c: text/html

text:
Taxus
Taxus es un genre de conifèrs de la familha de las Taxacèas que compren una desena d'espècias sonadas tuèis (var. tueis, taish, tèish) en occitan..
Lo tueis es sovent pres per un resinós mas fa partit dels raras gimnospèrmes non resinoses. Los botanistas lo classan dins l'òrdre dels taxales, alara que los resinoses o conifèrs correspondon a aquel dels pinales. E mai, se distinguís de gaireben totes los conifèrs pel fach que la grana es pas contenguda dins un còn lenhós mas dins un aril.
Somari
Lista de las espècias[modificar | modificar la font]
- Taxus baccata L.
- Taxus brevifolia
- Taxus canadensis
- Taxus chinensis
- Taxus cuspidata Sieb. e Zucc.
- Taxus floridana Nutt. ex Chapman
- Taxus globosa
- Taxus sumatrana
- Taxus wallichiana
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los tueis son de pichons arbrilhons que la creissénça es pro lenta. Pòt viure pendent fòrça longtemps (de sègles, veire de millenis). Mesura 5 a 8 m e pòdon aténher fins a 20 m de naut. La camba quilhada es cobèrta d'una rusca roja, las fuèlhas en forma d'agulhas planas son d'un verd escur amb que trancan los arils roges.
Los tueis copats rebrotan, al contrari de gaireben totes los conifèrs.
Aril e grana[modificar | modificar la font]
L'aril del tueis, d'un roge viu, atreu fòrça aucèls que los aman fòrça. Lo chuc es fòrça mucilaginós dels arils es sucrat. La grana es fòrça toxica, mas son pas degradada pel sistèma digestiu aviari, aquò permet la disseminacion de l'arbre sens pertocar los aucèls.
Toxicitat[modificar | modificar la font]
Tota la planta es toxica levat l'aril qu'entorna l'ovul. La substància toxica es una mescla complèxa d'alcaloïdes de la familha dels taxans (que s'extrach le taxòl (o taxina).
Utilizacion[modificar | modificar la font]
L'utilizacion del tueis es fòrça apreciada dins la confeccion dels arcs, coma lo celèbre longbow anglés pr'amor qu'es a l'ecòp flexible e robuste. S'utiliza tanben en tournatge e en escultura pel contraste entre lo còr e l'albenca de la fusta.
Orticultura[modificar | modificar la font]
Lo tueis es sovent utilizat dins los pargues per èsser talhat de formas decorativas..
Ebenisteriá[modificar | modificar la font]
La seuna fusta, d'una bèla color iranjat-rogenca, es fòrça amat dels ebenistas e dels laütièrs. Las seunas qualitats acosticas son en efècte excepcionalas. Es tanben fòrça apreciat en marquetariá e lo seu prètz es fòrça naut.
Es considerat lo melhor per la construccion dels arcs. En efècte, es imputrescible, e fòrça estable en mai d'èser a l'encòp robuste e pro souple — doas qualitats essencialas per un arc. La momia (Ötzi) trobada dins los Alps en 1991 portava un arc inacabat fach de tueis, puèi los Angleses ne faguèron lo longbow (arc long anglés).
Alimentacion[modificar | modificar la font]
L'aril a l'entorn de la grana es comestible, mas sens sabor. Cal plan segur far atencion a mossegar pas la grana qu'es fòrça toxica, mas sonque la chucar. Son ingestion intacta presenta per contra pas de dangièr.
Terapeutica[modificar | modificar la font]
En 1971, los quimistas Wani, Wall e Taylor isolan una molecula, lo paclitaxel o Taxòl. La rusca de Taxus brevifolia (tueis del Pacific) - que se trapa en America del Nòrd a l'escai de « mètge de las selvas » - foguèt utilizada per las seunas proprietats anticancerosas. I a dins los brots joves dels taxanes (moleculas toxicas) que contenon de substàncias anticancerosas. Sol inconvenient: es rare. 10 kg de rusca de tueis del Pacific donan sonque 1 grama de produch actiu[1]. Saven que levar la rusca d'aqueles arbres los tua. Mai tard se produguèt per emisintèsa, amb la DAB-III una molecula presenta dins las agulhas de Taxus baccata, le taxotèr, una substéncia vesina del taxòl, mas dos còps mai eficaç. Aquela molecula es al vam de la luta anticàncer, fòrça eficaç contra los càncers del sen, de l'ovari, del palmon.
Simbolica[modificar | modificar la font]
Lo tueis es lo simbòl de la vida e de la mòrt. Los ancians Cèltas e una partida dels Germans l'associavan a la mòrt. Juli Cesar comta dins De bello gallico que lo cap Eburons Catuvolcos se donava la mòrt ingerissent de tueis. Sa longevitat (pòt passar 2000 ans) e son caractèr sempervirens dins de regions temperadas que los conifèrs èran rares pòdon explicar perque aquel arbre es ligat a l'imortalitat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)« La traite des plantes », in La Recherche, n° 411, setembre de 2007, p 50
- (fr)Robert Bourdu et Yves Larvor, L'If, col Le nom de l'arbre, Ed Actes Sud

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Villes
- AgninAllemondAllevardAmbelAnjouAnnoisin chatelansAnthonAosteApprieuArandonArtasArzayAsnieresAssieuAuberives en royansAuberives sur varezeAurisAutransAvignonetBadinieresBalbinsBarrauxBas de bonceBeaucroissantBeaufinBeaufortBeaulieuBeaurepaireBeauvoir de marcBeauvoir en royansBellegarde poussieuBelmontBerninBesseBessinsBevenaisBilieuBiolBiviersBizonnesBlandinBois de rocheBonceBonnefamilleBossieuBouge chambaludBourg d'oisansBourgoin jallieuBouvesse quirieuBranguesBressieuxBressonBrezinsBrie et angonnesBrignoudBrionBurcinCessieuChabonsChalonsChamagnieuChamp sur dracChampagnierChampierChamrousseChanasChantelouveChantesseChapareillanCharancieuCharantonnayCharavinesCharetteCharneclesCharvieu chavagneuxChasse sur rhoneChasselayChassignieuChateau bernardChateauvillainChatelusChatenayChatonnayChatteChavagneuxChavanozChelieuChevrieresCheyssieuChezeneuveChichilianneChimilinChirensCholongeChonas l'amballanChorancheChozeauChuzellesClaixClavans en haut oisansClellesClonas sur varezeCognetCognin les gorgesColombeCombe rousseCommelleCorbelinCordeacCorencCornillon en trievesCorpsCorrencon en vercorsCoublevieCour et buisCourtenayCrachierCrasCremieuCreys mepieuCrollesCulinCurtinDiemozDionayDizimieuDoissinDolomieuDomarinDomeneEchirollesEcloseEnginsEntraiguesEntre deux guiersEstrablinEybensEydocheEyzin pinetFallavierFaramansFaverges de la tourFitilieuFlacheresFontaineFontanil cornillonFourFrogesFrontonasFuresGavetGieresGillonnayGonasGoncelinGranieuGrenayGrenobleGresse en vercorsHaut de bonceHerbeysHeyrieuxHiÈres sur ambyHuezHurtieresIzeauxIzeronJallieuJameyzieuJanneyriasJarcieuJardinJarrieL albencL alpe d'huezL alpe de mont de lansL alpe de venoscL isle d'abeauLa balme les grottesLa batie divisinLa batie montgasconLa buisseLa buissiereLa chapelle de la tourLa chapelle de surieuLa chapelle du bardLa combe de lanceyLa cote st andreLa ferriereLa flachereLa forteresseLa fretteLa gardeLa morteLa motte d'aveillansLa motte st martinLa mureLa muretteLa pierreLa riviereLa salette fallavauxLa salle en beaumontLa soneLa terrasseLa tour du pinLa troncheLa valetteLa verpilliereLaffreyLalleyLanceyLans en vercorsLavalLavaldensLavarsLe bouchageLe chaffardLe champ pres frogesLe cheylasLe freney d'oisansLe grand lempsLe guaLe monestier du percyLe moutaretLe passageLe peageLe peage de roussillonLe perierLe pinLe pleynetLe rivierLe sappey en chartreuseLe touvetLe versoudLentiolLes abretsLes adretsLes avenieresLes cotes d'areyLes cotes de corpsLes deux alpesLes eparresLes roches de condrieuLeyrieuLieudieuLivetLivet et gavetLongechenalLumbinLuzinayMallevalMarcieuMarcillolesMarcollinMarnansMassieuMaubecMayres - savelMeaudreMensMepieuMerlasMeylanMeyrieMeyrieu les etangsMeyssiesMiangesMiribel lanchatreMiribel les echellesMizoenMoidieu detourbeMoiransMoissieu sur dolonMonestier d'ambelMonestier de clermontMonsMonsteroux milieuMont de lansMont st martinMontagneMontagnieuMontalieu vercieuMontaudMontbonnot st martinMontcarraMontceauMontchaboudMonteynardMontfalconMontferratMontrevelMontseverouxMorasMorestelMoretel de maillesMoretteMottierMurianetteMurinaisNantes en ratierNantoinNivolas vermelleNotre dame de commiersNotre dame de l'osierNotre dame de mesageNotre dame de vauxNoyareyOptevozOris en rattierOrnacieuxOrnonOullesOyeuOytier st oblasOzPactPajayPaladruPanissagePanossasParmilieuPassinsPellafolPenolPercyPierre chatelPinsotPisieuPlanPoisatPolienasPommier de beaurepairePommiers la placettePonsonnasPont - de- beauvoisinPont de cheruyPont de claixPont en royansPont evequePontcharraPorcieu amblagnieuPrapoutelPreboisPreslesPressinsPrimaretteProveysieuxPrunieresPusignieuQuaix en chartreuseQuet en beaumontQuincieuReaumontRenageRencurelRevelRevel tourdanReventin vaugrisRiouperouxRivesRocheRochetoirinRoissardRomagnieuRoussillonRovonRoyasRoybonRuySablonsSalagnonSalaise sur sanneSarcenasSardieuSassenageSatolas et bonceSavas mepinSechilienneSemonsSeptemeSerezin de la tourSermerieuSerpaizeSerre nerpolSeyssinet parisetSeyssinsSeyssuelSiccieu st julien et cariSievozSillansSinardSoleymieuSonnaySous coteSousvilleSt agnin sur bionSt alban de rocheSt alban du rhoneSt albin de vaulserreSt andeolSt andre en royansSt andre le gazSt antoine l'abbayeSt appolinardSt areySt aupreSt barthelemySt barthelemy de sechilieSt baudille de la tourSt baudille et pipetSt bernardSt blaise du buisSt bonnet de chavagneSt bueilSt cassienSt chefSt christophe en oisansSt christophe sur guiersSt clair de la tourSt clair du rhoneSt clair sur galaureSt didier de bizonnesSt didier de la tourSt egreveSt etienne de crosseySt etienne de st geoirsSt genisSt geoire en valdaineSt geoirsSt georges d'esperancheSt georges de commiersSt gervaisSt guillaumeSt hilaireSt hilaire de brensSt hilaire de la coteSt hilaire du rosierSt honoreSt ismierSt jean d'avelanneSt jean d'heransSt jean de bournaySt jean de moiransSt jean de soudainSt jean de vauxSt jean le vieuxSt joseph de riviereSt julien de l'hermsSt julien de razSt just chaleyssinSt just de claixSt lattierSt laurent du pontSt laurent en beaumontSt marcel bel accueilSt marcellinSt martin d'heresSt martin d'uriageSt martin de clellesSt martin de la cluzeSt martin de vaulserreSt martin le vinouxSt maurice en trievesSt maurice l'exilSt maximinSt michel de st geoirsSt michel en beaumontSt michel les portesSt mury monteymondSt nazaire les eymesSt nicolas de macherinSt nizier du moucherotteSt ondrasSt pancrasseSt paul d'izeauxSt paul de varcesSt paul les monestierSt pierre d'allevardSt pierre de bressieuxSt pierre de chartreuseSt pierre de cherennesSt pierre de mearozSt pierre de mesageSt primSt quentin fallavierSt quentin sur isereSt romain de jalionasSt romain de surieuSt romansSt sauveurSt savinSt sebastienSt simeon de bressieuxSt sorlin de morestelSt sorlin de vienneSt sulpice des rivoiresSt theoffreySt verandSt victor de cessieuSt victor de morestelSt vincent de mercuzeSte agnesSte anne sur gervondeSte blandineSte luceSte marie d'alloixSte marie du montSuccieuSusvilleTecheTencinTheysThodureThuellinTignieu jameyzieuTorchefelonTramoleTreffortTreminisTreptTullinsUriageValbonnaisValencinValencogneValjouffreyVaracieuxVarces allieres et rissetVasselinVatilieuVaujanyVaulnaveys le basVaulnaveys le hautVaulx milieuVelanneVenerieuVenonVenoscVernasVerniozVertrieuVeurey voroizeVeyrins thuellinVeyssilieuVezeronce curtinVienneVifVignieuVillard bonnotVillard de lansVillard notre dameVillard reculasVillard reymondVillard st christopheVille sous anjouVillefontaineVillemoirieuVilleneuve de marcVillette d'anthonVillette de vienneVinayVirieuVirivilleVizilleVoironVoissantVoreppeVourey
- Zones touristiques
- Parc national des ÉcrinsParc Naturel Régional du VercorsVallée du RhôneParc naturel régional de ChartreusePays Sud GrésivaudanHaut Rhône DauphinoisPortes des AlpesIsère RhodaniennePays de Bièvre et ValloireVals du DauphinéPays Voironnais – ChartreusePays GrésivaudanPays Trièves – Matheysine - OisansPays du VercorsPays Grenoblois
Filtrer selon les disponibilités :
1 Camping(s) partenaire(s)
Isère
90 emplacements
Située à 24 km de lyon, la commune de villette d’anthon est limitrophe de l’ain et du rhône. "le domaine de la régnière" s' étend sur un terrain de verdure arboré et abrite un parc boisé de 10 hectares. il bénéficie ...


text:
Clément Marot
Clément Marot (Caors, ca 1496/97 - Turin, 1544) que ho un poeta francés deu sègle XVIau ; Normand de costat deu pair e occitan per la mair, que ho pròche de la reina Margarida de Navarra e deu son hrair Francés I de França e tanben de las idèas reformadas.
Las soas divèrsas Epistòlas au Rei que'u sauvèn de mantuas coentas (dont la preson) e bèth eth autrejar per lo son estil literàri las favors de Francés I.
En 1533 que comencè de tradúser los Psaumes en francés e, pròche de la idèas reformadas qu'avó de huéger entau Bearn gavidat per Joana de Labrit abans de s'exiliar en Itàlia, de tornar en França, puish de's tornar exiliar (en 1542) en Soïssa e Savòia.
Eth sieu lexic qu'ei plan influençat peu occitan deu Carcin on va nàisher.


text:
Er objècte d'aguesta Lei
1. Aguesta Lei a per objècte eth desvolopament der article 3 der Estatut d'autonomia de Catalonha, entà per'mor d'emparar, fomentar e normalisar er usatge dera lengua catalana en toti es encastres, atau coma der aranés ena Val d'Aran, e de garantisar er usatge normau e oficiau deth catalan e deth castelhan.
2. Es objectius principaus d'aguesta Lei son:
a) Emparar e fomentar er usatge deth catalan per toti es ciutadans e ciutadanes.
b) Dar efectivitat ar usatge oficiau deth catalan e deth castelhan sense cap de discriminacion entàs ciutadans e ciutadanes.
c) Normalisar e fomentar er usatge deth catalan ena administracion, en ensenhament, enes mieis de comunicacion sociau, es indústries culturaus e en mon sòcioeconomic.
d) Assegurar era extension deth coneishement deth catalan a toti es ciutadans e ciutadanes.
3. Tanben ei objectiu d'aguesta Lei arténher era igualtat en çò que hè as drets e déuers lingüistics des ciutadans e ciutadanes damb era promocion des accions de besonh e era remocion des obstacles qu'aué la dificulten.
Era lengua pròpria
1. Eth catalan ei era lengua pròpria de Catalonha e la singularise coma pòble.
2. Eth catalan coma lengua pròpria, ei:
a) Era lengua de totes es institucions de Catalonha, e en especiau dera Administracion dera Generalitat, dera Administracion locau, des corporacions publiques, des empreses e es servicis publics, des mieis de comunicacion institucionaus, der ensenhament e dera toponímia.
b) Era lengua preferentment emplegada pera Administracion der Estat en Catalonha ena forma qu'aguesta determine, pes autes institucions e, en generau, pes empreses e es entitats qu'auferissen servicis ath public.
3. ‚ò que dispause eth punt 2 implique especiau compromís des institucions entà promocionà-ne eth coneishement e fomentà-ne er usatge entre es ciutadans e ciutadanes, damb independéncia deth caractèr oficiau deth catalan e deth castelhan.
Es lengües oficiaus
1. Eth catalan ei era lengua oficiau de Catalonha, atau coma tanben n'ei eth castelhan.
2. Eth catalan e eth castelhan, coma lengües oficiaus, pòden èster emplegades indistintament pes ciutadans e ciutadanes en totes es activitats publiques e privades sense discriminacion. Es actes juridics hèti en quinsevolha des dues lengües oficiaus an, per çò que hè ara lengua, plea validesa e eficàcia.
Es drets lingüistics
1. Cossent damb er article 3 der Estatut d'autonomia, e en marc d'ua politica actiua dera Generalitat entà crear es condicions que permeten d'arribar ara igualtat plea quant as drets e déuers lingüistics, en Catalonha toti an eth dret a:
a) Conéisher es dues lengües oficiaus.
b) Expresà-se en quinsevolha des dues lengües oficiaus, oraument e per escrit, enes relacions e actes publics e privadi.
c) éster servit en quinsevolha des dues lengües oficiaus enes tèrmes qu'aguesta Lei establís.
d) Emplegar liurement quinsevolha des dues lengües oficiaus en toti es encastres.
e) Non èster discriminat pera rason dera lengua oficiau qu'emplegue.
2. Toti pòden adreçà-se as jutjats e tribunaus entà obtier era proteccion oficiau deth dret d'emplegar era sua lengua.
3. Toti pòden adreçà-se ara Administracion dera Generalitat e ath Sindic de Greuges en tot sollicitar que, en encastre des sues competéncies, actuen entà garantisar es sòns drets lingüistics de forma especifica.
Es principis rectors dera actuacion dera Generalitat
1. Era Generalitat a de garantisar es drets lingüistics des ciutadans e ciutadanes, er usatge normau e oficiau deth catalan e deth castelhan, er ensenhament des dues lengües a tota era poblacion, era capacitacion e era abilitacion lingüistiques deth personau ath servici des administracions e era igualtat plea des ciutadans e ciutadanes quant ath dret e déuers lingüistics, en toti es àmbits.
2. Era Generalitat a de hèr actuacions d'emparament, de proteccion e de promocion e foment der usatge dera lengua catalana en toti es encastres en tot adoptar es mesures de besonh e en tot destinà-i es recorsi suficients.
Era unitat dera lengua catalana
1. Era lengua catalana ei un patrimòni que Catalonha compartís damb d'auti territòris damb es quaus constituís ua madeisha comunautat lingüistica. Era Generalitat a de velhar pera proteccion dera unitat deth catalan e a de fomentar er usatge, era projeccion exteriora deth catalan e era comunicacion entre es diferenti territòris de parla catalana.
2. Cossent damb era legislacion vigenta, correspon ar Institut d'Estudis Catalans era autoritat lingüistica.
Reconeishement e proteccion der aranés [Article abolit pera disposicion derogatòria dera Lei 35/2010, de l’1 d’en octobre, der occitan, aranés en Aran]
Er aranés, varietat dera lengua occitana pròpria dera Val d'Aran, se regís per çò que hè ar usatge, pera Lei 16/1990, deth 13 de junshèga, sus eth règim especiau dera Val d'Aran, e, supletòriament, pes precèptes d'aguesta Lei, es quaus jamès pòden èster interpretadi en perjudici der usatge der aranés.


text:
Pruno
U Prunu en còrs (Pruno en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge beneficia d'una localizacion prèpa de la plana e doncas de las vilas e de la mar tot en se trobant dins plena montanha.
thumb|Pruno Davant los pòbles de Poggio, Olmo e lo Puja Davant San Petrone
Ce village bénéficie d'un emplacement proche de la plaine et donc des villes et de la mer tout en se trouvant en pleine montagne.


text:
Ipnòsi
L'ipnòsi es un estat de sòm incomplèt amodat artificialament. L'ipnòsi implica la màger part del temps una persona qu'ipnotiza e un subjècte ipnotizat; existís tanben cas d'autoipnòsi. L'estat d'ipnòsi se caracteriza per:
- una concentracion intensa
- una relaxacion extrèma
- una nauta suggestibilitat
La vision comuna de l'ipnòsi la considèra coma un estat de consciéncia alterada. Poiriá induire de conduitas coma arrestar de fumar, far resurgir de sovenirs inconscients o demesir la sensibilitat a la dolor.


text:
Cadièra
Una cadièra (var. cadiera, chadiera, chadèira, chaiera) (sinonims mens espandits: cagira, sèla) es un mòble qu'una persona se pòt assetar dessús, generalament amb dorsièr mas sens braces. Se distinguís d'autres sètis per la quantitat de gents que i es destinada (se son mai d'una, es un sofà), per la preséncia de dorsièr (se n'i a pas: es un taboret), per la manca de braces (se n'i a, es un cadieral) e pr'amor qu'es sonque per una persona soleta (s'es per mai d'una persona e sens braces, es un banc). An generalament quatre pès, encara que i a tanben de versions amb tres pès o encara solament un, que se ramifica dins la basa (especialament per los burèus).
Istòria[modificar | modificar la font]
La cadièra èra ancianament, coma lo tròn, un simbòl de poder. Per aquò los faraons egipcians e las esculturas de divinitats grècolatinas son representats assetats. A partir de la Renaissença foguèt un mòble comun de las classas nautas, subjècte a las mòdas del moment. Lo material dominant èra la fusta, amb de coissins de seda, cuèr o tela per mai de confòrt. Al sègle XX se'n produsiguèt una aumentacion de materials e de dessenhs per l'entratge de l'ergonomia.


text:
Ray Bradbury
Ray Bradbury (Waukegan, Illinois, 22 d'agost de 1920 - Los Angeles, Califòrnia, 6 de junh de 2012[1]), Romancièr, escrivan d'istòrias cortas e ensags, dramaturg, scenarista e poèta estatsunian. Diplomat de l'Universitat de Los Angeles en 1938. Çò que se sap de son educacion es que s'acaba aquí, venguèt un "estudiant de la vida", venent raportaire de las cantonades de las carrièras de L.A. de 1938 a 1942, passant las seunas nuèches a la biblioteca publica e los seus jorns a l'estampariá. Venguèt un escrivan a temps complèt el 1943, escrivan fòrça istòrias cortas pels jornals abans de las far collectat: Dark Carnival, en 1947.
La seuna reputacion coma escrivan del coratge e visionàri se faguèt amb la publicacion de Cronicas Marcianas en 1950, que descriu los primièrs ensags de la Tèrra de conquerir e colonizar Mart, e las consequéncias inesperades. En seguida escriguèt L'òme illustrat e en 1953, Fahrenheit 451, l'òbra mai coneguda l'obra de Bradbury, una critica fissanta de la censura dins un mond del futur que la paraula escricha es enebida. Dins una tentativa per salvar la seuna istòria e cultura, un grop de rebèls memorizan l'ensems de la òbras de literatura e filosofia alara que los libres sont cremats per l'Estat totalitari. D'autras òbras son (versions en anglés): The October Country, Dandelion Wine, A Medicine for Melancholy, Something Wicked This Way Comes, I Sing the Body Electric!, Quicker Than the Eye i Driving Blind.
Al total, Bradbury publiquèt mai de trenta libres, prèp de siès cent istòrias cortas e fòrças poèmas, ensags, e pèças de teatre.
Lo trabalh de Ray Bradbury foguèt gropat en quatre colleccions de Best American Short Story (Melhor de l'Istòria Corta d'America). Recebèt lo prèmi O. Henry Memorial, lo prèmi Benjamin Franklin, lo prèmi World Fantasy per Lifetime Achievement, lo prèmi Grand Master de la Sciencie Fiction Writers of America (Escrivans de Sciéncia ficcion d'America), lo prèmi PEN Center USA West Lifetime Achievement, e mai. En novembre de 2000, la National Book Foundation Medal (la Medalha de la Fundacion Nacionala del Libre) de la Distinguished Contribution to American Letters (la Distinguida Contribucion dels Lectors Americans) organizèt una conferéncia sul senher Bradbury a l'ocasion de la recepcion dels prèmis 2000 National Book de la vila de Nòva York.
R.B. jamai limitèt a la sola literatura. Foguèt nomenat per un Academy Award (pel seu filme animat Icarus Montgolfier Wright), e guanhèt un Emmy Award (pel seu scenario de television per The Halloween Tree). Adaptèt seisenta e cinc de las seunas istòrias al Ray Bradbury Theater a la television. foguèt lo consultant creatiu del United States Pavilion al New York World's Fair en 1964. En 1982 trabalhèt per Disney World.
Maridat en 1947, R.B. e sa femna Maggie vivián a Los Angeles amb los seus quatre gats fòrça amats. Aguèron quatre filhas e uèit pichons filhs. Maggie moriguèt en novembre de 2003.
Pel seu 80n aniversari en agost de 2000, Bradbury diguèt, « La granda jòia de la meuna vida foguèt de se levar cada matin e còrrer a la maquina d'escriure perque una idèa nòva me venguèt. La sensacion qu'ai cada jorn sembla fòrça a la meteissa qu'aviái quand aviái dotze ans. Quin que se passa, soi aquí, amb uiètanta ans, sens me sentir diferent, plan d'un gran sens de jòia, e content per la longa vida qu'aquò que donèt. Ai de bons plans pels dètz o vint ans venents, e espèri que m'acompanharetz. »
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ R.I.P Ray Bradbury, autor de Fahrenheit 451 6 de junh, 2012


text:
Portugal continental
Lo Portugal continental designa lo territòri continental portugués, situat dins Peninsula Iberica.
La designacion es utilizada per diferenciar lo territòri continental de las archipèlas atlanticas dels Açòres e de Madèira.
Es la 85a subdivision d'un país mai poblada del mond.
Lo Portugal continental comprend 278 dels 308 concelhs, 89 015 km² dels 92 145 km² del territóri nacional (96,6%), e 10 144 940 del 10 637 713 abitantes qu'i abitan (segon lo cens de 2011[1]), siá, 95,1%.


text:
Saint-Agnan (Aisne)
Saint-Agnan es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del costat de Condé en Brie, en lo sud del departament de l'Aisne, en region Picardie.
Village du canton de Condé en Brie, dans le sud du département de l'Aisne, en région Picardie.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Agnan #èsser un autar donat al abbaye Sants-Texans-de detlas-Vinhas de Soissons per Hugues de Castell-Thierry en 1076. Lo darrièr senhor #èsser lo comte del Torn del Pi.
Sant-Agnan i aviá situat sul passatge dels Peluts pendent la Primièra Guèrra mondiala: un panorama e lo plànol de las batalhas es a veire sus la rota de Courthiezy.
Saint-Agnan fut un autel donné à l'abbaye Saint-Jean-des-Vignes de Soissons par Hugues de Château-Thierry en 1076. Le dernier seigneur fut le comte de La Tour du Pin.
Saint-Agnan était situé sur le passage des Poilus pendant la Première Guerre mondiale: un panorama et le plan des batailles est à voir sur la route de Courthiezy.


text:
Paul Valéry
Ambroise Paul Toussaint Jules Valéry es un escrivan d'expression francesa, poèta, filosòf e epistemològ, nascut a Seta le 30 d'octobre de 1871 e mòrt a París lo 20 de julhet de 1945.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut de paire d'origina corsega e de maire genoesa, Paul Valéry comencèt sos estudis a Seta amb los dominicans, puèi al collègi de Seta e al licèu de Montpelhièr. Comencèt en 1889 d'estudis de drech. Aquel meteis an, publiquèt sos primièrs vèrses dins la Revue maritime de Marseille. Sa poesia d'aquela epòca se plaça dins lo movement simbolista.
Nuèch de Gènoa[modificar | modificar la font]
Dins la nuèch del 4 al 5 d'octobre de 1892, coneguèt a Gènoa çò que descriu coma una grava crisi existenciala. Ne sortís resolgut a repudiar las idolas de la literatura, de l'amor, de l'imprecision, per consacrar l'essencial de son existéncia a çò que nomena la vida de l'esperit. Ne testimònian los Quasèrns ont s'esfòrça de notar totas sas reflexions de bon matin. Aprèp que, apond en mena de galejada, avent consacrat aquelas oras a la vida de l'esperit, me senti lo drech d'èsser nèci lo rèsta de la jornada.
La poesia es exclusa d'aquel biais de sa vida? Non, perque de vertat, segon Valéry, tot poèma avent pas la precision exacta de la pròsa val pas res. Pel mai al subjècte d'aquela a la meteissa distància que Malherbe afirmant seriosament qu'un bon poèta es pas pus util a l'Estat qu'un bon jogaire de quilhas.
De tot biais, Paul Valéry indica mai d'un còp que considèra aquela nuèch passada a Gènoa coma sa vertadièra origina, lo començament de sa vida mentala.
En 1894, s'installèt a París, e comencèt de trabalhar coma redactor al Ministèri de la Guèrra, e se liguèt amb Paul Léautaud. Demorèt alunhat de l'escritura poetica per se consacrar a la coneissença del ieu e del monde. Dempuèi 1900 fins a 1922, secretari particular d'Édouard Lebey, administrator de l'agéncia Havas, se consacrava cada matin a las primièras oras a la redaccion de sos Quasèrns, jornal intellectual e psicologic qu'una granda partida foguèt publicada pas qu'aprèp sa mòrt.
En 1900, se maridèt amb Jeannie Gobillard, una primièra cosina de Julie Manet (tanben filha de Berthe Morisot e d'Eugène Manet, lo fraire d'Edouard Manet) que se maridèt lo meteis jorn amb Ernest Rouart. Lo doble maridatge foguèt celebrat a la glèisa de Saint-Honoré-d'Eylau, dins lo quartièr de Passy a París. Lo coble Valéry-Gobillard aguèt tres enfants e demorèt ligat al coble Rouart-Manet (qu'aguèt tres filhs), e las doas familhas partejavan lors vacanças dins l'ostal « Le Mesnil », comprada per Berthe Morisot e Eugène Manet sus las ribas de Sèina[1].
Paul Valéry segava los « mardis » de Stéphane Mallarmé, carrièra de Roma a París, a l'ostal del poèta que ne demorèt un fidèl discipòl.
La poesia[modificar | modificar la font]
En 1917, jos l'influéncia de Gide entre autres, tornèt a la poesia amb La Jeune Parque, publicada per Gallimard. Escriguèt un poèma de 500 vèrses que i consacrèt quatre ans. En principi, auriá degut escriure - a la demanda de son editor Gallimard e de son amic André Gide - un prefaci poetic d'una trentena de linhas per acompanhar una novèla edicion de sos premièrs poèmas. Mas fin finala escriguèt çò qu'es consedrarà coma son cap d'òbra: lo monològ interior d'una jove femna en presa a un combat entre lo còs e l'esperit, escrit dins un formalisme digne de son mèstre Mallarmé.
Un autre grand poèma seguèt qualques ans mai tard: Le Cimetière marin (1920), puèi un recuèlh, Charmes (1922).
Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, Paul Valéry venguèt coma un « poèta oficial », plan fòrça celèbre — pas candid, se n'amusa — e fòrça onorat. En 1924, venguèt president del Pen Club français, puèi foguèt elegit membre de l'Acadèmia francesa l'an seguent. Dins lo discors de recepcion que prononcièt lo 23 de junh de 1927, Paul Valéry faguèt l’elògi d'Anatole France, son davancièr, sens prononciar son nom un sol còp[2]. En efècte perdonava pas qu'Anatole France se foguèsse opausat a la publicacion dels poèmas de Mallarmé.
En 1932, venguèt conselhièr dels musèus nacionals; en 1933, foguèt nomenat administrator del Centre Universitari Mediterranèu de Niça; en 1936, foguèt nomenat president de la Comission de sintèsi de la cooperacion culturala per l'exposicion universala; en 1937, foguèt creada per el la cadièra de poetica al Collègi de França; en 1939, fin finala, venguèt president d'onor de la SACEM.
Son òbra vertadièra, dins lo meteis temps, contunhava totjorn dins l'escur. La prigondor de las reflexions que foguèt donada dins sas òbras exigentas (Introduccion al metòde de Leonardo da Vinci, La serada amb monsieur Teste), sas reflexions sus l'avenidor de la civilizacion (Regards sul monde actual) e sa viva curiositat intellectuala ne faguèt un interlocutor de Raymond Poincaré, Louis de Broglie, Henri Bergson e Albert Einstein.
Ocupacion alemanda[modificar | modificar la font]
Jos l'ocupacion alemanda, Paul Valéry, refusant de collaborar, prononcièt coma secretari de l'Acadèmia francesa l'elògi funèbre del josieu Henri Bergson. Aquò li faguèt pèrdre aquel pòste, coma aquel d’administrator del Centre Universitari de Niça. Moriguèt lo 20 de julhet de 1945, qualques setmanas aprèp la fin de la Segonda Guèrra Mondiala. Aprèp de funeralhas nacionalas comandada per Charles de Gaulle, es inumat à Seta, al cementèri marin qu'aviá celebrat dins son poèma.
Son òbra[modificar | modificar la font]
Los ensags de Valéry mòstran sos inquietuds sus la perennitat de la civilizacion (« Nosautres, civilizacions, sabèm ara que sèm mortalas »), l'avenidor dels « dreches de l'esperit », lo ròtle de la literatura dins la formacion, e la retroaccion del progrès sus l'Òme.
Sa seria « Variété » (I, II, III, IV, V) se compausa d'un autre tipe d'escriches: aqueles que li foguèron comandats e si non sens dobte, d'esperel, auriá jamai escrit. Pasmens es una analisi prigonda impressionanta se tròba dins la seria de corts ensags sus divèrses subjèctes d'actualitat del sègle XX publicada jol titre: Regards sur le monde actuel.
Sa correspondéncia amb André Gide foguèt publicada en 2009.
Tanben publiquèt L'Idée fixe.
Filosofia[modificar | modificar la font]
La portada filosofica e epistemologica de l'òbra de Valéry es pauc coneguda es un dels pensadors del constructivisme[3].
Lo rapòrt que Valéry a amb la filosofia es particular. Dins sos Quasèrns escriguèt : « Legissi mal e amb languiment los filosòfs, que son tròp longs e que lor lenga m'es antipatica. » (T1 p197) En efècte, se s'inspira liurament de Descartes d'una mena de son metòde de « pensar », es pasmens fòrça critic sul discors filosofic d'esperel. Per Valéry, lo filosòf es mai un sofista biaissut, manejaire de concèptes, qu'un artesan al servici del Saber coma lo scientific es.
Pasmens, son desir de comprendre lo monde dins sa generalitat e fins al procèssus de la pensada ela meteissa — caracteristica del filosòf — orienta fortament son trabalh, çò que se manifèsta en particular dins:
- La Crise de l’esprit (Variété I) (« Nosautres, civilizacions, sabèm ara que sèm mortalas »)
- Petite Lettre sur les mythes (Variété II)
- La Politique de l’esprit, Le bilan de l'intelligence (Variété III) (« Dintram dins l'avenidor enrèire »)
- Discours de réception à l’Académie française
- Discours de l’histoire (Variété IV)
- Discours aux chirurgiens, L’Homme et la coquille (Variété V)
- Notre destin et les lettres (Regards sur le monde actuel)
e tot lo long de sos Quasèrns.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Introduction à la méthode de Léonard de Vinci (1895) (introduccion al metòde de Leonardo da Vinci)
- La Soirée avec monsieur Teste (1896) (La serada amb monsieur Teste)
- Essai d'une conquête méthodique (1897) (Ensag d'una conquesta metodica)
- La Jeune Parque (1918) (La Jove Parca)
- La Crise de l’esprit (1919) (La Crisi de l'esperit)
- Le Cimetière marin (1920) (Lo Cementèri marin)
- Album de vers anciens (1920) (Album de vèrses ancians)
- Charmes (1922) (Embelinament)
- Eupalinos ou l'Architecte (1923) (Eupalinòs o l'Arquitècte)
- L'Âme et la danse (1923) (L'arma e la dança)
- Variété I (1924) (Varietat I)
- Propos sur l'intelligence (1925) (Convèrsa sus l'intelligéncia)
- Monsieur Teste (1926)
- Variété II (1930) (Varietat II)
- Regards sur le monde actuel (1931) (Regards sul monde actual)
- Amphion (1931)
- Pièces sur l'art (1931) (Pèças sus l'art)
- L'idée fixe ou Deux Hommes à la mer (1932) (L'idèa fixa)
- Discours en l'honneur de Goethe (1932) (Discors en onor de Goethe)
- Sémiramis (1934) (Semiramis)
- Notion générale de l’art (1935) (Nocion generala de l'art)
- Variété III (1936) (Varietat III)
- Degas, danse, dessin (1938) (Degas, dança, dessenh)
- Discours aux chirurgiens (1938) (Discors als cirurgians)
- Variété IV (1938) (Varietat IV)
- Mauvaises pensées et autres (1942) (Ideassas e autras)
- Tel quel (1941, puis 1943) (Cossí es)
- Dialogue de l'arbre (1943) (Dialòg de l'arbre)
- Variété V (1944) (Varietat V)
Postums :
- Mon Faust (1946) (Lo meu Faust)
- L'Ange (1947) (L'Àngel)
- Histoires brisées (1950) (Istòrias copadas)
- Vues (1948) (Vistas)
- Œuvres I (1957) (Òbras I)
- Les Principes d'anarchie pure et appliquée (1984) (Los principis d'anarquia pura e aplicada)
- Corona et Coronilla (2008) (Corona e Coronilha)
Estudis sus Paul Valéry (fr)[modificar | modificar la font]
- Frédéric Lefèvre, Entretiens avec Paul Valéry, Le Livre, Chamontin et chez Flammarion, 1926.
- Marcel Doisy, Paul Valéry. Intelligence et Poésie, Les Univers de la Littérature IV, Paris, Le Cercle du Livre/ Édition Paul Mourousy, 1952.
- Octave Nadal, La Jeune Parque, manuscrit, présentation, étude critique, Le Club du Meilleur Livre, 1957.
- Jacques Derrida, « Qual Quelle. Les sources de Valéry », 1971, repris dans Marges – de la philosophie, Minuit, 1972.
- Michel Philippon, Paul Valéry, une Poétique en poèmes, Presses Universitaires de Bordeaux, 1993
- Sylvie Ballestra-Puech, Lecture de la Jeune Parque, Klincksieck, 1993.
- Denis Bertholet, Paul Valéry, 1871-1945, Plon, 1995.
- Michel Philippon, Un Souvenir d'enfance de Paul Valéry, Éditions InterUniversitaires, 1996
- Fabien Vasseur commente La Jeune Parque, Poésies, Foliothèque, Gallimard, 2006.
- Emil Cioran, Valéry face à ses idoles, L'Herne, Essais Et Philosophie, 2007.
- Michel Jarrety, Paul Valéry, Fayard, 2008.
- Anna de Noailles, En relisant les Cahiers de Paul Valéry, 3 tomes
- Philippe Baudry, Valéry trouveur: métaphysique et littérature, Kindle, 2010; CreateSpace, 2011. Valéry Finder: Metaphysics and Literature, Kindle, 2011; CreateSpace, 2011.
- Aimé Lafont, Paul Valéry, l'homme et l'oeuvre, Jean Vigneau, 1943
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Œuvres de Paul Valéry (domaine public au Canada)
- (fr)Paul Valery - les harpes secrètes du Cimetière marin à la Jeune Parque (Françoise Manodritta)
- (fr)« L’aventure éditoriale des cahiers Paul Valéry : vingt ans après » par Julia Peslier sur le site Fabula, La recherche en littérature
- (fr)"Paul Valéry" (Michel Jarrety)
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Jornal de Julie Manet, ed: Scala
- ↑ (fr)Paul VALÉRY
- ↑ (fr)Jean-Louis Le Moigne, Les épistémologies constructivistes, 1995, PUF, « Que sais-je ? ».


text:
Guilhèm d'Occam
Guilhèm d'Occam nasquèt en 1290 a Ockham (Surrey) e moriguèt en 1347 a Munic. Foguèt un filosòf e teologian franciscan anglés. La Glèisa d'Anglatèrra lo faguèt com sant.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovença[modificar | modificar la font]
Entre uèit e tretze ans dintrèt dins l'òrdre franciscan dins un convent de Londres. En 1306 foguèt nomenat sosdiague e en 1310 (quans aviá 20 ans) comencèt la formacion teologica per acabada en 1317 a Oxford, sens aver acabat los corses obtenguèt lo títol de mèstre; per aquò se nomenava Venerabilis Inceptor ("lo venerable principiant"). A partir de 1319 ensenhèt a Oxford e a París, pasmens jamai foguèt nomenat mèstre perque sas doctrinas èran consideradas gaireben ereticas pels membres de la facultat. Es possible que foguèt lo disciple de John Duns Escot, mas es pas segur. En 1321 tornèt al convent franciscan de Londres ont demorèt.
En 1323 Guilhèm d'Occam se presentèt a la reünion del capítol franciscan de la província, que aquel an se faguèt a Bristol, per defendre sas opinions, alara que ja suspectat d'eretgia per qualques uns de sos confraires.
Esquisma amb lo papa[modificar | modificar la font]
En mai de 1324 foguèt cridat per la curiá papala d'Avinhon per respondre a d'acusacions d'eretgia fachas per un ancian cancelièr d'Oxford (John Lutterel). Demorèt en residéncia susvelhada a Avinhon. Aprèp dos ans lo papa acordèt una senténcia tròp leugièra segon l'opinion de l'acusador e lo papa tornèt estudiar l'afar. Jamai foguèt condemnat. Entrestant, en 1327 l'emperador Loís de Baviera declarèt son poder superior a aquel de papa Joan XXII (lo poder civil superior a l'eclesiastic) e los franciscans esperitals s'enfrontèron al subjècte que lo papa se destornava de sa doctrina de pauretat segon que lo Crist e los apòstols jamai avián possedit res e doncas totas las proprietats devián èsser "en usus". Michele de Cesena, alara major dirigent de l'ordre franciscan, encontrèt Guilhèm d'Occam e aquel aderiguèt al movement esperital franciscan, l'ajudant. Loís de Bavièra e l'antipapa Nicolau V (nomenat pel meteis emperador) s'avisèt que los esperitals poirán èsser bons aliats, los sostenguèt. Lo 26 de mai de 1328, Guilhèm d'Occam, ensemble amb d'autres esperitals e representants imperials fugiguèron d'Avinhon se sentissent menaçats e anèron cap a Pisa, a l'epòca, proprietat de Baviera, ont l'emperador los aculhiguèt e los aparèt. Una legenda ditz qu'Occam se placèt sos sa proteccion disent: « Ò, emperador, apara-me amb l'espasa, que ieu t'apare amb lo vèrbe » (En latin: « O imperator, defende me gladio, et ego defendam te verbo »). En junh del meteis an Guilhèm d'Occam foguèt excomuniat per aver abandonat Avinhon sens lo permés del papa. En 1329 se n'anèt a Munic amb Loís de Bavièra perque l'emperador capitava pas a contrarotlar los senhors italians del luòc. Guilhèm d'Occam e los franciscans acusèron lo papa d'eretgia. Alara s'afrontèt obertament amb Joan XXII. Aqueste, escriguèt d'òbras criticas contra lo papa e divèrses tractats qu'analisan lo poder civil e l'eclesiastic. En 1334 moriguèt Joan XXII, Guilhèm d'Occam e los franciscans contunhèron de s'afrontar amb son successor Beneset XII. Michele de Cesena moriguèt en 1342 e Guilhèm capitèt los esperitals opausats al papa alara que son predecessor foguèt nomenat vicari. Loís de Bavièra foguèt destituit en 1346 e moriguèt l'an seguent. En 1348 Guilhèm demandèt lo perdon del papa Clemenç VI. Lo papa li exigiguèt una seria de condicions de cambi. Se sap pas se concediguèt. Guilhèm moriguèt a Munic en 1347 victima de la pèsta negra. Tornèt èsser admés dins la glèisa en 1359 pel papa Innocenti VI.
Òbras[modificar | modificar la font]
Las òbras de Guilhèm d'Occam se pòdon dividir entre filosoficas, teologicas e politicas. Las principalas son:
Filosoficas e teologicas[modificar | modificar la font]
- Opera philosophica et theologica
- Summa logicae (1328): Tractat de logica dividit en tres partidas (Pars prima, Pars secunda e Pars tertia).
- Quodlibeta septem (1327): Comentari de las Senténcias de Paire Lombart
- Quaestiones in octo libros physicorum (1324): Tractat de fisica e òbra principala d'Occam sul subjècte
- Major summa logices
Politicas[modificar | modificar la font]
- Dialogus super dignitate papali regia (1338): Explica, en dialòg, l'autoritat eclesiastica de la cort pontificala.
- Tractatus de imperatorum et pontificum potestate (1347); Ont explica los poders de l'emperador e aqueles del papa.
- Compendium errorum Johannis Papae XXII (1334): Ont q èra totas las errors del pontife
- Dialogus in tres partes diatinctus (1343)
Doctrina filosofica[modificar | modificar la font]
Dins lo debat dels Universals adoptèt una posicion nominalista:
- L'Univèrs existís pas d'eperel ni en cap d'autra causa, pasmens existisson los individús singulars dotats de qualitats tanben singularas.
- L'Univèrs es un concèpte mental amb çò que fasèm referéncia a una pluralitat d'individús semblables.
- Es un signe que nos renviam e se referís a las causas o entitats individualas.
- Se referís dirèctament a la causa e pas al concèpte, encara que i es subordenat.
Occam prepausa una vertadièra vulgarizacion lingüistica e conceptuala (Rasor d'Occam) de tot aquò qu'es pas clar, coma per exemple, los concèptes metafisics.
Amb diferentas variantas, lo nominalisme d'Occam difusèt dins tota Euròpa, e constituís una interpretacion modèrna que s'afrontèt amb aquela de Tomàs d'Aquin ja anciana.


text:
Directiva (UE)
Una directiva es un acte normatiu pres per las institucions de l'Union Europèa. Amb los reglaments e las recomandacions, las directivas comunautàrias fan partida del drech derivat de l'Union Europèa.
A la diferéncia d'un reglament comunautari que s'aplica totalament e dirèctament, una directiva dona d'objectius a aténher pels païses membres, amb un delai. Aquel delai permet als govèrns nacionals de s'adaptar a la novèla reglamentacion.
Somari
- 1 Presentacion
- 2 Procèssus d'elaboracion d'une Directiva
- 3 Transposicion
- 4 Mesa en òbra
- 5 Drech europèu e drech nacional
- 6 Aprèp lo Tractat de Roma
- 7 Valor juridica de la directiva non transpausada
- 8 Vigiléncia juridica de las entrepresas
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Vejatz tanben
Presentacion[modificar | modificar la font]
Segon l'article 288 del Tractat de fusion de las Comunautats Europèas[1], « La directiva liga tot Estat membre destinatari quand al resultat a aténher, tot en daissant a las instàncias nacionalas la competéncia sus la forma e los mejans ». Es a dire que, la directiva es un tèxte adoptat per las institucions de l'Union Europèa que fixa de règlas que los Estats membres devon inclure dins lor drech intèrne (se dich « transposicion » en drech nacional), entre autre per d'actes legislatius o reglementaris. Los Estats dispausan per o far d'un delai de transposicion.
La directiva fixa doncas una tòca d'aténher, mas daissa als Estats la causida dels mejans per i capitar. Al contrari dels reglaments, las directivas son pas d'applicacion dirècta dins lo drech intèrne; demandan una intervencion dels Estats, mas aquela intervencion es pas assimilabla a una mesura de recepcion, coma en drech internacional.
En França coma dins los autres Estats membres, la lei a per objècte d’aplicar una disposicion comunautària dins 60 a 70 % dels cases per de nòu textes[2]. Aquel percentatge deu pasmens provocar d'error. En efècte, la forma de donar a aquela transposicion demòra, segon l'article 288, de la competéncia dels Parlaments e de las autoritats nacionalas. S'agís doncas pas d'una simpla traduccion de normas elaboradas per las institucions comunautàrias e inscritas tal coma son dins lo drech intèrne. Las directivas son de « leis-encastres », segurament obligatòrias sus la tòca perque ligan los Estats membres al subjècte del resultat a aténher, mas son las autoritats nacionalas que definisson la forma d'aquela tòca en drech intèrne.
Procèssus d'elaboracion d'une Directiva[modificar | modificar la font]
Pasmens que la Directiva en definicion siá un acte normatiu del Conselh de l'Union Europèa, las seunas elaboracion e adopcion prenon de temps e son marcadas per mai d'una estapas. Mai d'una institucions intervengan dins aquel procèssus e entre lo "triangle institucionnel" :
Las règlas e las proceduras de decision al sen de l’UE son definidas dins los tractats fondators[3]. En principi, aparten a la Comission de prepausar de nòus actes legislatius europèus e al Parlament e al Conselh de los adoptar. La Comission e los Estats membres se cargan enseguida de los aplicar. La Comission vigila a lor respècte.
Proposicion[modificar | modificar la font]
La Comission Europèa, composada dels comissaris nomenats pels Estats membres, elabora e adopta una proposicion de directiva que somet al Conselh de l'Union Europèa e al Parlament Europèu.
Elaboracion[modificar | modificar la font]
La proposicion de la Comission segís alara en general, doas vias parallèlas per que siá presentada al Conselh de l'Union Europèa d'un costat e del Parlament Europèu d'autre costat.
- La via del Conselh: un grop de trabalh, compausat de representants dels païses membres o de lors ministèris, prepara lo tèxte. Enseguida es estudiada pel Comitat dels representants permanents o COREPER abans d'èsser inscrit a l'òrdre del jorn de la reünion del Conselh de l'Union Europèa.
- La viá del Parlament: una de las comissions del Parlament estudia la proposicion de la Comission. Un rapòrt es redigit per un raportaire e lo tèxte es inscrit a l'òrdre del jorn del Parlament.
Adopcion[modificar | modificar la font]
Eventuelament pel Parlament europèu[modificar | modificar la font]
Alara que la Directiva es un acte normatiu del Conselh de l'Union Europèa, seguent lo domèni tractat, lo Parlament Europèu, compausat dels representants dels ciutadans de l'Union, a mai o mens de poder d'intervencion dins l'adopcion d'una directiva. Las tres principalas proceduras a disposicion son:
- la consultacion: lo Parlament pòt adoptar, rebutar o demandar l'amendament de la proposicion de la Comission;
- l’avís conforme: la Parlament pòt adoptar o rebutat en blòc la proposicion de la Comission mas pòt pas demandar d'amendament;
- la codecision: lo Parlament fan mai que donar son avís mas es associat al Conselh dins l'elaboracion del tèxte. Malgrat la mesa en plaça de la procedura de codecision, lo Conselh dels ministres, compausat dels ministres dels govèrn dels Estats membres, demòra l'organ decisionari suprèm de l'Union.
Sistematicament pel Conselh de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo Conselh de l'Union Euromèa, compausat de ministre de cada Estat membre, examina lo tèxte que li es prepausat. Seguent lo domèni tractat e la procedura seguida, pòt o deu prene compte de l'avís del Parlament. Un còp adoptat pel Conselh, lo tèxte ven una Directiva europèa al sens pròpri del tèrme.
L'estapa seguenta es la transposicion.
Transposicion[modificar | modificar la font]
En general, la directiva fixa lo delai al tèrme que la legislation transpausada deu èsser adoptada. La transposicion e l'aplicacion (implementacion) devon pas èsser confondudas. L'implementacion visa pas sonque la transposicion formala mas toras las mesuras que concorrisson a la mesa en òbra efectiva de la directiva (informacion, formacion, incitacion, mesa en òbra de sanccions administrativas, civilas e penalas, eca.).
Las mesuras nacionalas devon èsser notificadas a la Comission dins los delais requesits. Una procedura especiala de Notificacion Assistada per Ordinator foguèt mesa en plaça a aquel efècte.
Los retards de notificacion an un impacte negatiu sus l'armonizacion de las leis, la realizacion del marcat unic, la proteccion dels ciutadans e de l'environament la legislacion transpausada tòca a l'òrdre public. De fach, lo retard o l'abséncia de transposicion d'una directiva permet entre autres als requerents privilegiats (institucions e Estats membres) d'engatjar un recors en caréncia o en responsabilitat contra de l'Estat mancant.
La manca d'armonie de la legislacion transpausada amb la directiva es sanccionada per las jurisdiccions europèas coma fasent prejudici a l'objectiu perseguit per la directiva. Aquò concerna subretot la liura circulacion dels produichs e servicis, per que de diferéncias de legislacion amagant sovent d'« obstacles als escambis ». Dins l'avís 3/2005[4], la Cort dels Comptes Europèa nota que la transposicion d'una directiva será incorrècta s'es pas conforma a la directiva d'origina: « Quitament s'aquel objectiu foguèt atengut per gaireben totas las modificacions prepausadas, la Cort observa que, sus mai d'un punts, la transposicion de la directiva manca de coeréncia, entre autre pel fach:
- de l’utilizacion de tèrmes o de definicions diferents d'aqueles figurant dins la directiva, e aquò sens cap de justificacion;
- d’una transposicion incomplèta de qualques disposicions;
- d’una transposicion erronèa de la directiva;
- de l’introduccion de tèrmes o d’elements que son pas prevists dins la directiva;
- d’una transposicion efectuada sens que lo contèxte comunautari siá pres en consideracion;
- de contradiccions dins la quita directiva. »
S'un Estat membre adopta pas una legislacion compatibla, la Comission Europèa pòt pledejar contra el. La sanccions pòdon costat car e son frequentas. Al 1èr de mai de 2008, èra 1 298 las proceduras d'infraccion dubertas contra los Estats membres (voir le Marcas del Mercat interior.
Mesa en òbra
Un còp mesas en vigor, se sap que las leis son pas totas aplicadas de biais satisfasent. Est la rason que las directivas mai recentas ensajan d'enonciar d'indicators mesurablas e escalonats dins lo temps per assugurar lar mesa en òbra efectiva. Aquela practica es plan remarcabla dins lo domèni de l'environament.
Per aténher aqueles objectius, los Estats membres son confrontats al problèma du còdt de la legislacion per lor economia. La conformitat presenta mai sovent d'avantatges plan superiors als inconvenients mas de diferéncias d'eficiéncia dins l'aplication de las leis existentas. Atal s'obsèrva que lo còst d'implementacion de las leis varia sensiblament d'un Estat a l'autre. Segon la Comission, lo còst annadièr d'implementacion als Païses Basses pòt èsser considerat coma representatiu (3,5 % del PIB - Com 2006 - 691).
Per melhorar la situacion e escampilhar las melhoras practicas, la Comission lancèt lo programa « legiferar melhor » que se prepausa de mermar sensiblament los còsts d'implementacion non justificats: « Gaireben totes los còsts preovocats per la legislacion pòrtan suls investiments (per exemple installacion d'équipament de seguritat) necessaris per se conformar a la lei. Mas existís d'autres còsts de caractèr administratiu, coma aqueles provocats per l'obligacion de far rapòrt sus tala o mai activitat. Aqueles còsts devon èsser mermats pasmens sens comprometre la realizacion dels objectius de la legislacion. L'experiéncia dels Estats membres mòstra que las autoritats publicas pòdon far fòrça per mermar las cargas administrativas injustificadas degudas a la legislacion – s'estima que los beneficis economics d'una tala accion correspondent a un augment del PIB podent aténher 1,5 %, o fins a 150 miliard d'èuro » (Com 2006 -689). La Comission es assignada l'objectiu ambiciós de mermar d'un quart aquelas despensas injustificadas d'aquí 2012. Aquel objectiu aviá estat enonciat abans la Crisi de 2008. Per gaireben totes los decidaires europèus, es clar a l'ora d'ara qu'aqueles objectius devos èsser despassadas e que la question de la melhorar dels procèssus de decision e de mesa en òbra ven una prioritat de primièras.
Drech europèu e drech nacional
L’Union eissida dels tractats, juridicament parlant, fa pas de leis e los seus actes an de valor legala qu’un còp transpausada o mesa en òbra per las institucions nacionalas. En efècte, seguent la lettra dels tractats, una directiva comanda a d'institucions (de l'Union o dels Estats membres) e non pas als individús (ròtle de la lei), en fixant d'« objectius » que ligam los Estats membres « suls resultats a aténher ». Nombre de directivas establisson pasmens a l'ora d'ara de règlas en detalh, concebudas per èsser dirèctament transpausada dins la lei nacionala.
Mas, la natura juridica de l’Union europèa cambièt progressivament. Se factors convergèron per afirmar la primautat del drech comunautari sus aquel dels Estats membres.
Cap de jurista pòt tornar sus la primautat de las constitucions nacionalas suls tractats aprèp los dos arrèsts Van Gend en Loos e Costa contra ENEL de la Cort de Justícia Europèa afirmant que « la comunautat constituís un novèl òrdre juridic de drech internacional, al profèit que los estats an limitat, pasmens que dins de domènis restrenchs, lors drechs sobeiran »[5] e que « l'article 12 du tractat instituent la CEE produch d'efèctes imediats e provòa pel compte dels justiciablas de drechs individuals que las jurisdiccions intèrnas devon salvagardar ». Seguèt aprèp una abséncia de reaccion dels Estats membres, dins un contèxte europèu que la question aviá encora pauc de portada practica. Puèi en 1998 (arrèst Sarran[6]), lo Conselh d'Estat francés afirmava la primautat de la constitucion francesa[7]. Pasmens, l'article 88-1 de la [[constitucion francesa|Consticution dispausa que « La Republica participa a las Comunautats europèas e a l'Union europèa, constituidas d'Estats qu'an causits liurament, en vertut dels tractats que los an instituidas, d'exercir en comun calcunas de las seunas competéncias », e l'article 55 afirma que « Los tractats o acòrdis regularament ratificats o aprovats an, dempuèi lor publicacion, una autoritat superiora a aquela de las leis, levat, per cada acòrdi o tractat, de la seuna applicacion per l'autre partida. » Atal, lo Conselh constitucional jutja que « la transposicion en drech intèrne d'una directiva comunautària resulta d'una exigéncia constitucionala que poiriá pas èsser fach obstacle sonqu'en rason d'una disposicion expressa »[8] contrari de la Constitucion »[9]. E, dins une decision mai tardièra, declara: « la transposicion d'una directiva sauriá pas anar contra una règla o un principi inerent a l'identitat constitucionala de França, levat a çò que lo constituent i aja consentit »[10]. Enseguida, lo Conselh d'Estat declara dins una decision de 2007 qu'est del seu ressòrt dins l'encastre de la contestacion d'una directiva « d'examinar dirèctament la constitucionalitat de las disposicions reglamentàrias contestadas »[11] dins lo cas o cap de legislacion comunautària aparava ja las disposicions e principis defenduts per la Constitucion francesa, invocats per contestar la directiva.
Dins aquel cadre incertan, se pòr s'interrogar sus l'autoritat juridica d'una directiva europèa al respèste de la quita constitucion, la superioritat al respècte de la lei essent aquerida. En efèxte, en França, las directivas europèas trapant lor legitimitat dirèctament al sen de la constitucion (lor donant atal un estatut potencialament constitucional), que se passeriá se de clausulas d'una directiva dintran en contradiccion amb de disposicions constitucionalas? Aquò despendriá de la natura d'aquelas disposicions, « expressas »[12] o non, o encora dels principeis inerents a l'« identitat constitucionela de França »?
Aprèp lo Tractat de Roma[modificar | modificar la font]
L'article 288 TFUE dispausa que « la directiva liga tot Estat membre destinatari sul resultat a aténher tot en daissant a las instàncias nacionalas la causida sus la forma e los mejans ». S'agís d'una vertadièra obligacion de resultat, qu'es pas totjorn respectada pels Estats membres. La Cort de Justícia de l'UE reconeis alara que las directivas an un « efècte dirèste ». Presas pel Conselh o la Comission, las directivas devon èsser publicadas al Jornal oficièl de l'UE (JOUE)[13].
Valor juridica de la directiva non transpausada[modificar | modificar la font]
Las directivas venent totjorn mai precisas se pausèt la question de la valor juridica al delá de letra dels tractats. Los particulars pòdon ne beneficiar s'aquelas 4 condicions sont reünidas:
- lo delai de transposicion es passat;
- que la trasposicion siá marrida;
- la directiva compòrta de disposicions claras, precisas e incondicionalas (segon la CJUE);
- es invocada per un particular contra l'Estat (efècte dirècte ascendant).
Posicion de la CJUE[modificar | modificar la font]
La Cort de Justícia Europèa comencèt per creisser lor valor juridica en admetent lor efècte dirècte amb los seus arrèsts Franz Grad c/ Finanzamt[14] e Van Duyn[15]. Tanben admetèt que los justiciables pòscan se ne prevaler en l'abséncia de transposicion (o aprèp une directiva mal transpausada) jos qualques conditions:
- la directiva deu d'en primièr èsser clara, es a dire que pausa une obligacion de far o de far pas (arrèst),
- enseguida, deu èsser precisa, es a dire que necessita pas de règlament d'applicacion,
- Fin finala, deu tanben èsser incondicionala es a dire que será pas dirèctament invocable qu'al tèrme del delai de transposicion.
Posicion del Conselh d'Estat francés[modificar | modificar la font]
La jurisprudéncia Cohn-Bendit[modificar | modificar la font]
Lo Conselh d'Estat refusèt aquela evolucion amb l'arrèst Cohn-Bendit del 22 de decembre de 1978 en decident que las directivas comunautàrias « pòdon pas èsser invocadas al sosten d'un recors dirigit contra un acte administratiu individual levat tota contestacion sus la legalitat d'aquelas mesuras reglementàrias presas per se conformar a aquela directiva »[16].
Enseguida nuancièt fòrça la seuna decision en admetent l'efècte dirècte de la directiva dins fòrça ipotèsas, per finir per trobar (en contradiccion amb la jurisprudéncia Cohn-Bendit) la possibilitat pel justiciable de se prevaler de las disposicions d'una directiva non transpausada[17].
Los temperaments[modificar | modificar la font]
Le Conselh d'Estat distrièt segon la natura de l'acte atacat, reglementari o individual.
Pels actes reglamentaris[modificar | modificar la font]
- Se pòt prendre d'actes contraris als objectius de la directiva abans l'expiracion del delai,
- L'absencia de transposidion dins los delais es illegala,
- Aquela abséncia de transposicion engatja la responsabilitat de l'Estat (arrèst SA Arizona Tobaco Products del Conselh d'Estat del 28 de febrièr de 1992[18] que seguís l'arrèst Andréa Francovich c/ Italie del 19 de novembre de 1991 de la CJUE[19]).
Pels actes individuals[modificar | modificar la font]
- L'Estat francés pòt se prevaler d'una directiva non transpausada (arrèst Lilly france del Conselh d'Estat[20]).
- La jurisprudéncia Cohn Bendit[21] refusèt l'invocabilitat d'una directiva non transpausada contra un acte individual. Mas en aplicant la teoria de l'excepcion d'illegalitat, lo Conselh d'Estat annula pasmens en se fondant sus l'acte reglamentari sul fondament que foguèt pres l'acte individual. Tanben foguèt aplicada aquela teoria en l'abséncia del tèxte, en sanccionant un estat del drech o una jurisprudéncia.
Lo cambi de la jurisprudéncia Perreux[modificar | modificar la font]
Per un arrèst del 30 d'octobre de 2009[22] , lo plen del contencós del Conselh d'Estat decidiguèt que « tot justiciable pòt se prevaler, amb lo sosten d’un recors dirigit contra un acte administratiu non reglementari, de las disposicions precisas e incondicionalas d’una directiva, quand l'Estat a pas pres, dins los delais impartits per aquela, las mesuras de transposicion necessàrias. »
Vigiléncia juridica de las entrepresas[modificar | modificar la font]
Las entrepresas europèas fan generalament una vigiléncia regulara sus las directivas en cors o a venir.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
References[modificar | modificar la font]
- ↑ Ancian 249 TCE
- ↑ Chifra estimat pel secretariat general del govèrn [pdf] « À armes égales », rapòrt al Primièr ministre, julhet de 2006, p. 29.
- ↑ (fr) Traitat sus l'Union Europèa, Tractat instituent la Comunautat europèa, Tractat instituent la Comunautar europèa de l'energia atomica.
- ↑ (fr)Tèxte integral
- ↑ O encara: « lo transferiment operat pels estats, de lor òrdre juridic intèrne al profèit de l'òrdre juridic comunautari, dels drech e obligacions correspondent a la disposicions del tractat, provòca doncas una limitacion definitiva de lors dreches sobeirans contra que sauriá pas prevaler un acte unilateral ulterior incompatibla amb la nocion de comunautat ».
- ↑ Consultar sus (fr) Conselh d'Estat, Legifrance o Conselh Constitucional
- ↑ « Considrrant que se l'article 55 de la Constitucion dispausa que los tractats o acòrdis reguliarament ratifiicats o aprovats an, dempuèi lor publicacion, una autoritat superiora a aquela de las leis levat, per cada acòrdi o tractat, de son aplicacion pdr l'autra partida, la supremacia atal conferida als engatjaments internacionals s'applica pas, dins l'òrdre intèrne, a las disposicions de natura constitucionala ».
- ↑ dispExpresse" Es a dire citadas clarament e explicitament dins la Constitucion, la jurisprudéncia del Conselh essent exclusa, cf. (fr)comentari, [pdf] quasèrn n°17 del Conselh constitucional
- ↑ Decisions n°2004-496 DC del 10 de junh de 2004 (Legifrance) e n°2004-498 DC del 29 de julhet de 2004 (Legifrance)
- ↑ Conselh Constitucional o Legifrance
- ↑ Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ "dispExpresse"
- ↑ art. 297 TFUE
- ↑ Tèxte sus EUR-Lex
- ↑ Tèxte sus EUR-Lex
- ↑ name="CE11604" CE, ass., 22 déc. 1978, Min. int. c/ Cohn-Bendit : Rec. CE 1978, p. 524 / Decision n°11604 sus Conseil d'État ou Legifrance
- ↑ "CE298348" CE, ass., 30 oct. 2009, n°298348, Modèl:Mme / Consultar sus Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ Decision n°87753 sus Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ Arrèst sus EUR-Lex
- ↑ Consulter sur Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ "CE11604"
- ↑ "CE298348"


text:
Vimy
Vimy es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vimy A situat a équidistance de Lens e de Arras. Lo sieu scenari domina la conca minaire, del temps que la part bassa de la vila a situat en la plana de la Gohelle, #que s'estend al pè de la crête de Vimy.
La còsta de Vimy correspond a una mancatz (la manque de Marqueffles) #qu'a davalat los terrens crayeux del nòrd per çò qu'es de terrens de meteissa natura al sud[1]. Los terrens, sensibles al érosion, an doncas conegut aquela pertorbació recentament (a l'escalièr dels tempses géologiques).
Vimy est située à équidistance de Lens et d'Arras. Son plateau domine le bassin minier, tandis que la partie basse de la ville est située dans la plaine de la Gohelle, qui s'étend au pied de la crête de Vimy.
La côte de Vimy correspond à une faille (la faille de Marqueffles) qui a abaissé les terrains crayeux du nord par rapport à des terrains de même nature au sud[2]. Les terrains, sensibles à l'érosion, ont donc connu cette perturbation récemment (à l'échelle des temps géologiques).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ Ricour, (ISBN 2-7159-0194-1)


text:
Mar lunara
Lei mars lunaras, oficialament dichas maria (mare au singular), son de plans basaltics. Lor temps es estimat entre 3,12 e 4,2 miliards d'annadas segon de mesuras radiometricas[1] e 1,2 miliards d'annadas segon l'estudi dei cratèrs[2]. La màger part dei maria an emplit de bacins situats a bassa altitud principalament sus la fàcia visibla. Dins aquò, i a pas de relacion entre lei bombardaments d'asteroïdes dau començament dau Sistèma Solar e leis erupcions a l'origina dei mars. D'efèct, leis erupcions aguèron luòc 500 milions d'annadas après la formacion dei bacins. De mai, certanei mars, coma Oceanus Procellarum, correspondon pas amb un bacin conegut. La rason supausada de la preséncia pus importanta sus la fàcia visibla es que la crosta i seriá mens espessa.
Segon sa talha, la mar tèn un nom diferent :
- Oceanus (ocean), solament per Oceanus Procellarum.
- Maria (mar).
- Lacus (lac).
- Palus (palun).
- Sinus (gof).
Maria e oceanus[modificar | modificar la font]
Lacus[modificar | modificar la font]
Sinus e Paludes[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ James Papike, Grahm Ryder, and Charles Shearer (1998). "Lunar Samples". Reviews in Mineralogy and Geochemistry 36: 5.1–5.234.
- ↑ H. Hiesinger, J. W. Head, U. Wolf, R. Jaumanm, and G. Neukum, H. (2003). "Ages and stratigraphy of mare basalts in Oceanus Procellarum, Mare Numbium, Mare Cognitum, and Mare Insularum". J. Geophys. Res. 108: 5065.


text:
Bòxa tailandesa
La bòxa tailandesa (o Muay Thai) es un espòrt de combat (art marcial) que se desvolopèt en Tailàndia ont es considerat coma l'espòrt nacional. Es conegut tanben coma "l'art de totas las partidas", perque las mans, los pès, los coides e los genolhs s'utilizan fórça.
Emai que los còps al cap pòscan pareisser mai impressionants dins la competicion, los expèrts d'aqueste espòrt afirman que los còps basses (low kicks), los coides e los genolhs son pus destructors pels competitors.
Pendent la competicion, los participants fan una dança rituala abans lo combat sonada lo Ram Muay. Aquela ceremonia ten una origina religiosa, mas servís tanben per estirar los muscles e coma escalfament.
L'entraïnament per la bòxa tailandesa es conegut per son intensitat e sa fermetat. Es fach per endurcir las uèch partidas del còs, e èsser tustat per la tíbia d'un boxaire tailandés es sovent comparat al còp d'una bata de base ball. Los boxaires tailandés tustan amb la tíbia e de vegadas amb lo pè.
La bòxa tailandesa influencièt fòrça lo desvolopament del kick-boxing que se creèt dempuèi en Japon, en Euròpa e als Estats Units.
Gaireben cada movement de bòxa tailandesa utiliza lo còs entièr, mentre que i a rotacion de las ancas a cada còp de pè o de punh. Aquò fa que las atacas e las defensa dins lo bòxa tailandesa son mai lentas mas mai fòrtas per exemple que las de la bòxa o del karate.
Tecnicas[modificar | modificar la font]
Lo Muay thai es plen de tecnicianas divèrsas. L'adaptacion contemporanèa coma espòrt o sembla en principi a la bòxa, mas après o veire e o analisar, es un espòrt d'una complexitat divèrsa e una disciplina rigorosa. Cap destacar que s'o considèra actualament coma l'espòrt mai efectiu versus d'autras disciplinas de contacte totjorn e quand se marcaràn de nòrmas depès, o en lo sieu defècte se realize una baralha d'aquesta forma; aquò vòl dire sens sumisiones o baralha de solèr. En aquesta disciplina se pòdon usar totas las extremidades del còs coma la man, lo coide, lo braç, lo pè, la camba e agarrar al contrincante, per realizar una projeccion e aital somar de ponchs, o ensajar la cúspide d'aqueste espòrt, aquò se coneis coma "plum" e es la forma de agarrar al contrincante del copet e ensajar o tustar amb lo genolh en la cara o lo còs en inclusent las cambas, mundialmente aquò se coneis coma "clinch".
Los còps de patadas de la cadera per se sona aval "tebianlan", de la cadera fins al pitrau "tebiancon" o se li sòl tanben cridar "lucky", e del pitrau per amunt "tebianbon". Los còps amb los ponhs son: "Dirècte e Jab" en essent lo Jab lo braç avançat en la nòstra gardia, e lo Dirècte lo braç endarrierat.
Las tecnicianas utilizadas son: de Tecnicianas de Agarre e de Tecnicianas de Projeccion, amb opcion a lançar a l'adversari al solèr, aquò se deu far mejançant de còps als ponchs de supòrt o derribes a còs complèt sens arribar al "tacle" (zancadillas). Cap mencionar qu'aquesta totalament proïbit tustar a l'adversari quand aqueste se tròba queigut o almens amb un genolh clauat en lo solèr.
La indumentaria del Muay thai consistís actualament en de pantalons cuertes e vendaje en de mans, de pès e espinillas coma unica proteccion (aquestas darrièras son per de baralhas amateur), l'emplec de guantes foguèt introdusit en l'an de 1929 per un boxeador filipino e se tornèt obligatòri, aital coma lo protector bucal e la division per de peses tre 1945. Quand los contrincantes entran al ring, se lor vei tradicionalament en utilizant un Mongkon sul cap e un Pong Malai a l'entorn del còth. Lo Mongkon es una banda especiala entretejida cuidadosamente que representa al gimnàs que ne provien. Pong Malai Son collares amb ornamentos florales, liurats per d'amics e de seguidors coma un gèst de supòrt e bona sòrt, similaras al Lei hawaiano. La meteissa intencion an los Papriachat(amuletos de bona sòrt), que son de laces utiliza Muay Thai actualament [editar]Lo Muay Thai se practica actualament coma un espòrt dins fòrça païses del mond. La siá difusion globala li a convertit en òm dels espòrts de contacte mai estenduts e lo sieu nombre de practicantes pas per de créisher. Los melhors nakmuays (de camps d'entrainament) son tailandeses, mas a l'ora d'ara d'autres païses pòdon concórrer en egalitat de condicions, sustot en las categorias de pes mai nautas. Los Païses Basses son brèç de fòrça luchadores famoses coma Ernesto Hoost, Peter Aerts o lo legendari Ramon Dekkers 8 còps campion del mond e fòrça mai que s'afrontèron amb tailandeses dins lo sieu pròpri país e amb de nòrmas complètas de Muay Thai. Tanben Munchai es considerat coma òm dels melhors e a un palmarés envidiable.
Malgrat aiçò es important mencionar qu'en tant espòrt e expression culturala d'una region, existís un organ regulador aperada Federacion Mondiala de Muay Thai (WMF per las siás siglas en anglés), encargat de velhar per la corrècta promocion e difusion de l'art del Muay Thai en lo glòbe.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Bòxa tailandesa
- (en) FeelThailand Muay Thai Muay Boran


text:
PACS
Lo PACS, Pacte Civil de Solidaritat, (Pacte civil de solidarité en francés) es, en França, una forma d'union civila.
Es un contracte de drech francés. La lei qu'instaura lo PACS foguèt votada en 1999 jos lo govèrn Jospin. Lo PACS es un contracte entre doas personas majoras, quin que siá lor seus sèxes, a per objectiu l'organizacion de lor vida comuna.
Aquel texte nasca d'una volontat de fondar juridicament l'existencia dels parelhats non maridats, quitament de meteis sèxe. Atal, contràriament al matrimòni, lo PACS es dobèrt als parelhats de meteis sèxe. Ofrís un quadre juridic complet, contràriament al concubinatge (qu'es una simpla union de fach desprovesida de tot estatut), e amb mas de soplesa que lo matrimòni, qu'es una institucion força plan reglamentada qu'a per objectiu la fondacion d'una familha. Atal que lo matrimòni conserva los seus simbòls, lo seu títol, lo seu nom, mas an defalhat sus consequenças sos la familha.
Mai de 200 000 PACS foguèt sinhats durant las sièis primièras annadas. La primièra lei sul PACS, assolat sus l'indiviament de las causas, foguèt modificada per la lei del 23 de junh de 2006, que prevei ara, salvan una conveneson contrari, un regim de las causas comparadís a aquel dels esposes tendent, per matrimòni que causisson la despartença de las causas. De mai, lo regim fiscal del PACS sembla ara aquel del matrimòni.
Grandament melhorat, lo regim juridic del PACS para encara fòrça de defalhas o de mancas, particularament sus las ajudas socialas, defuntament del consòrt, parelhats internationals, sens parlar dels consòrts pacsats abans lo 1èr de genièr de 2007, que demòran someses al regim de la lei anciana.


text:
Sanch Eli d'Apchièr
Sanch Eli d'Apchièr o Sench Ale dels Apchièrs (forma locala)[2], (Saint-Chély-d'Apcher en francés) es una vila d'Occitània, dins la region istorica de Gavaudan (Lengadòc). Es situada dins lo departament de Losera e la region administrativa de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo primièr nom de la vila que se retròba es Sancti Hilari de Capoleg[3]. Aquesta apelacion fasiá referéncia a Hilarius (Èli) que foguèt avesque de Gavaudan e al Capoleg, nom del riu qu'asaga la localitat. Apchièr es lo nom d'una baroniá qu'èra situada a quaques km de Sanch Èli que ne'n demora uèi encara los vestigis del castèl.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Site du conseil général de la Lozère
- ↑ prononciat localament [sentsh 'age] d'après Carles Camprós
- ↑ [http://www.stchelydapcher.fr/pages/terroir/patrimoine.html. Site web de la comuna
[[categoria:Comuna de Losera].


text:
Christian Wolff (Filosòf)
Christian Wolff (1679, Breslau - 1754) foguèt un filosòf alemand que tenguèt una importanta influéncia dins los postulats racionalistas de Kant. Pasmens lo seu racionalisme es mai prèp de Descartes que de Leibniz.
L'òbra fondamentala de Wolff foguèt la divulgacion e l'interpretacion de la filosofia de Leibniz, encara que s'apartèt de la idèa de la monada e remplacèt l'armonia preestablida per la teoria de Spinoza de la correspondéncia entre l'òrdre de la pensada e de la realitat. Las controvèrsias entre catolics e protestants, d'una costat, e de l'autre, sobretot, Leibniz e Descartes li inspirèt lo seu metòde filosofic; es a dir, voliá que seriá lo meteis qu'aquel de las matematicas.
Sa morala es tanben racionalista. Establís la correlacion entre drech e dever. Considera que l'èsser uman a devers cap a si meteis, cap a la societat e cap a Dieu. Un dels seus principals devers es se perfeccionar e capitat bonur, per tal promoure la perfeccion e lo bonur dels seus semblants. Mas per aquo lo seu racionalisme li permet pas de comprendre ben las relacions e las diferéncias entre compreneson e volontat, entre libertat e responsabilitat, entre esséncia e fach d'èsser. Son idèa de l'Estat paternalista influiguèt lo despotisme esclairat.


text:
Laurent Korcia
Laurent Korcia qu'ei un violonista francés.
Que comencè a estudiar lo vriulon aus 8 ans e qu'apregondí au Conservatòri de París. Aus 18 ans que ganhè la segonda posicion deu Prèmi Paganini (la màger aquesta annada qui lo purmèr prèmi non ho pas autrajat a negun). Que ho tanben consacrat per ua Victoire de la Musique com solista de l'annada de 2002.
A despart deu son percors classic e academic on los sons enregistraments contribuèn dab originalitat a l'enriquesiment deu repertòri deu vriulon, que s'a ensajat a enregistrament eunqüèra mei originaus dab ua collaboracion dab lo cantaire de ròc Jean-Louis Aubert e un disque de musica de cinèma.
Que jòga dab lo stradivarius de Zahn de 1719 prestat per la societat LVMH.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] site oficiau dab ligams de cap a videos.


text:
Le Tourneur
Le Tourneur es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd del Bény-Bocage, a Unitat|18|km {{}} al nòrd de Vire, a Unitat|18|km {{}} al sud-es de Torigni-sus-Vire e a Unitat|21|km {{}} al sud-oèst de Villers-Bocage[1].
La commune est en Bocage virois. Son bourg est à 5 km au nord du Bény-Bocage, à 18 km au nord de Vire, à 18 km au sud-est de Torigni-sur-Vire et à 21 km au sud-ouest de Villers-Bocage[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Tourneur #Èsser cap de-luòc d'una sergenterie de vint-doas parròquias al Mièja Edat[3].
Le Tourneur fut chef-lieu d'une sergenterie de vingt-deux paroisses au Moyen Âge[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ (ISBN 978-2-84234-111-4)


text:
Basc
Lo basc o basco[1], en estil erudit euscar (euskara en basc), es una lenga d'Euròpa Occidentala; se parla dins la region apelada País Basc o Bascoat que se situa per una part en França e per una autra part, la màger, en Espanha. En França lo País Basc cobrís una part del departament dels Pirenèus Atlantics.
Somari
Classificacion e istòria[modificar | modificar la font]
Lo basc fa pas partida del grop indoeuropèu. S'es fach plan ipotèsis per lo restacar a d'autres grops lingüistics d'Asia coma d'Africa. Una de las mai recentas d'aquelas ipotèsis fasiá del basc un parent del berbèr.
Una autra ipotèsi recenta, que comença de recebre una cèrta audiéncia dins la recèrca internacionala (J.D. Bengtson, Meritt Ruhlen), prepausa de far del basc una branca de la superfamilha de las lengas dené-caucasencas (las autras brancas del dené-caucasenc, aparentadas al basc, serián lo nòrd-caucasenc en Caucàs, l'ienisseian en Siberia, lo burushaski en Cashmir, lo nahali en Índia, lo sinotibetan en Extrèm Orient e lo na-dené en America del Nòrd).
Lo lingüista Michel Morvan, el, a temptat recentament de mostrar de ligams ancians e concrets entre lo basco e divèrsas familhas non-indoeuropèas d'Eurasia, coma l'oralic o l'altaïc, e mai s'interèssa a l'ipotèsi dené-caucasenca, mas el prepausa pas de fixar una familha de lengas precisa[2].
Gramatica[modificar | modificar la font]
Lo basc presenta d'estructuras plan diferentas de las autras lengas d'Euròpa, mai que mai dins son sistèma verbal: lo vèrbe basc càmbia pas de forma solament segon lo subjècte coma dins las lengas indoeuropèas mas tanben segon çò que correspond, en occitan per ex., a de complements: etxe bat dut , ai un ostal, vs.etxeak ditut , ai d'ostals. Per contra, al nivèl lexical lo basc a manlevat fòrça mots al latin e a las lengas amb las qualas es o foguèt en contacte, l'espanhòl, l'occitan gascon, e lo francés.
Espandiment e estatut del basc[modificar | modificar la font]
- En Espanha, lo basc se parla dins los territòris d'Araba, Bizcaia, Gipuzkoa e Nafarroa.
Dins los tres primièrs, que forman la Comunitat Autonòma basca, es a se menar aprèp de sègles de recul un procèssus rapid de recuperacion lingüistica (un 23 % de bascofònes vèrs 1980, un 30 % ara). Lo basc es ensenhat mas es tanben la lenga de l'ensenhament dins la mieitat de las escòlas primàrias e mai del 40 % de las escòlas segondàrias (chifras 2003). Lo basc es fòrça present dins la vida vidanta gràcias a la senhalizacion (bilingüa e sovent monolingüa basca fòra de las mai grandas vilas), una cadena de television publica unicament bascoparlanta, un diari... Pasmens, la recuperacion lingüistica avança mai viste en Gipuzkoa, qu'èra ja la província mai bascoparlanta en 1980, qu'en Biscaia e subretot Alaba, gaireben complètament desbasquizada a aquela data. En Navarra, lo govèrn regional es pas favorable a la normalizacion de l'usatge del basc e se se manten dins lo nòrd de la província, a pas recuperat cap d'anciana posicion dins la region de la capitala Pampalona. I podriá a tèrme recular.
- En França, la situacion del basc es a pauc près la de las autras lengas regionalas.
Los poders publics menan una politica en favor de la lenga basca dins l'ensenhament (bilingüisme dins d'unas escòlas) e la cultura (Institut Cultural Basc), mas l'abséncia del basc dins los mèdias e la vida publica a pas sufit fins ara a enraiar son aflaquiment.
Dialèctes (segon la classificacion tradicionala)[modificar | modificar la font]
Aezkoan, bas-navarrés (oriental e occidental), biscaïn, guipuscoan, naut-navarrés (septentrional e meridional), labordin, roncalés, salacenc, soletin.
Lexic (exemples)[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ O fòrça rarament bàscol
- ↑ MORVAN Michel (1996), Les origines linguistiques du basque, Talença: Presses Universitaires de Bordeaux


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 07/09/2012
BARCELONA, 7 Sep. (EUROPA PRESS) -
Eth conselhèr d'Economia e Coneishement dera Generalitat, Andreu Mas-Colell, a afirmat aguest diuendres qu'eth projècte Barcelona World qu'acabe d'anonciar eth Govèrn ei "incompatible" damb era escomesa que s'auie hèt peth d'Eurovegas peth solet hèt qu'es condicions qu'impausaue eth promotor d'aguest, Las Vegas Sands.
Mas-Colell a explicat en arròda de premsa que Las Vegas Sands auie impausat coma condicion "ua congelacion de cap de tipe de licéncia de jòc a compdar d'aguest moment; se respectaue eth que ja existie " mès no se podien concedir autes licéncies d'aguest tipe.
Per contra, Barcelona World oc aurà casinòs, maugrat que Mas-Colell a demanat "no obsessionar-se" qu'aguesti equipaments seràn en projècte recent anonciat, perque seràn ua ofèrta mès des plan qu'includirà.
A assegurat que Barcelona World ei un projècte plan diferent d'Eurovegas, que se basaue ena industria deth jòc, e qu'ei incompatible damb er aute, maugrat qu'a dit qu'eth contacte damb Las Vegas Sands "a estat ua bona relacion" e les a desirat sòrt.
Ath delà, eth conselhèr d'Economia a arrebrembat qu'era Generalitat dèc a Las Vegas Sands eth limit deth 30 d'agost per decidir-se: "Com no se comprometec per Barcelona, amiam entà dauant damb açò".
"ERA COMPETÉNCIA EI ERA COMPETÉNCIA
Sonque damb presentar-lo (Barcelona World), entre en contradiccion" damb Eurovegas, a dit Mas-Colell, e a hijut que no li compren qu'era promotora estatunidenca age prenut encara ua decision.
Pel que fa ara possibilitat que s'acabe en tot installar a Madrid, a dit: "Era competéncia ei era competéncia, e volem èster es prumèrs" e garantir des dera Generalitat que Catalonha age eth prumèr lòc ena industria toristica.


text:
Projècte
Un projècte es una entrepresa temporària assumida per crear un produch ò un servici.[1]
Origina[modificar | modificar la font]
La paraula projècte provèn dau tèrme latin projéctum de projícere, "lançar quauqua-ren en davant" que d'aqueu temps provèn de pro-, que denòta quauqua-ren que precedís l'accion de la part conseguenta de la paraula en question (coma lo grèc πpό) e jácere, "lançar". La paraula "projècte" originalament significa "quauqua-ren que vèn avans de faire una causa". Quand la paraula foguèt adoptada inicialament, se referissiá a planejar quauqua-ren, non a l'accion de complir aquest plan realament. Quauqua-ren fach segon un projècte fuguèt nomenat objècte. Aquest emplec de "projècte" cambièt dins leis ans 50, quand s'introduguèt divèrsei tecnicas per la gestion de projèctes. Per ansin, la paraula mudèt leugierament son significat per cubrir tant lei projèctes coma leis objèctes.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Temporari vòu dire que tot projècte que siegue aurà una data de començament e una data d'acabament, çò que vòu pas dire que dure gaire.
- Lei projèctes se caracterizan per l'elaboracion progressiva: a causa de l'unicitat e d'una incertesa essenciala lei projèctes se pòdon pas definir plenament dau temps ò avans que lo projècte comence, e per aiçò la planificacion e l'execucion de projèctes rescòntra pron sovent de pas, fasas ò etapas separadas. A dicha que lo projècte avança, l'equipa de projècte precisa lei pas seguents, leis objectius e la forma d'execucion melhora. En coneissent aquò, lei sòcis de l'equipa elabòran de plans preliminars, e executan l'etapa seguenta dau projècte estent aquestei plans detalhats.
Lei projèctes se destrian deis operacions, perque leis operacions son contúnias e repetitivas (lei projèctes, elei son termejats), e leis operacions donan de resultats pariers ò quasi pariers (au còntra, lei resultats deis projèctes son unics).
Un projècte, d'ordinari, necessita de ressorsas per complir sei resultats. La màger part dau temps, l'execucion dau projècte se basa en un plan detalhat, que considera tanbèn de factors extèrnes e de restriccions. La planificacion, l'execucion e lo contraròtle dau projècte es lo domeni de la gestion de projèctes. Per de projèctes importants fa mestier de còps de crear una organizacion temporària, que recampa una equipa de projècte e una ò mai equipas d'obratge.
Lei projèctes d'importància se pòdon despartir en sotaprojèctes, que de fach son una rejoncha de projèctes relacionats. Tot particularament, la collaboracion entre lei sòcis d'una chorma de projècte es necessària per un resultat profichós.
Avantatges[modificar | modificar la font]
Lo foncionament en mòde de projèctes es particularament apreciat per lo negòci occidentau, que se caracteriza per una organizacion en malhum e una cultura de la cooperacion. Dins lo cas d'organizacions autoritàrias e burocraticas amb una estructura regda e ierarquica, l'òbratge basat dins de projèctes agrada mens, ò fonciona pas coma s'espèra en causa dau conflicte entre lei diferenteis culturas organizacionalas.
Vesetz tanbèn[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide), Third Edition, Project Management Institute.


text:
Economia de Tanzania
Tanzania es un dels païses pus paures del mond, amb un PIB per cápita de solament 1 700 dolars en 2012. Malgrat aiçò, la siá economia atenguèt de nautes indèxes de creissença a causa de la produccion d'aur e lo torisme.[1] Lo país practicament concluguèt la siá transicion per una economia de mercat liberala, malgrat lo govèrn mantenga preséncia en sectors coma las telecomunicacions, bancas, energia e mineracion.[1]
Lo país es fòrça en dependent de l'agricultura, sector responsable per 1/4 del PIB, aproximativament 85% de las exportacions e qu'ocupa 80% de la man d'òbra. Malgrat aiçò, la topografia e las condicions climaticas limitan las tèrras cultivables a solament 40% del total. La siá economia se situa per jos 10% dels mai pauras del mond.[1]
L'indústria del país fa principalament lo tractament dels produchs agricòlas e qualques bens de consomacion. Lo Banc Mondial e donadors internacionals an porgit d'ajudas per reabilitar l'infrastructura obsolèta e reduir la praubesa. A causa de l'ajuda internacionala e solida politicas economicas, la creissença se manten malgrat la recession mondiala.[1]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 4 de junh de 2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Montigny-sur-l'Hallue
Montigny-sur-l'Hallue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo sòl de la municipalitat aperten a las formacions terciària e quaternaire ; daissa dificilament passar l'aiga. Lo fons de la vallée de la Hallue a recobert de alluvions ; la longitud de las pendentas, se tròba marnes e glaises verdas ; los marnes e calcaires constituisson los 2/3 del territòri.
La vallée de la Hallue se ramifie en divèrses pichons vallons pas @dénommer. L'altitud culminante se tròba al nòrd-oèst.
A lo-dessus de las tèrras glaises verdas, una capa d'aiga sosterranha alimenti los potzes de la municipalitat e de las fonts. La mai abondiua d'aquelas fonts es aquela de la fontaine publica situada al sud-oèst.
Lo cors del Hallue es habituellement flac. En temps de pluèjas esperlongadas o de fonte de las nèus, es alimentée per divèrsas ruisseaux[1].
Le sol de la commune appartient aux formations tertiaire et quaternaire ; il laisse difficilement passer l'eau. Le fond de la vallée de l'Hallue est recouvert d'alluvions ; le long des pentes, on rencontre des marnes et glaises vertes ; les marnes et calcaires constituent les 2/3 du territoire.
La vallée de l'Hallue se ramifie en plusieurs petits vallons non dénommés. L'altitude culminante se trouve au nord-ouest.
Au-dessus des terres glaises vertes, une nappe d'eau souterraine alimente les puits de la commune et des sources. La plus abondante de ces sources est celle de la fontaine publique située au sud-ouest.
Le cours de l'Hallue est habituellement faible. En temps de pluies prolongées ou de fonte des neiges, elle est alimentée par plusieurs ruisseaux[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las armas de pèira, de las poteries e de monedas de l'epòca gallo-romaine an #èsser d'amassadas sul territòri. En extrasent la tourbe, s'es descobèrt las traces d'una via pilòtes dessús en connectant Montigny e Vilaincourt (uèi en la municipalitat de Behencourt).
Las fondacions d'un castèl féodal èran encara visibles l'an 1830.
Jos LouisXI, Montigny aperteniá a la familha de Lalain, del partit de Charles lo Téméraire.
En 1636, un còrs de cavalièrs alemands al servici del rei de França, i aguèt capturat pels Espanhòls.
Lo 23 de decembre de 1870, lo vilatge a #èsser lo teatre de combats, al cors de la batalha de la Hallue[3].
Des armes de pierre, des poteries et monnaies de l'époque gallo-romaine ont été trouvées sur le territoire. En extrayant la tourbe, on a découvert les traces d'une voie sur pilotis reliant Montigny et Vilaincourt (aujourd'hui dans la commune de Behencourt).
Les fondations d'un château féodal étaient encore visibles en 1830.
Sous LouisXI, Montigny appartenait à la famille de Lalain, du parti de Charles le Téméraire.
En 1636, un corps de cavaliers allemands au service du roi de France, fut capturé par les Espagnols.
Le 23 décembre 1870, le village a été le théâtre de combats, au cours de la bataille de l'Hallue[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta communale de 1899 pel Sr. Vaquet. Archiu départementales de la Soma : 4° 100
- ↑ Notice communale de 1899 par M. Vaquet. Archives départementales de la Somme : 4° 100
- ↑ Nòta communale de1899, op. cit.
- ↑ Notice communale de1899, op. cit.


text:
Edip rei
Edip Rei (en grèc ancian Oἰδίπouς tύpavvoς / Oidípous Týrannos, en latin Edipus Rex) es una tragèdia grèga escricha per Sofòcles vèrs la fin de sa vida, l'unica conservada de la trilogia sul malastrat rei de Tebas.
Sinòpsis[modificar | modificar la font]
L'òbra conta l'istòria d'Edip, un prince malastrat de Tebas, filh de Laïos e Jocasta. Pauc abans que Laïos e Jocasta se maridan, l'oracle de Dèlfes avertiguèt que lo filh qu'auràn vendrà l'assassin del paire e l'espós de la maire. Laïos prenguèt paur e, quand nais Edip, encarga un de sos subjèctes que lo tue, mas aquel darrièr executèt pas l'òrdre d'Edip. Solament pertusa los pès al noirat e se penja, amb una cencha, a un arbre.
Forbas, pastre dels ramats del rei de Corint, que per aquí passava, endend planhs e ploradas del noirat. Lo libèra e lo recuèlha per que lo suènha Polibos. L'esposa de Polibos, Peribèa, es encantada pel nainat e lo costosís amb afeccion a çò d'ela. Es ela que li dona lo nom d'Edip (que significa "qu'a lo pes enflats").
Edip creis jols suènhs dels reis de Corint. Pendent de noças, un bandat revèla que Polibos e Peribèa son pas los vertadièrs paires. tormentat pels dobtes, Edip demanda a la maire se foguèt adoptat o non, mas Peribèa, mentís, li disent qu'èra la seuna vertadièra maire. Malgrat aquò, Edip, es pas satisfach de la responsa de Peribèa e prega l'oracle de Dèlfes, que li predi que tuarà lo paire e se maridarà amb la maire. Ausissent aquelas paraulas, Edip promet de jamai tornar a Corint, e camina cap a Focida. Dins lo viatge tròba un carri, en que i a Laïos, acompanhat d'un cohòrt. Dabans la negativa tant d'Edip coma del carri a daissar passar l'autre, comença un combat a l'eissit de que Edip mata Laïos. Arribant a Tebas, Edip tròba un orrible monstre, l'Esfinx. L'Esfinx aviá lo cap, la cara e las mans d'una femna, la votz d'un òme, lo còs d'un can, la coa d'una sèrp, d'alas d'un aucèl e d'arpas de leon. Dempuèi un puèg arestava totes aqueles que passava al sus costats e li formulava una question. Se respondava pas, l'Esfinx los donava la mòrt.
Edip capitèt de respondre a la fatidica question e atal libèra Tebas, la ciutat qu'èra torturada pel monstre fin alaras. Al dintrar la ciutat, los ciutadans, mercejant l'estrangièr, li prepausèron de lo far rei e de lo maridar amb la reina Jocasta, veusa dempuèi pauc... Lo maridatge e lo coronament se faguèron amb grands festenals. Pasmens, pauc aprèp, de nòus malaürs acablan Tebas. Segon los oracles e devinaires, la causa es que l'assassin del rei Laïos viu dentre los abitants. La recèrca, comendada pel rei de Tebas d'esperel, capita pas. La participacion de Tiresias es la clau per revelar a Edip que, de fach, çò que foguèt anonciat es acomplit. Al desnosament, Jocasta se suicidís e Edip s'arranca los uèlhs e abandona Tebas.
Tèmas[modificar | modificar la font]
La tragèdia tracta del tèma del destin e cossí es complèxe malgrat los desirs umans, un motiu recurrent dins las òbras grègas. Lo sens tragic es pas solament la mòrt involontària d'èssers amats o l'incèst, mas tanben la manca de libertat.
Lo còr agís coma un ciutadan ordinari, opinant davant los faches, opausant la vision de la persona mejana amb la vision divina o aristocratica.


text:
Seltz
Selz en alemannisch (Seltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Seltz fa partida del Ried Nòrd o Pichon Ried, region de prés e de bòsques inundables #que va d'Estrasburg a Lauterbourg. Per qualqu'uns, Seltz fa tanben partida de la En mai de-Bòsc[1]. Es una estapa sus la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) #que connècta la font del Rhin, situada a Andermatt a Soïssa, a la siá desbocadura a Rotterdam.
La commune de Seltz fait partie du Ried Nord ou Petit Ried, région de prés et de forêts inondables qui va de Strasbourg à Lauterbourg. Pour certains, Seltz fait aussi partie de l'Outre-Forêt[2]. Elle est une étape sur la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) qui relie la source du Rhin, située à Andermatt en Suisse, à son embouchure à Rotterdam.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « En mai de-Bòsc », in Alsace, Gallimard, París, 2007, Modèl:Pàg.
- ↑ « Outre-Forêt », in Alsace, Gallimard, Paris, 2007, p.


text:
Epipaleolitic
L'Epipaleolitic es una fasa del periòde Mesolitic. Son nom conten la rasic grèga epi, « dessús » (del Paleolitic). Pendent aqueste periòde sorgisson divèrsas culturas intermediàrias: lo Kebarian e l'Asilhan (derivada del Magdalenian). L'òme demorava a mens de 1 000 m d'altitud, dins de balmas situadas correntament a mens de 500 m d'altitud, ran dels punts de passatge dels animals. Fasián de tendas e de borsas amb de pèl de rangièr. Caçavan d'aucèls (de còrbs, de voltors, d'anets, de calandras, de machòtas e de busas) en utilizant una aisina de tipe bomerang.


text:
Égllése grèca-catolica mèlquita
L’Égllése grèca-catolica mèlquita ou Égllése catolica mèlquita (en arabo : كنيسة الروم الكاثوليك) est una des Églléses catoliques levantenches. Lo ch·èf de l’Égllése pôrte lo titre de Patriarch·e d’Antioch·e et de tot lo Levant, d’Alèxandrie et de Jèrusalèm des Mèlquitos, avouéc rèsidence a Damas en Sirie (titulèro actuâl : Sa Bèatitude Grègouère III Laham dês 2000).
Liyens èxtèrnos[changiér | modifier le wikitexte]
- (en) Seto de l’Égllése
- (en) Melkite Greek Catholic Church Information Center
- (en) CNEWA - Melkite Catholic Church


text:
Valmunster
Valmunster es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, domeni e fief del abbaye de Mettlach, #que la comuna n'èra a Holling.
- Descobèrta de houille en los tucs de Valmunster en 1789.
- Louis Bouvier-Dumolard #far bastir una fabrica chimique l'an 1822.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, domaine et fief de l'abbaye de Mettlach, dont la mairie était à Holling.
- Découverte de houille dans les collines de Valmunster en 1789.
- Louis Bouvier-Dumolard fit construire une usine chimique en 1822.