text:
La lei del paire s’aplica !
Vòli pas dire mas ven de mai en mai complicat de satisfar nòstres òmes politics – e las femnas tanben, de segur ! – e… los autres !
Dieu sap se, desempuèi sa creacion, nos an vantat, los uns e los autres, las institucions de la cinquena Republica, institucions volgudas pel General e mesas al punt per Michou la colère, alias Michel Debré pels mai joves e los estrangièrs que legissián pas « Le Canard enchaîné ».
I a plan agut qualques modificacions de quora en quora mas, fin finala, la constitucion a practicament pas cambiat desempuèi 1958.
Los organismes de contraròtle, coma lo Conselh constitucional – presidit per J. L. Debré –, an pres una importància de mai en mai granda ; benlèu los Francés – dins aqueste cas, los elegits – se son « americanizats » e acceptan pas mai las decisions de l’Administracion, quala que siá, qu’aviá per abitud, a l’acès de l’anonimitat, de prene sas decisions e d’admetre pas las contestacions.
Es pas una causa excepcionala de veire las decisions del govèrn o del parlament contestadas e portadas devant lo Conselh – generalament pels elegits de l’oposicion.
Un dels prètzfaches d’aqueste Conselh es de certificar, coma estant onèstes e vertadièrs, los comptes dels candidats a l’eleccion presidenciala.
Qualques ans a, i aviá plan agut un dobte suls comptes d’un candidat mas lo president del Conselh de l’epòca, Roland Dumas, aviá usat de son influéncia per classar l’afar, çò dison los espcialistas.
Es donc lo primièr còp qu’una decision aital es presa, decision grèva que met en causa e lo candidat concernit e sa « maquina de guèrra, l’Ump.
Los crits de cavèva e las acusacions de complòt pòdon pas, en principi, cambiar que que siá. Aquesta decision s’apièja sus las despensas del candidat e los recebuts qu’a fornit.
Çò mai grèu, per ieu, es l’acusacion implicita de malonestetat del candidat qu’a pensat que podiá far la mescla dels genres e profiechar de sa qualitat de president en exercici per far campanha amb l’argent public.
Que sa man esquèrra sàpia pas çò que fa la drecha es una pròva de duplicitat o, pièger, de bestiesa !
Cronica occitana
Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne
Dimenge, lo 7 de julhet de 2013
commenter cet article


c: text/html

text:
30/12/2010
27/12/2010
Decembre de 2010
• Vergonha a los qu'an fach mina de trobar Marine Le Pen mai frequentabla que son paire.
• Vergonha a Brice Hortefeux, ministre de l'Endedins que pren la defença de 7 policièrs ripoux condamnats per la justicia de la Republica.
• Vergonha a Laurent Gbagbo qu'a perdudas las elections en Còsta d'Evòri mas qu'o vòl pas reconéisser.
• Vergonha al Parlament italian qu'a tornat balhar sa fisança a Berlusconi.
• Vergonha a Brice Hortefeux (encara), condamnat pel segond còp per la justicia e que demòra totjorn ministre.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Bernard-Pierre Donnadieu.
17/12/2010
10/12/2010
08/12/2010
L'idèia de Cantona
Ièr matin, Paul Jorion èra convidat sus Cultura e ieu a prene la rota. Èrem lo 7 de decembre e Eric Cantona aviá dich : "Al luòc de davalar dins las carrièiras per anar manifestar, anatz puslèu totes sortir vòstr'argent de la banca lo 7 de decembre e veiretz cossí lo sistèma s'esclafarà." (Resumit personal) De qué ne pensa Paul Jorion ? Los que lo coneisson sabon plan que ne pensa de ben. En substància, v'aquí çò que disiá ièr : Quand la corrupcion es pertot, a totes los nivèls, i a de monde coma Cantona que reguitnan. Los regulators son totjorn dins un rapòrt d'inferioritat en fàcia de la finança. Aquesta totjorn demòra mèstra. Dempièi la mitat del sègle XIX, la tolerància a la frauda es de mai en mai importanta. Pichon a pichon, los juristas an permetudas de practicas financièiras qu'èran condamnadas de davant. Al sègle XX, amb lo New Deal, i agèt un assag de moralizacion mas, après la segonda guèrra mondiala, aquò tornèt començar. Quand aquelses establiments son condamnats, al luòc de lor defendre de contunhar de far lor mestièr, lor fan pagar gaireben pas que los beneficis d'una setmanada d'operacions.
Cantona parla coma un ciutadan. Respondiá a la question de saupre se las caumas èran lo bon mejan de far plegar los poderoses. Una aristocracia s'es tornada reviscolar. Aquela aristocracia pren Cantona per un pèterrós. Al luòc de se demandar s'un jogaire de foot pòt dire aquò, òm se deuriá demandar per de qué n'es arribat aquí e per de qué tant de monde l'an ausit. L'idèia de Cantona es lo signe d'una situacion bravament degradada (idem per l'afar Wikileaks). Òm a ausit que Cantona èra "irresponsable" mas, çò que seriá responsable, aquò seriá de cambiar lo rapòrt de fòrça. L'altra question pausada es de saupre se Cantona, tan ric, aviá lo drech de dubrir lo cais. Aquí tanben, ven l'argument de l'aristocrata : siás ric, cala-te e profita-ne (1). Mas lo problèma aquí es puslèu de saupre cossí l'argent se ganha. E òm tòrna a la finança… Una pichona part de monde a tot l'argent (1 % dels Americans avián 1/3 de la riquèssa dels USA en 2000) e los que vòlon far quicòm devon amanlevar e pagar d'interèsses. Atal los paures son de mai en mai paures e los rics de mai en mai rics.
A partir de 2007-2008, alara que cresiam d'èsser dins un sistèma que podiá contunhar de roncar, òm s'es aperçachut qu'òm pagava pas pus lo monde e que tot se pagava a crèdit. Sabèm pas end aquò va anar, amai s'esperam totjorn que i aurà de monde rasonables. Pel moment, vesèm sustot de monde que s'acrancan a lors privilègis. Dempièi tres ans, òm s'es sustot mainat de far pas pèrdre 1 centim a la finança alara que, dins lo mème temps, òm tira als ciutadans ordinaris d'avantatges qu'èran estats ganhats (2). Davant, lo sistèma èra a doas vitessas mas tolerable a las massas. Ara, se cal pas estonar...
Ieu, vau pas sortir mon argent de ma banca coma aquò mas me vau preocupar de trobar una banca etica. I sosque dempièi un moment, o vau far. Mercé Eric.
(1) Avètz aquí la diferéncia entre un Cantona e un Zidane.
(2) Es coma aquò que Sarkozy-Fillon and co nos venon explicar que la refòrma de las retiradas es necessària per l'equilibri financièr del sistèma. Vertat que, se l'òm vòl servar l'equilibri financièr d'aquel sistèma, cal contunhar de tustar suls pichons. An rason, de lor vejaire. Es pas lo meun.
06/12/2010
04/12/2010
10 ans de psicanalisi
03/12/2010
Sequéncia aucèls
(Invasion de bistornèls sus ma trelha e sus mon prunièr. Aquò te fot un sarrabastal !
Mès aquò sembla pas desrengar las mesenguetas.)
Aubrac, ièr
02/12/2010
Romain Gary (1914-1980)
Fa 30 ans duèi que Romain Gary causiguèt d'arrestar de viure. Ieu, dintrère dins l'òbra de Gary per azard e pel cinema. Un après-miègjorn qu'ère a l'ostal, tombère sus un film amb Romy Schneider e Yves Montand. Lo film aviá ja començat. M'assetère sus la taula del salon e i demorère sens bolegar dusca a la fin. Es lo sol còp qu'aquò m'arribèt dins ma vida. Èra "Clair de femme" de Costa Gavras. E crompère lo libre. Pièi los altres libres : "Chien blanc" (qu'es de far legir a totes los adòs, sul racisme), "La vie devant soi" (*) (l'istòria d'una josieva salvada dels camps - Simone Signoret dins lo film - que garda d'enfants de prostituidas, lo pichon Momo demorarà al ras d'ela, mòrta, pendent tres setmanas), "La promesse de l'aube" (sus sa maire), "Les racines du ciel" (lo prumièr Goncourt) e talament maites de bons tanben.
Sa vida tota es un roman : nascut a Vilnius, vengut a Niça a 14 ans sol amb sa maire, engatjat en 40 amb de Gaulle, companhon de la Liberacion, ambaissador de França, espós de Jean Seberg ("A bout de souffle")…
S'avètz pas res de legir pel moment…
(*) Agèt lo Goncourt pel segond còp amb aquel, jol nom d'Emile Ajar.
Inscription à : Articles (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aquiu la lenga mei parlada, mei que non pas lo castelhan, qu'ei lo quichua, la lengua deus indigènas Otavalos, vaduda lengua co-oficiau en Equador despuish pòc. En quichua la lengua se ditz Runa Shimi, qu'ei a díser lengua deus Umans. Quichua en lengua quechua, etimologicament que vòu díser vath (val) temperada (per oposicion a puna, vath hreda). Son los Espanhòus qui an balhat lo nom de vath temperada a la lengua deus Umans. Son pas jamès estats tròp dotats per las lenguas, los Espanhòus. En Equador, la lengua quichua (deu complèx lingüistic quechua) que compren 4 varietats geograficas. Lo quichua n'ei pas parlat sonque en las Andas, ua modalitat qu'ei tanben parlada en Amazònia equatoriana, per descendents de montanhòus qui huejón la misèria e l'expleitacion impausadas peus colons. A Otavalo, qu'an d'emissions de TV en quichua, tot dissabte. Tè, que'us me cau demandar quin se ditz víver au país en quichua
Tè, s'ètz jutge e parlatz quichua, que i a de pòsts obèrts :).
Los 3 e 4 de Junh qui vienen, Otavalo qu' arcuelherà lo som de l'ALiança Bolivariana peus pòbles de la nòsta America (ALBA). ALBA, qu'amassa ueit país: Antigua e Barbuda, la Republica Dominicana, San Vicente e Las Granadinas, Cuba, Bolivia, Nicaragua, Veneçuela e Equador. Son país qui non son pas tròp plan vists peus Estats-Units (e reciprocament). I participaràn arron de 500 autoritats representativas d 'indigènas o de "minoritats" negras. La municipalitat qu'ei a preparar los lòcs de la manifestacion, en tot reabilità'us, que son l'Institut Otavalo, la Liga Esportiva Cantonau, lo parc Sent Sebastian, la Casa de la Joventut e lo centre educatiu "Valle del Amanecer" (vath de l'auba). V'ac disi per si en cas passatz per acerà :). Que s'i haràn manifestacions comerciaus (un mercat d'artesanat, clar) e sustot "la noche (nueit) cultural otavaleña" qui's debanarà au parc Bolivar.


text:
1. – Premanís era gessuda
TOTI an de saber quini lauegi, de quina mesura e damb quina localizacion anóncie eth Bulletin de Lauegi
Identifica ena mapa (o ena tua tèsta) quini pòden èster es lòcs critics a on calerà préner ua decision.
Premanís un plan B mès conservador.
2. – Pòrta TOSTEMPS DVA, pala e sonda………. e entrena-te!
Hè eth contròtle de DVA. TOTI en grop an de passar eth contròtle de DVA, e an d’èster conscients de que qui manque non poderà gésser.
Utiliza ua pala e ua sonda granes e robustes.
Entrena-te e practica ath long der iuèrn.
Avalora era aquisicion de d’aute materiau de seguretat (Avalung, morralet ABS, emissora…)
3. – Utiliza materiau SEGUR
Non pòrtes correges enes esquís. Non pòrtes dragonères enes bastons. Pòs substituïr es correges pes frens, e es dragonères, s’ac sages, veiràs que non son tant imprescindibles.
4. – Traça tostemp peth lòc mès SEGUR
Non i a pas cap d’arrason entà non escuélher TOSTEMP er itinerari mès segur. S’ei de besonh, daurís era tua pròpria traça abans de confiar-te en critèri de desconeishudi.
5. – Non expòses jamès tot eth grop ath madeish temps
Esquiatz quinsevolh penent de mès de 30 grads d’un en un, en tot mantier contacte visuau.
Amassa eth grop tostemp en lòc segur, luenh de penents que poguen baishar lauegi. Adapta eth tòn comportament as condicions.
6. – Pensa tostemp enes conseqüéncies
Cau èster un expèrt entà avalorar era estabilitat, mès non es conseqüéncies. Avalora tostemp qué passarie se baishèsse un lauet en lòc e en moment a a on te tròbes.
7. – Revalua constantments es tues decisions
Pensa tostemp qué càmbie en terren, ena nhèu, en grop, e en tu madeish.
8. – Manten ua bona comunicacion laguens deth grop
Cau crear un ambient en grop que hèsque qu’aquerò “guai” sigue parlar dubèrtament d’aquerò que mos preocupe, des deth mès inexpèrt ath mès expèrt.
9. – Sigues inquiet, forma-te e informa-te
Sigues capable d’auer eth tòn pròpri critèri. Tostemp i aurà causes naues entà apréner e naues experiéncies entà compartir, jamès non seràs pro expèrt.
Forma-te!!!!
10.- Sigues conservador
Es tues decisions an d’èster corrèctes eth 99.99% des viatges. Entà poder hèr açò cau deishar un ample marge d’incertitud.
Es montanhes non se botjaràn pas de lòc, era nhèu serà mès bona qu’aué. E ath delà, esquiar ei sonque ua petita part des causes que valen era pena.


text:
Economia d'Eslovaquia
Eslovaquia a de grandas dificultats dins la transicion d'una economia socialista a una economia de mercat. Lo govèrn del primièr ministre Mikuláš Dzurinda faguèt de grands progrèsses entre los ans 2000 e 2004: las principalas privatizacions foguèron conclusas, lo sector bancari es actualament gaireben tot en mans estrangièras, e lo govèrn facilita l'inversion estrangièra.
Lo 1 de genièr de 2009 Eslovaquia adoptèt lo èuro en subsitutcion de la corona eslovaca. Après Eslovènia e los territòris correspondents a l'anciana Alemanha Orientala, es un dels primièrs territòris ex-comunistas a accedir a la zòna Èuro.
Integracion dins la zòna Èuro[modificar | modificar la font]
Los progrèsses economics d'Eslovaquia, dempuèi la siá creacion en 1993 foguèron considerablas, quand aquel país se separèt de la Republica Chèca, fòrça sceptics vesián fòrça complicada la siá subrevivença economica. La Republica Chèca aviá una posicion iniciala mai preparada en aculhir las indústrias principalas existentas en l'anciana Checoslovaquia e de mai la siá extension territoriala e populacion èra lo doble qu'Eslovaquia.
Los primièrs ans de l'independéncia eslovaca foguèron fòrça caotics, entre 1993 e 1998 se caracterizèt per èsser una epòca de grandas privatizacions e de creacion d'una classa empresariala nacionala, qu'acabèt amb una grèu crisi bancària, la resolucion que n'aguèt un naut còst per las arcas del país.
A comptar de 1998 s'instaurèron de mesuras de contraròtle de la despensa publica e politicas d'atraccion a l'inversion estrangièra mejançant estimulacions que comprenián de mesuras fiscalas, qu'en lo domeni de las intradas supausèt l'entratge d'un tipe unic d'impòst d'un 19% qu'aumentèt l'incentiu per far de negòcis e amendriguèt lo evasion fiscala. Lo nòu sistèma fiscal arribèt a èsser fòrça atractiu per investisseires estrangièrs, un dels mai favorables en tota Euròpa. S'establiguèron tanben de politicas laboralas mai favorablas als entrepreneires, ajudas dirèctas als investisseires, al que s'apondiá l'existéncia d'una man d'òbra qualificada e bon mercat. Amb totas aquelas mesuras, Eslovaquia se convertiguèt en una destinacion fòrça atractiua per investisseires estrangièrs, fins a se li autregèt en 2006 lo títol «tigre economic d'Euròpa Centrala».
L'adesion a la Union Europèa se produsiguèt lo 1 de mai de 2004, amassa amb d'autres nòus païses (Republica Chèca, Polonha, Ongria, Eslovènia, Estònia, Lituània e Letònia, Malta e Chipre. Dempuèi la siá incorporacion, Eslovaquia foguèt un dels païses de la zòna que mai creissèt durant lo primièr decènni del sègle XXI. En 2007 Eslovaquia foguèt lo segond país de l'Union Europèa, solament per darrièr de Letònia, l'economia que n'aguèt una màger creissença. En los sieus ans d'apertenença a l'Union Europèa , Eslovaquia realizèt esfòrces per se constituir coma participant de la zòna èuro, amb lo compliment dels critèris d'accès dins la zòna èuro e la siá definitiva adopcion de l'Èuro en 2009.
Sas principals produchs d'exportacion son veïculs, maquinas e equipaments electrics, metals, produchs quimics e minerals, e plastics.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Lo nom de ma region, espectacle del jacobinisme en region, es la decentralizacion modèl 1982, formacion conceptuala per enganar sul tèma democratic dedins un Estat jacobin.
Sèm a causir un nom, sense contengut seriós e autonòme (son jacobins als poders parisencs o fau pas oblidar), modèl politic bonapartista classic, istoric, odiós, per un sistèma de reforma territoriala que farà pagar a Tolosa lo deute de Montpelhièr, e pendent aquel temps que l'engana contunha, lo sistèma mediatic e politic es albergat en sesilha a Montpelhièr, coma lo cocut o coguol es albergat dins lo niu del mèrle, al primtemps ; l'estiu arriba, puèi la davalada ; contunharà longtemps aital sense aver responsa tolzana del bon inocentàs que paga ?
Dins la campanha per la causida del nom de la region, arriba lo comunicat de 19h17, ièr. Las oras suplementàrias dels foncionaris de Tolosa son pus comptadas ? Aqueles que devon transmetre la santa paraula de la màfia montpelhierenca, adobada pel secretari general del Conselh Regional, e los elegits socialistas de Montpelhièr ? Tolosa es pus capitala, es la finança per Montpelhièr, la sobtractança.
Se remarcarà que lo contengut de ièr, 19h17, es jà las grandas linhas de l'article de Midi Libre d'abans ièr.
Se remarcarà que la vision constitucionala es la sola vision que lo comunicat considèra coma legitima, al final. Jacobinisme prigondament enraiçinat dins la màfia politica montpelhierenca.
Se remarcarà que lo Gérard Onesta, tot en estar dins la majoritat (fau plan daissar los socialistas al poder, e sobretot la màfia socialista montpelherenca al poder), es pas melhor considerat que los elegits del FN a quí la paraula sul tèma de la farlabica d'aquesta consultacion, trapa aquí una confirmacion politica, e la paraula en general a Montpelhièr sobretot, li es grandament autrejada. Lo FN a una utilitat pels socialistas de Montpelhièr, los ajudar a demorar al poder, e sobretot aumentar lo vòt FN dins l'anciana region Miègdia-Pirinèus (la tecnica es perdenta, avètz pas vist PACA), en l'abséncia volguda de la dreita democrata al Conselh regional (las plaças e las pagas estent mai importanta que l'accion politica reala).
Mas de qu'es lo CESR senon una causida elitocrata de la decentralizacion, res de veire ambe la causida de los que se son directament e de manièra ciutadana, sentits concernits per votar. Avèm una institucion de la decentralizacion jacobina, una institucion d'amics del partit jacobin per frenar tot sistèma politic que lo maissant pòble podriá aver causit, contra els (eventualament). Ambe la decentralizacion, la caporalizacion del poder regional perseguís son camin, e la constitucion parisenca es alara una aisina pro clara plan clara, la votz dels ciutadans concernits per «la grande région» coma escriu Midi Libre, compta per res.
On a ici, avec ce magnifique communiqué, une grande entourloupe républicaine !
Aquel comunicat nos fa la pròva qu'avèm realament mestièr d'una constitucion democratica regionala, e que Tolosa tòrna èstre la capitala politica de la region administrativa francesa, aital tot serà clar pels ciutadans. «12 mois glissants» per l'oligocrata Carole Delga, aquò's segur e risca de contunhar aital un fum d'annadas, se la presa de consciéncia politica es pas sul pic, entamenada ; nos faràn regretar de non pas aver votat FN ? O lo despart de Martin Malvy ?
_°_
Quand Carole Delga comunica, lo filtre es Montpelhièr, e donc per l'occitan es NANI.
E çaquelà i a rasons democraticas e de defensa de la diversitat lingüistica de la «grande région» sense nom, per poder comunicar.


text:
Paraulas en Òc es nascut en 2007 dins la mira de promòure la musica occitana. Simple site de paraulas de cançons a la debuta, es vengut uèi un vertadièr portal de la cultura occitana. Es compausat uèi de tres seccions que correspondon a tres domenis culturals occitans :
I trobaretz paraulas de cançons, un anuari dels grops de musica occitans, una discografia e un anuari dels professionals de la musica occitana. Las actualitats e l'agenda musicals occitans, atal coma la galariá de fòtos, vidèos e entrevistas, vos tendràn informats de çò que se passa dins lo mond de la musica occitana. Trobaretz tanben dins aquela seccion de goodies per vòstre ordenador o vòstre telefonet, de jòcs e de play-lists d'escotar.
Aquesta seccion prepausa un anuari de las tropas de teatre, dels contaires o umoristas occitans, atal coma la lista de lors espectacles e un referenciament dels enregistraments audiòs d'espectacles e de tota mena de films en occitan. Tornaretz trobar, aquí tanben, las actualitats e l'agenda, atal coma la galariá e l'anuari dels professionals de l'espectacle occitan.
Aquesta seccion conten una bibliografia dels libres occitans, una lista de las revistas en lenga nòstra, atal coma un anuari dels autors e un dels editors. La galariá, l'agenda, las actualitats e l'anuari professional i son tanben presents.
Cada seccion del site compren un canton enfants a destinacion tant dels parents coma dels ensenhaires. I trobaretz la lista de las sortidas, dels libres, dels DVDs, dels CDs, de las revistas, dels espectacles e de las cançons pels enfants.
L'espaci membre vos permet d'enregistrar de favorits per trobar mai aisidament d'artistas, de libres, de cançons, de DVDs... sul site e vos constituir una mena de bibliotèca personala.
Paraulas en òc es ara a trabalhar a d'unas amelioracions : recensament dels espectacles musicals, de las particions disponiblas sul net, ajust d'un espaci professional per facilitar los escambis entre artistas e difusaires...
Se desiratz ajudar Paraulas en Òc, podètz portar vòstra contribucion al recensament dels jornals, CDs, artistas, libres... Tot es explicat dins la partida Mandar d'informacions del site.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Sent Jau (Puèi Domat)
Sent Jau, [sɛ̃ 'ʒow], oficialament en francés Saint-Gal-sur-Sioule, z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La prononciacion ausida a Salpaleine (nom francés), dins la comuna de Marcilhac (Puèi Domat) e a 2 km dau limite de la comuna, es [sɛ̃ n'ʒow]. Coma lo nom de l'animal (mascle de Gallus gallus domesticus) se ditz tanben [ʒow], [-ow-], amb un [-w] alongat (necessitat de diferenciacion de [-w-] e de [-o-], puèi que lo segond es puslèu barrat), pòt èsser considerat coma la realizacion locala del fonèma -au- tonic (per de las personas de mens de 60 ans, qu'an una coneissença passiva de l'occitan, la prononciacion es puslèu [ʒo]). La grafia fonologica es donc Sent Jau e un determinant es pas necessari per un usatge local.
Lo nom de Sent Jau es Gallus de Clarmont que fuguèt evesque de Clarmont de 525 à 551 [1],[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Menat; es avòra dau canton de Saint-Georges-de-Mons (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 599
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/7449/Saint-Gall.html


text:
A esquèrre, ièu quand èri jove, o sabi plan , ièu polidament bèl.
Braves amics , benlèu o sabiatz pas, mas dins aquela patria reganhuda , nòstra patria dels drèches de l'òme e qualques còps de las femnas, e ben i
i a quicòm coma setanta cinq lengas , OC 75 , ont trobèm l'armenian occidental , lo gavach oriental , le oualof central, e lo verlan libidinal de ma tantina , e plan segur la lenga de fusta, qu'es pas privada ela .
Dins aquèl rambalh tant bèl ,que faguèt dire a d'unes responsables que França ne'n podia mai , que fasia tot son possible , a se far petar lo boton mèstre, que ne podia pas tradusir las leis en breton , la constitucion en arameen , las notiçias en fotjalonais, que calia comprendre costaria tròp car. E consi ne'n voler a un païs qu'apara de pertot( a l'estrangièr) la diversitat , que lutja per salvar las lengas de pertot(subretot endacòm mai) e que tot lo monde s'enauçaria de sa boldra enfin, que consentiguèsse de comprendre , d'aprendre , d'estudiar , lo legagte mai que bèl, tindaire, clar , linge , la lenga de Molièra, de Picasso , de Levy Strauss, de Mistral, E E E.... M'engani non? que , basta que se fotia pel cap de parlar l'Ildefrancien. Es a dire la lenga d'ORLY de ROISSY , de las "speakrinas" . Aqui çò que cal se remembrar de l'intoxicacion mediatica generala es a dire las informacions. (veire francocacafonia).
N'an consciença aquelses truca lunas que braman en occitan per des drèches qu'an jà totas las libertats de parlar dins la sfèra privada, dins la bula familiala , ame las parèds , las baudufles , los espaurugals, e los aucèls? An consciença de demandar mai que se pòd?
E ben non?
Un òme expliquèt qu'èra aisit per l'Anglaterra , l'Espanha, e autres fotralets, (que fan pas res per la diversitat... de reconeisser las lengas "comunalas" per qué n'an pas gaire que dos o très chaz ela , mas la França, Dius Jesus Maria que ten a cap dels braçes la diversitat mondiala, es esclafada per l'òbra, e la quantitat, n'a 75. Lo mite de Sisife. 75 Coma lo canon lo despartament de la Seine..
Que coma cadun sab l'Anglatera qu'a colonisat la mitat de la planèta (mai que los autres totes amassats) , a pas cap en çò sèu , a London per exemple, i a pas gaire de lengas de colonisats . L'Espanha que matèt l'America mièjornala e centrala , a pas cap quicòm a far ame las lengas indianas , (que serian mai de 100).
Non dins França se troba mai de lengas coma per exemple l'arabi qu'es una lenga amenaçada a Alger , Tunis , Tripoli , Damas Bagdad, Le Caire , e subretot a Riad sens parlar del Maroc ont l'arabe es pas pus parlat . I a tanben la lenga dels russes blancs que cal aparar, çò que quicha mai que mai lo porta moneda de la DGLF a la condicion , qu'ajèsse un jorn de mejans dinhes de son sigle. E çò qu' a pas e qu'aura pas que sia d'esquèrre o de drècha. Donc problème reglat. .
La França en reconeissent las lengas de la sfèra privada ten del meteis biais de marcar un còp d'arrest a totas las demandas excessivas, dabant que nasquèssen .


text:
TRAPPIST-1
TRAPPIST-1, coneguda tanben coma 2MASS J23062928-0502285, es una estela nana ultra-freda de tipe espectral M8 V (nana roja de tipe avançat) situada a 39 annadas lutz de la Tèrra, dins la constellacion d'Aqüari. Es pas gaire pus granda que Jupitèr e emet una fraccion de la radiacion del Solelh.
En 2015, una equipa d'astronòms dirigits per Michaël Gillon, de l'Institut d'Astrofisica e Geofisica de l'Universitat de Lièja en Belgica, utilitzèt lo telescòpi TRAPPIST (TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope, en occitan Telescòpi Pichon per Planetas en Transit e planetesimals) a l'Observatòri de la Silla dins lo desèrt d'Atacama (Chile) per observar TRAPPIST-1 e i cercar de planetas de talha similara a la Tèrra que l'orbitèsson mejançant lo mètode de transit, e ne'n descobriguèron tres, TRAPPIST-1 b, TRAPPIST-1 c i TRAPPIST-1 d. Lo 22 de febrièr de 2017, un grop d'astronòms sota la direccion del meteis Gillon anoncièron la descobèrta de quatre exoplanetas a l'entorn de TRAPPIST-1. En mai de TRAPPIST, aquesta recèrca utilizèt lo Very Large Telescope del Paranal e lo Telescòpi espacial Spitzer de la NASA, entre d'autres, e descobriguèt que almens tres, e benlèu totas, èran dins sa zòna d'abitabilitat estellara.


text:
La hilha deu jardinèir
Un praube òme avèva tres hilhas e les aimèva redde. Son trabalh de jardinèir li permetèva a pena de les norrir. Aquò’s pr’aquò que hosèva, rasterèva, sauclèva son casau deu desser au matin e deu matin au desser.
Un còp que hosèva un rosèir, se mastèt davant eth un grand lusèrp que li dishut :
- Òme, sabi qu’as tres hilhas. Fau que m’en balhis una en maridatge, senó te minjarèi.
Lo jardinèir penadit fòrt d’ausir aquò. S’entornèt a son ostau lo cap baishat. En lo vesent atau, sa hilha l’ainada li damandèt :
- Pair, qu’atz donc vos ?
- Vèni de véser un grand lusèrp e m’a damandat una de mes hilhas en maridatge senó me minjarà. La quala d’entre vosautas vodrà l’esposar ?
- Pas jo, s’escridèt l’ainada.
La segonda hilha entrèt e, vesent son pair bien apenat, li damandèt :
- Qu’atz donc vos, pair ? Me sémblatz bien apenat.
Li’c dishut.
- Pas jo, ce cridèt la segonda.
La pus juna entrèt enfin e pausèt la medissa question.
- Jo, sui prèsta a esposar lo lusèrp !
S’en angut dens lo casau e rencontrèt l’alimaut au pè deu rosèir.
- Vèn demb jo, ce dishut lo grand lusèrp, e autalèu la tèrra se dubrit e davarèren dedens per un grand escalèir. Digun tornèt véser la goiata ni mèi lo lusèrp.
Un jorn que penadissèvan, dens l’ostau deu jardinèir, de çò qu’èra vinguda la goiata dispareishuda, l’ainada aujut l’irèia de tornar au casau e de hosir lo pè deu rosèir. Descubrit los escalèirs e los davarèt marsha après marsha. Vit un bròi ostau esclairat, i entrèt e trobèt sa sòr sheitada au cunh deu huc. S’abracèren, fòrt emocionadas.
- Fau pas plorar, ce dishut la pus juna, sui pas malurosa. Mon marit es fòrt bròi, te lo mocharèi desser. Lo jorn, se transfòrma en lusèrp ; la nuit…
Lo desser vingut, quòra lo marit estut adromit, les duvas sòrs s’aproishèren deu lèit. Mès l’una hasut un gèste que desendromit lo bèth prince.
A ‘queth moment, tot dispareishut : l’òme, l’ostau e se retrobèren dens un ahorèst espés, au bèth mitan d’un país desèrt, devath un cèu shens estelas.
Caminèren lavetz longtemps, longtemps, shens avisar digun. Lèu, descubriren taplan un grand castèth au cimòt d’una montanha.’Quò’ra lo castèth deus vents.
- Ont vòs anar ? ce dishuren los vents a l’ainada.
- Vòli rejúnher l’ostau de mon pair, lo jardinèir. -
Lavetz seguís-me, ce respondut la bisa.
- E tu, ont vòs anar, ce dishuren los vents a la capdèta.
- Vòli retrobar mon marit, lo prince Lusèrp.
- Lavetz seguís-me, ce respondut l’autan.
Au cap de sèt jorns, l’ainada se retrobèt, tota bargada, dens un país desèrt e torrat. Digun sap çò que vingut.
L’autan dishut a la pus juna :
- Praubeta ! de ‘cí entà l’endret ont vòs anar, i a encara bien de camin. Çaquelà vau assajar de te l’abracar. Vas anar entà ‘queth ostalòt ont alugreja una lutz. Aquí haràs çò que te diràn. Atau retroberàs belèu un jorn ton marit.
- Mercí, vent d’autan,ce dishut la goiata.
Arribèt a l’ostalòt. Achí damorèva una bona hada.La hilha deu jardinèir, quòra estut bien pausada, li contèt son aventura.
- Ma dròlla, ce dishut la hada, ‘quò’s bien tu qu’ès responsabla de ton malur. Ton marit es un rèi qu’un meishant encantaire condamnèt ad una longa espròva en l’oblijant ad èster un lusèrp pendent lo jorn. En acceptant de l’esposar, li permetures en partida de se liberar. Mès falèva pas que son secret estussi revelat. Dens sèt jorns adara, son espròva serà acabada e se sovirà pas mèi de tu ! A, pòdes plorar sus ton malur !
‘Quò’s çò qu’hasut la hilha deu jardinèir.Plorèt, plorèt pendent sèt jorns. La hada qu’èra partida s’entornèt lèu.
- Praubeta ! lo rèi , ton marit, t’a completament aublidada. Se torna maridar doman.
La hilha deu jardinèir n’avèva pas mèi de grumilhas per plorar.
- Escota, ce dishut la hada, vau assajar de t’adujar. Pren-te aquera quenolha d’òr demb la quala hilaràs hius d’òr. Vai a la pòrta de la glèisa.La nòvia vodrà crompar ‘quera quenolha e li diràs : »Es pas a vénder ni mèi a balhar, mès demb lo nòvi vòli damorar ».
La goiata s’en angut a la pòrta de la glèisa e,quòra la nòvia vit aquera polida quenolha, volut la crompar.
- Es pas a vénder ni mèi a balhar, mès demb lo nòvi vòli damorar.
- Mès ès pèga ! ce dishut la nòvia.
Sa mair qu’èra pròishe d’era e qu’avèva tot ausit parlèt a l’aurelha de sa hilha.
- Accèpta de los deishar amassa una jornada per auger aquera extraordinària quenolha.
La nòvia acceptèt donc, mès de tot lo jorn, la hilha deu jardinèir poscut pas rencontrar lo rèi. Lo desser vingut, li hasuren béver un beuratge que l’adromit autalèu. La prauba aublidada hasut tot çò que poscut per lo revelhar en li disent :
- Te sovènes deu temps quand èras lusèrp ? Rapèla-te lo casau de mon pair. T’èras maridat demb jo.
Mès dromèva a tengut.
La goiata s’entornèt a la hada per li díser que lo rèi n’avèva pas aujut l’escasença de la reconéisher.
- Vas préner aqueth còp aqueth travolh e angràs i gumerar de hiu d’òr davant la pòrta deu palais. La nòvia vodrà te lo crompar, mès li diràs : »Es pas a vénder ni mèi a balhar, mès demb lo nòvi vòli damorar ».
La novèra rèina consentit encara, mès la hilha deu jardinèir e lo rèi poscuren pas damorar amassa un sol moment. Lo desser, un novèth beuratge plongèt lo rèi dens un somelh prihont.
La hilha deu jardinèir contèt a la hada çò que s’èra encara passat.
- Aqueth còp, ce dishut la hada, vas préner aqueth plat en òr demb ausèths rostits que cantan, e tornar a la pòrta deu palais.
Au solide, la rèina volut aqueth plat e n’en damandèt lo prètz.
- Es pas a vénder ni mèi a balhar, mès demb lo nòvi vòli damorar.
La nòvia, maugrat sa granda enveja d’auger un plat tà extraordinari, comencèva a s’esmalir. Consentit a degrèu.
Lo desser, l’auserèra se trobèt dens la crampa deu rèi, e aqueth, coma per encantament,èra bien revelhat. Avèva voitat lo beuratge dens la chaminèia.
La hilha deu jardinèir li damandèt :
- Te sovènes deu temps quand èras un lusèrp e quand damandères a mon pair l’una de ses hilhas ? Aquò’s demb jo que te maridères.
Lo rèi s’en sovinèva perfèitament e estut tot urós d’auger retrobat sa prumèra esposa.
- Adara qu’ès achí, te gardi.
E viscuren bien urós.


text:
Sembla que dempuèi mantunes jorns, los militants de la partidocracia se son apercebut que lo vòt FN aumenta per simpla rason de l’abstencion ; donc avèm entendut quasiment totes los mòdes per nos far votar.
#Élections #Eleccions #France #fRança
Aqueste maitin, per anar cercar una informacion sus Google, me soi avizat tanben que Google jòga a :
Mas coma las colors son seleccionadas per virar al torn de l’urna, las colors fan pensar a la votacion en Federacion de Rússia.
E de còps, votar per mantunes se vei coma un biais de fabricar de l’umor, o quitament pas. tè aqueste maitin ai vist pel primièr còp un candidat se passejar dins lo burèu de vòt del barri que pòrta lo nom d’un general de Napoleone Ier l’estrangièr Traïdor de la republica còrsa.
E coma per aquel traïdor, la guèrra non se podiá ganhar sense una bona cantina, me sembla important de donar una qualificacion a las votacions francesas, trobar un biais de cantinar amassa :
La DònaPeel explica aiçò perqué i aguèt una polemica per saber se caliá servir de teisson, o minjar vegentarian, dins las cantinas escolaras. Cantinas que son, per simplificar la reflexion, de gestion, comunala, regropament de comuna, departamentala o a còps de l’Éducation Nationale o del Ministèri de l’Agricultura, o de gestion de las autonomias universitàrias (donc pels CROUS, organisme d’estudiants).
DònaPeel, tot en estar ciutadana que pensa a las eleccions, dèu pas saber la complexitat francesa sul subjecte.
Quora farèm virar l’urna francesa, las colors son a còps russas ; mas pas sense que las colors fan pensar a la manièra de fabricar una administracion que governa en plaça del politic e sobretot de la realitat de las demandas dins lo supausat «service public» de la minjadoira de las escòlas, dels collègis o dels licèus.
E quora la politica vòl èstre prèp de la realitat ecologica per las escòlas, i a sempre un partit per preferir lo minjar globalizat.
Es que Google explica l’utilitat de las eleccions en fRança ?


text:
dilluns, 10 de desembre de 2012
Ieu, tu, eles
Eu, tu, eles es un film brasilièr que vos cal veire!
Es una istòria subrerealista e vertadièra dins un endrech subrerealista e vertadièr.
Sèm dins lo Larzac dau Brasil, o Sertão, una partida de Brasil desertica, d'espacis grands, un endrech tras que rufe. Una societat a despart puèi que i a pas de societat.
L'istòria : una femna poliandre, amorosa de tres òmes e que viu amb eles. Lo sòmi d'una vida. Un òme que paga, un que l'aima, un que la poncha. La valor de convivéncia montada a la perfeccion.
A despart del scenari (basat sus una istòria vertadièra!) que los personatges i son plan trabalhats, que los actors son excellents, çò que m'a agradat mai es la fotografia dau film. I a de plans bèls, longs del païsatge: o Sertão, qu'es lo grand personnatge del film.
E la banda sonòra. Autre grand personatge del film. Es remirabla : i a de cançons de Gilberto Gil e de l'autre costat, avèm de fòrro qu'ausissèm dins la ràdio que lo mond escotan e al balèti ont lo mond van. E òc, lo film se debana dins lo Nordeste de Brasil, son mond, son Sertão, sa musica...
Me faguèt viatjar, me regalèri!
Per mon lectorat francés, lo títol es estat revirat en "La vie peu ordinaire de Dona Linhares" : LOL aqueles franchimands! Mas, o cal plan dire, l'aficha francesa es la mai polida de totas e de luènh... La brasilièra es simplament afrosa, l'italiana sentís a comèdia amorosa nècia e la francesa es lo rebat perfièch del film!
La banda anóncia en version originala :
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Los elegits catalans son malurosament pas los elegits occitans
Es una evidéncia evidenta : los elegits catalans son malurosament pas los elegits occitans. Alavetz, perqué dire atal d'evidentas evidéncias ? Per çò que, çò me sembla, res, a priori, empachariá pas un elegit occitan d'aver tant d’ufan, de nhac e de coëréncia coma un deputat catalan.
Fa plan temps que los eurodeputats catalans se batòn per far reconéisser lor drech de parlar lor lenga al Parlament europèu. De longa lor es estat enebit jol pretèxte que lo catalan es pas lenga oficiala de l'Union. A fòrça de desobesir a aquel dictat en prenent la paraula dins lor lenga, an obtengut, de mercés a lor capuditge senat, de poder s'exprimir a la tribuna en catalan, tot sabent que serán pas tradusits simultanèament, nimai lor intervencion serà pas portada sul rendut-compte escrich de sesilha. Rai ! Los eurodeputats catalans, originaris del Principat coma de Valéncia o de las Balears, contunhan encara e sempre de mostrar al demai d'Euròpa que la nacion catalana, amb sa lenga e sa cultura pròprias, existisson. Es un acte remirable e minimum de resisténcia. Los Catalans an totjorn sabut resistir pacificament a tota temptativa d'opression. Los Catalans existisson e tenon a o far saber urbi et orbi.
La desobesissença civila e civica son d'armas pacificas a portada de totes e de segur a portada dels militants nacionalistas occitans. Ai sovent prepausat a las organizacions occitanas de l'emplegar. L'ai quitament aplicada per mon compte, çò que me valguèt de coneisser las presons de l'Estat colonial. A n'aquel temps, pensavi de far escòla. Mas los occitanistas, e me fa pena d'o dire, an pas jamai volgut s'engatjar personalament. Fan coma se se podiá salvar nòstra identitat en demorant de longa dins un encastre politic e juridic qu'es estat pensat e mes en plaça per justament eradicar definitivament l'identitat occitana.
Rai ! Cadun fa çò que pòt amb los mejans que son los seus. Me vendriá pas a l'idèia un sol moment de condemnar personalament qual que siá. Pasmens, en tant que militant engatjat, ai lo dever de condemnar de comportaments politics e de far de proposicions. De proposicions, justament, n'ai fachas, e n'ai fachas sovent. Ai quitament passat ma vida a defendre l'identitat occitana dins las quitas organizacions occitanas, çò que passa l’òsca !
Aquel biais de far dels eurodeputats catalans es d'una linda logica. Domatge que los elegits occitans ajan pas, eles, mai de logica, e subretot de coratge en defòra de lor discors. Quand parli dels elegits occitans pensi mai que mai als conselhièrs regionals. Dins la darrièra legislatura aviam sièis conselhièrs regionals (un en Aquitània, un en Lemosin, un en Auvèrnha, un en Centroccitània e dos en Provença). Elegits d'un partit occitan, lor suggeriguèri mai d'un còp de demandar oficialament que dins los emicicles dels Conselhs Regionals d'Occitània que se bote en plaça un sistèma de traduccion simultanèa, aquí ont n'i aviá pas encara. Lor suggeriguèri tanben, plan solide de militar per que la lenga occitana siá oficiala amb lo francés dins aquestas institucions politicas. Per exemple en prenent la paraula en occitan al moment de la sesilha plenièra, coma o fan los eurodeputats catalans. En alertant la premsa sul sicut en permanéncia, etc…
Emai amb un sol conselhièr occitanista dins un Conselh Regional, aquò bastava per metre en debat la question de l'occitan dins la vida publica. Mas per aquò far auriá calgut aver de resistents vertadièrs. Curiosament, allòc d'aquò los elegits occitanistas s'acontentèron de demandar que de distribuïdors de preservatius foguèsson plaçats dins los licèus de Provença. Rai ! Ne caliá, e, es vertat, un elegit occitanista a de far mai que de militar unicament per la lenga. Pr'aquò, dins "elegit occitanista" i a l'adjectiu "occitanista" que deu prene lo pas sus tota autra consideracion dins la mesura ont es estat censat èsser elegit sus aquesta etiqueta. Jamai la question de l'oficializacion de l'occitan coma lenga de trabalh als Conselhs Regionals es pas estada pausada, ni en Provença, nimai endacòm mai. Los conselhièrs occitanistas son de monde "gentes". An subretot pas volgut far de rambalh :"Cal subretot pas far paur al monde" (sic). A creire que d'unes occitanistas son talament laids que de longa crentan "de far paur al monde". Se l'avenidor de la nacion occitana èra pas en jòc, i auriá de qué ne rire.
Aquestes conselhièrs regionals coards passèron sièis ans de mandatura sens que jamai la question lingüistica foguèsse pausada, exceptat lo combat menat pel valent David Grosclaude tocant a l'OPLO. David Groclaude es lo sol qu'aja fach lo job. Los autres se son faches totes pichons sus lor sèti. A tal punt que la populacion d'aquestas regions a pas jamai sabut que i aviá un o de conselhièrs occitanistas dins lor Conselh Regional ! Quina escasença de mancada ! Disi pas que lo combat seriá estat ganhat. Mas los combats que son pas jamai menats nimai entamenats, riscan pas d'èsser ganhats. Se repròcha pas a degun d'aver perdut una batèsta, mas d'aver fugit lo prat batalhièr, que si !
Per l'oficializacion de la lenga occitana a costat del francés dins las institucions politicas d'Occitània, lo combat foguèsse estat menat, auriam probablament agut qualques suspresas. La proposicion seriá estada probablament sostenguda per d'autres conselhièrs de quin grop que siá. En defòra de l'occitanisme, demòra encara de monde visceralament estacats a nòstra lenga. La possibilitat de s'exprimir en occitan dins los emicicles seriá estada obtenguda, seriá pas estat estonant que de conselhièrs autres qu'occitanistas aguèsson aprofechat de l'escasença per, eles tanben, se servir publicament de la lenga nòstra. Metre en plaça un sistèma de traduccion sumultanèa dins un emiclice es pas tecnicament complicat, nimai es pas plan onerós. En mai d'aquò aquela òbra de justícia per nòstra lenga auriá permés l'embaucha d'un o dos traductors per la collectivitat regionala (se pòt enfaciar la meteissa causa pels Conselhs Despartamentals, mas aquí avèm pas jamai agut d'elegit).
Per ne tornar al combat de nòstres cosins catalans, o disi tot d'una : puslèu que de los badar de longa, fariam melhor de los seguir. Res es pas encara perdut. A l'ora d'ara nos demòra un sol conselhièr regional occitanista al Conselh Regional de Centroccitània. Que fa per la lenga ? Silenci ràdio sus tota la linha. Benlèu que fa lo mòrt dins l'espèr de se tornar far elegir lo còp que ven ? L'experiéncia de sos predecessors li a pas porgit cap d'ensenhament ?
Qual es l'estatjant, lo ciutadan mejan de Centroccitània que sap que i a un conselhièr regional occitanista a la Region ? I a pas cap de debat public sus l'oficializacion de la lenga occitana dins las institucions politicas occitanas per çò que i a pas cap de rambalh de la part de nòstre elegit. Espèra qué ? Qu'espèra per prene la paraula en occitan en sesilha plenièra ? Se pausi la question es probablament per çò qu'ai oblidat una causa caporala : es pas catalan ! Se vos plai : malgrat las susceptibilitats dels unes e dels autres, digam de blanc, çò blanc. Es atal qu'avançarem amassa e pas en fasent la politica de l'estruci.
Sèrgi Viaule
Intervenció en català del diputat d'Esquerra Republicana, Josep-Maria Terricabras, al Ple del Parlament Europeu : https://youtu.be/6qNPbWqE3Ww


text:
27/06/2012
Mon Alibèrt
Sai pas se i a un mòt qu'ai pas cercat dins aquel diccionari... Fa 20 ans que me seg de pertot. A una istòria, aquel Alibèrt. Quand aviái un vintenat d'ans, m'agradava ja d'èsser amb los vièlhs. M'a totjorn agradat d'èsser amb los vièlhs. Cossí farai quand serai vièlha vièlha e que i aurà pas pus vièlh que ieu ? E, a 20 ans, coma ara, sovent ère pel campèstre (a l'epòca ère amb ma canha braca que li aviái aprés a culhir las amoras sus las romècs sens se fissar). Sovent, pels camins, trobave Thoum. S'apelava Pèire Bertomiu. El fasiá d'aquarelas e ieu l'agachave far. Aviá los pèlses blancs, blancs e los uèlhs blaus, blaus coma una mar clara. E un accent ! Viviá a Ièras quand èra pas en Avairon. Aviá fach un fum de causas apassionantas dins sa vida e s'èra metut a l'occitan a 80 ans. Ieu, a aquel moment, i ère pas venguda encara. Èra un intellectual. Me carrave. Moriguèt en 92 e sa filha me menèt una caissa qu'aviá daissada per ieu. Dedins : l'Alibèrt e de disques 33 torns de Patric. A la fin de 92, per un azard complet, comencère a trabalhar per la cultura occitana e me calguèt aprene a escriure la lenga secreta que me parlava mon paire. L'Alibèrt de Thoum m'esperava. Aviá ja viscut quand lo me balhèt (es anotat de sa man e aime bravament aquò) mas ara s'amerita ben la retirada dins ma bibliotèca. Se sabiá, Thoum, cossí son Alibèrt me serviguèt !
Publié par Patricia à 07:00
Libellés : Ieu
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Ai recentament agut de minjar e crompar un taboulé oriental tal coma èra marcat sus l'etiqueta, èra un produït Carrefour, la multinacionala francesa del comèrci de la dita granda distribucion. Carrefour es una ensenha que li fa pas paur d'imposar als Estats, las règlas que lor agrada pas (sobretot en Euròpa) ; mas quora de las leis lingüisticas, fau una lei per imposar l'etiquetatge en neerlandés per Flandres per exemple, soi pas segur qu'aquel taboulé oriental fosquèsse vendut en catalan a Barcelona ... benlèu anglés e espanhòl ?
Sabi pas çò qu'a d'oriental aquel taboulé [taboulé (arabe : تبولة tabūlah)] benlèu que Provença es a l'orient de la granda Occitània ? Mas es una ignorança granda del groupe Carrefour que me faguèt pro rire. Lo tabolè es una ensalada, un plat freg a la basa de jobèrt e de blat aboçinats, originari de Síria o del Liban (l'ancian maine dels conquesidor de la crosada de las tropas vengudas dels comtats e ducats d'Occitània actuala). La tradicion vòl que fosquèsse servit amb una leituga romana, mas tanben de fuèlhas de caulets blanc o de las fuèlhas de vinhas frescas ; aquela cosina la sabèm plan en Occitània, e especialament en Provença, car l'importacion del sègle XIIen e XIIIen la faguèt devenir provençala
. E ambe l'importacion del plat, lo mot arab es estat aclimatizat a l'occitan, l'ensalada araba es lo tabolè.
Donc sabi pas perqué Carrefour a mestièr d'indicar oriental, alara que lo tabolè es forçadament oriental ; es benlèu que en cultura cosinièra neerlandesa lo tabolè es pauc conegut...
Quí a imposat l'«oriental» sus l'etiqueta ? La traduccion en neerlandés, la lei qu'imposa lo bilingüisme en Belgica e donc lo liberalisme que nos imposa l'etiqueta bilingüa ambe una lenga puslèu forana ? Mas quí me podrà explicar perqué nosautres en Occitània, lo bilingüisme de Carrefour es francés/neerlandés, alara que l'occitan es pas sobre l'etiqueta, alara que lo tabolè es causa de l'integracion e istòria de Provença (Occitània de l'Èst ) en cosina tanben !?!?
Ieu espèri una lei francesa de la consomacion coma en Belgica, qu'imposèsse la lenga occitana (lenga de la Provença a l'Èst d'Occitània) a la plaça del neerlandés (lenga de dos Estats europèus plan luènh de Provença, e dels parçans de consomacion del tabolè).


text:
Los "regionalistas" (es l'etiqueta que nos bailan los mèdias provincialistas e dons lo sistèma francés que nos escana, sense se questionar sobre l’etiqueta) son francament combatuts en Occitània e en Bretanha ; aqueles qu'amerítan mantunas linhas d'aquestes adversaris (ambe bons arguments o pas), fan la pròva que los arguments que portam, lor fasèm paur (!?!?) e pòrta una bona fita (?).
Ai jà respondut mantunes còps que lo qualificatiu de regionalista es pas un qualificatiu que revendiqui e non pas pel meu plaser, mas perqué es pas uina bona descripcoin de la demanda politica qu’escrivi. Soi pas a escriure coma un provincialista o regioanlista, car lo meu occitan es la lenga de comunicacion per parlar de tot, e pas sonque de las tradicion que se deuriá sonque dire en occitan, o patois… En occitan m’interessa lo monde e soi preste de la donar a totes los novèls arribants en Occitània, perqué lo fasquèsse lor, coma lenga de la cultura que pòdon tanben portar ; soi pas regionalista, exclusivament per la causa occitan e en gaitar sonque lo meu monilh, lo meu supausat localisme vist que escrivi dins una «langue régionale» ; escrivi en occitan qu’es pas una lenga regionala.
Quora los mèdias franceses e mantunes occitanistas comprendràn que lo mot «régionaliste» e l’expression «langue régionale» son pas brica una valor de l’occitnaisme politic ? Quora ?
E coma zo fan, un lingüista separatista de Provença fabrica un argumentari tòrt : lo provençau non seriá de l’occitan ! Es un argument qu’ai jà far temps abandonat, non pas encausa dels lingüistas, que sovent son per especialitat un problèma per la convivéncia entre las variablas lingüisticas, mas directament dins una experiéncia de familha ; lo meu grand-paire es estat doás annadas a l’armada obligatòria francesa a Draguinhan, èra de l’Agenés ; tornèt ambe l’assegurança que la comunicacion ambe las populacions al torn del camp militar entendon la lenga que el parlava ; alara benlèu que lo mot «occitan» agrada pas als separatisma e lingüistas provençalistas, mas la realitat es aquela, anuèch, lo provençal se parla pus, e ne fan un separatisme (qu’agrada al regionalisme e provincialisme francés), e quora lor parla lengadocian e que la sábon te sábon respondre coma abans 1938 a Draguinhan per lo viscut del meu grand-paire. Senon, cal notar la situacion d’oltra-Var, la Comtea de Niça que s’i parla Gavòt e Nissart, quora parlan, la responsa es en nissart (ai pas agut d’encontrar sul terrenh locutor de Gavòt).
Dionc lo separatisme del lingüista Blanchet es simplament per servar un emplec administratiu actual, es un manièra d’enganar l’administracion per servar un pòste e la seuna etiqueta ; lo problèma es qu’aquel afar privada entre el e la seuna administracion, el la fabrica publica en publicar sus MediaPart.
Caldrà explicar a-n aqueles separatistas e lingüistas espacializats ambe Provença, que Roumanilhe fabrica pas lo provençal, Roumanilhe assagèt de dividit per regnar dins lo clan Felibrenc d’Avinhon.
Caldrà explicar que lo país Gavòt o de Nissa se parla pas provençal separatista, se parla una lenga que sembla fòrma a la lenga que Mistral a emplegat –sense traduccion- per inaugurar l’estatua de Gensemin, Jasmin, a la bona ciutat d’Agen ; l’estatua punteja lo dit cap als Pirinèus.
Mas sembla qu’aquel fenomèn dels adversaris dels movements dits «regionalistas», es una causa que tòca tanben en Bretanha.
Se Bretanha pòt aisidament se veire coma una «region» de l’Estat francés (quitament ambe 5 departaments), Occitània (32 departaments) e quitament Provença o son pas, vist que l’espaci lingüistic concernit (e que lo nom de la lenga es occitan, malgrat tot los lingüistas en mal de pòste administratiu francés) es un espaci que s’en va de Sant Pèire (Piemont, e tretze valadas occitanas, vòt democratic de las comunas o atestan), dinca Baiona o en naut Medòc a la pòrta de Cordoan, aquel fara ont es estat empresonat un arcavesque per èstre pro-gascon contra l’invasion francesa aprèp 1453.
Donc, podèm mesurar que l’espaci lingüistic coërent sonat Occitània es installat sus quatre Estats europèus : Itàlia (aquela de Garibaldi, un Nissart militar qu’a cercat aventura a Roma per ne fabricar una unitat e un pòste tanben), França (ambe tot tipe de cercaires o universitaris franceses qu’an un pòste e donc un salari directament donat pel sistèma francés), Espanha (Aran qu’es un sistèma que longtemps l’occitanisme dels pedagògues socialistas a assajat d’amagar, en refusar tota mençon dins los libres d’ensenhament de l’occitan – l’exemple es estat donat per l’Escòla Occitana d’Estiu).
De mai, aquel espaci es a caval sistematicament sus mantunas regions administrativas francesas, es lo cas del provençal qu’es a caval sus Ròse, e tanben sus Var (o vòlon explicar sovent per imposar en país Gavòt la grafia de Roumanilhe) ; tres regions administrativas francesas son concernidas : Lengadòc, PACA, Ròse-Alps. Mai tanben del lemosin a caval sus la region administrativa lemosin e la Dordonha, mai tanben Peitiu-Charanta ; lo gascon a caval sus Aquitània e Miègdia-Pirinèus e en Aran dins un autre Estat ; lo lengadocian a caval sus 4 regions, Aquitània, Miègdia-Pirinèus, Auvernhe, Ròse-Alps, Lengadòc bais e un departament de Pirinèus-Orientals. Lo gavòt a caval sus doás regions Ròse-Alps e PACA e un Estat (regione Piemonte).
tot aquò fòrma OCCITÀNIA.
Lo «regionalisme» del lingüista Blanchet a un problèma politic grèu, fabrica una lenga en foncion de las administracions francesas, coma tot sistèma bonapartista pensa…
Lor caldriá beure mai de vins per melhor entendre l’unitat dins la diversitat per la viticultura coma per la lenga occitana, de faiçon romantica Lenga d’Òc.
Se cal pas enganar çaquelà l’imperialisme lingüistic es republican francés, es francofòne (o cal explicar a los de Nissa tanben). Puèi la mapa de The Economist a mestièr d’èstre regulada melhor per mantunes pòbles concernits, e seguraement pas unes Putin modèl moscovit.


text:
E diluns èra l’error, e l’orror, e dimarts èra la vertat. Diluns sus France Inter èra, coma se ditz, la fèsta pels Flamencs, colpables de totes los mals de la tèrra per aver ganhat d’eleccions, e lo parallèl amb los Catalans s’impausava naturalament dins un amalgama requist. Non èra question que d’egoïsmes « regionals », de populisme encoratjat per la crisi etc. Jamai de lenga, de cultura o de libertat. Dimarts, la meteissa radio recebiá la primièra ministra de Quebèc e cap de paraula non èra pro doça per ela quand parlava d’autonomia, d’independéncia, de defensa de la lenga. E s’extasiavan quand « la nòstra cosina » precisava qu’èra « la première ministre », e non « le premier ministre », una feminizacion evidenta en flamenc, catalan o occitan mas gaire en francés que per aquò tant es superior a aquestes… Quand, dins la meteissa setmana, sus una cadena del servici public, Manuel Valls foguèt presentat coma poliglòt, citèron « l’espanhòl », l’anglés e lo francés, mas oblidèron lo catalan. E l’interessat, dins sa responsa, non mençonèt tanpauc sa lenga mairala ! Mas non es pas d’aquò que vos voliái parlar. Una idèa m’es venguda, un bon conselh per nòstres amics Flamencs : deurián convéncer los francofòns de Belgica de demandar eles lo destacament. Seriá plan mai eficaç per obténer lo sosten de França Inter e de França en general. E se sap que de jacobins acarnassits d’esquèrra -que non ne donarai los noms per respècte pels lectors-, son favorables a lor annexion a França.
J.P.


text:
La Dintrada, encontre de l’occitanisme.
La Dintrada es un encontre de l’occitanisme que serà lo rebat de nòstra implicacion e de nòstre engajament per la causa occitana.
L’objectiu d’aquela Dintrada, les 5 e 6 de setembre de 2015 a Port-Leucata, es doble : amassar les militants occitans per elaborar en comun un projècte global per Occitània, far causa comuna amb de membres de la societat civila que partejan las nòstras preocupacions, o que devèm encara convéncer.
La causa occitana se poirà apuèjar sus la Dintrada se ne fasèm un eveniment marcant, motor de cambiament e creator de reconeissença
Le desfís uèi, es d’amassar a l’entorn dels nòstres punts comuns e far converjar les promotors d’una transicion ont Occitània se dèu afirmar coma un motor.
Per que la Dintrada agèsse l’efècte que voldriam, nos cal nos mobilisar tots per debatre, s’exprimir, e causir ensèms le nòstre avenidor.
Se volètz coma nos, prene las causas en mans, nos podètz ajudar tre ara !
Vos convidam a prene un pauc de temps per far conèisser la Dintrada als vòstres pròches.
Mai d’informacions: www.ladintrada.eu
Tirat de La Dintrada


text:
19/11/2010
Las passions intellectualas I
Vene d'acabar la premièira partida d'aquel trabalh d'Elisabeth Badinder. Es l'istòria dels sabents del sègle XVIII e de l'Academia de las scienças (qu'èra mai prestigiosa que l'Academia francesa*) al moment que Maupertuis ("Newtonaire") e los Cassini (3 generacions de "Descartaires") se batalhavan per saupre se la Tèrra èra ponchuda (Descartes) o plana als pòles (Newton).
Las femnas èran pas convidadas a se presentar a l'Academia de las scienças, evidentament. Ça que la, una i auriá avut sa plaça : Emilie du Châtelet, l'amorosa de Voltaire, saberuda de fisica e metafisica. L'abat Nollet disiá d'ela en 1740 : "Quelle gloire pour la physique d'avoir conquis le beau sexe, que de quenouilles désolées, que de fuseaux abandonnés… La physique a des grâces quand elle est bien coifée !" No coment.
Altra personalitat d'aquel temps : D'Alembert. Abandonat per sa maire (Mme de Tencin), orfanèl de paire a 9 ans, D'Alembert venguèt un dels melhors matematicians de son temps.
Dins las annadas 1740, la cara de la Tèrra apassiona mens lo monde e los sabents se meton a espincar las bèstias pichonas (Réaumur**, entomologista).
Tot lo monde vòl dintrar a l'Academia de las scienças : Rameau fa un ligam entre musica e matematicas, Rousseau vòl remplaçar las nòtas de musica per de nombres, Voltaire fa de recèrcas en fisica (i dintrarà pas jamai, non pas per çò qu'èra pas bon en fisica mès per çò qu'aviá un pauc tròp de bregas amb lo poder)…
Mès, pichon a pichon (fin de las annadas 1740), la filosofia se va despartir de las scienças per se sarrar dels arts literaris. L'entrepresa de l'Enciclopedia (començada per l'abat du Gua, contunhada per Diderot, D'Alembert e maites) mòstra que lo sabentum se pòt desvolopar, ara, en defòra de l'Academia. Òm cerca la reconeissença dels sabents mès tanben la del public : es la naissença de la filosofia des Lumières. Toussaint (que dessepara morala e religion), Montesquieu (que denega l'origina divina del poder), Diderot (que sosten l'ateïsme) e Buffon (que s'aluenha de la creacion divina dins son "Histoire naturelle") duèrbon lo bal. Diderot serà embarrat, lo libre de Toussaint estripat e brutlat. Dos jornals (un jesuita, l'altre jansenista), sustot, faràn la guèrra als filosòfs e als enciclopedistas.
L'academia de las scienças barrèt en 1793.
Quand aurai legit la segonda partida, la vos contarai.
* Sonavan l'Academia francesa "L'Invalide", per causa de l'atge de sos pensionaris, aquò a pas gaire cambiat.
** Ne'n coneissiái pas que la carrièira a París.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
La Crotz e Falgarda
La Crotz e Falgarda[1][2] (Lacroix-Falgarde en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament de Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 15 km al sud-èst de la vila mondina, al tèrme de Lauragués
Communes limitrophes[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- La Crotz garda la memòria d'una crotz quilhada siá dins una visada de pietat, siá per marcar un caireforc o simplament un limit [3].
- Falgarda. Ni Dauzat e Rostaing nimai los Féniés dison pas ren de Falgarda que presenta l'aparéncia d'un crosament entre falgar (deu latin filex e sufixe -arium), « lòc ont i a de falguièras », e garda, del germanic wart, latinizat en warda, « garda » ---> « tor de garda » ---> « fortalesa » [4]. Mès benlèu qu'es pas qu'una aparéncia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 2055; 2014 : 2043 abitants (335 ab/km²)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 230
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 281 e 310


text:
Ai decidat de botar sus mon blòg quauques pitits bocins escrichs mai enregistrats de mon libre en occitan nontronés Vilajalet (190 pajas, Edicions dau Chamin de Sent Jaume, Roier 87380 MEUSAC; 2006). Benleu que de la gent nascuts dins nòstre renvers siran contents d'auvir la linga dau país.
Los que 'quò interessa pòden comandar lo libre a l'editor o ben a mon adreça: Jan-Peire REIDI (Jean-Pierre REYDY), Lu Grand Lac 24300 JAVERLHAC. Junher un chec de 17,5€ (15€ per lo libre+2,5€ de portatge). Pòde aitot vos far passar un lexic occitan-francés-anglés emb la transcripcion fonetica.
LU PARLAR DE LA GENT
Si vos passatz sur la rota que vai de Nontron a Sent-Martin lu Pint, vos siretz sur la partida dau Nontronés ente lu «Massíu Centrau», coma ilhs disen, se prolonja emb-d’una gròssa bòça jurc’a a Sent-Marçau e desgringòla rasis lu Bandiat. ‘Qu’es lu país de las darnieras ròchas cristallinas, de l’argila, daus prats, daus chastenhs, daus rigalhons e daus estanhs, de la gent que parlent «è». Dins lu tornant de Mairinhac, vos descubriretz la valada dau Bandiat que vos mena a Javerlhac e a Marton e que s’eslargis doçament, dau levant au coijant, jurc’a Charreç, en Charanta. (…)
Drech davant, de l’autre costat dau Bandiat, vos veiretz lu vilatge de Vilajalet e la pus granda partida de la campanha ente me sai elevat. Vos sentiretz la freschor dau Lemosin mai la jòia dau Perigòrd, la gent parlem «à», mai ilhs parlem «è» ; ilhs an los chastenhs mai los chaisnes. Ilhs ne se senten pas estrangiers a Limòtges, pas mai que a Perigueus o Engolesme. Mas ilhs ne saben pas çò que es «una serva» o ben «un betol». Ilhs son perigòrds. (…)
Veiquí ente nos nos som elevats, ente n’am frotjat, apres, sufert, trabalhat, aimat, estats aimats. Las linhas e las colors dau païsatge son gentas, n’es-‘quò pas ? Mas vos ne coneissetz benleu pas la terra, son argila roja, charjada de fer, sas peiras, sas romdres, sas chaucidas. Nòstra linga d’òc, la gent que ai coneguts, mon istòria personala son pariers : plens de nastretat, de fòrça, d’intensitat. Visam-los, escoltam-los dau dedins, emb los uelhs e las aurelhas grand duberts d’un mainatge e l’eslunhament d’un adulte. ‘Quò meu, ‘quò nòstre, ‘quò vòstre.


text:
Villes et mairies du District de Porto
Liste des communes
Vila Nova de Gaia
Ville de Vila Nova de Gaia, localité du Portugal de 300 000 habitants.
La mairie de Vila Nova de Gaia a une adresse e-mail et un site Internet.
Porto
Ville de Porto, localité du Portugal de 230 000 habitants.
La mairie de Porto a une adresse e-mail et un site Internet.
Gondomar
Ville de Gondomar, localité du Portugal de 160 000 habitants.
La mairie de Gondomar a une adresse e-mail et un site Internet.
Matosinhos
Ville de Matosinhos, localité du Portugal de 160 000 habitants.
La mairie de Matosinhos a une adresse e-mail et un site Internet.
Maia
Ville de Maia, localité du Portugal de 130 000 habitants.
La mairie de Maia a une adresse e-mail et un site Internet.
Valongo
Ville de Valongo, localité du Portugal de 91 000 habitants.
La mairie de Valongo a une adresse e-mail et un site Internet.
Paredes
Ville de Paredes, localité du Portugal de 85 000 habitants.
La mairie de Paredes a une adresse e-mail et un site Internet.
Vila do Conde
Ville de Vila do Conde, localité du Portugal de 75 000 habitants.
La mairie de Vila do Conde a une adresse e-mail et un site Internet.
Penafiel
Ville de Penafiel, localité du Portugal de 72 000 habitants.
La mairie de Penafiel a une adresse e-mail et un site Internet.
Santo Tirso
Ville de Santo Tirso, localité du Portugal de 71 000 habitants.
La mairie de Santo Tirso a une adresse e-mail et un site Internet.
Póvoa de Varzim
Ville de Póvoa de Varzim, localité du Portugal de 65 000 habitants.
La mairie de Póvoa de Varzim a une adresse e-mail et un site Internet.
Amarante
Ville d'Amarante, localité du Portugal de 61 000 habitants.
La mairie d'Amarante a une adresse e-mail et un site Internet.
Felgueiras
Ville de Felgueiras, localité du Portugal de 58 000 habitants.
La mairie de Felgueiras a une adresse e-mail et un site Internet.
Paços de Ferreira
Ville de Paços de Ferreira, localité du Portugal de 54 000 habitants.
La mairie de Paços de Ferreira a une adresse e-mail et un site Internet.
Marco de Canaveses
Ville de Marco de Canaveses, localité du Portugal de 53 000 habitants.
La mairie de Marco de Canaveses a une adresse e-mail et un site Internet.
Lousada
Ville de Lousada, localité du Portugal de 46 000 habitants.
La mairie de Lousada a une adresse e-mail et un site Internet.
Trofa
Ville de Trofa, localité du Portugal de 39 000 habitants.
La mairie de Trofa a une adresse e-mail et un site Internet.
Baião
Ville de Baião, localité du Portugal de 21 000 habitants.
La mairie de Baião a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
- Comunicar en occitan Provençau, un lexic escrich per lo President de l'IEO, Pèire Brechet
- Comunicat de l'IEO fach dau temps de son Assemblada Generala de 2017
- Presidencialas de 2017 : un risc de replegament nacionat e de regèt de la diversitat
Vendredi 1er septembre 12:06-13:06 - Luòc: Tolosa
La Federacion de las calandretas de Meigjorn-Pirenèus cèrca un o una assistenta administratiu per la devalada 2017/2018. Ne saber mai
Lundi 2 octobre 10:27-11:27 - Luòc: 65
L’associacion Parlem que cèrca un caminaire o ua caminaire entà tribalhar a comptar deu mes d’octobre de 2017. Ne saber mai
Los demandaires d’emplec qu’o vòlon an la possibilitat de postar lor perfil sul Servici de l’Emplec. Tenèm aquestes perfils a la disposicion dels emplegaires.
Per de rasons de confidencialitat, aqueles perfils son pas consultables en linha. Nos podètz contactar per mail per nos demandar mai d'entresenhas en precisar los diferents critèris de la vòstras recèrca : Sector d'activitat, formacions e experéncias del candidat.
Nos podètz tanben contactar per telefòne al 09 62 56 09 91
Pour des raisons de confidentialité, les profils ne sont pas consultables en ligne. Vous pouvez nous contacter par mail pour nous demander davantage de renseignements en precisant les différents critères de votre recherche : Secteur d'activité, formations et expériences du candidat.
Vous pouvez aussi nous contacter par téléphone au 09 62 56 09 91


text:
François Fillon es plan simpatic mas gaire istorians de fRança.
Mas fins ara l'istòria ensenhada pel regime republican francés es jà una gròssa manipulacion politica dedins una escòla que se dís «Éducation» e qu'educa pas brica (vist las estupiditats qu'avèm ambe lo feminisme e la «libertat» del burkini del Conseil d'État), que se dís «Nationale» dins un contèxte istoric qu'es jà una manipulacion de la definicion de nacion, dempuèi 1792, La Terreur. Jà avèm unes professors d'Istòria dita de fRança que son jà d'actors (majoritariament ara actriças) de la manipulacion republicana francesa de l'istòria, e un ministèri jutja alara de sa bona aplicacion, sul modèl que lo sovietisme a volgut aplicar dins l'anciana Euròpa de l'Èst e dins l'URSS.
- Charles Martel a repoussé les Arabes à Poitier en 732. Oui ils ont règnes sur une parti du territoire français actuel, 25 ans avant et 25 après cette date.
FAUX Es a la demanda del Duc d'Aquitània que la maison dels Francs a intervengut del costat de Peitièu. La demanda èra similara per la Borgonha, per las invasions dita de «Al Andalós» que debutavan dempuèi a la Septimania, dins lo bais-Lengadòc-Catalonha-Nòrd actual ; es oblidat que lo Duc d'Aquitània (ambe tropas pagadas pel Parlament d'Aquitània) a arrestat la progression de «Al Andalós» a las pòrtas de Tolosa. Las tropas d'Aquitània èran blocada a Tolosa e donc podián pus intervenir a Baiona, Bordèu (destrusida per la ratsià novèla), e donc l'intervencion franca èra cridada pel poder d'Aquitània (Parlament e Duc).
- Jeanne d’Arc a mis les Anglais dehors ! Ils ont pris le temps de la brûler et de rester 1 siècle de plus pour le méchoui.
FAUX la notion d'anglés existava pas. Es çaquelà la LEI de Normandia qu'a arrestat la pichonèta isterica Joana d'Arc. Es la lei d'un Parlament de Normandia contra la dictatura franca a Paris, un pichonet reialmèt que podèm situar entre Seine e Edge.
- Charlemagne était empereur des français, ça tombe bien pas des Bretons. Les marches de Bretagne ont été construite pour monter en Bretagne.
FAUX es imperaire dels Francs, pas dels Franceses que la notion data pas de l'an 800 mas de 1792 !
- Les gaulois sont nos ancêtres. Si les Antillais vous regardent bizarrement, étrangement pas les Basques ni les Bretons.
FAUX Gaulois, mas qu'es aquò realament ? En Occitània, sul continent europèu, podèm listar d'autres pòbles, Vascons, Ibèrs, Liguras, Grècs, Romans, etc. e la lista dels pòbles non cèltes es longa, mas quitament Celtes de qué vòl dire ambe las mesuras politicas actualas quand escrivèm l'istòria d'anuèch que parla del passat.
- La France est d’origine chrétienne, bien sûr Panoramix c’est dans Obélix.
VERTAT L'integrisme catolic es plan conegut en Occitània, sempre emplegat per Paris per l'expansion del regionalisme parisenc, donc avèm agut mantunes chaples (massacres) contra los "catars" o bons cristians, protestants e jansenistas, e las dragonadas, lo chaples de Vendèa (contra catolics !), etc....
- Le français est directement dérivé du latin. Ma soeur aussi.
FAUX es una elucubracion de la cort dels Francs al moment que 40 % parlava lo gascon (varianta de l'occitan modèrne de la maison d'albret), vertat que lo gascon (occitan d'anuèch) es d'origina latina, del latin vulgar. Mas fau legir Fillon, professor nacionalista François Fillon : «Parler croquant», Claude Duneton. Car ensenhar l'istòria tal que lo regionalisme de Sarthe o pensa es jà un engatjament politic estreit.
- La Gaule est devenue la France, c’est dommage pour les Belges…
FAUX notar que la Neutria, la Belgica an agut mestièr de fondar un quasi-Estat e donc de formacion que se faguèron totas en Aquitània a Lemòtges ! fRança existava pas. La nocion de «fRance» es puslèu una causa que data d'aprèp 1792... abans se parlava de tèrra de conquèstas (veire mapa). Fau indicar a François Fillon que Argièr (Alger), 1830, èra francesa abans Niça (Nice), 1860 ?
Nos podèm donc questionar sus las incapacitats del personal politic en fRança, vist que François Fillon dubrís pòrta que mantunes politicians franceses an en cap ! Son estats quitament pro curioses per se questionar sul contengut tòrt dels corses d'«Histoire de fRance» de las santa «Éducation Nationale» e de las universitats autonòmas de sciéncias politicas o pas.


text:
Letra d’informacion n° 3 - Junh de 2010
Vaquí la tresena letra d’informacion de l’IEO.
Pèire Brechet, novèl President de l’IEO. Del temps de l’amassada generala de l’IEO del 8 e 9 de mai a Limòtges, lo Conselh d’Administracion de l’Institut d’Estudis Occitans votèt a l’unanimitat l’arrivada a la presidéncia de Pèire Brechet aprèp l’anóncia de la demission de David Grosclaude, que presidava l’associacion dempuèi 2001. La letra d’accession al pòste del President.
Lo compte rendut de l’amassada generala 2010 de Limòtges ven de paréisser. A saupre que la version completa se pòt obténer sus demanda al prèp de l’IEO federal o de las seccions departamentalas o regionalas. Lo compte rendut sintetic.
Lo rapòrt d’activitat de l’IEO per 2009. Presentat a l’AG de 2010, i trapam los projèctes e accions menadas dins l’annada passada. De legir aicí.
Anem Òc dins un libre de francés. L’aficha de 2007 d’Anem Òc se trapa sus un libre de francés per la classa de tresena (J. Girardet, Méthode de français 3, Clé international, Echo, 2009). L’imatge es integrat dins un article que tracta de l’engatjament associatiu per una tòca. Doas paginas de legit aicí e aquí.
EuroTalk Eurotalk es un metòd interactiu per aprene la lenga, que l’IEO d’Arièja trabalhèt a sa version occitana sus dos CD-Roms : lo Vocabulary builder occitan, pels dròlles de 4 a 12 ans, e lo Talk now ! occitan pel monde que començan. L’IEO 09 publiquèt tanben metòdes pel monde que ja parlan occitan e que se voldrián iniciar a d’autras lengas : Parlatz breton, Parlatz basc, Parlatz catalan, Parlatz esperanto e Parlatz anglés. www.eurotalk.com o IEO Arièja.
Prèmi Jaufré Rudel. L’Ostau Occitan, IEO33, la Mantenença Guiaina-Peiregòrd e l’Escòla Jaufré Rudel organizan lo Prèmi Jaufré Rudel 2010. Lo prèmi (de 1500€) es obèrt a totas las òbras escriutas en occitan en pròsa o en poesia, editadas despuish lo 1/ 01/ 2006. Los libes dejà presentats e non premiats las annadas passadas per aqueth prèmi, pòden estar tornats presentar. Las òbras deven estar enviadas avant lo 31 de julhet de 2010 en 8 exemplaris a l’Ostau Occitan. La remisa deu prèmi se debanarà a l’automne de 2010 a Bordèu. Mai d’infos.


text:
Dominique Malabry, Les trois vieilles
Vielha lenga de vielha e literatura occitana d’auèi
Dins un article o compte rendut paregut dins la Setmana, Sèrgi Viaule fa una estrana critica del libre de Monica Sarrasin, La Lison dau Peirat, sortit al Chamin de Sent Jaume i a ben ara… detz ans ! Entre temps Monica agèt lo temps de publicar La Setmana de la Lison, en 2007 (parlèri aquí d’aqueste grand plaser de lectura) e pujar a l’universitat de Montpelièr cap al master ! E la colleccion, "Nòstre monde", que Viaule presenta coma novèla, conten a l’ora d’ara almens 7 libres (vesètz aquí los comptes renduts del second, Mas Vielhas, del Jan dau Melhau e del cinquen, Vilajalet de Jan-Peire Reidi). Es dire l’interes puslèu distanciat per las produccions lemosinas del critic e tanben de la Setmana. Mas aquí botam tanben lo det sul deficit de critica literaria en occitan, dins la Setmana e endacòm mai.
La de Viaule es una critica estrana, perqué nos explica, per resumir, que lo contengut del libre val pas res, mas que lo contenent es formidable ; lo subjècte es sens cap d’interes, mas lo stile crane e bèl. Es pas tant aquesta distinccion que m’interessa, perqué me sembla pas cap pertinenta per la literatura, ont lo contenent stilistic es totjorn part del contengut e lo contengut, çò que se’n parla, es tant pres dins lo stile que plan brave lo que pòt desseparar los dos nivels. La critica m’interessa per lo problema que nos pòrta a afrontar, un problema vertadièr e prigond de la literatura occitana d’auèi.
Çò que nos conta Monica Sarrasin, dins aquestes dos libres (que son pas de tròces de biografia e encara mens d’autobiografia, coma zo ditz Viaule), es la vida vidanta de la Lison, presentada coma la vielha tantina de l’autora (o puslèu de la naratriça), una vielha a la lenga plan penjada, dins un canton de borg Lemosin. E zo fa, justadament, dins la lenga de son personatge, una lenga orala, una lenga de borg, una lenga de vielhs, per exprimir, dire, faire viure aqueste monde, qu’existís encara, mas qu’a ben l’atge de la Lison, un monde donca que viu sas totas darrièras annadas. Es aquò qu’agrada pas a Viaule, aqueste vielhum, aquestas vielharias que se serran del cimenteri (« avèm la marrida impression de legir un manual de subrevida a l’usatge de las personas de mai de ueitanta ans », çò ditz) e ne fa una critica generala : « los autors que se lançan dins aquesta gasanha agachan tròp luènh en darrièr ». Pr’aquò, Sarrasin agacha pas tant qu’aquò en darrièr. La realtat a l’encòp umana e lingüistica que descriu e imagina es a desapareisser, òc, mas es ben encara presenta. Una causa es utilizar la lenga per parlar d’un còp èra, una autra per parlar de çò que viu encara. Confondre las doas causas me sembla pro grèu, foguèsse solament al nivel etic.
Bon, mas pr’aquò avèm compresa la critica, e Viaule trantalha pas a balhar d’exemples de çò que podriá e deuriá far la literatura occitana d’auèi : « perqué pas la vida vidanta en Lemosin al jorn d’auèi ! Perqué pas lo cadajorn d’un pilòt d’ensag que seriá davalat a Tolosa trabalhar a cò d'Airbus-Industria ? Perqué pas las aventuras amorosas d'un monopatinista lemotjòl ? O alara l’autobiografia d’un jogaire professional del club de basquet de Lemòtges ? ». En fach, perqué pas ? Ièu soi d’aquelis que pensan qu’una lenga pòt tot dire, tot exprimir, totas la situacions… Mas alara, es clar, aquò vòl dire revirar en occitan de situacions viscudas en francés e tanben dins de lengas de l’imigracion o del monde entièr (vesètz per exemple las nacionalitats o originas dels jogaires del CSP, lo pilòt d’ensaj parlerà probablament tanben anglés dins son mestièr, etc.), mas pas mai en lemosin. Aquel trabalh de transliteracion lingüistica, zo cal joslinhar, s’es totjorn fach en literatura : los Trojans parlavan pas lo grèc d’Omèra ni mai lo latin de Virgila. Gaireben tota la ficcion occitana contemporanèa, per la fòrça de las causas, es òbra de transliteracion, vist la desocialisacion avançada de la lenga. Mas alara cada autor dèu se fargar una lenga que pòsca pegar al monde social imaginat e/ o descrit. Es pas tant aisit qu’aquò, mas daissa tanben una granda libertat creativa. Aital pr’aquò vesèm plan que la lenga e l’estile utilizats per la Lison serián absolument impossibles per parlar de la vida d’un pilòt d’airbus o d’un basquetaire, perqué aquesta lenga, coma avèm dich es completament aderenta al personatge e al monde de la Lison. Un còp de mai vesèm plan que se pòt pas separar lo contenent e lo contengut, la forma e lo fons. Cada situacion reala o fictiva demanda una recerca stilistica a biais e cada stile balha son especificitat, son unicitat al monde contat. Se lo monde de la Lison es despassat e trespassat, la lenga tanben, que lo far èsser çò qu’es per la magia de l’escritura. Mas a pas cap de sens de rasonar aital. Pr’aquò debèm gausar dire, perqué es nòstra vertat, la trista vertat de la lenga nòstra, qu’amb de libres coma la Lison dau Peirat, un usatge de la lenga en adequacion naturala, se podèm dire, amb la realtat descrita e transfigurada per l’escritura, es a s’acabar. E aquò, almens per ièu, lo rend encara mai precios.
Joan Pèire Cavalièr


text:
Us privat a gratis, us public mercés de contactar d'abòrd domenja@gmail.com En jòia
Que'vs convidi a ua dobla entervista de Maika Etxekopar per lo mensh bilingua dens l'excellent tribalh hèit per Radiokultura.com
e .eus. Mercés MILESKER a d'eths de'm perméter de difusar aquestas versions en euskara e francés de Maika Etxekopar tau teatre musicau que dèn dab Helène Jacquelot e Bruno Hollemaert de la Companhia Bonbon noir et crotte de bique ! sus la plaça de Gotaine entà Xiru la 26au edicion e qui's titola "Crasse".
Los autes mots claus d'aquesta edicion que son : Ebooket
/ Caillon Dorriòtz
/ Matiàs Gibert
/ Mooc
/ Cançons deus trobadors
/ e Fukushima
.
Las musicas d'En Ondas
- Daunas de còr Airetèras La ploma de perdiu
- Femmouzes T Olimpa de Goges
- Dupain La sòrga
- Erik Baron Nochesbuenas Morenica Sos dens un disc dab Nadine Gabard
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.


text:
http://loblogdeujoan.blogspot.com/2011/06/prumer-diccionari-tot-en-gascon.html
Un diccionari tot en gascon? Ja l'avem, per fin! Que l'avem gràcias a l'escrivan e letrat lanusquet Pèir Morà, qui s'encarguè de deféner la lengua gascona de manèra hòrt concreta e hòrt utila: en hargar un diccionari gascon-gascon de trenta mila mots. La nòrma seguida (en particular grafica e ortografica) qu'ei grosso modo la de Per Noste, la aplicada dens lo diccionari francés-gascon de Guilhemjoan, Grosclaude e Narioo, dab quauques correccions per ua gran partida inspiradas per las preconizacions deu Conselh de la Lenga Occitana.
Supausi que los ayatolàs de la lengua e autes pishavinagres i trobaràn tot plen de qué criticar mès jo n'èi sonque ua causa de díser: bravo, Monsur Morà, e mercés, mercés, mercés! A casa mea, lo vòste diccionari qu'ei adoptat. Espèri que serà seguit d'edicions navèras e amplificadas. Totun, trenta mila mots que son dejà quauquarren, plan solide!
Diccionari TOT EN GASCON 30.000 mots, Edition des Régionalismes, de comandar aquiu
Font: IDESCAT
Vols compartir aquest article?


text:
Qu’eriá la darnièra sesilha, la darnièra de la darnièra dau cine-club. 59 ans d’una porgramacion que sens ‘queu monde beleu 90 % daus filmes serián jamai estats passats dins las chambras negras de la ciutat, quau que siàia l’epòca, mesma quante lu cinemà eriá pas contrecarrat per lu montra-colhon.
La darnièra porgramada de l’associacion, la desbuta d’una fòrma de bilanç mentau sus lu coma se faguet l’encontra tras un festivau de corts metratges, puis las seradas de l’animacion, de filmes eisperimentaus — e fau tener a la vuda d’un film embarrat dins una topina de deserbant desempui las annadas 1970, o un filme passat dins ‘na machina per coder las biaças de grun — o sus lu trabalh d’un jòune cineaste farjat dins ‘na preison.
La darnièra programacion es l’enchaison d’ubrir la pòrta per ‘nalisar las rasons que fagueten que la durada es de las belas, mas dau mesma biais, 2 regents dins lu mesma temps, quò sembla Lemòtges mai sos 3 mèras ne’n 100 ans… La fòrma eriá beleu un pauc vielhòta dins sa persentacion, pauc duberta per far daus noveus aderents en defòra daus pròfs…
Lu regent se moriguet en desbut d’annada, adonc, aquela darnièra seança eriá de prener coma ‘na fòrma d’omenatge e dau mesma biais, coma son testament tant personau que associatiu.
Lu cort se passava dins ’n’usina ente los borriers son desboirats. Los utilhs, las machinas fan coma ‘na musica e un tipe se met de chantonar…
Lu long eriá « It’s a Wonderful Life », la vita es bela. Qu’es un filme american dau Frank Capra, realisat ne’n 1946. Eu es mai d’una vetz montrat lu temps de las festas de fin d’annada.
L’istòria se passa dins ‘na p’ita vila de l’estat de la Nuòu-Esgolesme, la velha de Nadau. Dins totas las meijons i a de la gent per prejar e dressar las laus dgun òme, lu George Bailey. Mas veiquí qu’un afar ‘ribet dins la societat de queu-quí, un afar prò greu per que vouguesse ne’n ‘chabar mai la vita.
Dins los ciaus, mai que tot dins los racontes de Nadau, i a totjorn quauqu’un per escotar las p’itas votz. Un angeu vai beleu estre envoiat sus la terra apres ‘ver ‘vieisar la vita dau George, eu pòt l’aidar e entau fasent ganhar sas alas, o pas…
De veire mas beleu pas d’interpretar coma un testament gietat a la faça dau monde dins l’estile « atz vuts çò que seriá la vita que fuguesse, o fuguessem, pas aquí ! », mas de dire aquò, ne’n dise prò.


text:
Facón
Lo facón (deu portugués "faca", "cotèth") qu'ei un coteràs de la pampa un deus elements de l'equipament tradicionau deu gaucho.
Com d'autes objèctes gauchesques, lo son mango que pòt estar d'argent (resulta de l'isollament istoric de l'arriu de la Plata on a còps, l'argent de las minas de Bolívia b'era lo metau de mei bon trobar).
Lo facón qu'ei un utís utilizat peus tribalhs deu camp. Quan los gauchos e's neurivan quasi exclusivament de las vacas liuras de la pampa desèrta, que permetava de'n copar tòç.
De dimensions variablas anant dinc a l'endom d'ua espada medievau, qu'èra tanben ua arma indispensabla deus gauchos solitaris dens lo lor desèrt shens cap lei e biais d'adobar los ahars en duel (dab lo poncho enrollat autor deu braç en guisa d'escut).


text:
D’efèt, Rousselino Martano, que se foundo sus de lòngui recerco saberudo, nous dis tout de l’espelido de « Mirèio » bonodi lou rescontre Mistral/Dumas/Lamartino espressamen liga à la cansoun de Magali. Nous dis peréu tout dóu tèmo di trasfourmacioun, tèmo tradiciounau e internaciounau.
La segoundo mita dóu caièr, ié caupon li tèste de tóuti li versioun de Magali e di cansoun que ié soun ligado dins lou tèmo di trasfourmacioun, caduno emé la musico. Un travai saberu e interessant pèr tóuti : cantaire, musician o sìmplis amatour.
La cansoun de Magali, au sourgènt dóu triounfle de Mirèio : fourmat A4 (40 pajo).
A coumanda au Felibrige: Oustau de Prouvènço, Parc Jourdan, Av. Jules Ferry, 13100 Aix-en-Provence.


text:
Fampoux
Fampoux es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
8 de julhet 1846 – França. Lo Tren de la linha París-Lille déraille en transeünt sus un remblai de la vallée de la Scarpe, dels vagons quèn en los marais : 14 mòrts.
8 juillet 1846 – France. Le train de la ligne Paris-Lille déraille en passant sur un remblai de la vallée de la Scarpe, des wagons tombent dans les marais : 14 morts.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna del Pas de Calais


text:
Isla de la Ciutat
L'Isla de la Ciutat qu'ei situada au còr de París dens lo Ièr arrondiment. Qu'ei lo lòc on vadó la vila, en purmèr poblada per lo pòble gallés deus Parisii, puish conquestada per las legions romanas a l'escadença de la batalha de Lutècia.
Deu temps de la Lutècia galloromana qu'èra lo lòc on e's trobava lo palais deu governador e un temple. Uei, suber l'emplaçament d'aqueste temple que's quilha la catedrau de Nosta Dauna de París. A la caduda de l'Empèri Roman, lo pòble de la vila qu'abandonè l'arribèra esquèrra entà se tornar concentrar dehens las parets de l'Isla de la Ciutat.
Suber aquesta isla òm troba tanben la Santa Capèra e lo palais de la Concergeria. Devath lo parvís de Nosta Dauna de París que poden véder las fondacions de l'antica Lutècia.


text:
Ent. Landorthe
3 -U.E. Bossòst 2
Partit
jogat aguest dimenge en Landorthe en que patírem era prumèra derròta der an.
Siguec un partit en que mos penalizèc fòrça es petits errors defensius qu´eth
Landorthe sabec profitar fòrça ben. Mos adelantàuem en mercador en ua fauta qu’ Àlex shutaue
des de dehòra der àrea e era pilota entraue dempús de tocar eth garròt : ère
eth 0-1. Non mos durèc guaire era alegria donques ua menuta dempús, en ua
pilota que non acabèrem de tirar dehòra, Baseggio profitaue entà plantà-se
dauant de Kike e mercar eth 1-1. Auérem bones ocasions en rematades de Miguel e
Ignasi. Landorthe artenhie un aute gol en un lançament de fauta que Baseggio
remataue tot solet ena porteria aranesa. Ère eth 2-1.
Richard auec era milhor ocasion dera prumèra mietat en quedà-se
tot solet daunt deth portèr francés e shutar per dessús dera porteria. Damb eth
2-1 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, domini aranès sense trapar eth premi
deth gol enquiara menuta 70 ena que Pèir, en un gran lançament de fauta,
plaçaue era pilota ena esquaira, ère eth 2-2 e quedaue fòrça temps entà
intentar era remontada. A 10 menutes deth finau, en un mau shut dera defensa
aranesa, eth balon quedaue as pès de Beyt que en posicion de dehòra de jòc mercaue
eth 3-2. Auérem ua bona ocasion de Miguel que tot solet shutaue per dessús dera
porteria. Ena dusaua mieta patírem es costants senhalizacions de dehòra de jòc
per part deth linier deth Landorte que cada an mos hè çò de madeish.
Ath finau, derròta en un partit que mereshíem un milhor
resultat donques er equip luitèc ath màxim.
Auem de díder qu’er arbitre que fiulaue eth partit ère deth
Districte der Ariege e realizèc un molt bon arbitratge.
Eth pròplèu partit , jogam en Bossòst
contra er equip deth Cazaril, dissabte 18 de gèr tàs 20:00 ores.
Ent. Landorthe : Lacaze, Villani,
Bernadas, Louis, Nebra, Bosc, Gardien, Tombini, Perroud, Baseggio, Noel.
Remplaçants : Beyt, Jibbou, Saux.
Trainer: Duchein Fabrice.
Tarjetes auriòles: Lacaze, Bosc.
U.E. Bossòst :
Kike, Abraham, Chapo, Felipe , Marc, Àlex, Richard, Ignasi, Pèir e Miguel. Remplaçants: Salva, Miquel.
Trainer: Adrian.
Tarjetes
auriòles: Pèir, Chapo.
Gols : 0-1 Alex (25’), 1-1 Baseggio (26’), 2-1 Baseggio (35’), 2-2 Pèir (70’), 3-2 Beyt (85’).
Arbitre: Bouyelli Rourad.


text:
Sénher Comissionat d'Accion Culturala
Molt Honorable Joaquim Xicoy, expresident del Parlament de Catalonha
Amics occitans
Amics catalans
Dissabte passat, sèm anats a Ais de Provença e avèm rescontrat doas coralas de bearneses e bigordans e ara nos tornam rescontrar aicí.
En primièr, me cal dire grandmercé per lo vòstra aculhença. Los catalans sabon que se troban en un país amic. Las relacions entre Bigòrra e Catalonha se trapan en l'istòria anciana de l'edat mejana. Cal saber que la vescomtessa Maria de Bearn se maridèt en 1170 amb lo catalan Guilhèm Ramon de Montcada qu'es lo cap de la linha bearnesa dels Montcada catalans.
La vòstra comtessa de Bigòrra Peironèla se maridèt amb Gaston VI de Montcada, Vescomte de Bearn, catalan. Aquel Gaston VI foguèt un fidèl aliat del rei catalan Pèire lo Catolic e luchèt a son costat a Muret l'an 1213 contra los crosats de Simon de Montfòrt.
Bigòrra es una tèrra de poètas coma Pèir de Garròs o coma Miquèu Camelat, aqueste foguèt un grand amic dels catalans, anèt a Barcelona en 1911 e demorèt esmeravilhat de la fòrça de la cultura catalana e faguèt traduccions dels autors catalans. Mas principalament Bigòrra es una tèrra de grandas femnas.
Sabi pas se aquò es a causa dels maridatges de la vòstra comtessa Peironèla qu'aguèt sonque filhas de cinc marits. Especialament cal citar Filadèlfa de Gerda, la musa del país bigordan, la Granda Lutz del Miègjorn, que s'atudèt cinc jorns aprèp l'Assompcion de 1952.
Aprèp nos cal parlar de la pastora bigordana Santa Bernardeta, que parlava amb la Verge Maria dins la lenga del país, lo bigordan, l'occitan.
Fòrça de còps l'istòria es doblidada e esconduda. Mas la sovenença, lo recòrd de las aparicions de la Verge al rocàs de Massavièla, a la pastora bigordana de Lorda, fan venir fòrça milieirats de catalans cada annada e aquò contunha e ongan tanben se faràn grands Romavatges catalans.
Cal saber tanben que lo cant occitan "Reina del Cèl" del poèta Estieu se canta sus l'aire del Virolai de Montserrat:
Pr'un pòble fièr dempuèi longtemps esclau
Te suplicam, d'Avinhon a Tolosa
Apara-nos jus lo tiu mantèl blau..."
Lo primièr còp que se cantèt foguèt lo 23 de març de 1958, pel primièr romavatge d'Occitània.
"Cent ans abans, quand la Verge venguèt parlar a Bernadeta, la lenga occitana èra una lenga mespresada. Lo pòble la parlava, mas sens fiertat, gaireben coma se n'aviá vergonha".
Aquestas paraulas son del majoral-canonge Salvat. Es tanben Josèp Salvat que nos ditz la famosa frasa de Mistral :
"... qu'un pòble tombe esclau
se ten sa lenga ten la clau
que di cadenas lo deliura..."
Se fasèm una simpla analisi de la frasa de Mistral, podèm dire que lo Felibritge sempre a dich que en primièr es lo salvament de la lenga. Amb la lenga salvarem l'eime, las costumas, la cultura e aprendrem l'istòria del nòstre país que nos an amagada.
Ara e abans avèm los enemics. Unes que parlan del progrès per nos arrancar l'amor a la tèrra. Autres que dison que cal èstre multilingüe. Catalans, occitans que parlam doas o tres lengas sèm mai europèus e progressistas que los que parlan una sola lenga d'estat. Son aquestes que nos an empachat de parlar la nòstra lenga per la far desaparéisser qu'ara nos dison que per èstre modernes e progressistas cal parlar anglés e abandonar las nòstras lengas pròpias. Aquò se passa en França e se passa en Espanha.
En Espanha las causas an cambiat recentament e en França o sembla tanben. Catalonha coma tantes de còps pren l'iniciativa. Ara cal esperar que, coma tantes de còps, perdrà pas lo tren.
Los catalans avèm totjorn somiat amb Euròpa. Mas una Euròpa diferenta dels estats.
La lucha serà pas facila, mas la democracia es de la part dels catalans e occitans, e cada còp serà mai dificil se dire democrata e empachar las lengas e las libertats dels pòbles sense estat.
Ara sèm en Bigòrra e vesi un crosament entre la lutz que nos ven del Felibritge de Provença e la lutz qu'arriba del rocàs de Massaviela de Lorda e tanben la lutz de Camelat e la lutz de Filadelfa de Gerda. Amb aquesta granda fòrça espirituala, aquesta tèrra demòra invencible a totas las atacas enemigas e sempre aprèp un divendres sant arriba la Pasca de resurreccion.
Amb aquesta fe vos pòrti l'amistat mai prigonda dels catalans, cap a la Bigòrra e cap a l'Occitania entièra.
Visca Occitania
Visca Catalonha


text:
TEISSEIRE (Jacques), Toponymie du Haut-Comminges, cantons d’Aspet, Bagnères de Luchon, Barbazan et Saint-Béat, Eth Ostau Comengés, 2014.
378 p., 25 € (+ 8 € de pòrt).
Entà comandà’u : ostaucomenges@orange.fr o 05 61 04 49 24.
Despuish que demòra en Comenge, Jacques Teisseire qu’a realisat un brave trebalh d’arrecèrca onomastica e qu’a consultat un tepèr de documents : cartularis arregionaus, diccionaris topografics, cartas vielhas, plans deth cadastre... Era cuelhuda d’un flòc d’atestacions istorica s e d’ipotèsas arrelevadas en obratges sus era toponimia deras localitats deth Haut Comenge, era critica d’aqueras ipotèsas e comentaris que s’emparan sus ua bibliografia consequenta qu’asseguran tota era rigor scientifica enà aqueth trebalh. Aqueth trebalh qu’é era heruta de 12 ans d’arrecèrcas passionadas. Era prefàcia de Pierre-Henri Billy, professor ena Universitat París I Sorbona. Un utís preciós e arreferéncia tant naths especialistas coma nath gran public.


text:
Per èstre clar, res sus las lengas de fRança, res dins la novèla poltiica, mas quicòm suls poders en regions, benlèu.... s'encamina cap a un sistèma democratic ? E per totes los ciutadans fòra París ? Sembla que non, pas per totes.
Bon o fau dire, lo discors d'en Emmanuel Macron èra pas ma prioritat politica, ièr ; mas un amic un pauc masoquista, que seguís de prèp la politica parisenca, e que vòta pas, me signala una partida del discors ; e estranh aquela partida del discors sembla oblidada dels mèdias parisencs, donc m'es devenguda utile d'o legir !
E la partida oblidada pels mèdias parisencs, es pas estranh, es la partida que parla de reforma de las institucions ligadas a las autoritats localas, en d'autres mots la decentralizacion; la decentrlaizacion interessa pas los mèdias ontologicament centralistas franceses.
E aquela partida m'interessa grandament dempuèi la dubertura d'aquel blòg ; justament perqué sabi que los mèdias franceses son ontologicament antidecentrlaizacion, anti-poder-regional fòrt. Es question de formacion dedins las escòlas de jornalisme, aquelas escòlas que devon servir a quicòm car pel moment sabèm que serviscan pas a l'intelligéncia politica dels pòbles de fRança.
Lo mèdia lo mai avuglat es L'Humanité, puèi arriba L'Opinion, puèi qu'an reglat l'utilitat del discors en reprenent sonque la nòta AFP, agéncia centralista per excelléncia, son los mèdias Sud-Ouest, Le Progrès, Midi Libre, L'Indépendant, La Dépêche dita du midi, e los ai pas gaitat totes... La linha que los interessa es sonque la demesida del nombre de deputats e senators, çò qu'es important pel CA segurament ... Mas pels bugectes 'impòst' dedins la fiscalitat dels Occitans es tanben important, car serà en demesida aquela factura, o fau esperar ; soi d'aqueles que díson que fau suprimir lo Sénat !
Le Figaro sonque se destria per aver notat aquela partida de las reformas de las institucions jacobinas, e lo mot maissant es sortit, se fau plaçar sul terrenh de girondisme ... Òc bravament !
Las linhas sotalinhadas, se son aplicadas (fau sempre dobtat ambe lo centralisme espanhòl o francés), e se lo poder jacobin la mata pas, amerita un comentari ; perqué sonque pels territòris del grand colonialisme parisenc, per l'oltra-mar ? Sonque Corsega ? Sonque Martinica ? Sonque Goadelopa ? Sonque La Réunion ? Sonque Kanaki ? Sonque Maiòta ? etc. E perqué pas Occitània, Novèla aquitània, Provença-Gavotina-Niça ? Perqué pas Auvernhe ? Perqué pas Savòia ? Perqué pas Alsàcia ? Perqué pas Bretanha a cinc ? Perqué pas Picardia-Flandras ?
Perqué pas l'exemple, e que cada territòri de decidar son modèl de « decentralizacion » ? Perqué non ? Perqué los parlamentaris del centralisme son los sols capables de pensar las institucions democraticas per las regions, pels ciutadans en regions, per actors de la republica en regions ?
Vos vau rassegurar, aquel capítol es a títol istoric que l'indiqui, car cresi pas a-n aquela reforma ESSENCIALA per establir la democracia en regions sotmetudas parisencas. Se aquò capita, fau èstre optimista, serai lo primièr a votar Emmanuel Macron, e considerar que « révolution » lo títol del libre editat e signat es ameritat.
Faudrà escotar pauc a pauc los discors en seguida, mas segur las abséncias a Versailles son un acte politic important, mas sus aquel sicut, soi segur que son lo vièlh monde.


text:
Entrepresas, collectivitats, associacions
Volètz formar vòstre personal a la lenga e a la cultura occitanas ?
Lo CFPO Miègjorn-Pirenèus, organisme de formacion enregistrat per la prefectura de Miègjorn-Pirenèus, met son saber-far a la vòstra disposicion.
Vos prepausam d’accions de formacion variadas, formacions en lenga e cultura occitanas, de l’iniciacion cap a l’aprendissatge complet.
Aquelas formacions pòdon èsser :
- Individualas
- Collectivas
- Sus nòstres sites partenaris
- Dins los vòstres locals
- Dins los nòstres locals
Avètz un projècte ?
- Vos podèm ajudar a lo desvolopar.
- Prenètz contacte amb nòstre responsable pedagogic.
- Formacion per las ajudas mairalas de las escòlas Calandreta, pel personal d’oficis de torisme o d’ostals de retirada…
- Formacions personalizadas per tota entrepresa que nos fa la demanda.
Nòstras formacions se pòdon far dins lo quadre de la formacion professionala continua e beneficiar de finançaments de la part de vòstre OPCA
(DIF, CIF, plan de formacion)