text:
Roald Amundsen
Roald Engelbregt Gravning Amundsen (16 de julhèt de 1872 - 18 de junh de 1928) foguèt un marin norvegian, explorator dei regions polaras . Es lo premier de capitar de passar per lo Passatge dau Nòrd-Oèst en 1905. Foguèt tanben lo cap de la premiera expedicion qu'agantèt lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911. Amundsen desirava obtenir la glòria e de finançaments per seis expedicions seguentas gràcias a aquelei succès. Pasmens, se venguèt una celebritat, deguèt faciar de dificultats financieras regularas fins a sa mòrt. En 1926, susvolèt lo Pòl Nòrd e venguèt donc lo premier que capitèt d'agantar lei dos pòls geografics terrèstres. Dispareguèt en 1928 pendent una expedicion de sauvament de l'engenhaire italian Umberto Nobile.
Somari
- 1 Jovença
- 2 Expedicions polaras
- 3 Disparicion
- 4 Onor e posteritat
- 5 Imatges seleccionats
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
- 8 Ligams extèrnes
Jovença[modificar | modificar la font]
Nascut lo 16 de julhèt de 1872 a Borge dins la region d'Òslo, Roald Amundsen èra lo quatren fiu d'un capitani de marina dich Jens Amundsen qu'èra vengut armator. Sa maire assaièt de faire pression per l'alunchar de l'activitat maritima au profiech d'estudis de medecina. En 1890, venguèt donc estudiant. Pasmens, après lo decès de sa maire e d'examens mancats en 1893, decidiguèt d'abandonar l'universitat per venir marin. S'engatjèt inicialament per una campanha de sièis mes sur lo Magdalena, un naviri de caça ai fòcas. Puei, contunièt son aprendissatge sus de batèus de la companhiá de son paire.
Expedicions polaras[modificar | modificar la font]
L'expedicion de la Belgica (1897-1899)[modificar | modificar la font]
En 1896, lo comandant bèlga Adrien de Gerlache de Gomery, que preparèt una expedicion d'exploracion de l'Antartida, comprèt un naviri de caça ai fòcas norvegian que foguèt renomat Belgica. Reuniguèt un equipatge internacionau onte prenguèt Roald Amundsen coma segond luòctenent. L'expedicion acomencèt en octòbre de 1897 e agantèt la Tèrra de Graham en genier de 1898. Amundsen participèt a unei missions d'exploracion subre lo continent e venguèt lo premier explorator qu'utilizèt d'esquis en Antartida. En març, lo naviri foguèt pres per lei glaç e deguèt esperar sièis dins la mar de Bellingshausen avans de rintrar en Belgica. Aquò foguèt la premiera ivernada passada per una expedicion dins la region. Dins lo corrent d'aqueu viatge d'exploracion, Amundsen venguèt amic ambé lo mètge de la mission, l'Estatsunidenc Frederick Cook qu'auguèt un ròtle decisiu durant lei sièis d'immobilizacion dau naviri.
Lo Passatge dau Nòrd-Oèst (1903-1906)[modificar | modificar la font]
Après l'expedicion de la Belgica e son retorn en Norvègia, Amundsen obtenguèt son brevet de capitani e preparèt alora sa premiera expedicion personala ambé coma objectiu la dubèrtura maritima dau Passatge dau Nòrd-Oèst descubèrt dempuei lei costats americanas en 1822. Uneis expedicions (Cabot, Cartier, Hudson o Franklin) avián ja assaiat d'explorar aqueu passatge sensa succès. Per aquò, Amundsen vendèt sei parts dins la societat de son paire e comprèt un naviri de 47 tonas, dich Gjøa, que foguèt equipat d'un motor. L'explorator Fridtjof Nansen sostenguèt aquela preparacion e donèt un objectiu scientific a l'expedicion ambé l'estudi dau Pòl Nòrd Magnetic.
L'expedicion naviguèt dins la mar de Baffin, lo destrech de Lancaster e de Peel, puei lei destrechs de James Ross e de Rae. Anèt pas a l'oèst de l'illa dau Rèi Guilhèm coma John Franklin. Amundsen decidiguèt puslèu de passar de lòng de la costat èst. Lo 9 de setembre de 1903, s'arrestèt dins una baia dau sud de l'illa onte la mission va demorar pendent doas annadas. Durant aqueu periòde, realizèt de mesuras magneticas e intrèt en contacte ambé leis Inuits de la region. I aprendiguèt unei tecnicas de subrevida dins lei regions polaras que foguèron utilizadas per la seguida pendent l'expedicion en Antartida.
Après un tresen ivèrn passada dins la region, l'expedicion contunièt son viatge e capitèt de trobar un passatge dins la mar de Beaufort e d'arribar au destrech de Bering. Foguèt lo premier passatge capitat per lo Passatge dau Nòrd-Oèst. Puei, lo naviri contunièt de lòng de la costat americana. Lo 17 d'aost de 1905, la mission s'arrestèt per passar un quatren ivèrn mai Amundsen poguèt anonciar son succès gràcias au telegraf de la vila de Nome après un trajcète terrèstre dempuei lo naviri blocat per lei glaç. Enfin, l'expedicion poguèt contuniar son camin e arribar a San Francisco lo 19 d'octòbre de 1906.
L'expedicion au Pòl Sud (1910-1912)[modificar | modificar la font]
Après lo succès de l'expedicion de 1903-1906, Amundsen decidiguèt de preparar una expedicion novèla per venir lo premier òme d'agantar lo Pòl Nòrd. Per aquò, Nansen li prestèt un naviri novèu, lo Fram e un projècte foguèt estudiat per s'approchar dau Pòl en quatre o cinc ans. Pasmens, en setembre de 1909, leis explorators Frederick Cook puei Robert Peary annoncièron aver agantat lo Pòl Nòrd en abriu[1]. Amundsen decidiguèt donc de dirigir son expedicion vèrs lo Pòl Sud onte d'autreis expedicions èra en preparacion, especialament l'expedicion britanica dirigida per Scott.
Lo 14 de genier, arribèt donc en Antartida ont installèt son camp dins la Baia dei Balenas. Utilizant d'esquis e de chins per se desplaçar, l'expedicion creèt de depaus d'avitalhament e se dirigiguèron vèrs lo Pòl Sud segon una linha drecha. Après una premiera revirada lo 8 de setembre de 1911, un segond assai acomencèt lo 19 d'octòbre de 1911 amb Amundsen, Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Sverre Hassel e Oscar Wisting. Capitèron de passar per un accès novèu dins la zona dau glacièr Axel Heiberg e arribèron subre lo plan polar lo 21 de novembre. Lo 14 de decembre, agantèron lo Pòl Sud avans l'expedicion Scott. Lo retorn se debanèt sensa problema major e la basa de partença foguèt agantada lo 25 de genier de 1912. Lo 30, l'expedicion quitèt la Baia dei Balenas per anar en Austràlia informar lo monde de son succès.
Darriereis expedicions[modificar | modificar la font]
Passatge dau Nòrd-Èst[modificar | modificar la font]
Vengut vièlh, lo Fram foguèt remplaçat per lo Maud. Amb aqueu naviri, Amunden organizèt una expedicion vèrs lo Passatge dau Nòrd-Èst dubèrt en 1879 per lo Suèdes Nils Gustaf Nordenskiöld. Son objectiu èra de derivar dins l'Ocean Artic mai lo naviri mau capitèt de s'immobilizar dins la glaç. Pasmens, d'estudis scientifics importantas foguèron complidas per Harald Sverdrup pendent lo viatge e Amundsen venguèt lo premier òme de passar lei dos passatges arctics.
Expedicions aerianas[modificar | modificar la font]
Vèrs la fin deis annadas 1910, Amundsen foguèt atirat per l'aviacion e obtenguèt son brevet de pilòt en 1918. En 1923, preparèt una expedicion aeriana per susvolar lo Pò Nòrd mai son aparelh s'esquichèt quauquei jorns avans la partença. Un milionari estatsunidenc, Lincoln Ellsworth, li prepausèt alora de finançar aqueu projècte a condicion de faire partida de l'equipatge. Amundsen acceptèt e en mai de 1925, una expedicion compausats de dos idravions, dichs N-24 e N-25, se dirigiguèt vèrs lo Pòl Nòrd. Deguèron realizar un aterratge d'urgència a la latitud 87°44'. Après tres setamas per bastir una pista, poguèron despegar e rintrar. Lo public pensant que l'expedicion èra perduda, l'acuèlh foguèt frionfau.
L'annada seguenta, en 1926, Amundsen, Ellsworth, Riiser-Larsen, Wisting e l'engenhaire aeronautic italian Umberto Nobile decidiguèron d'utilizar un balon gràcias au sostèn d'Itàlia que prepausèt un naviri en cambi de l'integracion de Nobile dins la mission. La mission se dabanèt dau 11 au 13 de mai e foguèt un succès. Amundsen e Wisting venguèron lei premiers òmes d'agantar lei dos pòls terrèstres.
Disparicion[modificar | modificar la font]
Après l'expedicion en balon au Pòl Nòrd, Amundsen annocièt sa retirada. Maugrat sa glòria, aguèt de dificultats financieras importantas e sei rapòrts ambé certaneis explorators coma Umberto Nobile. Pasmens, quand lo balon d'aqueu darrier s'esquichèt dins lo nòrd de l'illa de Spitzberg, acceptèt de participar a una mission de sauvament. Lo 28 de junh de 1928, partiguèt dins un idravion francés e cinc autrei personas. L'aeronau dispareguèt pendent sa mission. Quauquei tròç de l'idravion foguèron descubèrts dins lo sector de la costat de Tromsø e lo govèrn norvegian contunièt de recercar Amundsen sensa succès fins au mes de setembre. Es fòrça probable qu'Amundsen e lo rèsta de l'equipatge foguèron tuats pendent l'aterratge d'urgència de l'aparelh o moriguèron quauquei temps après. Lei còrs foguèron jamai retrobats.
Onor e posteritat[modificar | modificar la font]
Unei luòcs geografics foguèron nomats en l'onor de Roald Amundsen. Lei principaus son la basa estatsunidenca de l'Antartida Amundsen-Scott, la mar d'Amundsen e lo glacièr Amundsen en Antartida, lo gòf Amundsen dins l'Ocean Artic e lo cratèr Amundsen pròche lo Pòl Sud lunar.
Imatges seleccionats[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquò foguèt lo començament d'un debat entre lei dos explorators per definir cu èra vertadierament lo premier òme au Pòl Nòrd
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Roald Amundsen, Tor Bomann-Larsen, 2006, ISBN 0-7509-4343-2.
- (fr) Yves de Chazournes, L'Aventure des Pôles', Éditions Place des Victoires, 2010, 568 p. (ISBN 9782809901559).
- (fr) Brigitte Lozerec'h, Sir Ernest Shackleton Grandeur et endurance d’un explorateur, Le Rocher, 2004 (ISBN 2268048314).
- (fr) Pierre Marc, Le Tombeau des glaces, duel mortel pour le pôle, Dorval Editions, coll. « Grandes aventures polaires », 2011, 226 p. (ISBN 978-2351071021).
- (en) Scott and Amundsen – Duel in the Ice, Rainer-K. Langner, Haus Publishing, London, 2007, ISBN 978-1-905791-08-8.
- (fr) Stefan Zweig, Les Très Riches Heures de l'humanité, annadas 1920.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Passatge de l'Artic documentari de la television PBS, amb parts de l'autobiografia de Amundsen e extraches d'una entrevista Roland Huntford.
- article de Roald Amundsen en south-pole.com
- 70South - informacions acerca de Roald Amundsen
- Pichona biografia (en anglés)
- The Last Place On Earth 1985 miniseries depicting the race between Amundsen and Scott.
- Roald Amundsen At Find A Grave


c: text/html

text:
Dampierre-en-Burly
Dampierre-en-Burly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat sus la Loire dintre Châteauneuf-sus-Loire e Gien. Burly Es lo nom del fief #qu'environava la distincion de Dampierre.
Dampierre-En-Burly a situat entre la Loire e la Bòsc de Orléans. Se tròba pas luènh la Sologne e lo Berrí.
La commune est située sur la Loire entre Châteauneuf-sur-Loire et Gien. Burly est le nom du fief qui entourait la seigneurie de Dampierre.
Dampierre-en-Burly est situé entre la Loire et la Forêt d'Orléans. On trouve non loin la Sologne et le Berry.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fogatge
A l'Edat Mejana, lo fogatge (focagium) èra un impòst extraordinari percebut sus cada fuec (focus) o fogau, valent a dire, per unitat familiala e/o d'abitacion.
Lo fogatge existiguèt dins divèrsei províncias. Tendèt a se generalizar au sègle XIV quand lei finanças reialas assetèron sus lei vilas e sus lei parròquias d'« ajudas » dins la tòca d'encarar lei despensas creissentas (salari dei gents de guèrra, retribucion deis oficiers d'estat en nombre creissent).
- En 1274, lei josieus devián pagar un fogatge a Carcassona.
- Lo fogatge de Provença: èra la talha reala percebuda sus lei fuecs, unitat fiscala de 50 000 liuras, determinada per lo cadastre; solament lo fonzier èra correctament estimat, lo mobiliari èra fòrtament jos evaluat. Au sègle XVIII i aviá 3 000 fuecs.
- Lo fogatge de Bretanha


text:
Montbré
Montbré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aicí debanat, en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala, una part de la Primièra batalha de la Marna o laModèl:9 e division de cavalleria en fasent partida de la IV en armada francesa a illustrat.
Ici eu lieu, lors de la Première Guerre mondiale, une partie de la Première bataille de la Marne ou la 9en division de cavalerie faisant partie de la IV en armée française c'est illustrée.


text:
Isaïas (profèta)
Isaïas es un profèta de l'Ancian Testament, qu'auriá vescut jol reialme d'Hizquya perque se fa mencion de « la quatorzena ananada del rei Hizqiya ». Un libre de l'Ancian Testament — que tracta de la deportacion del pòble josieu a Babilònia puèi del seu retorn e de la reconstruccion del Temple de Jerusalèm suls òrdres del Grand Rei aquemenid Cirus II — li es attribuit a mai o mens juste títol. Es un personatge biblic considerat coma sant crestian; festjat lo 9 de mai en Orient[1] e lo 6 de julhet en Occident[2].
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Figura biblica, Isaïas auriá viscut a Jerusalèm al sègle VIII AbC, a per aquí entre 766 e 701. L'epòca es marcada per la pujada d'Assiria fàcia al reialme de Juda que vei pasmens un periòde d'astre. Isaïas denoncièt lo relambi de las mòrs dels seus concitutadans que provòca la colèra de Dieu. Lo rei Manasse, filh d'Ezequias, faguèt persecutar fòrça contemporanèus d'Isaïas. Segon l'Ascension d'Isaïas, escrich apocrif, torturat sus òrdre de Manasse, Isaïas es copat en dos per una resa mas la seuna alma es raubada al cèl just abans de biais que ne soufriguèt pas[3].
Isaïas es considerat coma l'un dels quatre grands profètas du fach de la precision de la seunas prediccions sus la venguda del Messias. En ebrieu, lo nom ישעיהו, se pronòncia « Yeshayahou ». « Yesha » (ישע) pòt se traduire « salva » o « [la] salavacion » ; « Ya » (י) es una forma abreujada del nom de Dieu, coma dins « alleluia » ; « hou » (הו) = pronom personal « el ». Le nom d'Isaïas significa doncas « el, Dieu, salva » o « El, Dieu, es salavacion »[4].
Lo Libre d'Isaïas[modificar | modificar la font]
Coma libre unic de 66 capítols, lo libre d'Isaïas se presenta en fach en tres partidas plan distinctas qu'aurián podut formar tres libres separats:
- Capítols 1-39 : Isaïas presenta lo contèxte istoric, amb la pujada d'Assiria, fins a la tentativa de prisa de Jerusalèm per Sennacherib ;
- Capítols 40-55 : Isaïas evòca la pujada de Cirus II, rei de Pèrsia, anonciant la fin de l'exili a Babilònia ;
- Capítols 56-66 : Isaïas estudia la situacion a Jerusalèm pauc de temps aprèp lo retorn d'exili. Aquela seccion amassa benlèu las profecias d'uns profètas.
Uns dobtan que los capítols 40 a 66 serián estat escrich pel quiter Isaïas e estiman que foguèron escrichs a una epòca mai tardièra. E mai, le Nòu Testament fa mencion d'aquelas partidas al meteis títol que lo rèste dins l'Evangèli de Matieu e dins l'Evangèli de Joan.
Profecias messianicas[modificar | modificar la font]
Isaïas auriá fach de profecias messianicas. Lors lecturas es diferenta segon las religions. Praticament totas las referéncias (Levat (Isaïas 11.12)) renvian a un messias que concerna pas un pòble especific pasmens que lo messias siá designat coma essent un descendent de Jessé, lo paire del rei Dàvid.
« Un ram sortirá de la soca de Jessé / un rebrot jasilhará de las seunas racinas » (Isaïas 11.1)
S'i trapa de referéncias tractant dels temps futurs – sens precisar qu'aqueles cambis dependon de la venuda del messias – dins gaireben totes los libres biblics e aquelas designan explicitament l'ostal d'Israèl o los Josieus.
- « Los jutges e conselhièrs serán restablits » (Isaïas 1.26) ;
- « Será un arbitre entre las nacions e lo perceptor de pòbles nombroses (...) » (Isaïas 2.4) ;
- « (...) Sol Dieu será grand dins aquel jorn. » (Isaïe 2.17) ;
- « Sus el repauserá l'esperit del Senor: esperit de saviesa e d'intelligéncia, esperit de conselh e de fòrça, esperit de sciéncia e de crencha de Dieu » (Isaïe 11.2) ;
- « Jutjará los flacs amb justícia, donará d'arrèsts equitables en favor dels umbles del país (...) del buf dels seus pòts, ferá morir lo marrit. » (Isaïas 11.4) ;
- « (...) Las nacions tornaran cap a el. » (Isaïe 11.10) ;
- « Será un messatgièr de patz » (Isaïas 52.7) ;
- « Perque l'Ostal Meu será nomenat un ostal de preguièras per totas las nacions. » (Isaïas 56.3-7).
Los crestians veson dins uns passatges una pre-Annonciacion de la naissença del Crist enfantat per una verge, al contrari de l'interpretacion josieva.
« Lo Senhor vos donará un signe Vaquí que la jova femna (tradusit a vegada per « verge ») es prensa e enfanta un fih » (Isaïe 7.14)
« Perque un enfant nos es nascut / un filh nos foguèt donat » (Isaïas 9.5)
Los crestians considèran tanben que lo « Chants du Serviteur » (42.1-9 ; 49.1-7 ; 50.4-11 ; 52.13-53.12) anoncia Jèsus Crist e la Passion.
Manuscrich trobats a Qumran[modificar | modificar la font]
En 1947, d'entre los manuscrichs descobèrts a Qumran nomenats « Manuscrichs de la mar Mòrta », sol lo libre d'Isaïas foguèt trobat dins son integralitat jos la forma d'un rotlèu de coire. Aquel manuscrich data del sègle II AbC
Nòtas e referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sants pel 9 de mai del calendièr ecclesiastic orthodòxe
- ↑ Nominis, Sant Isaïas
- ↑ http://www.ccel.org/c/charles/otpseudepig/martisah.htm
- ↑ (fr)Jean-Pierre Prévost, Pour lire les prophètes, Cerf - Novalis, 1995, p. 78.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Adrian Schenker, Douceur de Dieu et violence des hommes. Le quatrième chant du serviteur de Dieu et le Nouveau Testament, coll. Connaître la Bible, n° 29, Bruxelles, Lumen Vitae, 2002, 80 p. ISBN 2-87324-186-1.
- (fr)Gaston Duchet-Suchaux, Michel Pastoureau La Bible et les Saints.- Guide iconographie, Flammarion, Collection Tout l'Art, Paris, 1994, Première édition 1990 (ISBN 2-08-012256-8).


text:
Halifax
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Toponimes[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Canadà[modificar | modificar la font]
- Halifax en Nòva Escòcia
- pòrt d'Halifax, un dels mai importants de Canadà
- explosion d'Halifax, en 1917, provocada per le Mont-Blanc, una nau francesa plena de municions e d'explosius
- Arquidiocèsi d'Halifax, dins la província de la Nòva Escòcia
- Sainte-Sophie-d'Halifax al Quebèc
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
- Halifax, Carolina del Nòrd
- Halifax, Massachusetts
- Halifax, Pennsilvània
- Halifax, Vermont
- Halifax, Virgínia
- Comtats d'Halifax:
Títol[modificar | modificar la font]
Autres[modificar | modificar la font]
- Handley Page Halifax, bombardièr pesuc anglés de la Segonda Guèrra Mondiala
- Halifax, banca, filiala d'Halifax-Bank of Scotland
- Halifax un grop post-punk de Califòrnia


text:
-433
Aquesta pagina concernís l'an -433 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Atenas acceptèt d'ajudar militarament Còrcira, colonia de Corint en revòuta còntra sa metropòli. Coma Corint èra una poissança navala majora de Grècia, una flòta fòrça importanta foguèt mandada. La premiera batalha se debanèt a Sybota e s'acabèt per un resultat indecís. Atenas e Còrcira i perdiguèron 70 naviris còntra solament 30 mai la flòta de Corint ausèt finalament pas desbarcar sus l'illa de Còrcira e preferiguèt se retirar.
La tension demorèt viva entre Corint e Atenas que s'afrontèron tornarmai en 432 avC entraïnant la Guèrra de Peloponès. D'efèct, a la fin de l'annada, Atenas deguèt s'ocupar de la revòuta de Potidèa, èx-colonia de Corient e membre de la Liga de Delos. Li ordonèt de destrurre sei fortificacions, liurar d'ostatges e expulsar lei magistrats corintians presents dins la vila. Dins aquò, la ciutat refusèt. Mandèt una ambaissada oficiala a Atenas per assaiar d'aplanar lei dificultats e una mission secrèta a Corint e a Esparta per negociar una ajuda militara còntra la flòta atenenca.


text:
Le Héron
Le Héron es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel Héron, afluent del Andelle.
La commune est traversée par le Héron, affluent de l'Andelle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo ancià prieuré Sant-Gilles, en dependent del abbaye de Sant-Évroult, desapareis a la s|XVIII|e}}.
Aquel luòc es probablament aquel d'origina de la familha anglesa de Heron, #qu'un membre Jordan de Heron n'aviá un fief a Hadeston en lo Northumberland al començament de la Modèl:S-.
L'ancien prieuré Saint-Gilles, dépendant de l'abbaye de Saint-Évroult, disparaît au XVIIIen.
Ce lieu est probablement celui d'origine de la famille anglaise de Heron, dont un membre Jordan de Heron tenait un fief à Hadeston dans le Northumberland au début du Modèl:S-.


text:
Arçay (Vinhana)
Arçay es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al plànol de la toponymie, se pòt pensar que lo sieu nom ven del latin: ARX,ARCIS : lo tuc fortificat.
Au plan de la toponymie, on peut penser que son nom vient du latin: ARX,ARCIS : la colline fortifiée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gentilé sur le site habitants.fr Consulté le 27/09/2008.


text:
[···] Se bèth un estime ua flor que non i a sonque un exemplar enes milions e milionsd'esteles, n'i a pro entà que sigue erós quan se les guarde. E pensè: "Era mia flor ei aquiu, en bèth lòc...". Mès s'er anhèth se minge era flor, entad eth ei com se bruscament, totes es esteles s'amortèssen! E non n'ei d'important açò?!
[···] "Be me cau suportar dues o tres aurugues se voi conéisher es parpalhòles. Diden qu'ei tan polit. Se non qui me vierà a veir? Tu seràs luenh. E pes bèsties gròsses non è bric de pòur. È es mies urpes [···]


text:
Lo Banquet (Platon)
Lo banquet o Simposi (en grèc ancian Euuπόσιov, Symposion) es un dialòg de Platon escrich vèrs -380 AbC que tracta de l'amor. Aquela òbra, amb lo Fedra (dialòg) fabrega l'idèa de l’amor platonic.
Somari
Contengut[modificar | modificar la font]
Lo recit se situa pendent lo banquet organizat pel poèta tragic Agaton per celebrar la seuna victòria pendent las fèstas Lenèas [1] de 416 AbC Aprèp lo repais Eriximac, prepausa de passar lo temps dins de discursos comuns e debatre sus tèma de Fedra. Eriximac demanda que cadun dels convidats improvise un elògi a Erós perque, segon lo dichs de Fedra, essent aquel dieu un dels mai importants, recep rarament lo laus que merita.
Es alara lo quita Fedra que comença la seriá, amb un elògi passionat de l'amor, Eròs, que considèra èsser lo mai antic e admirable dels dieus. Segon, lo sofista Pausanias, parla de la doble natura de l'amor, destriant entre una origina vulgara e l’autre qu'aspira al bèl e bon. Eriximac, lo tresen de parlar, preapusa una vision una mica mai cientifica, comprend l'amor coma principi fonamental que, al costat de l'òdi, domina a la natura e a l'òme.
Seguís alara lo discors d’Aristofanes, que se deu sens dobte una granda partida de la fama que gaudís Lo Banquet. Introdusís un mite segon que, èra un temps que la tèrra èra abitada per de personas esfericas de doas caras, quatre cambas e quatre braces. Tres sèxes existissián alara: lo masculin, descendent del solelh, lo femenin, descendent de la tèrra e l androgin, descendent de la luna, que participava en ambedos. L'arrogància d'aqueles èssers provoquèt l’ira de Zèus que per los sotmetre los dividiguèt amb lo seu lamp, los cambiant en èssers incomplets e los condemnant a desirar per sempre l'union amb la seuna mitat perduda. Las tres formas de l'amor sexual son explicadas atal: los eterosexuals son descendents d'èssers androgins e los omosexuals venon d'èssers completament masculins o femenins.
Aprèp lo bèl discors de Aristofanes lo torn ven a Agaton e aprèp a Sòcrates, que comença amb un premici ironic qu'avertís que fará pas l'elògi Eròs per manca de coneissença vertadièra sus el mas que contarà çò que sap de l'amor sens calar çò que seriá pas bèl. Socrates explica que foguèt instruit suls afars amoroses per Diotima, una femna sàvia de Mantinèa la veracitat istorica d'aquò es pas pron clara.
L'amor, essent pas parfècte coma lo son los dieus, cerca la beuta, la coneissença, en un mot una certa perfeccion. Es pas aquela perfeccion que cerca. Los òmes volon èsser astrucs, e quand tenon vertadièrament lo bonaür, cercan pas res pus; aquò es la tòca (telos) o lo ben suprèma, al dela de que se ne trapa pas d'autre que sia encara superior.
Mas, se lo fach de possedar de causas torna astruc, sufís de las possedar pas mai per que lo bonaür desaparesca. Es perque l'amor es pas sonque lo desir de possedar çò qu'es bon, mas lo desir de le possedar per sempre. Pasmens, que se pòt possedar totjorn ? L'èsser uman es mortal e imperfècte. Lo sol biais per passar aquel triste constat, e accedir a una (relativa) imortalitat, es de procrear. « Pel vivent mortal es quitament aquò qu'es imortal: la feconditat e la procreacion ». L'immortalitat es d'esséncia divina, e lo laid es en discordància amb lo divin alara que lo bèl s'accòrda amb el. Aquel qu'es fecond s'apròcha doncas de la beutat per enfantar: l'amor es « amor de la procreacion e de l'enfantament dins lo beròi ».
Personatges[modificar | modificar la font]
- Agaton
- Eriximac
- Fedra
- Pausanias
- Aristofanes
- Socrates
- Alcibiades
- Aristodèm
- Diotima
Referéncia bibliografica[modificar | modificar la font]
- Dialògs, vol. VI (Lo convit)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es)Lo Banquet, Traduccion e nòtas de Patricio de Azcárate (1872).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Del 12 al 14 de Gamelion (Genièr), dedicadas a Dionís


text:
Magenta (color)
Lo magenta es una color. Foguèt nomenada aital perque es la tinta d'un dels primièrs colorants amb basa d'anilina, descobèrt pauc aprèp la batalha de Magenta en Itàlia.
Dins los noms corrents de las colors, lo tèrme de fuchsia (del nom de la flor nomenada d'aprèp Leonhart Fuchs) es mai o mens sinonim de magenta. Per contra, las bancas de colors contemporanèas an almens doas colors diferentas jos aquel nom.
En sintèsi sostractiva lo magenta es una de las quatre colors primàrias puras (amb lo cian, lo jaune e lo negre) utilizadas dins l'imprimeriá en quadricromia; òm se pòt contentar d'utilizar unicament lo cian, lo jaune e lo magenta, mas es pus economic de dispausar tan mai d'un pigment negre que de mesclar los tres pigments de color per obtenir lo negre. Los pigments magenta absorbisson las colors cian e jaune.
En sintèsi additiva, lo magenta es una color segondària, es a dire que se pòt obtenir solament per addicion de plusors longors d'onda. Es una mescla de luses blava e roge. Lo magenta es la color complementària del verd. Un filtre magenta daissa passar solament lo roge e lo blau, absorbís la lutz verda.
Aquò significa que lo magenta correspond a pas ges de lutz monocromatica: existís pas de radiacion electromagnetica magenta ; aquò vòl dire que se pòt pas fabricar de lasèr magenta. Atal d'unes dison que lo magenta es pas una color[1].
- Lo magenta primari de l'imprimeriá (magenta CMJN o CMYK) es lo pus ancian e es utilizat dempuèi que s'imprimís de fotografias en color sus papièr.
- Lo magenta RVB (o RGB en anglais) es una color fòrça viva que se pòt afichar sus un ecran vidèo amb la sintèsi additiva en mesclant las compausantas blava e roja al maximum de lor saturacion. Lo magenta RVB se pòt tanben reprodusir amb de diapositivas, de la pellicula de cinèma. Pasmens, es impossible de lo reproduire en imprimeriá tradicionala amb la quadricromia (CMJN), e cal utilizar una tinta especiala de la familha de las tintas fluorescentas (Pantone 806).
L'imatge en dejós mòstra tres magentas, d'esquèrra a drecha lo magenta RVB, le magenta fluó Pantone 806 e lo magenta CMJN dels imprimeires :


text:
Linoleum
Lo linoleum (nom creat a partir de lin e del latin oleum, "òli") es un material que s'emplegar per fabricar de vestiments de sòl. Son inventor, l'anglés Frederick Walton lo descobriguèt en 1855 e lo melhorèt dapasset fins que patentèt la formula de son invencion en 1860. Sa fabricacion se fa a partir d'òli de lin solidificat, barrejat a de farina de fusta o de pols de siure, plaçat sus un supòrt de tela. Abitualament s'apondon qualques pigments a aquela barreja per li donar de colors divèrsas.


text:
Lemoviç
Los Lemoviç - latin Lemovices - eran un pòble gallés originari d'Euròpa Centrala (los qui son restat en Germania, s'apelan Lemovii per far la diferéncia emb los de Gàllia). Lor nom ven de lemo « olme » e vices « qui vencen », quò vòl donc dire « vencedors emb l'olme ». L'olme fai benleu referéncia au bòsc de lors lanças[1]. An laissat lor nom a Limòtges e a Lemosin.
Lo territòri daus Lemoviç era sus los departaments de la Nauta Vinhana (87), Cruesa (23), Corresa (19), e sus 'na partida daus departaments de Charanta (16), de Dordonha (24) e d'Indre (36).
Lor "capitala" au moment de la conquesta romana era situada sus lo vilatjon de Vilajobert, sus la comuna de Sent Deunis.
Quauquas vilas conegudas : Acitodunum (23-Aiun), Argentate (19-Argentat), Blatomagus (87-Blom), Briva Curretia (19-Briva), Cassinomagus (16-Chassanom), Carovicus (87-Chasteu Chervic), Roncomagus (87-Rancom), Excingidiacum (19-Eissandon) e Uxellum (19-Ussèl).
A Sent Gençan era benleu Durotincon (en gallés, latinizat en Durotincum), 'na aglomeracion comerçanta.
Après la conquesta romana, la capitala devendrà ''Augustoritum'' (87-Limòtges).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise, Éditions Errance, Paris, 2003.


text:
Istòria de Còsta Rica
Còsta Rica foguèt un dels centres mai importants de l'America Centrala per la metallurgia de l'aur (d'aqui li ven son nom). Abans Cristòl Colomb produguèt una escalpradura de pèira fòrça interessanta, especialament las estatuetas antropomòrfas trobadas a Las Mercedes e las mòlas adornadas de la peninsula de Nicoya. La ceramica, plan divèrsa segon las regions, apareguèt gaire abans lo començament de nòstra èra (sètis de La Concepción e d'Aguas Buenas).
Cristòl Colomb descobriguèt la region durant son quatren e darrièr viatge en America, en 1502. Aviá una populacion escampilhada. Foguèt explorat e conquistat a partir de 1522.
Tres sègles après, en 1821, se declarèt independent, puèi faguèt partida, de 1824 a 1839, de la Federacion de las Províncias Unidas d'America Centrala. En 1849 devenguèt una republica. Aquel encaminament vers un regim democratic s'acompanhèt d'un espandiment economic gràcias al vam de la cafeïcultura e, mendrament, de la cultura del cacao e de l'elevatge dins l’encastre de bòrias pichonas. En 1878, lo general Tomàs Guardia acordèt una concession a la United Fruit Company per la cultura de las bananas mejançant la construccion de la linha de camin de fèrre fins a Puerto Limón.
Durant los sègles XIX e XX, la vida democratica espeliguèt sens entrambi fins a 1948. L'eleccion trucada que balhèt lo poder a Otilio Ulate foguèt seguida d'una corta guèrra civila e de la mesa en plaça d'un govèrn revolucionari provisòri que faguèt fòrças refòrmas : abolicion de l'armada, legislacion sociala avançada, nacionalizacion de las bancas, drech de vòte acordat a las femnas. Considerada coma la « Soïssa de l'America Centrala », la Còsta Rica deguèt pasmens afrontar la crescuda constanta de la desobrança e un agreujament de la paurièra. Decidit de redreiçar la situacion economica, José Maria Figueres, elegit president en mai de 1994, metet en òbra una politica destinada a favorizar l'implantacion dels investidors estrangièrs especialament en bastissent de fabrigas de nauta tecnologia e en desvolopant lo torisme. Marcadas per un taus d'abstencion pro naut (29 %), las eleccions de febrièr de 1998 placèron a la tèsta de l'Estat Miguel Angel Rodriguez, cap del partit de l'Unitat sociala-crestiana. En 2002, foguèt tornarmai un candidat conservator, Abel Pacheco, que li succediguèt.


text:
Ètna
Ètna (en sicilian Muncibeddu, en italian Mongibello), es un volcan actiu de la còsta èst de Sicília, situat entre las províncias de Messina e Catània. Es lo volcan actiu mai grand d'Euròpa e la montanha pus nauta d'Itàlia (3323 m) fòra dels Alps. Ètna cobrís un airal de 1570 km². L'aparicion d'Ètna es datada de 500 000 ans[1], çò que ne'n fa un volcan recent a l'escala dels temps geologics.
Es constituit per una massa de materials de projeccion e de lava. En mai del cratèr principal e d'un parelh de grandas dimensions, i a una granda quantitat de pichons cratèrs adventicis. L'activitat i es gaireben constanta, e las erupcions meton sovent en perilh las gents, ostals e culturas. L'erupcion de 1669, que destrusiguèt una bona part de Catània, foguèt la mai catastrofica.
Durant lo sègle XX la sieuna altitud cambièt frequentament d'aperaquí 100 m amont o aval en foncion de las erupcions de lava. La sieuna altitud elevada implica que i aja al sieu entorn un microclima umid que contrasta amb lo clima de la region siciliana : es una tèrra d'agricultura fertila, i a d'estacions d'esquí, etc.
Mitologia[modificar | modificar la font]
Lo nom d'Ètna ven del mot grèc aίθw, "cremar" o del fenician attano. Ètna (Aetna) es tanben lo nom d'una ninfa siciliana filha d'Uran. Dins la gigantomaquia, lo gigant Encelad desèrta lo prat batalhièr; la diva Atena lo castiga en li tirant al dessús l'illa de Sicília, jos la quala contunha d'èsser empresonat. Lo sieu alen de fuòc sortís d'Ètna e provòca de seïsmes quand bolega. Segon la mitologia grèga, las fargas del dieu Efèst se tròban jos Ètna. Es aquí que fabricava las armas dels dieus de l'Olimp: lo trident de Poseidon, l'ulhauç de Zèus, etc. Foguèt ajudat pels ciclòps fabres, que se devon pas confondre amb los ciclòps pastres, coma Polifèm, que viviá tanben en Sicília. Los bruches sords que s'escapan del volcan son la martelada de las aisinas sobre los enclutges. Los romans pensavan que Vulcan se trobava sus l'illa del meteis nom, al nòrd de Sicília.
Segon lo poèta grèc Píndar, Zèus combatèt e après embarrèt lo mostre Tifon jos Ètna, çò que provoquèt las erupcions. Èra gardat per Efèst. Tifon portava d'alas d'agla e teniá cent caps de dragon, que lors uèlhs lançavan de flamas. Èra lo paire de Cèrber e de Quimera. Píndar designa Ètna coma la «colomna del cèl» dins las Poeticas.


text:
1966
Aquesta pagina concernís l'an 1966 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Botswana[modificar | modificar la font]
Independéncia dau protectorat britanic de Bechuanaland lo 30 de setembre. Prenguèt lo nom de Botswana. Seretse Khama, fondator dau Botswana Democratic Party (BDP) e negociator important dau procès d'independéncia, n'en foguèt elegit president.
Lesotho[modificar | modificar la font]
Fin dau protectorat britanic e independéncia dau país lo 4 d'octòbre.
America[modificar | modificar la font]
Barbados[modificar | modificar la font]
Independéncia dau país lo 30 de novembre.
Guyana[modificar | modificar la font]
Independéncia dau país lo 26 de mai.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
- Començament de la Revolucion Culturala a la Republica Populara de China.
- 9 de mai - Explosion de la primièra bomba d'idrogèn de la China.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici de la premiera — e totjorn unica — centrala marejamotritz en Bretanha (26 de novembre).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Matthias Blazek, jornalista e òme politic alemand
- 13 de genièr - Mike Tyson, pugilita american
- 17 de genièr - Shabba Ranks, cantaire jamaican
- 19 de genièr - Stefan Edberg, jogaire de tennis suedés
- 29 de genièr - Romário, fotbolaire brasilièr
- 6 de febrièr - Rick Astley, cantaire britanic
- 11 de febrièr - Dieudonné, umorista, actor e militant politic francés
- 20 de febrièr - Cindy Crawford, modèl americana
- 2 de març - Joël Bartholomeeussen, fotbolaire bèlga
- 11 d'abril - Lisa Stansfield, cantaira britanica
- 5 de mai - Sergei Stanishev, primièr ministre de Bulgaria
- 8 de mai - Cláudio Taffarel, fotbolaire brasilièr
- 16 de mai - Janet Jackson, cantaira americana
- 2 de junh - Pedro Guerra, cantaire espanhòl
- 6 de junh - Faure Gnassingbé, president de Tògo
- 27 de junh - Aigars Kalvītis, primièr ministre de Letònia
- 28 de junh - John Cusack, actor american
- 20 de julhet - Enrique Peña Nieto, president de Mexic
- 20 d'agost - Enrico Letta, primièr ministre italian
- 27 d'agost - Juhan Parts, primièr ministre d'Estonia
- 2 de setembre - Salma Hayek, actritz mexicana
- 6 de setembre - Emil Boc, primièr ministre de Romania
- 8 de setembre - Carola Häggkvist, cantaira suedesa
- 18 de setembre - Gabino Diego, actor espanhòl
- 29 de setembre - Bujar Nishani, president d'Albania
- 9 d'octobre - David Cameron, primièr ministre del Reialme Unit
- 28 d'octobre - Andy Richter, actor american
- 30 d'octobre - Zoran Milanović, primièr ministre croata
- 30 de novembre - Mika Salo, pilòt finés de Formula 1
- 7 de decembre - Lucía Etxebarria, escrivana espanhòla
- 8 de decembre - Sinéad O'Connor, cantaira irlandesa
- 14 de decembre - Helle Thorning-Schmidt, primièra ministra danesa
- 21 de decembre - Kiefer Sutherland, actor canadian
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Vincent Auriol, president de la França (n. 1884)
- 15 de genièr - Abubakar Tafawa Balewa, primièr ministre de Nigèria (n. 1912)
- 27 de genièr - Víctor Català, pseudonim de Caterina Albert, escrivana catalana (n. 1869)
- 1 de febrièr - Buster Keaton, actor e realizator american (n. 1895)
- 10 de febrièr - Lal Bahadur Shastri, primièr ministre d'índia (n. 1904)
- 26 de febrièr - Emiliano Chamorro Vargas, president de Nicaragua (n. 1871)
- 10 de març - Frits Zernike, fisician neerlandés, Prèmi Nobel (n. 1888)
- 13 d'abril - Abdul Salam Arif, president d'Iraq (n. 1921)
- 15 de mai - Maximiliano Hernández Martínez, president de Lo Salvador (n. 1882)
- 15 de mai - Venceslau Braz, president de Brasil entre 1914 e 1918 (n. 1868)
- 4 de junh - Chang Myon, primièr ministre de la Corèa del Sud (n. 1899)
- 5 de julhet - George de Hevesy, quimista ongrés, Prèmi Nobel (n. 1885)
- 23 de julhet - Montgomery Clift, actor american (n. 1920)
- 6 d'agost - Cordwainer Smith, escrivan american de ficcion (n. 1920)
- 6 de setembre - Hendrik Verwoerd, primièr ministre d'Africa del Sud (n. 1901)
- 14 de setembre - Cemal Gürsel, president de Turquia (n. 1895)
- 21 de setembre - Paul Reynaud, primièr ministre de la França (n. 1878)
- 28 de setembre - André Breton, actor francés (n. 1896)
- 8 d'octobre - Célestin Freinet, pedagòg francés (n. 1896)
- 23 de novembre - Sean Thomas O'Kelly, president de la Republica d'Irlanda (n. 1882)
- 6 de decembre - Juan Natalicio González, president de Paraguai (n. 1897)
- 15 de decembre - Walt Disney, cinematògraf e entrepreneire american (n. 1901)
- Juan Antonio Iribarren, president de Chile (n. 1885)


text:
Adiu, 'ribe aprep la batalha e me'n fote un pauc.
La ouisquipedià tant francésa qu'occitana o b'etot japonésa, es solament lo resultat dau trabalh de la gent 'qui dedins. 'La representa quilhs gent e es facha per ilhs o los que lurs semblan, pas pus, pas mens.
Quò es entau que podèm trobat de las entradas coma "André Dexet" (perdon, "Andriu"...) e non pas "Panazô" directament. Per ma perra, sabe pas se n'i dau monde que parlan de "André Dexet" en lemosin
.
Quò es entau que podèm legir que los escrivans son tots occitans per una epoca ente lo mot eisistava pas (l'ai escrich coma quò espres, dins ma partida Lemosina, presentada una vetz sus doas sus la pagina de garda de la ouisquipedia, formem los "x" solament aprep 23:00), e per 'n'autra epoca son geolocalisables (1).
Per mon perron, e ai pas mestier d'anar far la votacion, me sente pas representat de tròp per lo contengut de la ouisqui e ne crese pas de tròp au saber per tots-totas per las vias electronicas. Aime mielh 'na bona vielha enciclopedia papier dins una mediateca, mesma se aquela se troba clafida de conarias subjectivas.
Aprep queu vejaire negatiu, vole dire aura que quò es mon avis e non pas 'n' ataca contra 'na persona, pas mai doas o pus. Quò es un vejaire.
Me sente mai benaise sus queu fòrum.
(1) una pita precision : voudriai pas passar per lo prumier antioccitaniste vengut o quauquaren coma quò.
Vau imatgar mos perpaus per la clasificacion "homosexuel" (e me conhe dins mas criticas). Lo mot "homosexuel" es estat inventat dins la meitat dau 19e, adonc la gent d'avant podon pas esser "homosexuel". Son "homosexuel (apelacion d'auèi, mas a 'questa epoca lo crimi erá queu d'invertit, sodomia...)". Avem donc per eisemple :Richard 1er (benleu "Ricar I " per la fòrma normaliZada, emb un Z coma Zòrò) : rei, trobador e sodomite (terme de l'epoca, auèi, "homosexuel").
Lo R1 pòt pas esser gai emb la sinhifacion dau jorn d'auèi. Pense que quò es la mesma chausa per los escrivans occitans o desclarats coma 'quò.


text:
Guèrra Sinoindiana
La Guèrra Sinoindiana se debanèt dau 20 d'octòbre au 21 de novembre de 1962 entre China e Índia. Lo conflicte foguèt causat per de diferents frontaliers a prepaus de la linha traçada per lei Britanics durant lo periòde coloniau. S'acabèt per un succès chinés e per la conquista dau nòrd de Cachemire.
La guèrra foguèt provocada per China, dirigida per Mao Zedong, le 20 d'octobre de 1962 que voliá modificar en sa favor la frontièra eiretada de la linha McMahon.
Susprenguèt lo govèrn indian, dirigit per Jawaharlal Nehru, qu'aviá, dins los ans 1950, temptat de se sarrar de la Republica populara de China
Las flacas garnisons de las fòrças armadas indianas al long dels 2 500 km de la frontièra que l'altitud despassa de còps que i a los 5 000 mètres èran pas preparadas per respondre a aquesta agression e se retirèron lèu lèu, 80 % dels soldats que defendián los pòstes avançats foguèron tuats o faits presonièrs[1].
L'armada chinesa ocupèt los territòris de l'Aksai Chin en Cachemire e del futur Estat indian de l'Arunachal Pradesh, dins l'Assam, de zonas fòrça montanhosas revendicadas per China. Lo cessatz-lo-fuòc foguèt declarat lo 20 de novembre de 1962, e mai que l'armada chinesa aja los mejans de contunhar son avança. L'armada chinesa se retirèt dels territòris ocupats, levat de l'Aksai Chin, que foguèt unilateralament anexat e qu'es sempre uèi revendicat per Índia, mentre que l'Arunachal Pradesh es revendicat per China.
Aqueste conflicte renforcèt las tensions a la frontièra sinoindiena e causèt la perda d'aperaquí 3 000 indians e de 900 chineses, mai que mai militars[2] .
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Claude Arpi, « La guerre de 1962 : la position de la France entrevue De Gaulle-Nehru de septembre 1962 » sur http://www.jaia-bharati.org/, mars 2005, La Revue d'Auroville. Consultat lo 14 de març de 2010
- ↑ (en) This tallies


text:
Bassa Califòrnia
La peninsula de Bassa Califòrnia es una peninsula al nòrd-oèst de Mexic. Es entre l'ocean Pacific, a l'oèst, e lo golf de Califòrnia, a l'èst.
Fa 1247 kilomètres de long, entre la ciutat de Mexicali e lo cap Sant Luc.
De l'independéncia de Mexic a 1931, èra un territòri federal, lo territòri de Bassa Califòrnia. En 1931 foguèt copat en dos territòris, lo de Bassa Califòrnia del Nòrd, que venguèt estat federal en 1952 jol nom d'Estat de Bassa Califòrnia, e la Bassa Califòrnia del Sud que venguèt estat federal en 1974.


text:
Lo Gost del saké
Lo Gost del saké (en japonés Samma no Aji, çò es Lo Gost del samma, peis salat... ) es lo darrièr filme d'en Yasujirō Ozu que defuntarà un chic mens d'una annada puèi, vencit per un càncer, lo quite jorn del siu anniversari, lo 12 de decembre de 1963...
Coma dins la màger part dels sius filmes, ne refofa aquesta òbra d'una umanitat viscuda e partejada que çai çò mai important es la fòrça de l'amistat.
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Analisi[modificar | modificar la font]
estil e mesa en scèna[modificar | modificar la font]
actors[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Chishū Ryū ... Shuhei Hirayam
- Shima Iwashita ... Michiko Hirayama, siá cabdeta de 24 ans
- Shinichiro Mikami ... Kazuo Hirayama, lo cabdet
- Keiji Sada ... Koichi Hirayama, l'ainat
- Mariko Okada ... Akiko Hirayama, siá molhèr
- Teruo Yoshida ... Yutaka Miura, un collèga d'en Koichi
- Noriko Maki ... Fusako Taguchi
- Nobuo Nakamura ... Shuzo Kawai, un amic d'al temps de l'universitat
- Kuniko Miyake ... Nobuko Kawai, siá molhèr
- Ryuji Kita ... Shin Horie, l'autre amic d'a passat temps
- Michiyo Kan ... la siá segonda molhèr
- Eijiro Tono ... lo lor professor Sakuma, "Cogordon"
- Haruko Sugimura ... Tomoko, siá molhèr
- Kyoko Kishida ... la patrona del Kaoru...
- Toyoko Takahashi ... una serviciala al Wakamatsu'
- Shinobu Asaji ... Youko Sasaki, la secretària d'en Shuhei
Resson critic[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhora fotografia per en Yuharu Atsuta
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhor segond ròtle femenin per na Kyoko Kishida
- 1962 Mainichi Film Concours Award ... melhor segond ròtle masculin per n'Eijiro Tono
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Yasujiro Ozu & Kogo Noda... Samma no Aji - Le Goût du saké - 1962 ... script d'origina traduch del japonés per Michel & Estrellita Wasserman, Publications Orientalistes de France, París, decembre de 1986
-
- veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Pèire I de Brasil e IV de Portugal
Pèire I de Brasil, aprèp Pèire IV de Portugal e Algarve (nascut Pedro de Alcântara Francisco Antônio João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon lo 1798 e mòrt lo 1834) foguèt lo primièr emperaire e lo 29en rei de Portugal.
Originas familialas[modificar | modificar la font]
Filh del rei Joan VI de Portugal e la infanta Carlota Joaquina d'Espanha nasquèt a Lisboa al Palais de Queluz lo 12 d'octobre de 1798.
Èra felen de la part de paire dels reis Pèire III de Portugal e Maria I de Portugal del temps que de la part de maire o èra del rei Carles IV d'Espanha e la princessa Maria Loïsa de Borbon-Parma.
Als nòus ans, lo 1807, la familha reiala se transportèt a Brasil per escapar de l'aucupacion Napoleonica en Portugal, e demorèt ailà fins lo 1820. La preséncia de la familha reiala dins lo país convertiguèt la vila de Rio de Janeiro en la capitala del Empèri Portugués e elevèt lo Brasil a un estatut aital coma lo de Portugal dins lo reialme. Lo 1816 foguèt nomenat eretièr del reialme mejançant lo títol de prince de Brasil.
Mariatge e descedents[modificar | modificar la font]
Sa primièr mariatge foguèt amb l'arquiduquessa Maria Leopoldina d'Absborg-Lorena a Rio de Janeiro lo 6 de novembre de 1817. D'aquela union nasquèron:
- l'infanta Maria II de Portugal (1819-1853), Reina de Portugal
- l'enfant Miquèl de Bragança (1820)
- l'enfant Joan Carles de Bragança (1821-1822)
- l'infanta Januaria Maria de Bragança (1822-1901), princessa imperiala de Brasil, maridada lo 1844 amb lo prince Loís Carles de Borbón-Doas Sicilias
- l'infanta Paula Marianna de Bragança (1823-1833)
- l'infanta Francesca Carolina de Bragança (1824-1898), maridada lo 1843 amb lo prince Francesc d'Orleans-Joinville
- l'enfant Pèire II de Brasil (1825-1891), emperaire de Brasil
Sa segond mariatge, per poders, foguèt lo 2 d'agost de 1829 a Munic, e en persona lo 17 d'octòbre del meteis an a Rio de Janeiro, amb Amélia de Leuchtenberg, filha del duc Eugeni de Beauharnais e de la princessa Augusta de Bavièra. D'aquela union nasquèt:
Òbra de Govèrn[modificar | modificar la font]
L'an 1821 la familha reiala portuguesa decidís, après mai de dètz ans d'exili forçat al Brasil, tornar a Portugal. Abans del retorn lo rei Joan VI de Portugal elimina los privilègis autrejats al Brasil e daissa a lo sieu filh, lo prince eretièr Pèire coma administrador de la colònia. Apareisseràn lèu importants malcontentaments entre la populacion mentre cèrts sectors nacionalistas ofriràn la Corona a Pèire qu'acceptarà. Lo supòrt de Pèire a la revòlta de 1820 dins la vila de Porto provocarà la pression de la Cort a lo sieu paire pel retorn al continent del prince eretièr, que causa Pèire se li neguèt a el. Se li retirèt la carga de regent, restant coma un simple representant de la Corona a Brasil. En coneissent la notícia, lo 7 de setembre de 1822, va desenveinar la siá espasa e pel nomenat Crit de Ipiranga: Independéncia o mòrt! proclamèt l'independéncia de Brasil.
Posteriorament lo 12 d'octòbre foguèt proclamat emperaire e lo 1 de decembre foguèt coronat amb lo nom de Pèire Ièr del Brasil.


text:
Odissèa
L’Odissèa (en grèc ancian Ὀδuσσeίa / Odysseía) es una epopèia atribuida a l’aède Omèr, comptant 12 109 examètres dactilics, repartits en 24 cants. Se pensa que foguèt redigida après l'Iliada, cap a la fin del sègle VIII abans J.-C.
Resumit deu raconte[modificar | modificar la font]
Que conta la fin de Tròia e lo retorn d'Ulisses, rei d'Itaca, après la guèrra (dont ua partida ei contada per L'Iliada. Lo títol Odissèa (en grèc ancian Ὀδuσσeίa / Odysseía) qu'ei format suu nom grèc d'Ulisses Ὀδuσσeύς / (Odysseús). Lo subjècte qu'ei resumit dens los prumèrs vints vèrs (18 e miei) deu poèma, dens la quau lo poèta, segon la Tradicion, invòca la Musa entà que'u balhe l'inspiracion:
Ἄvδpa uoι ἔvveπe, Moῦσa, πoλύtpoπov, ὃς uάλa πoλλὰ
πλάYxθn, ἐπeὶ Tpoΐnς ἱepὸv πtoλίeθpov ἔπepσe·
πoλλῶv δ’ ἀvθpώπwv ἴδev ἄσtea kaὶ vόov ἔYvw,
πoλλὰ δ’ ὅ Y’ ἐv πόvtῳ πάθev ἄλYea ὃv katὰ θuuόv,
ἀpvύuevoς ἥv te ψuxὴv kaὶ vόσtov ἑtaίpwv.
Traduccion: Conta'm Musa, l'òmi suber-rusat, qui, arron de pilhar
la senta vila de Tròia, errè tant e tant,
lo qui deus òmis e vedó un sarròt de vilas, e conegó lo lor esperit,
lo qui sus la mar patí mila maus au son còr,
en s'i hant a subervíver e entornar los sons companhons.
Estructura[modificar | modificar la font]
L'Odissèa que's compausa de 24 cantas amassadas en tres partidas:
- la Telemaquia (cantas Ièra a IVau : Telemac que parteish demandar novèlas de son pair tà Pilos, on interròga a Nestor, e tà Esparta, on interròga a Menelau. D'aqueth temps, los pretendents, a Itaca, qu'atenden que Penelòpa e causesca un d'eths en har la vita bèra, e que complòtan contra Telemac.
- los racontes d'Ulisses en çò d'Alcinòu (cantas Vau a XIIau): arrecaptat peu rei Alcinòu au darrèr deu son naufragi, Ulisses qu'entend un aède a contar l'episòdi deu chivau de Tròia (canta VIIIau), puish que conta eth medish las soas benalèjas.
- la venjança d'Ulisses (cantas XIIIau a XXIVau) : un còp tornat tà Itaca, Ulisses que's hè reconéisher peus sons servidors e tanhents, que massacra los pretendents e que restableish la patz dens l'illa.
Ua traduccion parciau en occitan[modificar | modificar la font]
Joan Baptista Fabre faguèt qualques traduccions de partidas de l'Odissèa e L'Eneïda (L'Odissèa travestida e L'Eneïda de Celanòva). La partida centrau de l'Odissèa (3300 vèrs) qu'ei estada arrevirada en provençau per Robèrt Lafont e publicada devath lo títol Lo viatge grand de l'Ulisses d'Itaca.


text:
Chartrosa de Granada
La Chartrosa de Granada (lo nom oficiau de la quau estó Monastèri de Nosta Dauna de l'Assompcion) qu'ei un edifici barròc bastit au sègle XVIau qui arcuelhó monges dinc a 1835.
L'Òrdi deus Chartrós qu'estó fondat en 1084 dens lo Massís de la Chartrosa (prenent lo son nom) au ras de Grenòble, en Daufinat de Vianés, per Sant Brunon e 6 companhons (4 clergues e 2 laïcs). Qu'ei hèra austèr, observant lo june e lo silenci dab hèra de rigor. Los monges que viven dens cèlas individuaus e que consacran lo lor temps a la pregària, a l'estudi e au tribalh manuau. Aqueth òrdi qu'avó 24 monastèris en Espanha, la grana majoritat deus quaus estón avalits en 1836 peu desamortiment de Mendizábal e per la secularizacion generau. Uei que demòran 4 chartrosas en activitat en Espanha: Miraflores a Burgos, Montealegre a Tiana, Aula Dei a Saragossa e Porta Cœli a Serra. La soa construccion que comencè en 1516 gràcias a ua donacion de tèrras per Gonçau de Còrdoa, lo « Gran Capitani ». Uei l'ensemble n'ei pas sancèr per'mor lo gran claustre, las cèlas e autas pèças que's perdón mes òm que'n consèrva ua grana partida.
Òm qu'arriba au portic per un portau d'estil plateresc. Lo bèth peiron qui'ns mia a la pòrta de la glèisa, òbra deu maçon Cristóbal de Vílchez, qu'ei precedit d'un camin empeirat d'estil granadin, de pèiras negras e blancas, hèit en 1679. Lo devant de la glèisa qu'a en haut un blason d'Espanha, dilhèu per'mor aqueste monastèri que dependèva de la Chartrosa de Nosta Dauna deu Paular, a Rascafría, fondacion reiau. Lo portau deu Neoclassicisme en marme gris qu'estó dessenhat per Joaquín Hermoso en 1794. L'imatge de Sant Brunon en marme blanc qu'ei devut a Pedro Hermoso, hrair deu precedent. Un vestibul austèr que'ns mia a un polit claustre d'òrdi doric, comunament aperat lo « claustron » tà destrià'u deu gran claustre ara desapareishut. Qu'ei au dia d'uei lo center deu monastèri e las pòrtas de totas las pèças que dan sus las soas galerias. D'un deus sons angles que's pòt observar la tor de la glèisa.
Lo refectòri (sala de minjar) qu'ei ua pèça grana dab vòuta de sonsainas ogivaus e arcs. Que s'i tròba ua catedra tà la lectura durant l'arrepèish. Lo contracòr qu'a ua crotz pintrada peu hrair laïc Juan Sánchez Cotán, qui ei tanben l'autor de la « Santa Cena » e deus tablèus qui ondran las parets arrepresentant diferents episòdis de la fondacion de l'Òrdi e scènas deu martiri patit peus chartrós en Anglatèrra pendent lo règne d'Enric VIII, e de tres telas de la Passion de Jèsus. A costat deu refectòri deus monastèris que's tròba ua petita pèça, aperada lavatorium, dab ua hont on los monges e's lavan las mans abans d'entrar au refectòri, en tot recitar lo psalm 130, los purmèrs versets deu quau son De profundis clamavi ad Te, Domine (« De las pregondors que clamèi de cap a Tu, ò Sénher! »). La sala d'aqueste monastèri (ara shens hont) qu'ei ondrada d'un arretaule suus « Apòstols Pèir e Pau » pintrat au clarescur per Sánchez Cotán (atau la pèça que s'apèra la sala deus sants Pèir e Pau), e d'autes tablèus deu medish autor sus sequéncias de la construccion de la purmèra chartrosa, la « Santa Fàcia », « Dus avesques de l'Òrdi » e la « Verge dab l'Enfant ». Aquesta pèça gotica qu'estó la capèra deu monastèri dinc a la construccion de la glèisa; apuish, qu'estore emplegada com capítol de hrairs laïcs. Los arcs en heishèus de colomnetas que s'i arredusen a ua sola acabant a bona hautor deu sòu. Dens l'autar que's tròba un tablèu d'autor desconeishut. Aus costats, la « Verge balhant la popa au son nenè » e la « Verge e lo Crist Mort ». Los autes que son de Vincenzo Carducci arrepresentant sequéncias estacadas a la vita e a la mort deus sants Brunon e Uc.
La sala capitulara qu'ei la pèça on los monges e s'amassavan tà deliberar suus ahars de la comunautat. La pòrta d'entrada, qui e's distingueish peus sons ornaments e peus sons claus de bronze, qu'ei l'òbra deu hrair convers Juan Martín, atau las deu claustre. La vòuta qu'a influéncias goticas. Los tablèus qui ara ondran las parets que son de Carducho: l'« Aparicion de la Verge a Sant Brunon dens lo lièit de mort », l'« Aparicion de la Verge a hrair Joan Fort » e mantun martiri de monges a las mans de turcs e d'uganauds. Au costat seguent deu claustre que i a 3 capèras: l'ua qu'embarra ua escultura de « Nosta Dauna deu Rosari »; l'auta, ua taula e 2 cadièras de marqueteria en mei d'un ancian petit pabalhon tà l'exposicion de l'Eucaristia a l'adoracion deus fidèus; e la tresau, un « Ecce Homo », òbra deus hrairs García.
Lo plan de la glèisa qu'ei d'ua sola nau, divisada en 3 partidas: la purmèra, entau pòble; la dusau, entaus hrais convers; e la tresau, mei estenuda, entaus monges. Enter la deus hrairs convers e la deus monges que's tròba l'arrèrcòr dab 2 arretaules d'estil barròc churrigueresc portant 2 tablèus de Sánchez Cotán, sensibles per la loa delicadesa e peu lor misticisme: lo « Repaus pendent la huèita en Egipte » e lo « Baptisme deu Crist ». La pòrta de veire qu'a incrustacions de coscolhas, d'evòri, d'argent, d'ebèn, e de husta de Guaiacum sanctum. Las parets qu'an un sarròt d'ornaments de plastre. Enter los bujaus dab esculturas, tanben de plastre, que i a grans quadres portant 6 telas arrepresentant scènas de la vita de Nosta Dauna. Que son devudas a Bocanegra, autor tanben de l'« Immaculada Concepcion » situada suber la pòrta d'entrada e de la bèra tela de « Nosta Dauna deu Rosari » qui's tròba suber un petit arretaule a esquèrra. Lo santuari, on e's tròba l'autar, qu'ei coronat d'ua copola elliptica. Que's distingueish per la riquessa de la policromia e de l'ornamentacion. Que i a 4 esculturas de plastre (« Avesque cartusian », « Sant Joan Batista », « Sant Brunon », « Sant Uc »), 4 tablèus de Sánchez Cotán sus scènas de la Passion e, au center, l'« Assompcion de Maria », de Bocanegra. L'autar màger qu'ei ondrat d'un baldaquin de husta dab miralhs, a l'interior deu quau e's tròba l'« Assompcion de Maria », de José de Mora. Arron de l'autar màger, separat de la glèisa per ua pòrta de veire de Venècia, que's tròba la capèra deu tabernacle, on pintrura, escultura e arquitectura e's honen tà crear ua de las òbras mei bèras e sensiblas deu Barròc espanhòu. L'ensemble qu'estó bastit per Francisco Hurtado Izquierdo enter 1704 e 1720. L'austeritat cartusiana que vad aquí grandor en aunor deu sacrament de l'Eucaristia. A cada angle, suber hauts pedestaus, 2 colomnas d'òrdi corintian que sostienen arcs suus quaus e's quilha la copola. Dens las travadas, ondradas d'estendards sostienguts per nenès, que i a consòlas dab estatuas de « Sant Josèp » (José de Mora), « Sant Joan Batista » (Risueño), « Sant Brunon » (José de Mora) e « Santa Maria Magdalena » (Duque Cornejo), qui ei tanben l'autor de las estatuas de las Vertuts apujadas suus oculus, dus deus quaus e dan sus capèras aus costats, çò qui ei caracteristic de las glèisas cartusianas. Las parets, hèra decoradas, qu'enquadran telas d'Antonio Palomino sus tèmas de l'Ancian Testament. Suus 4 triangles curvilinèus qui forman l'anèth de la copola dab los arcs suus quaus aqueth e s'apueja, que son arrepresentadas las figuras deus 4 evangelistas e, dens la copola, pintrada a la fresca per Palomino, que figura Sant Brunon com un Ercules sostienent l'ostensòri suu món, la Trinitat dab Nosta Dauna e Sant Joan Batista e, autorn, diferents còrs d'anjos e de sants. Au center que's quilha lo tabernacle de marme. Un pedestau que sostien 4 estatuetas dauradas dab simbèus eucaristics e 8 colomnas negras salomonicas suber las quaus e's tròba ua rica arquitectura a la cima de la quau està l'imatge de la fe. A l'interior que i a ua estructura dab la forma de temple on e's tròba lo tabernacle (lo cròfe on e's guarda l'Eucaristia) qui èra adorada peus monges deus oculus deus costats.
La sacristia, dessenhada per Hurtado Izquierdo, qu'estó realizada per diferents mèstes enter 1727 e 1764. Que pareish, per la soa talha e per la soa estructura, ua gleiseta. Forma, lutz, color e un sarròt d'ornaments barròcs que s'i honen tà dar ua sensacion de grandor, de mobilitat e d'inconsisténcia. Lo sòcle qu'ei de marme de Lanjarón. Qu'ei egaument de marme un arretaule de « Sant Brunon », de Ferrer, e de l'« Immaculada Concepcion », d'Alonso Cano. La copola escura que destona: qu'ei ua fresca de Tomás Ferrer. Dens un bujau a esquèrra, au ras de l'arretaule, que's tròba un imatge de « Sant Brunon », òbra de José de Mora, de beror unica. La decoracion qu'ei completada per òbras deu hrair laïc Francisco Morales arrepresentant scènas de Jèsus Crist (lo « Crist de l'Expiracion », l'« Immaculada Concepcion arrecebuda peu Crist de l'Expiracion » e l'« Immaculada Concepcion arrecebuda peu Pair Eternau ») e de santas cartusianas. Las pòrtas e comòdas, arrecobèrtas d'acajó, de Guaiacum sanctum, d'ebèn, de coscolhas, d'evòri e d'argent, que son l'òbra deu hrair laïc Manuel Vázquez, qui metó 34 ans.
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Vòuta deu tabernacle dens la Chartrosa de Granada. Frescas d'Antonio Palomino
-


text:
Christiaan Huygens
Christiaan Huygens (n. en 1629, m. en 1695) foguèt un fisician e matematician neerlandés del sègle XVII. Realizèt d'importants trabalhs dins los domenis de la dinamica e de l'optica. Inventèt lo relòtge de pendul. Identifiquèt los anèls de Saturne e descobriguèt Titan, lo seu satellit màger. Escriguèt lo primièr tractat de calcul de las probabilitats (De ratiociniis in ludo aleae) e lo primièr expausat de la teoria ondulatòria de la lutz (Traité de la lumière).
Nasquèt en 1629 a L'Aia, filh de Constantin Huygens, una de las pus importantas figuras de la Renaissença en Olanda. Educat a l'Universitat de Leiden, Christian foguèt un amic de René Descartes, qu'èra sovent convidat al fogal del scientific olandés. La seuna reputacion pels trabalhs sobre l'optica e la dinamica s'espandiguèt per Euròpa tota e en 1663 foguèt elegit sòci fondador de la Royal Society. Per convidacion de Loís XIV visquèt en França de 1666 fins a 1681, e mentre que i demorèt, Huygens foguèt un dels fondadors de l'Acadèmia de las Sciéncias de França.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2010
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2010 (Jòcs de la 23ena Olimpiada) se debanèron a Vancouver Canadà ( 12 - 28 de febrièr de 2010 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 5.1.1 Biatlon
- 5.1.2 Bobsleigh
- 5.1.3 Combinat nordic
- 5.1.4 Curling
- 5.1.5 Esqui acrobatic
- 5.1.6 Esqui alpenc
- 5.1.7 Esqui de fons
- 5.1.8 Lièja
- 5.1.9 Oquei gèl
- 5.1.10 Patinatge artistic
- 5.1.11 Patinatge de velocitat
- 5.1.12 Patinatge de pista corta
- 5.1.13 Saut amb esquis
- 5.1.14 Skeleton
- 5.1.15 Surf de nèu
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
Novèl e doble recòrd de participacion: 82 païses e 2762 atlètas.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Combinat nordic[modificar | modificar la font]
Curling[modificar | modificar la font]
Esqui acrobatic[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui de fons[modificar | modificar la font]
Lièja[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Patinatge de pista corta[modificar | modificar la font]
Saut amb esquis[modificar | modificar la font]
Skeleton[modificar | modificar la font]
Surf de nèu[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
lo cadre de la reforma e de la modernisacion (1) daus territoris, i a 'na partida qu'es pas estada comentada : los transports.
Ier ser, lo 31 de març, sei 'nat a la prumièra reunion publica sus la LAE 2015 (Linha Aeroportada Express "París - Orleans - Lemòtges" (e benleu un jorn Tolosa)). La reunion erá a Orleans perqué i a desjà la linha esperimentala e lo president de l'Agglò la pensa tornar dubrir (2) dès la debuta 2011.
Quò es 'na version renovada de l'aerotren, mens gormand, pus ecologica (l'aer e los animeus son liures per circular jos lo monoralh) e subretot quo es l'estencion d'aici a Lemòtges qu'es bona per la vila e los liams París - provinças.
Quauquas 55 minutas per far la distança, quò pòt pas esser tant meschant que quò, aprep fau veire l'estuda de la linha sus plaça.
2015 quò es per la duberta totala de la LAE.
nòtas :
1/ fau legir 'quí quauquaren de normalament progressiu.
2/ aprep l'aver netiada.
Ai escrich queu bilhet sens fialat dau bureu, ai pas la documentacion balhada ier ser per la numerisar e la botar 'quí
Dos sits sus l'aerotren, lo prumier e lo second !
Dernière édition par clafotis le Mer 1 Avr - 12:15, édité 1 fois


text:
Mancasturma
Mancastùrma (formas lombarda e emiliana; en italian e oficialament: Maccastorna) es una comuna italiana de la província de Lodi en Lombardia (Itàlia).
Amb sos 64 abitants es la comuna mai menuda de Lombardia, e una de las mai pichonas d'Itàlia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mancastùrma es situada a 40 km al sud de Lòd e a 15 km al nòrd de Cremona.
Economia[modificar | modificar la font]
La comuna viu totalament de l'agricultura. Lo sol Cafè-Restaurant de la localitat se situa a mièg-camin entre glèisa e castèl.
Monuments e luòcs d'interès[modificar | modificar la font]
- La glèisa parroquiala, dedicada a Sant Jòrdi
- Lo castèl a la dintrada del vilatge
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
La glèisa parroquiala, dedicada a Sant Jòrdi.


text:
Treux
Treux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard de la vallée de la Àncora, situat en los marais del marge drech d'aquel afluent de la Soma, a 6 km al sud-oèst de Albert.
Village picard de la vallée de l'Ancre, situé dans les marais de la rive droite de cet affluent de la Somme, à 6 km au sud-ouest d'Albert.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a #èsser destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala
Le village a été détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale


text:
Blargies
Blargies es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Blargies se situa a la extremitat oèst del departament de l'Oise, en bordure dels departaments de la Seine-Maritima.
La commune de Blargies se situe à l'extrémité ouest du département de l'Oise, en bordure du départements de la Seine-Maritime.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Blargies #Recebre la Crotz de Guèrra pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Blargies reçut la Croix de Guerre durant la Première Guerre mondiale.


text:
220
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
Reversament dau darrier emperaire Han, Xiandi, e de sa dinastia per Cao Pi, fiu de Cao Cao. Aquò marquèt la fin de l'unitat de l'Empèri Chinés e lo començament dau Periòde dei Tres Reiaumes.


text:
Sauropòde
Los sauropòdes (Sauropoda) son un infraòrdre de dinosaures sauropodomorfes que visquèron entre lo Triassic superior e lo Cretacèu superior (fa aperaquí 210 e 65 milions d'ans, del Norian fins al Maastrichtian), en çò qu'es uèi America, Asia, Euròpa, Africa e Oceania. Èran erbivòrs e caminavan de quatre patas.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los sauropòdes èran dinosaures amb d'enòrmas proporcions, en particular un còl long caracteristic , un cap pichon, de patas espessas e una coa robusta. Los còls dels sauropòdes podián presentar 10 vèrtebras cervicalas o mai. En general, las dents dels sauropòdes èran espatuladas o lanceoladas, per çò que resultavan pas efectius per la masticacion. Pr'amor d'aiçò, los sauropòdes ingerían de pèiras apeladas gastrolits, es quaus facilitavan los procèsses de digestion al remoler los vegetals en la molleja. Las aves modèrnas (al pas possedir de dents) e los cocodrils emplegan lo meteis sistèma. Los sauropòdes èran d'animals d'abituds gregaris, çò cual es corroborat per de peadas de fossils e de grandas zònas de nidificació descobèrtas en Argentina e Índia.


text:
Nascut en Luang Prabang lo 14 de julhet de 1885, filh del rei Sakarindra e de la reina Thongsy. Estúdio En lo Lycée Chasseloup-Laubat en Saigon, après en la École Coloniale, en París. Èra conegut coma un rei playboy qu'arribèt a aver 15 esposas, en essent doas d'elas las siás mièjas-sòrs[1] En mai de 50 filhs. Catorze de los sieus filhs moriren en un accident de vaissèl en lo riu Mekong.
Après la mòrt de Sakarindra, Sisavang Vong o succediguèt coma rei de Luang Prabang lo 25 de març de 1904. Luang Prabang Èra a l'escasença un protectorat francés en l'Indochina Francesa. Sisavang Apiegèt totjorn lo mandat francés en Indochina, e lo 1945 se recusèt a cooperar amb los nacionalistas, en essent destronat quora lo país proclamèt siá independéncia. En abril de 1946 los franceses ocupèron un còp mai lo país, e el foguèt recondusit al tròn.
Aquand se demorèt malaut, Sisavang Vong faguèt de lo sieu filh, Savang Vatthana, regent. Savang Vatthana O succediguèt en lo tròn amb lo sieu mòrt, lo 1959[2]


text:
Linha 11 del Mètro de Barcelona
La Linha 11 del Mètro de Barcelona es una linha amb de caracteristicas fòrça diferenciadas de la rèsta de las linhas de la ret. Es l'unic mètro leugièr de la ret e es construida en forma de prolongacion de la Linha 4 a l'estacion de Trinitat Nova ont las doas linhas partejan cai. La linha foguèt pensada per donar servici dins de quartièrs tradicionalament mal comunicats e foguèt inaugurada en 2003 entre Trinitat Nova e Can Cuiàs
Lo traçat es sosterranh e de via unica, malgrat que siá construit amb los estandards de mètro per se qualque jorn foguèsse necessari d'agrandir lo servici, es previst l'ampliament cap a Ripollet.
L'estacion de Vallbona es l'unica qu'es pas sosterranha e de dobla via, perque es ont se tròban los trens d'anada e los de retorn, e enllaça amb las linhas de Rodalies Barcelona R3, R4 e R7 e la linha de mejana distància Ca4b.


text:
Vath deus Reis
La Vath deus Reis (en arabi : وادي الملوك Wādī al-Mulūk) qu'ei ua anciana necropòli faraonica de l'Empèri Navèth de l'Egipte Antica (enter las 18au e 20au dinastia qui regnèn enter los sègles -XVI e -XI). Qu'ei situada sus l'arribèra occidentadua deu fluvi Nil au ras de l'antica ciutat de Oaset (Tèbas entaus grècs) e dens ua depression de la Cadena Libica.
Qu'ei un deus principaus lòc arqueologics e toristic d'Egipte e qu'ei famosa per acessa las tombas de Ramses II e de Totankhamon. Los tombèus que son deu tipe ipogèu, qu'ei a díser que son curats dehens l'arròca. Gaireben tots que son estats profanats e panats (com ac ho tanben lo famós tombèu de Totankhamon a maugrat de conservar ua bèra mòstra de tresaurs).
Los tombèus que son classificats dab un nombre KV (per King Valley en anglés).


text:
La comuna se tròba en la plana ai pè de la Val Grana, a 577 m d’autessa: fai 3800 abitants, nombrosas ruaas e doas fracions, Sant’Ana e Sant Ròc.
Bela si lo territòri era jà ocupat dai Romans, lhi premiers documents sus lo paìs remonton al 1000. Ental 1198 Bernés pilha part a la revolta d’Caralh contra lo senhor del pòst. En un tractat de patz del 1223 entre lo Marqués de Saluces Manfredo III e lo Cont de Savòia Tomaso son citats tres fraires Nicolao, Ogerio e Guglielmo, senhors de Bernés, que sostenon lo Cont de Savòia. Lo paìs passa sot lo domini del Marqués de Saluces e après sot lo curt domini de lhi Anjovins fins al 1274. Ental Tres Cents deven libra Comuna abo sindics e oficials, e un chastèl sal Bric d’la Madalena; ental Quatre Cents lhi a una fòrta presença de cults considerats eretics: ben 22 vaudés de Bernés son processats e condamnats a brusar. Lo paìs ent’aquel temp era circondat da muralhas abo 2 pòrtas vers Coni e vers Caralh e era dividut en lhi rions Pasquier e Sant Peire.


text:
Condesaigas
Condesaigas [1],(oficialament en francés Condezaygues) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís d'atestacions ancianas : Condacszagna (parroquia de ~), en 1271, Condassagas en 1271, Condexagitis (capella de ~), en 1326, Condis Aquis (ecclesia Sancti Clari de ~), en 1312, Condis Aquis (parrochia Sancti Clari de ~), en 1520,Condesaigues (S. Pierre vel S. Cla de ~), en 1601. La prononciacion es [kuŋde'zajɣɔs].
Per Dauzat e Rostaing, lo nom poiriá èsser compausat de condate, « jonhent, ajustant » e del latin aquas, mas lo vilatge es sus un puèg e tròp luènh d'Òut [2]. Son seguits per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per un domeni gallo-roman possedit per Conditius, varianta de Conditus, ambe lo sufixe -acas : *Conditiacas (terras). L'evolucion dona normalament *Condeziagas, puèi una atraccion de aigas mena a la fòrma actuala. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aviá imaginat un compausat occitan candas aigas [3]. Es permés de pensar que lo nom aviá trantalhat un moment al sègle XIII entre Conde- e Conda-.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 848; 2013 : 850 (79 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 206
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012


text:
José Manuel Moreno
José Manuel Moreno (Buenos Aires, lo 3 d'agost de 1916 — Merlo, Argentina, lo 26 d'agost de 1978) que ho un fotbolaire argentin considerat com un deus màger d'America deu Sud durant lo sègle XX.
Que comencè dens las division juvenilas de River Plate abans de jogar en purmèra division dens aqueth club en tot har partida de la famosa ataca istorica milionària coneguda com La Maquina (qu'i joguè amassa dab Ángel Labruna, Adolfo Pedernera e Félix Loustau).
Qu'ei lo sol jogador de l'istòria qui sia estat campion deus tornaments nacionau de 4 país diferents (Argentina, Méxic, Colómbia e Chile).


text:
Joana III de Navarra
Joana de Labrit, o Joana III de Navarra, en francés Jeanne d'Albret (Saint-Germain-en-Laye, lo 7 de gener de 1528 - París, lo 9 de junh de 1572) que ho reina (la paraula regina qu'ei sovent emplegada en bearnés per qualificar lo son títol de sobeirana de Navarra, mei que mei a la soa epòca) de Navarra, comtessa de Foish e vescomtessa de Bearn. Qu'èra la hilha de Margarida de Navarra e d'Enric de Labrit e la mair deu Noste Enric. Convertida au protestantisme, qu'ensagè de l'impausar a Bearn en tot entrar en conflicte dab França.
Joana de Labrit qu'esposè, en purmèras nòças lo 13 de julhet de 1541 Guillaume de Clève (1516 - 1592). Aqueth maridatge que hore anullat en 1546 mercés au coratge e la determinacion (excepcionau per aqueras temporas) d'aquesta mainada (non nubila alavetz) qui he rampèu a totas las pressions deus sons pairs (au mens qu'aquestes e ajan calculat ua mermada avenidora de l'interès d'aquesta union), anant dinc a non pas prononciar la paraula òc e en tot adobar totas las aparéncias entà s'i escàder per aquesta anullacion.
En segondas nòças qu'esposè Antòni de Borbon a Molin, lo 20 d'octobre de 1548. D'aqueth maridatge que vadón :
- Enric, duc de Baumont (1551-1553)
- Enric (1553-1610), conegut com Noste Enric, rei de Navarra en 1572 dab lo nom de Enric III, rei de França en 1589 dab lo nom d'Enric IV
- Loís-Carles (1555 - 1557), comte de Marles
- Magdalena (1556 - 1556)
- Caterina de Borbon (1559 - 1604), comtessa d'Armanhac e de Rodés, regenta de Navarra per lo son hrair, rei de França
A maugrat d'estar vaduda dens la cort catolica de Joan de Labrit, l'influéncia de la reina e escrivana Margarida de Navarra, pro ubèrta de cap a l'umanisme e a las idèas e aus òmis de la Refòrma que preparè la conversion, en 1560, de Joana de Labrit qui seguí la conversion d'Antòni de Borbon. En 1561, ua ordonança soa qu'autorizè lo protestantisme en Bearn. Que he arrevirar lo catequisme de Jean Calvin, que fondè l'universitat protestanta d'Ortès e que he arrevirar los psaumes en bearnés per Arnaut de Saleta, suu modèl de l'arrevirada de Clément Marot.
A la fin de la soa vita, que negociè dab la reina Caterina de Medici, lo maridatge deu Noste Enric dab Margarida de França dab la condicion que posquesse demorar catolica. Joana de labrit que's morí lo 9 de junh de 1572 abans la nòça celebrada lo 18 d'agost e qui ho marcada per lo massacre de Sant Bertomiu.
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Personalitat d'Òlt e Garona
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Ostal de Labrit
- Rei de Navarra
- Comte de Fois
- Comte de Bigòrra
- Comte d'Armanhac
- Comte de Fezensac
- Comte de Rodés
- Vescomte de Bearn
- Naissença en 1528
- Decès en 1572
- Epistolièra
- La Rochèla
- Noblesa bearnesa
- Personalitat bearnesa
- Sobeiran de Bearn
- Personalitat protestanta occitana


text:
Kaliningrad
Kaliningrad (Königsberg o Königsbarg fins en 1946) (en rus dempuèi 1946: KaлиHиHrpaд = Kaliningrad, en rus abans 1946: KëHиrcбepr = Kionigsberg, en rus familiar actual: KëHиr = Kionig, en alemand: Königsberg, en bas-alemand: Königsbarg, en lituanian: Karaliaučius, en polonés: Królewiec) es una vila de Russia, situada dins una enclava territoriala, la província de Kaliningrad. Aquela enclava es totalament isolada del territòri rus e se tròba entre Polonha e Lituània, en riba de la mar Baltica (es lo nòrd del territòri ancian de Prússia Orientala qu'existissiá fins en 1945).
Königsberg foguèt fins a 1945 la capitala de la província de Prússia Orientala. Foguèt renomenat Kaliningrad aprèp l'ocupacion sovietica en 1946, del nom del President del Comitat Central del Partit, Mikhaïl Kalinin.
A Königsberg e dins la region a l'entorn, lo poder sovietic deportèt en 1945 la populacion alemanda (de lenga bas-alemanda) e la remplacèt per una populacion majoritariament russa.


text:
Accueil > Patrimoine régional > Arquius departementaus de Gironda
Arquius departementaus de Gironda
mercredi 19 janvier 2011
Dissabte lo 22 de genèir : Dubertura au public de las Arquius departementaus de Gironda
98, cors Balguerie Stuttenberg, Bordèu
14-14:30 : Memòria de Gironda. La vita vitanta au sègle XX, Conferença sonora de Patric Lavaud dab presentacion de tròç d’arquius oraus
14:30-15ø : Musica de tradicion orau
15-15:30 : Memòria de Gironda. Contes, comptinas e cançons Conferença sonora de Patric Lavaud dab presentacion de tròç d’arquius oraus
15:30-16ø : Musica de tradicion orau
16-17ø : projeccion de Adiu Nadau. Noël Bordessoulles, una istøria d’accordeon, film de Patric Lavaud e Joèla Duparc, 26 minutas, en occitan, seguit d’un desbat dab lo realisator
17-17:30 : Memòria de Gironda Cant e musica enta dançar,
Conferença sonora de Patric Lavaud dab presentacion de tròç d’arquius oraus


text:
Rodés
Rodés[1][2] (Rodez en francés) es una vila occitana de Guiana. Es la capitala de Roergue e lo capluòc del departament d'Avairon dins la region d'Occitània. Es la vila mai poblada del departament e compta una populacion de 24.540 abitants (Rodaneses).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rodés se situa entre las vals e nauts planèls dels Grands Causses e dels puèges umids del Segalar. Se tròba a una altitud mejana de 570 mètres, lo minimum i es 500 mètres e lo maximum 640 mètres). Son territòri s'espandís per la part sud-oèst del Massís septentrional.
Istòria[modificar | modificar la font]
Rodés es una vila fòrça anciana, qu'a mai de dos mila ans. Las traças mai ancianas de son existéncia se situan a l'entorn del sègle V abans Crist, quand un pòble cèlta vengut d'Euròpa centrala, los rutèns, s'i installèron. I fondèron un dels oppidums mai caracteristics de la civilizacion galesa, l'oppidum de Segodunum.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marc Censi (1936), politician, ancian cònsol de Rodés de 1983 a 2008 e president del Conselh Regional de Miègjorn-Pirenèus de 1988 a 1998.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
1769
Aquesta pagina concernís l'an 1769 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Corsega[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la resisténcia còrsa a l'invasion francesa. Aquò entraïnèt l'afondrament de la Republica de Corsega e l'annexion francesa de l'illa. D'efèct, après sa revirada de l'annada precedenta, França mandèt de renfòrç important dins l'illa que mau capitèt de trobar d'aliats lèsts a s'engatjar còntra París. En mai, lei Francés ataquèron en direccion de la capitala e destruguèron lei principalei tropas còrsas a la batalha de Ponte Novu (8-9 de mai). Pasquale Paoli perdiguèt mai d'un milièr d'òmes e poguèt alora pas empachar la conquista de Corte. Après aquela victòria, lei Francés acomencèron una campanha d'anobliments que li permetèt de ganhar lo sostèn de la màger part de l'aristocracia insulària. Ansin, dispareguèt la Republica de Corsega e Paoli foguèt obligat de s'exilar en Anglatèrra.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après lo succès judiciari obtengut l'annada precedenta ambé la condamnacion dau negus Iyoas Ièr, lo ras bitwoded Mikael Sehul capitèt d'obtenir sa despausicion lo 8 de mai e son remplaçament per son oncle Yohannes II. Puei, organizèt l'assassinat de son adversari lo 18 de mai. Coma son oncle mostrava la volontat de retrobar son autonòmia a respèct dau ras bitwoded, Mikael Sehul ordonèt tanben son assassinat lo 15 d'octòbre. Remplacèt lo negus per son fiu Tekle Haymanot II qu'acceptèt de venir son aliat. Pasmens, aqueleis eveniments entraïnèron l'afondrament de l'autoritat imperiala e marquèron l'acomençament dau Temps dei Princes, periòde de division e de guèrras intèrnas, que durèt fins a 1855 e lo restabliment dau poder dei negus.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Capitada d'un còp d'estat còntra lo sultan Nasir (1762-1769) que foguèt en mai d'aquò jutjat per lo murtre de son paire en 1764 e executat. Son fraire Isma'il (1769-1776) li succediguèt. Pasmens, son autoritat demorèt febla en fàcia dei senhors pus poderós dau Sultanat, Sheikh Adelan e de son fraire Abu Kalec, que contrarotlavan la màger part dei ressorsas e dei fòrças militaras.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En Birmania, la guèrra acomençada en 1765 per l'emperaire Qianlong (1735-1796) per restaurar l'influéncia chinesa dins la region s'acabèt per una desfacha definitiva. D'efèct, après sei reviradas de 1765, 1766 e de 1768, l'armada Qing assaièt d'envaïr per lo quatren còp lo territòri birman. Pasmens, aqueu còp, se turtèt a la quasi totalitat de l'armada birmana e lo còrs expedicionari imperiau foguèt enceuclat. En decembre, lei generaus chinés negocièron una trèva e se retirèron sus son territòri.
Pequin ordonèt de mantenir una preséncia militara importanta dins lo sud per s'opausar a de represalhas eventualas de part dei Birmans mai renoncièt a sei projèctes d'invasion. De facto, aquela decision entraïnèt la fin de la guèrra car Birmania ataquèt pas lo territòri Qing. Per China, lo bilanç de la guèrra èra important ambé la pèrda de 70 000 soudats[1].


text:
Massy (Sèina Maritima)
Massy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Massy A absorbit Brémontier en 1824. Una celèbra fabrica de carrelage a existit a Massy Brémontier; i auriá desaparegut al començament de la Modèl:S-[ref. necessària]
- Massy a absorbé Brémontier en 1824. Une célèbre fabrique de carrelage a existé à Massy Brémontier; elle aurait disparu au début du Modèl:S-[ref. necessària]


text:
Lesya Ukrainka
Larysa Petrivna Kòssach-Kvitka (en ucraïnian: Лapиca ПeTpiBHa Kocaч-KBiTka; Novohrad-Volynsky, Oblast de Zhytòmyr, 25 de febrièr de 1871 – Tbilissi, Georgia, 1 d'agost de 1913), mai coneguda jos son pseudonim literari Lesya Ukrainka (en ucraïnian: Лecя ykpaïHka) foguèt una escrivana e poetessa ucraïniana. A mai de son activitat literària que la situèt demest los autors e poètas mai famoses de la literatura ucraïniana, foguèt una activista culturala e politica de granda importància per son epòca.


text:
Categoria:ucraïnian
Aquesta categoria acampa los mots e locucions en ucraïnian (code {{uk}}). La seccion gramatica conten totes los tipes de mots coma los noms comuns o los acronims. Conten tanben de soscategorias tematicas : noms d’animals o lexic de la musica, o encara de categorias d’expressions, o enfin de registres de lenga.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 7 soscategorias, sus un total de 7.
A
- ► Animals en ucraïnian (15 P)
C
- Conjugason en ucraïnian (1 C)
G
- Gramatica en ucraïnian (5 C)
L
- Lexics en ucraïnian (1 C)
M
- ► Modèls en ucraïnian del Wikiccionari (2 P)
T
- Tematicas en ucraïnian (1 C)
Articles dins la categoria « ucraïnian »
Las 200 paginas seguentas figuran dins aquesta categoria, sus un total de 218.(pagina precedenta) (pagina seguenta)


text:
Villes et mairies du District de Viège (156)
Liste des communes
Viège
Ville de Viège, localité de la Suisse de 6 500 habitants.
La mairie de Viège a une adresse e-mail et un site Internet.
Zermatt
Ville de Zermatt, localité de la Suisse de 5 800 habitants.
La mairie de Zermatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Nicolas
Ville de Saint-Nicolas, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Saint-Nicolas a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Fee
Village de Saas-Fee, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Saas-Fee a une adresse e-mail et un site Internet.
Visperterminen
Village de Visperterminen, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Visperterminen a une adresse e-mail et un site Internet.
Grächen
Village de Grächen, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Grächen a une adresse e-mail et un site Internet.
Baltschieder
Village de Baltschieder, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Baltschieder a une adresse e-mail et un site Internet.
Stalden
Village de Stalden, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Stalden a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Grund
Village de Saas-Grund, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Saas-Grund a une adresse e-mail et un site Internet.
Täsch
Village de Täsch, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Täsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Lalden
Village de Lalden, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Lalden a une adresse e-mail et un site Internet.
Staldenried
Village de Staldenried, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Staldenried a une adresse e-mail et un site Internet.
Törbel
Village de Törbel, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Törbel a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Balen
Village de Saas-Balen, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Saas-Balen a un site Internet.
Randa
Village de Randa, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Randa a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Almagell
Village de Saas-Almagell, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Saas-Almagell a une adresse e-mail et un site Internet.
Embd
Village de Embd, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Embd a une adresse e-mail et un site Internet.
Zeneggen
Village de Zeneggen, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Zeneggen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Leopold Mozart
Leopold Mozart (Augsborg, uei en Alemanha, lo 14 de noveme de 1719 – Salzborg, lo 28 de mai de 1787) que ho un violonista, compositor d'estil classic, cap d'orquèstra e pedagòg e teorician deu vriulon. Lo son metòde de vriulon titolat Versuch einer gründlichen Violinschule que ho ua referéncia pedagogica màger durant mei d'un sègle. Qu'èra tanben lo pair deu famós compositor Wolfgang Amadeus Mozart.
Vita[modificar | modificar la font]
Que vadó a Augsburg hilh d'un arreligaire catolic nomat Johann Georg Mozart (1679-1736) e de Anna Maria Sulzer (1696-1766). Qu'avó lo parat d'estudiar en çò deus jesuitas dens lo Sant Salvator Gymnasium puish dens lo Lyceum on arrecebó ua educacion completa qui, a despart deu vriulon, de l'òrgue, deu cant, deu jòc d'actor e desvolopè en eth lo gost de la sciéncia (gost transmés egaument au son hilh abambats per las matematicas) e qu'èra conegut per possedir un microscòpi. En 1738 qu'arrecebó lo bachelierat en filosofia abans de començar dab succès la soa carrièra com violonista e compositor. A partir de 1743 qu'entrè au servici deu princi arquevesque de Salzborg Leopold Anton Freiherr von Firmian.
En 1747 qu'esposè Anna Maria Pertl dab qui avore 7 mainatges deus quaus sonque 2 e viscón e bèth vàder musician deus màgers : Wolfgang Amadeus Mozart (neishut en 1757) e la soa sòr ainada Maria Anna Wallburga Ignatia Mozart (vaduda en 1751 e mei coneguda com Nannerl).
En 1755 qu'escrivó lo son metòde qui, au maugrat qui uei Leopold e sia mei que mei conegut com lo pair de Mozart, e l'auré garatit la fama dinc au dia de uei.
La seguida de la soa vita que confondeish dab lo hat deus son hilhs aus quaus e's vodé e dab e trauquè las corts d'Euròpa en representacions.
Òbra[modificar | modificar la font]
Enter las multiplas òbras de Leopold Mozart la mei famosa qu'ei de segur lo son metòde de vriulon Versuch einer gründlichen Violinschule ; uei lo dia, lo son concerto per trompeta qu'ei regularament interpretat ; lo son interès principau qu'ei d'estar d'estil mes totun dedicat a la trompeta barròca (un instrument drin abandonat com solista durant l'epòca classica).
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Concerto per trompeta sus youtube interpretat per Wynton Marsalis


text:
Charmoy (Yonne)
Charmoy es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dintratz -6000 e -1800, de divèrses ostals neolítics an #èsser bastidas. En 1236, lo Abbaye de Sant-Martin de Autun, fa lo aquesiment d'una grange de pré Charmoy[1].
Entre -6000 et -1800, plusieurs maisons néolithiques ont été construites. En 1236, l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, fait l'acquisition d'une grange de pré Charmoy[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° XLIX. Tèxt En linha.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° XLIX. Texte en ligne.


text:
Dardenac
Dardenac (en occitan e en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada administrativament dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Arthenac.
Bénédicte Boyrie-Fénié cita las fòrmas ancianas seguentas : Ardenac, Ardenas, Ardenaz, Artennac, Arzenas (en occitan, deu sègle XI au sègle XIII), Ardenacum (en latin, deu sègle XI au sègle XIII), Artenac, Artenatz, Dardenatz (1479)[1]. Las atestacions de 1479 son citadas tanben per Dauzat e Rostaing, que precisa que son dens lo medish acte.
Dauzat e Rostaing se pensan que porré estar *Artenacum, deu nom d'òme gallés Artennos, emb lo sufixe -acum; la preposicion de s'es aglutinada[2]. Lo sufixe latinizat -acum es una adaptacion deu sufixe gallés -*ako-, que s'ajusta a deus noms de persona (lo propietari d'una villa), e eventualament d'autas categorias de noms.
Coma se vei, lo nom pausa tres problèmas. Lo prumèir es l'esitacion entre -t- e -d-, lo segond es l'aglutinacion de la preposicion, lo tresau es, quauque còp dens lo medish acte o a la medisha epòca, la finala que pòt estar en -ac, mès tanben en -atz, -as o -az.
Bénédicte Boyrie-Fénié s'apuja sus la varianta Arzenac (en realitat Arzenas) per provar que la fòrma etimologica es Ardenac, pui que -d- se pòt mudar en -z- e que un -t- ac pòt pas. Constata pr'aquò que *Ardennus o *Ardenus son pas atestats. L'origina antica seré donc *Ardennacu(m). Per l'aglutinacion de la preposicion de, B. Boyrie-Fénié l'explica per de sequéncias coma ecclesia d'Ardenac, transcrit ecclesia Dardenac (implicitament, l'autora indica que l'aglutinacion seré d'origina escrita)[3].
La preséncia per un medish nom de variantas en -ac e tanben en -atz/az/as es explicada per un article de Miquèu Audoièr dens la revista País Gascons. Una -s s'ajusta au nom d'una parròpia per donar lo nom deus abitants; après, au cap d'un moment, lo collectiu format atau se confond, definitivament o pas, emb lo nom de la comunautat: *Ardenacs es prononciat regularament Ardenatz [4](los abitants de Ardenac), pui lo nom deu vilatge ven Ardenatz o se consèrva coma Ardenac. Dens lo cas de (D)ardenac, la consciéncia deu nom d'origina s'es sauvada.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008
- ↑ Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013


text:
Les Pradeaux
Les Pradeaux (Les Pradeaux en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'article fai pensar que lo nom de la comuna data del segond millenari.
Es format del mot occitan prat (del latin pratum) e del sufixe eretièr del latin -ellum[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna z-èra del canton de Sauxillanges; z-es avòra del canton de Braçac.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 320 abitants (58 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 24 mars 2009
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 546
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 24 mars 2009


text:
Aiga pesuga
L'aiga pesuga o oxid de deutèri qu'ei compausada, com l'aiga, de dus atòms d'idrogèn e d'un atòm d'oxigèn (dab ua formula quimica H2O) mes dab la diferéncia que los isotòps d'idrogèn be son de deutèri (isotòps d'idrogèn dab un nuclèu atomic compausat d'un proton e d'un neutron). Per aquesta rason la formula de l'aiga pesuga qu'ei notada : D2O o 2H2O.
Lo deutèri qu'ei mei pesuc que l'idrogèn-1 permor lo son nuclèu que contien un neutron absent dehens lo segond isotòp. Aquesta preséncia d'atòms isotopics pesucs que hè que l'oxid de deutèri e sia ua iaga mei pesuga que l'aiga naturala (on moleculas d'aiga pesuga pòden estar presenta, mes en quantitats minoritàrias).
Dab pas sonque un deutèri e un idrogèn que's pòt hargar ua molecula d'aiga semipesuga (HDO).
Proprietats fisicas[modificar | modificar la font]
Com lo son nom ac ditz, la massa de l'aiga pesuga qu'ei superiora a la massa de l'aiga normala. Las soas proprietats quimicas que demòran pròchas mes, logicament, los punts de fusion e de vaporacion que son superiors.
Dens l'industria nucleara, l'aiga pesuga qu'ei emplegada com moderator de neutrons, tan vau díser que lo son ròtle qu'ei de ralentir los neutrons entà que siin eficaç dehens lo procès de reaccion en cadena ; au contra de l'aiga normala, l'aiga pesuga que relenteish los neutrons shens los acaparar.
Durant la Segonda Guèrra Mondiau, un enjòc entaus Aligats que ho d'empachar que lo alemans e posquessin provesí's en aiga pesuga entà hargar ua bomba atomica.
Proprietat biologica[modificar | modificar la font]
L'aiga pesuga qu'ei presenta en petita quantitat dens la natura. En hòrta proporcion, que perturba e quitament qu'empacha la mitòsi dens las cellulas eucariòtas. Aquò que vòu díser qu'a partir de 50% d'aiga pesuga dens l'organisme, aqueth que vad malaut per'mor de non pas poder assegurar tots los procès biologics qui ajan besonh d'un renovelament cellular (com la sang o la paret intestinala). Ua planta adaigada dab aiga pesuga non pòt pas germiar ni créisher.