text:
Oran
Oran (en arabiوهران, Wahrān, «dels dos leons») es una vila del nòrd-oèst d'Argeria, situada sus la broa de Mediterranèa. Amb prèp de 700 000 abitants poiriá venir la segonda vila del país. Es la capitala de la wilaya (província) d'Oran.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se mostrèt un abitat preïstoric dins la zona per las escavacions arqueologicas dels sègles XIX e XX. Que se descobrigèron d'artefactes d'ominids a Tighennif prèp de Mascara remontant a 400 000 ans, e l'ocupacion de las baumas del Quartièr, de Kouchet El Djir, e las carrièras d'Eckmühl, remuntant al paleolitic e neolític. Uns 21 000 ans enrè nasquèt lo grop dels iberomauritans; a prèp de 120 km al sud-oèst d'Oran, dins la region d'Ojda, la bauma de Taforalt conten lo jaç mai important d'aquela epòca. Aquela civilizacion s'espandigava pel Magrèb abans de se mesclar progressivament vèrs la mitat del millenni IX AbC amb las populacions capsianas per formar los aujòls dels berbèrs e toarègs.
Mai tard s'installèron de colonias fenecianas que demòra una immensa necropòli dicha dels andaloses, del perpòde punic entre los sègles VI e I AbC. Los fenicians faguèron un establiment comercial a Madagh a l'oèst d'Oran; los romans devolopèron lo luòc de Portus Magnus a 40 km a l'èst, dins la vila actuala de Bethioua. Benlèu lo pòrt de Marsa al-Kabir (Mers-el-Kébir) èra alara Portus Divini. La region d'Oran èra nomenada Unica Colonia e èra reputada per la doçor de la vida quotidiana e la prosperitat; fòrça estatuas anticas trobadas dins l'Oranés son conservada al musèu d'Ahmed Zabana. Al sègle II la region vegèt una immigraciin josièva dempuèi la Cirenaïca e Egipte, e del rèsta de Magrèb. La preséncia romana conduguèt a l'arribada de cristians al segle IV coma lo mòstran los rèstas qu'uns son conservats al muèeu d'Oran. Aquela emigracion induguèt l'arribada tardièra dels primièrs josièu pendent lo Bas Empèri, d'en primièr dins las vilas de la còsta. A la casuda de l'Empèri la vila se despoblèt a causa de l'ocupacion dels vandals en 445, de la reconquèsta pels Bizantins en 533, de la pèsta del temps de Justinian a partir de 541 e fin finala de la conquèsta arabia en 645.
Oran foguèt fondada pels comerçants arabis venent de Al Andalús al començament del sègle X (903), prèp de la baia de Marsa al-Kabir, benlèu Portus Divini. A l'epòca l'imamat kharigita de Tahert (dinastia rustamida) s'acabava e s'esfonrèt pauc aprèp. E Oran se trobèt al centre del conflicte entre los fatimidas, los nòus senhors, e los omeias de Còrdoa. En 910 e 954 la vila foguèt destruïda e sempre reconstruïda.
En 1081 tombèt dins las mans de Yússuf ibn Taichfin lo cap almoravit; aqueles la tenguèron fins a 1145. Coma la autras vilas costièras patiguèt del cambi del comèrçi e de la rota de l'aur cap a Marraquèsh e de segur de las atacas normandas que qu'ataquèt Bugia la capitala hammadida. En 1145 passèt als almohadas fins a que demòre dins los domènis dels seus vassals los zayyanidas o abdalwaditas de Tlemcen, que jos Yaghmurassan foguèron reconeguts coma senhors del Magrèb central (1235). Oran venguèt lo centre del comèrçi amb Al Andalús mercés al seu pròpi pòrt e aquel de Marsa al-Kabir, fòrça pròcha. Venguèt alara, amb Hunayn, lo principal luòc maritim del Magrèb central unificat pel govèrn de Tlemcen, entre lo Muluya e lo sud de la Cabilia.
Pendent lo sègle X Ibn Hawkal descriguèt un pòrt fòrça actiu qu'exportava de blat. Al sègle XI al-Bakri segnalèt que lo pòrt èra dotat d'una granda rada aparada dels vents. Al-Mukaddasi a la fin del sègle X e al-Idrisi al sègle XII, se mostrèron surpreses pel trafec intens del pòrt. L'almohade Abd al-Mumin constituiguèt una flota a Marsa al-Kabir. Al començament del sègle XV Leon l'African escriguèt que lo pòrt de Mars al-Kabir aviá pas de parelh dins lo mond entièr. La vila, al costat del pòrt, èra descricha coma activa, dispausant de fabricas e basars; al-Idrisi disiá qu'èra rodejada de jardins (òrts) e de molinas. Leon l'African avaluava la populacion en sièis mil fuòcs (30 000 abitants) una partida de josieus arribats subretot aprèp 1391 quand comencèron las persecucions sagnantas dels castelhans; la vila s'espandigava cap als barris a Kaguenta, al delà del riu Ras al-Ayn. Vila aparentament independenta mas jol contraròlte de Tlemcen, ensejava coma las autras de compensar la bassa de l'activitat comerciala.
A la fin del sègle XIII, la vila aculhèt un grand nombre de josieus malhorquins aprèp de la presa de l'illa de Malhòrca pels reis de la Corona d'Aragon, que contribuiguèron a la prosperitat de la vila. A la mitat del sègle XIV (1347) casèt un temps dins las mans dels marinidas. En 1437 venguèt vassala dels hafsidas. Aprèp la dubertura de las rotes comercialas portuguesas de l'Atlantic (que rendèt inutila la traversada del Sahara) e la casuda del reialme de Granada, dins la Peninsula Iberica, Oran comencèt a declinar, venguent un amagat de piratas.
En julhet de 1501 foguèt atacada pels portugueses. En 1505 los castelhans capitanejat per Pere Navarro conqueriguèron Marsa al-Kabir e Oran (17 de mai de 1509). La populacion tombèt a 3 500 abitants la mitat militars; la tancadura de la vila als musulmans mermèt encara la populacion; los josieus foguèron convertits de fòrça o expulsats. Prèp d'Oran los castelhans derrotèron lo pirata otoman Arudj, qu'aviá prés d'Argièr. A Tlemcen los castelhans avián installat un rei vassal en 1509 e en 1517 los otomans encerclèron l'emir e pausèron sul tròn Abu-Hammu III (1517 - 1527). Khayr al-Din Barba-rossa, fraire d'Arudj, capitèt a establir un Estat al Magrèb central expulsant los abdalwaditas en 1550 e pausant sul tròn a al-Hàssan ibn Abi-Muhàmmad (1550-1555) amb que s'acabèt la dinastia. Lo governador espanhòl comte d'Alcaudete, faguèt un pacta amb los marroquins en 1554, e podèron conservar Oran que dominèron pendent dos sègles levat una corta dominacion otomana, venguèt un "praesidio" amb lo fòrt de la Santa Crotz dominant lo pòrt e la vila; aquel fòrt, coma aquel de Sant Andreu, lo Burdj al-Hawdi e las Pòrtas de Canastèl e d'Espanha son encara visibles a l'ora d'ara. L'òrt a l'entorn que foguèt fòrça redusit pendent lo domèni espanhòl foguèt confiat a la tribú aliada dels Banu Amir ("Los Moros de Patz").
En 1707 foguèt atacada pels marroquins de Mulay Ismail e en 1708 pel bei turc Mustafa ben Yusef (Bey Bu Shalagham), que l'ocupèt (2 de genièr de 1708); alara l'activitat portuària reviscolèt, mas quand tornèron los espanhòls lo 1 de julhet de 1732 dins una expedicion capitanejada per José Carrillo de Albornoz comte de Montemar. En 1770 la vila aviá 532 ostals particulièrs e 42 edificis, amb una populacion de 2 317 abitants e 2 821 deportats liures. Entre 1780 e 1783, Carles III prepausèt un escanbi de la vila a Anglatèrra per Gibartar. En 1790 partiguèt un terratrem que la damatjèt seriosament causant tres mil mòrts; la vila èra tròp dangierosa de mantenir e tròp onerosa de reconstruire pel rei Carles IV; pendent un an negocièt amb lo dei d'Argier per la seuna cession; aprèp un nòu sètge e un segon terratrem que desorganizèt las defensas, lo 12 de setembre de 1791 signèt un tractat segon que los espanhòls evacuèron la vila en 1792, ne prenguèt possession lo bei de Mascara Kul-Oghlu Muhammad ibn Othman, dich Muhammad al-Kabir (Muhammad el Gran); alara depassava pas los dotze mil abitants. Muhammad transportèt la capitala del beylik de l'oèst e comencèt la reconstruccion, atreuent los rurals de la zona, josieus e musulmans d'autras vilas. Lo 8 d'octobre de 1792 concediguèt diversas favors al josieus per los atreure. La vila tornèt trobar una certana activitat e una limitacion de piratariá. En 1794 patiguèt d'una epidèmia de pèsta e la vila tornèt a se despoblar.
Lo 4 de genièr de 1831, lo general comte Charles-Marie Denys de Damrémont, cap de l'expedicion francesa, dintrèt a Oran. En 1832 se faguèt qualques combats amb las tropas d'Abd al-Kader fòra de la vila. L'armada francesa damatjèt fòrça la vila, subretot los ostals de fusta destruïdas per obtenir de lenha, mas tanben al patrimòni de tota l'epòca musulmana. Lo 6 de genièr de 1834 lo tractat amb Abd al-Kader establiguèt un cònsol d'aquela dins la vila. Lo 31 de genièr de 1838 foguèt enartada en comuna. Aprèp la rendicion d'Abd al-Kader la vila a declinar, e capitava pas lo nivèl de populacion anteriora fin a 1872. La populacion europèa e josièva venguèt majoritària (e lo demorèt fins a la independéncia)
A partir de 1890, la vila comencèt a créisser de contunh depassant los cent mil abitants amb lo cambi de sègle. D'èrsas succesivas d'emigrants musulmans faguèron pujar la populacion arabi: 25 000 en 1926, 45 000 en 1936 e 85 000 en 1948. Pasmens las populacions musulmana e europèa, vivian segregadas; los quartièrs musulmans èran la Medina Jdida (Madina Djadida o Vila Nòva) e los quartièrs del sud e sud-oèst coma al-Hamri, Medioni, Petit Lac, Planteurs, Victor Hugo, Cité Petit e Eckmuhi.
Lo 8 de novembre de 1942 se debanèt a Argièr, Casablanca e Oran, l'operacion Torcha. Aprèp dos jorns de combats entre las fòrças del Regim de Pétain e los aliats, fòrça superiors, Oran capitulèt (10 de novembre).
L'1 de mai de 1952 i aguèt de trobles; en novembre de 1954 esclatèt la guèrra; Larbi Ben M'Hidi capitèt la wilaya qu'englobava tota l'Orania (en 1957 li succediguèt Boussouf); Ahmed Zabana prenguèt lo comandament a Zahana (Saint Lucien) a 32 km d'Oran. Lo 8 de novembre de 1954 a 40 km se debanèt la batalha de Ghar Boudjelida douar Chorfa a El Gaada , e Zabana foguèt fach presonièr, condemnat a mòrt e executat. Del 9 al 13 la visita de De Gaulle a la vila va provoquèt de manifestacions e trebolum amb de mòrts. Lo « non » al referendum de 1961 provoquèt un estat de sètge e comencèron lo incidents a Oran fomentats pel FLN, amb 25 mòrts. L'OAS èra fòrta dins la vila e atacava los musulmans e franceses en desacòrdi. Foguèt lo darrièr recapte de l'organizacion; en decembre de 1961 l'OAS tuèt lo colonel Rançon, cap del 2n Burèl d'Oran. En 1962 quand los franceses acceptèron per referendum lo principi d'autodeterminacion, los afrontaments entre europèus e musulmans esclatèron a Oran; lo 13 de genièr de 1962 un escabòt de l'OAS executèt tres membres del FLN a la preson d'Oran, e l'endeman 4 fugitius foguèron assassinats. A la prima e l'estiu los europèus e musulmans se liurèron als piègers orrors de la guèrra fin finala l'OAS d'Oran capitulèt.
Al cens de 1954 la populacion èra de 104 000 personas e la josièva e europèa de 171 000. Fins a 1962 demorèt la vila mai europèa d'Argeria.
Lo 5 de julhet de 1962, alara que lo país celebrava l'independéncia se produguèt lo chaple d'Oran; los musulmans se lencèron contra los occidentals e lo general Katz refusèt d'intervenir. Lo luòctenent Rabah Kheliff, musulman de 29 ans, amb 300 soldats, rebutèt un destacament de l'Armada de Liberacion Nacionala e podèt liberar a 400 europèus retinguts coma ostatges; condemnat a mort per lo FLN, fugiguèt en França. Los acòrdis d'Evian prevesián la demorança d'una basa navala a Mers El-Kébir pendent 15 ans (foguèt remandada en 1967).
Ara es un pòrt comercial situat al centre d'una importanta zona industrial. Es sèti universitari. Oran es una de las pòrtes d'Argeria. Es ligada per via maritima e aeriana Alacant.
La vila se degradèt fòrça dempuèi l'independéncia, poluida, plena de marginalitat e brutitges e amb edificis centenaris precolonials desmantenguts que menaçan roïna.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Fonts[modificar | modificar la font]
Una partida de las donada istoricas e demograficas venon de l'Enciclopèdia de l'Islam, article Wahran, XI, p. 54 a 57
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)E. Cruck (1959). Oran et les témoins de son passé, Heintz Frères
- (fr) P. Ruff. La domination espagnole à Oran, 1554-1558, Editions Bouchène
- (fr)Albert Camus. La peste se déroule à Oran
- (fr)Yann Arthus-Bertrand (2005). L'Algérie vue du ciel
- (fr)Pierre Jean-Rémy. Algérie, bords de Seine
- (fr)Norbert Régina La femme immobile
- (ca)Joan-Daniel Bezsonoff. Les lletres d'amor no serveixen de res


c: text/html

text:
Modèl:Infobox Archipèla
- Utilizacion
- Aqueste modèl permet de presentar las caracteristicas d'un archipèla jos la forma d'un tablèu vertical qu'apareis sus la drecha d'un article (infobox).
- Podètz plaçar aqueste modèl dins un article, generalament al començament, en utilizant la sintaxi seguenta e en emplenant cada camp conegut (aprèp lo signe « = ») en vos ajudant de la documentacion çaijós.
- Sintaxi
{{Infobox Archipèla | nom= | bandièra= | blason= | ligam bandièra= | ligam blason= | mapa= | país= | estatut= | títol capitala= | capitala= | localizacion= | superfícia= | nombre d'illas= | illas principalas= | còstas= | punt culminant= | altitud maximala= | illa del punt culminant= | baia= | lac= | glacièr= | populacion annada= | populacion= | fus orari= | descobèrta= | sit web= | nòtas= }}
- Paramètres
-
nom: nom de l'archipèla
bandièra: ligam cap a l'imatge de la bandièra (paramètre facultatiu)
blason: ligam cap a l'imatge del blason (paramètre facultatiu)
ligam_bandièra: ligam cap a l'article que descriu la bandièra (paramètre facultatiu)
ligam_blason: ligam cap a l'article que descriu lo blason (paramètre facultatiu)
mapa: ligam cap a l'imatge de la mapa (paramètre facultatiu)
país: país sobeiran(s) de l'archipèla
estatut: estatut politic de l'archipèla (paramètre facultatiu)
títol capitala: títol politic de la capitala (capluòc, basa principala, vila màger, etc) (paramètre facultatiu)
capitala: nom de la capitala (paramètre facultatiu)
localizacion: localizacion de l'archipèla (ocean, etc)
superfícia: superfícia totala
nombre d'illas: nombre d'illas que compausan l'archipèla (paramètre facultatiu)
illas principalas: nom de la o de las illas principalas de l'archipèla (paramètre facultatiu)
còstas: longor totala de las còstas (paramètre facultatiu)
punt culminant: nom del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
altitud maximala: altitud del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
illa del punt culminant: illa ont es situat lo punt culminant (paramètre facultatiu)
baia: baia màger (paramètre facultatiu)
lac: lac màger (paramètre facultatiu)
glacièr: glacièr màger (paramètre facultatiu)
populacion annada: annada de recensament de la populacion
populacion: populacion totala de l'archipèla
fus orari: fus(es) orari(s) jol(s)qual(s) se tròba l'archipèla (paramètre facultatiu)
descobèrta: data de descobèrta e descobreire (paramètre facultatiu)
sit web: ligam extèrne cap al sit internet oficial (paramètre facultatiu)
nòtas: precision(s) eventuala(s) (paramètre facultatiu)
-
- Particularitats
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
{{formatnum:}}. Tanpauc, es pas util de precisar las unitats. Escriure
| superfícia=4563renviarà l'afichatge « 4 563 km² ».
- Es possible de forçar l'afichatge de la superfícia e de la populacion (mesa en forma especificada per l'utilizaire) en utilizant los camps « superfícia espandida » e « populacion espandida ».
- La densitat de populacion es calculada automaticament a partir de las valors de superfícia e de populacion. Es pas util de la precisar. Pr'aquò, se lo calcul automatic de la densitat aficha un messatge d'error, es possible de precisar se meteis aquesta densitat amb lo paramètre
densitat=
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
- Rendut dins los articles
- L'exemple seguent aplica aqueste modèl a las illas Kerguelen.
{{Infobox Archipèla | nom=Illas Kerguelen | bandièra=[[Image:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|125px|Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas]] | ligam bandièra=[[Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas|Bandièra]] | mapa=[[Image:Kerguelen-pos.png|200px|Situacion de las illas Kerguelen dins l'ocean Indian]] | país=França | estatut=Districte de las TAAF | títol capitala=Basa principala | capitala=Port-aux-Français | localizacion=Ocean Indian
49° 20′ S, 69° 20′ E | superfícia=7215 | nombre d'illas=Environ 300 | illas principalas=Grande Terre | còstas=2800 | punt culminant=Mont Ross | illa del punt culminant= Grande Terre | altitud maximala=1850 | baia=Baia de Recques | lac=Lac Marville (25 km²) | glacièr=Glacièr Cook (500 km²) | populacion annada=2006 | populacion espandida=100 a 200 scientifics | densitat=Mens d'1 | fus orari=+5 | descobèrta=12 de febrièr de 1772, per Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec | sit web=www.taaf.fr }}
- Vejatz tanben
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Margaret Mitchell
Margaret Mitchell (8 de novembre de 1900 – 16 d'agost de 1949) foguèt una escrivana estatsuniana, que guanhèt lo Prèmi Pulitzer en 1937 per son roman Amb l'aura envolat (Gone with the Wind). Aquel roman es un dels mai populars de totes los temps avent vendut mai de 30 milions d'exemplars. Se faguèt una adaptacion cinematografica en 1939 amb Clark Gable coma a actor masculin qu'es un dels filmes mas populars de totes los temps.
Margaret Mitchell nasquèt a Atlanta, dins l'Estat de Georgia (Estats Units d'America). Lo seu paire èra avocat e la seuna maire sufragista d'originas catolicas irlandeses que moriguèt en 1918 victima de l'epidèmia de gripa. Dins l'enfança escotava des recits de veterans participants de la guèrra civila nòrdamericana.
Escriviá una cronica dins un jornal The Atlanta Journal-Constitution jol pseudonim de Peggy Mitchell. Entre autres faguèt un entrevista de celèbre actor Rodolfo Valentino e faguèt de biografias de generals de la guèrra civila americana. En 2000 se publiquèt una seleccion dels seus articles.[1]
Se maridèt dos còps en 1922 e 1925.
Moriguèt d'un accident d'automobila, es enterrada al cementèri d'Oakland a Atlanta.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)Obituary, NY Times, August 17, 1949 Miss Mitchell, 49, Dead of Injuries
- (en)New Georgia Encyclopedia (biographical entry)
- (en)Margaret Mitchell timeline
- (en)Bio of Margaret Mitchell prepared by the Margaret Mitchell House and Museum
- (en)Biography of Margaret Mitchell - Books & Writers website
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Mitchell, Margaret. Margaret Mitchell, Reporter. Edited by Patrick Allen (Athens, GA: Hill Street Press, 2000) [1]


text:
06 août 2012
L’esconduda poténcia de Biterra : Sèm fòrça, pèça de Claudi Alranc
L’esconduda poténcia de Biterra : Sèm fòrça, pèça de Claudi Alranc Ongan, arribèri a l’Estivada de Rodès, qu’èra la fin, lo dimentge… es a dire que manquèri tot, amai l’artilhariá lorda de Zebda amb ben 40.000 personas, çò disiá lo jornal (aquò rai !!!). Los estanquets èran a se tancar e las tendas a se detendre, d’en pertot lo monde plegavan lors afars e se disián a l’an que ven. Semblavan crebats mas contents. ... [Lire la suite]


text:
Les Grangettes
Les Grangettes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat sul marge esquèrre del Lac de Sant-Ponch, la municipalitat dels Grangettes se situa a una altitud de 900 mètres.
Situé sur la rive gauche du Lac de Saint-Point, la commune des Grangettes se situe à une altitude de 900 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los abitants son los Tiercelets
Les habitants sont les Tiercelets


text:
Mont Pelegrin
Mont Pelegrin (en latin Mons Pelegrinus, en arab Qala'at Sanjil (valent a dire Lo Castèl de Sant Gili) es una ciutadèla situada a Trípol, ciutat que domina dempuèi un truc, que foguèt bastïda del temps de las crosadas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fortalesa foguèt construïda en 1103 per Ramon IV, Comte de Tolosa e menaire de l'armada crosada en naut d'un truc a l'endefòra de Trípol pr'amor de poder assetjar la ciutat. Mai avant, lo comte tolosan faguèt créisser la fortalesa, que nomenèt Mont Pelegrin, ja qu'en Ramon desirava que l'endrech serviguèsse per aculhir los pelegrins qu'anavan a tèrra santa.[1] Lo comte Ramon moriguèt dins la fortalesa quand foguèt assetjada en 1105, e aquesta passèt puèi a las mans de son nebot, lo comte Guillem II de Cerdanha, que l'acompanhava a la crosada. [2]
La fortalesa foguèt part d'una entitat politica que se disiá Comtat de Mont Pelegrin.
Dins aqueste castèl foguèt ont visquèt Melissenda, la comtessa de Trípol, una dòna de grandas belesa e qualitats que, segon la legenda, se n'enamorèt de luènh lo trobador malastrós Jaufre Rudèl. Se ditz qu'aqueste s'embarquèt per tèrra santa, venguèt malaut durant lo viatge e moriguèt dins los braces de la comtessa.
La fortalesa aprèp la dominacion crestiana[modificar | modificar la font]
Aprèp la desfacha dels crosats e a partir de la presa de Trípol en 1289 lo castèl foguèt parcialament enrunat. Pasmens gràcias a las òbras de reconstruccion entrepresas per l'emir Esendemir se recuperèt parcialament la fortalesa. Soliman lo magnific contunhèt lo prètzfach de restauracion. Durant lo sègle XX lo castèl foguèt usat coma preson.[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A History of the Crusades, Volume I, M.W. Baldwin, editor. University of Wisconsin Press, 1969. p.396
- ↑ Josep Moran, Cronicó de Perpinyà, p. 11
- ↑ Le Petit Fûté : Liban, p. 197


text:
Dinastia Qing
La dinastia Qing (tanben dicha dinastia Ch'ing o Ching o Tsing) foguèt la darriera dinastia que reinèt sus China de 1644 a 1912. Succediguèt a la dinastia Ming après un periòde de trebols grèus dins l'empèri e sei territòris vesins pendent la premiera mitat dau sègle XVII. A partir dau sègle XIX, l'Empèri Qing conoguèt un declin important e deguèt acceptar la dominacion deis estats europèus. Deguèt tanben faciar de conflictes intèrnes grèus en causa de l'abséncia de reformas e dei dificultats militaras còntra lei país estrangiers. Aquò causèt l'afebliment de la dinastia e son rebutament en 1912. Foguèt remplaçada per la Republica de China.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Formacion de l'estat manchó
- 1.2 La presa de contraròtle de China
- 1.3 L'adopcion d'una politica isolacionista
- 1.4 L'apogèu de la dinastia
- 1.5 Lei premierei dificultats de l'Empèri Qing
- 1.6 Lo declin continú de la dinastia
- 1.7 La fin de la dinastia
- 2 Organizacion politica e sociala
- 3 Economia
- 4 Religion
- 5 Sciéncias
- 6 Cultura
- 7 Ligams intèrnes
- 8 Referéncias e nòtas
- 9 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la dinastia imperiala Qing s'estend de 1644 a 1912. Dins aquò, aquela dinastia existissiá en Manchoria dempuei la fin dau sègle XVI. Après sa casuda, lo Japon creèt entre 1932 e 1945 un estat sota sa proteccion en Manchoria que son cap èra lo darrier emperaire de la dinastia rebutat en 1912. La presa dau poder per lei Manchós acomencèt en 1618 e s'acabèt solament en 1683. Conoguèron son apogèu au començament dau sègle XVIII mai lo país s'enfonsèt pauc a pauc dins un periòde d'estanhacion puei de declin, especialament dins lo domeni militar. Au sègle XIX, lo país poguèt donc plus luchar còntra leis armas europèas modèrnas e passèt rapidament sota l'influéncia europèa entraïnant l'aparicion de crisis grèvas a l'interior. Ansin, la dinastia foguèt rebutada per una revòuta generalizada dei províncias e de l'armada que proclamèron la Republica de China.
Formacion de l'estat manchó[modificar | modificar la font]
La dinastia Qing es pas eissida de l'etnia chinesa Han que forma la majoritat de la populacion. Au contrari, se formèt dins lo nòrd de China a partir d'un pòble dich Jurchen qu'èra vassau de l'Empèri e qu'èra devesit entre de tribús rivalas. Ansin, la dinastia dei Qing faguèt son aparicion vèrs la fin dau sègle XVI dins lo corrent d'un conflicte tribau. Entre 1582 e 1616, son fondator, Nurhachi, capitèt de renforçar sufisament son poder gràcias a l'unificacion de divèrsei tribús per denegar la dominacion de la dinastia Ming sus la region nòrd de l'Empèri Chinés. Aquò foguèt realizat en 1618 ambé la publicacion dei Sept grègues còntra la tirania imperiala e acomencèt una rebellion armada còntra lei Ming[1]. Entre 1618 e 1621, una premiera tièra de victòrias li permetèt de s'aprochar dei territòris mongòls. Nurhachi favorizèt lo raprochament entre Manchós e Mongòls. Aquò foguèt la fònt d'un alfabet novèu per lo manchó e permetèt la creacion d'una administracion militara e civila per lei divèrsei tribús de la rebellion. Enfin, la rebellion poguèt aprofichar l'experiéncia militara deis armadas mongòlas.
Aquelei basas permetèron la fondacion d'una dinastia e d'un estat solids. D'efèct, en 1626, Nurhachi moriguèt après una desfacha còntra lo generau chinés Yuan Chonghuan au sètge de Liaoning. Après un periòde brèu de rivalitats, la succession foguèt assegurada per son fiu Huang Taiji qu'empachèt la dislocacion de l'òbra de son paire e contunièt la lucha còntra lei tropas mandadas per lo govèrn Ming.
La presa de contraròtle de China[modificar | modificar la font]
La presa de contraròtle de China se debanèt dau començament de la rebellion de Nurhachi a la fin dau sègle XVII. D'en premier, lei Qing deguèron eliminar lei movements fidèus ai Ming que foguèron solament vencuts en 1683. D'en segond, la dinastia novèla deguèt assegurar sa posicion novèla per lo redreiçament organizacionau dau país, l'estabilizacion de sei frontieras pus menaçadas e per la reconoissança dau poder novèu per lei país estrangiers.
La conquista dau país[modificar | modificar la font]
La conquista dau país s'acabèt en 1683 après una guèrra civila lònga còntra lei tropas fidèlas a la dinastia anciana dei Ming e còntra divèrsei movements de revòutas dirigits per de païsans o de militars. L'element decisiu d'aqueu conflicte foguèt la decision de Huang Taiji de fisar una partida dei pòstes de son administracion o de son armada ai membres de l'etnia Han que forma la majoritat de la populacion chinesa. Ansin, seis enemics poguèron pas formar un frònt unit Han còntra lei Manchós.
Gràcias ais esfòrç dau generau Yuan Chonghuan e la crompa d'armaments europèus modèrnes ai Portugués, lei Ming foguèron capables de resistir victoriosament fins a 1630 quand lo generau foguèt executat per un complòt de la Cort imperiala. En 1635, Huang Taiji adoptèt lo nom de Manchó per lo pòble jurchen e, amb una armada reorganizada, ataquèt tornarmai lei Ming. En 1637, prenguèt lo contraròtle de Corèa puei, entre 1640 e 1642, averèt una tièra de batalhas còntra lei Ming causant lor afondrament politic e militar en causa de l'entraïnament d'unei revòutas dins lei províncias de l'Empèri. Lo 24 d'abriu de 1644, la rebellion de Li Zicheng conquistèt la capitala onte lo darrier emperaire Ming se suicidèt. Una partida dei fòrças Ming encargada de protegir la Granda Muralha preferiguèt alora se raliar ai Qing que poguèron intrar dins Pequin lo 6 de junh de 1644. Una ceremònia de funeralhas foguèt organizada per lo darrier emperaire Ming per legitimar sa succession per lei Qing.
Entre 1645 e 1647, lei rebellions grandas deis annadas 1630-1640 (Li Zicheng, Zhang Xianzhong) foguèron esquichadas per leis armadas Qing mai la lucha militara contunièt per assegurar la presa dau poder per lei Manchós. Lei doas etapas principalas d'aqueu procediment foguèron l'equichament de la revòuta organizada entre 1678 e 1681 per de notables dau regim puei l'eliminacion dei darriereis autoritats Ming. En 1662, lo darrier pretendent Ming au tròne imperiau foguèt executat. Enfin, en 1683, lei darrierei tropas fidèlas ai Ming foguèron destruchas après la conquista de l'illa de Formosa.
L'estabilizacion de l'òrdre imperiau manchó[modificar | modificar la font]
Entre 1645 e la fin dau sègle XVII, lo poder novèu dei Qing deguèt renforçar sa posicion, la legitimar e l'estabilizar. Au nivèu financier e economic, la dinastia novèla deguèt redreiçar la situacion per melhorar lei condicions de vida de la populacion e aumentar lei revenguts dau govèrn. Aquò foguèt realizat durant la segonda mitat dau sègle, principalament pendent lo rèine de Kangxi (1661-1722). Ansin, entre 1668 e 1692, lo budget imperiau passèt de 14,93 milions de taels a 27,39 milions. Aquò permetèt de reorganizar e de restaurar l'administracion dau país.
Au nivèu diplomatic, lei Qing capitèron d'obtenir la reconoissença diplomatica deis estats o tribús asiatics vesins. Ansin, en 1689, lei Qing obtenguèron la signatura d'un tractat ambé lei Rus a prepaus dau traçat de la frontiera entre lei dos estats[2]. de relacions comercialas foguèron tanben establidas. A partir de la fin dau sègle XVII, China mandèt egalament un ensems d'ofensivas en direccion dei territòris a l'oèst de China per reprendre sa posicion se senhoriá sus leis estats de la region. Aquò entraïnèt a partir de 1696, lo començament d'un conflicte lòng e acarnat còntra l'estat dzungar e va permetre ai Chinés d'establir de protectorats sus Tibet o sus una partida de Mongolia.
L'adopcion d'una politica isolacionista[modificar | modificar la font]
A partir dau rèine de l'emperaire Shunzhi (1643-1661), la dinastia Qing decidiguèt d'adoptar una politica isolacionista per limitar lei contactes ambé l'estrangier e limitar lei cambis comerciaus ambé lei marchands europèus, solament autorizats dins lo pòrt de Macau. Aquò foguèt decidit inicialament per luchar còntra la flòta Ming basada sus l'illa de Formosa e per empachar una expedicion terrèstra d'aquelei tropas[3]. Ansin, la màger part de la populacion chinesa vivent de lòng dau litorau se deguèt desplaçar a l'interior dei tèrras. Après la conquista de Formosa, aquela politica demorèt entraïnant la barradura de China au rèsta dau monde, subretot après l'expulsion dei missionaris crestians en 1724.
L'apogèu de la dinastia[modificar | modificar la font]
Lei rèines deis emperaires Yongzheng (1723-1735) e Qianlong (1735-1796 [4]) son considerats coma l'apogèu de la China Qing. Yongzheng reformèt l'administracion chinesa per centralizar mai la presa de decision e aumentar son eficacitat, especialament dins lo domeni financier. Contunièt de sostenir la classa dei païsans que foguèron exonerats dau pagament de l'impòst. D'un biais similar dins leis afaires militars, creèt tanben un organisme per centralizar e renfòrçar lo poder imperiau sus lei fòrças armadas.
Son successor Qianlong aprofichèt una partida de sei reformas magerament dins lo domeni economic e renforcèt egalament encara leis estructuras l'administracion locala magerament dins lo sector financier. Au nivèu diplomatic, estendeguèt l'Empèri vèrs l'oèst au profiech de Mongolia, de Tibet que deguèt acceptar una garnison après l'invasion gurkha de 1788-1791 o de l'estat dzungar que foguèt destruch. En revenge, lei campanhas en Birmania e au Vietnam s'acabèron per de reviradas. Vèrs la fin de son rèine, Qianlong refusèt lei demandas britanicas e olandesas de durbir l'Empèri au comèrci europèu. Pasmens, aquelei guèrras aguèron un còst important per lei finanças chinesas ja afeblidas per la corrupcion que se desvolopèt a la Cort. A partir deis annadas 1770, l'empèri foguèt tocat per una crisi economica grèva que marquèt lei premiers signes de declin dau país.
Lei premierei dificultats de l'Empèri Qing[modificar | modificar la font]
Dins la premiera mitat dau sègle XIX, lei signes de declin apareguts a la fin dau rèine de Qianlong se transformèt en dificultats importants per la dinastia Qing. D'efèct, lo periòde foguèt caracterizat per una aumentacion gròssa de la populacion, una estanhacion de l'economia causant de trebols sociaus mai e mai grèus e la rigitat de l'administracion imperiala que foguèt pas capabla de se transformar per faciar la situacion. De mai, après la fin dei guèrras napoleonencas en 1815, l'aumentacion dau comèrci mondiau e lei limits comerciaus chinés venguèron un problèma diplomatic major. D'un caire, la demanda dei país europèus per de produchs chinés aviá aumentat. D'un autre, leis autoritats chinesas acceptavan solament lo pagament en argent. China, gràcias a sa populacion, representava tanben un desbocat potenciau fòrça important per lei produchs d'Euròpa. Ansin, dins leis annadas 1830, lei marchands faguèron pression sus lor govèrn per obtenir la dubertura de China au comèrci internacionau.
Aquelei doas fònts de tensions, interiora e exteriora, van entraïnar de problèmas grèus au començament deis annadas 1840 d'un biais simultanèu. A l'interior, de faminas e d'inondacions fòrça importantas se debanèron a partir de 1839 causant divèrsei revòutas localas mai o mens importantas fins a l'entraïnament de la Revòuta Taiping en 1851 que s'acabarà solament en 1864 après la destruccion d'unei províncias dau sud[5]. D'autra part, en 1839, la lucha deis autoritats chinesas còntra lo comèrci de l'òpi per lei marchands europèus entraïnèt una reaccion militara britanica (Premiera guèrra de l'òpi de 1839 e 1842) que s'acabèt per una victòria aisada de la flòta anglesa e la capitulacion dau govèrn imperiau. Per lo tractat de Nankin (1842), lei Chinés deguèron acceptar la dubertura de son territòri au comèrci europèu e abandonar una partida important de sa sobeiranetat sus sei doanas. En 1844, leis autrei nacions occidentalas majoras coma França obtenguèron de drechs similars. Aquò causèt una crisi economica grèva (chaumatge, inflacion) en causa de l'arribada de produchs europèus e serà coma lei desastres naturaus dau meme periòde a l'origina de la Revòuta Taiping.
Lo declin continú de la dinastia[modificar | modificar la font]
La segonda mitat dau sègle XIX foguèt caracterizat per la perseguida dau declin chinés que deguèt faciar de crisis interioras e exterioras novèlas que confirmèron e aumentèron son afebliment. Enterin, a partir deis annadas 1860, un assai de modernizacion foguèt realizat per modernizar rapidàment una partida dau país.
Aquelei temptativas de modernizacion acomencèron après la mòrt de l'emperaire Xianfeng. Cixi, una concubina de Xianfeng e maire de l'emperaire novèu prenguèt lo poder amb un grop de notables de la Cort. Acomencèron una politica de modernizacion segon lo modèl occidentau especialament dins lei sectors industriaus e militars. Entre 1872 e 1885, d'entrepresas chinesas modèrnas poguèron donc se desvolopar mai representavan una partida fòrça minoritària de l'economia chinesa. De mai, èran generalament dependentas deis Europèus per lor logistica e èran menaçadas au nivèu economic per lei privilègis obtenguts per lei nacions occidentalas.
A l'exterior, China subiguèt una tièra de desfachas novèlas còntra leis Europèus puei lo Japon que se modernizèt fòrça rapidament après la Restauracion Meiji (1868-1869). En 1856-1860, la Segonda guèrra de l'òpi veguèt una fòrça francesa e anglesa relativament pichona anientar una armada chinesa e pilhar Pequin. La convencion de Pequin confirmèt e aumentèt lei privilègis acordats en 1842-1844. Puei, entre 1881 e 1885, una guèrra novèla per s'opausar a la conquista per lei Francés d'Indochina e a la creacion d'una zona d'influéncia francesa dins lo sud de l'Empèri s'acabèt per una desfacha suplementària. Enfin, entre 1894 e 1895, lo Japon ataquèt Corèa e i bateguèt lei fòrças modernizadas de l'Empèri. Lo tractat de Shimonoseki permetèt l'evacuacion de Corèa per lei Japonés qu'obtenguèron en cambi lo drech de colonizar l'illa de Formosa.
La fin de la dinastia[modificar | modificar la font]
La fin de la dinastia aguèt luòc au començament dau sègle XX après la revirada deis assais de modernizacion dau país. Enterin, de movements nacionalistas opausats a la preséncia estrangiera en China e tanben ais institucions se desvolopèron causant l'afebliment definitiu de la dinastia Qing que foguèt rebutada oficialament lo 1er de genier de 1912 per la proclamacion de la Republica de China.
D'efèct, après sei desfachas de la fin dau sègle XIX, l'Empèri Qing decidiguèt d'accelerar sa modernizacion sota la direccion de l'emperaire Guangxu. Aquò pertocava lei fòrças armadas e egalament l'administracion, l'organizacion politica (redaccion d'una constitucion) o lo sistèma educatiu. Lo movement se turtèt a l'oposicion dei conservadors que capitèron un còp d'estat en 1898 e reprimiguèron lei partisans dei reformas. La revòuta ganhèt una partida de la populacion que prenguèt lo contraròtle de Pequin (Revòuta dei Boxers) en 1900. La rebellion, encoratjada inicialament per lo govèrn Qing, foguèt vencuda e destrucha per l'Aliança deis Uech Nacions. Lei condicions de patz impausadas en 1901 foguèron una umiliacion novèla per lo govèrn imperiau.
En 1908, la mòrt quasi simultanèa de l'emperaire Guangxu e de Cixi marquèt la disparicion dei caps principaus de la Cort. Lo 10 d'octòbre de 1911, una insurreccion acomencèt dins lo Jiangxi. S'estendeguèt rapidament au rèsta de l'Empèri e d'unitats de l'armada decidiguèron de prendre lei parts de la revòuta. Tre lo 3 de novembre, lo comandant de l'armada chinesa decidiguèt de començar de negociacions secrètas ambé l'insurreccion. Lo 3 de decembre, un alta-au-fuòc foguèt signat entre lei fòrças fidèlas a l'emperaire e lei revolucionaris. Lo 11, un congrès acomencèt ambé lei representants de 17 províncias de l'empèri que s'acordèron sus l'estructura d'un poder provisòri. Lo 29, Sun Yat-sen es elegit per president de la Republica. Lo 12 de febrier de 1912, lo rèsta dau govèrn imperiau, replegat dins lo nòrd de China, anoncièt l'abdicacion dau darrier emperaire, Puyi qu'èra vièlh de 3 ans, marcant la fin definitiva de la dinastia Qing e de l'Empèri Chinés.
En 1917, un còp d'Estat brèu foguèt realizat per un generau partisan dei Qing e donèt tornarmai lo poder a Puyi durant 12 jorns. Vièlh de 12 ans, l'enfant foguèt fòrçat a una abdicacion novèla per lei Republicans que reprenguèron lo poder. Enfin, entre 1932 e 1945, durant la Segonda Guèrra Mondiala, lei Japonés utilizèron egalament Puyi per dirigir e legitimar la creacion d'un estat-satellit en Manchoria. Dich Manchokuò, aquel estat, largament fictiu, s'afondrèt rapidament en fàcia de l'ofensiva sovietica dins la region a la fin de 1945.
[modificar | modificar la font]
Coma successor de la dinastia Ming, la dinastia Qing recuperèt l'estructura governamentala e administrativa tradicionala de l'Empèri Chinés. Ansin, lo poder Qing aguèt una forma similara ai dinastias precedentas mai i apondèt seis innovacions pròprias, especialament dins lo partiment dei pòstes pus importants entre Manchós e Hans. En revenge, lo sistèma militar foguèt prefondament reformat per donar inicialament un ròtle primordiau ai soudats manchós e mongòls supausats pus fidèus que lei soudats hans. Aquela organizacion conoguèt un declin marcat a partir de la mitat dau sègle XIX quand lo país deguèt faciar d'armadas pus modernizadas e que l'influéncia dau poder dau govèrn centrau demeniguèt fortament. Ansin, a la fin dau periòde Qing, una armada novèla será creada segon de critèris occidentaus.
Lo govèrn centrau[modificar | modificar la font]
Fins ais assais de reformas de la fin dau sègle XIX, lo govèrn centrau de l'Empèri Qing aviá una estructura similara ai govèrns desvolopats per lei dinastias precedentas. L'emperaire èra lo centre dau poder e èra ajudat per sièis ministres principaus. Dins aquò, lo fach que la dinastia Qing èra eissida d'un etnia minoritària obliguèt d'assegurar de pòstes a l'etnia Han majoritària e de contrarotlar la fidelitat dei foncionaris non manchós. D'autra part, certaneis emperaires apondèron quauqueis organs novèus dins lo govèrn. Enfin, lo periòde deis assais de reformas veguèt divèrseis innovacions inspiradas per lo modèl dei govèrns europèus.
Ansin, au començament de la dinastia, l'emperaire èra enviroutat per sièis ministres qu'èran encargats de l'administracion civila (evaluacion, promocion... etc.), dei finanças, dei rites religiós, deis armadas, de la justícia e deis òbras publicas. Aquelei ministèris èran tradicionaus dins l'Empèri Chinés. Dins aquò, la dinastia Qing establiguèt un cambiament important ambé la nominacion de dos caps, un Manchó e un Han, per cada organisme. Un autre cambiament èra la creacion d'un Departament de l'Ostau imperiau qu'èra encargat de la gestion deis afaires intèrnes dau Palais e de la familha de l'emperaire. Enfin, un ensems administratiu foguèt tanben creat per s'ocupar dei relacions ambé Tibet e lei territòris mongòls.
Sota lo rèine de l'emperaire Yongzheng, s'apondèt un Grand Conseu que permetèt de centralizar l'autoritat imperiala sus leis afaires militars e administratius. Aqueu conseu venguèt rapidament lo còr de decision principau per l'emperaire. Sa composicion evolucionèt segon lo periòde mai venguèt pauc a pauc facha de dos Han, dos Manchós e d'un prince de la familha imperiala. En 1861, après la desfacha còntra l'aliança dei Britanics e dei Francés durant la Segonda guèrra de l'òpi, un Ministèri deis Afaires Estrangiers foguèt organizat segon lo modèl europèu. Inicialament creat per un periòde limitat, aqueu ministèri venguèt rapidament permanent e veguèt seis efectius e son budget aumentar fortament a la fin dau sègle XIX. Enfin, en 1898, de reformas dau govèrn foguèron prepausadas mai lo còp d'Estat dei conservadors empachèt lor aplicacion.
L'organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
L'organizacion territòriala de l'Empèri Qing foguèt fòrtament inspirada per lo mòde d'organizacion adoptat per la dinastia Ming. Dins aquò, se debanèt quauquei reformas regardant l'organizacion intèrna dei províncias chinesas e per inclure lei territòris, mai o mens autonòms, sota protectorat en Mongòlia, dins l'oèst de China e au Tibet.
China e Manchoria foguèron devesidas en províncias segon lo tipe d'administracion tradicionala dau país. Puei, dos o tres províncias foguèron gropadas per formar de vicereiautats. Cada província èra dirigida per un cap civiu e un cap militar. Enfin, aquelei províncias èran devesidas en prefecturas, sota-prefecturas e comtats que sei caps èran respectivament de prefècts, de sota-prefècts e de magistrats. L'estatut dei regions en fòra dei províncias chinesas èra variable mai lei fòrças armadas i avián generalament un ròtle primordiau. Per exemple, au Tibet e dins certanei territòris mongòls sota lo contraròtle chinés, la preséncia Qing èra marcada per de garnisons e de representants oficiaus qu'avián un poder mai o mens important sus leis afaires locaus. Enfin, d'Estats coma Corèa èran vassaus de China.
Lei fòrças armadas[modificar | modificar la font]
L'organizacion dei fòrças armadas conoguèron dos periòdes diferents separats per la Revòuta Taiping. D'en premier, l'armada Qing foguèt organizada segon un sistèma creat per Nurhachi per lei tribús qu'èran devesidas en bandieras. Cada bandiera formava una armada independenta e aviá sa color pròpria. Existiá uech unitats d'aqueu tipe. Tres èran sota la comandament dirècte de l'emperaire e cinc sota la direccion d'un membre de sa familha. Inicialament eficaç, aqueu sistèma organizacionau foguèt pauc a pauc estendut ai províncias e ais etnias conquistas còntra lei Ming.
Après la guèrra, aquelei fòrças foguèron devesidas entre una fòrça principala en garnison a Pequin e lo rèsta dei tropas que foguèron mandadas en garnison dins lo rèsta dei vilas importantas de l'Empèri. D'autra part, leis etnias foguèron separadas car lei Qing per empachar de contactes entre soudats Han e Manchó. Pasmens, lo periòde de patz relativa establit a partir de la mitat dau sègle XVIII entraïnèt un declin major de la capacitat militara de l'armada chinesa. Ansin, aquelei tropas foguèron pas capablas de s'opausar ais armadas europèas dau sègle XIX e conoguèron de dificultats grèvas pendent la Revòuta Taiping. La fin dau sègle XIX veguèt donc l'aparicion d'unitats militaras novèlas qu'èran organizadas segon lo sistèma europèu. Après la desfacha còntra Japon en 1895, aquela evolucion venguèt pus marcada e foguèt formada la Novèla Armada que participarà au còp d'Estat de 1911.
Economia[modificar | modificar la font]
Caracterizada per una expansion demografica fòrça importanta, l'economia chinesa dau periòde Qing foguèt fòrça dinamica e foguèt una fònt de revenguts importantas fins a la mitat dau sègle XIX. Pasmens, a partir d'aquela epòca, lo declin militar dau país permetèt ai país estrangiers, principalament europèus, d'obtenir la signatura d'acòrds comerciaus fòrça desfavorables ais interés dau govèrn chinés. Vèrs la fin de la dinastia, d'esfòrç limitats foguèron acomençats per modernizar l'economia mai aqueleis assais foguèron abandonats après lo rebutament dei Qing causant un afebliment fòrça important de l'economia chinesa. Ansin, au començament dau sègle XX, China aviá perdut sa posicion economica dominanta au profiech deis economias occidentalas coma lo Reiaume Unit o leis Estats Units d'America.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lo periòde Qing foguèt caracterizat per una aumentacion fòrça importanta de la demografia chinesa. Ansin, evolucionèt de 150 milions d'abitants a la fin de la dinastia Ming a aperaquí 300 milions a la fin dau sègle XVIII. Doas rasons principalas permèton d'explicar aquela aumentacion : l'introduccion de cerealas novèlas dempuei lo continent american o lo sud d'Asia e lo periòde lòng de patz durant tot lo sègle XVIII.
Moneda[modificar | modificar la font]
Coma durant la dinastia precedenta, lei monedas d'argent demorèron lo centre dau sistèma financier chinés. Aqueu metau foguèt longtemps lo biais solet de pagament acceptat per lei marchands chinés. Durant tot lo periòde de la dinastia, aqueu sistèma foguèt relativament estable gràcias a la produccion d'argent dau continent american que poguèron alimentar e satisfaire lei besonhs de l'economia de l'Empèri.
Evolucions e declin[modificar | modificar la font]
Destrucha per lei combats còntra lei Ming, l'economia Qing conoguèt un redreiçament a la fin dau sègle XVII. Maugrat la politica isolacionista dau regim, lo comèrci internacionau aumentèt durant tot lo sègle XVIII gràcias ais exportacions (seda, tè, produchs industriaus...). Dins aquò, au començament dau sègle XIX, lo mantenement dei limits impausats au comèrci ambé leis Europèus puei la lucha activa dau govèrn còntra lo comèrci illegau de l'opium entraïnèt una tièra de conflictes armats còntra lei fòrças occidentalas. Aquò causèt un premier declin de l'economia chinesa que foguèt fòrtament tocada per la Revòuta Taiping. Enfin, a la fin dau sègle XIX, leis assais d'industrializacion demorèron fòrça limitats e la politica de zonas d'influéncia sus lo territòri chinés per lei poissanças colonialistas e lo declin economic contunièt. En 1911, China èra una poissança economica segondària a respèct dei país industrializats coma lo Reiaume Unit o Alemanha.
Religion[modificar | modificar la font]
Lo periòde Qing veguèt pas de cambiaments majors dins son estructura religiosa fins a la fin de la dinastia. D'efèct, lei religions tradicionalas contunièron d'èsser majoritàrias mentre que lei religions occidentalas contuniavan de progressar pauc a pauc dins la populacion. Pasmens, e mai se l'estructura religiosa prefonda dau país evolucionèt pauc, d'eveniments e d'assais de reformas importants aguèron luòc a partir de la mitat dau sègle XIX, de movements religiós novèus apareguèron mesclant divèrseis ideologias tant religiosas coma politicas. Lo pus conegut es lo movement Taiping que foguèt a l'origina d'una revòuta majora dins lo sud dau país entre 1851 e 1864. De mai, en fòra de l'emergéncia d'aquelei grops novèus, lei país occidentaus obtenguèron un drech de predicacion pus important per sei missionaris, generalament crestians, escrichs dins lo tèxte deis acòrds comerciaus signats durant lo sègle.
Sciéncias[modificar | modificar la font]
La China de la dinastia Qing foguèt un centre intellectuau mondiau major fins au sègle XIX mai lei sciéncias chinesas perdeguèron pauc a pauc lor posicion dominanta au profiech deis idèas europèas. Lei rasons d'aquela evolucion son mau conegudas, subretot que lo país conoguèt d'evolucions importantas au nivèu scientific e tecnologic. Pasmens, lor ritme es relativament lent a respèct deis evolucions que se debanèron en Euròpa a partir dau sègle dei Lutz. Ansin, per exemple, tre leis annadas 1840, China èra en retard dins lo domeni deis armaments.
Cultura[modificar | modificar la font]
Maugrat lo declin politic progressiu dau país, China demorèt un centre culturau major pendent tota l'epòca Qing. Foguèt magerament lo cas dins lei domenis tradicionaus, ja existents durant lei dinastias precedentas. Pasmens, vèrs la fin de la dinastia, certanei domenis aprofichèron la situacion de crisis politica e socialas per se transformar e desvolopar de tematicas novèlas. L'exemple principau d'aquela situacion es la literatura que conoguèt divèrsei periòdes diferents e prolifics mai la pintura e l'arquitectura contunièron d'èsser d'arts majors ambé d'òbras importantas.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'entraïnament d'aquela rebellion li permetèt d'obtenir lo raliment dei darrierei tribús encara independentas e d'unificar la màger part dei Jurchens.
- ↑ Aqueu tractat permetèt de reglar un conflicte frontalier limitat (quauquei centenaus de mòrts) acomençat en 1652.
- ↑ Una decision similara foguèt adoptada vèrs la fin dau sègle XV per luchar còntra la piratariá practicada per certanei senhors japonés.
- ↑ Qianlong abdiquèt oficialament en 1796 per pas reinar mai que son grand Kangxi. Dins aquò, demorèt lo cap reau dau país fins a sa mòrt en 1799.
- ↑ Lei pèrdas umanas son generalament estimadas entre 20 e 30 milions de mòrts.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Bartlett, Beatrice S., Monarchs and Ministers: The Grand Council in Mid-Ch'ing China, 1723–1820, University of California Press, 1991. ISBN 978-0-520-06591-8.
- (en) Ebrey, Patricia, Chinese Civilization: A Sourcebook (2a edicion), Simon and Schuster, 1993. ISBN 978-00-2908752-7.
- (en) Elliott, Mark C., "The Limits of Tartary: Manchuria in Imperial and National Geographies", Journal of Asian Studies, 59 (2000): 603–46.
- (en) Faure, David, Emperor and Ancestor: State and Lineage in South China, Stanford University Press, 2007. ISBN 978-0-8047-5318-0.
- (en) Murphey, Rhoads, East Asia: A New History (4a edicion), Pearson Longman, 2007. ISBN 978-0-321-42141-8.
- (en) Myers, H. Ramon and Yeh-Chien Wang, "Economic developments, 1644–1800", dins Willard Peterson (ed.), The Cambridge History of China: Volume 9: The Ch'ing Empire to 1800, pp. 563–647. Cambridge University Press, 2003. ISBN 978-0-521-24334-6.
- (en) Rawski, Evelyn S., The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions, University of California Press, 1998. ISBN 978-0-520-21289-3.
- (en) Smith, Richard Joseph, China's Cultural Heritage: The Qing Dynasty, 1644–1912, Westview Press, 1994. ISBN 978-0-8133-1347-4.
- (en) Têng, Ssu-yü, and John King Fairbank, China's Response to the West: A Documentary Survey, 1839–1923,Harvard University Press, 1979. ISBN 978-0-674-12025-9.
- (en) Tong, Chee Kiong, e Kwok B. Chan (eds), Alternate Identities: The Chinese of Contemporary Thailand, Times Academic Press, 2001. ISBN 978-981-210-142-6.
- (en) Torbert, Preston M., The Ch'ing Imperial Household Department: A Study of Its Organization and Principal Functions, 1662–1796, Harvard University Asia Center, 1977. ISBN 978-0-674-12761-6.
- (en) Wakeman, Frederic, The Great Enterprise: The Manchu Reconstruction of Imperial Order in Seventeenth-century China, University of California Press, 1985. ISBN 978-0-520-04804-1.
- (en) Waley-Cohen, Joanna, The culture of war in China: empire and the military under the Qing Dynasty, I.B. Tauris, 2006. ISBN 978-1-84511-159-5.
- (en) Woo, X.L., Empress dowager Cixi: China's last dynasty and the long reign of a formidable concubine: legends and lives during the declining days of the Qing Dynasty, Algora Publishing, 2002. ISBN 978-1-8929-4188-6.


text:
263
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 263 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Annada probabla de la premiera publicacion de lHaidao suanjing, extension dei Lei Nòu Capítols sus l'art matematic publicats au sègle precedent (→ 179). Es principalament una compilacion de problemas geometrics practics coma la mesura de distàncias.


text:
Aucun produit
Goujons d'ancrage diamètre 20 mm...
Chaîne diamètre 2 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 3 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 4 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 5 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 6 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 8 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 10 mm à maillons longs inox A4
Chaîne diamètre 2 mm à maillons courts inox A4
Chaîne diamètre 3 mm à maillons courts inox A4
Chaîne diamètre 4 mm à maillons courts inox A4
Chaîne diamètre 5 mm à maillons courts inox A4
Chaîne diamètre 6 mm à maillons courts inox A4


text:
Queu libre es estat escrich en doas partidas. La prumiera es l'istòria d'un jòune òme bon a maridar. lo goiat voldriá ben mas solament emb una dròlla cerieisa pas emb una dròlla poma. Las pomas son bonas per tot lo monde, quò es juste una frucha a massar per lo minjar de la vesprada (en lengatges moderne : un 5 a 7). Las cerieisas, elas, son plena de promessas...
E vaiquí lo Marçaudon dins una estranh cercha (la segonda partida), cercha sus lo conselh d'un gardian de leberon (un drac lemosin), cercha jusca a las ribas dau temps. Degun nonmàs lo Marçaudon zo pòt far.
Ai aimat queu libre, totjorn a parlat de la vita, un pauc "passeiste" a la debuta mas jamai sens èsser dins lo "qu'era mai ben avant".
Dernière édition par clafotis le Mer 3 Nov - 15:31, édité 1 fois


text:
Vielha acuelh de nau un des campus de basquet damb major renom deth país, eth Campus Sito Alonso deth 3 ath 13 de junhsèga. Eth Campus Sito Alonso Val d’Aran va dirigit a mainatges e mainades de tot arreu deth territòri espanhòu qu’an edats comprenudes entre es 6 e 17 ans e que vòlen realizar activitats de basquet.
Es participaires deth campus tanben gaudiràn d’autes installacions de Vielha e Mijaran coma es piscines interiores e exteriores e era pista de patinatge sus gèu deth Palai de Gèu.
Es participaires tanben haràn usatge des installacions deth Palai d’Espòrts de Vielha enes quaus realizaràn diuèrsi talhèrs e entrenaments especifics. Eth Campus Sito Alonso ei un des stages de basquet damb major renom deth país, gràcies as boni servicis qu’aufrís dempús de 33 ans. Ath delà, cau destacar que des de mejans de junh, Sito Alonso ei eth nau entrenador deth Barça de basquet.
Alberto López, còsso d’espòrts der Ajuntament de Vielha e Mijaran declare que “Vielha e Mijaran aufrís infrastructures perfèctaments acondicionades entà acuélher aguest tipe de campus pendent er an. D’aguesta forma potenciam er espòrt entre es mès joeni e aufrim un entorn uníc enta d’aqueri que vien de dehòra. Ei ua oportunitat perfècta entà que Vielha se convertisque en un centre neuràlgic entàs esportistes de tota índole”.
Hònt: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
François Hollande sap pas causir los seus amics (dèu èstre aiçò ?), o benlèu es lo gente Kader Arif, LO NÒSTRE deputat europèu de la zòna South-West Of fRANCE ? Me soi botat a l’anglo-american, car quora la filha Arif tornarà d’estudis oltra-mar mestrezarà grandament la lenga, LO South-West se deurà adaptar a la novèla elita, familha socialista que fabrica LO South-West of fRANCE... Lo Kader estima lo rugbí, benlèu pas sufisent, non ? Lo Kader es benlèu regionalista, per la decentralizacion coma Defferre, mas benlèu es pas sufisent ? Kader Arif s’aucupa de las relacions internacionalas de Tolosa, mas benlèu qu’es pas sufisent o eficaç ?
Gràcia al Canard Enchaïné explica plan la situacion dels actes politics socialistas, se vívon en familha, sembla que la familha eireta del partit per arribar al poder ; sembla fòrça a l’ancian regime, aquel d’abans 1789, non ? Se cal mesfisar tanben de la critica per sonque aquesta esquèrra, perqué ? Perqué la dreita als braçes crotzats de Montalban, e de l’aeropatge del Carcin bais, es pas melhor.
Lo senador Navarro s'interessa 15 minutas als panèus en occitan al Sénat, mas lo Conselh General de l'Eraut a res demandat a la Direccion de las rotas de fabricar una signaletica generalizada coma en mantunes departaments de Bretanha fan. Coma èstre seriós en politica, cal puslèu èstre practica sul terrenh, e eficaç, pas simplament per desvolopar lo pichon comèrç de proximitat.
Per èstre seriós en politica, País Nòstre a donat una medalha ‘Occitanie’ a François Hollande. Amusent, non ? Benlèu la medalha pizzaiolo e regionalista de la politica li fautava ? Anè : Òsca lo Lengadòc Liure - Soi tras que segur que François li donarà libertat arribat al poder ! (edr).
Per clavar, quin programa politic traparà una aplicacion reala dins lo candidat seleccionat per 2012 ?


text:
Hardingfele
Lo hardingfele o vriulon norvegian (var. violon norvegian), qu'ei un instrument de musica folclorica de Norvègia tanhent deu vriulon mes dab quauques variacions dens la soa laüteria : la forma de l'instrument, los dessenhs de las soas "f"s que son un chic diferents ; en mei d'aquò lo hardinfele qu'ei mei ricament ondrat e la soa voluta que representa generaument un cap de leon.
Mes la soa grana particularitat qu'ei d'osténder ueit còrdas : las quate còrdas armonicas deu vriulon classic e quate còrdas simpaticas associadas dab eras. Aquesta originalitat que l'apropia de la viòla d'amor qui deu lo timbre particular deu son son a las soas còrdas simpaticas.
Au contra de las còrdas melodicas, las còrdas simpaticas non son pas premudas peus dits e non son pas tanpauc hregadas peu crin de l'arquet : qu'ei la quita vibracion de las purmèras qui las hè vibrar per "simpatia". Que son donc tienudas devath la tòca de l'instrument e que traucan lo pontet entà demorar en devath de las còrdas armonicas.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Crepuscul
Lo crepuscul o luscre o calabrun es l'illuminacion de l'atmosfèra per lei rais dau Soleu lo matin avans lo levar e lo ser après lo tremont. Aquela difusion de la lutz sembla d'alongar lo jorn, tant lo matin avans lo clarejar, coma lo ser après soleu tremont. Lo crepuscul es provocat per la refraccion de la lutz dau soleu per lei jaç auts de l'atmosfèra.
I a dos tipes de crepuscul:
- Crepuscul matinau: avans lo levar dau Soleu; se nomena tanben auròra o auba.
- Crepuscul vesperau: lo vèspre a la boca de la nuech.
Lo crepuscul a tres fasas:
- Crepuscul civil: dempuei soleu tremont fins que l'autor dau Soleu siá de -6º.
- Crepuscul nautic: quand l'autor dau soleu es entre -6º e -12º.
- Crepuscul astronomic: quand l'autor dau soleu es entre -12º e -18º.


text:
Las vidas extrèmas
Dins de caunas que cresián qu’èra impossible d’i viure, i an descobèrt de vida : los scientifics an batejat "extrèmofils" los èssers que vivon al pus prigond de quatre caunas ont i a gaireben pas d’aire.
Aquelas caunas son :
1-la cauna de Moville en Romania.
2-la cauna de Villa Luz al Mexic.
3-la cauna de Waitomo en Nòva Zelanda.
4-la cauna de Clamonse en Slovénia.
Quinas son las particularitats dels èssers vius d’aquelas caunas ?
1-Suls bòrds de la Mar Negra, un ric ecosistèma es nascut mentre que l'idrogèn sulfurós i es cent còps mai concentrat que dins l'aire que respiram.
2-Una curiosa espècia de peisses subreviu dins una aiga saturada de sulfat d'idrogèn.
3-I vivon de vèrms lusents qu'atiran lors presas gràçias a de fils de seda pegoses e lusents tombant de la vòuta de la cauna.
4-Lo protèu qu’i viu es capable de consomar sos pròpris teissuts per compensar sa manca de noiridura.
Anna, Salomé, Léo
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Saint-Franc
Saint-Franc en arpitan (Saint-Franc en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Franca es una municipalitat boisée (a 35 %) constituida de divèrses caserius.
Saint-Franc est une commune boisée (à 35 %) constituée de plusieurs hameaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la municipalitat demòra fòrtament ligada a la familha nòbla dels Corb de Vaulserre #que s'i #installar dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. A la Revolucion francesa, detenián 54 % de las tèrras de la comuna. Demòra pas mai res de los sieus ostals #que #èsser entièrament destruidas en lo moment de la Revolucion.
Los primièrs registres de la municipalitat debutan en 1675. Un défrichement dels bòsques per las comunitats religiosas a #aver luòc a Modèl:La s-. A Modèl:La s-, Jean-Jacques Rousseau #passar per la comuna. La glèisa actuala data de la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la municipalitat compta pas que 290 abitants, amb dos auberges, de las espleitacions en produsint céréales e del fourrage, de la ramaderia, e una épicerie-depaus de pan e un estanc. Qualques carrièras an espetat.
Sant-Franc #èsser un luòc politic al en virant d'ans 1990 : pendent dos ans, per copiar lo pelegrinatge mitterrandien de Solutré, Jean-Marie Le Pen se ret a pè fins a l'ostal d'un sympatisant en avent una escòla privada en aquela comuna; après divèrses ans de manifestacions e contra-manifestacions, Jean-Marie Le Pen a renonciat a aquela practica.
L'histoire de la commune reste fortement liée à la famille noble des Corbeau de Vaulserre qui s'y installa dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. À la Révolution française, ils détenaient 54 % des terres de la commune. Ils ne reste plus rien de leurs maisons qui furent complètement détruites lors de la Révolution.
Les premiers registres de la commune débutent en 1675. Un défrichement des forêts par les communautés religieuses a eu lieu au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Jean-Jacques Rousseau passa par la commune. La glèisa actuelle date de la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la commune ne compte que 290 habitants, avec deux auberges, des exploitations produisant des céréales et du fourrage, du bétail, et une épicerie-dépôt de pain et un bureau de tabac. Quelques carrières sont exploitées.
Saint-Franc fut un lieu politique au tournant des années 1990 : pendant deux ans, pour copier le pèlerinage mitterrandien de Solutré, Jean-Marie Le Pen se rend à pied jusqu’a la maison d'un sympatisant ayant une école privée dans cette commune; après plusieurs années de manifestations et contre-manifestations, Jean-Marie Le Pen a renoncé à cette pratique.


text:
Lo 12 de deceme passat, l’exposicion « La Lenga Nosta » qu’ei estada presentada oficiaument en çò deu Licèu Lautréamont qui ei lo purmèr licèu professionau a perpausar l’occitan.
Après un discors de planvenguda deu director deu Licèu, Cyrille Courada, lo sénher André Fourcade, president de la comission cultura
occitana deu Conselh Despartamentau, que ns’a heit lo plaser de presentar a l’exposicion en presencia de daunas Andrée Doubrère e Monique Lamon, conselheras despartamentaus.
La serada qu’esto animada per Semiac en Bigòrra e la corala deus eslhèves en occitan deu licèu miats per la loa professora d’occitan Evelyne Hière.
Que podetz arreservar a l’exposicion en aperar en çò de la MCO au 05 62 53 28 o per messatgeria a Cette adresse e-mail est protégée contre les robots spammeurs. Vous devez activer le JavaScript pour la visualiser.


text:
Banca Europèa d'Inverstiment
La Banca Europèa d'Inverstiment (BEI) es una institucion e l'organ financièr de l'Union Europèa (UE). Foguèt creada amb los Tractats de Roma en 1957 e lo sèti es dins la vila de Luxemborg, manten de delegacions dins de vilas coma Brussèlas, París, Roma, Atenas, Berlin, Lisbona, Londres, Madrid o Lo Caire. A per mission de contribuir al desvolopament equilibrat del territòri comunautari mejans l'integracion economica e la coesion sociala.
Los accionaris de la BEI son los Estats que compausan l'Union e es dirigida pel conselh dels Governaires, compausats dels ministres d'Economia d'aqueles Estats. Fòra del seu camp d'accion dirècte la BEI ajuda las estrategias de preadmission dels païses candidats la dintrada dins l'Union e aplica la partida financièra dels acòrdis de las politicas europèas d'ajuda e cooperacion al desvolopament. Aquela institucion autreja un credit total de 43 000 000 000 € cada an, e gaudís d'una situacion financiara melhora qu'aquela de Banca Mondiala. La BEI concedís pas de finançament general a un Estat, mas sonque cofinança de projèctes concrèts.
Presidents de la BEI[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Portal de la BEI


text:
Cosinièr
Lo cosinièr (var. cosinier, coisinier), al femenin cosinièra (var. cosiniera, cosinèira, coisiniera...) es la persona que fa la cosina. Pòt trabalhar dins un restaurant classic o dins un restaurant de collectivitat. Son mestièr consistís a far la cosina per d'autras personas. Un cosinièr deu èsser afogat e curiós, deu possedir un cèrt sens artistic per realizar los plats. Coratjós e dotat d'una bona condicion fisica, deu suportar d'oraris pesucs e de condicions de trabalh fatigantas. Viu, rapid e eficaç, fa pròva d'òrdre e de metòde per se pas daissar desbordar; se preocupa de la netetat e de l'igièna.
Citacion d'un cosinièr: « Qualqu'un que li agrada pas de manjar pòt pas far aquel mestièr ».


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
14 événements affichés, le premier en 1228 - le dernier en 1680
Mariage d'Othon Ier de Brunswick-Lunebourg avec Mathilde de Brandebourg
Othon Ier de Brunswick-Lunebourg épouse en 1228 Mathilde de Brandebourg, fille du Margrave Albert II de Brandebourg. Leurs enfants sont :
Naissance d'Albert Ier de Brunswick
Albert Ier de Brunswick, dit le Grand (der Große), naît en 1236, fils d'Othon Ier de Brunswick-Lunebourg et de Mathilde de Brandebourg.
Mariage d'Henri II de Brabant avec Sophie de Thuringe
Henri II de Brabant est veuf de Marie de Hohenstaufen.
Henri II de Brabant épouse vers 1240 Sophie de Thuringe, fille de Louis IV de Thuringe, Landgrave de Thuringe, et d'Élisabeth de Hongrie. Leurs enfants sont :
Mort d'Othon Ier de Brunswick-Lunebourg
Albert Ier de Brunswick et Jean Ier de Brunswick-Lunebourg Co-Duc de Brunswick et de Lunebourg
Othon Ier de Brunswick-Lunebourg meurt le 9 juin 1252.
Albert Ier de Brunswick et Jean Ier de Brunswick-Lunebourg, ses deux fils ainés, lui succèdent, d'abord comme Co-Duc de Brunswick et de Lunebourg.
Mariage d'Albert Ier de Brunswick avec Élisabeth de Brabant
Albert Ier de Brunswick épouse en 1254 Élisabeth de Brabant, fille d'Henri II de Brabant et de Sophie de Thuringe
Mariage d'Albert Ier de Brunswick avec Alessine de Montferrat
Albert Ier de Brunswick épouse en 1263 Alessine de Montferrat (morte en 1285), fille du Marquis Boniface II de Montferrat.
Leurs enfants sont :
Albert Ier de Brunswick Duc de Brunswick
Jean Ier de Brunswick-Lunebourg Prince de Lunebourg
En 1267, les deux frères décident de se partager le duché de Brunswick :
Naissance d'Albert II de Brunswick-Göttingen
Albert II de Brunswick-Göttingen, dit le Gros (der Fette), naît vers 1268, fils d'Albert Ier de Brunswick et d'Alessine de Montferrat.
Albert Ier de Brunswick Prince de Brunswick
En 1269, Albert Ier de Brunswick reçoit Wolfenbüttel, Calenberg, Brunswick même, le Harz et Göttingen.
Il devient le premier prince de Brunswick, tout en conservant le titre de duc de Brunswick-Lunebourg.
Naissance de Guillaume Ier de Brunswick
Guillaume Ier de Brunswick naît en 1270, fils d'Albert Ier de Brunswick et d'Alessine de Montferrat.
Mort de Jean Ier de Brunswick-Lunebourg
Othon II de Brunswick-Lunebourg Duc de Brunswick-Lunebourg et Prince de Lunebourg
Jean Ier de Brunswick-Lunebourg meurt le 13 décembre 1277.
Othon II de Brunswick-Lunebourg, son fils, devient Duc de Brunswick-Lunebourg et Prince de Lunebourg en 1277.
Encore mineur, le gouvernement est donc confié à Albert Ier de Brunswick son oncle.
Mort d'Albert Ier de Brunswick
Henri Ier de Brunswick, Albert II de Brunswick-Göttingen et Guillaume Ier de Brunswick Co-ducs de Brunswick-Lunebourg
Albert Ier de Brunswick meurt le 15 août 1279.
Henri Ier de Brunswick, Albert II de Brunswick-Göttingen et Guillaume Ier de Brunswick, ses fils, lui succèdent tout d'abord comme Co-ducs de Brunswick-Lunebourg.
Étant mineurs, ils sont placés sous la garde de Conrad de Brunswick, leur oncle, prince-évêque de Verden.
Othon II de Brunswick-Lunebourg étant toujours mineur.
Conrad de Brunswick prend la suite d'Albert Ier de Brunswick pur le gouvernement du duché de Brunswick-Lunebourg et de la principauté de Lunebourg
Mariage de Magnus II de Brunswick-Lunebourg avec Catherine d'Anhalt
Magnus II de Brunswick-Lunebourg épouse avant le 6 octobre 1356 Catherine d'Anhalt (vers 1332-1390), fille du Prince Valdemar d'Anhalt.
Leurs enfants sont :
Naissance de Ferdinand-Albert II de Brunswick-Bevern
Ferdinand-Albert II de Brunswick-Bevern ou Brunswick-Wolfenbüttel naît le dimanche 19 ou le 29 mai 1680, fils de Ferdinand-Albert Ier de Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern et de Christine de Hesse-Eschwege.


text:
PL Kyodan
Eth PL Kyodan o era Glèisa de Perfècta Libertat ei ua religion internacionau que neishec dera cultura deth zenbudisme deth Japon ath començament deth sègle XX. Eth PL ensenhe qu'era "vida ei art". Es èssers umans an neishut entà exprimir era sua pròpria individualitat unica en tot çò que hèn - "en tot crear art vertadèr". Entà melhorar es lòrs vides e era superacion des dificultats es credents son ensenhadi es rasons pes qu'an aguesti problèmes e son dirigidi a solucionar-les peth patriarca (Oshieoya-sama) e pes ministres. Eth PL non a un libre sagrat (coma era Bíblia), totun, a es 21 precèptes 21 principis que revelèren es fondadors dera glèisa.
Es 21 precèptes son:
- Vida ei Art.
- Era vida der òme ei era sua pròpria expression.
- Er òme ei era manifestacion de Diu.
- I a sofriment se non s'exprimís.
- En deishar-se portar pes baticòrs se pèrd era personalitat.
- Òm existís quan eth ego non ei present.
- Tot existís en relativitat.
- Viscatz radiant coma eth solet.
- Toti es èssers umans son iguals.
- Beneficiatz eth proïsme e a se madeish.
- Confiatz tot a Diu.
- Cossent damb eth nom existís un camin.
- I a un camin entad òme e un d'aute entara hemna.
- Tot existís entara Patz Mondiau.
- Tot ei miralh.
- Tot progressa e evolucione.
- Entenatz eth punt centrau.
- Tostemp estam dauant dera bifurcacion deth ben e deth mau.
- Actuatz immediatament en percéber.
- Viscatz en un estat de perfècta union materiau - esperitau.
- Viscatz ena libertat vertadèra.


text:
La Grava (parçan)
La Grava[1] es un parçan d'Occitània[2] situat en Gasconha.
La sua vila principala, hòra Bordèu, es Podensac.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las Gravas s'estenden deu limit d'implantacion deu vinhau en Lengonés, dincas a las bridanas dau pinhadar landés, pròishe Pessac. Inclutz donc lo Podensaqués ribeirin (Prenhac, Barsac, Pujòus, Cerons, Podensac, Arbanats, Viralada, Portèth), una partida dau canton de la Brèda (Aigamòrta de las Gravas, Isla St Jòrdi, Sent Medard d'Aruan, Bautiran, Castras, Cadaujac). Pòden i ajotar una partida de la Landa bordalesa : Gradinhan, per exemple, es considerat coma hasent partida de las Gravas.
Origina deu nom[modificar | modificar la font]
La grava es una alluvion depausada per la Garona au bòrn deu plèir landés.
Un país viticòla[modificar | modificar la font]
Lo país de las Gravas es fòrt reputat dens lo quite monde empenat per sons vins de qualitat deu Sauternés. En efèit, l'apelacion Sautèrnas (concernent las comunas de Sautèrnas, Bomas, Hargas de Lengon e Prenhac) pòt èster inclusida dens las Gravas. Los castèths Filhot, Yquem, Lamothe, son au mièi deus pus renomats. A Pessac, lo Haut-Brion es considerat coma lo maine viticòla mèi ancian dau monde.
Autas especialitats[modificar | modificar la font]
Lo Lillet es un aperitiu creat en 1872, encara fabricat a Podensac, a basa de vin roge o blanc e d'extrèits vegetaus (iranja).
Los pesèus son una especialitat de Cerons ; d'autscòps, èran plantats entre las règas, çò dont permetèva d'auger a l'encòp una milhora fixacion de l'azòt atmosferic, e un mijan de subsisténcia assegurat en cas de produccion mediòcra.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nom occitan probable mes que demanda enqüèra ua atestacion.
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
Paraulas en Òc es lo portal de la cultura occitana. Compren tres seccions : una consacrada a la musica e a la dança, una sus lo teatre, los contes e l'audiovisual, e una sus la literatura e la premsa.
I trobaretz anuaris d'artistas, bibliografias, discografia o videografias, agendas dels eveniments culturals occitans, actualitats, fòtos, vidèos, entrevistas audiò...
Esitatz pas a me contactar se volètz mandar d'informacions que figuran pas sus aqueste site, o se volètz mai d'entresenhas sus la cultura occitana.
Lo 07-01-2017
Estagi de lenga e cultura occitana, salon del libre, contes pels adultes e enfants, balèti e concèrt amb Arredalh.
Francis Escudier
Darrièr espectacle :
Coucou, Babau ! Contes de la mamet
Lisa Gròs
Darrièra Setmana :
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Batalha de Texel (1673)
La batalha de Texel es un combat navau que se debanèt lo 21 d'aost de 1673 durant la Guèrra d'Olanda. Opausèt una flòta francoanglesa (92 naviris) comandada per lo prince Rupert de Ren e lo còmte d'Estrées a una flòta olandesa (75 naviris) dirigida per l'amirau Michiel de Ruyter. Maugrat sa superioritat numerica, leis Aliats mau capitèron de coordenar sei manòbras e foguèron tornarmai batuts per leis Olandés. En particular, lei Francés foguèron accusats d'aver laissat leis Olandés concentrar la màger part de sei fòrças còntra leis Anglés. Aquò entraïnèt de tensions importantas entre lei marins dei doas marinas. Per leis Olandés, la victòria permetèt la perseguida de la resisténcia d'Amsterdam transformada en illa l'annada precedenta ambé la dubertura dei restancas qu'aviá arrestat la progression terrèstra dei Francés. Ges de naviri foguèt destruch durant la batalha.


text:
Lira
- Per altres significats vegeu lira.
La lira es un instrument musical de còrdas que se jòga en fretar las còrdas. A son origina dins la Grècia antica. Las recitations i èran acompanhadas per las melodias de la lira.
Ditz la mitologia grèga que lo dieu jove Ermès creèt la lira a partir d'una clòsca gròssa de tartuga que cobriguèt amb una pèl d'animal e de banas d'antilòpa. Las liras èran associadad a las vertuts apollonianas de moderacion e d'equilibri, en contrast a la flaüta de pande Dionís que representava lo plaser e la fèsta
S'es sovent prepausat lo sud d'Euròpa, l'oèst d'Asia, o lo nòrd d'Africa per èsser lo brèç d'aqueste instrument. Aqueste es encara utilizat dins una partida del nòrd-èst d'Africa.


text:
Se tendrà a Narbona lo dissabte 16 de setembre de 2017 (Palais del Trabalh) La Dintrada.
Es un vertadièr forum ciutadan occitan que los organizators vòlon crear.
L'objectiu es de tornar pensar l'occitanisme politic en coerencia amb la societat civila per melhor respondre a las evolucions recentas :
L'associacion basada a Narbona, País Nòstre comunica :
L'amassada de dintrada de País Nòstre es prevista lo dijòus 7 de setembre de 2017 a 18 oras a l'Ostal occitan de Narbona, carrièra Joan Jaurés.
Una dintrada activa, amb forças punts :
- Lançament de la campanha d'adesions "Venètz refortir País Nòstre" e organizacion del movement dins la Region Occitanie.
- Proposicion d'una accion unitària occitanista al Forum ciutadan occitan del dissabte 16 de setembre al Palais del trabalh de Narbona.
- Preparacion del collòqui País Nòstre "Occitània fòrça culturala occitana" del 25 de novembre.
Dins sa letra del mes de julhet de 2017, lo Pargue natural regional de la Narbonesa en Meditèranèa presentava l'edito de son president Bernard Devic en occitan, mercés a la traduccion de jean-Pierre Laval. Extrach :
Lo primièr numèro de la Letra d’informacion arriba dins un moment especial pel Pargue, lo Pargue vòstre. De fach, dins lo país del Narbonés i a un fum de projèctes d’acapçaments e de politicas publicas e lo pargue porta pèira a tot aquel trabalh.
Jean-Michel Lattes, primièr adjunt al conse de Tolosa, sul sieu compte Twitter, comunica per part en occitan per far la promocion del Festenal del filme Grolandés, Fifigrot.
Aquel festenal se debanarà dins la vila ròsa del 15 al 24 de setembre de 2017.
Lo Partit Occitan presenta sos candidats e los candidats que sosten per las eleccions legislativas de 2017.
Aquí çai jos la lista amb lo nom dels relevaires, la circonscripcion e lo departament.
Comunicat de premsa : Lo Partit de la Nacion Occitana presenta Jeròni Picas coma candidat a las eleccions legislativas del 11 e 18 de junh de 2017 dins la 8ena circonscripcion de Nauta Garona amb coma relevaira Dominique Darrozes.
14/05/17 - Lo Partit de la Nacion Occitana, a prepaus del la senhaletica dins lo mètro tolosan, sul sieu site, comunica.
Extrach de l'article de Sèrgi Viaule : lo Partit de la Nacion Occitana demanda que los noms de las estacions de la tresena linha lèu en bastison, sián marcats en occitan. Aquò per mantunas rasons.
05/05/17 - En Marche ! lo movement d'Emmanuel Macron candidat a l'eleccion presidenciala de 2017 en França ven de respondre a las questions des las associacions, federacions e organismes qu'interrogavan los candidats sus las problematicas lingüisticas.
Extrach : « Comme il a déjà été dit au « Réseau Européen pour l’Egalité des langues », nous vous confirmons que Emmanuel Macron considère la reconnaissance des langues de France, langues régionales, comme l’un des vecteurs de l’unité de la nation. Le patrimoine culturel et linguistique de nos territoires enrichit notre pays. C’est pourquoi il a porté une attention particulière à votre requête et tient à y répondre favorablement.
30/04/17 - L'IEO comunica :
Dins aquesta passa electorala, presidenciala coma legislativa, l'Institut d'Estudis Occitans, estacat ai valors umanistas e democraticas que son sieunas dempuèi sa fondacion, s'opausa a una vision barrada e passadista de la Republica.
Lo Movement País Nòstre aprèsta las eleccions legislativas del mes de junh de 2017.
De debats amb los candidats se faràn. L'objectiu es de discutir las politicas que preveson de metre en plaça :
Page 4 of 12


text:
Monastèri dels Jeronims
Lo Monastèri dels Jeronims (Mosteiro dos Jerónimos) es un monastèri portugués, d'estil manuelin, testimòni monumental de la riquesa de las descobèrtas portuguesas a travèrs lo monde.
Somari
Situacion[modificar | modificar la font]
Lo monastèri es situat a l'oèst de Lisbona, Portugal, dins lo quartièr de Belém, a l'embocadura del flum de Tage.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la plaça d'un ermitatge fondat per Enric lo Navigador, lo rei Manuel Ier comencèt en 1502, un pauc aprèp lo retorn de Vasco de Gama de son primièr viatge en Índia, de bastir un monastèri remirable destinat als religioses de l'Òrdre dels Ieronimitas. Foguèt en granda partida finançada pels profièits del comèrci de las espècias e de las riquesas venent dels grands viatges de descobèrta portugueses del sègle XVI.
Lo monastèri constituís l'òbra arquitecturala pus acabada de l'estil manuelin. Amb l'arribada de riquesas a Lisbona, los arquitèctes poguèron lançar una òbra de granda envergadura. Diogo Boitaca foguèt lo primièr arquitècte del talhièr e causiguèt tre 1502 l'estil gotic. Mas en 1517, sos successors modifiquèron aquel estil en i apondent lo tipe adornamental caracteristic de l'estil manuelin ont s'encontran divèrsas influéncias. João de Castilho, d'origina espanhòla, donèt a la decoracion un costat plateresc; Nicolau de Chanterene metèt en relèu los tèmas de la Renaissença; e Diogo de Torralva e Jérôme de Rouen aportèron una nòta de classicisme.
Escapèt al terratrèm de 1755 que destruiguèt Lisbona mas foguèt endamatjat per las tropas napoleonianas venent de França qu'envasiguèron Portugal a la començança del sègle XIX. En 1834, amb l'expulsion de l'òrdre religiós dels Ieronimitas, la glèisa de Santa Maria dels Ieronimitas venguèt una glèisa parroquiala pels abitants de Santa Maria de Belém (Lisbona).
Los bastiments aponduts al mitan del sègle XIX a l'oèst del campanal rompon un pauc l'armonia arquitecturala del tot. S'i tròban los musèus de la marina e de l'arqueologia.
Classat monument istoric en 1907, lo monastèri es marcat sus la tièra del Patrimòni Mondial de l'UNESCO en 1983 amassa amb la torre de Belém. Lo 13 de decembre de 2007, los caps d'Estat o de govèrn de l'Union Europèa s'i reüniguèron per signar un novèl tractat constitucional nomenat tractat de Lisbona.
Las clastras[modificar | modificar la font]
Las clastras possedisson una riquesa esculturala impressionanta. De forma carrada de 55 mètres de costat, comprenon dos estatges. L'estatge inferior, construit per Diogo Boitaca, es pertusat de largas arcadas que los rèbles son sostenguts sus de finas colomnetas que lor decoracion s'inspira del gotic finissent e de la Renaissença. L'estatge superior, construit per João de Castilho, a un estil mens abondiu. Dins un corredor de las clastras i a dempuèi 1985 lo tombèl de Fernando Pessoa.
La sala capitulara de las clastras abriga uèi lo tombèl de l'escrivan Alexandre Herculano. La sacristia e lo refectòri dels monges son cobèrts de voltas de liernas e tercerons.
La glèisa de Santa Maria[modificar | modificar la font]
Lo portal lateral sud, òbra de Diogo Boitaca e João de Castilho, presenta un foisonament de capials, de pinacles e de ròdols abrigant de estatuas. Es coronat per un pabalhon subremontat de la crotz dels Cavalièrs de Crist. Lo trumèl es ornat de l'estatua d'Enric lo Navigador e lo timpan es decorat de basses relèus remembrant la vida de Sant Giròni.
Lo portal oèst, òbra de Nicolas Chanterène, permet d'accedir a las clastras del monastèri. Es ornat de fòrça bèlas estatuas, subretot aquelas de Manuel Ièr e de sa segonda esposa Maria d'Aragon. Al dessús del portal se tròba las scènas de l'Anonciacion, de la Nativitat e de l'Adoracion dels Magues. Uèi lo portal oèst es abrigat par un porgue construit al sègle XIX.
L'interior de la nau de la glèisa suspren pel rafinament e la virtuositat de sa copòla. La decoracion dels pilars e de la copòla son de João de Castilho, dins lo pur estil manuelin. A la dintrada de la glèisa, se pòt veire los tombèls de Vasco de Gama e de Camoes. Los brases del transèpte d'estil barròc foguèron erigits per Jérôme de Rouen, filh de Jean de Rouen e contenon plusors tombèls reials. Dins lo còr que se tornèt construire a l'epòca classica, se pòt veire un tabernacle d'argent del sègle XVII, de l'orfèbre portugués João de Sousa (1674-1678), ofèrt pel rei Alfonse VI en remerciaments per sa victòria dins la Batalha de Montes Claros (lo 17 de junh de 1665) facia al reialme d'Espanha, e tanben d'autres tombèls reials.
Musèu arqueologic[modificar | modificar la font]
Es situat dins l'ala construita al sègle XIX. Dins la granda galariá, se pòt descobrir las diferentas estapas de l'istòria portuguesa dempuèi las originas fins a l'epòca romana. D'objèctes de diferentas epòcas son presentats: de poteries, d'armas, de jòias, d'estèlas... Entre aqueles objèctes, se tròba lo berrões que son d'esculturas de granit representant de singlars que se trapan fòrça dins lo nòrd-èst de Portugal.
Musèu de la marina[modificar | modificar la font]
Aquel musèu es installat a l'oèst del monastèri dins dos bastiments diferents. Presenta una importanta e remarcabla colleccion de marquetas de naus de diferentas epòcas.
Galariá d'imatges[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Site oficial del monastèri dels Ieronimitas (pt)
- Monastèri dels Jeronims (en)
- Pagina oficiala de l'UNESCO sul monastèri dels Ieronimitas e la Torre de Belém (en)


text:
Divendres, 3 de març de 2017, 03h00 Politica,Internacional,Economia
L’Union Europèa ven de far public lo Papièr Blanc sus l’avenir d’Euròpa, qu’explica cossí se poiriá tornar bastir quand lo Reialme Unit farà efectiu lo Brexit. Dins lo document, elaborat per la Comission, se dessenha pel primièr còp una possibilitat de reculada, dins la quala se desmantelariá una part del malhum legal e constitucional qu’es l’UE a l’ora d’ara.
La Comission prepausa cinc opcions d’avenidor:
Small is beautiful!
L'UE actuala es candidata a la vitrificacion totala dins una guèrra que l'OTAN nos amadura dempuèi un brieu.
Lo poder de l'UE serà totjorn tròp aluenhat dels ciutadans. Sufis de veire cossi avèm de mal ambe la corrupcion dels nòstres elegits... Los "hobbys" fan la lei a Bruxella e aquò es pas prèp de cambiar , per las potengas, las armas , l'agricultura, la noiridura. L'eurò nos crèba . Vesèm desapareisser una a una las industrias vist que fasèm pas lo pes amb... Legir mai
Small is beautiful!
L'UE actuala es candidata a la vitrificacion totala dins una guèrra que l'OTAN nos amadura dempuèi un brieu.
Lo poder de l'UE serà totjorn tròp aluenhat dels ciutadans. Sufis de veire cossi avèm de mal ambe la corrupcion dels nòstres elegits... Los "hobbys" fan la lei a Bruxella e aquò es pas prèp de cambiar , per las potengas, las armas , l'agricultura, la noiridura. L'eurò nos crèba . Vesèm desapareisser una a una las industrias vist que fasèm pas lo pes amb... Legir mai
O cal pas mesclar tot ! Euròpa es una causa. La politica ordoliberala alamanda que fa de l'economia lo projcète e de la populacion lo subjècte DEU recuolar. Mas una politica alternativa a aquesta dictatura dreitista de la finançalha privada es possible dins Euròpa. Es per ela que se cal batre, amb totes los Europèus que non son dispausat a contunhar de s'apaurir per enriquir los rics. Mas per aquò una federacion non basta pas. Cal una sobeiranetat bancària europèa publica. Los que rend... Legir mai
Un pro-european vos parla amics denhatz escoltar si u platz racaretz pus tard : Euròpa unida es una idèa nascuda al lendeman gris de plorar del desastre esfraiós tarrible murtrier assassin e repetit comés pels Estats Nacionals d'Euròpa en conflicte entre elses. Estats actuals restaurats que sostenetz. Son nòstres ancians a nosautres que l'an portat aquò e non pas demònis o esperits caduts del cel o belèu estrangers ? Qu sap ?... N'en cargan e n'en cargam la responsabilitat. Es aquò qu... Legir mai
L'UE una cova de mercaders e de banquiers al servici del capital, amb sa premsa neurastènica dels propietaris particulars dels diaris. Una porqueria !
Union Europèa? Mas aquò existís?
Çò qui mei bolega au mond que son los conflictes. Lo rearmament e la remilitarizacion que son pertot; las ventas d’armas ne pateishen pas la crisi. Euròpa, ua union per la patz? Pas hòra las soas frontièras en tot cap.
Se i hornéishem los Estats europèus ne son pas fotuts de se n’aviéner tà combàter los perturbators endocrins, los pesticidas, etc. o que plauseishen embeatits au Ceta, qui va aumentar las pollucions de tota sòrta (e purmèr l’efèit de sarra), ja védem la sòrta... Legir mai
I a pas ren de mai que me faria plasir que la reculada. Aquela union europenna es la daus banquiers e daus affairos qu'an colonisats los partis de dreicha coma d'esquerra.
Tot bolega dins lo monde entier. Una novela elita se bota en plaça un pauç pertot dins lo monde mas los pòples acostumats a se plejar aus dirigents son incapables de zo veire, incapables d'aver una opinion. Tot se passa entre experts mas darrier los experts i a aqueus que los paian e son pas los estats, mas los banquiers... Legir mai
osca, lei reculadas europèas, declarem "emplois fictifs "totes aqueles fonccionaris de Brusellas e tirassem lei davant nostre tribunau per la transparència que fai flori e demostra sa redobtabla eficacitat quora s'agisse de faire la cambeta ai partits de drecha, e que fai tot per que Macron ministre socialista venguèsse president de la republica ! que recuele tant e puei mai, aquesta Europa, impotenta, feblarda moligassa,que non pot gardar sei frontieras dichas exterioras e que dispareiguès... Legir mai


text:
Saint-Léger-Dubosq
Saint-Léger-Dubosq es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Bòsc-en-Auge[1].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de Bosc-en-Auge[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Nòta de Sant-Leugièr-Dubosq sul luòc Dels pòbles de Cassini a las municipalitats d'uèi del EHESS, consultat lo 27 de julhet de 2012. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Cass » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Qual a presa la fòto mostrant François Hollande e Julie Gayet dins un moment d’intimitat al balèti d’automn a Somièras ?
Una enquista foguèt lançada, per que los organizaires son segurs que la fòto foguèt presa del dedins de la sala de las fèstas per una persona trabalhant per l’associacion Coriandre mas venduda a una associacion concurenta.
Aquela fòto mostra lo parelh que profita d’una escottish jogada pel duo Oliver Sentou per jausir d’un pauc d’intimitat. Es lo primièr còp que lo cople pareis dins un balèti dempuèi la separacion del president amb la Valèria.
Aprèp la publicacion de la fòto raubada de François Hollande e Julie Gayet, l’enquista avancèt e cinq membres de la còla de securitat del balèti d’automn a Somièras son en reafectacion.
Oficialament, se sap pas quina persona prenguèt las fòtos desvelant François Hollande e Julie Gayet dins un moment d’intimitat, pareguda dins « Vaquí ». Los enquistaires son segurs que foguèt presa dempuèi la pòrta de las lòjas de la sala de las fèstas de Somièras, amb un telefonilhet. Aquò designa gaireben segurament un membre de l’equipa de securitat, sola abilitada a aver l’accès a aquel espaci. La còlha de l’estanquèt, un moment sopçonada, es estada inocentada per l’angle de presa de vista.


text:
A l’escasença dau Tolosa Game Show (2 e 3 de decembre), se fai una presentacion de la lenga d’òc a travers de la cultura geek.
Sébastien Laurens, co-fondator dau TGS
« Lo Tolosa Game Show (TGS) es un eveniment que presenta mantunas culturas: la japonesa amb los mangas e los jòcs-videos; l’americana gràcia aus comics. Me semblava logic de daissar un corner [sic] a la cultura locala. » La filosofia de Sebastien Laurens, co-fondator dau salon geek es tràs que simpla. Pasmens, la plaça facha a l’òc dèu pegar a l’esperit de l’eveniment: cau demorar dins una demarcha ludica, e pas tombar dins una presentacion universitària que fariá fugir lo public. L’occitan comencèt d’aver una entrada l’an passat, amb lo grop Aital Aital, programat per un pichon concert. Ongan aquò se confirma. Lo duo Tolosan es de retorn, acompanhat per una autra formacion, Feràmia, e cadun adaptèt en òc un generic de dessin-animat (se parla notadament d’una version de « l’Inspector Gadget »).
Abans que los musicians monten sus l’empont, lo public a drech a una sensibilizacion cap a la lenga nòstra menada per un pichon colectieu de quatre personas. Causiguèran de presentar las iniciativas en occitan dins l’univers geek. « I a ben mai de mond que çò que se podriá pensar que mesclan l’occitan aus jòcs-videos, aus fims e autras referéncias, conta Danís Chapduèlh – autor d’un blòg que reprend aquèu univers (lo país polit daus potonors). Amai me pensi qu’aquèu encontre es naturau. Los geeks son passionats per d’imaginaris divers, e dins la nòstra societat, la cultura occitana es imaginària. » Lo Danís s’activa dempuèi d’annadas dins aquèu domèni, realisèt notadament en 2013 lo doblatge d’un episòdi de la seria culta South Park en òc (Scott Tenorman deu crebar). S’ataquèt tanben a un autre simbòl generacionau, los pokemons, que faguèt la revirada daus noms de las doas primièras generacions (mai de 300 personatges).
Lo trabalh de Dètz.tv, de Piget Prod seràn tanben mostrats au TGS, coma las cronicas « tòca-maneta » de Tristan Gahús. Tot aquò se debana los dos jorns del salon, los 2 e 3 de decembre. E es pas qu’una debuta. Tre lo mès d’abril, quora una version redusida dau TGS prend plaça, Sébastien Laurens a previst de contunhar la programacion occitana, amb benlèu una conferéncia.