de la Limaça lo 5 de decembre
Espòrt[modificar | modificar la font]
Lo Borg aubèrja lo Pedona Rugbi, un club de rugbi amator qu'a agut mai d'un succès dins los championats regionals.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Liams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficial de la comuna dal Borg Sant Dalmatz
- Sit d'informacions sus la comuna e sus la província de Coni
- Estatut de la comuna


text:
Pau Lafont
Pau Lafont (en francés: Paul Laffont; Lo Mas d'Asilh, 25 d'abril de 1885 - Rimont, 13 de julh de 1944) èra un politician occitan del país de Fois que foguèt deputat de 1914 a 1930 e puèi senador d'Arièja de 1930 a 1944.
Biografia[modificar | modificar la font]
Pau Lafont faguèt d'estudis de drech. Passèt lo doctorat e venguèt avocat al tribunal de Tolosa.
Venguèt membre del partit republican radical e se presentèt a las eleccions legislativas del 10 de mai de 1914. Foguèt elegit deputat de l'arrondiment de Sant Guironç per 8.644 vòtes sus 17.395 votaires, quand aviá pas que 29 ans.
Pau Lafont se prononcièt a favor de la delegacion de poders al marescal Pétain lo 10 de julh de 1940. Pasmens l'evolucion del Govèrn de Vichèi li agradèt pas ges e s'engatgèt dins la Resisténcia.
Moriguèt lo 13 de julh de 1944 a Rimont durant los combats que se faguèron per liberar lo país de Fois.


text:
Tarragona
Tarragona es lo capluòc de la comarca catalana de Tarragonés e de la província del meteis nom.
La ciutat foguèt tanben capitala de la província romana Tarraconensis (Tarragonesa), e es per aquesta rason que ten dins son patrimòni actual de vestigis arqueologics e monuments remarcables que datan d'aquela epòca (coma l'anfiteatre o sas muralhas. Teniá 155 563 abitants en 2009
e 675 000 abitants dins l'airal metropolitan.
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se situa sus la còsta de la mar Mediterranèa, en riba esquèrra de l'embocadura del flum Francolí.
Transports[modificar | modificar la font]
Lo pòrt de Tarragona es lo primièr pòrt de merças d'Espanha. L'Aeropòrt de Tarragona-Reus es situat à Reus e dispausa de vint e set linhas rzgularas internacionalas e nacionales, la vila dispausa d'une gara TGV (gara de Camp de Tarragona) e d'une gara centrala desservissent pels trens regionals e de grandas linhas.
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina web de la Comuna
- Informacion de la Generalitat de Catalonha
- Informacion de l'Institut d'Estadística de Catalunya
- Les nostres imatges de Tarragona, pagina amb d'imatges de Tarragona, las fèstas, etc.
- Tàrraco Wiki
- Notícies de la demarcació de Tarragona
- Agenda d'actes de la demarcació de Tarragona
- Web amb informació de la Tàrraco Imperial
- xagatarragona.cat informacion culturala e istorica de Tarragona


text:
Argelièrs (Aude)
Argelièrs (Argeliers en francés) es una comuna lengadociana de Menerbés (en Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Es lo vilatge situat dins Menerbés d'ont partiguèt la revòlta vinhairona de 1907 amb lo menaire Marcellin Albèrt natiu d'Argelièrs.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marcellin Albèrt (1851-1921) : personalitat nascut a Argelièrs.