text:
-405
Aquesta pagina concernís l'an -405 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Peloponès ambé l'ataca de la novèla flòta d'Esparta, comandada per Lisandre, còntra Salamida e la region d'Atica. Aquò obliguèt la flòta principala deis Atenencs que susvelhava la region deis Estrechs de se dirigir vèrs lo sud per afrontar Lisandre. Pasmens, lo generau espartenc refusèt la batalha e capitèt d'agantar leis Estrechs onte bloquèt l'avitalhament d'Atenas. Aquò obliguèt leis Atenencs de s'entornar vèrs sa posicion d'origina. Pasmens, après divèrseis errors de comandament, sa flòta foguèt anientada a Aegospotami. 8 naviris dirigits per Conon d'Atenas capitèron de s'enfugir. Se retirèron a Chipre onte son cap acomencèt d'intrigar ambé leis Aquemenidas per afeblir leis Espartencs après la guèrra.
De son caire, la flòta de Lisandre organizèt lo blocus maritim d'Atenas que foguèt tanben blocada per una armada terrèstra entraïnant una famina grèva dins la vila.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Peloponès ambé l'ataca de la flòta novèla de Lacedemònia comandada per Lisandre. Son objectiu foguèt Salamina e Atica. Aquò obliguèt la flòta principala deis Atenencs que susvelhava la region deis Estrechs de se dirigir vèrs lo sud per afrontar Lisandre. Pasmens, lo generau espartenc refusèt la batalha e capitèt d'agantar leis Estrechs onte bloquèt l'avitalhament d'Atenas. Aquò obliguèt leis Atenencs de s'entornar vèrs sa posicion d'origina. Pasmens, après divèrseis errors de comandament, sa flòta foguèt anientada a Aegospotami. 8 naviris dirigits per Conon d'Atenas capitèron de s'enfugir. Se retirèron a Chipre onte son cap acomencèt d'intrigar ambé leis Aquemenidas per afeblir leis Espartencs après la guèrra.
De son caire, après sa victòria, la flòta de Lisandre organizèt lo blocus maritim d'Atenas que foguèt tanben blocada per una armada terrèstra entraïnant una famina grèva dins la vila.
Roma[modificar | modificar la font]
Començament dau sètge de Veïes per lei Romans. En causa de tensions intèrnas a la civilizacion etrusca, leis autrei vilas etruscas mandèron ges d'ajuda a Veïes.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Fin dau conflicte acomençat l'annada precedenta còntra Siracusa per s'opausar a la rebastida d'Agrigenta. Menaçada per una epidemia de pèsta, lei Cartaginés capitèron de negociar una patz que foguèt en realitat una trèva car rompuda tre 398 avC.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Fin de la revòuta dei princes egipcians de Tanis acomençada en 411 av. JC. Pasmens, aquò permetèt pas de restablir lo contraròtle aquemenida sus lo país que se revoutèt tornarmai — victoriosament — tre l'annada seguenta.


c: text/html

text:
mardi, 23 janvier 2018
3 DE FEBRIER MANIFESTACIONS OCCITANAS A TOLOSA E MONTPEHIER .
Jol lèma “Volèm l’occitan a la television” se tendrà lo 3 de febrièr venent de manifestacions simultanèas a Tolosa, Montpelhièr, Rodés, Albi e Tarba. La crida a manifestar la fa lo Collectiu Occitan, qu’amassa un desenat de movements occitanistas dont Convergéncia Occitana, l’IEO, lo CRÈO, la Confederacion Calandreta, lo Partit Occitan, EELV Occitània, País Nòstre, lo Partit de la Nacion Occitana, Esquèrra Revolucionària Occitana, Bastir, Macarèl e l’Associacion Zou. En seguida de la manifestacion que se tenguèt l’8 de novembre passat a Tolosa, aquesta segonda accion de protèsta revendica totjorn “l’occitan cada jorn a la television, es a dire a France 3”, e ansin lo Collectiu Occitan precisa que “la mobilizacion es d’aitan mai necita que i a una ventolada de reduccions de crèdits a la television publica”. La revendicacion es neta e clara, s’exigís una “vertadièra television de país” amb de redaccions localas. En mai d’aquò, lo Collectiu Occitan tanben demanda un rescontre amb lo director regional de France 3 Occitanie. “Una cadena qu’a de redaccions dins las ciutats del territòri, que filma lo país, lo representa dins son quotidian, sa diversitat”, çò reclama lo collectiu del temps qu’assegura que l’occitan es essencial per una television melhora. Las mobilizacions se tendràn a 14h30 davant los sètis de France 3. A Tolosa aurà luòc a l’Alèa del President Franklin Roosevelt (estacion de mètro Joan Jaurés) e a Montpelhièr sus la Plaça de la Comèdia. Mai d’informacions sus la pagina Facebook del Collectiu Occitan.
Lo Jornalet ( 23/1/2018 ) .
07:54 Publié dans Actions, Actualités, Associations, Blog, Bons plans, Coup de coeur/Coup de griffe, Débat/Forum, La Lettre de Pais Nostre, Loisirs/Culture, Politique, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Borron (botanica)
En botanica, un borron designa una excrescéncia apareissent sus de partidas d'uns vegetals e donant naissença a las brancas, a las fuèlhas, a las flors e als fruchs.
Somari
Tipes de borrons[modificar | modificar la font]
Lo borron assegura la creissença e la ramificacion de las tijas.
Segon l'organ que fa nàisser, se dich de borron de fuèlhas (« borron vegetatiu » donant una tija foliada) e de flors (« borron floral » eissit de l’induccion florala del borron vegetatiu).
Se distria, segon lor posicion sus la tija, los borrons terminals situats al tèrme de la camba, los borrons axillars situats a l'aissèla de las fuèlhas, e los borrons adventius (laterals o estipulars) apareisson a l'entorn del borron principal. Pels arbres, se remaca los borrons distals (mai alunahts del tronc, fenomèn d'acrotonia) dels borrons proximals o laterals (mai pròche del borron terminal, fenomèn de basitonia subretot pels arbrilhons). Lo desvelopament d'un d'aqueles tipe de borron desvelopa una morfogenèsi particulara responsabla de la portadura caracteristica de cada planta.
Los borrons pòdon èsser escatoses (ex. : Marronièr d'Índia), o nuds (ex. : caulet de Bruxèlas).
L'espelida del borron a la prima se nomena lo « desborrament ».
Lo borron de fruch se ramifica sovent en formant d'autres borrons de fruch; caduna de sas fuèlha conten un borron que dona de fruchs cada annada; los Latins l'avián nomenat "pèrla preciosa": gemma.
Autres usatges del mot[modificar | modificar la font]
Per analogia, lo tèrme de borron s'emplec dins los domènis seguents:
- en anatomia: los borrons gustatius o borrons del gost son d'organs receptaires del gost, de forma ovoïda o conica, enclavat dins l'epitèli de la muquosa linguala;
- en biologia: un borron es una excreissença cellulara se desvelopant sus un organisme per far nàisser un organisme semblable;
- en medecina: los borrons carnoses son de granulacions rogencas e conicas formant un coissinet de la superfícia de las plagas en via de cicatrizacion;
- metaforicament: un borron es un element concrèt o abstrach, una situacion materiala o morala daissant preveire de desvelopaments seguents que serán multiples e importants, favorables o desfavorables.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
Borron floral de perièr.
-


text:
Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr
Lo Tractat instituissent la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA) foguèt signat a París lo 18 d'abril de 1951 per Belgica, França, Itàlia, la Republica Federala d'Alemanha, Luxemborg e los Païses Basses. Iniciat per Jean Monnet, aviá una validitat de 50 ans; entrèt en vigor lo 23 de julhet de 1952.
La proposicion de sa creacion, anonciada per Robert Schuman (a l'ocasion de son discors lo 9 de mai de 1950 : jornada d'Euròpa), alara ministre francés dels Afars Estrangièrs, foguèt fòrça lèu acceptada per totes los païses que ratifiquèron lo Tractat en mens d'un an.
Constituissent la riquesa principala dels païses occidentals, l'acièr aviá jogat un ròtle important dins la Segonda Guèrra Mondiala (fabricacion d'armas). Lo projècte consistissiá a metre en comun la produccion e lo consum de l'acièr e del carbon entre França e Alemanha per crear puèi una organizacion europèa dobèrta als autres païses d'Euròpa. Aqueste projècte aviá en particular una tòca politica, signant aquesta aliança alara qu'èrem pas qu'a la sortida de la guèrra, los dos païses fasián alara pròva de lor cooperacion e doncas de lor reconciliacion almens economica.
Darrièr l'aspècte purament economic s'amaga una volontat d'acampar los enemics ancians encara macats per las orrors de la Segonda Guèrra Mondiala, en contrarotlant las produccions de carbon e d'acièr que son a la basa de l'industria de guèrra.
Lo Tractat instaura un mercat comun del carbon e de l'acièr, suprimís los dreches de doanas e las restriccions quantitativas entravant la liura circulacion d'aquestas merças; suprimís tanben totas las mesuras discriminatòrias, ajudas o subvencions, que serián acordadas pels estats signataris a lor produccion nacionala.
Lo principi de liura concurréncia, tot en permetent als Estats de gardar un contraròtle sus lor aprovisionament, permetent lo manten dels prèses al nivèl mai bas possible, es adoptat.
La mesa en plaça del Tractat s'es facha en mai d'una etapa. Las doas principalas son:
- la creacion de la Nauta Autoritat presidida inicialament per Jean Monnet, que son sèti èra a Luxemborg ;
- la mesa en plaça d'un periòde d'adaptacion per las industrias nacionalas.
La CECA èra ja anonciatritz de l'Union Europèa e de sas institucions :
- La Nauta Autoritat (compausada de 9 membres), organ supranacional cargat d'elaborar las politicas relativas al carbon e a l'acièr, es l'ancèstre de la Comission Europèa. La Nauta autoritat serà fusionada en 1965 amb las comissions de la CEE e de l'EURATOM en 1967 en una comission unica, pel biais del Tractat de fusion dels executius.
- Un Conselh dels Ministres que recampava los representants dels sièis païses.
- Una Assemblada compausada de membres designats pels Parlaments nacionals. Aquesta serà puèi comuna a la CEE e l'EURATOM per aprèp donar naissença al Parlament Europèu
- Una Cort de Justícia encargada de reglar los litigis eventuals.
Totes aquestes organs an evoluit e se tornan trobar dins l'estructura de las institucions europèas actualas.
Lo mercat foguèt finalament entièrament dobèrt lo 18 de febrièr de 1953 pel carbon e la minièra de fèrre e lo 1èr de mai de 1953 per l'acièr. Pel primièr còp dins la longa istòria d'Euròpa, los govèrns deleguèron una part de lor sobeiranetat a una Nauta Autoritat independenta de tot Estat membre. Jean Monnet vesiá dins las institucions supranacionalas la solucion als conflictes en Euròpa, segon el, las nacions ne trobèron pas d'entenda dins lo quadre de lor sobeiranetat nacionala e respectiva.
Aqueste Tractat es uèi escach. Foguèt lo precursor del Tractat de Roma, fondator de la Comunautat Economica Europèa que venguèt l'Union Europèa en 1992.


text:
Batalha de Kerbala (680)
La batalha de Kerbala se debanèt lo 10 d'octòbre de 680. Opausèt Al-Hussayn ibn Ali e quauquei desenaus de companhons a una armada de plusors milièrs de combatents fidèus au Califat Omeia (entre 5 000 e 100 000 segon lei racòntes). Lo combat s'acabèt per la desfacha d'Al-Hussayn ibn Ali e de sei companhons que foguèron exterminats.
En causa de la mòrt d'Al-Hussayn ibn Ali considerat coma lo successor legitim de Maomet per lei chiitas, Kerbala es vengut un luòc de pelegrinatge important per l'islam chiita. Un sanctuari important protegís sa tomba e una fèsta importanta es organizada cada annada per commemorar la mòrt de Hussayn.


text:
Menfis
Menfis, de nom actuau Mitahina, qu'èra ua ciutat de l'Egipte antica. Que ho, durant l'Empèri Ancian, capitala deu país. Qu'èra tanben capitala deu purmèr nòme de Bassa Egipte e, uei lo dia, qu'ei situada a Mit-Rahinah (a un dotzenat de quilomètres deu Caire) sus l'arriba oèst de Nil. Lo son nom egipcian qu'èra Hineb-hedj (la muralha blanca). Menfis, lo nom grèc, que's refereish a la piramida de Pèpi I (Men-nefer, escrivut foneticament d'esquèrra a dreta sus la purmèra linha de ieroglifs, los dus darrèrs signes que son determinatius, lo darrèr, lo cercle dab ua crotz que vòu díser que lo mot qu'ei un nom de ciutat) de la VIau dinastia. Que ho fondada peu rei Menes (tanben conegut deu nom de Narmer) a l'entorn de 3000 ans a.C.
La vila qu'èra vodada au diu Ptah (dens lo nom de la ciutat, los tres purmèrs ieroglifs de la segonda linha que's legeishen P T H, lo nom d'aqueth diu), diu deus artisans.


text:
Sistèma operatiu
Un sistèma operatiu (o sistèma d'esplecha), en anglés Operating system, es un ensems de programas que servisson de ligason entre l'utilizaire e l'ordenador. Es el que gerís las ressorsas de la maquina : (processor, memòria, disc dur e autres periferics).
Un sistèma operatiu es abitualament compausat per : un nuclèu, de bibliotècas dinamicas, un ensems d'espleches sistèma, e de programas aplicatius de basa.
Foncions[modificar | modificar la font]
Las principalas foncions d'un sistèma operatiu son las seguentas:
- Gestion del processor
- Gestion de la memòria
- Gestion dels dispositius d'intrada e sortida
- Gestion del sistèma d'archius
- Gestion de las errors
- Gestion de la securitat
- Provesir l'utilizaire d'una interfàcia
Los mai coneguts[modificar | modificar la font]
Qualques sistèmas operatius demest los mai coneguts, son :
- OS/2 d'IBM ;
- OS/400 present suls sistèmas mejans IBM (AS/400 - ISéries) ;
- Mac OS : lo primièr sistèma operatiu dels ordenadors Apple Macintosh,
- VMS e OpenVMS (Compaq, ex-Digital) ;
- Microsoft Windows, lo sistèma operatiu de Microsoft ;
- Los derivats d'UNIX :
- los sistèmas operatius grands sistèmas (mainframes) :


text:
Articles rengats dins "Audiovisual"
A la una !
Christian Philibert
per Silvan Chabaud | Lo 5 abril de 2018 | Audiovisual | 0 |
Tres questions a Christian Philibert, realizator e scenarista, conegut per son docu-ficcion Les quatre saisons d’Espigoule, que presenta son darrièr film Massilia Sound System, le film.Ne legir mai
L’occitan a CINEMED ?
per Lisa Gròs | Lo 26 març de 2018 | Audiovisual, Mèdias | 0 |
La còla dau Cine club Jean Vigo, a Montpelhièr, fondèt lo Festenau dau Cinèma Miègterranenc en...Ne legir mai
Rescontre : un festenau de sosten ai corts metratges vidèo occitans
per Lisa Gròs | Lo 11 genièr de 2018 | Audiovisual, Mèdias | 0 |
RESCONTRE – Qu’es aquò ?
Lo festenau de vidèo amators Rescontre nasquèt en 2009 a Sant Gervasi (30) a l’iniciativa de Miquèu Gravier, sòci de l’associacion Raions d’Òc e tanben de Tè Vé Òc tre sa creacion en 2012. Èra organizat en partenariat amb TV Mistral, Tè Vé Òc e la comuna de St Gervasi. Aculhiguèt per un temps fòrt lo realizator e productor Jean Fléchet (L’orsalhèr, primièr long metratge en occitan).
Se debanèt sèt còps au fogau dau vilatge sus dos jorns, la primièra dimenjada de febrièr, e menèt cada annada mai d’espectators.Ne legir mai
Los desfises del numeric
per Lisa Gròs | Lo 2 novembre de 2017 | Audiovisual, Mèdias | 0 |
Lo numeric per de qué faire ?
Dempuèi la 1èra republica, una lucha sens pietat s’engatgèt contra l’occitan, menada en particular per lo religiós revolucionari Henri Grégoire e subretot a partir de la 3ena Republica per lo racista colonial Jules Ferry, ajudat entre autrei per lei regents dichs « hussards noirs » de la republica. Demòra pas gaire, uèi, de locutors naturaus e la trasmission se faguèt rarament dins lei familhas.
La lenga s’entend pas pus dins la vida vidanta. Es reservada a de monde afogats que l’an apresa e son conscients de la riquesa de sa cultura.Ne legir mai
A la sorsa del collectatge : Ferdinand Brunot e los archius de la paraula
per Lo CIRDÒC | Lo 19 octobre de 2017 | Audiovisual | 0 |
Disc e ficha descriptiva de l’enregistrament original de Marguerite Genès, felibre lemosina, per Ferdinand Brunot dins l’encastre de la campanha en Lemosin dels Archius de la Paraula, lo 26/08/1918.
Sorsa : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France
A la virada del sègle XX, lo progrès tecnic conjugat al desvolopament dels estudis de dialectologia permet a Ferdinand Brunot, professor d’Istòria de la lenga a la Sorbona, de realizar çò que sembla uèi constituir los enregistraments sonòrs mai ancians en occitan.
Dempuèi l’invencion del fonograf en 1877, e la possibilitat d’enregistrar la votz, mantun projèctes de panteons sonòrs se seguisson, segon l’exemple delNe legir mai
Coma perennizar un emplec creat ?
per Lisa Gròs | Lo 18 octobre de 2017 | Audiovisual, Mèdias | 0 |
Produccion audiò visuala associativa en occitan
Dempuèi sa creacion en 2012, Tè Vé Òc obrèt per se professionalizar. Per çò faire creèt un emplec ajudat, CDI dins l’encastre d’un CUI/CAE, en genièr de 2015. Evidentament, aquel emplec nos donèt la possibilitat d’enriquesir nòstre trabalh en creant d’activitats mai precisas e mai ricas.Ne legir mai
Fotomatòn – Celtill Jalaber
per Caroline Dufau | Lo 17 octobre de 2017 | Audiovisual | 0 |
Quin e’t formès a l’audiovisuau ?
Començèi en amator, en realizant filmes en occitan, quan èri adolescent. M’agradèc, partiscoi hèr la prumèra e la terminala dens un licèu que proposava l’opcion cinèma-audiovisuau. Puèi seguiscoi le BTS audiovisuau especialitat montatge au licèu de las Arenas de Tolosa. Aquí hascoi un prumèr semèstre en Istòria e Istòria de l’art. Ara, trabalhi ende Piget sus la sason 2 de la seria Biais.Ne legir mai
Entre Temps… qu’es aquò ?
per Lisa Gròs | Lo 23 mai de 2017 | Audiovisual, Mèdias | 0 |
Dempuèi quauquei meses, a la fin de cada emission Lenga d’Òc/ Lengo d’O, avètz remarcat una pichòta cronica que torna venir cada setmana : Entre Temps.
E ben figuratz vos qu’es una comanda que lo CIRDOC faguèt a Tè Vé Òc dins l’encastre d’un partenariat establit a la debuta de l’annada;
Lo principi : demandar a una persona entrevistada dins l’emission de la setmana, o vista dins son encastre, de nos desvelar lo mot occitan qu’aima mièlhs e de dire per de qué.Ne legir mai
Occitània Creativa
per Lo Diari | Lo 4 julhet de 2016 | Audiovisual | 0 |
Occitània Creativa occitaniacreativa.org – 1 – Disètz sus vòstre site internet que...Ne legir mai
M’aboni !
- Abonament al Diari (1 an - 6 numèros)
30,00 €24,00 €
Lo CalenDiari
- Les Détours d’Estiv’Oc – 2nda escala: « Parladissa »
- Balad'Oc Tula 2018
- Cocanha
- Les divendres de l’Espaci Occitan a Pàmias (09)
- Pichons mestièrs d'un còp èra... (Petits métiers d'autrefois...)
- Nadau à Aramits (64)
- Nuèch pastèl a Albi
- Total Festum - Ce (ceux) qui nous lie
- Estrena de la mòstra « Una façada d'ostal occitana carrièra colonel Teyssièr »
- Total Festum à Villeneuves les Béziers (34)
- Remi Geffroy amb los Booze Brothers
- La Mal Coiffée à Villeneuvette (34)
- Nadau à Gimont (32)
- Estagi de cants d’Arièja amb Pascala Respaud
- Cocanha à Drémil-Lafage (31)
- Chants, musiques et instruments traditionnels du haut-Languedoc
- Le theatre des origines à Capendu (11)
- Festenal Tarba en Canta a Semiac e Ibòs
- "La Cansò" per Miquèla Stenta à Rodez
- Le theatre des origines à Sérignan (11)
- " Doas actorejadas musicalas " - Teatre del Platanièr
- ACTOREJADAS MUSICALAS
- Nadau à Aureilhan (65)
- Le theatre des origines - Estagi Temporada de Sant Joan
- Total Festum a Foish (09)
- Les Détours d’Estiv’Oc – 3ena escala: Danças e bal
- Total Festum amb Lo Barrut, Courtial X Kogane, Strictly vinyle, Eths Cebars de Trebons
- Djé Balèti - Total Festum St Hyppolite du Fort (30)
- La Mal Coiffée à Lauris (84)
- Les Ogres de Barback & Le bal Brotto Lopez
- Nadau à Boulogne (31)
- Le theatre des origines - Estagi Temporada de Sant Joan
- Jornada Occitana a Ambialet (81)
- Le theatre des origines – Encontradas à Sommière (30)
- Total Festum à Bressols (82) - Papet J
- Le theatre des origines – Encontradas à Sommière (48)
- Arnaud Cance à Vic-sur- Cère (15)
- Fèsta Fogassa V
- Nadau à Banat (09)
- Festival Para la man Rencontres occitano-bretonnes
- Florent Mercadier à Pont de Montvert (48) Total Festum
- Cafès Occitans a Rodés (12)
- Cocanha à Morlhon (12)
- Le theatre des origines - Estagi Temporada de Sant Joan
- 2e édition du projet «Arab'Oc » à Carcassonne (11)
- Malika Verlaguet à Sète - Total Festum
- Les Ogres de Barback & Le bal Brotto Lopez
- Cocanha à Morlhon (12)
Obrir lo CalenDiari
Los darrièrs articles
- Nintendo, la cultura e lo culte del retrogamingper Tristan Gahús | Lo 24 mai de 2018
- Alidé Sans e Paulin Cortial: Viatge pòp a còr ubèrtper Caroline Dufau | Lo 21 mai de 2018
- Libres : Joan Ives Casanòva, L’Eternitat estraviada, edicion l’aucèu libre.per Silvan Chabaud | Lo 17 mai de 2018
- Andriu Berry, Les Esprits de Garonneper La Galipòta | Lo 14 mai de 2018
- Tè Vé Òc e animaus totemicsper Lisa Gròs | Lo 10 mai de 2018
Las Rubricas
3QA Agenda Barrutlatges Clic & Scroll Clinhada Clip Critica literària Critica musicala D’escart e de talvèra De l’estèir estant Dorsièr Espòrt Fotomatòn L’occitan blos La Rubric@ Libe Joens Lo Magazina Midi Espòrt Mon volontariat Novèlas Pensadas Per la veirina entredubèrta Reportatge Rescontre Scopitòne Tòca-Maneta Tresaurs en Lum TV
Los darrièrs clips
La letra del Diari
Soscrivètz a nòstra letra d'informacions
Podèz soscriure a nòstra letra per èsser assabentat·da de la sortida d'un novèl Diari papièr, o de la publicacion d'articles sul site.
Avètz soscrich amb succès !
Los collaborators
Parlan de Lo Diari
- “Lo Diari, magazine culturel en occitan” – La Dépêche
- “Lodiari.com : un novèl siti d’infos culturalas” – France 3
- “La revista culturala Lo Diari es venguda un magazine en linha” – Jornalet
- “Conta Monde: Lo Diari : la culture en occitan” – France Bleu Occitanie
- “Lo Diari que hé pèth nava dab un siti navèth” – Radio Pais
Los mots claus
hip-hop archius videojòcs rescontre entrevista roman Massilia Sound System Tecnologia Artús Provença Patrimòni Cultural Immaterial lemosin festenau Occitanica linguistica Bigòrra Lo Barrut conte Tè Vé Òc transmission CIRDÒC Frederic Mistral rock numeric País Basco geografia cançons Mauresca guèrra Paulin Courtial polifonia Gasconha site web jornau Felibritge Istòria diccionari Pierre Perret Alidé Sans servici civic La Mal Coiffée Djé Balèti Pascal Caumont rugbi Doctors de Trobar video gascon poesia aisina teatre


text:
La cadena de television web en lenga bretona auriá copiat « La Seria » per una futura seria en breton titolada « Stirad ». Budget Prod pòrta lo planh.
Yannick Mandel e l’equipa tota de Budget Prod foguèron enrabiats quand aprenguèron que Bretzhoweb metiá en rota lo rodatge d’una seria novèla en breton. Lo scenari n’es simple : son dos joves bretons amb una Renault 16 que van cèrcar d’argent per virar una seria tele que parla de dos joves que vòlon virar una seria tele sus dos joves que cèrcan d’argent per virar une seria tele que parla de la dificultat per dos joves de trapar d’argent per virar una seria tele. Lo nom breton de la seria significa « Sant Miquèl dels Monts ».
Yannick Mandel es encolerat : « Se vei sul pic que l’istòria nos es estada panada, quitament s’an ensajat de complicar un pauc lo raconte original e de càmbiar de detalhs (la marca de la veitura per exemple, o lo nom dels personatges). Aviam l’esper, un còp lo trabalh acabat, de vendre aquela seria als Bretons, als Basques, als Còrses e als Catalans. Sèm macats de veire qu’en plaça de collaborar, nòstres ex-amics bretons a preferit l’espionatge e lo plagiat. S’es atal, nautres tanben anam pilhar las idèas mesas en plaça per Bretzhoweb, serà mai simple que de trapar de scenaris originals e susceptibles de convéncer los finançaires, que podètz pas saber las dificultats que pòdon aver dos joves realizators per trapar d’argent per virar una seria tele ».
L’afar es entre las mans de la justícia.


text:
Wikimedia Foundation
Wikimedia Foundation, Inc. es una foundation 501(c)(3)[3] regida per las leis de l'Estat de Florida als Estats Units[4]. Son existéncia oficiala es estada anonciada[5] lo 20 de junh de 2003, per Jimmy Wales, fondator de Wikipèdia. Sovent es apelada fondacion Wikimèdia en occitan.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Wikimedia Foundation Board of Trustees
- ↑ Emplegats de Wikimedia Foundation
- ↑ (en) a non-profit charitable organization (un organisme de caritat de but non lucratif)
- ↑ Corporate Charter of Wikimedia Foundation Inc. : primièra version dels estatuts (2003)
- ↑ Anonci de la fondacion de Wikimèdia (en anglés)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Portal multilingüe dels projèctes
- Wikimedia Search, motor de recèrca suls projèctes Wikimèdia


text:
02
Junh
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Prèmi Ostana - escrituras en lenga maire
Del : 02 junh 2018 10:00
Al : 02 junh 2018 23:30
Luòc : 12030 Ostana, Province of Cuneo, Italy
Activitats : Conferéncia, Cinèma, Cant
Airal lingüistic : Valadas occitanas (Itàlia)
Eveniments pròches
#Prèmi Ostana - escrituras en lenga maire #Prèmi Ostana - escrituras en lenga maire #Prèmi Ostana - escrituras en lenga maire
i
Programa de la jornada del 2 de junh del Prèmi Ostana :
10h00 - 13h00
Bob Holman (Nòva York)
Lengas del monde
« La diversitat linguistica coma patrimòni immaterial »
La vida d'un poèta dedicada a preservar la fugacitat de la paraula amb projeccion de la videò Khonsay – una poesia dins fòrça lengas
per Silvia Mentini, traductritz
Adil Olluri
Lenga albanesa (Kosova)
« Literatura e/o politica dins la Kosova del sègle XXI »
conversacion amb l'autor
per Giovanni Belluscio, cercaire en lenga e literatura albanesa, Universitat de Calàbria
Doireann Ní Ghríofa
Lenga irlandesa (Irlanda)
« Combinare archetipi e moderne invisibilità, quando la poesia ricerca il sottile confine tra il quotidiano e l’ineluttabile »
conversacion amb l’autora,
per Valentina Musmeci, escrivana
15h00 - 19h00
Aleksej Leontiev
Lenga chovàshia (Russia)
« La lenga, l'edicion e la literatura chovàshia a l'ora d'ara »
conversacion amb l'autor
per Héctor Alós i Font, sociolingüista
Matthieu Poitavin
Lenga occitana (França)
« Linha clara e literatura »
conversacion amb l'autor
per Matteo Rivoira, cercaire a l'Universitat de Turin
Juan Gregorio Regino
Lenga mazatèca (Mexic)
« Escritura e poesia : novèlas fòrças per tant de lengas oprimidas »
conversacion amb l'autor
per Maurizio Gnerre, etnolingüista
21h30
Asier Altuna
Lenga basca (Espanha)
Projeccion del film « Amama »
presentat per Antonello Zanda, director del Babel Film Festival
amb la collaboracion de Maria Teresa Atorino
chambradoc@chambradoc.it - tel : 328-3129801 - www.chambradoc.it


text:
Peishias
Peishias[1],[2],[3] (oficialament en francés Peyssies) es una comuna lengadociana de Volvèstre, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Volvèstre a 20 km al Sud de Murèth e a 40 km al sud de Tolosa sus Loja, accès per l'A64 sortda: 26.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Mon amic Quim Gibert, que demòra a Fraga, en la Franja catalana d’Aragon, m’a demandat de presentar amassa lo libre Elògi de la Transgression, del qual n’es coautor.
Lo libre es compausat per quatre partidas de diferents tèmas, signats per quatre autors diferents: Quim Gibert (identitat e des-rasons d’estat); Ramon Camats (identitat e revolta); Albert Berrio (identitat linguística e des-rason d’estat); Eugeni Casanova (trenta ans de destruccion “democratica” de la cultura catalana) e Josep Sort (lo cas de Quebec). Per acabar i a un annex signat per Jaume Sastre e Josep Palou.
Lo libre preten denonciar los estats-nacions. Los diferents autors an una meteissa tòca, mas unes i arriban per cronologia istorica e d’autres per una analisi filosofica e metafisica.
Es obligat, per part dels coautors, de mostrar lo parallelisme entre libertats personalas e libertats dels pòbles e collectivitats.
Dins lo prològ, Àngel Velasco parla de l’òme alienat, conformista d’agachs estreits e convencionals, qu’aplica tanben als pòbles que son incapables de reconèisser l’impunitat amb que actua un estat, lo sol qu’a lo dreit de se manifestar nacionalament.
Quim Gibert va mai enlà e afirma que la logica coloniala altera las coordenadas que permeten al subjècte s'afirmar coma umans.
Mas es Ramon Camats qui cèrca l’origina e ditz “Tota l’educacion que recebem des de l’enfancia tendís a nos dondar en la submission. Lo bon enfant es aquel qu’obeís melhor. Cal tot un entreinament emocional per far d’un ésser uman una criatura socialitzada. La primièra moral dels enfants es l’obediéncia.”
Per atzar ne parlèri ieu, en una conferència a l’Universitat Occitana d’Estiu, de Nimes d’ongan, de l’educacion que nos fa diferents. Diguèri que Cristian Duthil, un occitan de Foix, que foguèt un an president del CAOC occitan, aviá dit que los catalans e los occitans pensavan diferent. E ieu ajustavi, perqué aviám recebut una educacion diferenta.
Tòrni al libre, e al trabalh de Quim Gibert, e dins l'apartat del "cigne que cresiá qu’èra guit” parla de la politica de Castelha que considera normal que en tèrra castelhana siaga oficiala unicament la lenga castelhana (mal dich espanhòl) e d’autra part l’estat accepta pas que lo catalan en Catalonha siaga la sola lenga oficiala.
Los occitans pòdon pensar que los catalans sèm afortunats perqué lo catalan es declarat oficial en Catalonha, mas aqueste bilinguisme, que pòt semblar bon, es totalament refusat d’aplicar en tèrra castelhana. L’estat deuriá respectar per igual los diferents pòbles qu’engloba e quand aquò es pas respectat se produison trencaduras. Lo 90 per cent del territòri estatal d’antan refusèt de contunhar d’èstre espanhòl e nasquèron las republicas americanas.
L’estat promociona una etica pròpia per enganar e confondre l’opinion publica.
L’estrategia del desconcèrt es la que permet far passar las victimas per borrèls. O los democratas per racistas. Per aquò funciona a la perfeccion l’invent d’un enemic fictiu per se'n acarnassir.
Los catalans, amb los sius inesperats projectes nacionals, an fonccionat coma un util enemic interior qu’a proporcionat una tension persistenta a l’idèa de la patria espanhòla.
Quim Gibert cita exemples concrets e recents de las dificultats de viure plenament la vida en catalan e ajusta opinions d’autres sociologues coma Salvador Cardús.
Aprèp d’aportar testimònis e exemples istorics, Quim Gibert es favorable de profitar las oportunitats e escasenças per forçar las leis injustas a partir de la transgression e ajusta d’exemples istorics. Cal defendre çò qu’es just. Cita Gandhi, Macià, Abd-el-krim, etc. Cita Rosa Lee Parks qu’es arrestada per s’asietar en un sèti d’autobús reservat als blancs, etc.
Lo silenci, l’indiferència, e certas toleràncias fan qu'una gran partida de las violèncias demòran invisiblas quand l’autoritat competent actua de forma incompetent, transgredir es un recurs aconselhable per questionar los mesprètzes que naissen de las desigualtats.
Aquò pòt éstre lo resumit d’aqueste apartat de Quim Gibert.
Coma avètz notat es un programa pacific.
En lo seguent trabalh Ramon Camats se demanda: qué passa se l’injusticia se manten sota la capa de la legalitat constitucional? Responsa: apareish lo dreit a desobesir; lo dreit a la revòlta. Lo revoltat refusa la seuna condicion mas non a la seuna identitat. Ditz non, mas renuncia pas. Cita Albert Camus (1951) que ditz, a L’home revolté: “Je me revolte, donc nous sommes.”
Mas lo catalanisme recent e l’actual discutís pas la legimitat de la posicion del castelhan als territoris catalans. Lo debat ara es saber fins ont cal arribar en l’extension de l’usatge del catalan.
Cita una frasa de Morgadas (1996): “lo catalanisme a volgut far una pascada sens trencar los uòus”.
Lo capitol quatre de Josep Sort “Trenta ans de destruccion democratica de la cultura catalana” fa referència a las trenta darrièras annadas e detalha lo cinisme de l’actuacion espanhòla e los errors de la classa politica catalana.
Entre los diferents aspectes que cita i a las seleccions esportivas catalanas qu’an recebut l’oposicion ferotge e totala del govèrn de Madrid. Çò qu’an arribat a faire per empachar la reconeissença de la seleccion catalana de patinatge viola totas las nòrmas moralas, d’etica, juridicas e de justicia. Deurián èstre acusats per lo mond entièr de delictes grèus, mas l’impunitat estatala e la complicitat d’autres estats-nacions a empachat la reconeissença democratica de la selección catalana de patinatge.
Lo jòc brut que son capables de far los estats es pas possible de contrarestar amb lo jòc pacific e ingenu dels pòbles sens estat propi, coma lo catalan.
Lo passat dimarts al sèr avèm vist a l'EOE lo film Se Canta e que lo problèma de las seleccions occitanas esportivas se pausa tanben del meteis biais.
Per l’Estat espanhòl, la batalha de la simbologia es essencial. L'espòrt es uèi un gran productor d’icònas. An declarat que cal pas tocar ni parlar de las seleccions esportivas perqué son una question d’estat. Per aquò son pas presents al novèl Estatut d'Autonomia de Catalunya del 2006. Per aquò an recorregut a tots los mecanismes del poder e dels toats (“clavegueres”, en catalan) per empachar la seuna reconeissença per via democratica.
Es un libre que cal legir especialament per descobrir lo jòc brut dels estats.
E ara ajusti un fait recent. La consulta democratica al País Basc (pas un referendum) es estat refusada pel govèrn e lo tribunal constitucional.
Me demandi qué passarà amb lo previst referendum catalan del 2014.
En autras epocas l’armada e los tancs serián presents a las ciutats catalanas e totes los politics serián empresonats sens distincion d’ideologias.
Mas demòran autres mejans efectius, la detencion preventiva, las acusacions de terrorisme, e de l’elògi d’ETA, la tortura plan vigenta, las inspeccions fiscalas, lo licenciament e expulsion de pòstes e totes los jòcs bruts inimaginables.
Mas lo dreit universal a l’autodeterminacion dels pòbles existís, e França e Espanha l'an signat.
Es aquí ont demòra la fòrça dels pòbles oprimits. Sonque mancan l’intelligencia e la perseverança. E tanben, coma ditz aqueste libre, la transgression permanenta.
E ara per acabar vos legirai una partida del mieu discurs al Port de Salau (2.080m alt) del 3 d’agost de 2008. El Port de Salau tanben se ditz lo camin de la libertat, per ont an passat lo monde que s’escapava de la mòrt e de las dictaduras en totas las epocas.
Enric Garriga Trullols
President del CAOC


text:
Rosèla
Papaver rhoeas
Illustracion botanica extracha de Plantas medicinalas de Köhler, Franz Eugen Köhler (1887).
La rosèla (Papaver rhoeas) es una espècia de plantas dicotiledònas de la familha de las Papaveraceae, originària d'Eurasia.
Es una planta erbacèa annuala, fòrça abondanta dins los terrens resentament bolegats a partir de la prima, que se desria per la color roja de sas flors e que forma sovent de grands tapisses colorats visibles de fòrça luènh. Aparten al grop de las plantas dichas messicòlas qu'es associada a l'agricultura dempuèi de temps fòrça ancians, mercé a son cicle biologic adaptat a las culturas de cerealas, la florason e la mesa en granas intervenant abans la meisson. Fòrça comuna dins diferents païses d'Euròpa, mermèt fòrça del fach de l'emplec generalizat dels erbicids e de la melhoracion de la propretat de las semenças de cerealas.
Somari
- 1 Taxinomia
- 2 Descripcion
- 3 Biologia
- 4 Utilizacions
- 5 Distribucion
- 6 Noisibla
- 7 Simbolica
- 8 Nòta e referéncias
- 9 Annèxes
Taxinomia[modificar | modificar la font]
Noms vernaculars[modificar | modificar la font]
Rosèla, capròsa, paparòc, parpèl, parpilhòl, ...
Sinonims[modificar | modificar la font]
- Papaver agrivagum Jord.
- Papaver ameristophyllum Fedde
- Papaver arvaticum Jord.
Lista de las sosespècias e varietats[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
La rosèla es una planta erbacèa annala, rarament bisannala, de tijas quilhadas, mai sovent non ramificadas, eriçada de pèls, podent aténher 60 cm de naut. Al copar, de la tija raja un latèx blanc, coma los autres pavòts.
Lo sistèma racinari es format d'una raíç pivotanta e de raices primas e superficialas.
Los cotiledons son longs, prims, linears e prostrats. Las fuèlhas, mai sovent altèrnas, presentan un limbe lanceolèa, de formas variablats (lobat, dentat, decopat en lòbes estrechs) per la planta adulta.
Las primièras fuèlhas (estadi 2-3 fuèlhas) son ovalas, acuminadas, entièras, petioladas, glabras. Las fuèlhas qu'apareisson enseguida son decopadas, oblongas-lanceoladas, pennadas, formant d'en primièr una rosèta. Las fuèlhas superioras son mai sovent tripartitas, sessilas.
Las flors, solitàrias, grandas, simplas, fan de 7 a 10 cm de diamètre e son portadas per de longs pedonculs peluts. An dos sepals liures, en forma de copa, que cason a l'espelida de la flor, e quatre petals papiracèas, mai sovent de roge viu, mas a vegada ròses o blancs, sovent tacat de negre a la basa, que son basidas dins lo boton abans l'espalida que se recobrisson un pauc.
Los botons florals son penjats cap al bas abans la florason.
Las estaminas, nombrosas, an d'antèrs introrses negre blavenc, portadas par de prims filaments negres.
L'ovari, supèr, unilocular resulta de la fusion d'un nombre variable de carpèlas (8 a 15) e es divisada per de parets incomplèts (que se jonhan pas al centre) que pòrtan los ovuls anatròps fòrça nombroses.
Los estigmatas (que recebon lo pollèn) son amassat dins un disc situat al dessús de l'ovari presentant de 8 a 15 rais,,.
Los fruchs son de capsulas, esfericas, gaireben obovalas, de 1 a 2 cm de long, contenent una grande quantitat de granas minusculas, que s'escampilhan aisidament pel vent. Aquestas capsulas secas, de dehiscéncia poricida, se dobrisson cap a la cima per una seria de valvulas (pòrs) situadas just sota lo disc estigmatic e per ont s'escapan las granas quand las capsulas son brandidas pel vent[3].
Las granas reniformas son rugadas en malhum a lor superfícia. De color brun escur, fan 0,5 mm de long e contenon un pichon embrion drech inclusit dins un albumèn oleaginós. Un sol plant pòt produire 20 000 granas, fins a 50 000 granas. Le pes de 1 000 granas es de 0,1 a 0,2 g[4],,.
Biologia[modificar | modificar la font]
La rosèla preferís los terrens frescament bolegats: los camps cultivats, subretot de cerealas d'ivèrn, mas tanben de prima, lo long de las sègas o las talvèras, los tèrmes e èrms[5]. Li agrada los sòls frescs, plan provesit en aiga, limonós a argiloses, e contenent de calcari e d'elements nutritius.
Ven sovent envasissenta, e envasiguèt l'Euròpa centrala après las glaciacions: es perque dintra dins lo grop de las plants emerocoras.
Las granas fotosensiblas germenan quand son près de la superfícia del sòl[6].
La germinacion es impossibla a una prigondor passanr 1 a 1,5 cm. La levada se produch en nombre après tot movement de tèra (laurada o autre).
Un pé pòt produire fins a 50 000 granas. Aquestas gardan longtemps lor capacitat de germinacion dins lo sòl, mai sovent pendent 5 a 8 ans. Segon unes autors pòdon demorar dormentas dins lo sòl mai de 80 ans.
La florason se debana subretot a la prima e en estiu, entre abril e agost (emisfèra nòrd), es possible qu'espeliga un segond còp a la davalada, (fin de setembre)[7].
La rosèla conten dins totas sas partiada de latèx ont i diferents alcaloïdes que lo màger es la roeadina, mas al contrari del pavòt somnifèr, conten pas de morfina.
Los petals sont rics en mucilag e contenon de tanins e de pigments antocianics, derivats de la cianidina (mecocianina e cianina) que lo donan sa color roja, e tanben d'alcaloïdes derivats de la benzilisoquinolina, d'alcaloïdes d'isoquinoleina e d'alcaloïdes derivats de la tetraidro-3H-3-benzodiazepina, coma la roeadina , la roearubina I e II , la roeagenina, l'isoroeadina, la papaverina e la protopina. Lo taus total en alcaloïdes est pròche de 0,07 a 0,12 %[8].
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Usatge medicinal[modificar | modificar la font]
Coma totes los pavòts, la rosèla a d'efièch narcotics eguts als alcaloïdes que conten.
En fitoterapia, s'utiliza los petals secats, que prenon una color malva a la secason e que'n se fa mai sovent de tisanas. Sos efièchs apasimants se fan sentir sus l'adult, mas subretot suls mainats (se mesclava autrescòps de la rosèla a las farinetas dels mainats per facilitar lor sòm). Per sas proprietats emollientas, sedativas leugièras e bequics, la rosèla es un calmant de la tos e de las irritacions de la garganta. Es alara utilizada jos forma de pastilhas de chucar. Existís un siròp de rosèla.
Los petals de rosèla demoran dins la composicion de las flors pectoralas, per exemple dins la « tisanas de las quatre flors » que compren de fach set espècias[9].
Usatge alimentari[modificar | modificar la font]
Las jovas fuèlhas de pavòt pòdon èsser consomadas crudas, o cuèchas coma los espinarcs, e utilizadas per aromatizar sopas e saladas[10]. Dins lo Salento (Itàlia), se prepar los paparene nfucate en fasent cóser las jovas fuèlhas, culhidas abans la florason, a fuòd doç dens un pauc d'aiga amb de l'òli d'oliva e olivas negras[11].
Quitament se son mens grossas qu'aquestas de cèrts pavòts, las quita granas de la rosèla son utilizadas en pastisseriá o per realizar de pans aromatizats.
Planta d'ornament[modificar | modificar la font]
Existís fòrça cultivars de Papaver rhoeas, o rosèlas orticòlas, cultivats per lor florason decorativa. I a per exemple lo 'Shirley Poppy' de petalas de colors variadas, dins de tons de roge e d'irange, de ròse, jaune e blanc, lo centre de la flor essent mai sovent mai clar, e de coròla simpla, semidobla o dobla. Foguèron seleccionats a partir de 1880 pel reverend William Wilks, vicari de la parròquia de Shirley en Anglatèrra[12].
Quand se vòl empacha las flors de las plantas culhidas de passir dins la jornada perlongant lor espeliment per la cauterizacion de la tija ont a estat copada.
Distribucion[modificar | modificar la font]
La rosèla seriá estat originària de l'Èst del bacin mediterranèu (Euròpa miègjornala, Africa del Nòrd e Orient Mejan). La planta, associada a las culturas, subretot cerealièras, s'espandiguèt e se naturalizèt dins tota l'Euròpa e l'Asia temperada, coma America del Nòrd.
Noisibla[modificar | modificar la font]
La rosèla es considerada coma èrba mala. Es sovent puntada dins fòrças culturas (blat, òrdi, còlza, bledarabas, lentilhas, peses, etc.), dins diferents païses d'Euròpa occidentala, d'Africa del Nòrd e de l'Orient Mejan. Es d'entre las adventiças dicoteledònas dels camps cultivats la mai frequenta en Itàlia[13].
Es una planta pauc competitiva. Damatja pauc los rendiments de las cerealas semenadas a la prima. Dins d'escasença ont la densitat a atengut 500 a 1000 plants per mètre carrat, pas cap pèrda de rendiment foguèt constatada pendent que de rosèlas espelidas après l'installacion de la planta cultivada. Pasmens es fòrça mai competitiva al respècte de las cerealas d'ivèrn e foguèt classificada d'entre la 12 espècias d'èrbas mai noisiblas per las culturas de blat semenadas a la devalada.
Papaver rhoeas es tanben una planta-sèrva per unes agents fitopatogèns d'importança economica. Abriga per exemple des virus de la bledarabas: BYV closterovirus, BMYV, Beet mild yellowing virus, BWYV, Beet western yellow virus, lo virus latent italian de la carchòfa (AILV, artichoke Italian latent nepovirus) e del nap (TMV, turnip mosaic potyvirus), lo virus de la trufa (PVX, Potato X potexvirus), lp virus de la faba (BBWV, broad bean wilt fabavirus) e una mycota ascomycèta, Leveillula taurica, agent de difrentas formas d'oïdium.
Resisténcia als erbicids[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1993, de cas de resisténcia de populacions de rosèlas a d'erbicids an estat signalats dins nòus païses europèus (Alemanha, Belgica, Danemarc, Espanha, França, Grècia, Itàlia, Polonha, Suècia). Aquestas escasenças tòcan gaireben sempre de culturas de blat e implican diferent erbicid.
Simbolica[modificar | modificar la font]
Dins lo lengatge de las flors, la rosèla incarnariá « l'ardor fragila », mas subretot « la consolacion »[14]. Las nòças de rosèla simbolizan los 8 ans de maridatge dins lo folclòr francés.
La rosèla foguèt associada, al sègle XX, subretot dins los païses del Commonwealth (Reialme-Unit, Canadà, Austràlia, Nòva Zelàndia…), al remembre dels combatants, e subretots los soldats caiguts pendent la Primièra Guèrra mondiala[15], coma lo blavet pels combatants franceses. Aquesta allegoria de la rosèla ven d'un poèma datant de la prima de 1915, escrich pel lòtenent-colonèl John McCrae, un mètge de l'armada reiala canadenca que tetimònia de la terribla segonda batalha d'Ypres. Se titula In Flanders Fields. De fach, las rosèlas florissavan sul bòrd de las trencadas e sur las tombas des soldats (fenomèns ja remarcats pendent las guèrras napoleonianas), e lor color roja èra un simbòl apropriat pel banh de sang de la guèrra. Una Francesa, E. Guérin, prepausa a l'epòca al marescal britanic Douglas Haig que las femnas e los enfants de las regions damatjadas de França produscan de rosèlas per acampar de fons per ajudar los ferrits. En novembre de 1921, las primièras rosèlas foguèron distribuidas. La tradicion contunha dempuèi.
La rosèla es lo simbòl de Morfèu lo dieu dels sòmis e del som dins la mitologia grecolatina.
Nòta e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Catalogue of Life, consultat lo 19 février 2016
- ↑ Tropicos, consultat lo 19 février 2016
- ↑ Guy Deysson, Organisation et classification des plantes vasculaires : Systématique, vol. 2, SEDES-CDU, , 540 p. (ISBN 9782718135144), p. 273-274.
- ↑ « Papaver rhoeas L. - Common poppy », Agricultural Ecological Atlas of Russia and Neighboring Countries (AgroAtlas) (consultat en 19 février 2016).
- ↑ Émission Les P'tits Bateaux du dimanche 4 juillet 2010, Catherine Lenne, chercheur en physiologie végétale, maître de conférence à l’université Blaise Pascal de Clermont-Ferrand, en réponse à la question 5 : « Pourquoi les coquelicots poussent souvent au bord de la route ? ».
- ↑ Martin Hanf, Les adventices d'Europe : leurs plantules, leurs semences, BASF, , 496 p., p. 382-383 asin= B006TWM54M.
- ↑ Romain Mullier, « Coquelicot - Papaver rhoeas » (consultat en 20 février 2016).
- ↑ « Fieldpoppy », Centerchem (consultat en 20 février 2016).
- ↑ Émile Perrot, René Raymond Paris, Les plantes médicinales, vol. 1, Presses Universitaires de France, , 246 p. (ASIN B0014MV656), p. 77.
- ↑ Des herbes pas si mauvaises..., de Jean-Marie Polese, édition De Borée 2011, (ISBN 978-2-8129-0263-5)
- ↑ « Cucina tipica veglese - Secondi auteur= », Veglie News (consultat en 20 février 2016).
- ↑ « Papaver rhoeas (common poppy) », Kew Science (consultat en 19 février 2016).
- ↑ « common poppy (Papaver rhoeas) », Plantwise Knowledge Bank (consultat en 19 février 2016).
- ↑ Louise Cortambert et Louis-Aimé Martin, Société belge de librairie, 1842, p. 251
- ↑ Jacques de Snaard, Pourquoi le coquelicot est-il un emblème de la Première Guerre mondiale ? La Libre.be, 29 juillet 2014 en ligne
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Bernard Bertrand, Le coquelicot, poète des champs, 01/10/1998, Terran (Éditions de) (ISBN 2-913288-00-6)
- Isabelle Hunault, Plantes sauvages comestibles, Reconnaître et cuisiner 35 plantes communes, Ulmer (ISBN 978-2-84138-454-9)
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Tela Botanica (France métro) : Papaver rhoeas L. (fr)Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Papaver rhoeas L. (fr)
- Referéncia INPN : Papaver rhoeas L. (+ statut + description) (fr)Referéncia INPN : Papaver rhoeas L. (+ estatut + descripcion) (fr)
- Referéncia JSTOR Plants : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia JSTOR Plants : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia Belles fleurs de France : Papaver rhoeas (fr) (consulté le )Modèl:Belles fleurs de France
- Referéncia Catalogue of Life : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia Catalogue of Life : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia Flora of North America : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia Flora of China : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia Flora of Pakistan : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia GRIN : espèce Papaver rhoeas L. (en) (consulté le )Referéncia GRIN : espècia Papaver rhoeas L. (en)
- Referéncia ITIS : Papaver rhoeas L. (fr) (+ version anglaise (en)) (consulté le )Referéncia ITIS : Papaver rhoeas L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Papaver rhoeas (en) (consulté le )Referéncia NCBI : Papaver rhoeas (en)
- Referéncia The Plant List : Papaver rhoeas L. (en) (Source: KewGarden) (consulté le )Referéncia The Plant List : Papaver rhoeas L. (en) (Font : KewGarden)
- Referéncia Tropicos : Papaver rhoeas L. (en) (+ liste sous-taxons) (consulté le )Referéncia Tropicos : Papaver rhoeas L. (en) (+ lista sostaxons)
- Referéncia uBio : Papaver rhoeas L. (en)
- (fr) modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant.


text:
La pòlis es un concèpte de la Grècia antica,
es que lo podem far nòstre ?
La pòlis a mestièr d'èstre conegut de l'occitanisme, per mantunas rasons, que la primièra es qu'es un concepte politic que se podriá emplegar, e n'avem la legitivitat d'un eiritatge politic grèc en Occitània...
Sobre Vikipèdia, avem aiçò, es pichonèl :
De la Grècia classica, la pòlis es la ciutat-estat, la marca essenciala que se desenvolupèt e s'expandíguèt amb la civilizacion grèga dinca l'epòca ellenística. L' unificacion entre lo nucli urban e lo camp, característica essenciala de la polis arcaica e classica, se fa pas dinca la segonda mitat del sègle VII aC. L'estructura de la pòlis compòrta un establiment urban, generalament installat al pè d'una acropòli, las tèrras propietat dels ciutadans particulars, los camps sense agricultura, e los bòscs. Socialament la pòlis se caracterizèt per l'existència d'un grop de ciutadans que gaudísson de totes los dreits, d'un grop d'estrangièrs sense dreits mas liures, e d'un tercer grop, los esclaus, privats de libertat e que en teoria disposava pas de cap dreit. Obtengut de la pagina en catalan «http://ca.wikipedia.org/wiki/Polis»
Ara de qué ne dís Cornelius Castoriadis dins son libre de seminaris entre 1983 e 1984, que lo títol n'es «La ciutat e las leis – çò que fai la Grècia, 2».
Aqueste libre es editat en 2008, a París per l'editor Seuil e l'ajuda d'un grope de filosòfes francofònes europèus.
Es directament una definicion essenciala, e alara trapa un explicacion de tres paginas dins lo XVen seminari en data del 23 de març de 1983.
«Assajem primièr de bailar una definicion provisòri a la pòlis, en destriar quatre aspèctes essencials. Primièr punt, la polis es pas la vila. La vila, lo centre urban, es l'astu ; lo mot pòlis pòt èstre emplegat per la designar, mas la polis, es l'unitat d'un territòri urban e d'un territòri ruralb. Exemple classic -mas pas gaire bon, çaquelà, perqué s'agís d'un cas pron excepcional a beucòp d'agaits-, Atèna, aqu's pas l'astu Atèna ; Atèna, es l'Àtic. Vesètz tot seguit lo ligam ambe un tèma que tòrna sense relambi en çò d'autors de l'Antiquitat, pel mens dinca la fin del IVen sègle, e en particular en çò de Platon e Aristòt, aqueles ne fasent çaquelà que formular de faiçon explicit çò qu'es regular pels Grècs : una polis es fondamentalament, necessariament autarcic. Aquò vòl pas dire, ben segur, que se trapa tot çò qu'a mestièr sul seu territòri. Atèna e d'autras ciutats pòdon fautar de blat ; e i a ben entendut dels escambis comercials ambe l'exterior. Es ben clar que la ciutat es una unitat que dèu, en principi, poder se sufire a èla-meteissa, perqué es aquí la condicion de l'autonomia. Se la pòlis, es l'unitat d'un territòri urban e rural – lo refús precisament, per emplegar lo lengatge del XIXen sègle, la division entre la vila e la campanha-, al quite lo temps la polis es pas lo territòri. Lo territòri es cèrte pron important: s'i trapa mantunes sanctuaris, e mantunas piadas de las passas del dieus; mas la polis, aquò's los ciutadans. Tucidid zo dís explicatament: adres gar polis1. Mas beucòp de ciutadans, que pòt al limit daissar lo territòri sense que la polis desaparèisse2. Lo tresen aspècte es dins aqueste sens pron conegut, es benlèu una banalitat se volem, mas me pensi que se n'en comprendrà pas en general la significacion : la societat grèga s'entitola en tant que societat relativament una e omogenèa, en tant que societat al sens que donem aiçí lo termi, pel mejan de mantuns centenars al mens de poleis autonòmes. S'agís pel compte ben fait d'una nacion cèrta, perqué i a una lenga e una tradicion comunas, un sentiment de solidaritat e una oposicion per rapòrt a çò que n'es dels grècs, a los que se sonarà un pauc pus tard los «barbars». Mas aquesta nacion pòt pas s'instituar, se pòt quitament dire que farà son existéncia, que sonque tala la co-existéncia de centenars d'unitats politicas autonòmas. Plan entendut, aqueste element es considerat per totes los istorians tala la granda feblessa del monde grèc. I deuriam veire puslèu non solament l'un dels aspèctes lo mai important per nosautres mas atanben, gausariái dire, un dels mai positius. Los istorians modèrnes -grècs, ben segur, mas atanben occidentals en general- trápan dificilament comprenedor aquesta incapacitat dels Grècs de bastir un sol Estat. Kitto -un elenista anglés, autor d'un libre remarcable, The Greeks, qu'es estat, me sembla, tradusit en francés- a observat ambe umor que demandar a un Grèc perqué aquestes poleis non s'uníscan per formar un Estat revendriá de demandar a un Anglés fasent partit d'un club perqué totes los clubs angleses s'uníscan pas per formar un sol club. La responsa de l'Anglés estant, ben entendut : perqué alara seriá pus alara clubs3. Coneissi pas de cas comparable, pel mens ambe un d'aqueste degrà d'unitat e d'aquesta durada, de societat que s'institua aital per la mediacion de centenars -car, se se compta mantunas colonias sul entorn de la Miègterranèa, s'agís ben de centenars- d'unitats politicas absoludament autonòmas. Se zo pòt que deplorar, se pòt pantaissar dels ligams mai fòrts, regretar que las ciutats aguèssen constament guerrejar entre èlas e n'aguèssen manifestar lor solidaritat qu'a sonque pauques momentons de lor istòria. Es un aspècte d'aquesta institucion que cal pas daissar córrer al silenci. Mas regretar aiçí servís de res. Çò que cal comprendre, es aquesta pausicion fondamentala: s'agís de pas crear un Estat en general, s'agís de crear mantunas comunautats politicas que pòdon èstre autonòmas, es-de-dire en fait s'autogovernar. Es perqué lo nombre adeqüat dels ciutadans d'una ciutat foguèt un subjècte de pre-aucupacion permanenta pels reformadors politics, çò qu'Aristòt formula parfaitament que diguèt -resumíssi- que se pòt pas far una polis de mila individús nimai d'un milions d'individús : mila es pron pauc, un million aquò's pus una polis, es Babilòna4.
Lo quatren trait, sobre qu'auriái sense dobte de tornar: pel periòde que nos tafura, la polis es pas un Estat al sens modèrne del termec, es de dire que s'i trapa pas d'aparelh separat concentrant l'essencial dels poders, cargat al encòp de las principalas decisions e de lor execucion. La polis, es la comunautat dels ciutadans liures que, pel mens dins la ciutat democratica, fan lors leis, jútjan e govèrnan. Tres foncions, tres mots que se trapa en çò de Tucidid per dire una ciutat independenta: autonomos, autodikos (qu'a lo seu pròpri poder judiciari) e autotelès (que se governa). Es prigondament caracteristica de çò que los modèrnes sónan lo poder executiu siá, dins l'Atèna de l'epòca classica, fidat per l'essencial a mantunes esclaus, considerat tal una pura administracion: los policièrs, los escribes, los conservadors dels arquius, los tresaurièrs son d'esclaus. M.Delors seriá estat un esclau atenian particularament competent e rigorós dins la gestion de las finanças de la ciutat. Lo ciutadan se vòl mainar de comptar los sòus, e de prendre las decisions : aumentar los impòsts pagats pels aligats o los Atenians els-mesme, afectar tala soma a la construccion de trirerèms, de temples sul Panteon ... Aqueste darrièr trait nos manda a una remarca generala: contrariament a çò que la teoria politica modèrna nos sonçaina, las tres foncions del poder politic son lo legislatiu, lo judiciari e lo governamental, e non l'executiu. Quand un govèrn declara la guèrra, n'executa cal lei, emplega simplament la possibilitat de li donar una lei. L'execucion al sens administratiu, es pas una foncion del poder. Se pòt quitament dire que, dins las societats modèrnas, es una industria tala una autra, indugament mesclada ambe l'Estat per mantunas rasons istoricas, e qu'a Atènas es una activitat pron subaltèrna efectivament fidada a d'esclaus. Tals son donc los quatres aspèctes essencials de la polisd.»
Me semblava qu'aqueste tèxte interessa l'occitanisme al pus pigond. E me sembla que podriam i botar una illustracion, illustracion que podriá ajudar a destriar Estat e polis. Aquesta illustracion seriá una practica d'Occitània, dins los tempses istorics e dins lo present.
Dins las unitats politicas absoludament autonòmas, caldrà listar : Marselha e Agde (Foceans), Seta, Niça, etc.
Donc, curiós que soi, soi estat veire tanben dins lo meu diccionari de filosofia per trapar un complement d'interpretacion.
«Lo mot pòlis [nóλίς] se pensa intraduïsible : ciutat, Estat, societat, nacion ? Mas qu'es aquò lo mot qu'es intraduïsible dins las nòstras lengas, o la realitat que pòrta qu'es sense equivalent dins la nòstra civilizacion ? Pòlis pòrta en efèit la «comunautat politica» pròpria a un moment de la civilizacion grèga. Mas tal la realitat entropologica generala gausa pas l'emplegar, fa dire qu'es pas aisit de traduire mantunes mots e far correspondre las causas o destriar entre particularitat grèga e universalitat umana.»5
Çaquelà, aquesta constatacion filosofica es sovent pauc envisatjada pels franceses, que els, considèran que pauc impòrta la lenga que s'exprimísson las causas; òr, es una error lingüistica de pensar parier, es tanben una error filosofica, la lenga impòrta fòrça per exprimir una idèa.
Destrusir una lenga es donc destrusir una faiçon de veire lo monde, una faiçon de veire la polis o pas. Podem donc anar veire çò que los franceses ne veson...
Me soi interessat pus particularament al paragrafe II del tèxte prepausat pel Dictionnaire européen de la philosophie. Francis Wolff es lo seu autor, sabi pas s'es per simplisme, o per ideologia, o per pedagogia, explica :
«Vivem lo mai sovent dins d'Estats, qu'an cadun una sobeiranetat juridica sobre una comunautat d'individús, de familhas e de classas sonadas «societat», e que los membres se senton units per una similitud de lenga, de cultura e d'istòria sonada «nacion»».
Son los Valons o Suïsses que van èstre contents ! O los francofònes de Canadà qu'an res de veire ambe la nacion de Quebèc que sap defendre e parlar francés. Lo tèxte debuta clarament sul mite politic donat sempre pels oligarcs dels Estats qu'assájan de legitimar unas dominacions, amb la repeticion i podriá capitar, sobre comunautats d'individús (diràn jamai societat o grope o aplec) que an de suportar la lei e lo juridic, las Acadèmias e la lenga del poder, los mèdias dominants e la cultura portada en intravenosa per oblidar que l'alteritat es pas la règla de l'Estat, nimai, e encara mens de l'Estat-nacion (imperialista e puèi colonialista ontologicament); es de se demandar coma aquesta polis podiá foncionar ambe los autres pòbles qu'èran considerats tals egals (se parla dels Barbars o nacions en çò dels ciutadans romans que son tot, levat democratas).
Donc tot en partir d'aqueste cloquièr jacobin e mitologic, podem çaquelà préner coma utile los escrits següents.
«Òr, basta que la pòlis grèga fasca cridença a aquestes tres elements que son l'estructura juridica, l'interdependéncia sociala e l'identitat istorica, se destria çaquelà de çò que sonem «Estat», «societat» o «nacion». »
Sem dins la pensada filosofica francesa, sembla s'agafar la cuò !
«Cada Grèc se sentís ligat a sa polis per un estacament tant viu qu'es sovent prèste al sacrifici de son temps per son administracion e sa vida per sa defensa, e que cranhèsse al cap de tot lo castig de l'exilh. Çaquelà aqueste sentiment es ni pron nacional, tal que podem entendre «nacion» una comunautat de lenga e de cultura -çò que los grècs disiá etnos [Eθvoς] e que destriávan a bon juste de polis-, ni pron patriotic, cas es mens un rapòrt amb una «tèrra natala», amb un territòri que los grècs sonávan kôra [Xwpa], qu'una consciéncia d'èstre a una comunautat umana ligada per un passat partatjat e un avenir de bastir cotria.»
«Aquesta comunautat se soudarà per l'institucion que a basa dels membres e de sos gropes fan un poder sobeiran. Aquò aprosma la pòlis de l'Estat modèrne, se s'entend per aiçò aquesta instança que «revendica amb succès lo monopòl de la violença legitima» (Max Weber, Le savant et le politique, trad. fr.,, UGE, « 10/18 », 1963, p.101). Çaquelà la pòlis es pas exactament un «Estat», que lo concèpte es correlatiu d'aquestes individús e d'aquestas «societats». L'Estat apareis tal una institucion juridica omnipotenta, anonima e lonhenca contra que cal -sempre e encara- defendre las libertats individualas : l'Estat, es «els» contra «nosautres» - e nosautres, son los individús, o la societat. N'en vira parier per la polis : la pression de la polis, es aquela del «nosautres», de la comunautat dins son ensemble. Sul tèma, la libertat de l'individú se mesura non pas al seu nivèl d'independéncia fàcia a l'Estat mas a la dependéncia de la collectivitat que li tòca, es de dire de sa participacion a la polis.»
«La pòlis, es donc primièr una comunautat que pòrta una permanença intergeneracionala e una identitat transfamilhiala, e que los membres se senton solidaris al-delai de totes los ligams de la sang. Dins aqueste sens, s'aprosma a la vision d'una «societat». Mas es pas la «societat» al sens modèrne, per doás rasons complementàrias. Primièr, negativament, perqué los rapòrts socials e economicas son pels Grècs a l'esfèra de l'oikos [oϊϰoς] e non per aquela de la polis – es de dire qu'es dels afars privats e non del maine public. En seguida perqué la polis es pas un mitan natre d'escambis o de circulacion dels bens, mas mantun fogal d'una experiéncia istorica, passada o avenidoira, reala e imaginària ; dependéncia de sos membres, mas de l'accion en vista amb son administracion e sa defensa : es una unitat politica.»
«La pòlis es donc ni la nacion, ni l'Estat, ni la societat. Es pas per inadeqüacion negativa, es positivament una definicion. Çò que farga la pòlis, es l'identitat de l'esfèra del poder (que per nosautres es de «l'Estat») e de l'esfèra de la comunautat (que per nosautres es de «la societat»), e es d'aquesta unitat que cadun se sentís efectivament ligat (e non a la « nacion »). Se comprend donc perqué e coma los primièrs pensaires del politic an pogut la prendre al encòp per objècte e per modèl: tot ne mesurar la singularitat de la pòlis, z'i vesián lo concèpte de «comunautat politica» en general. Aital Protagoras -segon Platon dins lo Protagoras (320c-322d)- explica que los òmes devon viure dins las poleis perqué fáutan mantunas qualitats biologicas que dispáusa las autras espècias animalas dins la lucha per la vida, e devon donc s'unificar en far pròva de las vertuts necitas a la vida comuna. Platon fa virar la polis de la necessitat pels òmes de cooperar e de s'especializar (République, II, 369b-371e). Aristòt vei en l'òme un «animal politic» per definicion (Politique, I, 1253a 1-38), es de dire «vivent dins una polis», e per aiçò cal entendre mai qu'un «animal social», mas un èsser que pòt pas èstre urós que çò qu'es juste per lor vida comuna. Tot se debana parier que se mescla amb aquela del poder, aviá ajudar la pensada politica tala qu'es. Es perqué la pòlis, aquò's pas l'Estat nimai la societat, mas «la comunautat politica».»
Dins la seguida lo diccionari francés ajuda a entendre la politeia, ciutadanetat e regime. Una causa que me sembla tanben interessanta e que farem per un autre bilhet.
Zo farem sobre la basa : es que podem destriar nacionalitat e ciutadanetat, tot en emplegar lo concèpte de pòlis, tal que la Grècia zo portava ?
Jacme D., 060708
bSul destriament polis/astus, veire las contribucions amplgadas dins Ktèma, 8, 1983, e en particular : E. Lévy, «Astu et polis dans l'Illiade» («Si astu et pòlis désignent [...] une même réalité, ils ne la désignent pas de la même façon »), p.55-71 ; M. Casevitz, « Mon astu, sa polis : les exemples d'Hérodote », p. 75, 83; et R. Louis, « Astu et polis. Remarques sur le vocabulaire de la ville et de l'État dans les inscriptions attiques du Ve au millieu du Iie siècle av. JC », p. 95-109
1
2
3
4
cContra, M.H. Hansen, Polis et cité-État. Un concept antique et son équivalent moderne (1958), trad. fr., Paris. Les Belles Lettres, 2001 : « À la différence de la plupart des études récentes sur ce problème, mon analyse met l'accent sur les ressemblances aussi bien que sur les différences, et je montre que, en dépit des différences bien connues, le concept de polis est plus proche de notre concept moderne d'État que de celui qui prévalait au XVIe et au XVIIe siècle, et qui décrire le polis comme un État n'est pas aussi anachronique que ce que l'on a coutume de penser. » (p.14).
dCF C. Castoriadis, « La polis grecque et la création de la démocratie » (1979-1983), repris dans Domaines de l'homme, Paris, Seuil, 1996, spéc. p.290-1992, rééd. p. 636-364 ; « Pouvoir, politique, autonomie» (1988), repris dans Le Monde morcelé, Paris, Seuil, 1990, p.124-125, rééd. p.151-153. Entre 1993 et 2005, le Centre d'études sur la polis, à Copenhague, a publié une quinzaine de volumes extrmement riches, qu'on ne peut tous signaler ici ; on peut consulter en français celui de M.H.Hansen, Polis et cité-État, op.cité. Malgré l'immense érudition de son auteur, la lecture de cet ouvrage ne dispense aucunement de se reporter à largumentation de Castoriadis dans les textes cités supra. Les ouvrages de synthèse un peu vieillis de G. Glotz (La Cité grecque [1923], rééd., Paris, A.Michel, 1968) et V.Ehrenberg (L'État grec, op.cit.) méritent encore d'être consultés et contiennent l'essentiel de la bibliographie plus ancienne. Voir aussi, d'Ed. Will. L'excellente présentation des «cadres politiques de la civilisation grecques au Ve siècle», in Le Monde grec et l'Orient. Le Ve siècle (510-403), Paris, PUF, 1972 (rééd avec suppl. Bibliogr., 1994), p.411-518 : M.I.Finley, «La cité antique: de Fustel de Coulanges à Max Weber et au-delà» (1977), repris dans Mythe, mémoire, histoire, trad. fr., Paris, Flammarion, 1981, p.89-120 ; H.van Effenterre, La Cité grecque. D'homère à Alexandre (1990), trad. fr., Paris, La Découverte, 1992; E.Lévy, «La cité grecque: invention moderne ou réalités, Genève, Droz, 1990, p.53-67; références aux travaux récents dans l'excellent manuel de R.Lonis, La Cité dans le monde grec, Paris, Nathan, 1994 (plusieurs rééd.); enfin, F.Hartog, «La cité : histoire d'un concept», in Ph.Raynaud et St.Rials, dir., Dictionnaire de la philosophie politique, Paris, PUF, 1997, p.76-80, repris avec les modifications dans F.Hartog, Anciens, Modernes, sauvages, op.cit., p.149-196. Bon choix de documents en anglais dans P.J. Rhodes, The Greek, City-States, A Source Book, Cambridge, Cambridge UP, 1996, 2e ed. 2007.
5


text:
Maxim Gorki
Maxim Gorki (en rus: Makcи́M Гópbkий), es lo pseudonim utilizat per Alexei Maximovitch Peichkov (en rus: Aлekcéй Makcи́MoBич ПéшkoB o ПéшkoB) (Nizhnii Novgorod, 28 de març de 1868 – Moscòu, 18 de junh de 1936) èra un escrivan rus e sovietic, un dels fondators del metòde literari del realisme socialista e activista politic.[1] Foguèt nomenat cinc còps pel Prèmi Nobel de Literatura.[2] Las òbras mai celèbras de Gorki son The Lower Depths (1902), Twenty-six Men and a Girl, The Song of the Stormy Petrel, The Mother, Summerfolk e Children of the Sun. Èra partenari dels escrivans russes Leon Tolstoi e Anton Chekhov; Gorki mai tard escriguèt las memòrias d'aqueles dos companhs. Faguèt partida de l'emergent movement socialdemocrata marxista. S'opausèt publicament al regim tsarista, e pendent un temps s'associèt al partit bolchevic amb Vladimir Lenin e Alexander Bogdanov. S'exilièt de Russia e mai tard de l'Union Sovietica. L'an 1932, tornèt en Russia sus invitacion personala de Iòssif Stàlin, ont passèt los darrièrs jorns de vida.
Somari
Originas[modificar | modificar la font]
Alexei Peichkov èra lo filh d'un tapissièr que, penosament e amb trabalh melhorèt, amb lo ans, sa posicion sociala. Lo jove, de plan pichon, comencèt a ocupar de mestièrs divèrses fins a decidir d'abandonar lo fogal familiar per far sa vida independenta. A l'entorn de 18 ans, dempuèi 1875 fins a 1893, lo jove Gorki trabalhèt coma pintor, ajudant fornièr, servicial de nau, de tren e tanben coma vendeire de bevendas. Tota l'experiéncia acumulada pendent sas aventuras enriquiguèt mai tard lo bagatge tematic de l'escrivan. De fach, sas experiéncias vivéncias e aquelas de las personas amb qui trabalhèt e visquèt donèron vida als recits de sas òbras autobiograficas Enfança, Entre los òmes e Las meunas entervistas. Una de sas experiéncias, sa foncion d'avocat, li mostrèt lo gost per la literatura e l'interés per la cultura. Dempuèi alara, la lectura venguèt una activitat cruciala jornalièra, e mai tard donèt vida a sas primièras narracions: Makar-Chudra (1892) e Chelkaich (1895).[1]
Òbra[modificar | modificar la font]
L'òbra de Maxim Gorki coneguèt una creissença rapida. Vèrs 1898, aviá ja reünit sa produccion narrativa en dos volums. Venguèt totjorn mai popular, sos contes agradavan al public e sa reputacion passèt las frontièras e portèt son nom per tota Euròpa.[3]
Alara, tanben sas produccions teatralas Los pichons burgesos e Las baudralhas faguèron succés. Foguèron portadas en scèna en 1902 al Teatre d'Arts de Moscòu e, mai tard, suls melhors emponts scenaris d'Euròpa. Aquelas òbras teatrala empleguèron en novelum de tecnicas naturalistas, que se compausavan de serias de tramas parallelas que practicament totes los personatges avián la meteissa importància.
Dins d'autres domènis camps placèt nòvas miras. De la narrativa corta passèt a de romans longs coma Varenka Olessova (1898), Foman Gordeiev (1899) e Los tres (1900).
A Sant Petersborg, establiguèt lo contacte amb de marxistas celèbres que lo motivèron a se virar cap als problèmas socials e lo convenquèron de la pertinança del movement revolucionari. Alara son òbra rebatèt sa simpatia per aqueles ideals coma o mòstran sos dramas Lo cant del petrèl, Los estivejants, Los filhs del solelh, Los enemics, Los barbars; la censura, totun, casèt sus unes d'aqueles. Foguèt nomenat membre onorari de l'Acadèmia Imperiala de Sciéncias, mas len 1902 ne foguèt revocat a causa de divergéncias politicas. Mas Maxim Gorki èra pas dispausat a cedir sul sieus ideals e contunhèt de sosténir la Revolucion Russa, sosten que lo menarà en preson.
Lo 1907, mudèt a Capri a causa de problèmas grèus de santat; ongan e ailà escriguèt son òbra mai populara, La maire, que conta l'evolucion de la pensada de la maire d'un obrièr socialista e de l'entorn de la Russia revolucionària. Dins l'illa italiana, formèt un centre d'emigracion revolucionària pauc abans que se desencadene la Primièra Guèrra mondiala. Mentretant, sa reputacion mermava e sofriguèt una crisi d'identitat influenciada per las idèas de Tolstoi.
A l'esclatar la Revolucion Russa en 1917, se trobava dins sa patria e trabalhava activament dins lo domèni cultural fins a 1921, quand modèt en Alemanha, ont demorèt tres ans.
Après demorèt a Sorrento (Itàlia) e en 1928 tornèt en Russia, ont comença la partida de son òbra qu'apieja lo regim sovietic. Maxim Gorki moriguèt a Moscòu, lo 18 de junh de 1936.
Òbras[modificar | modificar la font]
De contunh se enumera la bibliografia:[4][5]
- Makar Chudra (Makap Чyдpa), istòria corta, 1892
- Goremyka Pavel, Roman, 1894
- Chelkash (Чeлkaш), Roman, 1895
- Malva, Istòria corta, 1897
- Sketches and Stories, Istòrias, (tres volums) 1898–1899
- Creatures That Once Were Men (БыBшиe люди), Istòrias
- Twenty-six Men and A Girl, istòria cuerta, 1899
- Foma Gordeyev/The Man Who Was Afraid (ФoMa ГopдeeB), roman, 1899
- Three of Them (Tpoe), Roman, 1900
- The Song of the Stormy Petrel (ПecHя o БypeBecTHиke), Poèma, 1901
- Song of A Falcon (ПecHя o Cokoлe), istòria cuerta, 1902
- La Maire (MaTb), roman, 1907[6]
- The Life of A Useless Man, roman, 1907
- A Confession (ИcпoBeдb), roman, 1908
- Okurov City (Гopoдok OkypoB), Roman, 1908
- The Life of Matvei Kozhemyakin (ЖизHb MaTBeя KoжeMяkиHa), Roman, 1910
- Tales of Italy, Istòrias, 1911–1913
- My Childhood (ДeTcTBo), Autobiografia Part E, 1913–1914
- In the World (B людяx), Autobiogafia Part II, 1916
- Chaliapin, Articles a Letopis, 1917[nòta 3]
- Untimely Thoughts, Articles, 1918
- My Recollections of Tolstoy, 1919
- My Universities (Moи yHиBepcиTeTы), Autobiografia Part III, 1923
- Through Russia, Istòrias, 1923
- The Artamonov Business (Дeлo ApTaMoHoBыx), Roman, 1927
- Life of Klim Samgin (ЖизHb KлиMa CaMrиHa), Roman inacabada de la sèria:
- The Bystander, Roman, 1927
- The Magnet, Roman, 1928
- Other Fièras, roman, 1930
- The Specter, Roman, 1936
- Reminiscences of Tolstoy, Chekhov, and Andreyev, 1920–1928
- V.I. Lenin (B.И. ЛeHиH), reminiscència, 1924–1931
- The I.V. Stalin White Sea – Baltic Sea Canal, 1934 (cap de redaccion)
Drama[modificar | modificar la font]
- Gorky, Maksim, Traduit Per Fania Mindell. Night Lodging. 1919. [196 paginas]. Realizat al Plymouth Theater, 22 de decembre de 1919.
- The Philistines/The Smug Citizens/The Petty Bourgeois (MeщaHe), 1901
- The Lower Depths (Ha дHe), 1902
- Summerfolk (ДaчHиkи), 1904
- Children of the Sun (ДeTи coлHцa), 1905
- Barbarians, 1905
- Enemies, 1906
- The Last Ondas, 1908, títol original Poslednje.
- The Reception/Vstrecha, 1910
- Queer People/Eccentrics, 1910
- Vassa Zheleznova, 1910
- The Zykovs, 1913
- Counterfeit Money, 1913
- The Old Man/The Judge/Starik, 1915, 1922, 1924
- Workaholic Slovotekov, 1920
- Somov and Others, 1930
- Yegor Bulychov and Others/Egor Bulychev, 1932
- Dostigayev and Others, 1933
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Parc Gorki
- Fudbalski Klub Sloboda Tuzla originalment Nomenat FK Gorki
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Banham, Martin, ed. 1998. The Cambridge Guide Ton Theatre. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43437-8.
- Benedetti, Jean. 1999. Stanislavski: His Life and Art. Edicion revisada. Edicion originala publicada l'an 1988. Londres: Methuen. ISBN 0-413-52520-1.
- Worrall, Nick. 1996. The Moscow Art Theatre. Theatre Production Studies Èsser. Londres e Naua Yòrk: Routledge. ISBN 0-415-05598-9.
- Figes, Orlando. 1998. "A People's Tragedy: The Russian Revolution: 1891–1924" Penguin, Naua Yòrk e Londres. ISBN 978-0-14-024364-2
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- "Anton Chekhov: de Fragments of Recollections" per Maxim Gorki (anglés)
- D'òbras de Maxim Gorki (anglés)
- Òbras de Maxim Gorki (domeni public al Canadà) (anglés)
- "Prince of Russian Literature" (Sri Lanka) (anglés)
- BBC Russian Service revision de la produccion de Londres de 1985 "Enemies" de Gorki dirigida per Ann Elizabeth Pennington associada amb la Internationalist Theatre (anglés)


text:
Festejam la jornada ses achaptar.
N’i a pas de creissençia e de desvelopament economic (1) illimitats possibles sus una planeta que las ressorças son limitadas. Auei tiram doas vetz de tròp de las ressorças fossils e emetam dins l’aer doas vetz de mai de gas carbonic que la planeta pòt ne’n absordir.
La societat de consomacion es mortifèra. Demenia l’uman a èsser qu’un agent economic : productor-consomator.
Denega nòstras dimencions politicas, culturalas, filosoficas, poëticas o espirituelas que son l’eime mesma de nòstra umanitat.
L’espèr es de reanimar nòstra consciéncia e de revirar nòstras idèias dins nòstras accions jornadièras.
Tornam a nòstra capacitat d’autolimitacion, personala emb la simplicitat volontaria, e collectivament gràcia a la descreissençia.
Fajam un gèst simbolic, per una jornada, lo dissabde 24 de novembre, arestam de ‘chaptar.
1- la societat de consomacion engendra pilhatge e injustícia : 20% de la populacion de la planeta consoma mai de 80% de las ressorças.


text:
C’s es lo simbòl d’un partit politic d’Espanha, coma que Catalonha es encara democrata, es present al parlament de Catalonha, ambe una pujada dels vòts a las darrièras eleccions del 25 de novembre 2012. Son los vòts socialistas o PP que son partits ailà dins lo camp que aurián benlèu jamai desertar, lo nacional-expansionisme madrilenc.
An una pensada a 100 % similara al sistèma francés de pensar la republica, es donc una pensada politica centralista e jacobina (de solidaritat unenca ambe la capitala, la «santa capitala»), coma o sabèm suportar tanben en Occitània. Son amics del filosòfe espanhòl Savater ‘basco’ que podèm entendre de temps en temps sus las ondas nacionalistas francesas de France Culture.
Evidentament nos faràn la dubertura sul monde ! E tota la semantica que lo centralisme jacobin sap far (amb intelligéncia el!), mas aqueles son de Catalonha (Principat), e crídan al boicòt dels produïts dels Catalans !… Son la subversion espanhòla en Catalonha, un pauc coma se d’Alemands aguèssen fait, a París (ambe un partit politic e rpesents a las eleccions), la promocion d’Alsàcia alemanda aprèp 1860….
Aquel document junt es la pròba contreta de la paradòxa espanhòl (es una paradòxa del punt de viste que se vòlon catalans/anas mas en lenga espanhòla !), vòlon dels Catalans mas sense economia, sense vida nacionala, sense escambis ambe la planèta e migrants fòra l’Espanha sacrada, per justament prendre la plaça dels Catalans ! Es çò que suportèm anuèch en Occitània, clarament. Es clarament un partit expansionista e d’èime nacional-expansionista, donc colonialista sul continent europèu, e aital son similar als partits que podèm listar aquí : UMP (per mantunes), UDI (per mantunes), FN, Ligues, MRC, MoDem (per mantunes), PRG (per mantunes), PSf (per mantunes), PdG, LO, NPA (per mantunes de Lengadòc per exemple), Parti des travailleurs, Partit Occitan (per mantunes, rares), EELV (per mantunes, rares), etc.
Son venguts manifestar a 3.000 ciutadans (venguts fòra de Catalonha en buses) a Barcelona pel Dia de la Nación en companhiá del PP e de la falange, lo partit franquista (que se sap gaire pas quina es l’òsmosa que pòdon aver ambe els). Per la falange, se cal çaquelà questionar sobre Espanha que la falange posquèsse encara sobreviure a la transicion al franquisme … Es un pauc coma se lo partit Nazi èra d’actualitat dins l’Alemanha federala.
Ciutadanos es un pauc lo ciment ideologic del PSOE e del PP per far front contra CiU-ERC que son sul camin del referèndum, es de dire amic de la democracia en Catalonha. Lo centralisme e l’enemic de la nacion catalana son in sitú presents al Principat de catalonha, e pòdon parlar e votar al Parlament Catalan ; es dire l’èime de la democracia qu’an los Catalans ! Dementre que lo sistèma centralista fabrica un Congrès espanhòl que los Catalans e los Bascos i son minoritaris per sempre, e podràn jamai cambiar res del sistèma madrilenc, mas simplament i podràn trapar sonque interdiccions coma aquela de non parlar catalan e basco, per exemple.


text:
Cela dit sa langue est bien curieuse du rhodanien écrit avec des "A" finaux pour le féminin singulier tout en gardant une graphie de type "mistralo-roumanillen"...
Voilà cette nouvelle d'entre deux guerres aux tons surréalistes est étonante, je vous la laisse découvrir....
Pleine lune sur Celle Ligure (Sv) Italia
Août 2009
et l'Ensalada à la broca
Es pas viél aco. es pas dou tèm que Sant Jousé raboutava de cabussél de pastieira sus l'orle de soun pous, que Mathulsalèm en d'una birrougnièira fasié de trau ou froumage de gruièira, que Sant Crespin en janglan, fasié de tacha per li courdounié, que Sant Jan fasié fio en de neou e ramassava la brasa din qu'un panié trauca.
Ço que vous vou counta es pas tant viél qu'aco.
La causa es arrivada en dès-e nou cent setanta, sans ouncle, au mes d'avoust que fasié cau! que la
vieià dansava sus li rastouble, que la Cigala cantava sus lou to boussu dis oulivié, que lou coucu fasié lou chot din qu'una nisada d'agassa.
D'aquel moumen Bernouin fasié la proupaganda noun pas per èstre Députa ou Senatur, nani, la poulitica éra pas ço que l'empachava de dourmi, pamen avié l'estofa de faire un Menistre amai aurié agu d'estofa de resta.
Faisé la proupaganda sus lis ensalada à la broca, Vous aurié fougu l'entendre, lou veire dau biai e dau van que iànava, dau biai e dau van que fasié ressourti li vertu miraculousa d'aquel érba que soudis jougava din lou sang, din la car e din Vos dou genre umèn.
L'ensaladé à la broca, mi fraire, cridava, l'ensalada à la broca es lou miracle di miracle!
Garis touti li malandra en coumençant per lou mau de testa, la fébre cauda ou freja, touti li fébre jusqu'à la fébre de chival, lou pureji, la cacalucha, la grippa, l'enfluansa, lou senepïou, li flouroun, li berruga, li crampa d'estouma, li roumatisma dis amalu en jusqu'à lis agaçin, en jusqu'à la marida imou di bella-maïre.
Touti- li malautié soudis soun cambavirada per l'ensalada à la broca.
Aquel que touti li jour à dejuna, à dina e à soupa n'en manjarié un plen ensaladié ben coumoul
sans treiha la broca, aquel sarié jamai maiau e se léra pas jamai beléu mouririé pas.
Après avedre parla coum'aco din touti li Vila e vilage de França et de l'estrangé encara aco éra pas proun per el, sa fe éra talamen forta et enfioucada qu'aurié vougu se mai escampiha, de que ! Enjusqu'a din la Luna.
Me couma faïre per iana!
Serca que sercaras, fasié couma li aiet travaihava de testa.
Un jour dau 14 juliet sera arresta à Campagna per veire tira lou fio d'artifice. Espinchava li fusada
quescalavoun à perta de vista.
Un idéia travessa soun cervèu de part à part, de drecha e de galis iou retravéssa en l'esclairan
coume de mila candéla allumada et de mila bé deletricita de très cent candéla.
Ai trouva soudis en fasèn un saut de très mèstre d'ausada talamen que s'abiè pas toumba au sou auriè resta en l'er.
Lou lendeman, de bon matin un pau avant que lou gai dau mas de Cascaret cantèsse aviè déjà sauta de soun liè, aviè fa soun café d'aglan, l'aviè bouja din soun plat que ié manjava l'ensaladu, un poulit plat de Saint-Quentin et iàviè trempa per aqui une lieura de pan, una bana de fougassa, dos minèrba e per desser un parel de Mïasset d'Uzés, Foù ben aco per un orne couma Bernouin. Aco fa prengnè soun bastoun de cade e enreguè lou camin de Nimes en passan per li courcha, lou long dau camin ramassé una bona ensalada à la broca, quand seguè à Calvas, aqui s'arrestè un pau enco de soun cousin jarman garniguè l'ensalada e la fretè couma quaucun qu'à bona gacha.
Mièchoureta après l'aurias vis sus la plaça di Carme à l'endre dau ferre vièl amana touti li vièl ressor que se iatrouvavoun.
Iàviè quatre ou cinq canoun de l'an sabe pas quand, tout aco, prenguè tout, ajusté, pétasse, enjiqué à sa façoun piei zou de poudra bèn bourrada, de poudra de touta mena. A! pode pas vous dire se iàviè de poudra de ris. L'ensemble de l'enjin aviè l'er d'una fusada mounstra ! longa d'una dougena de mèstre dedin un foutrau de ressor à boudin e per cousta juste sa plaça per se ialounga. Per pas avedre trop de contra cop sera muni d'un matalas un pau moutelu et d'un parel de couissin parié, e de biassa e lou flasca de bon vin de Saniha per pas s'avangouli en camin. Quand tout seguè preste, un souèr que la luna dounava, tiré la ficela. Brrouff! ! La fusada partiguè couma l'iau, de que dise pu vite encara, talamen anavà vite que se per malur aviè rencountra un ajan de vila segu qu'auriè cassa un prouçès-verbau. Fasiè mai de cent mila lega à la segounda, et quante bru ! l'entendeguèroun à Madagascar e parei que lou contra cop desabranlé un buje de la Tourremagna, esclapè touti li vitra de la gara de Malaiga, arrestè l'oura dou reloge dou mas La Taverna.
L'esclairage que faguè semblè un sourel que filava en menan après el touti li fio de St-Jan et li fio de l'enfer. Lôu lendeman la Gazeta disiè qù'aviê passa una Coumeta que landava.
Très semanada sèroun passade e Bernouin aviè pan'cara donna de si- nouvèla per aport qu'en
arrivan se sérié embrounca dins un mouloun de fagots de bos qu'aco souri de fagots d'aquelis aloubari que travaihoun lou dimenche.
Quand se seguè sourti d'aquel bourlisse s'asseté sus un fagot per prene alen e manja un moucèl, fuma una pipa e que languissiè proun.
Quand seguè bèn remes faguè tombourina per un mista quera per aqui que jougava à pé coucu.
faguè tambourina que Bernouin éra de passage din li quatre cartié de la Luna, o Bernouin lou Diplouma e descoura de l'ensalada à la broca. Diplouma e descoura per ave trouva la grana dins un trau de muraia bastida à peira seca. Ara parei qu'es amoundau entrin de semena e de faire semena toutis lis armas e que quand lis ensalada butaran caloussuda el davalara en d'una caminiouneta a cremalièira carguada d'ensalada de la Luna.
Qu'oura davalara pode pas vous lou dire.
Ço que ié souhète es de pas desrapa en camin.


text:
Castanet lo Naut
Castanet lo Naut (Castanet-le-Haut en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Castanet lo Naut s'opausa, de segur, a Castanet lo Bas, situat a l'èst de Sant Gervais. Castanet lo Bas es a 290-300 m, Castanet lo Naut a mai de 430 m. Castanet es eretièr del latin castaneum « castanh, castanhièr », e del sufixe -etum, de valor collectiva [1]. La motivacion del nom es l'abondància dels castanhièrs (e lor utilitat per l'alimentacion umana).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sant Gervais; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 153, a Castagnède


text:
1609
Aquesta pagina concernís l'an 1609 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Dubertura dau pòrt de Hirado, au sud-oèst de l'archipèu, au comèrci ambé leis Olandés (→ 1616).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Utilizacion de la premiera luneta astronomica, concebuda a partir d'un modèl de concepcion olandesa, per Galileo Galilei (1564-1642). Li permetèt de menar rapidament una tièra d'observacions fòrça importantas (observacion dau sistèma de Jupitèr, deis anèus de Saturne[1] ò deis estèlas de la Via Lactèa).
D'autra part, publicacion per Johannes Kepler dei doas premierei lèis que portan son nom dins Astronomia nova (en occitan Astronomia novèla).


text:
Pèire II d’Aragon, a un moment de la crosada contra los Catars, sostenguèt son bèl fraire, lo comte de Tolosa, Ramon VI qu’èra atacat pels crosats e amenaçat pel Papa per çò qu’ajudava los « eretics ». Los eretics, èran de personas del pòble, de la noblessa, que seguissian la cresença dels Catars.
Lo 27 de genièr de 1213, lo comte de Tolosa e mantunes autres grands senhors occitans, prestèron omenatge a lor sobeiran, Pèire II d’Aragon. Atal èra fait aqueste Estat qu’avèm dessenhat sus una mapa.
Malurosament, Pèire II foguèt tuat qualques meses mai tard, a la batèsta de Murèth, los franceses ganhèron e tot aquò foguèt acabat.
Read Full Post »
Aqueste matin, avèm fait la mapa dels pòbles que vivian en Occitània, abans l’arribada dels Romans al sègle II abans JC.
Avèm descobèrt qu’en çò nòstre, i aguèt tanben d’ibèrs !! Mas apuèi, arribèron de Germania los Vòlcas, puèi, los Romans.
Escrit pels 7 calandrons presents uèi.
Read Full Post »
Bonjorn,
aqueste matin, avèm recebut vòstre paquet e o avèm tot legit !
Vesètz que sèm pas nombroses, per çò que fòrça escolans èran blocats (encara !) per la nèu. Vos mandam la fotografia de la nèu dins lo pati aqueste matin.
Mercé per tot aquò amics !
Escrit per Lily, Zoéline, Pèire I e II, Aimeric, Màrius e Lucas
Read Full Post »
Posted in Pàmias, tagged Castelar, Edat Mejana, plan on Febrièr 12, 2010|
3 Comments »
Aqui avètz una reconstitucion d’un plan de la ciutat a l’Edat Mejana.
Sembla encara al plan actual. I a causas que desapareguèron, e la vila d’ara es plan mai bèla, plan mai espandida.
Suls plans actuals, vesèm totjorn lo cementèri Sent Joan, mas es mai grand ara, e lo « puèg » se sona encara « lo Castelar », qu’i avia dessus lo castèl dit de Pàmias, del comte de Foish.
Veiretz un « estanh » qu’i es pas pus ara, a la plaça, es la plaça Milhana e una escòla a costat se sona « de Lestanh ».
Los calandrons de Pàmias.
Read Full Post »
Posted in Uncategorized on Febrièr 12, 2010|
Leave a Comment »
Pàmias a tanben d’istòria. Lo nom de la vila, per exemple, a fòrça cambiat. A començat per « Fredelas », s’es acabat per « Pàmias ».
A l’entorn de Pàmias, descobriguèron d’objèctes preïstorics, coma de pèiras talhadas.
En 961, Pàmias se sonava : Fredelesio, en 1034 : Fredalez, en 1095 : Frezales. En 1111 : « villam Fredelaci » e « Castrum appamiae », en 1149 : Castrum Appamiarum. Puèi los documents escrits en occitan (e pas pus en latin) portèron : Appamias que venguèt « a Pamias ».
Lo castèl que se sonava « Appamias » es estat destrusit.
A Pàmias, i avia un abat, mas pendent la crosada contra los Catars, los estatjants volguèron ajudar lo comte de Foish e refusèron l’abat. Los estatjants de Pàmias se faguèron punir tre que lo Papa ausiguèt aquò : podian pas pus far de contracte, ni anar en justicia, ni far pagar los deutes, ni aver de sepultura religiosa !
Pèire P., Timotey, Théo, Zoéline, Pèire B.
Read Full Post »
Posted in Badalona, tagged Badalona, espriu, ibers on Febrièr 5, 2010|
3 Comments »
Els ibers vivien així: les dones recol•lectaven menjar o bé es quedaven a les cases cuidant els nens. Els homes anaven a caçar per menjar. Homes i dones practicaven l’agricultura o la ramaderia. Els ibers feien objectes de ferro, or i metalls. També estàtues. Elaboraven joies. Els Ibers van existir abans que el Romans al segle IV aC. Els Ibers feien cases dalt dels turons. La més gran era la del rei. Semblava un castell. Les altres son com cases normals.
Escrit per Anthony.
Read Full Post »
Posted in Badalona, tagged espriu, jorn, pau on Febrièr 3, 2010|
Leave a Comment »
El dia 29 de Gener vam celebrar el dia de la Pau a l’escola. Vam fer uns logos sobre diferents guerres i un petit discurs. També vam penjar un mapa sobre els conflictes del món. També vam fer un gran colom amb plomes i en les plomes posa un desitg; com ara que les guerres es parin… Com per exemple: Que totes les guerres es solucionin i que tothom puguin tornar a viure tranquil. Escrit per la Clara García.
Read Full Post »


text:
Brigham Young
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Brigham Young.
Brigham Young (1 de junh de 1801 – 29 d'agost de 1877) foguèt lo segond profèta vidente e revelador, president de la Glèisa de Jesucristo dels Santos dels Darrièrs Jorns, tanben coneguts coma mormones.
Young es conegut amb divèrses sobrenombres, entre eles "lo Moïses American" (o tanben "lo Moïses modèrne" o "lo Moïses mormon") a causa de que, coma Moïses, condusiguèt los primièrs membres de la Glèisa de Jesucristo pendent un arduo "éxodo" per las planicies de norteamérica, per arribar dins una "tèrra promesa". Tanben se li a conegut tanben coma lo Leon del Senhor" per la siá fòrta personalitat, e coma "Frair Brigham".
Lo sieu biografia foguèt amiada al cinèma en 1940 en la pelicula "Brigham Young", protagonizada per Tyrone Power, Linda Darnell, Vincent Price e Dean Jagger coma Brigham Young.
Vida[modificar | modificar la font]
Young nasquèt en una familha de granjeros en Vermont e trabalhèt coma fustièr e ferrièr itinerant, entre d'autres trabalhs. Se maridèt pel primièr còp en 1824.
E mai se s'èra convertit al metodismo en 1823, Young s'apropèt al mormonismo après legir lo Libre de Mormón pauc après la siá publicacion en 1830. Se jonhèt formalament a la nòva fe en 1832 e viatgèt en Canadà coma misionero. Quand la siá primièra esposa moric en 1833, Young collaborèt amb d'autres mormones per establir una comunitat en Kirtland, Ohio.
Young èra fòrça compromés amb la siá fe. Foguèt ordenat coma apostòl e se jonhèt al Conselh dels Dotze d'Apostòls coma òm dels primièrs membres, lo 14 de febrièr de 1835. Pendent las persecucions del populacho en Misuri a de fins del decenni de 1830 li foguèron embargadas totas las siás proprietats. En 1840 e 1841 viatgèt al Reialme Jonhut coma misionero de la Glèisa. La majoritat que Young ne convertiguèt emigraron a EE. UU. Per se jónher a las comunitats mormonas nòrd-americanas. En lo decenni de 1840 Young èra qu'establiguèron entre el la vila de Nauvoo, Illinois, près del riu Misisipi. En aquesta vila s'establiguèt la nòva sedença de la Glèisa de Jesucristo dels Santos dels Darrièrs Jorns. En tamaño, arribèt a èsser comparable en Chicago.
Mentre èra dins la preson en esperant un jutjament per de falses cargues de traïson, lo president de la Glèisa Joseph Smith foguèt assassinat per una multitud enfervorecida en 1844.
Aguèt de divèrses aspirants per li substituir coma president de la glèisa. Sidney Rigdon, L'unic subrevivent de la primièra presidéncia argumenti lo besonh d'èsser temporàriament "guardián de la Glèisa", mas en un miting celebrat en Nauvoo, Young argumentèt amb capitada qu'èra lo Conselh dels Dotze qui aviá de regir la comunitat. Aquesta proposicion sortiguèt avance, e Young, coma president del Conselh, s'autoproclamó cap coma president del Quorum dels Dotze. Tre aquesta conferéncia la Glèisa s'escindió en dos fòrts corrents: es quaus postulaban que la succession de la presidéncia e mestièr de profèta avián d'èsser a cargue de qui seriá estat soslinhat pel defunt Jose Smith Jr, lo sieu filh de 12 ans a la data Jose Smith Tresen e aqueles qu'apiegèron l'autoproclamación de Brigham Young coma cap espirtual, profèta, vidente e revelador. Lo corrent qu'accèpti pas a Young conforma uèi la Comunitat de Crist radicada en Independence, Misuri e la faccion que seguiguèt a Young es uèi la Glèisa de Jesucristo dels Santos dels Darrièrs jorns establida en Utah.
Rigdon S'escindió e assumiguèt la presidéncia de la Glèisa Rigdonita, amb sedença en Pittsburgh, Pensilvania. Sorgiguèron tanben d'autres caps per dirigir çò que mai tard serián de grops independentes del movement.
Poligàmia[modificar | modificar la font]
Brigham Young igual que uns altres lideris de l'època de la fundació de les colònies mormonas a Utah, van practicar la doctrina de la poligàmia fins que aquesta va ser declarada fora dels preceptes de l'Església en enfrontar els abastos i la llei Edmund/Tucker que amenaçava amb embargar les proprietats de l'església si aquesta no deixava de violar la llei amb la practica de la poligàmia. Young qui hi havia enviudado en 1833, va contreure matrimoni amb 51 esposes i va tenir amb 16 d'elles, 54 nens al seu càrrec. La majoria d'elles eren vídues i desemparades econòmicament. No tots els enllaços van resultar ser estables i diverses d'elles van sol·licitar divorcis més tarda.


text:
Degun crei pas lo Professor Challenger quand ditz qu’a vist en America del Sud quicòm de meravilhós. Las pròvas ? Las a totas perdudas en camin, levat qualques unas que pareisson farlabicadas. En mai d’aquò i a pas degun sus tèrra de mai rebelut e de mai violent. Lo jornalista Edward D. Malone ne sap quicòm, mas se rebuta pas. Quand se parla d’amodar una expedicion scientifica per anar afortir o denegar los dires del professor, se pòrta volontari per i anar. E los vaquí partits, dos professors, un nòble aventurièr e un... Voir la suite
Tenez vous alerté d'une baisse de prix, d'une promo ou d'une offre exeptionnelle.


text:
Eveniment de Tunguska
L'eveniment de Tunguska es una explosion cataclismica que se debanèt lo 30 de junh de 1908 vèrs 7h13 en Siberia Centrala dins l'Empèri Rus. L'onda dau tuert fuguèt equivalenta a unei bombas de Hiroshima. Destruguèt la seuva dins un rai de vint quilomètres a l'entorn dau centre de l'explosion e causèt de degalhs fins a un centenau de quilomètres. Lo bruch fuguèt percebut dins la màger part de l'emisfèri nòrd. En causa de l'accès malaisat de la region e de la situacion politica de la Russia imperiala puei de l'Union Sovietica, la premiera expedicion que poguèt reconóisser lo luòc de l'explosion i arribèt solament en 1927.
Divèrseis ipotèsis fuguèron desvolopadas per explicar l'origina de l'explosion. Au començament dau sègle XXI, la principala es la de l'explosion dins l'atmosfèra terrèstra d'un objècte celèste (cometa ò asteroïde) avans un impacte dirèct sus la crosta. L'observacion e l'enregistrament d'un fenomèn similar dins la vila russa de Tcheliansk en 2013 renfòrçan aquela ipotèsi.