text:
Mar d'Azov
La mar d'Azov (en rus AзoBckoe Mope; en ucraïnian AзoBcbke Mope; en tatar de Crimèa Azaq deñizi) es una mar intracontinentala religada a la mar Negra per l'estrech de Kertch. Mar pauc prigonda, s'espand sus una superfícia de 37 600 km2 e es bordada a l'oèst e al nòrd per Ucraïna, a l'èst per Russia e al sud per la peninsula de Crimèa (Ucraïna) e la peninsula de Taman (Russia), totas doas separadas per l'estrech de Kertch.
Somari
Geografia, geomorfologia[modificar | modificar la font]
La mar d'Azov constituís en realitat l'estuari comun de plusors flumes, que lo principal es Don. Las aigas d'aquela « mar» son saumastras (fòrça pauc saladas) e pauc prigondas (10 mètres en mejana); tan pauc prigondas qu'a l’epòca de la Grècia antica, la mar d'Azov foguèt considerada coma un lac bordat de paluns, nomenat Palus Meotis (« lac Meotide »). E mai, se deguèt cavar un canal lo long del litoral sud-oèst (canal de Pivinichno), per assegurar la circulacion de las naus fins a Dnièpre.
Idrologia[modificar | modificar la font]
Aquel bacin prenguèt una tala proporcion perque Don buta a son extremitat, a Rostov de Don, suls primièrs contrafòrts de la cadena de Caucàs.
Qualques flumes s’i escampan, prenent font dins Caucàs : Eía, Beísog, Koban. D'autres venon de la planura d’Ucraïna : Mios, Kalmios, Molotchna. Gaireben totes forman un estuari (liman) o un dèlta individual que desemboca aprèp dins aquel bacin comun.
Estat, pressions, responsas[modificar | modificar la font]
L’eutrofizacion d’origina agricòla e urbana es un dels problèmas regionals majors : lo taus de nitrats en particular doblèt o triplèt dins la mar Negra e dins la mar d’Azov dins las annadas 1980/1990 segon lo rapòrt DOBRIS[1] qu'estima que los contraròtles de las activitats en plena mar son insufisents. D'autres problèmas son ligats a l'introduccion d’espècias non indigènas.
Aspèctes istorics e geoestrategics[modificar | modificar la font]
Del temps de l'Empèri Otoman, s'i pescava lo famós esturion e s'i produsiá lo caviar exportat cap a Russia[2].
Se passa de la mar d'Azov a la mar Caspiana pel canal Don-Vòlga que religa Don a Vòlga en amont respectivament de Rostov de Don e d’Astracan. Aquò fa del estrech de Kertch un punt fòrça estrategic. Aquel estrech pauc prigond se pòt solament passar pel canal de Kertch.
Conflictes de territorialitat[modificar | modificar la font]
Autres còps mar interiora de l'URSS, la mar d'Azov se considèra uèi coma una mar internacionala (per Ucraïna) mas coma una « mar interiora de la CEI » per Russia. Aprèp l'incident de l'Illa de Touzla, en octobre de 2003, un acòrd se faguèt entre Russia e Ucraïna sus la mar d'Azov e l'estrech de Kertch.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Evaluacion DOBRIS Agéncia Europèa per l'Environament, 1994
- ↑ Font: Ancians archius imperials turcs d’Istambol, in (fr) Leçon inaugurale du Collège de France, par le turcologue Gilles Veinstein


c: text/html

text:
Art preïstoric
Se lei primierei manifestacions discrètas de l'art preïstoric datan de la fin dau Paleolitic Mejan, aqueu pren d'amplor reala au començament dau Paleolitic Superior (-30 000 a -12 000 aC). Es alora fòrça diversificat dins sei tematicas, sei tecnicas e sei supòrts. Inclutz de representacions figurativas animalas, de representacions antropomòrfas esquematicas e de signes nombrós. Au Mesolitic (-12 000 a -8000 aC), lei manifestacions artisticas figurativas son raras. D'aquela epòca son lei còdols pintats o talhats de figuras geometricas. Au Neolitic (-8000 a -3000 aC) l'art rupèstre evoluís e inclutz d'elements figuratius e subretot d'animaus domestics; se desvolopa egalament subre de supòrts novèus, per exemple, lei vas de ceramica.
L'art parietau[modificar | modificar la font]
L'art parietau se desvolòpa au Paleolitic Superior entre 40 000 aC e 10 000 aC. Es pròpri de baumas prigondas dins l'escuritat mai absoluda. Son de representacions naturalistas e fòrça esteticas. S'usan de colors divèrsas (negre, roge, òcra) e se dessenha la figura tota, non solament lo contorn. Se representa pas de personas, monins, ausèus, reptils ni paissatges, mai de bisonts europèus, chivaus sauvatges, cèrvis, rangiers, cabras de montanha, urs, singlars, rinocèros, ors, qu'apareisson isolats o en grops, e una desena de peisses. Se representan tanben de signes abstrachs e de mans en positiu (en quichant la man tacada de pigment) o en negatiu (en colorejar la zona qu'enròda la man). La significacion dei signes abstrachs demòra deconeguda.
La tòca de l'art parietau paleolitic es totalament desconeguda. D'en premier se conjecturèt sus de motivacions esteticas (per adornar: l'art per l'art) e puei sus de motivacions magicas o religiosas, a travèrs d'aquestei teorias:
- Lo totemisme: teoria sorgida dins la premiera mitat dau sègle XX, quand quauqueis antropològs comparèron lei costumas dei pòbles primitius actuaus amb leis òbras parietalas paleoliticas. James George Frazer, entre d'autres, extrapolèt lei costumas d'aquestei pòbles actuaus ai manifestacions artisticas preïstoricas. L'animau-totem establís un liame espirituau entre l'èsser uman e la natura e es tanben un factor de coesion dau grop, doncas leis individús son identificats amb lo simbòl que representa sa comunautat. En fach, quauquei figuracions representarián leis esperits dau predecessor mitic de la tribú, l'animau-totem, compausat d'òme e d'animau. Seriá per aquò associat au culte dei predecessors e a la reencarnacion de l'uman en un animau dins una autra vida.
- Lo shamanisme: davant l'impossibilitat d'explicar totei lei representacions conegudas, quauqueis antropològs prepausèron tanben leis idèas animistas (totei leis èssers vius an un esperit subrenaturau). Aquela interpretacion es compatibla amb lo totemisme e de còps s'identifican. Leis intermediaris entre lo mond animic e subrenaturau e lo mond materiau serián lei mascs o shamans, qu'utilizarián lei baumas pintadas coma santuaris enebits ai non iniciats, luòcs sagrats ont se celebravan de rituaus minoritaris, reservats ais elegits.
- La feconditat e la magia propiciatòria (magia simpatica): teoria formulada per Salomon Reinach en 1903 e popularizada per lo prestigiós preïstorian Henri Breuil en 1952. Breuil adoptèt l'idèa de Reinach e l'enriquesiguèt amb de nombrosei recèrcas d'antropològs, filosòfs e preïstorians, e mai de sa coneissença de premier òrdre de l'art paleolitic e cambièt tanben sa cronologia. Segon Breuil, lei representacions s'utilizarián per demandar ais esperits una caça bòna e la procreacion deis animaus. Aquesta teoria pretend que leis animaus representats son de femes emprenhadas e d'animaus ferits per de lanças. Las scenas de caça que representan d'animals ferits, servirián per que lor caça foguèsse pus aisida. Los animals sofririán la meteissa plaga que l'animal pintat.
- Lo dualisme de la natura: teoria dau francés André Leroi-Gourhan, a partir d'un paradigma estructuralista, que refusa l'identificacion antropologica amb lei tribús primitivas actualas (totun, Leroi-Gourhan èra antropològ e se basèt parcialament sus aquesta disciplina). Son intencion es d'ajónher tota l'estructura de la societat paleolitica d'Euròpa Occidentala, en la comprenent d'una manièra olistica, coma un sistèma que tot i es interconnectat, de la superestructura ideologica, fins a l'infrastructura economica, en passant per totei lei fasas intermediàrias. Leroi-Gouhan introduguèt de sistèmas d'analisi estadistica e de modèls complèxes per deschifrar l'organizacion intèrna deis ensems artistics amb son contèxte extèrne. Antau, obten un panorama complèt e valid per tot l'art paleolitic, coma la manifestacion d'una seria de religions que compartisson una tradicion collectiva que leis animaus, lei signes abstrachs e lei simbòls sexuaus masculins o femenins i representarián lei doas fòrças opausadas de la natura en conflicte e en renovèlament constant. Annette Laming-Emperaire sosten l'idèa qu'aquelei fòrças son la masculina e la femenina: la femna seriá lo bisont e lo brau, encara que l'òme seriá lo chivau. Egalament, leis armas representarián l'òme e lei feridas e lo sang la femna. Sei ròtles serián tanben opausats: la femna, una vènus obèsa generatritz, e l'òme grotesc, caçaire e destructiu. Segon Henri Delporte, lo fach que lei representacions masculinas e femeninas sián generalament en relacion d'oposicion vòu pas dire que sián lo rebat de cresenças simplament sexualas o de rites o de mites de feconditat, mas d'una cosmogonia explicada a travèrs una oposicion; en consequéncia, se pretend pas dire qu'una unica religion predominèsse tot lo Paleolitic superior, mas que totei compartissián lo meteis sistèma, la meteissa estructura basica.
- Lo simbolisme: dins lei darriers decennis s'assaja de determinar se l'organizacion d'elements, tant figuratius coma abstrachs, son estructura e son ritme, respòndon a quauquei còdes de comunicacion de coneissença o de registre d'eveniments. Per exemple, se son una representacion d'una cosmogonia, d'un calendari primitiu ont se repetisson de fachs fondamentaus, d'aspèctes sasoniers... De la combinason e dau liame dei formas simplas e complèxas representadas se pretend obténer un lengatge mitografic, pictografic o ideografic que cada animau e cada simbòl i aurián una significacion diferenta, segon son liame e son contèxte. Quauquei partisans d'aquest paradigma van pus luenh dins sei conclusions, en despassant l'estrictament scientific.
Manjavan çò que pintavan?[modificar | modificar la font]
La recèrca integrala dei jaciments a demostrat que l'objècte mesme de l'art parietau foguèt pas la caça, ja que i a ges de relacion dirècta entre la fauna representada e lei rèstas trobadas dins lei luòcs onte vivián. Dins plusors baumas, coma a Ekain, s'avera qu'a bada que lei chivaus son lo tèma principau de sei pinturas, la cabra èra la principala espècia caçada.[1].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Actinidia sinensis
L'actinidia sinensis, o kiwi, es a l'encòp una planta escalaira e son fruch que recep lo meteis nom. Ven de China. Los principals païses productors (2004) son Itàlia, Nòva Zelanda, Chile e França. Es una grana en forma d'ellipsi, cubèrta de pèl marron, e pesa aperaquí 80 gramas. Es un fruch fòrça bon per la santat generala, pr'amor qu'a mai del doble de vitamina C qu'una iranja, e tanben de vitaminas del tipe B. Es ric en potassi, magnèsi e fibra.
Lo nom kiwi es d'origina onomatopeica maòri, de l'ausèl non volant de Nòva Zelanda (vejatz: kiwi (aucèl)). Pendent la I Guèrra Mondiala foguèt l'escais dels neozelandeses. En 1959 una companhiá exportatritz neozelandesa etiquetèt lo fruch de l'actinídia coma «kiwifruit». En Euròpa e en America s'apèla kiwi, mentre qu'en Nòva Zelanda e Austràlia s'apèla encara «kiwifruit» per tal de lo diferenciar dels ausèls e dels neozelandeses.


text:
Aquí
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Jornadas 100% occitan
1 Jornadas 100% occitan le Ven 8 Jan - 10:14
Gavach
Occitan Warrior
Aquí
2 Re: Jornadas 100% occitan le Ven 8 Jan - 21:40
jfrieux
Occitan Warrior
3 Re: Jornadas 100% occitan le Ven 8 Jan - 23:23
Mertyl
Occitan Warrior
4 Re: Jornadas 100% occitan le Ven 8 Jan - 23:31
Gavach
Occitan Warrior
I faguèri pas mèfi qu'ai un compte gmail. Fai passar lo messatge a la persona que m'a mandat lo mèl.
5 Re: Jornadas 100% occitan le Sam 9 Jan - 12:13
zo
Occitan Warrior
http://cerclelamorera.bloc.cat/post/18056/269526
6 Re: Jornadas 100% occitan le Lun 11 Jan - 18:28
Cerièra de Mai
Trobador !!
Se nos as ligat lo mail dins ton compte, nosaus quitament amb lo nòstre compte segur qu'o podèm pas legir !! Avèm pas ton password !Gavach a écrit:I faguèri pas mèfi qu'ai un compte gmail. Fai passar lo messatge a la persona que m'a mandat lo mèl.
7 Re: Jornadas 100% occitan le Lun 11 Jan - 19:49
Cerièra de Mai
Trobador !!
“tenir la lenga de l’ostal”
Le rendètz-vos per se perfeccionar en immersion
Jornadas 100% Occitan
immersion | corses | exposicions | conferéncias | activitats
les 9-10-11 d’abrièl de 2010
al Fossat (Valèa de la Lesa – Arièja)
100% occitan? Qué vòl dire?
Enfin un endreit e un moment per viure integralament en occitan, dins un quadre ont la lenga se parla naturalament: un estagi d’occitan 100% en occitan.
Aquestas jornadas s’adreçan als professionals o futurs professionals, als estudiants o professors, als militants occitanistas o simples amoroses de la lenga: a totis les que parlan dejà occitan e que se vòlen perfeccionar. Les debutants o les que se pòden pas passar de comunicar dins una autra lenga (francés, catalan...) trobaràn autris estagis que les i convengueràn mès plan per fèr les prumèris passes abans de s’inscriure a las Jornadas 100% OCCITAN. Les que vengueràn a las Jornadas 100% OCCITAN vòlen parlar
100% en occitan e pagan per aquò. Se venètz, cal jogar le jòc.
Tenir la lenga de l’ostal
Quin milhon endreit que l’ostal per aprénguer una lenga coma cal? Es per aquò que l’albèrgament dels estagiaris se farà en çò de familhas de la valèa de la Lesa que parlan un occitan de transmission familiala, “popat al brèç”.
Quant còsta?
120 € per persona, tot comprés: participacion a las activitats,
manjar e dromir.
Cossint se marcar?
Tornatz vòstre bulletin d’inscripcion* signat e vòstre chèc, abans le 1èr
de març, a:
UDAC; “Versailles”; 09130 Le Fossat.
Per tota infomacion, escrivètz o telefonatz a:
OMF0561089733(arobase)gmail.com.
NB: Las 12 prumièras inscripcions seràn asseguradas. Las autras figuraràn sus una lista d’atenta.
Ont se passa?
Le Fossat es una vilòta de la valèa de la Lesa entre Tolosa e Foish. I podètz venir en automobila o en autocar. De Tolosa, prénguer la direccion “Foish, per la valèa de la Lesa”. Passar la Barta, Bèthmont, Sent Somplesi, Lesat e arribaretz al Fossat.
En vos marcant, pensatz a dire se volètz partejar l’autmobila ambe qualqu’un mès.
Informacions: Gara rotièra de Tolosa: 33-(0)5 61 61 67 67 (Se tròba just a costat de la gara SNCF). SALT Toulouse: 33-(0)5 61 48 61 51.
* >> bulletin d'inscripcion e programa de demandar per mail a OMF0561089733(arobase)gmail.com.
8 Re: Jornadas 100% occitan Aujourd'hui à 8:08
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Lista dels presidents de Peró
Lo president es lo cap d'Estat e de govèrn de Peró. Aquela es una lista dels presidents que jos aquel o un autre títol an exercit la magistratura suprèma de Peró al cors de la siá istòria republicana, dempuèi la siá independéncia, en 1821, fins a uèi.
Dempuèi 1821 que s'inícia la vida republicana, Peró foguèt governat per divèrses personatges que van dempuèi los militars que lutèron per l'independéncia, fins a personas de l'aristocracia, en passant per representants indigènas e de las minoritats etnicas del país.
L'istòria republicana de Peró es estada plena d'incidents, rebellions militaras, còps d'estat e de luchas civilas. Es pas estat una situacion rara, alavetz, qu'en determinat moment lo president de la Republica li aja calgut daissar un encargat a palai mentre anava acalorar un suslhèuament al dedins del país. O lo fach, tanben repetit, qu'existiscan dos -e quitament mai- de presidents en exercici al meteis temps.
Somari
Presidents entre 1821 e 1836[modificar | modificar la font]
Confederacion Peró-Bolívia[modificar | modificar la font]
Presidents dempuèi 1838[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Aprèp lo còp d'Estat contra Francisco Vidal n'existís pas un govèrn central. Qualques generals se proclamèron presidents en tot lo país.
- ↑ Alberto Fujimori anoncièt sa renóncia lo 19 de novembre de 2000. Malgrat aiçò lo congrès peruan pas acceptèt e lo 22 de novembre de 2000 foguèt declarat sa impeachment.
- ↑ Paniagua assumiguèt lo poder aquand Fujimori e lo vicepresident sufriguèron impeachment


text:
Lista dels primièrs ministres de Belgica
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Belgica. La carga recebèt aqueste nom après la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, es a dire dempuèi l'arribada de Léon Delacroix al poder. Anteriorament lo primièr ministre aviá lo títol de "cap de gabinet". Los principals partits politics foguèron dividits en doas alas lingüisticas independentas (de lenga francesa e de lenga neerlandesa):
- En 1968 pel Partit Crestian Democratic (iranja) ;
- en 1972 pel Partit Liberal (blau) ;
- en 1978 pel Partit Socialista (roge).
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Belgica dempuèi 1830.


text:
Batalha de Gaugamèlas
La batalha de Gaugamèlas se debanèt le 1èr d'octobre de 331 dins lo plan de Gaugamèlas[1], dins lo Nòrd de l'Iraq d'uèi, mas la localizacion exacta de la batalha es pas plan establida, abitualament se situa a l'èst de la vila de Mossol (36° 21′ 36″ N 43° 15′ 0″ E / 36.36000, 43.25000). Es l'afrontament decisiu entre l'armada d'Alexandre lo Grand e aquela de Dàrius III. A l'eissida de la batalha, considerada coma una de las pus importantas de l'Antiquitat per las fòrças implicadas, lo reialme de Macedònia aviá vencit definitivament l'Empèri Pèrsa aquemenida.
Aquela batalha es a vegadas, un pauc abusivament, nomenat batalha d'Arbèlas en referéncia a la ciutat d'Arbèlas / Adiabèna (Erbil dins lo Curdistan actual), situada a aperaquí 100 km del camp de batalha.
Somari
Contèxte istoric[modificar | modificar la font]
L'armada macedoniana debarquèt en Asia Menora en mai 334 e venquèt los Satrapas sur las ribas de Granica. En novembre 333, l'armada pèrsa, comandada per Dàrius en persona, foguèt vencida a batalha d'Issos en Cilícia antica. Alexandre comencèt alara la conquista de Fenicia e d'Egipte. Puèi a la prima 331, l'armada macedoniana marchèt cap a Eufrates que lo traversèt, sens opposicion vertadièra, fin de julhet.
Dàrius decidiguèt de formar una armada pèr tòca de ganhar la batalha decisiva. Alara Alexandre, a la plaça de marchar cap a Babilònia segon son plan inicial, tornèt cap al nòrd e passèt Tigre en setembre de 331. Aprèp qualques jorns de marcha, Alexandre aprenguèt que l'armada pèrsa, fòrça superiora en nombre, l'esperava dins lo plan de Gaugamèlas a prèp de cent de quilomètres d'Arbèlas.
Sos oficièrs mai ancians, subretot Parmenion, inquiet per la dificultat qu'auriá agut de foragetar en plan jorn una armada tan nombrosa, conselhèron Alexandre d'atacar los enemics pendant la nuèch, mas Alexandre lor respondèt que volèt pas « evadir la victòria »[2]. Certans aprovèron pas aquela causida e foguèron encara mai preocupats quand Alexandre, al contrari d'abitud, dormiguèt d'un sòm prigond la nuèch abans lo combat, coma se ja se pensava vencit[3]. Pendent la batalha, los soldats observèron un eclipsi.
Debanament de la batalha[modificar | modificar la font]
Òrdre de batalha[modificar | modificar la font]
Dàrius, aguent aprés de son escac a la batalha d'Issos, causiguèt un terren mai favorable: un grand replan regular, que faguèt sortir las peiròlas per que la cavalariá e los carris fagan de manòbras mai aisidas[4]. Tanben faguèt plantar de picas de fèrre dins lo sòl per ferir los cavals adversaris[5].
Amb prèp de 277 000 fantassins, 23 000 cavalièrs, 200 carris de dalhas e 15 elefants de guèrra[6], Dàrius comptava de profeitar d'una granda superioritat numerica, sièis còps mai granda que las fòrças opausadas, malgrat l'eterogeneïtat de son armada; perque al contrari qu'a Issos ont aviá alinhat sonque de persans (levat los mercenaris grècs), a Gaugamèlas opausèt a Alexandre de soldats venguts de tot l'Empèri[7]. Alexandre alinhèt 40 000 soldats a pè, que 31 000 falangitas, e 7000 cavalièrs, mens nombroses que los Persans mas parfèitament entraïnats e equipats.
Podent pas contornar l'immensa formacion pèrsa amb sa tecnica abituala del martèl e de l'enclutge[8], Alexandre deguèt desplegar son armada d'un biais diferent de l'estrategia abituala. Decidiguèt d'utilizar un plaçament en escalon, excepcional a l'epòca, que li permetiá d'ocupar lo maximum de terren e de prendre al revèrs los flancs advèrses: las tropas son doncas posicionadas escaladas las unas a respècte de las autras. Las falanjas èran organizadas en carrat de 256 òmes (16 òmes sus 16 linhas) amb los combatents mai experimentats dins las primièras linhas.
Coma de costuma, Alexandre placèt al centre de son dispositiu la falanja, aparada al flanc esquèrre pels oplitas e los peltastas, e al flanc drech pels ipaspistas. Alexandre ordenèt la cavalariá suls flancs. Menèt lo flanc drech al cap de la cavalariá pesuga dels Companhons macedonians e de frondaires de primièra amagats per aqueles. E lo flanc esquèrre, format dels cavalièrs tessalians e Trácias èra comandat per Parmenion[9].
Alexandre participèt doncas directament als combats sus son caval Bucefal coma per totas sas batalhas, alaras que Dàrius, el, comandava son armada enrès.
Engatjament[modificar | modificar la font]
Dàrius foguèt lo primièr a far avançar sas tropas[10]; envièt sa cavalariá sul flanc macedonian mai repliegat, ont podiá manobrar melhor. Aquela tactica èra estat prevista per Alexandre que ne profeitèt per partir sus sa drecha tot ne demorant a distància. Lo front s'espandiguèt alara en largor e demandava qu'una partida de las tropas pèrsas seguiguèsse lo desplaçament de la cavalariá d'Alexandre.
Dàrius envièt sos carris per véncer rapidament lo centre advèrs. La falanja macedoniana repossèt la carga fasent escart a l'arribada dels carris, creant de pichons traucs dins la formacion del front[11]. Los cavals, per instint, se precipitèron cap a aquelas duberturas puslèu que de dintrar dins los falangitas que puntèron lors sarissas. Los conductors dels carris lèu foguèron forajrtats del combat. Lo rei persan, vesent sas unitats de cavalièrs en dificultat, lancèt una granda partida de son infantariá leugièra.
Movement decisiu[modificar | modificar la font]
Pendent que, Alexandre capitanejant los Companhons estendèt tant lo front pèrsa que venguèt pas mai solidari. Dàrius remarquèt aquel movement mas faguèt perseguir lo jove rei. Alara que las doas colomnas de cavalariá èran a mand de se jónher, Alexandre faguèt un movement aviat de cambiament de direccion, descobrissent los frondaires qu'ataquèron e bloquèron sul còp la cavalariá pèrsa, e foncèt dins lo centre despoblat de l'armada pèrsa ont èra Dàrius. En efèit, a causa de son efectiu reduch, Alexandre aviá previst de se lançar dins un combat entre el meteis e Dàrius per qu'un còp lo rei pèrsa mòrt, son armada se renda.
Ajuda a Parmenion[modificar | modificar la font]
Mas sul flanc esquèrre macedonian, pendent que la ruptura venguèt un succès, los combats tornèron a l'avantatge dels Persans, jos l'accion del satrapa Mazaïos[12] que capitèt a crear un trauc fins a la garda enrè de Parmenion. Al centre, Alexandre, sa cavalariá e una partida de l'infantariá leugièra, qu'aviá capitat a alunhar las cargas de l'armada pèrsa, foncèt cap a Dàrius. Lo rei persan fogiguèt e s'anèt del camp de batalha seguit per sa garda.
Alexandre deguèt causir entre perseguir Dàrius o ajudar sas tropas. Fasent la causida de la rason, abandonèt Dàrius per venir en ajuda al flanc esquèrre damatjat.
Los òrdres de retirada passèron mal a tota l'armada pèrsa e los combats contunhèron doncas pendent d'oras, s'acabant per la victòria complèta de l'armada macedoniana.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Dàrius capitèt a fugir cap a Arbèlas amb son batalhon d'Immortals e dels cavalièrs de Bactriana mas daissèt son tresaur, estimat a 4 000 talents (entre 75 e 100 tonas d'argent) e sas armas personnalas[13]. Alexandre lo preseguèt, frustrat d'aver pas capitar a tuar lo Grand Rei. Mas entendent l'apèl de Parmenion qu'encara combatiá los cavalièrs de Dàrius, decidiguèt d'abandonar la perseguida per se portar al secors.
Dàrius moriguèt qualques temps aprèp dins las montanhas de Media, assassinat per sos satrapas en julhet de 330. Aprèp aquela victòria, Alexandre foguèt coronat rei d'Asia dins une ceremonia fastuosa celebrada a Arbèlas, puèi torna en vencidor dins Babilònia en octobre de 331.
Lo satrapa Mazaïos, pasmens sas nautas foncions jos Dàrius, venguèt al servici d'Alexandre, aquò lo comprenguèron pas los amics d'Alexandre.
Notas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon Plutarc dins Vida d’Alexandre lo Grand, lo nom de Gaugamèlas significa, en persan, l' « ostal del camèl ».
- ↑ Plutarc, Vida d’Alexandre lo Grand.
- ↑ id "Plutarc"
- ↑ (fr)Pierre Briant, Alexandre le Grand, de la Grèce à l'Inde, Gallimard, 1987.
- ↑ id "Briant"
- ↑ Lo chifratge es imprecís e lo cal prendre amb precaucion.
- ↑ L'Empèri Pèrsa essent fòrça espandit, los soldats de l'armada son de cultura, de lenga e d'etnias diferentas. Lor armament e lors tecnicas de combats èran tanben diferents.
- ↑ La formacion d'Alexandre s'estendiá sus 2 km e la formacion de Dàrius sus 4 km.
- ↑ Per l'òrdre de batalha de las tropas macedonianas vejatz Diodoro de Sicília, (fr) Bibliothèque historique, XVII, 57.
- ↑ Pel dispositiu de Dàrius vejatz Arrien, Anabase, 3, 11, 3, d'aprèp Aristòbul que cita de documents pèrsas preses aprèp la victòria.
- ↑ id "Briant"
- ↑ id "Briant"
- ↑ id "Briant"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Paul Goukowsky, Alexandre et la conquête de l'Orient dans Le monde grec et l'Orient, II, PUF, 1975 ;
- (fr) Antonis et Pavlo Georgakis, Arbèles, Socomer, coll. « Les grandes batailles de l'histoire », 1989.
- (fr) Pierre Briant, Alexandre le Grand, de la Grèce à l'Inde, Gallimard, 1987.
- (en) Peter Green, Alexander to Actium : The Historical Evolution of the Hellenistic Age, 1990 ;
- (en) N. Sekunda et J. Warry, Alexander the Great : His Armies and Campaigns 334-323 BC, London, 1998.


text:
Amartya Sen
Amartya Kumar Sen (en bengalin: अमर्त्य कुमार सेन) ( Santiniketan, Empèri Britanic -actual Índia- 1933 ) es un economista e professor universitari fòrça conegut per son trabalh sus la fam, teorias sus l'indici de desvolopament uman, l'economia del benestar e los mecanismes sosjacents a la pauretat. Recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1998 per son trabalh dins lo camp de l'economia del benestar.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 3 de novembre de 1933 a Santiniketan, estat del Bengala Occidental, de l'Empèri Britanic (uèi Índia). La familha de Sen ven de Dhaka, capitala de l'actuala Bangladèsh, e vila que i faguèt sos estudis primaris. A l'independéncia d'Índia en 1947 S'enanèt a l'Universitat Visva-Bharati de Calcuta. E pus tard partiguèt en Anglatèrra, ont estudièt al Trinity College de l'Universitat de Cambridge, que ne foguèt diplomat en 1956 e obtenguèt lo doctorat en 1959.
Professor d'economia dins las Universitats de Calcuta (1956-1958), Cambridge (1963-1971), Delhi (1971-1977), Oxford (1977-1988) e Harvard (1988-1997). Entre 1997 e 2004 foguèt President del Trinity College de l'Universitat de Cambridge e dempuèi es professor a Harvard.
Recèrca economica[modificar | modificar la font]
Los escrichs de Sen a la fin dels ans 1960 e al començament dels ans 1970 ajudèron a definir lo camp de la "Causida sociala" (en anglés: Social Choice). Sa contribucion a la teoria de la causida sociala promulgada per Kenneth Arrow foguèt de mostrar jos qualas condicions lo "Teorema de l'Impossibilitat d'Arrow", pòt èsser util per espandir e enriquir lo camp de la "Causida Sociala".
L'òbra mai reconeguda de Sen es son ensag Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation ("Pauretat e fam: un ensag sul Drech i la Privacion", 1981), que demòstra que la fam es pas la consequéncia de la manca d'aliments mas d'inegalitats dins los mecanismes de distribucion dels aliments. En mai de sos trabalhs cercant las causas de la fam, son trabalh dins lo camp del desvolopament economic aguèt fòrça influéncia dins la formulacion de l'Indici del Desvolopament Uman (IDH) de las Nacions Unidas.
Mas l'apòrt revolucionari de Sen al desvolopament dels indicadors economics e socials es lo concèpte de "capacitat". Un govèrn se deu jutjar en foncion de las capacitats concrètas de sos ciutadans. Per exemple, als Estats Units d'America los ciutadans an lo "dret" constitucional de votar. Per Sen aquò significa pas res, se demanda se se reünisson totas las condicions perque los ciutadans pòscan exercir lor "capacitat" de vòte. Aquelas condicions pòdon èsser fòrça variadas, dempuèi l'accès a l'educacion fins al fach que los ciutadans ajan o pas mejans de transpòrt per accedir a las urnas. Sonque quand aqueles critèris son complits se pòt dire que lo ciutadan pòt exercir sa causida personala.
Sen foguèt una excepcion entre los economistas del sègle XX dins son insisténcia en se far de contunh de questions de valors, plan abandonadas dins la discussion economica "seriosa". Pausa un dels mai grands desafís al model economic que situa l'interès pròpri coma factor primordial de la motivacion umana. E encara son escòla contunha d'èsser minoritària, ajudèt a tornar dirigir los dessenhs del desvolopament e fins finala las politicas de las Nacions Unidas.
En 1998 obtenguèt lo Prèmi Nobel d'Economia per sos trabalhs sus l'economia del benestar.
Principalas publicacions[modificar | modificar la font]
- 1982: Poverty and Famines : An Essay on Entitlements and Deprivation, Oxford, Clarendon Press.
- 1982: Choice, Welfare and Measurement, Oxford, Basil Blackwell.
- 1987: Food Economics and Entitlements, Helsinki, Wider Working Paper 1.
- 1987: On ethics and Economics, Oxford, Basil Blackwell.
- 1999: Development as Freedom, Oxford, Oxford University Press.


text:
Microtubul
Los microtubuls que son estructuras de la cellula eucariòta. Que son formats per la polimerizacion d'un dimèrs de duas proteïnas (la tubulina a e la tubulina B) e, segon lo grad mei o mens avançat d'aquesta polimerizacion, que son mei o mens long. Que hen partida de l'esqueleta de la cellula (aperat citoesqueleta) e la loa capacitat de créisher e de mermar qu'ei utilizada per realizar los procès cellulars qui demandan moviments dehens lo citoplasma (lo liquid interior dens lo quau e banhan lo organet cellulars amassas) de la cellula : lo movement de vesiculas (per realizar ua secrecion), la migracion deus cromosòmas (aus qui son la mitòsi e la meïòsi) e la citocinèsi (la separacion d'ua cellula en mair en duas cellulas hilhas un còp acabada la division cellulara.
Estructura[modificar | modificar la font]
Duas proteïnas, ua tubulia a e ua tubulina B que forman un dimèr. Per polimerizacion, mantun dimèrs que forman un protofilament. Fin finala, 13 microfilaments en ceucle que forman un microtubul.


text:
Segonda guèrra de l'òpi
La Segonda guèrra de l'òpi se debanèt de 1856 a 1860. Opausèt lei Britanics e lei Francés a l'Empèri Chinés de la dinastia Qing. Foguèt la perseguida de la politica europèa acomençada en 1839 durant la Premiera guèrra de l'òpi (1839-1842) per obtenir la dubertura de China au comèrci mondiau. Per obtenir una libertat de comèrci pus importanta, lei govèrns anglés e francés mandèron donc una fòrça militara per constrénher lo govèrn imperiau d'acceptar de condicions novèlas pus favorablas ais Europèus. Aprofichèron tanben lo fach que la màger de l'armada Qing èra ocupada dins lo centre dau país per lei combats de la Revòuta Taiping. En causa dau refús de l'emperaire, ataquèron Tianjin e obtenguèron un tractat novèu en 1858. Pasmens, lo govèrn chinés assaièt d'alentir son aplicacion causant una ofensiva novèla en direccion de Pequin que foguèt presa per leis Europèus e parcialament pilhada. Après aquela desfacha, lei Chinés deguèron acceptar lei condicions de patz deis Occidentaus marcant un afebliment grèu de la dinastia Qing.


text:
Chilopoda
Los quilopòdes (Chilopoda), sonats popularament 'milapatas', son d'artropòdes miriapòdes del còrs alongat e estrech, amb un parelh de patas en cadun dels 21 anèls (metamers) que'n son devesits. D'unes pòdon aver de verin. Los Chilopoda, diferisson dels Diplopoda per qu'an un sol parelh de patas dins cada segment o metamer, mentre que los diplopodas an dos parelhs de patas per metamer. Rarament son vists dintre dels ostals e bastiments, levat lo milapatas domestic, que se reprodutz dins de sosterranhs e de luòcs parièrs.


text:
Ebersmunster
Ebersmünster en alemannisch (Ebersmunster en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ebersmunster A situat en la plana de Alsace, a aperaquí quaranta quilomètres al sud de Estrasburg e una trentena de quilomètres al nòrd de Colmar.
Ebersmunster est située dans la plaine d'Alsace, à environ quarante kilomètres au sud de Strasbourg et une trentaine de kilomètres au nord de Colmar.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo tèxt aicí-dessous es un resumit de la pagina Istòria del luòc aicí-dessus.
Al temps dels Celtes, l'isla de Noviento, formada dels braces del Ill, constituissi un luòc de culte en l'onor del dieu Teutatès, mai conegut jol nom de Toutatis. En lo moment de la colonizacion romaine, lo luòc #èsser dédié a Mercuri e a Diane. Lo luòc li caliá èsser d'importància doncas que Jules César i #far far un sacrifici a Mercuri après la siá victòria sus las germains. Lo temple o la glèisa aguèron rasat per Attila, e sonque qualques ermitas religiosas se #installar sus luòc. Cap a 675, lo abbé irlandais Déodat (lo futur sant Dié) fonda una comunitat de fraires sul domeni donat pel pòrti de Alsace Adalric, paire de santa Odile. Jols mérovingiens, lo monastèri de Ebrotheim ven un centre de christianisation de la Mejana Alsace. La familha de Ducs de Alsace fach de nombrosas donations a la abbaye de Ebersmunster. Aquelas possessions s'estendon en près de 80 pòbles la longitud de la Ill e del vignoble de Mülhausen a Erstein al Nòrd. Aqueles bens lor caliá permetre als fraires de vaquèr al prec, de far œuvre de évangélisation e de donar l'almòina als paures. Al continuament del synode de Aix-la-Capèla de 817, la comunitat de Ebersmunster adòpta la nòrma bénédictine al cors del Sègle IX.
La Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., lo abbaye a atacat. En 1525, pendent los guèrras de las Rustauds, la abbaye a ocupat e saquejada per un grop de paysans. La Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value). a fondat a Ebersmunster la congrégation bénédictine dicha de Estrasburg, en agropant los monastèris alsaciens de Altorf, de Ebersmunster e de Marmoutier, aital coma dels abbayes badoises. En la nuèch del 4 al 5 d'octòbre 1632, la glèisa, la abbaye e la vila de Ebersmunster an incendiat per las tropas suedesas del maréchal Gustaf Horn. Los fraires s'establisson dins l'Otèl de Ebersmunster, bastit al Sègle XVI al dedins del enceinte de Sélestat. Tòrnan a Ebersmunster après los tractats de Westphalie, aquel de Münster pel Alsace en 1648. La glèisa e lo monastèri son lentament reconstruits. Lo 15 de mai 1785, Jean-Baptiste-Joseph Gobel, avesque auxiliar de Bâle e futur avesque constitucional de París, dona dins la glèisa de Ebersmunster la benediccion episcopala a Jean-Jacques Lantz, avesque auxiliar d'Estrasburg.
Pendent la Revolucion francesa, los fraires an escampilhat e los bens venduts als enchères coma bens nacionales. La Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., la bibliotèca #que comportava 9025 volums es transportée fins a Estrasburg a près de 5 péniches, las labors auràn destruit en luòc public. En 1829, lo abbaye, #qu'a servit a usatges desparièrs pendent la revolucion, a aquerit per las Fraires Marianistes #que i #installar una escòla normala e un noviciat. Dempuèi 1889, es lo banc d'una œuvre educativa de la Sœurs de St Joseph de Sant-Marc.
Al sègle XIX, Ebersmunster èra un ponch de peatge e de transbordement de las merças #qu'èran transportées per via fluviale sus la Ill dintre Mülhausen e Estrasburg. Las merças #que i transitavan èra del bòsc, de la palha, del foin del gravier, del sable, mas tanben del vin. Los bateliers lor caliá absòlvre un peatge en foncion de las merças transportées. Unas fes aquel peatge absolgut, lo pont que # la carrièra principala passava sus el, i aviá levat per permetre als vaissèls de contunhar lo sieu viatge.
Le texte ci-dessous est un résumé de la page Histoire du site ci-dessus.
Au temps des Celtes, l'île de Noviento, formée par les bras de l'Ill, constitue un lieu de culte en l'honneur du dieu Teutatès, plus connu sous le nom de Toutatis. Lors de la colonisation romaine, le lieu fut dédié à Mercure et à Diane. Le lieu devait être d'importance puisque Jules César y fit faire un sacrifice à Mercure après sa victoire sur les germains. Le temple ou l'église furent rasés par Attila, et seuls quelques ermites religieux s'installèrent sur place. Vers 675, l'abbé irlandais Déodat (le futur saint Dié) fonde une communauté de moines sur le domaine donné par le duc d'Alsace Adalric, père de sainte Odile. Sous les mérovingiens, le monastère de Ebrotheim devient un centre de christianisation de la Moyenne Alsace. La famille de Ducs d'Alsace fait de nombreuses donations à l'abbaye d'Ebersmunster. Ces possessions s'étendent dans près de 80 villages le long de l'Ill et du vignoble de Mulhouse à Erstein au Nord. Ces biens devaient permettre aux moines de vaquer à la prière, de faire œuvre d'évangélisation et de donner l'aumône aux pauvres. À la suite du synode d'Aix-la-Chapelle de 817, la communauté d'Ebersmunster adopte la règle bénédictine au cours du Modèl:IXe siècle.
Le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., l'abbaye est attaquée. En 1525, durant les guerres des Rustauds, l'abbaye est occupée et pillée par un groupe de paysans. Le est fondée à Ebersmunster la congrégation bénédictine dite de Strasbourg, groupant les monastères alsaciens d'Altorf, d'Ebersmunster et de Marmoutier, ainsi que des abbayes badoises. Dans la nuit du 4 au 5 octobre 1632, l'église, l'abbaye et la ville d'Ebersmunster sont incendiés par les troupes suédoises du maréchal Gustaf Horn. Les moines s'établissent à l'Hôtel d'Ebersmunster, construit au Sègle XVI à l'intérieur de l'enceinte de Sélestat. Ils reviennent à Ebersmunster après les traités de Westphalie, celui de Münster pour l'Alsace en 1648. La glèisa et le monastère sont lentement reconstruits. Le 15 mai 1785, Jean-Baptiste-Joseph Gobel, évêque auxiliaire de Bâle et futur évêque constitutionnel de Paris, donne en l'église d'Ebersmunster la bénédiction épiscopale à Jean-Jacques Lantz, évêque auxiliaire de Strasbourg.
Durant la Révolution française, les moines sont dispersés et les biens vendus aux enchères comme biens nationaux. Le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., la bibliothèque qui comportait 9025 volumes est transportée jusqu'à Strasbourg à bord de 5 péniches, les ouvrages seront détruits en place publique. En 1829, l'abbaye, qui a servi à des usages différents durant la révolution, est acquise par les Frères Marianistes qui y installèrent une école normale et un noviciat. Depuis 1889, elle est le siège d'une œuvre éducative des Sœurs de St Joseph de Saint-Marc.
Au sègle XIX, Ebersmunster était un point de péage et de transbordement des marchandises qui étaient transportées par voie fluviale sur l'Ill entre Mulhouse et Strasbourg. Les marchandises qui y transitaient était du bois, de la paille, du foin du gravier, du sable, mais aussi du vin. Les bateliers devaient acquitter un péage en fonction des marchandises transportées. Une fois ce péage acquitté, le pont sur lequel la rue principale passait, était relevé pour permettre aux bateaux de continuer leur voyage.


text:
Comission Europèa
La Comission Europèa es una institucion politicament independenta que baileja lo poder executiu de l'Union Europèa (UE). Son objectiu principal es de prepausa la legislacion, las politicas e los programas d'accion e tanben es responsabla d'aplicar las decisions del Parlament Europèu e del Conselh de l'Union Europèa. Lo tèrme de Comission fa referéncia als membres de la Comission, anomenats Comissaris, designats pels 28 Estats membres e lo Parlament, mas fa referéncia tanben a la pròpria institucion e a son personal. L'actuala Comission Europèa es presidida per Jean-Claude Juncker dempuèi 2014.


text:
Belém (Lisbona)
Belém es un quartièr de Lisbona situat a 6 km a l'oèst del centre actual de la vila e a 2 km a l'oèst del pont del 25 d'abrial. Lo seu nom ven d'una deformacion al cors del temps de « Betleèm ». Correspond a una parròquia de Lisbona, la parròquia de Santa Maria de Belém.
Belém es conegut coma lo luòc d'ont partiguèron fòrça grands exploradors portugueses. En particular, es lo luòc d'ont partiguèt Vasco de Gama cap a las Índias en 1497. Es tanben lo quartièr del palais de Belém, anciana residéncia reiala dels sègles XVII et XVIII uèi ocupada pel president de Portugal, e tanben del palais Ajuda començat en 1802 e jamai acabat.
Uns dels monuments celèbres del quartièr, la torre de Belém, es del mai conegut, que son imatge es sovent representat dins las publicacions toristicas.
Un autre edifici istoric major de Belém es lo monastèri dels ieronimitas que, amb la torre de Belém, aguèt un ròtle defensiu. L'arquitectura del monastèri es un exemple de l'estil manuelin.
Lo monument contemporanèu pus conegut de Belém es lo Padrão dos Descobrimentos (monument dels descobridors), malon vertical de beton de 52 mètres de naut erigit en 1960 per commemorar lo 500en aniversari de la mòrt d'Enric lo Navigador; a la forma de la proa d'una nau que sus ela se trapa un grope d'estatuas representant Enric lo Navigador seguit pels grands exploradors. Atentenant a aqueste monument, i a una plaça ont es reprodusida al sòl una mapa del monde e los itineraris dels exploradors portugueses.
Al còr de Belém se trapa la Praça do Império : jardins centrats a l'entorn d'una granda font. A l'oèst del jardin i a l'impausant Centro Cultural de Belém que regropa d'institucions dedicadas a l'art: entre elas lo Museu do Design de Belém, lo Museu Colecção Berardo dins un musèu d'art modèrne e contemporanèu.
I a encara d'autres musèus a Belém, fòrça creats per Salazar per l'exposicion de Belém de 1940 : lo Museu da Electricidade, lo Museu do Centro Científico e Cultural de Macau, lo Museu de Arte Popular e lo Museu Nacional dos Coches.
Lo celèbre club esportiu lisboèta Belenenses es situat a Belém.
La carrièra principala de Belém es la rua de Belém ont i a una pastissariá qu'existís dempuèi 160 ans; se i pòt manjar los celèbres pastéis de Belém.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Encyclopaedia Britannica Standard Edition CD ROM, 2002.
- Hancock, Matthew. The Rough Guide to Lisbon, Rough Guides Ltd, London, 2003. ISBN 1-85-828906-8
- Weimer, Alois & Weimer-Langer, Britta. Portugal, GeoCenter International Ltd., Basingstoke, UK, 2000. ISBN 3-82-976110-4


text:
Francisco Franco
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde (4 de decembre de 1892 - 20 de novembre de 1975), mai conegut coma Francisco Franco o Francisco Franco y Bahamonde foguèt un dictator e mai tard formalament venguèt cap d'Estat d'Espanha a partir d'octobre de 1936, e regent del reialme d'Espanha de 1947 fins a sa mòrt en 1975. Son Estat combinèt en foncion de las epòcas lo corporatisme amb lo nacionalisme, lo faissisme e un ensems de valors tradicionalas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Lo Regim franquista
- (es) Fondation Francisco Franco
- (es) Biografia de "Francisco Franco"
- (en) Biografia de Franco sul sit Spartacus
- (es) Biografia de la BBC
- (en) Biografia detalhada
- Vidèo


text:
1986
Aquesta pagina concernís l'an 1986 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Intrada dau país au sen de l'Union Europèa.
Africa[modificar | modificar la font]
Libia[modificar | modificar la font]
En repòsta au sostèn donat per lo govèrn libian a unei grops terroristas, leis Estats Units bombardèron Trípol e Bengazi (15 d'abriu). Plusors avions e elicoptèrs foguèron destruchs per leis asalhidors que perdèron un bombardier tocat per lei defensas antiaerianas. Gaddafi ordonèt una repòsta còntra d'installacions estatsunidencas de l'illa de Lampedusa que mau capitèt. Après aquelei combats, lei relacions demorèron fòrça marridas entre lei dos país e de combats aerians opausèron d'avions estatsunidencs e libians en 1989.
En Sodan, victòria electorala de Sadiq al-Madhi, qu'èra un aliat de Libia, que prenguèt lo poder e lo gardèt fins a 1989.
Sodan[modificar | modificar la font]
Organizacion deis eleccions liuras promesas per lei militars en 1985 e victòria deis islamistas de Sadiq al-Madhi sostenguts per Libia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Passatge de la sonda espaciala Voyager 2 dins lo sistèma d'Uranus. Permetèt d'observar dirèctament la planeta (fotografias, mesuras gravitacionalas, mesuras atmosfèricas, premierei mesuras magneticas...) e sei satellits. Dètz satellits suplementaris foguèron descubèrts.
Capitada de la mesa en orbita dau premier module de l'estacion espaciala sovietica Mir (20 de febrier).
Quimia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la descubèrta d'estructuras novèlas de carbòni formadas de desenaus d'atòms diferents per leis Estatsunidencs Richard Smalley e Robert Curl e lo Britanic Harold Kroto. Foguèron dichas fullerèns. D'autra part, descubèrta de ceramicas aguent de proprietats de supraconductivitat a de temperaturas situadas entre 80 e 125 K. Aquò marquèt una etapa importanta dins lo desvolopament d'aplicacions dei supraconductors car aquelei temperaturas èran relativament importantas a respèct ai supraconductors pus ancians que necessitavan de temperaturas fòrça bassas (quauquei gras kelvin).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de junh - Rafael Nadal, jogaire de tennis espanhòl
- 12 de setembre - Emmy Rossum, actritz americana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1 de febrièr - Alva Myrdal, escrivan, diplomata e òme politic suedés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1902)
- 28 de febrièr - Olof Palme, primièr ministre de Suècia (n. 1927)
- 30 de març - James Cagney, actor american (n. 1899)
- 7 d'abril - Leonid Kantorovich, economista rus, Prèmi Nobel (n. 1912)
- 14 d'abril - Simone de Beauvoir, escrivana francesa (n. 1908)
- 15 d'abril - Jean Genet, escrivan francés (n. 1910)
- 9 de mai - Tenzing Norgay, sherpa nepalés (n. 1914)
- 31 de mai - James Rainwater, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1917)
- 13 de junh - Benny Goodman, musician american de jazz (n. 1909)
- 14 de junh - Jorge Luis Borges, escrivan argentin (n. 1899)
- 24 de julhet - Fritz Albert Lipmann, bioquimista american, Prèmi Nobel (n. 1899)
- 25 de julhet - Vincente Minnelli, director american de cinèma (n. 1903)
- 31 d'agost - Urho Kekkonen, president de Finlàndia (n. 1900)
- 7 de setembre - Omar Ali Saifuddin III, sultan de Brunei (n. 1914)
- 12 de setembre – Gerhard Rohlfs, lingüista alemand (n. 1892)
- 25 de setembre - Nikolai Nikolaievich Semionov, quimista sovietic, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1896)
- 19 d'octobre – Samora Machel, president de Moçambic (n. 1933)
- 22 d'octobre - Albert Szent-Györgyi, fisiologista ongrés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1896)
- 23 d'octobre - Edward Adelbert Doisy, bioquimista american, Prèmi Nobel (n. 1893)
- 25 d'octobre - Forrest Tucker, actor american (n. 1919)
- 31 d'octobre - Robert S. Mulliken, fisician e quimista american, Prèmi Nobel (n. 1896)
- 2 de decembre - Desi Arnaz, actor cuban-american (n. 1917)
- 29 de decembre - Harold Macmillan, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1894)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Ernst Ruska, Gerd Binnig, Heinrich Rohrer
- Prèmi Nobel de Quimia : Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
- Prèmi Nobel de Literatura : Wole Soyinka
- Prèmi Nobel de la Patz : Elie Wiesel
- Prèmi Nobel d'Economia : James Buchanan Jr


text:
49
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 49 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Expulsion dei josieus de Roma per proselitisme e de trèbols belèu liats a l'aparicion dau cristianisme dins la capitala imperiala.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Sostengut per l'Empèri Roman, lo prince arsacida Meherdates assaièt de conquistar lo poder e de reversar Gotarzès II. Pasmens, après una tiera de negociacions, Gotarzès capitèt de ganhar l'ajuda d'aliats importants de son rivau que venguèt finalament vencut e capturat. Gotarzès li laissèt la vida per umiliar Roma e per demostrar sa cleméncia.


text:
Molliens-Dreuil
Moyin-Dreu (Sonme) en picard ( Molliens-Dreuil en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Molliens-Dreuil A situat en l'anautita vallée del ruisseau de Sant-Landon, a l'Oèst de Amians.
Molliens-Dreuil est située dans la haute vallée du ruisseau de Saint-Landon, à l'Ouest d'Amiens.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La châtellenie levava de Picquigny de la Modèl:S- a la Revolucion ; Molliens i aguèt erigit en municipalitat en 1209.
Dreuil Èra una pairie de la châtellenie de Picquigny.
- Destruccion de laModèl:7 e Cuirassier (Lt-coronèl de Langle) lo 6 de junh de 1940 per laModèl:7 e Panzerdivision de Rommel.
La châtellenie relevait de Picquigny du Modèl:S- à la Révolution ; Molliens fut érigée en commune en 1209.
Dreuil était une pairie de la châtellenie de Picquigny.
- Destruction du 7en Cuirassier (Lt-colonel de Langle) le 6 juin 1940 par la 7en Panzerdivision de Rommel.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ovni - Los OVNIS vistes de près: França 1954, 5 de novembre, Molliens-Vidame, Soma
- ↑ ovni - Les OVNIS vus de près: France 1954, 5 novembre, Molliens-Vidame, Somme


text:
I a dos jorns tornèri trobar son trabalh sus Internet e sas fotografias me faguèron soscar. Aquí qualquas fotografias:
Ne podètz veire plan maita sul blòg de l'autor:
http://shelby-lee-adams.blogspot.com/
Sens conéisser la demarcha de l'autor, sèm dins la posicion d'un "fintaire" (voyeur?). Mas en saber qu'aquel autor es amic amb sos subjèctes, qu'es del canton (e que ven en partida d'aquel mitan social) lo nòstre vejaire pòt cambiar.
Mas soscadissas, que vos daissi dissertar, son las seguentas:
Sas fotografias presentan de populacions mespresadas coma las populacions d'occitània "pregonda".
En qué lo fach d'èsser del canton e/o d'aver un empatia amb lo subjècte cambia totalament una òbra (pensatz a comparar "Les 4 saisons d'Espigoule" amb "Ici Najac...")?
Existís pas dins l'occitanisme doas escòlas, l'una que cerca la normalitat en cercar çò mai "modèrn" (mas que vòl dire?) dins la cultura occitana mas que auriá vergonha dels mitans ont subrevisquèt mai la nòstra lenga e una autra que revendica, al prètz benlèu d'un cèrt populisme, aquela cultura que pena a dintrar dins la modernitat?
PS: M'agrada fòrça son trabalh... Pòdi pas m'arrestar d'agachar aquelas fotografias...


text:
Comòras
Las illas Comòras (oficialament en francés Union des Comores, en arabi الإتّحاد القمريّ = Al-Ittiḥād al-Qamariyy, en comorian Udzima wa Komori) son un estat insular african plaçat a l'extremitat septentrionala del canal de Moçambic, dins l'ocean Indian, entre lo nòrd de Madagascar e lo nòrd de Moçambic. Lo país es format per tres illas volcanicas: Granda Comòra o Ngazidja, Mohéli o Moali, e Anjouan o Nzoani, mentre que l'autra illa de l'archipèla, Maiòta, contunha de dependre de França e mai siaga reclamada pel govèrn de las Comòras.
Lo nom deriva del mot arabi قمر (qamar), "luna". Lo nom actual en arabi significa "illas de la luna" (جزر القمر, ŷuzuru l-qamar), e en la siá bandièra apareis la mièja luna musulmana. Aqueste nom èra estat utilizat pels geografs arabis per nomenar Madagascar.[2]
La capitala es Moròni.
Lo gentilici es comorian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Aqueste archipèla serviguèt als ancians navigaires coma pont entre lo continent african e Madagascar, en essent en mai un ponch important pels comerçants arabis.[2]A travèrs dels sègles, las illas Comòras foguèron ocupadas per una succession de divèrses grops dempuèi la còsta d'Africa, lo golf Persic, Indonesia e Madagascar. Los exploradors portugueses visitèron l'archipèla en 1505 e causèron la destruccion de l'economia comerciala de las illas. Quand lo sultan d'Oman capitèt de fòrabandir los portugueses de la region, las illas demorèron jos l'influéncia de Zanzibar e lo trafic d'esclaus dels abitants d'origina banto aumentèt considerablament.
Al sègle XIX, après la separacion de Zanzibar del sultanat d'Oman, los europèus faguèron pression e França ocupèt Maiòta en 1841 e mai tard la rèsta de l'archipèla entre 1886 e 1909. En 1912 las illas foguèron jos l'administracion del governador general de Madagascar. Après, colonizaires franceses, companhiás de proprietaris franceses, e rics comerçants arabis establiguèron una economia basada sus las plantacions qu'ocupa ara un terç del territòri del país per exportar sas culturas. En 1946 França li concediguèt l'autonomia administrativa amb lo nom de Territòri d'Otramar de las Illas Comòras.
Un acòrd foguèt refusat per França en 1973 per concedir l'independéncia en 1978. Malgrat aiçò, lo 6 de julhet de 1975, lo parlament comorian emetèt una resolucion en declarant l'independéncia. Los deputats de Maiòta, que demorava jos contraròtle francés, s'abstenguèron. Dins dos referendums, en decembre de 1974 e febrièr de 1976, la populacion de Maiòta votèt contra l'independéncia de França (per 63,8% e 99,4% respectivament).
Politica[modificar | modificar la font]
La situacion del país es estada fòrça instabla dempuèi la siá independéncia en 1975, amb de còps d'Estat e d'insurreccions popularas. Lo coronèl Azali Assoumani prenguèt lo poder per un còp d'Estat en abril de 1999, en demetre lo president interin Tadjiddine Ben Said Massounde qu'aviá pres la plaça après la mòrt misteriosa del president elegit Mohamed Taki Abdoulkarim en novembre de 1998.
Après los acòrds de patz signats lo 17 de febrièr de 2001 entre lo govèrn e los separatistas, s'elaborèt una Constitucion aprovada per referendum lo 23 de decembre del meteis an, e que tornèt baptisar lo país Union de las Comòras, constituit per las illas de Granda Comòra, Anjouan e Mohéli qu'an una larga autonomia, amb son pròpri president e un tèxt constitucional tanben pròpri. La presidéncia de l'Union se causís entre los candidats de las tres illas al cap de quatre ans.
Lo president actual es Ahmed Abdallah Mohamed Sambi, après lo primièr transferiment pacific del poder dins las illas en 2006.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comòras es un pichon país d'Africa e fa partida de l'archipèla de las Comòras, format de nòrd-èst a sud-èst de l'illa de Granda Comòra (Ngazidja), Mohéli (Mwali), e Anjouan (Nzwani). Al sud-oèst, se tròba l'illa de Maiòta, qu'aperten encara a França.
La capitala es Moròni que se localiza en Granda Comòra. Las illas son d'origina volcanica, amb un relèu montanhós e abrupte que la cima pus nauta es lo volcan actiu Karthala de 2361 m d'altitud subre lo nivèl de la mar dins l'illa principala.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de las Comòras
Demografia[modificar | modificar la font]
Amb mens d'un milion de personas, las Comòras son un dels païses mens poblats al mond, mas tanben un dels de pus fòrta densitat de populacion (337,2 ab/km2). En 2001, 34% de la populacion èra urbana, mas aquesta chifra risca d'aumentar, pr'amor que la creissença de la populacion rurala es negativa, alara que la creissença de la populacion totala es totjorn relativament nauta.[3] Aperaquí la mitat de la populacion de las Comòras a mens de 15 ans.[4] Los centres urbans màgers son Moròni, Mutsamudu, Domoni, Fomboni, e Tsémbéhou. I a entre 200 000 e 350 000 comorians en França.[5]
Las illas de las Comòras an en comun de originas araboafricanas. L'islam sunnita es la religion dominanta, e representa mai de 98% de la populacion. E mai se la cultura aràbia es fermament establida dins l'archipèla, una minoritat de la populacion de Maiòta, subretot d'imigrants venguts de França, son catolics. De minoritats malgashas (crestians) e indianas (subretot ismaili) exitisson tanben, e de descendents del colonizaires franceses. Lo chineses son tanben presents a Maiòta e a la Granda Comòra (mai que mai Moròni). Una pichona minoritat de personas d'aujòls franceses e d'autres païses europèus (neerlandeses, angleses e portugueses) vivon a las Comòras. Fòrça franceses partiguèron après l'independéncia en 1975.
La lenga pus comuna es lo comorian, o shikomor, una lenga sabaki pròcha del swahili, que quatre variantas diferentas (shingazidja, shimwali, shinzwani, e shimaore) son parladas sus caduna de las quatre illas. Lo francés e l'arabi son tanben lengas oficialas amb lo comorian. L'arabi es subretot utilizat coma segonda lenga, es la lenga de l'ensenhament alcoranic, e lo francés es la lenga de tot autre ensenhament formal. Una lenga malgasha, lo shibushi, es parlada per aperaquí un terç de la populacion de Maore.[6] Aperaquí 57% de la populacion es educada amb l'alfabet latin e mai de 90% amb l'alfaber arabi; l'alfabetizacion totala es falsament estimada a 62.5%.[7] Lo comorian ten pas d'escritura pròpria e las escrituras latina e aràbias son ambedoas utilizadas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html#Econ
- ↑ 2,0 2,1 Edgardo Otero. El orígen de los nombres de los países del mundo (y muchas de las islas que éstos poseen). Buenos Aires: Los cuatro vientos, 1º edicion, 2003. ISBN 987.1027.68.0
- ↑ Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2004 Revision and World Urbanization Prospects: The 2005 Revision, http://esa.un.org/unup/ 11 January 2007
- ↑ "Comoros". Encyclopædia Britannica.
- ↑ "FACTBOX-Relations between France and Comoros". Reuters. March 27, 2008.
- ↑ Ethnologue report for Comoros.
- ↑ UNESCO Institute for Statistics, country profile of Comoros; 2004.


text:
Nogaròu
Nogaròu (oficialament en francés Nogaro) qu'ei una comuna francesa, situada dens lo departament de Gers e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Collegiada de Sent Nicolau[modificar | modificar la font]
Circuit Paul Armanhac[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Thierry Lacroix : jogaire de rugbi de XV
- Charles Samaran
- Arnaud de Moles
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficiau de Nogaròu
- Office de Torisme
- Comunautat de Comunas deu Baish Armanhac
- Circuit Paul Armanhac
- Aroclub deu Baish Armanhac


text:
Les Essarts-le-Roi
Les Essarts-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un decrèt imperial de 1814 a decidit de la creacion de la municipalitat dels Essarts-lo-Rei pel regroupement de las ancianes comunas de las Essarts e de las Layes.
Un décret impérial de 1814 a décidé de la création de la commune des Essarts-le-Roi par le regroupement des anciennes communes des Essarts et des Layes.


text:
Fritz Kreisler
Fritz Kreisler (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.
Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.
Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo Praeludium und Allegro faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.
Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.
Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, interrpetacion de La Gitana per Fritz Kreisler.
- [2] Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.


text:
Orizont
Conceptualament, l’orizont o asuèlh es la limita de çò que se pòt observar, dempuèi de sa pròpia posicion o situacion. Aquel concèpte simple se declina en fisica, filosofia, literature, e encara mai domenis:
- En fisica, lo tèrme d'orizont aczampa los concèptes seguents:
- L'orizont, un cercle centrat sur l’observator entre lo cèl e la Tèrra, prenent en compte la corbura d'aquela darrièra.
- L'orizont de las particulas, lo tèrme de la region de l'espaci temps susceptible d'influénciar un punt donat.
- ⇒ L'orizont cosmic, lo tèrme de l'univèrs visible dempuèi la Tèrre es jos qualques condicions un orizont de las particulas.
- L'orizont dels eveniments, lo tèrme de la region de l'espaci temps influénciable deùpuèi un punt donat.
- ⇒ L'orizont d'un trauc negre, la frontièra entre un trauc negre e lo rèsta de l'univers, es un orizont dels eveniments.
- Un orizont en pedologia es una sisa del sol, omogenèa e parallèla a la superfícia.
- Un orizont en filosofia es un concèpte de raprochar de l'eissorbament


text:
Villes et mairies du District de Maloja (102)
Liste des communes
Saint-Moritz
Ville de Saint-Moritz, localité de la Suisse de 5 100 habitants.
La mairie de Saint-Moritz a une adresse e-mail et un site Internet.
Samedan
Ville de Samedan, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Samedan a une adresse e-mail et un site Internet.
Pontresina
Village de Pontresina, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Pontresina a une adresse e-mail et un site Internet.
Celerina/Schlarigna
Village de Celerina/Schlarigna, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Celerina/Schlarigna a une adresse e-mail et un site Internet.
Zuoz
Village de Zuoz, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Zuoz a une adresse e-mail et un site Internet.
Silvaplana
Village de Silvaplana, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Silvaplana a une adresse e-mail et un site Internet.
Sils im Engadin/Segl
Village de Sils im Engadin/Segl, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Sils im Engadin/Segl est joignable par téléphone.
La Punt-Chamues-ch
Village du Punt-Chamues-ch, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie du Punt-Chamues-ch a une adresse e-mail et un site Internet.
S-chanf
Village de S-chanf, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de S-chanf a une adresse e-mail et un site Internet.
Bever
Village de Bever, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bever a un site Internet.
Stampa
Village de Stampa, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Stampa a une adresse e-mail.
Vicosoprano
Village de Vicosoprano, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Vicosoprano a une adresse e-mail.
Bondo
Village de Bondo, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Bondo a une adresse e-mail.
Castasegna
Village de Castasegna, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Castasegna est joignable par téléphone.
Soglio
Village de Soglio, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Soglio est joignable par téléphone.
Madulain
Village de Madulain, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Madulain a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
RosinaQuora nasquèt la Rosina, aviái pas que dètz-e-uèit ans e son paire èra encara soldat.Venguèt un primièr de genièr amb l’annada novèla. Polit present caud e redond que lo mètge me pausèt sul ventre. Mas aviam pas lo sòu, ges de trabalh e la bèba de nòstres parents que trobavan qu’èra foliá de faire un nenet dins aquelas condicions.Un matin qu’escotavi la ràdio ausiguèri la nòva que nos deviá cambiar la vida. Un coble de vièlhs, en Losera, cercavan de joines per li assegurar sa garda. Serián lotjats e pagats. Pichòta paga, ben segur, mas coma aviam pas res e que lo gaire val totjorn mielhs que lo res, telefonèri. La votz de la mamet me balhèt fisança. En mai d’aquò èra 1 estrambordadad’aprene qu’aviam un nenet.2 Lodesmainatjament foguètlèu fachd’abòrd qu’aviam pas que tres 3 ropilhas .De Mende, prenguèrem lo carri que nos pausèt sus la rota davant una crotz de granit ont nos esperava lo papet. Lo cèl borrolejat de 4 nivolassas negras èra mai que menaçós, lo vent èra bavós, semblava d’aver begut totas las aigas d’aquel país. Aurelian-qu’èra lo nom del papet - se presentèt, carguèt nòstras tres marridas sacas, nos toquèt la man, potonegèt Rosina, nos faguèt montar dins la veitura e diguèt pas pus rès fins a l’ostal. Miquèl, montat davant a costat d’el ne quincava pas una. De còps nòstres agaches cavats se crosavan. Rosina bolegava pas. 5 Arribèrem a l’ostal que raissava a ferratats. Aguèrem just l’impression d’una bòria pron granda. La pòrta se dubriguèt sus la risa solelhosa de Maria. En res de temps, nos aviá levat los mantèls, aviá fach 6 desaparéisser las sacas, e pres Rosina a la braceta . Se trobèrem ataulats, per gostar diguèt Maria, e quin gostar! De pan, de lach, de mèl, de confitura, de pelardons, de noses e de qué sabi encara. Se l’Aurelian èra un pauc-parla, la Maria, ela, èra una vertadiera 7 basaruta. Saupèrem tot de sa vida dins la serada, que s’èra maridada joina e que, ailàs, aviá pas pogut aver d’enfants, qu’aquò èra, sensa dobte, una malediccion de familha, aviá una tanta e mai una sòrre 8 estèrlasson cin uen èra anadarand u’acoma ela, la fauta de la demandar los servicis de la fargaira d’àngels.Degun ne parlava pas, mas
1 Estrambordada = fòrça contenta 2 Desmainatjar = mudar = cambiar d’ostal3 De ropilhas = de causas sens valor 4 Vent bavós = vent umid 5 Raissava a ferratats = ploviá fòrt 6 Prene a la braceta = prene dins los braçes 7 Basaruta = charraira, barjacaira 8 Estèrla = que pòt pas aver d’enfants
1/4
tot lo monde o sabiá. Amb l’Aurelian s’èran fach una rason. E ara, de veire arribar Rosinaèra coma loerdon del Bon Dieu. En una setmana aviam pres nòstres aises: una cambra per nosautres, una per Rosina. Miquèl aviá deserbat l’òrt, petaçat doas 9 bicicletas e comenat de netear laa au’aviá asvist de bedi asdempuèi un brave briu. Amb la primiera nèu, dintrèrem dinsl’ivèrn.D’aprèsDanièla Julien,Viatge d’ivèrn, ed. Trabucaire, 1999.
9 Una bediga = una feda
2/4
Texte entier pour les séries L. Texte moins les passages en rose pour les séries S. (et la note 7) Texte moins les passages en rose et les passages en bleu pour les séries STG. (et les notes 7 et 8) Série L Questions Compréhension Respondretz dins l’òrdre, a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt. Totas las responsas a las questions seràn redigidas amb de frasas completas. 1. Quant i a de personatges dins lo tèxt? Sabèm lo nom de cadun? Enumeratz los. Quines son los ligams familials entre los personatges ? 2.En quina sason se debana l’istòria? 3. Qual es lo narrator ? 4. Ont van viure los joves e perqué i far ? 5. Cossí es aculhida la pichona pel coble de vièlhs? Cossí l’explicatz? 6. Revirar de « Quora nasquèt la Rosina…» a «…que nos deviá cambiar la vida. » (§1 + 1°l. §2) Expression Tractaretz los dos subjectes Causiretz un narrator diferent (obligatoriament un personatge present dins lo tèxt) e li faretz contar l’arribada del jove coble. (150 mots) Seriatz prèst a mudar per trabalhar ? Desenveloparetz la vòstra responsa d’un biais estructurat. (150 mots) Série S Questions Compréhension Respondretz dinsl’òrdre, a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt. Totas las responsas a las questions seràn redigidas amb de frasas completas. 1. Quant i a de personatges dins lo tèxt? Sabèm lo nom de cadun? Enumeratz los. Quines son los ligams familials entre los personatges ? 3/4
2.En quina sason se debana l’istòria? 3. Ont van viure los joves e perqué i far ? 4. Cossí es aculhida la pichona pel coble de vièlhs ? 5. Revirar de « Quora nasquèt la Rosina…» a «…que nos deviá cambiar la vida. » (§1 + 1°l. §2) Expression Causiretz e tractaretz un subjècte Causiretz un narrator diferent (obligatoriament un personatge present dins lo tèxt) e li faretz contar l’arribada del jove coble.(150 mots) Seriatz prèst a mudar per trabalhar ? Desenveloparetz la vòstra responsa d’un biais estructurat. (150 mots) Série S.T.G. Questions Compréhension Respondretz dinsl’òrdre, a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt. Totas las responsas a las questions seràn redigidas amb de frasas completas. 1. Quant i a de personatges dins lo tèxt? Sabèm lo nom de cadun? Enumeratz los. 2. Quines son los ligams familials entre los personatges ? 3. Ont van viure los joves ? 4. Cossí son aculhits ? 5. Revirar de «Quora nasquèt la Rosina…» a «…dins aquelas condicions.» (§1) Expression Seriatz prèst a mudar per trabalhar ? Desenveloparetz la vòstra responsa d’un biais estructurat. (100 mots)
4/4


text:
Nutacion
La nutacion (del latin nutare « oscillar ») es una oscillacion leugièra (coma un movement de caboteig) de l'ais de rotacion d'una planeta, coma l'oscillacion periodica del pòl de la Tèrra al torn de sa posicion mejana dins l'esfèra celestiala, deguda a l'influéncia de la Luna sus la planeta, similara al movement d'una baudufa quand pèrd de fòrça e es prèsta de casudar. La nutacion de la Tèrra es provocada per l'atraccion diferenciala del Solelh e de la Luna subre l'abultament* equatorial de la Tèrra. Son efècte se superpausa al movement de precession e se manifèsta coma una pichona oscillacion conica de basa elliptica subre la posicion mejana de l'axe terrèstre. Se compausa de divèrsas oscillacions superpausadas, mas la mai importanta fa que los pòls de la Tèrra se desplacen de nòu segondas d'arc cada 18,6 ans.
Lo Solelh produtz un autre efècte de nutacion d'importància fòrça menora, amb d'un periòde mejan de mièg an e un desplaçament polar maximal de 0,55" d'arc. Las autras planetas produsisson tanben de variacions, apeladas pertorbaments (pertorbasons), mas que mancan d'importància per lor valor pichona.
La nutacion foguèt descubèrta en 1728 per l'astronom anglés James Bradley. Fins a 20 ans pus tard, se saupèt pas que la causa del movement èra l'atraccion gravitacionala de la Luna combinada amb la del Solelh.


text:
Guiscard
Guiscard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat #èsser desservie, de 1895 a 1955, per un camin de fèrre secondaire a via métrique del ret départemental de l'Oise, #que la connectava a Noyon e Ham.
La commune fut desservie, de 1895 à 1955, par un chemin de fer secondaire à voie métrique du réseau départemental de l'Oise, qui la reliait à Noyon et Ham.


text:
Coralh
Los coralhs marins (var coraus) son d'animals colonials qu'apertenon a la classa dels antozoaris del Embrancament Cnidaris. Las colonias son formadas per de milièrs d'individús nomenats zooidas e pòdon aténher de grandas espandidas (escuèlhs de coralh). Los coralhs son pus frequents e abondoses dins las mars caudas. Los coralhs son los rèstas d'autres animals marins.
Somari
Usatge del tèrme[modificar | modificar la font]
Lo tèrme "coralh" es pauc precís e a pas cap de valor taxonomica concrèta. Dins un sens larg designa los antozoaris que secrètan un esqueleta calcari dur, subretot aqueles que forman de colonias ramificadas. Mas tanben es comun per nomenar d'espècia que creisson en formant de colonias compactas, coma lo coralh cervèl (Diploria labyrinthiformis) e mai aqueles que possedisson un esqueleta cornut e flexible coma las gorgonias.
Los coralhs, subretot lo coralh roge e lo coralh negre, s'utilizan en joielariá.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
L'animal conegut coma coralh es sonque un pichon polip de solament qualques millimètres de diamètre. A la capacitat de fixar suls seus teissuts lo calci dissolgut dins la mar e atal formar las estructuras rigidas características.
Lo coralh e son estructura calcària es blanca, las diferentas colors que presentan son degudas a de microalgas que vivan en simbiòsi amb los polips e se nomena zooxantèls. Per aquela rason lo coralh demanda d'aigas transparentas per se desvolopar, perque los zooxantèls realizen atal la fotosintèsi.
Los coralhs son animals carnivòrs, s'alimentant basicament de zooplancton. Per la reproduccion, i a las espècias de reproduccion sexuala e de reproduccion asexuala, e fòrça espècias an doas formas. Las cellulas sexualas son expulsadas dins la mar totas d'un còp, seguissent senhals coma las fasas de la luna o las marèas. La fecondacion es extèrna e las pòstas son tan nombrosas que pòdon a ténher las aigas. Fòrça uòus son devorats pels peisses, mas son tant que la majoritat subreviu.
Escuèlhs de coralh[modificar | modificar la font]
Los polip s de coralh morisson amb lo temps, mas las estructuras calcàrias se mantenon e pòdon èsser colonizadas per d'autres polips de coralh, qu'aprèp crearàn las estructuras calcicas de generacion en generacion. Lo long de milièrs o de milions d'ans se forman de grandas estructuras calcàrias conegudas coma los escuèlhs de coralh.
De còps qu'i a los escuèlhs son tan grands que pòdon arribar a emergir a la superfícia. Atal, quand lo coralh creis a l'entorn d'una illa volcanica que posteriorament s'enfonza, se crèa una estructura corallina en forma d'anèl amb una lòna centrala que se nomena atòl.
L'escuèlh mai grand es la Granda Barrièra de Coralh, sus la còsta de Queensland en Austràlia: a mai de 2 000 km2, e es una de las construccions naturalas mai grandas del monde.
Los escuèlhs corallins forman lo lar de fòrça organismes marins que i tròban manjar e aparament contra los predators.
Qualques genres de coralh[modificar | modificar la font]
- Acropora spp.
- Antipathes spp. - Coralh negre
- Corallium rubrum - Coralh roge
- Symphyllia spp. - Coralh cervèl
- Fungi spp. - Coralh fong
- Millepora spp. - Coralh de fuòc
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Identificacion de coralhs per classificacion e morfologia
- (en)Corals can alter their skeleton to match the changing chemistry of seawater (Pòdon los coralhs modificar lor esqueleta per correspondre a la quimia cambianta de l'aiga de mar?) - LiveScience.com
- (en)Biomineralisation in modern and fossil corals (Biomineralizacion dins los coralhs actuals e fossils)
-
Corall cervell (Diploria labyrinthiformis)


text:
Villes et mairies de la Province d'Olbia-Tempio (104)
Liste des communes
Olbia
Ville d'Olbia, localité de l'Italie de 56 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie d'Olbia a une adresse e-mail et un site Internet.
Tempio Pausania
Ville de Tempio Pausania, localité de l'Italie de 14 000 habitants.
La mairie de Tempio Pausania a une adresse e-mail et un site Internet.
Arzachena
Ville d'Arzachena, localité de l'Italie de 13 000 habitants.
La mairie d'Arzachena a un site Internet.
La Maddalena
Ville de la Maddalena, localité de l'Italie de 11 000 habitants.
La mairie de la Maddalena a un site Internet.
Santa Teresa Gallura
Ville de Santa Teresa Gallura, localité de l'Italie de 5 200 habitants.
La mairie de Santa Teresa Gallura a une adresse e-mail et un site Internet.
Budoni
Ville de Budoni, localité de l'Italie de 4 900 habitants.
La mairie de Budoni a une adresse e-mail et un site Internet.
Palau
Ville de Palau, localité de l'Italie de 4 400 habitants.
La mairie de Palau a une adresse e-mail et un site Internet.
San Teodoro
Ville de San Teodoro, localité de l'Italie de 4 300 habitants.
La mairie de San Teodoro a un site Internet.
Calangianus
Ville de Calangianus, localité de l'Italie de 4 300 habitants.
La mairie de Calangianus est joignable par téléphone.
Buddusò
Ville de Buddusò, localité de l'Italie de 4 000 habitants.
La mairie de Buddusò a une adresse e-mail et un site Internet.
Oschiri
Ville d'Oschiri, localité de l'Italie de 3 400 habitants.
La mairie d'Oschiri a une adresse e-mail et un site Internet.
Loiri Porto San Paolo
Ville de Loiri Porto San Paolo, localité de l'Italie de 3 200 habitants.
La mairie de Loiri Porto San Paolo est joignable par téléphone.
Berchidda
Ville de Berchidda, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie de Berchidda a une adresse e-mail et un site Internet.
Luras
Ville de Luras, localité de l'Italie de 2 700 habitants.
La mairie de Luras a un site Internet.
Monti
Ville de Monti, localité de l'Italie de 2 400 habitants.
La mairie de Monti a une adresse e-mail et un site Internet.
Golfo Aranci
Ville de Golfo Aranci, localité de l'Italie de 2 400 habitants.
La mairie de Golfo Aranci a une adresse e-mail et un site Internet.
Telti
Ville de Telti, localité de l'Italie de 2 200 habitants.
La mairie de Telti a un site Internet.
Trinità d'Agultu e Vignola
Ville de Trinità d'Agultu e Vignola, localité de l'Italie de 2 100 habitants.
La mairie de Trinità d'Agultu e Vignola a un site Internet.


text:
Diluns, 16 d'abril de 2012, 07h00 Societat,Economia
Lengadòc
> Lengadòc Naut
> Tolosan
Tornarmei la cauma aus transpòrts urbans de Tolosa
La cauma deus emplegats de Tisséo, trencada dempuish dissabte passat, es anonciada tornarmei a partir deu diluns 23 d'abriu.
Aquera anoncia seguís la mauescaduda de la negociacion miada lo diluns 9 d'abriu dab la direccion de Tisséo (establiment public deus transpòrts de Tolosa). Lo director, Olivier Poitrenaud, expliquèt que tornarén pas sus la limitacion de las revalorizacions salarialas a 2% cada an -hèit que causèt la ràbia deus emplegats que e ne motivèt la cauma- en tot acceptar l'idèa que si "l'inflacion passa los 2%, [seré] possible de completar, d'un biais concret e dens un budgèt balhat".
Frent ad aquera pausicion que jutjan tròp pauc clara e shens nada assegurança, l'intersendicala manten son quasèrn revendicatiu. Set punts i son expausats, pertocant l'augmentacion anuala deu salari, una revalorizacion de las primas de vacanças e de dimenjada, la presa en compte de la penibilitat e l'organizacion deu tribalh, e la milhoracion deu dialòg sociau demiei l'enterpresa.
Lo preavís de cauma per diluns 23 es mantingut, atau, en esperar que lo conflicte se poirà resòlver lèu.
Pèir-Joan Masdiset
Comentaris
16 d'abril 18.54h
Es mai complicat qu'un acarament sindicats / cap d'entrepresa.
Valoriza aqueste comentari:
0
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Veaunes
Veaunes (Veaunes en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Veaunes es situat a 8 km a l'èst de Tain-lo Hermitage (cap de-luòc de costat), a 8 km al sud-oèst de Sant-Donat-sus-lo Herbasse e 17 km a l'oèst de Romans-sus-Isère.
Las municipalitats limitrophes son Chavannes, Chanos-Curson, Mercurol, Chantemerle-los-Blats e Clérieux.
Veaunes est situé à 8 km à l'est de Tain-l'Hermitage (chef-lieu de canton), à 8 km au sud-ouest de Saint-Donat-sur-l'Herbasse et 17 km à l'ouest de Romans-sur-Isère.
Les communes limitrophes sont Chavannes, Chanos-Curson, Mercurol, Chantemerle-les-Blés et Clérieux.


text:
Cara e Cara 14 : Didier Fois
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Clamenç Pech recep Didier Fois director d'Hestiv'Òc, festival de musicas e culturas del Sud organizat per l'associacion "Accent du Sud".
Filmat pendent la darrièra edicion del festival, Didier Fois parla d'organisacion mas tanben dels autres eveniments que prepara l'associacion.
Mejans tecnics : OC PROD/2M FRANCE ; en aliança amb l'associacion Accent du Sud
Mai d'informacions sus : www.hestivoc.com
Durada : 9 min 26
Disponibla dusca lo 31/08/2017


text:
Venon (Isèra)
Nom desconegut en arpitan (Venon en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Venon A situat suls contreforts sud-es de la cuvette de Grenòble (Isère). Surplombant La municipalitat de Gières, Venon a situat a qualques minutas de la metròpoli iséroise e ofrís una vista sus l' aglomeracion. Desconeguda Grenoblois, aquela pichona municipalitat es un ilot de campanha al mièg de las vilas de Gières e Uriage.
Venon est situé sur les contreforts sud-est de la cuvette de Grenoble (Isère). Surplombant la commune de Gières, Venon est situé à quelques minutes de la métropole iséroise et offre une vue sur l'agglomération. Méconnue des Grenoblois, cette petite commune est un ilot de campagne au milieu des villes de Gières et Uriage.


text:
Acòrdi de Schengen
Los Acòrdis de Schengen foguèron signats en 1985 e 1990 a Schengen per divèrses païses de la Union Europèa per suprimir de forma progressiva los contrarotles frontalièrs. L'objectiu es garantir la liura circulacion dels bens, dels servicis, dels capitals, dels trabalhadors e dels viatjaires.
L'espaci Schengen dintrèt en vigor en març de 1995 en Alemanha, Belgica, Espanha, França, Itàlia, Luxemborg, Los Païses Basses e Portugal. Mai tard s'i apondèron d'autres estats europèus, la majoritat de la Union Europèa (totes levat lo Reialme Unit e la Republica d'Irlanda, que sonque i participan parcialament), e mai d'Islàndia, Liechtenstein, Norvègia e Soïssa.
Estats membres[modificar | modificar la font]
aS'aplica pas que las nòrmas de cooperacion policiara e judiciara.
bL'Alemanha Orientala se reunifiquèt amb l'Alemanha de l'oèst, e dintrèt dins l'espaci Schengen, lo 3 d'octobre de 1990.
cEstat associat amb las activitats Schengen de l'Union Europèa qu'es pas membre d'aquela, e onte s'aplican las normas Schengen.