text:
Reïncarnacion
La reïncarnacion (retorn dins la carn) es una doctrina o una cresença qu'un tal principi imaterial (« arma », « substància vitala », « consciéncia individuala », « energia », quitament « esperit » dins un contèxte crestian) complís de passatges de vidas successivas dins diferents còrs (umans, animals o vegetals segon las cresenças). Segon aquela doctrina, a la mòrt del còrs fisic, l'« arma » daissa aquel darrièr per demorar, aprèp una novèla naissença, un autre còrs.
La reïncarnacion es un biais de transmigracion de las armas, pròche dels concèptes de metempsicòsi, palingenesiá, e l'Eternal retorn.
Somari
- 1 Originas
- 2 Dins lo cristianisme
- 3 Dins l'islam
- 4 Dans l'indoïsme
- 5 Dins le bodisme
- 6 A l'epòca contemporanèa
- 7 Bibliografia
- 8 Filmografia
- 9 Nòtas e Referéncias
- 10 Annèxes
Originas[modificar | modificar la font]
Tròban aquela cresença dins la reïncarnacion a diferentas epòcas e en diferents luòcs, coma dins la pensada grèga e en Orient Extrèm, qu'es al còr de l'indoïsme, del jaïnisme, del bodisme, e del sikhisme. Quitament se d'une vòlon veire d'allusions amagadas dins de tèxtes sacrats, es sovent rebutada per las tres religions monoteïstas, que preferisson la doctrina del jutjament darrièr e de la resurreccion de la carn. A l'ora d'ara, la reïncarnacion es una cresença religiosa partejada per mai d'un miliard d'òmes (los indós, los bodistas, los jaïns, los sikhs, los adèptes de las religions tribalas africanas que s'i apondon diferents grops espiritualistas).
Origina en Índia[modificar | modificar la font]
Los indoarians (mestisses de las tribús iranianas e dels autoctòns indians) empruntèron la teoria de las renaissenças successivas al contacte dels aborigèns d'Índia, non originaris de las tribús de l'actual Iran, tribús iranianas qui s'installèron dins lo soscontinent indian vèrs 2500 AbC. (le jaïnisme es une religion aborigèna d'Índia, dravidiana, d'abans aquela invasion o installacion d'aquelas tribús nomadas). Lo bodisme tanben faguèt tanben la seuna aquela doctrina coma article de fe[1].
L'idèa de la reïncarnacion es doncas pas eissida del periòde vedic (mas de la preïstòria indiana, segon la cronologia de l'indoïsme), e existissiá ja de per abans, al sen de l'Índia aborigèna, es a dire d'abans las invasions de las tribús originàrias de l'actual Iran e que se deu li vedisme, e que de dieus coma Shiva e Vishnó, o la Divessa (Durga) (totes originaris de l'Índia aborigèna), aguèron pauc fòrça d'importéncia dins le ritualisme dels Veda, al contrari d'Indra, Agni, Varuna, Vayu eca[2].
Mas amb lo temps, las nocions aborigèns penetrèron la societat dels conquerents d'origina iraniana, e los bramans daissèron pauc a pauc de considerar coma superiors los dieus coma Indra, Varuna, eca, al profièch de Shiva, Vishnó, eca. (sol Agni conservèt una plaça onorabla)[3], e amplifiquèron lor teoria sus la reïncarnacion, cresença ja establida dins lo mond dravidian[4]. Lo jaïnisme e las premièras Upanishads son revelators d'aqueles desvelopaments. Aquela idèa de la reïncarnacion dominava doncas la vida esperitala a l'epòca dravidiana (es a dire de l'Índia aborigèna, d'abans las invasions de las tribús originàrias de l'actual Iran), puèi se dissipèt quelque temps al sen de l'aristocracia, per tornar mai tard[5].
Un teorician de la reïncarnacion, e mèstre fòrça respectat en Índia, vivent al sègle 6 AbC es Yajñavalkya, autor de la Brihad aranyaka Upanishad e del Shatapatha Brahmana.
-
- « Yajnavalkya, percseguèt Artabhaga, quand l'organ de la paraula del morissent se fond dins lo fuòc, lo seu buf dins l'aire, la seuna vista dins la lutz solara, lo seu mental dins la lutz lunara, la seuna ausida dins las direccions de l'espaci, lo seu còrs fisic dins la tèrra, l'Akasha del seu còr dins l'Akasha de l'espaca extèrne, los pèls del seu còrs dins lo tapís vegetal de la tèrra e los seus cabels dins los arbres, la seuna sang e la seuna semença dins l'aiga, onte doncas se tròba alara aque òme? » « Para la meuna man, car Artabhaga, repliquèt Yajnavalkya, e anarem decidir d'aquò entre nos, çò qu'es impossible al mitan d'una tala molonada. » S'escartèton e debatèron longament la question; çò que parlèron èra subretot del karman, lo domeni de l'accion, e çò que determinèron tanben cossí es lausable lo karma. PErque es per l'accion justa que venèm bons, e per l'accion erronèa que venèm marrits. Fin finala, Artabhaga, de la linhada de Jaratkaru, demorèt silenciós. » Brihad-âranyaka-Upanishad, III.2.13[6]}}.
Aquò daissa entendre qualques idèas:
- Lo karman joga dins la vida presenta coma dins la vida futura.
- La nocion del karman coma "acte moral e resultat de l'acte" entre aicí en jòc.
- Puèi la nocion de retribucion de las armas interven. Segon lo Shatapatha Brahmana, aqueles que complisson pas corrèctament los rites renaisson aprèp la mòrt e venon "totjorn de nòu la noirritura de la mòrt" ; l'imortalitat aquerida pels rites es de durada limitada ; la cremacion produís una novèla naissença.
- Puèi arriba la nocion de renaissença.
Atal, l'òme se dissòlv a la mòrt, mas son karman es causa d'una naissença novèla qu'eretan dels actes bons o marrits de l'existéncia anteriora[7].
En Occident[modificar | modificar la font]
Pels Grecs[modificar | modificar la font]
Es subretot dins lo mond grèc que florís la doctrina de la reïncarnacion e de la metempsicòsi. En grèc, metempsicosi significa « transmigracion de las armas ». Dins aquela doctrina, l'arma contunua son evolucion d'existéncia en existéncia umana (reïncarnacion), e pòt eventualament s'encarnar dins un animal o un vegetal.
Es vèrs lo sègle VI AbC qu'aquela cresença apareis dins lo mond grèc. Son origina es pas coneguda de sugur. Se trapa de traças dins Omèr o Esiòde, es doncas pau probable que venon del passat mitic grèc. Per l'istorian grèc Erodòt, la cresença en la metempsicòsi seriá d'origina egipciana[8]. Mas Erodòt s'engana[9]: los Egipcians parlan de transformacions dels mòrts (subretot en aucèls) o de peregrinacion de las armas (que vogan, abans lo Jutjament dels mòrts), afirmisson pas la reïncarnacion, nimai la transmigracion de las armas. Es possible que la cresença en la reïncarnacion foguèt inspirada par l'indoïsme. Pasmens que los contactes entre Grècia e Índia foguèron longtemps complicats pel fach que Pèrsa, enemic ereditari dels Grècs, se trobèron entre las doas civilizacions (foguèt mai tardièramment, amb las conquèstas d'Alexandre lo Grand, en 326 AbC., que lo mond grèc e lo mond indian èran en contacte de contunh).
- L'orfisme, attestat dempuèi 560 AbC., sostenguèron que "las armas passan d'una vida en l'autre segon qualques revolucions e sovent dintran dins de còrs umans"[10]. Poèma: "Quand l'arma de las bèstias e dels aucèls alats gisclèt fòra del còrs e que lor durada de vida los quitèt, aquela arma... volteja... fins a qu'un autre animal la raube, mesclada al buf de l'aire." S'agís doncas de palingenèsi, d'un retorn diversificada a la vida, mai que de reïncarnacion o de metempsicòsi (i a dins aqueles darrièrs cas passatge d'una arma dins un còrs).
- Ferecid de Siros, qu'èran actiu vèrs 540 AbC, es lo primièr de sostenir que l'arma es immortala e que torna successivament s'incarnar sus tèrra.
- Pitagòras (vèrs 530 AbC) se remenbra d'aquelas existéncias anterioras (Diogèn Laèrce, VIII, 4-5). Xenofan conta qu'arrestará lo bras d'un òme que de bastonar un can li disant: "Es l'arma d'un dels amics meus. Entendent sa vòtz, ai reconegut aquela arma." L'arma transmigra perque es imortala e qu'es movement; d'autre costat, totes los essères vivents son fraires, congenèrs (çò que provòca lo vegetarisme). Qina que siá arma, semblabla a de posca en suspension dans l'aire, pòt dintrar dins quin que siá còrs (Aristòtel, De l'arma, 404a, 407 b). Pitagòras dona pas d'explicacion morala.
- La doctrina de la reïncarnacion influencièt enseguida lo poèta Pindar. "E vos que las armas demorèron successivament tres còps al sejorn de la lutz e tres còp a aquel dels Infèrs sens mai coneisser l'injusticia, leu auràn percorit la dralha que traça Jupitèr, lue capitaratz al reialme de Saturne, dins aqueles illas estrads que los zefirs de l'ocean rafrèscan de lor dolç buf" (Olimpicas, II|2).
- Per Platon, se trapa de discussions sus la reïncarnacion o d'allusions a aquela dins le Fedon (70c, 81b, 107d), lo Fedre (248d), lo Gorgias (525c), e subretot dins lo mite d'Èr de La Republica (X, 614 ss.). Per Platon, 1 000 ans se passan entre una naissença e un arenaissença: existéncia de 100 ans seguida d'una purgacion de 900 ans (Fedre, 248-249 ; La Republica, X, 615). La punicion se fa doncas pas sus Tèrra pendent l'incarnacion mas jos tèrra (Fedon, 111n). Segon la lei que vòl que "cada espècia d'arma aurá son luòc de destinacion determinada per similitud amb son occupacion ordinària", per aqueles dominan las envejas grossièras del còrs subissent la reïncarnacion o puslèu la metempsicòsi en animals libidinoses, coma los ases; per eles domina la colèra, la tiraniá, se reencarnan en bèstias de presa, lops, falcons, milans; per aqueles que domina la rason se reencarnan en animals gregaires, abelhas, Vèspas, formigas (Fedon, 81-82). Platon liga doncas transmigracion de las armas e retribucion de las armas e imortalitat.
- D"entre los neoplatonicians, la transmigracion es acceptada par Plotin (admèt quitament la metempsicòsi, Enneadas, III.4.2), Porfir, mas pas per Jamblic[11].
Pels Romans[modificar | modificar la font]
La religion romana èra multifòrma e en evolucion de contunh, influenciada entre autre per las cresenças religiosas dels territòris conquerits (subretot las divinitats de l'Orient mediterranèu).
Pasmens, de corents d'inspiracion orfica e pitagoriciana existiguèron totjorn a Roma, subretot dins las classas aisidas, los filosòfs e los artistas - e doncas la cresença en la metempsicòsi. Se tròba per exemple d'allusions a la transmigracion de las armas dins l'Eneïda de Virgili (VI, 713 et ss).
Dins lo judaïsme[modificar | modificar la font]
La doctrina de la reïncarnacion fas pas partit del judaïsme tradicional, que li preferís la nocion de resurreccion de la carn, que deu se passar aprèp l'arribada du Messias vengut liberar lp pòble josieu.
Pasmens, l'idèa de la reïncarnacion sembla aver estat presenta dins las cresenças popularas josievas. Sembla per exemple que fòrça josieus creguèsson l'arma d'Adam tornada en Sèt, puèi en Noè, Abraam e Moïses[12]. Pasmens, fòrça d'aqueles personatges essent pas mòrts mas foguèon "levats al cèl", cal distriar aquí entre assompcion e reïncarnacion. Lo judaïsme fa tanben mai d'una referéncias (per exemple : 2Reis 2:15) al fach per un profèta d'èsser "inspirat" per l'esperit d'un autre profèta, çò qui se diferencia tanbensus aquel punt de la reïncarnacion.
Qualquess comentaris dins los trabalhs de l'istorian josieu roman Flavi Josèp son a vegadas interpretadas coma una cresença en la reïncarnacion[13]. E mai, dins aqueles celebres Antiquitats judaïcas, Flavi Josèp explica que los farisèus, una de las escòlas de la filosofia josieva, semblavan creire a la possibilitat d'una novèla vida sus tèrra per aqueles que serián estats vertuoses - es a dire la reïncarnacion coma recompensa. La comunautat dels Essenians que vivián jos protectorat josieu sembla tanben qu'aguèt d'afinitats amb l'idèa de reïncarnacion[14].
Es en fach dins la Cabala, la tradicion mistica e esoterica josieva, que la nocion de reïncarnacion es mai presenta. L'obratge que ne tracta mai dirèctament es le Shaar Ha Gilgulim (La pòrta de las reïncarnacions). Es inspirat del Sefer haZohar, lo Libre de l'Esplendor, l'un dels obratges mai importants de la Cabala. Lo concèpte utilizat en ebrieu es aquel de Gilgulei Ha Neshamot, o mai simplament gilgul, significant "cicle", neshamot essent le plural d' "armas". L'obratge descrich le "cicle" de las armas mejans diferentas vidas o encarnacions, las rasons d'aquel cicle, atal que los mejans permetent d'accelerar son evolucion esperituala.
La reïncarnacion es citada per de fòrça comentators importants, coma lo Ramban (Nahmanide), Menahem Recanti e Rabbenou Bahya. Dins fòrça libres de Rabbi Itshak Louria (Ari), redigits e transmeses per son principal discipòl, Rabbi Haïm Vital, d'idèas fòrt prigondas foguèron donadas al subjècte de la reïncarnacion. En mai, son obratge Chaar HaGilgoulim, “Las pòrtas de la reïncarnacion”, es consacrat exclusivament al subjècte; de detalhs i son donats subretot sus l’origina de las armas de fòça personatges biblics e en quin se son reencarnèron dempuèi aquel periòde fins al Ari.
Los ensenhaments del Ari e sa vision del mond s'espandiguèron aprèp sa mòrt coma una traïnada de polvera d'entre las comunautats josievas d’Euròpa e de l'Orient Mejan. De per abans, la reïncarnacion èra ja generalament una nocion plan acceptada pels Josieus, tan dins lo pòble que d'entre los elitas. Aprèp l'Ari, venguèt partida entièra de l’expression e del saber josieus e moiriguèt la pensada e los escrichs dels grands erudits e des dirigents, en començant pels comentators classics del Talmud (per exemple, lo Maharsha, Rabbi Moshé Eidels), fins al fondator del movement hassidic, lo Baal Chem Tov, atal que fins al líder del mond non hassidic, lo Gaon de Vilna.
Aquela tendéncia continua encara. Quitament los mai erudits que son pas coneguts per lor predisposicion al misticisme considèran la reïncarnacion coma un principi aquerit.
Un deks tèxtes que los adèptes del misticisme agradan citar es l’allusion al principi de la reïncarnacion dins lo vers seguent tirat del libre de Jòb: « Vesètz, tot aquò, Dieu lo fa dos o tres còp en favor de l’òme, per tornar la seuna arma de las broas de l’abisme e l’esclairar de la lutz dels vivents ». (Jòb, 33, 29-30)
En d’autres tèrmes, Dieu autoriza los umains a sortir de “l’abisme” (una de las expressions biblicas designant lo Guehinnom o “Purgatòri”) e a tornar dins lo mond “dels vivents” un segond còp e tanben un tresen s'es pas una multitud de còps. D’un biais general, los mistics veson dins aquel vers e dins d'autres une allusion pro clara al concèpte de reïncarnacion. Sa font vertadièra se tròba doncas enracinada prigondament dins la tradicion.
Dins lo cristianisme[modificar | modificar la font]
Argument d'una "censura de la reïncarnacion" per de rasons politicas[modificar | modificar la font]
Existís un movement de grops esoterics e "esperitalists" (per exemple lo movement espirit o la teosofia), sovent nascut al sègle XIX amb lo novèl d'interés per l'ocultisme, que creson en la reïncarnacion, e la presenton coma una cresença partejada per fòrça nombrosas religions e espiritualitats mejans las edats e los luòcs. Incluson dins aquela lista lo cristianisme de las originas. Per els, los primièrs crestians (o al mens una partida d'aqueles) cresián en la reïncarnacion, mas aquela cresença seria estat censurada e declarada eretja al segond concilo de Constantinòple, per de rasons politicas. Aquelas rasons politicas èran de prigonds conflites de poders entre l'Empèri roman d'Orient e l'Empèri d'Occident (Roma e Bizanci), entre las diferentas glèisas e patriarcats de la cretientat dels primièrs sègles, e subretot de conflites teologics importants entre las diferentas obedienças dels primièrs crestians, a una epòca que la doctrina crestiana faisiá encara l'objècte de vius debats: origenisme, monofisisme, nestorianisme, ortodoxes, eca.
Los tenents d'aquela tèsi se basan subretot sus de passatges dels Evangèlis, que comportarián segon eles drallusions veladas a la reïncarnacion (vejatz en dejos, Dins la Bíblia). Insistan sul fach que, se los Paires de la Glèisa condamnèron la doctrina de la metempsicòsi, se tròba mai d'una allusions ambigüas, que mòstran qu'èra al mens evocada. Atal per exemple per sant Augustin, sens dobte lo mai influent de totes los Pairs de la Glèisa, dins sas Confessions :
« Ditz me, Senhor... ditz me, succedèt mon enfença a una edat qu'aguèri viscut, interromput per una mòrt precedenta? Èra aquel que passèt dins lo sen de la meuna maire?... E abans aquela vida, Ò Dieu de ma joia, me trobèt endacòm, o dins un autre còrs? Per respondre, tròbi degun, ni paire, ni maire, ni l'experiéncia d'altrú, ni la meuna memòria. »
O encara, dins Contra Academicos :
« Lo messatge de Platon, mai pur e mai luminós de tota la filosofia, fin finala dispersèt l'ombre de l'error e brilha ara subreot a çò de Plotin, lo platonician, que sembla tan a son mèstre que poirièm pensar que visquèron al meteis temps, ou pusleu - perque un tan long periòda los separa - que Platon nasquèt de nòu en Plotin. »
Segon eles, existís efectivament un fais d'elements tendent a mòstrar que la cresença en la reïncarnacion - qu'atribuisson als primièrs crestians - seriá estat censurada per de rasons politicas.
Refutacion[modificar | modificar la font]
Pasmens, aquela vista es vigorosament contestada gaireben totes los teologians, subreot catolic.
Aqueles sostenon qu'aquela vision es sovent eissida d'un novèl anticlericalisme (per exemple, en França, a l'entorn del filosòf Michel Onfray), que negan lo dògma de l’istòria de la Glèisa per retenir sonque lo domèni politic.
Afirman que lo fach que los primièrs crestians èran d'en primièr "cresents", e que la doctrina de la metempsicòsi, quand existissiá, èra aquela de grops eterodòxes e minoritaris. Per eles, lo dògma de la Glèisa sus aquela question totjorn foguèt aquel de la resurreccion de la carn. Cap de Paires de la Glèisa ensenhèron la reïncarnacion, çò dison. Dempuèi Irenèu de Lion (vèrs 130-208), foguèt rebutada sens ambigüitat. Foguèt tanben lo cas per Tertullian, Ipolít o Joan Crisostòma. E per Augustin, afirma dins La Ciutat de Dieu :
« Es pas fòrça mai onorable, çò disi, de creire que las armas tornan un còp per totes dins lo lor còrs al moment de la resurreccion puslèu que de tornar mants còs dins diferents còrs? »
Quand los Paires de la Glèisa mencionan la reïncarnacion, es totjorn en passant dins un discors, e gaireben totjorn per la rebutar.
L'origenisme es a vegada evocat per sostenir l'idèa d'una cresença crestiana antica en la reïncarnacion. En efècte, al segond concili de Constantinòple en 553, evocat mai naut, l'origenisme e Origèna d'esperel (mòrt dempuèi tres sègles, mas que conservava granda influéncia), fogèron declaras anatèmas. Mas, l'origenisme constituís una doctrina vasta, e son rapòrt amb la reïncarnacion es pas clar. Çò vol dire l'origenisme, es la preexisténcia de las armas dal sen de Dieu, mas los exegètas divergisson sul punt de saber se Origèna ensenhèt la metempsicòsi o non. La frasa es pas clara: « S'es de saber perque l'arma umana obeís un còp al mal, un còp al ben, cal ne cercar la causa dins una naissença anteriora a la naissença corporala actuala. » Foguèt interpretat coma una validacion de la reencarnation, mas poiriá far referéncia a la preexisténcia de las armas. L'abotiment de la teologia d'Origèna es l'apocatastasi, es a dire lo pardon integral de totas las creaturas moralas - los umans, los àngels, mas tanben los demònis - e lor reconciliacion finala dins lo Reialme de Dieu.
De fach, dempuèi lo primièr concili de Constantinòple en 380-381, que donèt lo resumit dogmatic dels concilis precedents, lo credo crestian es definit. Es lo simbòl de Nicèu Constantinòple, qui se conclutz per : "esperam la resurreccion dels mòrts e la vida del mond a venir".
La cresença en la reïncarnacion s'opausa, doncas, al dògma de la "resurreccion dels mòrts" a la fin dels temps e à l'encarnation du Vèrbe devin en Jèsus Crist per salvar lo monde visible e invisible per una sela e unica encarnacion. Dins l'Apocalipsi, las armas dels sants gemegan jos l'altar de Dieu esperant que lo lor còrs lor sia rendut. Perque pel cristianisme, tanben l'arma que le còrs son unics, e constituisson la persona tota entièra. I a una unitat prigonda dels essères vivents, que fa que l'arma e lo còrs son indissociables - argument qu'Aristòtel tanben partaja.
Es la singularitat de l'encarnation (una arma dins un còrs) qu'exclutz la reïncarnacion dins lo cristianisme. Aqui es lo punt dicotomic entre la reïncarnacion e la fei crestiana "dogmatica" : alara que dins la reïncarnacion, lo còrs es pas qu'un "veïcul" o un "vestit" que l'arma cambia a cada nòva incarnacion, dins lo cristianisme la carn es nomenada tanben a ressuscitar.
Pendent son pontificat, lo papa Joan Pau II repetèt l'ostilitat de la Glèisa a la doctrina de la reïncarnacion.
Dins la Bíblia[modificar | modificar la font]
Qualques grops « espiritualistas » fan referéncia a de passatges dels Evangèlis que, segon eles, indicarián una cresença del cristianisme original dins la reïncarnacion. Pasmens, una interpretacion alternativa « non reïncarnacionista » pòt sovent èsser donat d'aqueles passatges.
Un exemple retengut dins l'Evangèli segon Joan Ch.3 (Jèsus e Nicodèma) : « Jèsus li respondèt: “ Òc, te lo declari, es la vertat: degun pòt veire le Reialme de Dieu se torna pas a nàisser de nòu. ” [...] Siatz pas espantat perque te diguèri: “ Vos cal totes nàisser de nòu. ” »
Citan tanben aquel passatge que los prèstres e los Levits demandon a Joan Batista « Sès Elia ? ». Existís en efècte un corent de la tradicion josièva que pensa que lo jutjament darrièr será precedit per un retorn sus tèrra del profèta Elia[15]. Joan Batista respondèt : « Lo sois pas » (Joan 1:21), mas la simple existéncia de la question es considerat per qualques coma un signe de la cresença en la reïncarnacion.
La confusion aquí es entre reïncarnacion e assompcion. En mai de la Verge Maria (segon lo dògma catolic), qualques personatges, istorics o miticss, coneguèron l'assompcion, doncas, coneguèron pas la mòrt: Enòc, Moïses, Elia. Ainsi, ges dins la Bíbla permet pas de dire que lo profèta Elia moriguèt efectivament. Lo tèxte evòca un « levament » cap al cèl sus un cari de fuòc (2 Reis 2:11). Los prèstres e los Levitas parlavan (benleu) d'un retorn d'Elia mas coma una entitat viventa e avent jamai conegut la mòrt.
E mai, 2Reis 2:15[16] e Luc 1:17[17] permeton de precisar aquela question: es possible que Joan Batista siá acompanhat per « l'esperit e la poténcia » d'Elia, sens qu'aquò significa per tant que ne siá la reïncarnacion (cf mai naut la nocion d'engendrament esperital).
Sul meteis subjècte, dins la pericòpa de la Transfiguracion, se pòt legir:
« E los discipòls li pausèron aquela question: "Que dison doncas los escribas, qu'Elia deu venir d'en primièr?"
Respondèt : "Òc, Elia deu venir e tot tornar en derch;
mas, vos lo disi, Elia ja venguèt, e l'an pas reconegut, mas lo tractèron coma lor calguèt. Quitament lo Filh de l'òme aurá el tanben a patir d'aqueles".
Alara los discipòls comprenguèron qu'aquelas paraulas visavan Joan Batista. »
(Matieu 17:12,13)
D'uns d'aquò encara concluèron que Joan Batista èra la reïncarnacion d’Elia. Mas la literatura josièva antica refusava l’idèa de reïncarnacion. Cal doncas mai probablament comprendre que Joan Batista es un autre Elia: çò qu’Elia èra per son temps, Joan Batista l’es pel seu (e aquò mai, coma l'avèm vist mai naut, que l'esperit d'Elia auriá inspirat Joan Batista).
I a tanben aquela question ambigüa que posèron los discipòls, dins l'Evangèli de Joan (9:2) a Jèsus, al subjècte d'un cèc de naissença: « Rabbi, quin pequèt? Aquel òme o los seus paires, per que siá nascut atal cèc? ». Çò que poirriá èsser interpretat coma suggerissent l'existéncia d'una autra vida (e doncas de pecats) abans aquela. En fach, s'agiriá aquí d'una question retorica. En efècte, dins la tradicion biblica, es de cotuma de creire qu'una malautiá pòt èsser una malediccion venent d'un pecat comes per se meteis o un membre de la seuna familha.
Al contrari, dins l'Lètra als Ebrieus, atribuit a sant Pau, es escrich: « Coma es reservat als òmes de morir pas qu'un còp, aprèp que ven lo jutjament, de meteis Crist, que s'ofriguèt per portar las pècas de mai d'uns, apareiserá sens pecar un segond còp a aqueles que l'atendon per lor salvament. » (Ebrieus 9:27-28) S'agís d'un dementit clar de la nocion de reïncarnacion. Pasmens, los tenents de la tèsi « reïncarnacionista » fan valer que lo mòt grèc hapax, tradusit per "un sol còp", pòt tanben significar « entièrament ». E mai, meton en dobte l'atribucion de la Lètra als Ebrieus a Paul, afirmant qu'aquel, dins sa Lètra als Galats (2:7-8), sa Segoda letra als Corintians (10:13-16) e subretot dins sa Lètra als Romans (15:20) totjorn nrguèt aver voler evangelizar los Josieus.
Al final, apareis doncas que lo dogma de las Glèisas crestians es de segur aquel de la resurreccion de la carn. Pasmens, demòra possible per de grops eterodòxes, d'inspiracion crestiana o non, de veire dins qualques passatges de la Bíbla, e subretot del Novèl Testament, d'allusions mai o mens metaforicas a la reïncarnacion, mas amb una libertat d'interpretacion dels tèxtes.
Los gnostics[modificar | modificar la font]
Dins lo movement crestian, es plan segur que pels gnostics que lo tèma de la reïncarnacion es mai explicitament present.
Lo tèrme "gnostics" designa un ensems de "sèctas" (dins lo sens de grops minoritaris) dels primièrs sègles aprèp Jèsus Crist, d'inspiracion crestiana mas tanben pro sincretica, incorporant dins lor doctrina de mithes orientals coma d'lements venent de la filosofia grèga, subretot del platonisme. Se trapan dins lo Jordan en Asia Menora, e subretot en Egipte. Las doctrinas gnosticas èran variadas, mas aviá en general per punt comun de considerar que l'encarnacion dins la matèria èra una trapadèla tenduda per un esperit malfasent, e que sola una coneissença initiatica (la gnosa, del grèc "gnôsis", coneissença) pòt permetre a l'arma de se liberar d'aquela trpadèla e tornar a la seuna puretat. Dins aquel contèxte, la reïncarnacion a una significacion negativa: alara que las armas mai evoluadas, que se liberèron mercé a la gnòsi, pòdon se jònher al divin, las autras son rebutadas cap al bas, tormentats en infèrn, abans d'èsser somesas a l'oblit de lor vida precedenta e remandat dins un nòu còrs. Los gnostics nomenant las reïncarnacions dels "transvasaments" (metaggismoí), coma de transferiment de preson en preson, de còrs en còrs.
Catarisme[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, los bogomils e los catars foguèron influenciats pel gnosticisme - e del meteis considerats coma erètges e combatuts per la Glèisa catolica per una crosada e l'Inquisicion.
Los catars cresián en la reïncarnacion, a la metempsicòsi e aquela cresença implicará per aqueles lo vegetarisme[18]. Lo catarisme se distinguís del rèsta dels corents crestians per la valor absoluda que dona a l'enebicion del murtre, e doncas pel fach que l'espand als animals susceptibles d'aver recebut una arma celèsta[19].
Atal se trapa d'indicacions explicitas: Doas femnas de Montalhon, vèrs 1300, discutavan de religion: « ma comaire, seriá un grand pecat de tuar aquela galina! – Es un tan grand pecat de tuar una galina coma se ditz? – Òc, perque dins la nòtra religion, las armas umanas, al sortir dels còrs dels òmes e de las femnas, se meton o s'introduson dins de galinas[20]. »
L'engendrament esperital[modificar | modificar la font]
Sens croire a la reïncarnacion, los crestians d'Orient son atacats a la nocion d’engendrament esperital. Segon aquela cresénça, una persona pòt, a un moment de sa vida, integrar en se las qualitats esperitalas d’una autra persona (sovent un sant), qu'aquela darrièra siá viventa o mòrta.
Dins l'islam[modificar | modificar la font]
La reïncarnacion figura pas mai dins l'islam que li preferís, coma las mai religions monoteïstas, la doctrina de la resurreccion.
De verses de l'Alcoran son a vegada interpretats coma anant dins lo sens de la reïncarnacion. Per exemple al vèrs 28 de la segonda sorata, "La Vaca" (Al Baqara), se ditz: « Cossí poirètz reniar Alla alara que vos donèt la vida, alara que ne sètz privat, puèi vos faguèt morir, puèi vos faguèt viure de nòu e fin finala vos tornaretz a EL ».
Mas una traduccion diferenta contradich aquela idèa: " Cossí poirètz reniar Dieu que vos donèt la vida en vos tirant del neient, que vos fara enseguida morir, puèi vos ressuscitara, per vos tornar a El? "
E mai, se tròba una influéncia del gnosticisme pels musulmans chiitas, subretot dins la fei druze e alaoïtas. Los druzes e les alaoïtas creson, se dich (lors doctrinas son teoricament secrètas), a la metempsicòsi.
Pasmens, l'islam ortodòxe condamna fermament aquela doctrina.
Dans l'indoïsme[modificar | modificar la font]
La reïncarnacion es una de las cresenças centralas de l'indoïsme. En tota probabilitat, es dins aquela religion (ou cultura compausada de diferents corents religioses: vaishnava, shivaïsme, shaktisme, eca., eles meteisses sosdivizats) que s'establiguèt un concens teoric e filosofic sus la question (mercé subretot a la Bhagavad Gita (un libre del Mahabharata), qu'es pas un obratge sectari, mas una referéncia partejada per totes los indós, coma lo Ramayana[21]). Mas segon l'antropològ Robert Deliège, aquela cresença es luènh d'èsser solidament ancorada en Índia[22]. Per unes, la reïncarnacion es una certitud, per d'autres, una possibilitat, per d'autres encara, una interrogacion. La cresença en la reïncarnacion coexistís tanben amb d'autres nocions, que la contradison.
Pels indós, al moment de la mòrt, l'arma, lo principi vital, se separa del còrs e de l'esperit (mental o intellect, budi) que se desagregan en tornant als elements primordials »[23] : cal pas confondre l'arma e l'esperit dins l'indoïsme (o tanben dins lo jaïnisme) : son doas causas diferentas[24] : l'arma es eternala, sens començament ni fin, es la vida ilimitada, alara que l'esperit naís puèi morrís, e es somis a l'ego o ahamkara, e a la destruccions e creacions ciclicas[25]. Encara, budi (mental, intellècte, esperit) pòt se traduire per « còrs subtil », alara que lo còrs comunament admes es nomenat « còrs grossièr » : i a doncas pas de distincion de natura dins l'indoïsme entre còrs e esperit, mas de gras : èsser mèstre del seu còrs significant èsser mètre de la racina qui dirigís lo còrs : l' esperit, o còrs subtil[26].
Segon lo mèstre Yagnyavalkya (630-583 AbC.), totas las creaturas, que l'òme, subisson a la los mòrt una dissolucion: le sang torna a l'aiga, lo còrs torna a la tèrra, lo buf al vent, la vision al solelh e l'intellèct (o esperit) torna a la luna ; mas las « accions non remuneradas » se reünissent per s'incarnar se nòu dins un crs, jos una forma o una autra (vegetala, animala...)[27].
Segon la tradicion indoa, mancar sa liberacion (moksha) del cicle de las reïncarnacions (samsara) essent uman, indutz qu'aquela arma, autrescòps demorant una forma umana, deuriá se reencarnar 8 400 000 còps jos una autra mena qu'una forma umana (animala, vegetala...) per trovèr de nòu naissença al sen d'un giron uman[28] ; aquel principi es tanben illustrat pel poèta sant Tokaram, que cantaca  :
-
- « Corta ma consciénça, corta mon intelligéncia,/ corta la vida que lisa entre los meus dets : / soi pasta de pecat ! Ò ! escota me, Tu (Vitthal/Krishna) qu'es pastat lo Veda./ Cossí desrabarai las meunas pècas?/ sès fibras del meu èssen son de fibras de pècas:/ foguèt, soi, deu èsser,/ pas de fin dins lo cicle de las meunas vidas./ Lor pesantor me faguèt renàisser 8 400 000 còps :/ mon còrs actual, un teissit de tres gausiments./ La gàbia del meu destin, un granièr/ que s'amassanr las naissenças, las creissenças e las mòrts./ Quand mon arma vivente (jivatman) daissa sa casèla transitòria,/ los elements qu'aquèla bastiguèt s'esparpilhan :/ son reünits, son esparpilhats, son amassats/ coma de granas craucas e vuèitas./ Lo meu paire, la meuna maire, lo meu fraire,/ la neuna femna, los meis enfants, tota la meuna familha:/ de fustats flautantas que l'aigada d'un flum semblant,/ que ròtla un temps,/ e que los remolins dispèrsan leu./ Agís, ò Donaire de gràcia,/ suprimís la meuna ignorança :/ sès, ò Janardana, tota pitiat :/ als teus pès qu'agafa, Toka te ne suplica. »
La font dels pecats es atal l'ignorança (agyan) de la vertadièra natura de las distincions illusòrias, que la vertadièra natura es d'èsser pas[29]. Dins l'indoïsme, al contrari del jaïnisme e al bodïsme, es Dieu (o l'Absolut), qu'accòrda en darrièr luòc la liberacion del cicle de las reïncarnacions (l'arma arriba pas per los seus sols esfòrts al moksha), Gràcia obtenguda, per exemple, per l'identificacion del seu Se (principi vital, arma, atman) amb lo Braman (Dieu, Absolut, arma universala), e aquò, amb diferents mejans (Iòga classic de Patanjali, Bhakti yoga, eca.). La deliurança indutz doncas, dins l'indoïsme solament (e quin que siá lo corent, levat la filosofia samkhya (qu'es la basa del Iòga Sutra), que demòra silenciós sus la question, sus Dieu), la gràcia de Dieu, que permet de « far sortir l'òme » del cercle[30].
Segon lo Bhagavad Gita, « L'arma encarnada rebuta los vièlhs còrs e torna se vestir, coma un òme cambi un vestit per un nòu »[31]. L'arma transmigra doncas de vida en vida: « Perque certana la mòrt per aquel que nasquèt, e certana la naissença per aquel qu'es mòrt »[32].
La reïncarnacion es tanben presenta dins lo jaïnisme, amb la meteissa nocion d'arma, autra granda religion tradicionala d'Índia.
La reïncarnacion es doncas una cresença fondamentala dels indós e una basa per lor seus sièis sistèmas filosofics classics (darshan) ; los indós estiman que creire pas en la reïncarnacion, es creire al neient, çò qu'es un pecar (tot existís, jamai i a res, la mòrt es pas neient perque lo pròpi del neient es d'existir pas)[33]. Una tala corsa es doncas sens començament, veire sens fin : le dvaita del filosòf Madhva considèra qu'i a d'armas que jamai se liberaran del cicle de las reïncarnacions (reïncarnacion sens fin, o ben destinacion finala dins un infèrn imortal) ; i a tanben d'armas de mahatma que preferisson demorar d'entre los vivents terrèstres, coma Karni Mata, sadhvi que s'encarnariá atal en rat blanc al temple de Deshnok, Jambheshwar Bhagavan, mèstre del bishnoïsme, qu'auriá causit de se reencarnar en antilòpa, que lo poèta sant Kabir queauriá causit de morir dins un luòc qu'aqueles qu'i decèdan tornan nàisser en ase segon la cresença populara. I a doncas pas consens sus la reïncarnacion, sus las questions d'òrdre cultural pel mens.
Lo procediment de la reïncarnacion dins l'indoïsme[modificar | modificar la font]
Pels indós, lo còrs e l'esperit (mental, intellècte, budi) son pas que d'envolopas temporàrias. Quand arriba lo moment de daissar l'incarnacion fisica temporària, l'arma encarnada o Jivatman, s'atribuís una novèla naissença o pòt esperar enfin la liberacion o moksha (existéncia vertadièra, eternala,) se defa los ligams que l'estacava a l'existéncia temporala, transitòria. Se lo karman accumulat pòrta lo fruch de trop d'actes negatius (las accions marridas), l'atman s'encarna dins un novèl còrs sus una planèta coma la Tèrra (o inferiora que compausa l'infèrn), per i patir lo pes e la retribucion de las seunas marridas accions. Se lo seu karman es positiu, anará viure coma un dieu o deva, sus una de las planètas celèstas (superioras a la tèrra, o paradís). Un còp desanar lo seu karman, l'arma tornará sus tèrra dins un autre còrs al sen dels essères vivents de la Tèrra (aquela concepcion de las causas es a l'origina de la casta). Aquel cicle es nomenat samsara. Per trencar aquel cicle perpetual, se deu viure de biais que lo seu karman siá ni negatiu, ni positiu, mas desinteressat, segon aquel vers de la Bhagavad Gita :
-
- « (7) Aquel que, vodat al iòga, es pur, mèstre de se, ten los seus senses someses, per qual son arma se confond amb l'arma de totes los essères, quitament s'agís, es pas solhat. (8) L'adèpta del iòga es fondat, de vertat, a estimar qu'agís pas. Que vei, qu'ausís, que tòca, que sentís, que manja, que camina, que dormís, que respira, (9) que parla, que larga o qu'aganta, que dubrís los uèlhs o que se cluca: tot aquò, son per el de senses reagissent al contacte d'objèctes sensibles. (10) Aquel qui, fondant en Braman totes los actes, agís en plen destacament, lo pecat s'estaca pas a el pas mai que l'aiga a la fuèlha du lotus. (11) Lo còrs, lo manas (organ central de percepcion qui se superpausa al cins senses), l'esperit, los quita senses atal parfèctament degatjats, los iògins, agissent fòra de tota estacament, trabalhan a la purificacion interiora. (12) Aquel que practica lo iòga s'afranquís del fruch dels actes e capita la patz imutable; aquel que lo practica pas, estacat al fruch jos la pujada du desir, demòra ligat. »}
Lo iòga, o mai corents indós, li ensenha lo mejan de capitar a aquel resultat, l'indó avet lo léser de causir lo metòda que li conven mai en foncion de las escòlas de filosofia indiana. Ara, l'indó, perque viu al kaliyuga, epòca que le dharma es mai corromput, causís la via del Bhakti iòga o de la devocion (çò que vòl pas dire qu'exclusís d'autres mejans religioses o filosofics[34]).
Segon d'autras fonts[modificar | modificar la font]
Segon Alain Daniélou (dins (fr)le destin du monde d'après la tradition shivaïque) aquela teoria fa pas partit ni de l'ancian shivaïsme, ni del vedisme. Seriá estat incorporada a l'indoïsme tardièr e vendriá del jaïnisme que la transmetèt al bdisme puèi a l'indoisme modèrne, que comencèt vèrs 500 ApC. (los indós ne creson pas en aqulas distincions cronologicas e istoricas).
Segon l'indoïsme, totas las creaturas son compausadas de l' atman (lo Se, l'arma, lo principi vital) dons l'absolut, del jivatman (lo Se, l'arma encarnada) dins l'existéncia, e de l' ahamkara (l'ego, lo « ièu que ditz ièu per s'opausar als autres »)[35]. De ces deux parties (atmân et ahamkara) l'una es permanenta, non nascuda, universal : lo Se ; l'autre es impermanenta, creada e individuala : lo ièu. Per l'indoïsme, i a pas reïncarnacion de l'individu (del ièu : lo còrs e l'esperit son dissolguts) mas demòra la transmigracion (o reïncarnacion) del Se, de l'arma, del principi vital.
Quelques tèxtes sus l'universalitat del Se :
"Es qu'un Se per totes los essères" Katha Upanishad
"Aquel Se en vertat es l'univèrs entièr" Chândogya Upanishad
"Es pas nascut e morrís pas" Katha Upanishad
Segon Ananda Coomaraswamy (dins La significacion de la mòrt), la reïncarnacion ven d'una incompreneson populara de la doctrina de la transmigracion e fa pas partit de las doctrinas indoas. Arthur Schopenhauer, dins lo Monde coma volontat e representacion, vesiá en ela una metafòra per explicar l'identificacion necessària de l'individu amb tota creatura, amb tot çò que viu, car dotada del meteis « voler viure ».
Dins le bodisme[modificar | modificar la font]
La reïncarnacion (punarbhava, renaissença) es una de las caracteristicas mai coneguda dels tèmas del bouddhisme. Cal pasmens remarcar que lo bodisme crei pas en l'existéncia d'una "arma" ni d'un esperit[36],[37], perque çò que nomenan citta ("mental còr") es pas una arma imortala ; mai precisament es al concèpte indoïsta d'atman, lo Se, que lo bodisme opausa l'idèa d'anatta, lo non se, l'impersonalitat que fa una caracteristica de tota causa: i a pas de se que se reencarna mas « cada causa es sens se ».
La pensada del mai grand nombre - que s'agisca d'Occidentals o d'Orientals - consistís de creire que la personalitat, lo ièu e sos agregats se reencarnan. Atal, es possible de dire o de creire que siam dins una vida passada, un faraon o une prostituida, eca. Atal s'explica qualques impressions de "ja vist", qualques eproas de la vda o... amor subte!
Mas lo bodisme prepausa, a la plaça d'una arma e d'un còrs, la distincion de cinc agregats d'estacament, skandha. Agregat descriu l'individu coma un ensems de fenomèns diferents ; estacament insista sul fach qu'aqueles constituents son pres per un èsser, per un ièu, e conduson a s'estacar a aquela idèa d'ego, aquí qu'i a que de fenomèns efemèrs, impersonals e insatisfasents : son las tres caracteristicas de tot fenomèn condicionat.
Alara que l'expression « reïncarnacion » pòsca figurar dins qualques traduccions, lo tèrme mai emplegat es aquel de « renaissença ». I a ben, en efèctz, una continuïtat - la mòrt significa pas que lo condicionament s'acaba. Lo samsara forma atal un cicle de vidas que s'encadenan las unas aprèp de las autras segon la lei de causalitat. La sofrença atal se perpetua de vida en vida; mas segon Budagosa, cada vida dura, en realitat, qu'un sol instant.
S'i a doncas continuïtat, aquela darrièra es interpretada diferentament per las diferentas escòlas bodicas. S'i a pas d'arma, ont'es la continuïtat? Aquela question de l'interpretacion se manifèsta clarament dins l'estudi qu'es facha de la coproduccion condicionada. Aquel ensenhament prepausa de detalhar los diferents fenomèns que son dependents los uns dels autres e que fan que la sofrença se perpetua de vida en vida. Lo karma es responsable d'aquela perpetuacion. Segon Ajahn Brahm[38], l'analogia que permet mai d'explicar que pòsca i aver renaissença sens qu'aja per tant una arma que perdura es aquela, classica, de la manga: un clòsc de manga donará naissença a un nò manguièr que manifestará de nòu los caractèrs de la manga d'origina, sens que per tant un sol atòm d'aquela manga foguèt transmes. Lo karma es doncas comparable al còde genetic: es una informacion qu'es transmesa, es pas une entitat duradièra que transmigra de còrs en còrs.
Segon qualques escòlas, la renaissença es imediata: al moment del decès correspond la consciença de morir e succèda alara una consciença de renàiser. Pel bodisme tibetan, la mòrt implica d'estadis intermediaris, los bardo.
Pel bodisme chinés, tal que descriu dins lo roman esoteric, legendari e istoric "Lo Viatge en Occident" (Peregrinacions vèrs l'Oèst) de Wu Cheng'en, l'aicí bas coma l'al delà constituisson doas formas d'illusion, d'irrealitat, e quitament s'aquela vision de la realitat demòra irreala, ela tanben, es la sola basa d'experiença qu'avèm.
Aquela question de doas realitats es exemplar de las diferentas apròchas filosoficas dins lo bodisme ; se totas aquelas brancas distinguisson una realitat purament convencionala e una realitat darrièra, paramartha, l'analisi que se ne fa varia singularament.
Serge-Christophe Kolm dins son libre (fr)Le Bonheur-liberté (PUF, 1982) distinguís lo nivèl de cresença populara que la reïncarnacion es vist coma una realitat del mond fisic, alara que los nivèls mai elevats del bodisme, lo bodisme prigond (pasmens i a qu'un sol e unic veïcul prigond comun a totes los bodistas), dona a aquel concèpte solament un sens de parabòla, una mena imaginada e simplificada de definir un concèpte tròp complèxe per èsser deliurat als fidèls incapable a lo comprendre. La reïncarnacion deu doncas pas mai èsser considerada coma una realitat objectiva mas coma una transcendéncia esperitala.
Per aquel que crea pas en la reïncarnacion, le kalama sutta li ensenha quatre consolacions, que la segonda es: «Supausam qu'aja cap d'al delà e qu'aja cap de fruch, resultat, d'accions fachas, bonas o marridas. Pasmens, dins aquel mond, aquí e ara, liure d'òdi, liure de marridesa, san et salve, e aüros, me mantendrai».
Quina que siá l'interpretacion de la « renaissença », lo bodisme l'ensenha pas que dins una tòca, e l'ensenhament a de sens que dins l'objectiu de metre un tèrme a la sofrença. Gautama Boda analisèt pas solament l'insatisfaccion, mas ensenhèt las quatre nòblas vertats, presentant l'origina de l'insatisfaccion, sa cessacion e la via qu'i mena.
La renaissença coma èsser uman (« preciosa » segon los tèxtes, perque a l'encòp pauc probabla e sola capabla de menar a l'Incondicionat) se presenta alara coma una bèla occasion de sortir del cicle de las existéncias, aquí que las bassas existéncias lo permeton pas e que los dieus son pas conscients de la sofrença.
Aquelas darrièras remarcas devon pas amagar la divergéncia de punts de vista entre escòlas bodistas: se metre un tèrme a la sofrença es opinion consensuala, quina via se deu privilegiar? Lo corrent del Bodisme hinayana privilègia lo desvelh personal, l'èsser venent atal un Arhat e daissa lo samsara per capitar lo Nirvana, alara que las escòlas Mahayana favorisan lo despertament altruista de Bodisattva, aquel darrièr demorant volontàriament dins lo Samsara per ajudar los demai a se despertar. Lo disciple renòncia doncas d'esperel a l'estat de Boda, perque sap qu'en penetrant dins lo Nirvana daisa lo cicle de las renaissenças dins lo Samsara per gausir de la justa retribucion que li val son ascèsi e sos actes[39].
La renaissença es pas un « article de fe » del bodisme (quitament s'un metòde es indicat dins los tèxtes per ver la seunas existéncias passadas, per projeccion de l'esperit dins lo quatren dhyana). A la diferéncia dels concèptes essencials d'Absolut (nirvana) e d'anatman, que son caracteristics del bodisme, lo tèma de la renaissença que de la vida futura pòt èsser ignorat (çò que fa le Zen per exemple, que se preoccupa abans tot de l'« aicí e ara »), quitament se fa pas de dobte pels meditants avançats.
A l'epòca contemporanèa[modificar | modificar la font]
Originas[modificar | modificar la font]
Es cap a la fin del sègle XIX que la reïncarnacion fa un grand retorn en Occident, jos la dobla influéncia d'un reviscol d'interès per l'ocultisme e de l'estudi mai sistematic de las religions vengudas d'índia (indoïsme e bodisme) pels antropològs e filosòfs occidentals (coma Schopenhauer).
Qualques grops "esoterics" plaçan la reïncarnacion (o pel mens una version occidentala de la reïncarnacion) al còr de lors ensenhaments. D'entre aqueles, se pòt citar la Teosofia, fondada per Helena Blavatsky en 1875.
E mai, la doctrina esperita, codificada per Allan Kardec dins Lo libre dels Esperits en 1857, es en partida fondada sus la cresença en la reïncarnacion[40].
A l'ora d'ara, la continuacion d'aquela tradicion se tròba dins lo movement ditz New Age.
Consideracions generalas[modificar | modificar la font]
La concepcion occidentala de la reïncarnacion es una evolucion de l’idèa antica e orientala. Mas, alara que l’indoïsme, lo bodisme e le jaïnisme considèran la reïncarnacion coma una catastròfa – la tòca de la vida essent de se liberar del cicle de las existéncias dins ambedos cases – fòrça Occidentals creson que la reïncarnacion es desirable. En efècte, s'aprenèm per cada encarnacion, nos personatges pòdon pas que venir mai elaborats e complèxes. Las leis de la destinada e del karma governan lo procediment de la reïncarnacion. "Karma" es un tèrme sanscrit qui significa "accion reaccion" e a son equivalent dins lo tèrme grèc de Nemesis, "la divessa dels uèlhs bendats" representa lo costat tant impersonal qu'universal d'un principi que regís totes los domènis d'existéncia, e pas solament aquel de la reïncarnacion. Aquela lei de necessitat dirigís tot lo creat e es perque es al sen primièr, despietadós. Per qualques personas, la reïncarnacion visa a explicar la rason de las inegalitats entre los essères umans, lo perque de qualques espròvas encontradas, e justifica tanben l'existéncia de la mòrt. La mòrt es pas mai la cessacion de vida, mas lo preludi a un temps bilanç (dins un "luòc" que d'uns nomenon en Orient lo kamaloka) que mena a causir lo contèxte d'una novèla naissença d'una durada mai o mens longa.
En tèrme de "justificacion" de la misèria, cal plan precizar que se, per exemple, un ven a decedar pendent una catastròfa naturala, es ben "en rason" d'aquelas accions passadas qu'aquela persona se trobava aquí a aquel instant, sens que siá necessàriament obligat de qualificar aquò de ben o de marrit. S'objècta alara a vegada que qualques personas sofrisson "a causa de lor naissença". E es entre autres un argument que ven ajudar la cresença en la reencarnadion: tala naissença es, ela tanben, l'efècte d'actes passats, accomplits dins una existéncia anteriora.
En consequéncia, s'interessar a la reïncarnacion, es tanben tentar de penetrar los mistèris de l'aprèp vida e de las eventualas vidas successivas, de las vidas passadas sus aquela Tèrra compresa, veire sus d'autras planètas abitadas.
Augmentacion radicala de l'esperança de vida e reïncarnacion artificiala[modificar | modificar la font]
Foguèt suggerit qu'una forma de reïncarnacion artificiala (sens mòrt reala) poiriá èsser creada. Es una d'aquelas idèas visant a nuanciar aquele que ditz qu'une esperança de vida grandament aumentada (o quitament l'imortalitat) seriá sinonim d'anuèg. Aquela idèa s'inscrich dins lo corent transumanista.
Los sovenirs d'un èsser vivent poirian èsser totalament ou en partida escafat. Poiriá alara descobrir de nòu çò qu'oblièt volontàriament, benleu quitament dempuèi l'estadi de la naissença. Poiriá alara viure una novèla "vida".
De scientifics s'interesson ja a de tractaments permetent d'obliar d'experienças especificas (d'eveniments traumatisants), e las recercas actualas sus l'amnesia revèlan de contunh los mecanismes de l'oblit.
Dins lo contèxte mai futurista del d escargament de l'esperit sus ordinator, l'escafament de sovenirs selectionats poiriá èsser una simple formalitat.
Ian Stevenson[modificar | modificar la font]
Une reflexion « scientifica » sus la reïncarnacion foguèt animada als Estats Units d'America fins a 2002 (an dels seus 82 ans) pel Canadian Ian Stevenson que se disiá qu'èra o un grand mistificator, o le Galilèu del sègle XX. Las conclusons oficialas de Ian Stevenson son fòrça prudentas. Stevenson comptèt 2 600 cases, mas ne publiquèt 64 de biais complèt, en sièis gros volums que foguèron publicats en anglés per las Premsas de l'Universitat de Charlottesville. Dins totess los cases, los diches dels enfants pretendent se sovenir de lors encarnacions anterioras foguèron verificadas. E dins lo darrièt libre que publiquèt, apondèt 6 observacions reculhidas en occident, perque las 64 observacions primitivas foguèron unicament reculhidas dins de civilizacions qu'acceptavan l'idèa de la reïncarnacion [41]. De mèstres bodistas de formacion scientifi a coma Ajahn Brahm considèran los trabals de Stevenson coma fòrça fisables e constituent una pròba scientifica de la reïncarnacion, regretant que la comunautat scientifica los ignora[42].
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Helena Blavatsky, The voice of silence, 1889, La Voix du Silence, Ed: Adyar.
- (fr)Paul Carus, L'Évangile du Bouddha raconté d'après les anciens document, 1894, traduction Milloué, 1902, Ed: Aquarius.
- (fr)Jean-Marie Détré, La Réincarnation et l'Occident, tome 1 et 2, éditions Triades.
- Bahram Elahi, La voie de la perfection, ed: Albin Michel
- (fr)Narada Thera, La doctrine bouddhique de la Re-naissance, 1979, ed: Librairie d'Amérique et d'Orient-Adrien Maisonneuve.
- (fr)Sogyal Rinpoché, Le Livre tibétain de la vie et de la mort - Ed: Table Ronde (livre tiré du Bardo Thödol).
- (fr)Jan van Rijckenborgh, Le Mystère de la Vie et de la Mort - Ed: du Septénaire. Rose-Croix.
- (fr)Rudolf Steiner, La Science de l'Occulte (1911), ed: Triades, 1993. Anthroposophie.
- (fr)Ian Stevenson, Vingt cas suggérant la réincarnation (1966, 1973), trad., J'ai lu, 2007, 667 p. Enquèsta scientifica sens concluson trancada.
- (fr)Didier Treutenaere, Bouddhisme et re-naissances dans la tradition Theravāda, Asia, ed: Librairie d'Amérique et d'Orient-Adrien Maisonneuve, París, mai de 2009, ISBN:9782953405606. Un obratge de referéncia sus la question de las renaissenças du punt de vista del bodisme mai ancian : 600 p.
- (fr)G. Wachsmuth, Réincarnation, processus de métamorphose, éditions Triades.
- (fr)Michel Tramontane, esc. Michel Teston, De la psychanalyse à la réincarnation, 1985, ed. Teston, 07530 Antraigues (France).
- Maupassant, le docteur Heraclius Gloss 1876
Filmografia[modificar | modificar la font]
- The Eye 2 (per Danny Pang e Oxide Pang, 2003)
Nòtas e Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)A comparative study of religions par Y. Masih, page 37 éditions Motilal Banarsidass
- ↑ name=iel (fr)Le yoga, immortalité et liberté, Mircea Eliade, éditions Payot.
- ↑ name=iel
- ↑ name=iel
- ↑ (en)A History of Yoga By Vivian Worthington, page 35, 1982 Routledge
- ↑ (fr)[1]
- ↑ (fr)Louis Renou et Jean Filliozat, L'Inde classique, t. I, p. 342, 334.
- ↑ « Encara foguèron los Egpcians que, los primièrs, de dire que l'arma umana es imortala e qu'al moment que lo còrs perís, ven se lotjar dins un autre èsser vivent que naís alara; que, quand demorèt torn a torn totas las espècias terrèstras, aquaticas e aerianas, alara penètra de nòu dins lo còrs d'un òme al moment que naís, aprèp una migracion de tres mila ans.» - Erodòt, Enquèsta, II, 123.
- ↑ (de)H. Bonnet, in Reallexikon der ägyptischen Religionsgeschichte, Berlin, 1952, p. 76 ss.
- ↑ (fr)Orphée, poèmes magiques et cosmologiques, Les Belles Lettres, 1993, p. 145.
- ↑ (en)Richard Sorabji (dir.), Animals Minds and Human Morals, Ithaca, 1993, p. 188-194.
- ↑ (en)Rabbin Moïse Gaster, Encyclopaedia of Religion and Ethics, article "Transmigration".
- ↑ Per exemple dins La guèrra dels Josieus, dons l'exortacion facha als soldats josieus de se suicidar pas (per evitar d'èsser capturats pels Romans) : « Los còrses, de segur, son mortals per totes lo vivents e constituits d’una matèria corruptibla, mas l’arma es per jamai imortala e demòra dins los còrses coma una parcèla de Dieu… Savètz pas qu'aqueles que quitan la vida segon la lei de la natura… i gagnan una glòria eternala; que lor seus ostals e lor seuna familha son afermidas; que la lors seunas armas demòran puras e secorreires, qu’obtienon la plaça mai santa dins lo cèl que, mercé al cicle de las edats, tornan demorar encara dins de còrs saints? Mas aqueles qu'an la foliá de portar las mans contra eles meteisses, un Adès mai escur recep lors armas...»
- ↑ veire los libres d'(fr)Anne Givaudan e Daniel Meurois
- ↑ "Vaquí, vos enviarai Elia, lo profèta, abans que lo jorn de l'Eternal arribe." - Malaquia (IV:5)
- ↑ « Los fraires profètas lo vegèron a distança e diguèron: 'l'esprit d'Elia se repausèt sud Elisèu!' ; venguèron a son encontra e se prosternèron a tèrra dabans el. » - 2Reis 2:15
- ↑ (parlant de Joan) « Caminará dabans el amb l'esperit e la poténcia d'Elia, per tornar lo còr dels paires cap als enfants e dels rebèls a la prudéncia dels justes, preparant al Senhor un pòble paln dispausat. » - Luc 1:17
- ↑ (fr)René Nelli, La vie quotidienne des Cathares du Languedoc au XIIIème siècle, ISBN 978-2-253-03163-5
- ↑ name=lvqdc
- ↑ name=lvqdc
- ↑ name=lhmb
- ↑ (fr)Les hindous croient-ils en la réincarnation ?, Science Humaine
- ↑ name=lhmb
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
lhmb.
- ↑ name=lhmb
- ↑ name=lhmb
- ↑ (fr)Encyclopédie des religions, Gerhard J. Bellinger, ed:le livre de poche.
- ↑ (fr)Trésor de la poésie universelle, Gallimard.
- ↑ name=pdp
- ↑ name=pdp
- ↑ Bhagavad Gita 11, 22
- ↑ Bhagavad Gita 11, 27
- ↑ name=lhmb
- ↑ name=lhmb
- ↑ name=lhmb (fr)L'hindouisme, anthropologie d'une civilisation, Madeleine Biardeau, Ed: Flammarion
- ↑ (fr)Les bouddhistes croient-ils en la réincarnation ?
- ↑ (fr)Brève présentation du bouddhisme
- ↑ "Reincarnation - Here We Go Again" (en)Reincarnation - Here We Go Again
- ↑ (fr) La Voix du Silence - Traité mystique tibétain, ed: Adhyar.
- ↑ "Es a la mitat del sègle XIX qu'aquela doctrina coneguda un grand succès dempuèi la sortida del primièr dels cind obratges que constituava lo corpus sacrat. Fondada sus la cresença en la reïncarnacion d'un meteis esperit dins de còrs diferents al long dels sègles, s'insèra dins un movement de pensada a l'encòp scientific e filosofic que se desvelopèt en França abans la Revolucion ...(fr)" Marion Aubrée, La nouvelle dynamique du spiritisme kardéciste, Institut de l'information scientifique et technique, CNRS, 2000.
- ↑ Ian Stevenson, Vint cases suggerissent lo fenomèn de reïncarnacion. L'enquèsta mai seriosa al mond
- ↑ name="Reincarnation - Here We Go Again"
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sus livres-mystiques.com L'article obligat de l'autor : André Savoret dins sos (fr)"Nombreux extraits de la revue Psyché " a la rubrica "Divers" sus livres-mystiques.com.
- (fr)Saviessa Primordiala
- (en) Does rebirth make sense ? Critica d'une interpretation imatjada de la re naissénça pel monge bodiste Bhikkhu Bodhi.
- (fr)Origèn e la reïncarnacion o la pegrinacion
- (fr)Carus : Identitat z non identitat
- (fr)Jacques Breyer
- {{fr}Reencarnacion l'ipotèsi que destorba. Philippe Lassire


c: text/html

text:
Vriulon de Stroh
Lo vriulon de Stroh o vriulon de cornet qu'ei un instrument de còrdas hregadas tanhent deu vriulon mes on un mecanisme de gramofòne e remplaça la caisha de resonàcia entà amplificar lo son.
que ho emplegat a la debuta entua enregistraments qui avèva besonh que lo vriulon e joguèsse mei hòrt que'u instruments qui l'acompanhavan.
Qu'ei emplegat dens la musica populara d'Euròa orientau. Lo violonista argentin de tango Julio de Caro qu'adoptè aqueth intrument entà poder jogar com solista en sonar mei hòrt que los autes instrument de l'orquèstra.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lenin
Lenin (idem Vladimir Ilich Ulianov en rus romanizat, nascut lo 22 d'abril de 1870 a Simbirsk, uèi Ulianovsk, dins l'Empèri Rus, mòrt a Gorki, en Union Sovietica lo 21 de genièr de 1924) foguèt un revolucionari e un filosòf, teorician del comunisme, rus, sovietic.
Foguèt tanben lo lider del Partit Bolchevik (idem Partit Obrièr Social-Democrata Rus), e lo primièr cap d'Estat (1èr President del Soviet dels Comissaris del Pòble) de l'URSS, entre 1917 e 1924, aprèp la Revolucion capitada russa de 1917 (idem Revolucion d'Octobre o Revolucion de 1917).
Somari
Vida[modificar | modificar la font]
Accion e bilanç[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Villes et mairies du District de la Broye (55)
Liste des communes
Estavayer-le-Lac
Ville de Estavayer-le-Lac, localité de la Suisse de 4 500 habitants.
La mairie de Estavayer-le-Lac a une adresse e-mail et un site Internet.
Domdidier
Ville de Domdidier, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Domdidier a une adresse e-mail et un site Internet.
Montagny
Village de Montagny, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Montagny a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Aubin
Village de Saint-Aubin, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Saint-Aubin a une adresse e-mail et un site Internet.
Cugy
Village de Cugy, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Cugy a une adresse e-mail et un site Internet.
Les Montets
Village de la Montets, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de la Montets a une adresse e-mail et un site Internet.
Cheyres
Village de Cheyres, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Cheyres a une adresse e-mail et un site Internet.
Vernay
Village de Vernay, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Vernay a une adresse e-mail et un site Internet.
Delley-Portalban
Village de Delley-Portalban, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Delley-Portalban a une adresse e-mail et un site Internet.
Fétigny
Village de Fétigny, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Fétigny a une adresse e-mail et un site Internet.
Dompierre
Village de Dompierre, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Dompierre a une adresse e-mail et un site Internet.
Gletterens
Village de Gletterens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gletterens a une adresse e-mail et un site Internet.
Léchelles
Village de Léchelles, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Léchelles a une adresse e-mail et un site Internet.
Châbles
Village de Châbles, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Châbles a une adresse e-mail et un site Internet.
Murist
Village de Murist, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Murist a une adresse e-mail et un site Internet.
Lully
Village de Lully, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Lully a une adresse e-mail et un site Internet.
Cheiry
Village de Cheiry, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Cheiry est joignable par téléphone.
Nuvilly
Village de Nuvilly, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Nuvilly a un site Internet.


text:
Sent Merd las Aussinas
Sent Merd las Aussinas (Saint-Merd-les-Oussines en francés) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo País d'Ussèl. Es administrada per lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Sent Merd es un agiotoponime : 'quò's un nom de luòc que fa referéncia a un nom de sent. S'agís de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), evesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven dau germanic Math-hard[1]. En occitan, a part en Gasconha occidentala e meridionala que consèrva inalterat lo -d- intervocalic, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-), coma a Sent Mesard, mas pus au nòrd -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Merd, Mèrd, Miard, etc. En francés, la fòrma populara es normalament Mar(d) (grafiat Mard, Mars, Marc).
Las Aussinas : de absina (tèrra inculta), per lo latin medievau absare (laissar en garait). Lo Petit Levy dona per apsar : «v. réfl. rester inculte» [2].
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 131; 2013 : 130 abitants (3,1 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, Paris, reedicion 1984
- ↑ Emil Levy, Petit Dictionnaire Provençal-Français, reedicion Culture Provençale et Méridionale, Raphèle-lès-Arles, 1980


text:
1113
Aquesta pagina concernís l'an 1113 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Tiera de combats desfavorables a Loís VI còntra leis Anglés en Normandia. Après aquelei reviradas, lo rèi Loís VI deguèt cedir la senhoriá sus Bretanha e Maine au rèi d'Anglatèrra.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Lucha còntra una temptativa de reconquista de la region per lei Turcs Seldjokides. L'armada crosada dirigida per Baudoïn Ièr de Jerusalèm capitèt de blocar l'ofensiva principala a Al Sannabra mai poguèt empachar divèrseis expedicions de pilhatge turcas. Puei, l'armada seldjokida deguèt finalament se retirar.


text:
Malala Yousafzai
Malala Yousafzai (en pashto: ملاله یوسفزۍ; en ordo: ملالہ یوسف زئی; Mingora, Paquistan, 12 de julh de 1997) es una activista civica e blogaira paquistanesa. Per encausa de sa lucha en favor de l'educacion e dels dreches de las femnas, entamenada tre l'adolescéncia, recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz lo 10 d'octobre de 2014.
Biografia[modificar | modificar la font]
Venguèt famosa tre 2009, quand aviá pas que 11–12 ans, qu'escriviá un blòg, jos un pseudonim, per la BBC e i narrava sa vida jos la lei dels talibans, los ensages que fasián per tal de contrarotlar la Val de Swat, e a l'encòp i far conéisser sas idèas per afavorir l'educacion de las dròllas.
Son engatjament foguèt recompensat lo 19 de decembre de 2011 amb lo primièr Prèmi Nacional del Jovent de Paquistan, que venguèt puèi lo Prèmi Nacional Malala de la Patz, decernit pel govèrn paquistanés. Lo 9 d'octobre de 2012, Malala foguèt victima d'una temptativa d'assassinat e recebèt una bala dins lo cap e lo còl del temps qu'èra a tornar en cò sieu dins un bus escolar. Capitèt de subreviure e foguèt mandada aprèp qualques jorns en Anglatèrra, al Queen Elizabeth Hospital de Birmingham per i seguir una reeducacion.
Lo 29 d'abril de 2013, la revista america Time la placèt en cobèrta e la designèt coma una de "las 100 personas mai influentas del mond". Recebèt divèrses recompensas dins mantun país coma per exemple lo Prèmi Internacional Catalonha en mai del meteis an per "sa determinacion e son coratge dins la defensa dels dreches de l'òme".
Aprèp d'èsser estada nomenada demest los candidats al Prèmi Nobel de la Patz de 2013, recebèt finalament aquesta recompensa l'an seguent, amassa amb lo militant civic indian Kailash Satyarthi.


text:
Val Varacha
La Val Varacha (var. non localas Vau Varacha, Vath Varacha) es una de las Valadas Occitanas e un parçan d'Occitània dins la província de Coni (estat italian). Lo riu de Varacha li dona son nom.
Sa vila principala es Sant Pèire.
Geografia[modificar | modificar la font]
La Valada vai da lo Peasc a la Chanal e, dins la bòna estajon, se pòl passar en Cairàs bo la veitura, a travèrs lo còl de l'Anhèl (2748 m).
Estòria[modificar | modificar la font]
Las comunas de Pont e la Chanal, Chastèldalfin, Blins an constituit un de lhi Escartons e, encà encuei, aquel airal se sòna La Chastelada.
A la fin de lhi ans '60, ent'aquesta valada a prencipiaa la consciéncia occitana en Itàlia abo las idèas de Francés Fontan, la richa creacion literària de Tòni Baudrier e un premier tropèl de joves occitanistas.
La Valada es la tèrra de Joan Bernardi e Jusèp da Ros, de Masino Anghilante e de Giovanni Bernard.


text:
Offekerque
Offekerque es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Recobert En granda part per marais solcats pel Oye e dels pichons watergangs, lo vast territòri de Offekerque a talhat en dos pel autoroute A16.
Ne retrai del littoral, Offekerque, vilatge del Calaisis a situat al Nòrd-Oèst de Audruicq lo sieu cap de luòc de costat.
Près de l'A16 se tròba un lac ont lo jet-esquí a practicat.
Recouvert en grande partie par des marais sillonnés par l'Oye et des petits watergangs, le vaste territoire d'Offekerque est coupé en deux par l'autoroute A16.
En retrait du littoral, Offekerque, village du Calaisis est situé au Nord-Ouest d'Audruicq son chef lieu de canton.
À proximité de l'A16 se trouve un lac où le jet-ski est pratiqué.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la rota de las invasions, la municipalitat #èsser sovent experimentada al cors dels sègles, coma ne testifiquen las ancianes casemates disséminées sus lo sieu territòri.
Lo nom de Offekerque ven del germanique en significant glèisa de la granja
Sur la route des invasions, la commune fut souvent éprouvée au cours des siècles, comme en témoignent les anciennes casemates disséminées sur son territoire.
Le nom d'Offekerque vient du germanique signifiant église de la ferme


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Domfront, Job Canton de Domfront
Les offres d'emploi populaires en Canton de Domfront
administratif Canton de Domfront
alimentaire Canton de Domfront
ambulancier Canton de Domfront
apprentissage Canton de Domfront
chaudronnier Canton de Domfront
chef cuisine Canton de Domfront
chef cuisinier Canton de Domfront
commis cuisine Canton de Domfront
cuisinier collectivite Canton de Domfront
electromecanicien Canton de Domfront
employé administratif Canton de Domfront
environnement Canton de Domfront
garde d'enfant Canton de Domfront
independant Canton de Domfront
magasinier cariste Canton de Domfront
maintenance Canton de Domfront
manutentionnaire Canton de Domfront
preparateur Canton de Domfront
preparateur commande Canton de Domfront
préparateur pharmacie Canton de Domfront
receptioniste Canton de Domfront
responsable Canton de Domfront
technicien maintenance Canton de Domfront
technicien methodes Canton de Domfront
temps partiel Canton de Domfront


text:
Trilobit
Los trilobits (Trilobita) son una classa d'artropòdes extints, dins lo subfil Trilobitomorpha. Son los fossils mai caracteristics de l'Èra Paleozoïca (Èra Primària). S'es descrich gaireben 4000 espècias.
Apareguèron al periòde Cambrian (al començament del Paleozoïc, fa unes 540 de milions d'ans), e comencèron a diversificarse ja en lo Cambrian inferior. Après l'escandilhament massiu de fins del Cambrian subrevisquèron pas que las formas qu'abitavan d'ambients pelagics, d'aigas prigondas. Pendent l'Ordovician atenguèron la siá maximala diversitat e ocupèron gaireben totes los cavòts ecologics marines. Tre lo Silurian presentèron de paucs cambiaments, fins qu'en las crisis del Devonian mièg e superior sofriguèron una importanta reduccion, en s'extinguint totes los òrdres except Proetida. Pendent lo Carbonifèr los representants del grop son escasses e restringits a d'ambients d'arrecife. Los darrièrs trilobits, ja sonque d'abitants d'aigas someras, despareguèron pendent la crisi del limit Permian-Trias (fa unes 250 de milions d'ans). Per tant, la siá preséncia dins la Tèrra s'esperlonguèt pendent tot lo Paleozoïc, mai de 300 milions d'ans. Los trilobits son tan abondius e son estats tan prigondament estudiats, que siatz probablament lo grop d'animals de fossils mai coneguts.
Se considerèron inicialament d'ancessors dels crustacèus (mai que mai la cochinilla d'umiditat terrèstre, que parteja cèrtas caracteristicas en comuna) o quitament de totes los artropòdes (doncas que foguèron los primièrs en aparéisser en lo registre fossil). Se lor considèra uèi coma un grop independent, separats de mandibulats e quelicerats.


text:
Economia de França
Amb un PIB de 2 113 miliards de èuros, França es la 9ena economia del mond, cossent a la mesura del PIB en tèrmes de la paritat de poder adquisitiu, e presenta la taxa mai bassa de praubesa del mond (6%)[1]. Segon lo Fons Monetari Internacional, es la segonda economia d'Euròpa, après Alemanha. Conten d'abondius recorses agricòlas, un fondament industrial solid, una fòrça laborala fòrça capacitada. Lo sector dels servicis representa 72% de l'economia del país. Comparat amb d'autras economias desvolopadas, la creissença del PIB francés es robusta, mas pas tan accelerat coma lo dels Estats Units] (2% entre 1994-1998). La taxa de caumatge es establa, mas lo deficit comercial en compte corrent a caracterizat lo comèrci francés dels darrièrs ans. Coma estat de l'Union Europèa s'es aculhit a l'èuro coma moneda (qu'a remplaçat lo franc).
França passa per una transicion, d'una economia modèrna e desvolopada ont la preséncia del govèrn en l'economia èra fòrça importanta, cap a una economia ont lo mercat es liure. Lo govèrn a privatizat fòrça grandas entrepresas, bancas e entrepresas de segur, e a concedit de parts d'entrepresas caps coma Air France, France Télécom, Renault, e Thales. Manten encara una fòrta preséncia en qualques sectors, particularament l'energia, lo transpòrt public, la defensa e l'industria[1].
Amb 75 milions de visitants estrangièrs, França es lo país pus visitat e a la tresena pus granda renda originària del torisme del mond[1].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
04/12/2016
Dessenha me un aubre, per Marisa Lasjuillarias
Maryse Lasjuillarias de l'atelier d'occitan de La Chapelle Gonaguet nous livre un texte pour découvrir le vocabulaire autour de l'arbre, en faisant dessiner une enfant.
Espera me ma pita Maià, si sabes pas qué far, dessenha me un aubre ! Sabes pas per onte començar ? Quo es coma vòles ! As perdut ton gredon ? Ne'n veiquí un !
Pòdes començar la cima, o ben tot per lo bas. Chausisses lo bas ? Vai plan !
Sus la terra, vesem lo tronc. Lo tronc es crubert de peu e quauques còps, de mossa, de liquen o de ledra. Dau tronc, o si vòles de la bilha, parten daus marns. Pòdes ne'n far mai d'uns.
Aprep los marns, trobem las bròchas e sus las bròchas frotjan de las brodichas e daus brochilhons. En estiu, quante l’aubre es clafit de fuelhas, n’un pòt s’i botar a l’açalat de son fuelhum, que lo pes ne’n pòt far pendilhar las folharjas, frissantas au vent leugier.
Pòdes tanben dessenhar de las fruchas si as chausit un fruchier. Per exemple, lo prunier que es un aubre folharjós que i a tot plen de brodichas, de brochons e de brodichons. Quante i a mestier de lo podar, quo es un trabalh per l'esbrodichar, e mesma de l’esbrodichonar. D’autres se contentan d’espodansar. A, obludava, la partida la mai nauta de l'aubre – sobretot te fau pas l’i archelar – se sona la quincaròla. Brave mot, non ?
Bon, quò es pas 'chabat. Ne'n manca enquera.....Jos la terra, i a de las raiç que son sovent prigondas. Mas malurosament quò pòt 'ribar qu'una chavana desraije los aubres, los esjarre o mesma los tronque. Aprep, los fau tronçonar per los tirar daus bòscs e, a la fin, demòran nonmàs las còças que 'chaban per regolhonar o simplament purir.
As fach un brave dessenh, ma dròlla e as apres un fum de mots que coneissiàs pas. Te fau contunhar !
Marisa Lasjuilliarias
Vocabulari : la ledra= le lierre ; los marns= les branches principales ; clafit=rempli ; podar= tailler ; esbodichar= épointer ; archelar= escalader ; la quinquaròla= le faîte ; la chavana= tempête ; esjarrar= écuisser, fendre en déchirant; regolhnonar= faire des rejets.
09:58 Publié dans La Vita en òc ( archivas DL papier), Lenga e vocabulari | Lien permanent | Commentaires (1)
Commentaires
Adiu Marisa
Si tu contunhes entau, l'an que ven, te damandaran de nos far lo texte de la dictada de Charrec en 2018.
Gros potons.
Joan-Claudi Nicolas
Écrit par : Nicolas | 09/12/2016
Les commentaires sont fermés.


text:
Artolsheim
Artolsheim en alemannisch (Artolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del costat de Marckolsheim, e del arrondissement de Sélestat-Erstein,sus la rota D 468 e mai luènh traversat per la via rapida A 35 de Bâle a Estrasburg, près del canal del Rhône al Rhin. Artolsheim Es vesin de las municipalitats de Marckolsheim e de bootzheim e se tròba Modèl:A unitat al nòrd-oèst de Sélestat, la mai granda vila. Lo Rhin se situa a unitat|2|km}} en direccion de l'èst del pòble. Una expedís condusit de Artolsheim a la granja de Schnellenbülh [1] ont pren la rota de Marckolsheim a Sélestat. S'i trobava antany una font minerala vanant l'eficacitat contra la gota. Artolsheim A la particularité d'èsser la municipalitat francesa del territòri metropolitan susceptible d'èsser la mai aluenhada de la mar[2]. Se tròba Modèl:A unitat del Gòlf de Gènoa e del desbocadura de la Escaut [3].
Village du canton de Marckolsheim, et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein,sur la route D 468 et plus loin traversé par la voie rapide A 35 de Bâle à Strasbourg, près du canal du Rhône au Rhin. Artolsheim est voisin des communes de Marckolsheim et de bootzheim et se trouve à 12 km au nord-ouest de Sélestat, la plus grande ville. Le Rhin se situe à 2 km en direction de l'est du village. Une route conduit d'Artolsheim à la ferme de Schnellenbülh [4] où elle rejoint la route de Marckolsheim à Sélestat. On y trouvait jadis une source minérale vantant l'efficacité contre la goutte. Artolsheim a la particularité d'être la commune française du territoire métropolitain susceptible d'être la plus éloignée de la mer[5]. Elle se trouve à 430 km du Golfe de Gênes et de l'embouchure de l'Escaut [6].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Schnellenbülh : ancian vilatge totalament dévasté pendent la guèrra de Trenta Ans, uèi desaparegut
- ↑ IGN Revista n°50, en novembre-en decembre 2008
- ↑ ibidem
- ↑ Schnellenbülh : ancien village entièrement dévasté pendant la guerre de Trente Ans, aujourd'hui disparu
- ↑ IGN Magazine n°50, novembre-décembre 2008
- ↑ ibidem


text:
Anglés
L’anglés es una lenga indoeuropèa del grop germanic occidental originària d’Anglatèrra.
Se parla a l’ora d’ara dins fòrça païses dins lo monde, pr’amor de l’influéncia militara, economica, scientifica, politica e culturala de l’Empèri Britanic al sègles XVIII, XIX e al començament del sègle XX, e de la dels EUA dempuèi la mitat del sègle XX fins a uèi. Es fòrça utilizat coma segonda lenga e es la lenga oficiala dels païses del Commonwealth e la lenga utilizada per fòrças organizacions internacionalas.
Istoricament, l’anglés a per origina divèrses dialèctes (ara sonats anglosaxon o vièlh anglés) que foguèron portats en Grand Bretanha pels colons anglosaxons a la debuta del sègle V. La lenga foguèt fortament influenciada pel noroèc dels envasidors Viking. Aprèp la conquista normanda, lo vièlh anglés evoluiguèt en anglés mejan, mesclat de vocabulari Normand e de sas convencions ortograficas. L’anglés modèrne s’es devolopat fins a uèi en adoptar de contunh de mots estrangièrs, mai que mai eissits del latin e del grèc.


text:
Epifania
Epifania es un mot d'origina grèga, Ἐπιφάveιa que significa « manifestacion » o « aparicion » – del verbe φάιvw, « se manifestar, aparéisser, èsser evident » – e que l'utilizacion es anteriora al crestianisme.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
L'Epifania es una fèsta d'origina pagana, pendent que se celebravan los Epifanes, es de dire Apollon e le Solelh a que es associat coma los autres Dieus Sobeirans (Dieus Epifanes : Zèus, Atena, Ermès, Era, Poseïdon, Demetèr, Efèts, Afrodita, Arès, Artemis, Estia).
Epifania crestiana[modificar | modificar la font]
Aquela fèsta foguèt crestianizada, e l'Epifania remembra la visite dels magos al nenon Jesús, lo Messias dins lo monde. Es lo 6 de genièr[1]. En França perque aquel jorn es pas fèria, se celèbra lo segond dimenge aprèp Nadal.
Iconografia del novèl testament[modificar | modificar la font]
-
Cappadoce, fresca del sègle XII
-
Icòna bizantina
-
-
Boticelli (1475), Galariá dels Oficis
-
Mèstre de Messkirch (1538), glèisa de Sant Martin de Messkirch
En un sens mai general[modificar | modificar la font]
Es una sensacion de realizacion o compreneson de l'esséncia o de la significacion de quicòm.
Es una experiéncia subjectiva quand un èsser se pensant inspirat e illuminat descobrís que sa natura es divina.
Entre lo personatges que afirman aver agut una experiéncia d'epifania i a:
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Dictionnaire universel françois et latin, dit de Trévoux, 6en édition (1771), notice « Épiphanie », page 793, colonne de droite, ligne 6. ... Legir lo tèxt transcrich sus wikisource


text:
Ali ibn Ridwan
Abu'l Hasan Ali ibn Ridwan Al-Misri, sovent designat ulteriorament coma Haly o Haly Abenrudian en Euròpa (a l'entorn de 988 - a l'entorn de 1061) foguèt un mètge islamic, tanben astrològ e astronòm egipcian. Aquel erudit èra un comentador de la medecina antica grèga. Estudiava mai que mai los tèxtes de Claudi Galèn, e los comentaris que faguèt d'un dels libres del savi grèc, l'Ars Parva, foguèron revirats per Gerard de Cremòna.
Pr'aquò çò que li portèt notorietat foguèt son observacion detalhada de la supernova qu'es coneguda jol nom de SN 1006, qu'es la descripcion mai completa que se faguèt d'aquel astre, qu'aguèt l'escasença de l'observar en 1006.
Segon l'istorian australian Alistair Cameron Crombie, Ali ibn Ridwan contribusiguèt a la teoria de l'induccion. S'èra tanben engatjat dins una polemica celèbra contra un mètge de Bagdad, Ibn Butlan.


text:
Cleopatra VII
Cleopatra Filopator Nea Thea, Cleopatra VII, foguèt la darrièra reina d'Egipte, de la dinastia ellenica dels Ptolemèus, que foguèt creada per Ptolemèu I Sotèr, general d'Alexandre lo Grand. Nasquèt en 69 abans Crist (data aproximativa) e moriguèt en 30 abans Crist. Èra la filha de Cleopatra V Trifena I e de Ptolemèu XII Auletes qu'eiretèt de son tròn a l'edat de 17 ans, amb son fraire Ptolemèu XIII Filopàtor (que teniá pas que 12 ans), que deviá venir son marit, segon las leis de regne e succession d'aquel moment.
Somari
Començament del regne[modificar | modificar la font]
Cleopatra aviá maites fraire e sòrres: Berenice IV e Cleopatra VI, sas sòrres ainadas (regnèron totas doas en vida de son paire qu'avián expulsat del reialme), una sòrre pichona sonada Arsinoe IV e dos fraires cabdets de nom Ptolemèu XIII e Ptolemèu XIV Filopàtor. L'educacion de totes foguèt essencialament grèga, coma èra costuma dins la dinastia ptolemaica. Cleopatra foguèt lo primièr membre de la dinastia qu'aprenguèt a parlar la lenga egipciana. A mai de conéisser plan segur lo grèc, sabiá tanben l'ebrèu, lo sirian e l'aramèu e probable lo latin. Sabiá de literatura, de musica, de sciéncias politicas, de matematicas, d'astronomia e de medecina. Se disiá qu'èra una femna fòrça bèla e de manièras doças e cortesas.
Al cap de tres ans de son regne, son fraire Ptolemèu, aconselhat per sos conselhièrs Potinus e Aquillas, expulsèt sa sòrre del tròn e l'obliguèt a s'exilhar en Siria. Dempuèi aquela region Cleopatra ensagèt de recuperar lo tròn, en reunir un bona armada per o poder far. Pasmens capitèt pas aquela tòca vertadièrament fins qu'arribèt a Alexàndria lo menaire roman Juli Cesar, en 48 abans Crist. Un an mai tard, en 47 abans Crist, Ptolemèu XIII moriguèt assassinat e Juli Cesar proclamèt Cleopatra reina absoluda d'Egipte, e a mai l'obliguèt a se maridar un còp mai amb son autre fraire cabdet, qu'aviá 12 ans e que vendriá Ptolemèu XIV.
Coma consequéncia de la lucha a Alexandria se declarèt un grand incendi que lo resultat final foguèt la pèrdia de mantun edifici important, coma per exemple lo famós Musèu e sa bibliotèca d'Alexandria.
Juli Cesar e Marc Antòni[modificar | modificar la font]
S'es ja vist abans cossí la familha reiala de Cleopatra aviá desencadenat una guèrra civila entre sos membres. Juli Cesar arribèt en Egipte coma general roman pr'amor de tancar aqueste problèma e foguèt en aquel moment quand se debanèt la batalha sus la mar e l'incendi d'Alexàndria. Aprèp qu'assegurèt Cleopatra sul tròn egipcian e de la maridar amb lo que foguèt Ptolemèu XIV (son fraire cabdet), Juli Cesar tornèt a Roma. Pasmens Cleopatra decidiguèt seguir-li, per a la qual cosa es va preocupar de deixar dins lo reialme un govèrn segur. A Roma visquèt coma concubina de Cesar e foguèt ailà que nasquèt son filh (que se supausa que o èra tanben de Juli Cesar) que sonèron Ptolemèu Cesarion (lo futur Ptolemèu XV Cesarion). En 44 abans Crist Cesar foguèt assassinat, crime projectat e executat per un grop de familhas senatorialas republicanas que veien en ell l'ambicion d'un futur rei, cosa que odiaven. Aprèp sa mòrt, Cleopatra tornèt amb son filh en Egipte; se ditz que donèt l'òrdre qu'enverinèssen son fraire lo rei Ptolemèu XIV e que va convertir a Cesarion en coregent.
Marc Antòni èra un general e politician roman, amic de Juli Cesar, que havia sigut comandant en cap dins son armada. Tre l'assassinat d'aqueste, secutèt los copables, Marc Brut e Caio Casi e a mai sabèt enfrontar lo pòble roman contra eles e se sabèt ganhar lo supòrt e l'inclinason de las gents a sa favor. Quand li sortiguèton dos autres rivals, formèt un triumvirat. Aital se desencadenèt una guèrra civila entre los partisans del triumvirat e los seguidors republicans. Marc Antòni se dirigiguèt a Cleopatra per tal que l'ajudèsse, perquè venguèsse amb sas naus a Tars (actualament en Turquia), pasmens la reina refutèt qu'Egipte dintrèsse dins la guèrra civila dels romans. Marc Antòni decidiguèt doncas de viatjar en Egipte per parlar directament amb la sobirana e li demandar d'explicacions. Foguèt lo resultat d'aquel viatge que aquestes dos personatges s'enamorèron l'un de l'autre e Marc Antòni doncas decidiguèt de demorar en Egipte al costat de Cleopatra. Pr'aquò las fasendas de Roma li cridaven e en 40 abans Crist li calguèt tornar a la capitala de l'empèri. Ailà va complir amb la promesa de se maridar amb Octàvia, la sòrre de Cai Cèsar Octavi August, lo futur primièr emperaire de Roma e nebot nét de Juli Cesar. Octavi (que així se li anomenava llavors) èra grand amic de Marc Antòni, encara que amb lo temps e los esdeveniments, aquesta amistat se vegèt troncada.
Aprèp la despartida de Marc Antòni a Roma, Cleopatra enfantèt dos bessons (Alexandre Èli e Cleopatra Selene) e un temps aprèp un autre enfant (Ptolemeu Filadelf). En 36 abans Crist, Marc Antòni viatgèt amb una expedicion en Orient per luchar contra los parts. Cleopatra se reuniguèt ailà amb ela aguèron lo tresen enfant. La campanha coneguèt una granda capitada que foguèt celebrada a Alexàndria ont demorèron, fins qu'en 32 abans Crist, Octavi declarèt la guèrra a totes dos, faguèt se rebellar lo pòble roman contra la malaconducha de Marc Antòni e aqueste divorcièt oficialament d'Octàvia. Foguèt alara la debuta de la batalha d'Actium (Àccio), en 31 abans Crist, que foguèt un desastre per Marc Antòni e la flòta de Cleopatra. Aprèp d'aquesta desfacha e enganat per un rapòrt fals sus la mòrt de Cleopatra, Marc Antòni se suicidèt en se laissar tombar sus sa pròpria espasa.
Mòrt de Cleopatra[modificar | modificar la font]
Octavi (lo futur emperaire August) aviá acusat publicament en 32 abans Crist Cleopatra de divèrses càrrecs plan grèvas: magia, incèst, luxuria, adoracion d'idòlas animalas... en d'aquesta manera contra ela lo Senat roman e tota la populacion. Se disiá que lo comportament de Marc Antòni èra degut a la mascariá d'aquesta reina.
Los plans d'Octavi èran d'agantar la reina coma presonièra e de la portar a Roma per aital demostrar sa superioritat e sa victòria, però no va ser possible perquè veient son futur coma esclava tal vegada en el seu propi país on havia sigut sobirana, Cleopatra va triar morir i va prendre la decision de se suicidar. Va demanar a les seues criades Ires i Charmion que li portaren una cistella amb fruites i que ficaren dins una cobra egípcia, el famós àspid, responsable de la seua mort. Abans de morir va escriure una missiva a Octavi que li comunicava el sa volontat d'èsser enterrada amassa amb Marc Antòni. Açò succeïa lo 12 d'agost de l'an 30 abans Crist.
Los enfants de Cleopatra[modificar | modificar la font]
Aprèp la batalha d'Accium, Cleopatra volguèt enviar son filh Cesarion luènh d'Egipte cap al sud, mas foguèt traït per son professor particular, Rodon e assassinat per òrdre d'Octavi.
Aprèp la mòrt de Cleopatra, sos autres enfants foguèron menats a Roma e abalits per l'esposa d'Octavi. Cleopatra Selene se maridèt amb lo rei Juba II de Mauritània e aguèron un filh que sonèron Ptolemèu e qu'eiretèt del reialme de son paire en 23 abans Crist, fins que l'emperaire Caligula li lo faguèt tuar quaranta ans mai tard.


text:
-514
Aquesta pagina concernís l'an -514 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Assassinat dau tiran Hipparc en causa d'una querèla amorosa. Hippias demorèt lo tiran unic d'Atenas e sa tirania se transformèt rapidament per venir un regime de terror vertadier. Unei ciutadans sospichats de participacion a l'assassinat foguèron executats sota l'òrdre de Hipparc.


text:
Genre
Lo genre pòt essèr:
1. una distincion de la gramatica que classifica las paraulas variablas. Se destria, segon las lengas, tres genres: masculin, femenin e neutre.
Lo genre es una caracteristica dels noms substantius e dels adjectius.
En occitan lo genre s'es reduch a dos (masculin e femenin) e s'es perdut lo neutre que i aviá en latin (a l'excepcion de qualques pronoms).
2. une classificacion dels èssers vius. Vejatz: Genre (biologia)
3. segon la logica d'Aristòtel, una de las manièras de devesir los objèctes e èssers, en genres e espècias, es lo genre qu'acampa las caracteristicas comunas de las causas classificadas. Per exemple, dins lo genre "mòbles" auriam l'espècia "cadièra". Vejatz: Genre (arts)


text:
Colombey-les-Deux-Églises
Colombey-les-Deux-Églises es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Limitrophe Del departament del Alba, a situat sus la D 619 #que connècta Chaumont (22,6 km al sud-es) a Tròias (60,8 km a l'oèst).
Lo sud de la municipalitat a ocupat per la bòsc dels Dhuits, #que se situa en lo prolongement oriental del grand bòsc de Clarasvals.
Lo General de Gaulle a consagrat a Colombey las darrièras paginas de las siás Memòrias de guèrra, tèxt vengut classic : Modèl:Començament citaVastes, frustes e de tristes orizonts ; bòsc, prés, culturas e friches malenconioses ; relief d'ancianas montanhas fòrça usadas e résignées ; pòbles tranquils e paucs afortunats #que res, dempuèi millenaris, n'a pas cambiat l'arma, ni lo luòc...Modèl:Final
Modèl:Començament citaVièlha Tèrra, escurada per las edats, rabotée de pluèjas e de tempèstas, apurada de vegetacion, mas escarrabilhada, indéfiniment, a produsir aquel #que manca perque se succedisson los vivants ! Vièlha França, esclafada d'Istòria, magolada de guèrras e de revolucions, actiu e en venent sens dessarra de la grandeur al déclin, mas redreçada, de sègle dins sègle, pel enginy del renouveau ! Vièlh òme, recru de pròvas, desligadas entrepresas, en sentint venir lo fred etèrn, mas jamai las de lucar en l'ombra la lueur de l'esperança.Modèl:Final cita
Limitrophe du département de l'Aube, elle est située sur la D 619 qui relie Chaumont (22,6 km au sud-est) à Troyes (60,8 km à l'ouest).
Le sud de la commune est occupée par la forêt des Dhuits, qui se situe dans le prolongement oriental de la grande forêt de Clairvaux.
Le Général de Gaulle a consacré à Colombey les dernières pages de ses Mémoires de guerre, texte devenu classique : Modèl:Début citationVastes, frustes et tristes horizons ; bois, prés, cultures et friches mélancoliques ; relief d'anciennes montagnes très usées et résignées ; villages tranquilles et peu fortunés dont rien, depuis des millénaires, n'a changé l'âme, ni la place...Modèl:Fin citation
Modèl:Début citationVieille Terre, rongée par les âges, rabotée de pluies et de tempêtes, épuisée de végétation, mais prête, indéfiniment, à produire ce qu'il faut pour que se succèdent les vivants ! Vieille France, accablée d'Histoire, meurtrie de guerres et de révolutions, allant et venant sans relâche de la grandeur au déclin, mais redressée, de siècle en siècle, par le génie du renouveau ! Vieil homme, recru d'épreuves, détaché des entreprises, sentant venir le froid éternel, mais jamais las de guetter dans l'ombre la lueur de l’espérance.Modèl:Fin citation
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Charles de Gaulle, fondator e lo cap dei fòrças francesas liuras pendent la Segonda Guèrra Mondiala, cap dau Govèrn Provisòri de la Republica de 1944 a 1946, fondator de la Cinquena Republica Francesa e President de la Republica de 1958 a 1969. Es enterrat dins lo cementèri de la comuna.


text:
06/09/2016
Daus òmes que tomban, per Joan Ganhaire, episòde 6
Perque un podiá disnar, aus Tamaris, sopa de peisson, moclas marinieras, som pas tròp ‘bituats aus Ombradors, mas fau ben chamjar un pauc, puei lo pitit blanc bien fresche que te servián aveque era pas daus mai meschants. Gaëtan Caüsac trapat a minjar de las moclas, quo es un espectacle de pas mancar, e a la riba de cinc minutas, las autras praticas avián restat de disnar per contemplar lo grand avugle esborissat envertolhat de daos cubertas, jaspir a paupas los coquilhatges, i farfolhar a l’asard vancès de chabar per las slurpar a grand bruch. Franciscò e io minjavan lo mai delicatament possible per taschar moien de sauvar l’onor. La patrona venguet veire si tot ‘nava bien, « voulez vous que l’on vous aide Monsieur ? »
Gaëtan aprofechet la presencia de quela genta femna per lançar la conversacion. Demandet de las novelas de Natalena Fleury, comprenguí lo nom, e au frunciment de cilias de la dama, quò se veguet que quò li disiá pas grand chausa, mas Caüsac se laissa pas entau desmontar. Deguet se lançar dins quauqua descripcion meitat verbala, meitat gestuala, e la patrona aguet passablament de mau a eschivar de prener la mocla que brandissiá Gaëtan dins los uelhs que l’aviá d‘alhors fòrça braves. Mas ren, aparentament. ‘La chabet per se levar, apasimant Caüsac d’una man leugiera, e nos laisset emb un geste que semblava voler dire, esperatz, tòrne dabòrd. Gaëtan contunhet sas arabescas au grand plaser daus vielhs que avián pas ‘gut entau ‘na recreacion dempuei longtemps. Nòstra genta ostessa tornet coma un òme qu’ela presentet coma son beu pair , un gròs bonicon, que jugava au marinier emb una barba blancha e una carqueta de lana blueia. ‘La faguet las presentacions, puei se’n tornet en cosina, fau creire. E lo parladís tornet començar, que ne’n comprengueren pas un quite mot, mas a las mimicas, comprengueren que lo vielh òme ne’n sabiá un pitit pauc mai que non pas sa nòra.(de segre).
Joan Ganhaire
18:53 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Chavanhac de La Faieta
Chavanhac de La Faieta[1] (oficialament en francés Chavaniac-Lafayette) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna se situa a 92 km al sud-èst de Clarmont d'Auvèrnhe, entre Briude (24 km) e Lo Puèi de Velai (30 km),
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Chavanhac (atestacion in villa Cavaniacos, en 994) s'explica per Cavannius, fòrma latinizada del nom gallés d'òme Cavannus, ambe lo sufixe -acu(m) [2] , latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Cavanhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Cavannius. Es l'explicacion de Dauzat e los Féniés i fan de modificacions leugièras : Cavanus e sufixe -iacos [3].
- La Faieta es lo nom del combatent de la Guèrra d'Independéncia americana e òme politic, nascut al chastèl de Chavanhac.
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna foguèt creada en 1880, amb lo nom de Chavanhac, per scission de la comuna de Saint-Georges-d'Aurac. La Faieta foguèt apondut en 1884 en onor de Gilbèrt dau Motier de La Faieta.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Paulhaguet; es ara del canton del Pays de Lafayette (en francés), adoncas del País de La Faieta.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 274; 2013 : 273 abitants (32 ab/km²)
- La comuna se creèt en 1880; per faire foncionar lo grafic, a chaugut ajustar de valors fictivas de 999 abitants a d'epòcas que la comuna èra pas encara creada.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Chavanhac de La Faieta
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 157
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 108


text:
Pinophyta
Pinophyta
Araucaria heterophylla (Araucariaceae)
Coniferophyta
La division o embrancament dels pinofites (o conifèrs, ancianament Coniferophyta), conten pas qu'una sola classa : Pinopsida. Son de plantas vascularas de granas en còns aparegudas sus Tèrra fa 150 milions d'ans, ben abans los ramuts (o fulhats). Totes los conifèrs existents son de plantas linhosas que la màger part son d'arbres, los autres essent d'arbrilhons. Los exemples de conifères pus espandits son los cèdres, cipressièrs, douglas, avets, genibrièrs, agathis, mèlzes, pins, sequòias, piceas e tuèisses.
Las espècias de conifèrs pòdon butar naturalament gaireben de pertot dins lo mond, e son sovent las plantas dominantas de son abitat. Aqueste embrancament es pasmens a declinar e solas 650 espècias environ de conifèrs demòran a l'ora d'ara.


text:
Economia de Guinèa Bissau
Un dels païses pus paures del mond. L'economia legala de Guinèa Bissau depend principalament de l'agricultura, de la creacion de bestiars e de la pesca, mas lo narcotrafic es probablament lo tipe de comèrci pus rendable[1]. Las plantacions d'anacard creissèron considerablament en los darrièrs ans. Lo país expòrta peis e frucha de mar aital coma pichonas quantitats de cacauèt, palmito (còr del palmièr) e fusta[1].
Loris es lo principal cultiu e noiridura basica. Malgrat aiçò, los combats entre las tropas del govèrn apiejat per Senegal, e una coalicion militara se destrusiguèron fòrça infrastructura e causèron grand prejudici a l'economia en 1998.
La guèrra civila portèt a una reduccion de 28% del produch interior brut aquel an, amb una recuperacion parciala dins lo periòde 1999-2002[1].
La produccion agricòla casèt un quicòm coma 17% durant lo conflicte, aital coma la produccion de drupas d'anacard que casèron fins a unes 30%. En empejorant la situacion, en 2000 lo prètz de la drupa d'anacard casèt de 50% sul mercat internacional, en aumentant la dificultat començada amb devastacion per encausa de la guèrra civila.
En decembre de 2003 la Banca Mondiala, lo FMI e la UNDP foguèron forçats d'intervenir per provesir auxili budgetari d'emergéncia en un total de US$ 107 milions per l'annada 2004, çò que representava mai de 80% del budgèt del país[1].
La combinason de perspectivas economicas limitadas, un govèrn central flac e dirigit per una faccio mai una posicion geografica favorabla faguèron d'aquel país de l'Africa Occidentala un escalièr del narcotrafic cap a Euròpa[1], en utilizant principalament divèrsas illas desabitadas de l'Archipèla dels Bijagós. S'estima que passan pel país 1 miliard de dolars en drògas per an[2].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 The World Factbook
- ↑ Droga retorna à Guiné-Bissau opais.co.mz, 8 de junho de 2010