text:
GENT COMA TU
Èm era gent comuna, que ven des movements sociaus, deth mon professionau, dera universitat, deth carrèr, que decidírem que volíem deishar d’èster simples espectadores. Decidiram hèr eth pas e implicar-mos entà cambiar es causes, entà méter era politica ath servici dera vida dera gent.
ATH SERVICI DERA GENT
Ua politica que rescate es persones, garantisque era igualtat e elimine era precarietat que mos an imposat en tot profitar era crisi. Ua politica ena quau era gent pogue decidir sus çò que li afècte, e a on eth dret a decidir e eth referendum siguen ua realitat. Ua naua manèra de hèr politica, mès dubèrta, sense espaci entara corrupcion e era precarietat: que torne a guardar peth ben comun.
GUANHEM ARA ABSTENCION
Sonque nosati podem guanhar ath PP. Açò solament serà possible se mos mobilizam e eth 26J vam toti tà votar. Eth 20D trinquèrem eth bipartidisme e ara auem a tocar eth cambia, entà començar ua naua epòca. Eri confien que era abstencion ac evite. Nosati èm convençudi qu’entre toti e totes, eth comun, se mos mobilizam, GUANHEM ETH CAMBI.


c: text/html

text:
1055
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1055 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la desfacha dau còmte d'Anjau Jaufré Martel a Ambrières, signatura d'una trèva entre França e Normandia.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
En Sahara, leis Almoravides contunièron seis operacions destinadas a prendre lo contraròtle dei rets comerciaus saharians e a instaurar una version pus rigorista de l'islam (→ 1053, 1054). Dins lo corrent de l'annada, arribèron dins la region de la vau de Nigèr e conquistèron Audaghost.
Asia[modificar | modificar la font]
Emirat Boida[modificar | modificar la font]
Disparicion de l'Emirat Boida après la conquista de Bagdad per lei Turcs Seldjokides.
Sultanat Seldjokide[modificar | modificar la font]
Formacion dau sultanat après la conquista de Bagdad e la destruccion de l'Emirat Boida. Lo califa abbassida demorèt dins Bagdad e lei Seldjokides assegurèron d'ara endavant oficialament sa proteccion.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gesnes
Gesnes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a adaigat pel ruisseau de la Jarriais, afluent de la Jouanne #que pren sus la municipalitat vesina de Montsûrs. Lo riu servís d'en un autre luòc de limit amb aquela municipalitat après lo confluisson, sus aperaquí 200 mètres.
Le village est arrosé par le ruisseau de la Jarriais, affluent de la Jouanne qu'il rejoint sur la commune voisine de Montsûrs. La rivière sert d'ailleurs de limite avec cette commune après le confluent, sur environ 200 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
l'an 1750, Gesnes s'escriviá Gefnne[ref. necessària].
En 1750, Gesnes s'écrivait Gefnne[ref. necessària].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Da fe publica.
Coordine era representacion e defensa dera Deputacion enes tribunaus.
Dirigís es servicis juridics.
Secretaria Generau des organs collegiats dera Deputacion.
Seccion de redaccion d’actes:
Redaccion des actes deth Plen e dera Junta de Govèrn.
Seccion de coordinacion e contarròtle
Amie es tramitacions de preparacion de convocatòries deth Plen e dera Junta de Govèrn.
Registre de decrets:
Arremasse era informacion entara memòria annau des activitats dera Corporacion.
Hè tramitacions de resolucion de decrèts.
Diligéncia des acòrds.
Arremasse es actes des comissions informatiues.
Registre Generau:
Registre es entrades e gessudes dera correspondéncia.
Registre es entrades d’anoncis entà èster publicats en BOP.
Secretari Generau
Sr. Ramon Bernaus i Abellana
Deputacion de Lhèida
C/ Carme, 26
25007 Lhèida
Telefon: 973 249200
Fax: 973 238 632
rbernaus@diputaciolleida.cat
© Diputació de Lleida - Avís legal - Accessibilitat - Contacte - Politica de cookies


text:
Miltiad (papa)
Miltiad (mòrt lo 10 de genier de 314) fuguèt lo 32en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 2 de julhet de 311 au 10 de genier de 314. Succediguèt a Eusèbi (309-310) e fuguèt remplaçat per Silvèstre Ièr (314-335).
Probablament d'origina berbèra, fuguèt elegit per remplaçar lo papa Eusèbi mòrt exilat en Sicília per l'emperaire Maxenç. Capitèt de melhorar lei relacions ambé l'autoritat imperiala car Maxenç acceptèt finalament d'autorizar son eleccion e de levar lei mesuras repressivas còntra lei crestians. Aqueu melhorament fuguèt per la seguida confirmat per l'adopcion de l'edicte de tolerància de Milan en 313 que marquèt la fin dei persecucions anticrestianas. Après l'eliminacion de Maxenç per Constantin, s'installèt dins lo palais de Latran donat per la maire de l'emperaire novèu. I organizèt en 313 un concili per s'ocupar deis afaires de l'evescat de Cartage e condamnar l'eretgia donatista.


text:
Caront (luna)
Caront es lo satellit pus important de Pluton. D'un diamètre de 1 214 km, es un objècte fòrça freg que sa superficia es cubèrta de glaç de metan e d'azòt. Son estructura intèrna es mau coneguda mai es probable un còrs diferenciat amb un nuclèu rocassós enviroutat per una mescla de glaç e de ròca. I existís benlèu una activitat criovolcanica car la superficia de Caront es recenta (mens de 30 000 ans).
Caront a una massa que representa 12% d'aquela de Pluton e lo centre de massa d'aqueu sistèma a la particularitat de se trobar en fòra de l'objècte principau[1]. En causa d'aquela proprietat, lo pareu Pluton-Caront es de còps dich « planeta dobla ». La distància mejana entre lei dos còrs es de 19 130 km e Caront a un periòde de revolucion de 6,387 jorns segon un orbita sincròne ambé Pluton.
La descubèrta de Caront foguèt l'òbra de l'astronòm estatsunidenc James Walter Christy e aguèt luòc lo 22 de junh de 1978. De mesuras realizadas entre 1985 e 1990 permetèron d'establir una partida de sei caracteristicas coma sa massa e sa talha. Pasmens, en causa de la distància, leis informacions sus lo satellit demorèron limitadas fins au passatge de la sonda New Horizons dins lo sistèma de Pluton en julhet de 2015. Aquò permetèt de fotografiar Caront e d'observar sa superficia.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquela particulara es pauc frequenta mai es pas rara. S'observa per mai d'un sistèma d'asteroïdes e mai per lo sistèma Soleu-Jupitèr.


text:
Dins lo sieu magazine del mes de genièr de 2017 la vila de Montpelhièr presenta La Panacèa.
La Panacèa, un espaci pluridisciplinari
Tre 2017, La Panacèa ven un espaci proteiforma que presenta mantunas mòstras simultanèas de las arts contemporanèas, e bota en avant a cada còp lo trabalh d’un vintenat d’artistas.
Lo portal Vida presentat per Occitanica s'enriquís de contunh.
En 2014 dins los resumits del congrès de l'AIEO, Yan Lespoux (Universitat de Montpelhièr 3), Philippe Martel (Universitat de Montpelhièr 3), Marie-Jeanne Verny (Universitat de Montpelhièr 3) e Benjamin Assié (CIRDOC, Besièrs) comunicavan sul projècte.
Lo companhiá de teatre La Rampa TIO presenta ongan (2017) un novèl espectacle : Vida Vidanta. Los tèxtes son de Joan Claudi Forêt.
L'ambicion del projècte es d'explorar « l’enòrma normalitat dels òmes e de las femnas que sèm », lo tot dins un encaminament teatral contemporanèu.
Dins lo jornal de la vila de La Seina (La Seyne-sur-Mer) del mes de junh de 2016, Michel Neumuller presentava lo jornal provençal Aquò d'aquí.
Del 9 al 15 de julhet de 2017 se debanarà a Albi lo XIIen congrès de l'AIEO (Associacion Internacionala d'Estudis Occitans) : Fidelitats e dissidéncias. Dins sa primièra circulara (03/04/2016) l'associacion balhava qualques informacions sus l'eveniment.
Un article de Patric Sauzet dins Lengas (21, 1987, 103-120).
L'autor aicí desvela qualques idèas benlèu pas pro consideradas pels analistas, cronicaires, sociològs... sus lo perqué de la marginalizacion de la lenga nòstra en França, al delà del modèl erosiu e del modèl conflictual.
Tornam publicar çai jos lo Tan m'abellis, tèxt de Dante Alighieri dins la Comedia Purgatòri, cant XXVI. Es Arnaut Daniel que declara (en occitan dins lo tèxt, grafia originala) :
Sul musèu Carnavalet un article de Gui Matieu dins la revista parisenca Lo vira solelh numèro 51, tardor de 2016.
Lo musèu Carnavalet
Lo musèu Carnavalet o l'istòria de París en eiretatge. Sos aquest nom un pauc enigmatic s'escond lo mai parisenc dei musèus de la capitala. Dogan dei musèus municipaus, Carnavalet a per vocacion de faire conéisser l'istòria de París, dempuèi leis originas lei mai luenchas (una piròga preïstorica data de 4600 avant J.C.) fins a l'ora d'ara e sos leis aspects lei mai variats.
Istoric per esséncia, Carnavalet es pasmens un musèu d'art que presenta mai que mai d'òbras originalas, fidèlas a l'engèni pròpri de París.
A l'iniciativa de País Nòstre se tendrà lo dimecres 22 de febrièr de 2017 a Narbona un acamp sus la viticultura.
Los caps mèstres del vinhal lengadocian e rossilhonés son convidats per analisar e elaborar una estrategia comuna per promòure lor vin.
Dins son magazine del mes d'octobre de 2016 la vila de Montpelhièr comunica sus la linha 4 del tramvai bilingüe francés/occitan.
A Montpelhièr, sus la linha 4, las anóncias de las estacions se fan en francés e en occitan.
Lo dissabte 25 de febrièr de 2017 a 14h30 se tendrà a Castras una conferéncia-diaporama sus las revòltas popularas que se produsiguèron en Occitània al cors dels darrièr sègles.
Se farà a l'ostal de las associacions sala Jeanne Cabrol. Serà animada per Raymond Ginouillac. Es organizada pel Centre Occitan del País Castrés.
Lo grop de premsa La Dépêche du Midi organiza sus l'annada 2017 Los Encontres d'Occitània (Les Rencontres d'Occitanie).
D'especialistas e actors de la region son convidats per escambiar e debatre sus de tematicas divèrsas : sciéncias, economia...
13/02/17 - L'associacion País Nòstre comunica :
1 - Lo burèu del movement País Nòstre ven de demandar (febrièr de 2017) un rescontre de trabalh a la presidenta de la Region Occitanie, Carole Delga.
L'escasença de faire lo punt sus de dorsièrs coma la politica economica e culturala de la region e lo projècte Produch en Occitània.
En collaboracion amb l'IEO, los archius de Carcassona organizan del 14 de febrièr de 2017 al 30 de junh la mòstra Occitan, Occitanie.
L'expausicon vos convida a descobrir la lenga, son istòria, los movements culturals ligats dempuèi de sègles a la lenga occitana.
Lo dissabte 4 e lo dimenge 5 de març de 2017, après lo succès de l'edicion de 2016, l'Ostau dau País Marselhés torna organizar un estagi immersiu d'occitan.
L'estagi es destinat a totes los que coneisson un bocin la lenga e que vòlon melhorar lor parlar.
La lenga occitana serà lenga de referéncia sus los dos jorns, lenga de comunicacion, amb per objectiu de crear un vertadièr banh lingüistic.
L’Ostal Sirventés de Carcassona aculhirà dimècres 8 de febrièr de 2017 la primièra assemblada dels legeires de Jornalet de l'annada, dins l’encastre de las Febrejadas.
Se tracta d’una reünion dobèrta ont lo capredactor d’aqueste jornal en linha explicarà son trabalh de cada jorn, lo foncionament del mèdia, e escotarà totas las opinions dels legeires que participaràn a l’assemblada.
Programa de la quinzenada organizada en Cabardés del 21 de febrièr de 2017 al 4 de març de 2017.
Per dançar, cantar, parlar, jogar, apréner, encontrar, manjar...
Dins son magazine del mes d'octobre e de novembre de 2016 la comuna de Tolosa presentava en occitan una entrevista Florence Salinié, fondator e cosinièr de La Topina, bar a tapàs associatiu, al còr de Tolosa ont se pòt manjar de productes locals e charrar un moment en occitan.
Dubriguèt lo 15 d’abril de 2016 a l’Ostal d’Occitània.
Lo Cocut es un còr occitan de cantaires. Nascut en 1992 a Clapièrs (Erau), organiza d'espectacles centrat sul cant.
L'objectiu dels membres fondators èra d'enriquir lo repertòri tradicional per dire d'animar melhor e en occitan las famosas fins de taulejada. Uèi organizan d'espectacles sus un repertòri fargat de « bric et de broc » amb las cançons que coneisson. N'an pel moment mai de dos cent.
Coma cada an l'IEO del Vilafrancat organiza ongan las setmanas occitanas. Del 11 al 26 de febrièr de 2017.
Lo 11 de febrièr, al cinèma Vox a 15h, projeccion del filme Dins la votz dels sègles de Marc Oriol amb Renat Jurié.
Page 7 of 22


text:
Dissabte, 10 de febrièr de 2018, 03h00 Internacional,Politica
Plusors ciutadans de la Republica Francesa an denonciat d’ingeréncias de la polícia espanhòla. Fa qualques jorns, France Bleu Roussillon raportava que d’agents de la Gàrdia Civila escorcolhavan de veituras a Prats de Molló, en Catalonha Nòrd. Aquel fach desvelhèt la colèra del cònsol màger, Claude Ferrer: “Se pòt pas acceptar que de ciutadans franceses sián escorcolhats per de policièrs espanhòls, e suspèctes d’amagar Carles Puigdemont dins lo còfre de lor veitura”, çò planhiá. De son costat, Philippe Moly ,un fisioterapèuta de la vila, planhiá qu’aquò èra “inausit”: “A 200 mètres de la frontièra vegèrem un veïcul de la Gàrdia Civila; los policièrs, armats, nos faguèron arrestar e escorcolhèron lo còfre”. En seguida, sa filha prenguèt una fòto amb son telefòn mobil.
La polícia espanhòla obliga de levar un pegasolet catalan
Mas l’indignacion màger arribèt quand, dins lo territòri de l’estat espanhòl, los policièrs faguèron retirar un pegasolet d’una veitura d’un ciutadan de Catalonha Nòrd. L’Indépendant publiquèt un article entitolat “Quand la polícia espanhòla fa retirar lo pegasolet catalan d’una placa d’immatriculacion francesa”.
La scèna se debanava al peatge de la Jonquera, lo primièr peatge del costat sud de la frontièra politica que travèrsa Catalonha. Aquí, una veitura de ciutadans de Catalonha Nòrd foguèt arrestada per la polícia espanhòla dicha nacionala e obliguèt de traire un pegasolet amb lo drapèl catalan.
“Es lo primièr còp que vesi aquò”, çò declara al jornal occitanocatalan un abitant de Perpinhan nomenat Philippe. “Just après lo peatge sus l’autoestrada, los policièrs me demandèron de m’arrestar per verificar los papièrs. Après aver fach lo torn del veïcul, exigiguèron que levèsse lo pegasolet catalan. Al començament, comprenguèri pas çò que volián realament. Mas fàcia a l’autoritat dels policièrs espanhòls, cerquèri pas de carpinadas e obtemperèri. Mas lor respondèri qu’aviái pas res sus ieu per retirar aquel pegasolet. Alavetz anèron cercar un petit cotèl e me demandèron de l'arrancar, es incresible”.
Aquò es lo pegasolet que las autoritats espanhòlas an fach retirar al peatge de la Jonquera. Fòto de Nicolas Parent.
Som massa rucs! Asses!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
E alora, se ieu vau en Catalonha, amé lo pega-solet que mon garatgista a pegat sus ma placa per faire sa publicitat, m'un drapeu sang e aur (de Provença, qu'es lo meme qu'aqueu de la fòto aquí sobre)?
Sensa parlar qu'ai oficialament lo meme drapeu sus la placa, vist qu'es dins leis armas de la Region!
Sens protèsta francesa! Avián la beneccion de Macron...
Cal ho portar tot a Brussel·las e denunciar o a l'UE.
Los Estats son lo mal absolut. Visca Euròpa, suprimem los Estats!
Esperem totjorn las protestas escalustradas dau nacionalista parisiano-jacobin Macron. A çò que vesem aquel president sembla mai prompte a far respièchar l'integritat de l'estat Francès quand a afar a de còrses que quand s'agis de la policia d'un estat estranger.
Goardya sivil, en territòri francés, rima amb procès. Paures policiers que van aver de problèmas, sabon segurament ni legir "France" en francés ni lo catalan.
Mas l’indignacion màger arribèt quand, dins lo territòri de l’estat espanhòl, los policièrs faguèron retirar un pegasolet d’una veitura d’un ciutadan de Catalonha Nòrd. L’Indépendant publiquèt un article entitolat “Quand la polícia espanhòla fa retirar lo pegasolet catalan d’una placa d’immatriculacion francesa”. Mas a ieu, aquò m'arribèt amb l'equivalent occitan, fa mai de uèit ans, a la tarmièra andorana, un jorn que montavi fotografiar glèisas romanicas… L... Legir mai


text:
Prepausi a la discussion aqueu tèxte que pareiguèt fai ara quauquei mes dins un volum d’omenatges au sociolingüista de Montpelhièr Henri Boyer (veire çai-sota per la referéncia). L’argument principau n’es que la sociolingüistica occitana, o dau domani occitan, pòt pus solament contunhar la sociolingüistica occitana deis annadas 70 e 80, que la situacion deis usatges, la distribucion dei populacions, e l’accès deis occitanofòns a l’espaci public a pus ren de veire amb aqueu de i a 40 ans. Se fau ieu quauquei prepausicions, siáu pasmens luenh d’èstre convençut que siegon lei bònas, e crèsi que tot es encara d’inventar, en s’inspirant de causas que se fan alhors benlèu, mai sensa oblidar de menar leis enquèstas de terrenh, mai que mai etnograficas puslèu que simplament declarativas, que nos mancan prefondament.
Jaume Còsta
Referéncia : Costa, James. 2016. “Seissanta Ans de Sociolingüistica Occitana a La Periferia: Quin Avenir per La Disciplina?” In Rencontres En Sciences Du Langage et de La Communication, editat per Carmen Alén Garabato, Ksenija Djordjevic Léonard, Patricia Gardies e Guy Lochard. Paris: L’Harmattan.
Seissanta ans de sociolingüistica occitana a la periferia: quin avenir per la disciplina?[1]
1 Introduction
Aquest article es fondat sus lo constat seguent : maugrat cinquanta annadas de recerca sociolingüistica engatjada sus la question lingüistica occitana e de contribucions a la disciplina d’un ponch de vista internacionau, la substitucion lingüistica vèrs lo francés a contunhat e serà benlèu lèu acabada amb la mòrt dei darriers locutors dichs naturaus. Autant grèu bensai, la sociolingüistica qu’a analizat aquela evolucion en Occitania sembla pas aver poscut, o sachut, organizar sa perennitat. Lo trabalh d’Henri Boyer, de Renat Merle o de Felip Martel, tanbèn a l’Universitat de Montpelhèr representan de fach lei darrierei grandei contribucions an aqueu paradigm.
La question que vòli pausar es doncas : coma podèm pensar, dins la continuitat d’aquela òbra, l’avenir d’una sociolingüistica occitana? Quin avenir per una recèrca que s’es engatjada dins un estudi dei condicions de recuperacion d’usatges lingüistics que son a desaparéisser cada jorn mai? La sociolingüistica occitana pòt subreviure a la desaparicion dei practicas eiretadas de la lenga que son estadas son objèct principau d’investigacion, sensa s’especializar unicament dins de recèrcas istoricas? Lo libre de Lafònt (1997), Quarante ans de sociolinguistique à la périphérie, constituís un testament o una aisina per pensar l’avenir? La question dau biais que podèm ara pensar lei questions lengatgieras, puslèu bensai que la lenga, dins la societat que disèm, o volèm, occitana es autant centrala que dins leis annadas 60 o 70. Mai estent lei cambiaments radicaus dei quarantei darriereis annadas, es necite de lei pausar autrament.
Dins aquest article, prepausi doncas premier de faire lo ponch sus lei fondamentaus de la sociolinguistica dicha occitana. L’analisi d’aqueu corrent de pensada me permetrà puei d’examinar la produccion actuala dins aqueu paradigme per pensar la transicion d’una sociolingüistica occitana a una sociolingüistica dau domeni occitan. Prepausarai puei quauquei dralhas de recerca per durbir lo talher d’una sociolungüistica renovelada en (o dau) domani occitan.
2 La sociolingüistica occitana, o periferica : sei contribucions teoricas màgers
Dins aquesta seccion, vòli ramentar lei principis màgers de la sociolingüistica occitana. Lafònt (1997: 30–31) indica que la sociolingüistica occitana auriá poscut náisser tre leis annadas 1950 — en meme temps que l’òbra fondatritz d’Einar Haugen e avans la conferéncia de UCLA de 1964 (Calvet, 1999). Que siegue o non lo cas, retenem que lo questionament a l’entorn d’un apròchi sociologic o sociolingüistic dei questions de lenga en Occitania es ara tras qu’ancian, centrat sus la problematica de l’occitan o sus aquela dau francitan o dau francés regionau.
Lei questions que pausava Lafònt tre 1952 venguèron coma lo resultat d’una crisi intellectuala :
Il m’était apparu clairement que les blocages pratiques dont nous souffrions […] avaient leur source dans une conception latente, non critiquée de l’occitanisme (entendons par là la saisie de notre fonction). Nous pensions la « question occitane », non comme un questionnement qui nous serait adressé, en même temps qu’à l’opinion publique et à ses cadres politiques, mais définitivement, suivant deux nationalismes qui s’étaient recouverts. (Lafònt, 1997: 30–31)
Tornarem sus l’idèa de la crisi intellectuala que ressòna fortament a l’ora d’uei. La tòca premiera de la sociolingüistica occitana naissenta, coma aquela que nos deurà ocupar dins leis annadas venentas, èra la definicion de nòvas questions d’investigacion. La respònsa de Lafònt s’organizèt alora a l’entorn de la prepausicion en 1952 d’un estudi sus lo comportament lingüistic deis Occitans (Lafònt, 1997: 11–17). Aquel estudi fuguèt jamai realizat, que l’Institut d’Estudis Occitans la refusèt. Lei rasons dau blocatge èran mai que mai ideologicas, sota la forma d’una paur dau reau, escriu Lafònt, bòrd que lei resultats serián estats gaire favorables a la causa occitana (Lafònt, 1997: 31). Autrament dich, çò que prepausava Lafònt a l’epòca èra una mena de prior ideological clarification (Fishman, 1991) per comprene çò que pensavan lo mond que la politica de recuperacion de l’occitan li èra adreiçada.
Emb’aquò, la sociolingüistica occitana tala coma fuguèt desvolopada dins leis annadas 70 e 80 a Montpelhièr se pòt pas comprene sensa referéncia a la sociolingüistica catalana (Boyer, 1990, p. 21). Aquela branca de la disciplina s’organizèt a partir de 1973 « com a fruit d’una voluntat de normalització de la llengua catalana i d’un interès pel desenvolupament de la Sociolingüística a la nostra àrea », escriu Vallverdú (2011:194) — citant lo preambul deis estatuts de 1981 dau Grup Català de Sociolingüística. La paraula normalització se dèu entendre coma
aquell procés a través del qual una llengua que ha patit un procés de minorització o que no ha desenvolupat totes les seues potencialitats recupera l’estatus perdut o construeix tots els elements necessaris per constituir un instrument de comunicació, de cultura i de construcció del món apte per a totes les necessitats modernes.[2]
La normalizacion lingüistica es, per la sociolingüistica occitana o catalana, a l’encòp un procès sociau e un procès lingüistic. Socialament aquò significa un procès ? d’autocentrament (Joan i Marí, 1993) que passa per la construccion d’institucions e d’infrastructuras pròprias a una comunautat lingüistica e la liberacion de fenomèns d’auto-òdi. Dau ponch de vista lingüistic, implica la creacion d’un estandard lingüistic (veire tanbèn Sumien, 2006). Es d’aquela sociolingüistica, centrada sus lei nocions d’engatjament e de conflict que se tracta dins lo demai d’aquest article.
2.1 Una sociolingüistica engatjada
La sociolinguistica occitana, la vouguèron sei conceptors una sociolingüistica engatjada. Lafònt (1984), Boyer (2012), Sauzet (2012) e mantuneis autrei faguèron la descripcion d’aquel engatjament. Per l’un coma per l’autre, dins una situacion de « contact » que pòt èstre que conflictuala, lo scientific pòt pas demorar neutre. Aquela neutralitat seriá ren qu’una illusion, au servici finalament dei dominants :
[l]e sociolinguiste occitan se trouve dans la nécessité, s’il ne veut pas adhérer plus ou moins implicitement au schéma d’évolution linguistique qu’il analyse, c’est-à-dire donner à la dominance et à l’intégration culturelle des armes et des moyens en renfort, d’affirmer son implication dénonciatrice dans le processus. […] Mais sa démarche demeure scientifique, c’est-à-dire objectivante doublement : elle construit et déconstruit l’objectivité de l’objet, elle objective en même temps le sociolinguiste comme tel. […] Il apparaît donc à la fois comme impliqué et désimpliqué : aux yeux de la dominance, comme un militant à ce titre suspecté, aux yeux de la militance comme un désengagé suspect ou de tiédeur ou de trahison. (Lafònt, 1997, pp. 94–95)
La posicion detalhada çai-sobre se pòt pasmens entendre que dins lo contèxt de la definicion dau trabalh en sciéncias socialas. Coma l’explica puei Lafònt, lo pretzfach màger dau sociolingüista dèu consistir en « analizant sempre lei representacions e leis ideologias », e tanben lei fantasmas — totei lei fantasmas : aquelei de destruccion de l’occitan, coma aquelei ligats a la conservacion d’aqueu meme occitan (ibid.). Aquela implicacion se tradutz per una sociolingüistica centrada sus lo conflict e lei rapòrts de poder.
2.2 Una sociolingüistica dau conflict e de la dominacion
L’engatjament dau/de la sociolingüista se dèu concebre dins un monde onte lei lengas son un terren qu’aquí subre se jòga un conflict societau entre dos grops. Se la sociolingüistica periferica utiliza la nocion de diglossia, la manlevant a Ferguson e Fishman, ne’n fan tanbèn quicòm mai : la diglossia es totjorn l’indici d’un conflict, es jamai un estat estable, totjorn lo resultat d’una competicion per la legitimitat de dire lo monde d’un biais o d’un autre. La sociolingüistica occitana se pòt doncas comprene coma una sociolingüistica de la dominacion, çò que demanda un estudi dei rapòrts de dominacion. Se dèu considerar la frasa seguenta de Lafònt, que nos pòt donar d’indicacions per quant au programa sociau que se donava per tòca aquela sociolingüistica :
On signalera, pour ce qu’elle peut apporter à une psychosociologie des contacts entre langues, la visée générale de cette reconquête : non pas tant reconquérir l’occitaophonie pour elle-même que libérer une parole condamnée socialement. Une affiche de 1968 souvent reproduite depuis lors, et mise en chason, disait simplement : Òme d’òc, as dreit a la paraula, parla. (Lafònt, 1971: 99)
Coma dins la sociologia de Bourdieu, s’agís per la sociolingüistica occitana de donar an un grop vist coma dominat lei armas intellectualas e ideologicas per se desliurar e comprene sa condicion.
La question actuala es ben evidentament aquela de la dominacion simbolica e materiala dei populacions occitanofònas, e es aquí que lei gats se penchinan : es que se pòt encara parlar d’exclusion sociala ligada a un usatge de la lenga occitana? Quau parla ara occitan, e quau demanda l’egalitat lingüistica? Que l’occitan, coma lenga, siegue subordenat au francés, ne’n podèm gaire dobtar. Emb’aquò, se seguissèm lo programa d’una sociolingüistica dei rapòrts de dominacion e dei conflicts, son pas lei questions de lengas per se que nos dèvon interessar, mai lei rapòrts sociaus e lei biais que s’exprimisson sus lo terren de la lenga. Valènt a dire que se devèm interessar a totei lei questions ideologicas tocant lo terren de la lenga, en s’interessant segur a l’occitan, a son usatge, ai discors que lo justifican o lo delegitimizan, mai tanbèn a la question de la paraula publica e de son accès, ai constrenchas que permeton l’existéncia o au contrari la limitacion d’un espaci public occitan, e an aquelei vòtz que, aièr coma encuei, demòran silenciosas — que s’exprimissèsson en occitan o pas.
Una granda part dei defensors de l’occitan, senon la majoritat, fan partida de çò que sobra de classas mejanas, fan pas partida d’aquela categoria de la populacion qu’a pas drech a l’expression publica — coma individús. Autrament dich, se pòt dificilament contunhar de dire, coma dins leis annadas 60 o 70, que « la populacion occitana es oprimida », sensa analizar quau parla e quau pòt pas parlar au còp dins lo moviment occitan e dins aquela societat occitana que volèm analizar. Aquò significa que se devèm tanbèn pausar la question de l’usatge public de l’occitan quora es utilizat, conscientament o non, coma mejan de ierarquizacion de la populacion, en particular per legitimar de distinccions entre populacions dichas d’origina e populacions novèlas.
La preoccupacion dei rapòrts sociaus, de la diglossia en Occitania, e de la paraula socialament condemnada nos dèu doncas logicament pausar la question dei practicas lengatgieras realas, en particular tot çò que s’atròba(va) recampat sota lo nom de ‘francitan’ (Boyer, 1988, 1990; Mazel, 1980).
3 Sociolingüistica d’ara en Occitania
La sociolingüistica occitana es ara reducha a una fraccion de çò qu’èra dins leis annadas 1970 e 1980. Ma tòca es pas d’analizar lo perqué d’aquela evolucion, que faudriá segurament explicar per un estudi de l’evolucion de la disciplina compressa coma un camp bourdieusian de relacions objectivas de poder entre individús (Bourdieu, 1984). S’agís puslèu aquí de faire lo ponch sus çò que se fai encara sota l’etiqueta « sociolingüistica occitana » en aqueste començament de sègle 21en, e per dire qué.
3.1 Estat dei luècs
Que se publica encara, a l’ora d’ara, en sociolingüistica periferica (o autra) sus la question occitana actuala? Pauc de causas fin finala, en comparason amb leis estats passats de la disciplina. Se consideram lei publicacions recentas, diguem despuei 2005, lo bilanç es pron lèu fach. La revista Lengas a servit de referéncia per lo desvolopament e la presentacion d’aquelei recèrcas, mai un agach rapide mòstra que la màger part dei publicacions tòcan lo relarg literari o istoric (o lei dos a la fes). S’agís naturalament pas de criticar aquelei publicacions, simplament d’assajar de comprene perqué la sociolingüistica occitana o periferica sembla de plus contribuir an aquelei debats.
Un numèro recent de Lengas sus la premsa, per exemple (75, 2014), presenta en mai d’una introduccion per Felip Martel quatre articles, e son totei d’estudis istorics. La question pausada en introduccion es, en brèu, quau fai qué, per dire qué, sota quntei condicions socialas, istoricas e eventualament ideologicas (Martel, 2014). Lo trabalh presentat, certas de qualitat, es pasmens pas un trabalh de sociolingüistas. S’inserís pas dins de debats actuaus dins la disciplina e cèrca pas de prepausar d’avançadas dins lo domeni, emai s’inspirèsse deis estudis de la sociolingüistica occitana sus lo conflict lingüistic. Se podriá dire la mema causa dau numèro 74 (2013) sus la cançon occitana. Lei contribucions an aqueu numèro son mai que mai centradas sus d’analisis istoricas o literaris. Contèn ges d’article que se podrián considerar coma sociolingüistics, au sens que participarián dins un debat dins la disciplina (en ressòn amb d’autrei revistas, d’autrei sociolingüistas, amb una amira e una ambicion per faire avançar una teoria sociala dau lengatge, en incluent de citacions en sociolingüistica etc.).
Dins leis autrei revistas francofònas de sociolingüistica, la situacion es gaire melhora. Langage et Société a publicat pauc de causas recentas sus la question occitana (Canut, 2000; Costa, 2013), e son pas escrichas despuei una persepectiva de sociolingüistica occitana. Sinhalem la contribucion de Christian Lagarde (2012) a un numèro recènt de Glottopol, que s’inscriu dins una perspectiva periferica clara. Dins lei revistas anglofònas enfin, lo constat es encara piéger : la revista Language Policy contèn ges d’estudi que tractan de la question occitana, de qunte ponch de vista que siegue, idem per lo Journal of Linguistic Anthropology o per Language in Society. Dins leis annadas 80, la sociolingüistica periferica s’exportava (per exemple Hamel & Cruz, 1988); ara plus gaire. Podriam pasmens sinhalar la continuitat dau trabalh de la sociolingüistica valenciana/catalana en País Valencian, en particular dins lei publicacions recentas de Vicent Flor (2011, 2012) a prepaus dei tensions au dintre dau moviment lingüistic valencian.
Entre lei recèrcas actualas, lei libres d’Henri Boyer ocupan una plaça centrala, que tractan dau domeni occitan (Boyer & Gardy, 2001; Boyer, 2005) o qu’aplican lei principis de la sociolingüistica periferica a d’autrei contèxts (Boyer & Penner, 2012). A Montpelhièr, Carmen Alén Garabato (e.g. 2009) a tanbèn contunhat d’explorar la capacitat d’aquela sociolingüistica a explicar lo mond actuau. Lo trabalh de Renat Merle ocupa tanben una plaça centrala dins aquelei recèrcas despuei leis annadas 70 (e.g. Merle, 2010). Sinhalem finalament la publicacion, sota la bailiá de Georg Kremnitz, d’una Histoire Sociale des Langues de France — criticabla mai que fai una bèla part ai perspectivas desvolopadas en sociolingüistica occitana dins leis annadas 1980.
Significa pas, emb’aquò, que l’ague pus ges de recèrcas sus leis usatges lingüistics en domeni occitan. Simplament, aquelei que s’interessan an aqueu domeni o fan dins d’autrei disciplinas : literatura e istòria, ja mencionadas avans, mai tanben antroplogia sociala o culturala (per exemple Milhé, 2008), en antropologia lingüistica (per exemple Connor, 2011), en sociolingüistica critica (Costa & Gasquet-Cyrus, 2012), dins lo camp dei politicas lingüisticas (per exemple Judge, 2007). D’autrei corrents de sociolingüistica francofòna an tanbèn contunhat de s’interessar au relarg occitan (e.g. Gasquet-Cyrus, 2004), emai fuguèsse per lo negar (e.g. Blanchet, 2004). Es malaisit de tractar de tot aquelei publicacions ensems, mai çò que lei distinga dei publicacions de l’escòla occitana de sociolingüistica es probable la forma d’engatjament amb son objèct, e lo tipe de saber que cèrcan de produrre.
3.2 Ome d’òc, parla. Mai per dire qué?
Una excepcion interessanta a la manca de produccion actuala en sociolingüistica dau conflict nos es provesida per la cronica setmaniera de Domergue Sumien sus lo sit d’informacion Jornalet. Lei cronicas de Sumien, que se presenta coma lingüista e sociolingüista sus lo sit, menan lo lector de la lingüistica prescriptiva a la politica lingüistica dins un assai d’ensenhar a un public de non-especialistas lei concèpts de basa de la sociolingüistica occitana : diglossia, conflict lingüistic, substitucion lingüistica, engatjament dau cercaire. Que siegue un trabalh remirable, per sa durada, per sa constància, es gaire contestable. En mai, cada cronica, en particular aquelei mai sociolingüisticas o politicas generan inevitablament un fum de comentaris e discussions.
Lo projèct d’aquelei cronicas es pron clar : s’agís de promòure una vision de la sociolingüistica occitana, tau coma resumit per Boyer (1991, pp. 37–38) : una situacion de contact es necessariament una situacion de conflict, que se pòt solament resòuvre per la normalizacion de la lenga minorizada, o per sa desaparicion (aculturacion o substitucion). Una dei consequéncias d’aquel engatjament es lo refús dau bilingüisme, non solament coma signe d’acculturacion mai tanbèn coma sinonim de folclorizacion e de substitucion en favor de la lenga dei dominants (Aracil, 1982). Es doncas un project o projèct explicitament normatiu, que s’apiela sus un trabalh lingüistic prescriptiu (Sumien, 2006) e una prepausicion d’estandard pluricentric, basat sus una regionalizacion dei dialècts tradicionalament identificats de l’occitan (Bec, 1973; Sumien, 2009). Coma l’escriu Sumien dins un comentari a un article sus la paraula legitima,
mon article cèrca pas de descriure passivament la subordinacion actuala, mon article es efectivament dins l'amira d'una planificacion lingüistica que vòu transformar la societat en metent fin a la subordinacion. E per aquò far, es necite d'afirmar lei valors de nòstre projècte per l'occitan (es la clarificacion ideologica que preconiza Fishman). Es dins aqueste sens que parli de paraula legitima. (commentari #18 dau 30 de mai de 2015, http://opinion.jornalet.com/lenga/blog/1410/la-paraula-legitima-sa-variacion-sei-registres#comentaris)
L’inconvenient màger d’aquela cronica, pasmens, es de se pas basar sus d’estudis recents sus la question dau lengatge en Occitania, fuguèsson aquelei de Sumien o d’autrei, nimai sus un trabalh conceptuau per actualizar de nocions que ja començan d’èstre marcadas per una epòca precisa, leis annadas 60 e 70, e una concepcion de la lenga enrasigada dins l’estructuralisme e lo fonccionalisme (Martin-Jones, 1989). Una autra critica que se pòt faire, an aquela cronica coma a d’autrei trabalhs sociolingüistics actuaus, es que depend de teorias socialas ara despassadas. Aquò se nòta en particular per çò qu’es de la problematizacion de la nocion de « grop », emai d’aquela de « lenga », l’una coma l’autra estènt jamai questionada. Dins la problematizacion de Sumien, explicitament nacionalista, la lenga deriva sa legitimitat non pas de seis usatges o de sa capacitat a indexar de practicas socialament construchas coma legitimas segon de logicas d’interés istoricament e socialament situadas, mai de son liame estrech e naturau amb un territòri, Occitania, domeni naturau de la lenga. Aquela logica mena a negar la legitimitat dau francés en Occitania, e asatada a d’autrei contèxts li fai ansin d’escriure :
Ara, parlem dei tèrras qu’an pas de populacions francofònas massissas. Son sovent d’ancianei colònias francesas. N’i a mai que mai en Africa. Lo francés i a pas la mendre legitimitat ni lo mendre drech de proeminéncia davant l’anglés. Dins aquelei país, i a de lengas autoctònas que se parlan massissament e que son mila còps pus legitimas que lo francés. Quau s’enchau de saber s’en Senegal lo francés o l’anglés dominan, quand lei lengas realament ancoradas i son lo wolòf, lo serèr, lo pul, lo manding o lo diòla? (http://opinion.jornalet.com/lenga/blog/1514/leis-occitans-devem-pas-defendre-lo-frances-ii)
S’aquela cronica fai viure una cèrta vision d’una sociolingüistica occitana, pausa pereu de questions sus lo tipe de societat occitana que volèm e lo tipe de sabers que volèm produrre e promòure coma sociolingüistas.
4 Pensar l’avenir
Emai la sociolingüistica occitana de la granda epòca deis annadas 60 a 80 aguèsse un eritatge minimau en comparason amb son influéncia passada, la situacion actuala se pòt tanbèn interpretar coma una crisi intellectuala tala coma aquela que depintava Lafònt a prepaus de la fin deis annadas 1940. La cronica de vulgarizacion sociolingüistica de Sumien dins Jornalet es un bòn indici d’aquela crisi, bòrd que nos permet d’una part de comprene coma la disciplina s’es limitada a cha pauc a una entrepressa de recuperacion lingüistica, arrestant d’assajar de comprene la societat occitana d’encuei, e d’autra part perqué prepausa una tribuna que li participa una part de l’occitanisme militant. Lei debats entre militants pòrtan mai que mai sus de questions de nòrma lingüistica (es a dire de projeccion d’un imatge ideau/idealizat de l’occitan), e sus lo ròtle dau nacionalisme dins la recuperacion possibla de la lenga. Mai que mai, pasmens, çò que cèrcan lei participants ai debats en seguida dei cronicas de Sumien, es una paraula d’autoritat que lei confòrta dins sa pensada dau declin e de la necessitat d’una politica lingüistica limitada a una seria de recètas practicas.
La crisi intellectuala, la podèm doncas definir coma l’impossibilitat de pausar de questions pertinentas e actualas a la fes per la compreneson de l’estat actuau de la societat que, nautrei, pensam occitana, e tanbèn coma guida per una accion engatjada tala coma la pensèron lei fondators de la disciplina en Occitania.
4.1 Critica de la sociolingüistica e sociolingüistica critica
Una tendéncia màger en sociolingüistica actuala, en particular dins la branca que s’interessa ai questions de planificacion lingüistica, es la focalizacion sus la lenga puslèu que sus leis actors sociaus. Aquò mena per exemple a la constitucion de diagnostics de vitalitat dei lengas, per posquer puei prepausar de remèdis. Aquel apròchi fuguèt mai que mai desvolopat per Fishman e sei seguidors, que desvolopèron son Graded intergenerational transmission grid (Fishman, 1991; Lewis & Simons, 2010) — una aisina que permet de classificar lei situacions de vitalitat lingüistica e de prepausar d’estrategias per, a cha pauc, montar leis escalons de la grasilha (veire tanben Grenoble & Whaley, 1998). Son pasmens tras que problematicas estènt que se focalizan sus la lenga puslèu que sus de locutors pres coma actors sociaus dins una ret d’activitats onte la question de la lenga es una entre mantunas. Lo trabalh de Sumien nos porgís un còp de mai un bòn exemple d’aquela tendéncia a prepausar una sociolingüistica de la lenga puslèu qu’una sociolingüistica de la societat d’ara. Dins un article recent tractant de questions de politica lingüistica occitana, catalana e peitavina (« aguiana »), escriu per exemple :
Aux XXe et XXIe siècles, les langues dominantes des États, le français, l’espagnol ou l’italien, s’imposent dans l’usage populaire au détriment de l’aragonais, de l’occitan ou de l’aguiainais et, dans une moindre mesure, du catalan. C’est aussi au XXe siècle que ces langues subordonnées s’équipent d’une codification, voire d’une standardisation, afin de résister à la substitution linguistique: le catalan se codifie dès 1913 et se dote d’un standard efficace dès les années 1930; l’occitan, depuis 1935, se standardise très lentement […]. (Sumien, 2013, p. 140)
Lei lengas son aquí dotadas d’una capacitat d’accion pròpria, que fai abstraccion de l’agentivitat dei promotors deis estandards, e de sei condicions e consequéncias idelogogicas. Aquel apròchi nos permet gaire de comprene çò que se jòga a l’ora d’ara en Occitania, leis enjuecs ideologics e de poder, lei ierarquizacions de personas que son a l’òbra a travèrs de la lenga e sus lo terren de la lenga, o puslèu dau lengatge. Nos laissa pas nimai comprene coma, e perqué, maugrat d’annadas de militantisme occitan, la societat dins son ensèms a contunhat de renonciar a sa lenga, maugrat de dinamicas mai favorablas a de formas de respèct de la « diversitat » despuei leis annadas 1980. Nos dona ges d’aisinas per comprene coma, e perqué, de monde se son apoderats d’elements de la lenga dins lo domeni economic per promòure de produccions en generau localas (mai pas totjorn), sensa necessariament que l’occitan siegue valorizat coma lenga d’usatge. Nos dona pas de possibilitats de comprene coma e perqué lo terren de la lenga es encara utilizat, de mantuns biais, per mantunei personas, per articular un fum de posicions sus la societat actuala, per ierarquizar, categorizar, legitimar lo monde — pensam per exemple ai secessionismes lingüistics en Provença, Auvernhe, Bearn : perqué aquelei moviments, perqué ara, e sota aquesta forma? Investigar aquelei question vòu dire istoricizar lei discors mai tanbèn significa prene de riscas, e potencialament descobrir que la question dau lengatge es utilizada en Occitania per promòure d’interés que son pas aquelei que, coma sociolingüistas, sovertariam. Quin es, per exèmple, lo potenciau exclusiu de l’usatge de l’occitan? Quau lo pòt mobilizar, sota quinei condicions?
4.2 Una sociolingüistica deis usatges, deis interés e dau poder
En 1997, èri estudiant en classas preparatòrias au Licèu Thiers de Marselha. Començaviam de preparar seriosament l’examen d’entrada a l’Escòla Normala Superiora quora nos diguèt un deis ensenhaires qu’amb un accent marselhés, nòstreis oportunitats de li entrar èran reduchas. Quauquei mes puei, legiguèri dins Le Provençal qu’a una femna li aviá refusat un emplec una entrepressa de venda a distància (per telefòn) bòrd que son accènt, lo jutgèron inadaptat a l’emplec. Segur lei doas situacions son pron desparieras, e s’agís pas de lei comparar. Simplament notar pasmens que la question lingüistica occitana existís encara, emai se fuguèsse desplaçada. Boyer a poscut notar aquò despuei longtemps a partir de son trabalh sus lo francitan, segur, mai es pas unicament d’aquò que s’agís. Durant de decadas, lo trabalh normatiu francés s’es apielat sus una dicotomia francés/patois, per dire que caliá aprene lo francés. Dau moment que lo francés es estat sachut per una majoritat de la populacion, s’operèt un transfèrt vèrs una autra dicotomia, bòn francés vs. marrit francés, que reprodusiguèt lei ierarquias d’a passat temps, projectada sus d’autrei realitats.
Donarai un autre exemple de procès de legitimacion/delegitimacion : que faire dei jutjaments qu’avèm totei ausit sus la lenga deis escolans dei classas bilingüas o de Calandreta ? Aqueu tipe de lenga, tot coma aqueu de neo-locutors de totei lei cantons, es regularament condemnat per sa manca d’autenticitat, de respèct de formas tradicionalas de la lenga, foneticas, sintacticas o pragmaticas. Se pausa per tota una generacion de nòus locutors la question de la legitimitat deis usatges, que correspondon pas, que pòdon pas correspondre, a l’idea que se fan mantuns militants de çò que dèu èstre la lenga.
L’enjuec per la sociolingüistica occitana, per demorar fidèla a seis engatjaments e per contunhar de contribuir a una compreneson de la societat occitana, es de descriure e d’analizar l’economia politica dei questions de lengas coma questions socialas dins la societat occitana. Es de comprene coma, per quau, e per qué faire, lo lengatge, sota qunta forma que siegue, es construch coma ressorsa (o non), coma e per quau lei condicions d’accès an aquelei ressorsas son organizadas e regimentadas, e quineis interès sièrvon. L’enjuec es finalament de comprene quinei son lei condicions sociologicas, sociolingüisticas, ideologicas de la societat actuala, per donar ai militants (que siam tanbèn) d’aisinas per pensar la societat, la comprene, e posquer agir sus ela.
5 Conclusion
Dins aquest cort article ai assajat de mostrar l’estat actuau de la sociolingüistica occitana e coma la disciplina podriá despassar son estat actuau de crisi per ajudar a comprene la societat actuala en demorant fidèla a sei principis de basa : una atencion au conflict, una volontat emancipatritz, e un engatjament dins la societat tala coma es puslèu que tala coma la somiam. La tradicion sociolingüistica occitana es rica d’un passat, de referéncias, d’escrichs que pauc de contèxts minoritaris en Euròpa pòdon adurre. Emb’aquò, es una tradicion dau sègle 20en, amagestrada dins lo contèxt particular deis annadas 60 e 70, en dialòg amb d’autrei tradicions en America dau Nòrd, e a un moment que la lenga èra encara lenga de comunicacion generala dins un molon de luecs en Occitania. Se vòu subreviure a la desaparicion dei locutors naturaus, una focalisacion sus lei questions d’economia politica dau lengatge (Gal, 1989) permetriá a la sociolingüistica occitana a au còp de participar ai discussions internacionalas en sociolingüistica critica e en antropologia lingüistica (e.g. Duchêne & Heller, 2011; Schieffelin, Woolard, & Kroskrity, 1998) tot en assajant de comprene l’utilizacion de la lenga autoctòna, dei formas de francés e deis autrei lengas dins lo territòri occitan e en mantenènt una atencion a l’emancipacion deis individús en Occitania.
6 Referéncias
Alén Garabato, Carmen, 2009, Langues minoritaires en quête de dignité: Le galicien en Espagne et l’occitan en France, Paris, L’Harmattan.
Aracil, Lluís V., 1982, Lo bilingüisme coma mite, Magalàs, IEO Edicions.
Bec, Pierre, 1973, La langue occitane, Paris, PUF.
Blanchet, Philippe, 2004, « Provençal as a distinct language? Sociolinguistic patterns revealed by a recent public and political debate », International Journal of the Sociology of Language, 164, p. 125–150.
Bourdieu, Pierre, 1984, Homo academicus, Paris, Éditions de Minuit.
Boyer, Henri, 1988, « Le “Francitan”, matériaux pour l’approche des représentations et fonctionnements sociolinguistiques d'un interlecte », Lengas, 23, p. 71–96.
Boyer, Henri, 1990, Clés sociolinguistiques pour le “francitan”, Montpellier, CRDP.
Boyer, Henri, 1991, Langues en conflit: Etudes sociolinguistiques, Paris, L’Harmattan.
Boyer, Henri, 2005, De l’école occitane à l'enseignement public: vécu et représentations sociolinguistiques. Une enquête auprès d'un groupe d'ex-calandrons, Paris, L’Harmattan.
Boyer, Henri, 2012, « L’implication du sociolinguiste 'périphérique' », Cahiers de l’Observatoire Des Pratiques Linguistiques, 3, p. 79–85.
Boyer, Henri, & Gardy, Philippe, 2001 (eds), Dix Siècles d’Usages et d'Images de l'Occitan, Paris, L’Harmattan.
Boyer, Henri, & Penner, Heidi (eds.), 2012, Le Paraguay bilingue / El Paraguay Bilingüe. Paris, L’Harmattan.
Calvet, Louis-Jean, 1999, « Aux origines de la sociolinguistique: la conférence de sociolinguistique de l’UCLA (1964) », Langage et Société, 88, p. 25–57.
Canut, Cécile, 2000, « Subjectivité, imaginaires et fantasmes des langues : la mise en discours “épilinguistique” », Langage et Société, 93, p. 71–97.
Connor, Janet, 2011, National Standardization or Strength in Diversity? Language Ideological Debates in the South of France, BA Dissertation, University of Chicago.
Costa, James, 2013, « Sauver la langue? Deux siècles de renaissantismes linguistiques en Provence », Langage et Société, 145, p. 15–34.
Costa, James, & Gasquet-Cyrus, Médéric, 2012, « Introduction : Aspects idéologiques des débats linguistiques en Provence et ailleurs », Lengas, 72, p. 9–22.
Duchêne, Alexandre, & Heller, Monica (eds.), 2011, Language in Late Capitalism: Pride and Profit, Londres, Routledge.
Fishman, Joshua A., 1991, Reversing language shift: theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages, Clevedon, Multilingual Matters.
Flor, Vicent, 2011, Noves glòries a Espanya: Anticatalanisme i identitat valenciana, Catarroja, Afers.
Flor, Vicent, 2012, « Llengua valenciana, mai catala : Sécessionnisme linguistique et revitalisation linguistique au Pays valencien », Lengas, 72, p. 133–151.
Gal, Susan, 1989, « Language and Political Economy », Annual Review of Anthropology, 18, p. 345–367.
Gasquet-Cyrus, Médéric, 2004, « The sociolinguistics of Marseilles », International Journal of the Sociology of Language, 169, p. 108–123.
Grenoble, Lenore A., & Whaley, L. J. (1998). « Toward a typology of language endangerment », dins Lenore A. Grenoble & Lindsay J. Whaley (eds.), Endangered Languages: Language Loss and Community Responses, Cambridge, Cambridge University Press, p. 22–54.
Hamel, Rainer E., & Cruz, Héctor M., 1988, « Dezplazamiento y resisténcia de la lengua otomí: el conflicto lingüístico en las prácticas discursivas y la reflexividad », dins Rainer E. Hamel, Yolanda Lastra de Suárez & Héctor M. Cruz (eds.), Sociolingüística Latinoamericana, México: UAM, p. 101–146.
Joan i Marí, Bernat, 1993, « Autocentrament / aliocèntria en el procés de normalització del català », dins Una llengua sense ordre ni concert, Barcelona, Oikos-Tau, p. 35–42.
Judge, Anne, 2007, Linguistic Policies and the Survival of Regional Languages in France and Britain, Basingstoke, Palgrave.
Lafònt, Robert, 1971, « Un problème de culpabilité sociologique : la diglossie franco-occitane », Langue Française, 9, p. 93–99.
Lafònt, Robert, 1984, « Pour retrousser la diglossie », Lengas, 15, p. 5–36.
Lafònt, Robert, 1997, Quarante ans de sociolinguistique à la périphérie, Paris, L’Harmattan.
Lagarde, Chistian, 2012, « Le “Colonialisme intérieur” : D’une manière de dire la domination à l'émergence d'une “sociolinguistique périphérique” occitane », Glottopol, 20, p. 38–54.
Lewis, M. Paul, & Simons, Gary F., 2010, « Assessing Endangerment: Expanding Fishman’s GIDS », Revue Roumaine de Linguistique, 55(2), p. 103–120.
Martel, Philippe, 2014, « Introduction : De l’occitan dans la presse (XVIIIe-XXe siècles)», Lengas, 75.
Martin-Jones, Marilyn, 1989, « Language, Power and Linguistic Minorities: The Need for an Alternative Approach to Bilingualism, Language Maintenance and Shift », dins Robert Grillo (ed.), Social Anthropology and the Politics of Language, Londres, Routledge, p. 106–125.
Mazel, Jean, 1980, « Francitan et français d’oc: problèmes de terminologie », Lengas, 7, p. 133–141.
Merle, René, 2010, Visions de “l’idiome natal” à travers l’enquête Impériale sur les patois (1807-1812) : langue d'oc, catalan, francoprovençal - France, Italie, Suisse, Perpinhan, Trabucaïre.
Milhé, Colette, 2008, Pragmatique de l’utopie occitane : le point de vue béarnais, Thèse de doctorat soutenue à l'Université Bordeaux 2.
Sauzet, Patrick, 2012, « De l’importance d'être une langue », Cahiers de l’Observatoire Des Pratiques Linguistiques, 3, p. 87–106.
Schieffelin, Bambi B., Woolard, Kathryn A., & Kroskrity, Paul V (eds.), 1998, Language ideologies: Practice and theory, Oxford, Oxford University Press.
Sumien, Domergue, 2006, La standardisation pluricentrique de l’occitan : nouvel enjeu sociolinguistique, développement du lexique et de la morphologie, Turnhout, Brepols.
Sumien, Domergue, 2009, « Classificacion dei dialèctes occitans », Linguistica Occitana, 7, p. 1–56.
Sumien, Domergue, 2013, « Les langues romanes centrales vers une nouvelle convergence : catalan, occitan, aragonais, aguiainais (poitevin - saintongeais) », Hápax, 6, p. 135–163.
Vallverdú, Francesc, 2011, « Història del col·lectiu GCS/ASOLC/SOCS », Treballs de Sociolingüística Catalana, 21, p. 193–204.
[1] Aqueste trabalh fuguèt sostengut en partida per lo Consèu Norvegian de la Recèrca au travèrs de son esquèma de financiament dei Centres d’Excelléncia, projèct numèro 223265. Voudriáu tanbèn remerciar Alan Barthélémy per sa relectura atentiva e sei consèus avisats.
[2] Article « Normalització » de l’Enciclopèdia d’Eivissa e Formentera, version en linha: http://www.eeif.es/significados/n-volum%20IX/normalitzacioLingu.html


text:
Clorofilla
La clorofilla (paraula hargoada en 1817 a partir deu grèc Xλwpoς, vert, e Φuλλov, huelha) qu'ei lo principau pigment assimilator de las cellulas vegetaus. Qu'ei localizada dens los cloroplasts e que participa a la fotosintèsi. La soa color verda que traduseish lo hèit que dens lo son espectre d'absorpcion (enter 380 nm e 780 nm), la lutz verda (enter 500 nm e 560 nm) qu'ei la mens assimilada (e donc refletada).
La clorofilla que ho isolada en 1817 per Joseph Bienaimé Caventou.
Qu'existeishen quate menas de clorofillas:
- La clorofilla a, presenta dens tots los vegetaus.
- La clorofilla b, en çò de las cormofitas (las plantas superioras qui creishen dab un axe privilegiat) e la cianoficeas (o algas verdas).
- La clorofilla c en çò de la Reoficeas (o algas brunas).
- La clorofilla d en çò de quauques cianobacterias.


text:
02/04/2016
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission dau diumenc 3 d'abriu a 11 oras sera Jaumeta Beauzetie per parlar de la surtida de sos noveus libres.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
14/05/2015
Marçau Peironi a legit per vosautres...
Aüei: "Les langues régionales au bord du gouffre" per Thierry Kranzer ( alsacian)
La realitat es crudela : 97% daus mainatges qu’estudian una lenga regionala en França an pas de possibilitat d’apréner dins un sistemi bilinga. Au moment onte lo ministeri de l’educacion es a suprimar l’opcion de lenga regionala au collegi, veiqui un obratge que permet de ben comprener los enjuecs mentre l’Estat francés e las lengas istòricas que se devriá protegir e desvelopar. Dins « Langues régionales au bord du gouffre ? », Thierry Kranzer a per ambicion de balhar de las dralhas perfin de surtir enfin las lengas regionalas de la clandestinitat. Lo libre, plan documentat, explica coma e perque la França ganhariá a oficialisar au mens uech de sas principalas lengas minoritarias en virar entau l’eschina ad un monlinguisme sanaire e per eslarjar un potenciau economic, culturau e sociau unic en Euròpa. « Langues régionales au bord du gouffre ?» - Edition Yoran Embanner – 18€ Nascut a Colmar, Thierry Kranzer es diplomat en sciencias politicas en antropologia culturala e en gestion d’entrepresa, comunicacion e marketing. Dempuei 2001, es estachat de premsa francofòna au sieti de l’ONU, au despartament de l’informacion. Contact : Yoran Delacour 06 61 23 47 88 / 02 98 56 10 11.
Marçau Peironi.


text:
Cossí pòdi obtenir lo perdon de Dieu?
Question: Cossí pòdi obtenir lo perdon de Dieu?
Responsa: Faches 13:38 declara “Sapiatz, doncas, fraires mieus, que gràcias a el ara nos es anonciat lo perdon de nòstres pecats”.
Qué es lo perdon e perqué n’ai mestièr?
Lo mot “perdonar” significa començar a zèro, perdonar, anullar lo deute. Quand sèm injustes amb qualqu’un, cercam son perdon per far que la relacion se pòsca restablir. Lo perdon es pas segur car la persona deu meritar d’èsser perdonada. Totes meritam d’èsser perdonats. Lo perdon es un acte d’amor, de misericòrdia, e de gràcia. Lo perdon es la decision de retenir pas res contra una autra persona, en despièch de çò que t'an fach.
La Bíblia nos ditz que totes avèm besonh del perdon de Dieu. Totes avèm pecat. Coelèt 7:20 proclama “En realitat, i a pas sus tèrra cap d’òme tant just que o faga tot coma cal e que cometa pas cap de fauta”. 1 Joan 1:8 ditz “Se nos declaram sens pecat, nos enganam e la vertat es pas dins nosautres”. Tot pecat es, fin finala, un acte de rebellion contra Dieu (Psalm 51:4). Coma resulta, nos es necite desesperadament lo perdon de Dieu. Se nos son pas perdonats nòstres pecats, passarem l'eternitat en patir de las consequéncias de nòstres pecats (Matieu 25:46; Joan 3:36).
Lo perdon – Cossí lo pòdi obtenir?
Per astre, Dieu es aimant e misericordiós – dispausat a nos perdonar per nòstres pecats! 2 Pèire 3:9 nos ditz “...El es pacient amb tu, e vòl pas que degun morisca, mas que totes se ne pentiscan”. Dieu nos vòl perdonar, per aquesta rason nos autregèt lo perdon.
La sola pena justa per nòstres pecats es la mòrt. La primièra mitat de Romans 6:23 declara “Lo pagament del pecat es la mòrt...” La mòrt etèrna es çò que avèm ganhat per encausa de nòstres pecats. Dieu, dins Son plan perfièch, venguèt un èsser uman – Jèsus Crist (Joan 1:1,14). Jèsus moriguèt sus la crotz, en recebre la pena que meritàvem nosautres – la mòrt. 2 Corintians 5:21 nos ensenha “Dieu, per nosautres, li carguèt lo pecat, que gràcias a el poguèssem experimentar la siá justícia salvadoira". Jèsus moriguèt sus la crotz, en recebre lo castig que meritàvem! Coma Dieu, la mòrt de Jèsus portèt lo perdon pels pecats de tot lo mond. 1 Joan 2:2 proclama “El es la victima que expia nòstres pecats, e pas sonque los nòstres, mas tanben los del mond entièr". Jèsus s'auborèt de la mòrt, en proclamar la Siá victòria sul pecat e sus la mòrt (1 Corintians 15:1-28). Vos cal elogiar Dieu, a travèrs la mòrt e la resurreccion de Jèsus Crist, la segonda mitat de Romans 6:23 es vertat "...mas lo don de Dieu es la vida etèrna a travèrs Jèsus Crist, nòstre Sénher".
Volètz que vòstres pecats sián perdonats? Portatz un sentiment persistent de colpa que capitatz pas de fòrabandir? Lo perdon de vòstres pecats es possible se portatz vòstra fe sus Jèsus Crist coma vòstre Salvaire. Efèsis 1:7 ditz "en el, per la sang siá, avèm obtengut la redempcion, lo perdon de nòstres pecats. La riquesa de la gràcia de Dieu". Jèsus paguèt nòstre deute per nosautres, pr’amor que poguèssem èsser perdonats. Vos cal sonque demandar a Dieu que vos perdone a travèrs Jèsus, en tot creire que Jèsus moriguèt per pagar nòstre perdon - e El te perdonarà! Joan 3:16-17 conten aqueste messatge meravilhós “Dieu a aimat tant lo mond qu”a donat son Filh unic per tal que se pèrda pas cap d’aqueles que creson en el, mas qu’obtengan al contrari vida etèrna. Dieu a pas mandat son Filh al mond perque lo mond foguèsse condamnat, mas puslèu per lo salvar gràcias a el".
Lo perdon – es aital tant aisit?
Que òc, es plan aisit! Non podètz pas ganhar lo perdon a travèrs Dieu. Non podètz pas pagar per vòstre perdon a travèrs Dieu. Sonque lo podètz recebre, per la fe, a travèrs la gràcia e la misericòrdia de Dieu. Se volètz acceptar Jèsus Crist coma vòstre Salvaire e recebre lo perdon de Dieu, avètz aquí la preguièra que vos cal pregar. Dire aquesta preguièra o tota autra vos salvarà pas. Podètz sonque obtenir lo perdon de vòstres pecats en far fisança a Jèsus Crist. Aquesta preguièra es pas qu’un biais d’exprimir a Dieu vòstra fe en El e de li mostrar reconeissença per obtenir vòstre perdon. "Dieu, sabi qu’ai pecat contra Vos e que meriti d’èsser castigat. Mas Jèsus a recebut lo puniment que meriti, e doncas a travèrs la fe en El pòdi èsser perdonat. Me liberi de mon pecat e laissi ma confiança en Vos per mon salut. Mercés per Vòstra meravilhosa gràcia e perdon – lo don de la vida etèrna! Amén!"
Avètz pres una decision pel Crist per encausa de çò qu’avètz legit aquí? S’es estat aital, per plaser, clicatz sul boton "Uèi ai acceptat lo Crist" enjós.
Tornar a la pagina de debuta de l’occitan
Cossí pòdi obtenir lo perdon de Dieu?


text:
Fileteado
Lo fileteado qu’ei un art d’enluminadura tipica de Buenos Aires e vaduda a la fin deu sègle XIX per ondrar los bròs. Qu’ei caracterizat per ua grana utilizacion de corbas e, que s’ veden hèra d’elements arredondits com vegetaus o baneras.
Lo fileteado que pòt ondrar quina causa que sia. Los ancians colectivos de Buenos Aires que solevan d'estar identificats mercés ua mena de heraudica basada suu lor fileteado.
Galeria[modificar | modificar la font]
Carrèra Joan Jaurès au 700, Buenos Aires


text:
Dimars, 21 de julhet de 2015, 03h00 Espòrt
Los Dracs pòdon pas escapar a las gafas dels Gigants
© Dragons catalans
Demòra una sola jornada de la primièra fasa de Superliga de jogar e lo nom dels uèit qualificats pel segond torn es quasiment conegut.
De fait, la bona novèla de la setmana pels Dracs foguèt la desfaita d’Hull KR dins lo dèrbi fàcia als vesins d’Hull FC: 12-22.
Per çò que, costat Castilhet, la setmana contunhèt de veire l’infirmariá catalana al complet: Todd Carney ensagèt plan de córrer un o dos còps, mas aquò durèt que qualques minutas. Doncas, per recebre los Gigants d’Huddersfield, lo jove Lucàs Albèrt èra confirmat a la dobertura (fàcia a la mandra vièlha de Danny Brough); a l’ala, Sigismeau jogava el tanben sa segonda partida dins la competicion.
E apuèi: los Dracs perdèron lo segonda linha Whitehead assucat tre la cinquena minuta, lo capitani Remi Casty se trapèt lèu amb l’arcada subrecilhara esclatada abans de se clacar dins lo segond temps...
A la pausa, davant 10 000 espectators, las doas formacions èran a egalitat: 6-6. A la represa, Morgan Escarré correguèt un quasi-cent mètres a faire pallir lo Jerèmias Vicaut per marcar entre los pals. Mas los Gigants egalizavan aprèp un ensag consecutiu a una passa enabans gròssa coma un ostal qu’una sola persona vegèt pas dins l’estadi: l’arbitre! Una decision que metèt dins una colèra negra coma un banyuls vièlh lo president Guasch! De palmas perdudas en gèstes d’indisciplina, una penalitat anglesa faguèt la diferéncia: 14-12. Lo còp de pè per l’egalitat de Dureau passèt just en defòra dels pals. Los catalans defendèron a plec de braces, mas aguèron pas las fòrças per trapar de solucions ofensivas e victoriosas.
Los vaquí doncas oitens al classament amb 2 punts d’avança sus Hull KR e una diferéncia de punts de... mai 1 mentre que los angleses son a mens 72
Caldriá vertadièrament un tèrratrem per qu’Hull KR ganhèsse divendres a St Helens e que los Dracs perdèsson a Leeds dimenge sus de marcas grandassas qu’empacharián la qualificacion catalana pel Super-8.
Per l’ora, lo grop pareis cansat, los avants en manca de percussion e lo rejoveniment, portaire d’avenir, permet pas un jòc assegurat. Bona volontat e solidaritat sufison pas en l’abséncia d’un menaire de jòc identificat e que tirariá lo grop. Bon, mas, per l’ora, se cal petaçar atal e s’acontentar d’una sason de transicion!
L’esquipa tecnica en plaça a Carcassona
Al pè de Ciutat, se se sap pas encara tot sul recrutament a l’AS Carcassona, se coneis ara l’estructuracion del grop tecnic: lo Joan-Francés Albèrt (entraïnaire de l’esquipa de França juniors e director de la Calandreta de Ciutat) aurà una plaça de director esportiu, lo Patric Alberòla serà lo segond d’Alèx Couttet per entraïnar l’esquipa primièra.
L’AG de l’FC Lesinhan a oficializada l’arribada de tres carcassoneses: Anderson, Barrau e Roanet. Aquò promet pels dèrbis de la sason novèla!
Alan Roch
E la situacion se complica a Carcassona :
http://www.sportchoc.tv/sport/breve/xiii-elite-française/12857-démission-collective-à-carcassonne-sur-fond-de-dettes-cachées


text:
Dimars, 22 de mai de 2018, 03h00 Espòrt
Los enfants de l’escòla Santa Teresa de Perpinhan benefícian d’una iniciacion bèla al XIII amb los Dragons coma professors! Lo gèst de basa: realizacion d’un tengut!
© Dragons Catalans
Los Dragons mai fòrts que los Diables
Amb la Dimenjada Magica, los catalans avián una darrièra carta de jogar per demorar en corsa pel Super-8 e daissar la darrièra plaça. Dimenge, Salford se trapava sus lor camin. Se los angleses marcavan los primièrs, los Sang e Aur replicavan per un ensag de Benjamin Garcia, e Julian Bosquet ajustava un ensag a la vintena minuta. 10-6 pels catalans a la pausa. Lo segond temps vesiá l’alièr catalan Broughton plantar tres ensages, Gigòt ne transformava un e ajustava una penalitat. Los angleses clavavan la marca en fin de partida, mas daissavan la victòria als Dragons: 26-12.
Atal, los catalans remontan a la desena plaça a dos punts de lor adversari del jorn que son 8ns, la plaça de prene per evitar la pola monta-davala de l’estiu.
Dissabte, los Dragons recebràn a Brutus Leeds, macat per sa desfaita fàcia a Castleford: 38-10. Huddersfield ensaja tanben de sortir de la zòna marrida: victòria sus Wakefield: 25-22.
Las autras partidas veson logicament St Helens batre Widnes (38-18), Wigan mai fòrt que Warrington (38-10) e Hull FC batre son vesin Hull KR: 34-22.
Tròp fòrts, los canadians
En dobertura de la Dimenjada Magica, Tolosa joguèt sa partida de Championship contra Toronto. Longtemps, la partida demorèt equilibrada. Mas, après un ensag acordat als canadians alara que l’alièr aviá daissada tombar la palma (solament, pas de vidèo sus aquela partida) los Lops s’envolèron per ganhar 43-30.
Novèla partida d’importància pels occitans aqueste dimenge fàcia a Londres del costat de Blackpool ont se ten lo Summer Bash, qu’es la Dimenjada Magica d’aquela competicion.
La bona operacion de Carcassona
En Elèit 1, dissabte, los catalans mangèron tot cruses los Singlars de Corbièras: 54-6. L’AS Carcassona s’apoderèt de la cinquena plaça mercé a una victòria, al tèrme d’una partida dobèrta e nhacosa, en tèrra tarnesa a Albi: 37-24. Avinhon prenguèt lo pas sus Sant-Gaudenç: 32-22.
Dimenge, Palau joguèt a fons sas darrièras cartas per encapar la qualificacion, mas, fin finala, Limós s’impausèt 42-34. Vilanòva anèt ganhar a Tolosa la partida dels darrièrs: 40-10.
Aquesta dimenjada, las plaças al classament se deurián trapar definitivament fixadas aprèp l’avantdarrièra jornada de la fasa de classament: Carcassona-Palau, Lesinhan-Albi, St Gaudenç-Dragonets, Vilanòva-Avinhon e Limós-Tolosa.
Elèit 2: una polida aficha al Barcarés
En Elèit 2, la finala del campionat se jogarà aqueste dimenge 27 de mai al Barcarés entre los audencs de Vilagalhenc-Argon Rugby-League e los tarneses de L’Escura.
Alan Roch


text:
José María Moncada Tapia
José María Moncada Tapia (nascut lo 8 de decembre de 1870 en Sant Rafael del Sud, Departament de Managua, Nicaragua e mòrt lo 23 de febrièr de 1945 en Managua) foguèt un professor, escrivan, jornalista, militar, politic e president de Nicaragua.
Los sieus parents èran d'agricultors d'escasses recorses e de sang espanhòla. José María Montcada faguèt los sieus estudis de primària en lo collègi Sant Carlos de Masatepe, e los de segondària en l'Institut Nacional d'Orient, de Granada. Moncada obtenguèt la siá graduacion en 1888 als 18 ans d'edat.
La Guèrra Constitucionalista[modificar | modificar la font]
Lo 11 de novembre de 1926 prenguèt possession de la presidéncia pel tresen còp Adolfo Díaz Recinos, conservador, fins a acabar lo sieu periòde lo 31 de decembre de 1928. Díaz Recinos afrontèt la nomenada Guèrra Constitucionalista, amb lo supòrt de las tropas interventoras nòrd-americanas, que Montcada, amb lo gra de general de division, combatèt en lo partit liberal contra Díaz fins que lo 4 de mai de 1927 s'acordèt lo cessament per la guèrra en Tipitapa (departament per Managua), entre Henry L. Stimpson (Secretari d'Estat dels Estats Units) e lo general José María Montcada mejançant lo Pacte de l'Espino Negro, cridat aital per èsser-se signat jos aquel arbre. Lo general Augusto César Sandino foguèt l'unic general liberal que s'opausèt; aquela data es coneguda tanben coma lo Jorn de la Dignitat Nacionala, per èsser-se iniciat la lucha nacionalista de Sandino, que causa aquel fondèt per el l'Armada Defensor de la Sobeiranetat Nacionala EDSN per combatre l'intervencion militar nòrd-americana.


text:
Un talhier de patrimòni ja clafit
de monde, d’autrei per dançaires, enamorats dau texte d’òc, curiós de montatge videò…Amé balèti totei lei nuechs, conferéncias, debats…L’ofèrta es ben mai granda a l’ora d’ara que dins leis annadas 70-80. Trobam muma un talhier per acordeonistas fòrças chanuts. Mai siam pasmens luenh dei tres cents sòcis de la debuta. Benlèu
perqué en 1978-80 l’occitanisme dins sa diversitat aviá un messatge a mandar a la societat, e li fasiá trespirar sa filosofia : amor de la diversitat, recuperacion culturala, lenga a sauvar,decentralisacion, autonomia, larguesa e paratge…Ara, a l’ora dau liberalisme sensa partatge e de l’Estat tot poderós, l’idèa occitanista s’es afeblida, e lei Rescòntres son mai aquelei d’acostumats que pòdon se retrobar en bèla convivència dins una cultura a viure.
Lei Rescòntres son pereu l’istòria d’un nomadisme constrench. « Chasque còp qu’un luec a perdut son abilitacion avem fach Sant-Michèu
»
perseguis Ana-Maria Poggio, entre dos temptatives d’organizar lo menjar e lo cochar de quauquei desenas de monde, que vendràn en dos sejorns de chascun tres jorns. An passat de temps en Arle, puei a la fin deis annadas 80 lei vaquí dins leis Aups, au fresc : Castèu-Bevons, La Mota dau Caire, La montanha de Lura, Istremònt, e tot plen d’endrechs segon la possibilitat dau centre, en generau una Colonia de Vacanças. « Es pas tant facile, perqué a chapauc perdon son abilitacion ».
Una particularitat d’aquelei Rescòntres, resta sa facultat a tot organizat eu mume, comprés la cosina, famosa e confiada a la muma còla despuei d’annadas.


text:
Saut de long
Lo saut de long es una espròva atletica que consistís a prendre de vam en corrent subre un plan oritzontal, e a sautar lo mai luènh possible dins un banc de sabla. La distància del saut se mesura dempuèi la taula de batuda fins a la marca mai endarrierada subre la sabla marcada pel còs de l'atleta.
Recòrds del monde[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) « Recòrds del monde de saut de long », sur iaaf.org (consultat en 11 de decembre de 2011)


text:
Savoie (73)
superficie : 6 028 km2 communes : 305 chef lieu : Chambéry
Bonneval sur Arc |Grottes de Saint Christophe |Le cirque de Saint-Même |Gorges et cascade du Sierroz |Roche aux pieds |le Monolithe de Sardières |Château de Chantemerle |Château de La Bâtie-Seyssel |Château des ducs de Savoie |Château de Feissons |Château de Lucey |Château de Miolans |Château de la Roche du Roi |Château Thomas II |Château de Bourdeau |Maison de la Vanoise |Bateaux du lac du Bourget et du Haut-Rhône |La cascade Saint Benoit |Le centre nautique d’Aix-les-Bains |Le Lac du Bourget |Aillons-Margeriaz |Areches Beaufort |Aussois |Bessans Val d’Arc |Bonneval sur Arc |Brides les Bains |Champagny en Vanoise |Courchevel |Crest Voland |La Norma |La Plagne |La Rosière |La Tania |La Toussuire |Le Corbier |Les Arcs Bourg-Saint-Maurice |Les Karellis |Les Menuires |Les Saisies |Méribel |Montchavin les Coches |Notre Dame de Bellecombe |Peisey Vallandry |Pralognan la Vanoise |Saint François Longchamp |Saint Martin de Belleville |Saint Sorlin d’Arves |Sainte Foy Tarentaise |Tignes |Val Cenis Vanoise |Val d’Isère |Val Thorens |Valfrejus |Valloire |Valmeinier |Valmorel |Espace alu – Musée de l’aluminium |Le Grand Filon |Parc naturel régional du Massif des Bauges |Cascade de Couz ou de Saint-Cassin |Le Site du Pont Saint-Martin |Cascade de la Fraiche |


text:
Enzim
Un enzim qu'ei ua molecula (generaument ua proteïna mes cèrts ARNs que pòden formar enzims aperats ribozims) qui, mercés a la soa estructura e a la soa forma e pòt jogar un ròtle de catalisador, qu'ei a díser que pòt favorizar e accelerar ua reaccion quimica en bèth abaishar lo lindau energetic qui cau e qui los reactius quimics atenhin entà provocar la reaccion. Dit d'un aute biaish, sens lo catalisador, la reaccion quimica qu'ei possibla, mes que pren mei de temps e que cau hornir mei energia entà qui's debane. A la fin de la reaccion, l'enzim que demora intacte.
Nomenclatura e classament[modificar | modificar la font]
Fòrça enzims son estats designats amb lo sufixe -asa darrièr lo nom de son substrat: amilasa, lipasa, proteasa...
Existisson fòrça classas diferentas d'enzims, cadun d'eles especializat en un tipe de reaccion o de substrat. Lo sieu classament foguèt elaborat en 1955 per la Comission dels Enzims (EC) de l'Union Internacionala de Bioquimia (IUB). Cada enzim se nomena amb una sequéncia de quatre numèros, precedits pel tèrme EC. Lo primièr numèro correspond a la familha de l'enzim, segon sa foncion.
- EC 1 Oxidoreductasas: de reaccions d'oxidacion/reduccion
- EC 2 Transferasas: transferiment de grops foncionals
- EC 3 Idrolasas: idrolisi de ligams
- EC 4 Liasas: trencadura de ligams per metòdes que sián pas oxidacion o idrolisi
- EC 5 Isomerasas: de cambiaments isomerics en una sola molecula
- EC 6 Ligasas: union covalenta de doas moleculas
- 1000 articles fondamentals
- Article de qualitat en polonés
- Bon article en danés
- Article de qualitat en alemand
- Article de qualitat en japonés
- Article de qualitat en armèni
- Article de qualitat en catalan
- Article de qualitat en italian
- Article de qualitat en anglés
- Article de qualitat dins una autra lenga
- Bon article en chèc
- Article de qualitat en espanhòl
- Article de qualitat en bulgar
- Bon article en suedés
- Portal:Bioquimia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Enzim


text:
Lengatge
Lo lengatge es la capacitat d’aquesir e de far servir un sistèma complèx de comunicacion. S’emplega per exèmple per lo lengatge uman. L’estudi scientific del lengatge se ditz linguistica.
Las questions subre la filosofia del lengatge (coma "que representan los mots ?") existisson dempuèi Gorgiàs e Platon dins la Grècia antica. De pensaires coma Rousseau se son pensats que lo lengatge uman veniá de las emocions, mentre que Kant teniá que procedissiá de la pensada logica e racionala. De filosòfs del s. XXen coma Wittgenstein pretendon que la filosofia es en realitat l’estudi del lengatge. Demèsts los linguistas mai coneguts se pòt citar Ferdinand de Saussure, Robèrt Lafont e Noam Chomsky.


text:
Les responsables de Calandreta et Seaska ont détaillé leur projet d’école par immersion © PHOTO M.-C. I.
Divendres, un quinzenat de familhas participèron a l’acamp organizat per Calandreta e Seaska per presentar lor projècte de creacion d’un grop escolar en immersion gascon-basc, au Bocau, en preséncia d’un detzenat d’elegits : lo conse de Bocau, la deputada, lo conselhièr departamental, mantuns representants d’associacions bascas e gasconas.
Segon los organizators, lo projècte es innovant. S’agirà de mutualizar de locals en tot crear d’establiments juridicament distincts – un per cada lenga – cadun en contracte e reconegut per l’Educacion Nacionala, gerit per una associacion (parents, etc…)
La causida d’un projècte d’implantacion d’una Ikastola a Bocau foguèt determinat pel recensament d’un potencial d’un trentenat d’enfants de Bocau, Tarnos et de Senhans escolarizats dins las Ikastola de l’aglomeracion. De mai, Bocau seriá la sola comuna dels Pirenèus-Atlantics de mai de 5 000 estatjants de pas aver son Ikastola.
Per la dintrada de 2017
L’objectiu de las doas associacions es de dobrir de classas de mairala per l’aprendissatge del basc e del gascon, en immersion a la dintrada de 2017, puèi de perseguir amb la dobertura, cada annada, de nivèls novèls. Segon lo responsable de Calandreta, basta de 4 a 5 enfants de 2 a 4 ans per dobrir una classa de mairala en gascon, lo complement d’efectiu monta en cors d’annada per emulacion.
Es relativament optimista : « aquí sèm en Gasconha. » Emai se a la fin de la serada una sola familha aviá mostrat son interest per una Calandreta contra uèit familhas interessadas per una Ikastola.
Concuréncia public-privat
Abans, pendent la presentacion de caduna de las escòlas, los responsables de las associacions organizatrices lausèron las vertuts de l’immersion que « consistís a immergir l’enfant dins un banh lingüistic tot al long de la jornada ».
Lo conse, Francis Gonzalez, diguèt sa preferéncia per l’immersion, lausada per Seaska, a las classas bilingüas de l’ensenhament public, defendudas per una participanta que citava l’experiéncia de l’escòla publica de Sant Martin de Senhans.
La question de la concuréncia entre escòlas publicas bocalèsas e escòla privada Ikastola o Calandreta foguèt abordada jos l’angle dels efectius, una classa de mairala bocalèsa estent menaçada a 4 o 5 inscripcions prèp (« Sud Ouest » del 15 de febrièr).
Marie-Ange Thébaud, adjoncha al conse, s’es volguda rasseguranta e estima que l’escòla publica « patirà pas d’aquesta dobertura ».
Revirada de l’article de Marie-Claude Ihuel – Sudouest.fr – lo 7 de junh de 2016