text:
Bodisme
Lo bodisme es la religion mas tanben la filosofia basada suls ensenhaments de Siddharta Gautama (que venguèt Buddha). Es una religion non-teista que les ensenhaments fondamentals son las Quatre Nòblas Vertats e lo Nòble Camin Octuple. La tòca ultima de l'ensenhament bodista es la realizacion del nirvana. Aquesta religion espeliguèt en Índia, coma refòrma de l'indoïsme al sègle V abans Jèsus Crist e s'escampilhèt cap a l'Asia Centrala, Tibet, Sri Lanka, l'Asia del Sud-Èst, China, Corèa e Japon. Es vengut lo bodisme, a l'ora d'ara, una religion (o almens un biais de viure) relativament populara en Occident. Lo bodisme es pas una religion monolitica, se distinguís tres escòlas majoras: theravada, mahayana e vajrayana. S'estima que son mai de 500 000 000 los bodistas dins lo mond en 2015.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Doctrina
- 3 Escòlas
- 4 Etica e practicas religiosas
- 5 Escripturas bodistas
- 6 Lo bodisme dins lo mond
- 6.1 Índia
- 6.2 Sri Lanka
- 6.3 Bangladèsh
- 6.4 Nepal
- 6.5 Botan
- 6.6 Japon
- 6.7 Republica populara de China
- 6.8 Republica de China
- 6.9 Corèa del Sud
- 6.10 Corèa del Nòrd
- 6.11 Mongolia
- 6.12 Tailàndia
- 6.13 Laos
- 6.14 Cambòtja
- 6.15 Vietnam
- 6.16 Birmania
- 6.17 Malàisia
- 6.18 Singapor
- 6.19 Indonesia
- 6.20 Russia
- 6.21 Autres países
- 7 Lo bodisme en Occitània
- 8 Referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Naissença[modificar | modificar la font]
Lo bodisme es nascut en Índia e foguèt fondat per Siddharta Gautama.
Se coneís pas exactament la data de naissença de Siddharta Gautama. Tradicionalament se dòna - 563 mas aquela data es pro contestada. Nasquèt a Lumbini dins una familha rica e aguèt la revelacion de sa mission a Bodh Gaya. Son ensenhament s'espandiguèt rapidament e, a sa mòrt, i aviá ja de nombroses seguidors de sa doctrina. Pauc après sa mòrt, en 483 ab. Jèsus Crist, lo primièr concili, lo parinirvāṇa, se tenguèt.
Lo bodisme presectarian[modificar | modificar la font]
Lo bodisme presectarian constituís la primièra fasa del bodisme. Comencèt après la mòrt de Boda e durèt un pauc mai d'un centenat d'annadas. Pendent aquest periòde, de libres fondamentals foguèron escriches: lo Vinaya Pitaka e los quatre principals Nikayas o Agamas.
Lo bodisme sectarian[modificar | modificar la font]
Pauc après lo segond concili, que se debanèt al sègle IV ab. Jèsus Crist, segon la tradicion pali del Dipavamsa, l'esquisma apareguèt. La tradicion savarstivada plaça l'esquisma mai tard, del temps de l'emperaire Ashoka. Dos clans s'acarèron: los Sthaviras e los Mahāsāṅghikas. Los Sthaviras donèron naissença a mai d'una escòla, demest las qualas l'escòla Theravāda.
La primièira expansion internacionala[modificar | modificar la font]
A partir de 250 ab. J.-C., lo bodisme se difusa delà Índia. Lo bodisme theravada ajonh l'Asia Centrala (dusca Xinjiang) e l'Asia del Sud-Èst (dusca Bali). En Índia s'acara amb l'indoïsme que tornarà èsser la religion dominanta après lo sègle XII. En Afganistan e dins la regions vesinas d'aquest país, lo bodisme se desvolopa sos una fòrma sincretica, nomenada grecobodisme ( -250 a + 600). En Asia Centrala, lo bodisme de la rota de la seda (- 250 a + 700) se desvolopa parallelament. Lo theravada se desvolopa tanben en China a partir de - 100 mas serà remplaçat per lo Mahayana après l'an 600.
Lo grand declin del theravada[modificar | modificar la font]
L'espandiment del theravada prenguèt fin a partir del sègle V. Dins totas las regions occidentalas a Índia declinèt e desapareguèt progressivament. L'arribada de l'islam trobèt un bodisme aflaquit e s'impausèt progressivament. En Afganistan, lo bodisme desapareguèt gaireben completament al sègle XII. Çaquelà, a Sri Lanka e en Asia del Sud-Èst se mantenguèt.
Declin e expansion internacionala del mahayana[modificar | modificar la font]
Lo mahayana venguèt l'escòla dominanta d'Índia entre 500 e 700 de nòstra èra. S'espandiguèt parallelament en China que i remplacèt lo theravada. Pasmens, après 700, es lo vajrayana que s'impausèt en Índia e que se difusèt tanben a Tibet e demest los Mongòls. Aquest triomfe del vajrayana durèt pas gaire vist que Índia venguèt tornarmai indoïsta après lo sègle XII. Dins qualques regions ( Bengal...) es l'islam que s'impausèt sul bodisme. Lo mahayana coneguèt çaquelà un brave reviscòl en Asia de l'Èst ( China, Corèa, Japon) que s'i installèt d'un biais duradís. Es dins aquestas regions que lo bodisme foguèt mai creatiu entre 1200 e uèi. Diversas escòlas ( Zen, Chán, Tiantan, Tendai...) se desvolopèron. Lo theravada aguèt un dinamisme mendre e lo bodisme desapareguèt tanben d'Indonesia e de Malàisia après lo sègle 15.
Als sègles XX e XXI, lo bodisme s'es internacionalizat amb l'aparicion de minoritats bodistas en expansion dins mantuns países gràcias a l'immigracion de populacions bodistas. Per exemple, Austràlia a una minoritat de 2,5% de bodistas, los Estats Units an gaireben 2 500 000 bodistas. I a de conversions al bodisme dins de países ( esp. occidentals) que foguèron pas jamai bodistas.
Doctrina[modificar | modificar la font]
Lo bodisme es sortit de l'indoïsme e, per aquesta rason, a servat e eiretat de nombroses concèptes indoïstas coma la reincarnacion, lo karma, lo samsara... La refòrma bodista respond a una volontat de salir del camin òrb de la liberacion indoïsta. La revelacion del Boda passa d' en primièr per la Via Mejana que defugís los excèsses de la mortificacion e de l'ascèsi pròpris a l'indoïsme. A la seguida d'aquesta revelacion, lo Boda desvolopa una ontologia de l'existéncia, las Quatre Nòblas Vertats e un camin de seguir per obténer la liberacion, lo Nòble Camin Octuple.
Quatre Nòblas Vertats[modificar | modificar la font]
1. Dukkha: tota existéncia es impregnada de patiment, de pena, de frustracion davant la caducitat d'un mond en constant cambiament. Tot es essencialament fugidís.
2. Samudaya: l'origina del patiment se tròba en la desirança de viure, en la set d'accion, de plaser, de possession.
3. Nirodha: lo patiment se suprimís en anequelissent la set de viure, de gaudir, d'agir. L'extirpacion radicala dels desirs e de las passions nos mena a una serenitat e a una tranquillitat absoludas. Es lo nirvana.
4. Aria stanga marga o Nòble Camin Octuple: lo camin que mena al nirvana es lo nòble camin dels uèch passes. Lo que lo seguís s'apropria de l' illuminacion.
Nòble Camin Octuple[modificar | modificar la font]
Los Quatre Brahmavihāras[modificar | modificar la font]
Los Quatre Bramavihara ( o los quatre immesurables) representan un ideal de pensada que deu demorar coma un modèl per las relacions umanas.
1. Benvolença, amistança
2. Compassion
3. Jòia
4. Equanimitat
Natura de l'existéncia[modificar | modificar la font]
Los savis bodistas an produch mai d'una teoria intellectuala per entendre lo biais de viure lo mond.
Los principis màgers[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de liberacion, nirvāṇa, es la tòca del caminament espiritual del bodista. Es legat al concèpte d'avidyā ( o ignorància) que representa la malpercepcion de la natura de la realitat. Lo que pòt s'extraire de l'illusion e que pòt percebre la natura vertadièra de l'ego e de tots los fenomèns, desvolopa la despassion per los objèctes e se desliura del patiment (dukkha) e del cicle sensa fin de renaissenças (saṃsāra). Per ajónher aquest objectiu, lo Boda recomandèt d'agachar las causas coma son caracterizadas per las Tres Marcas de l'Existéncia.
Las Tres Marcas de l'Existéncia[modificar | modificar la font]
Segon los ensenhaments del Boda, tota existéncia es condicionada per tres factors indefugibles e inerents a tota vida. La tradicion bodista las nomena: las Tres Marcas de l'Existéncia.
L'impermanéncia[modificar | modificar la font]
L'impermanéncia (pali: anicca) es un concèpte fondamental per compréner lo pensada bodista. Tot çò qu'es manifestat es impermanent, inconstant e instable. Tot çò que los senses percebon es dependent de condicions extèrnas. Tota la Creacion es presa dins un flux continú e, en consequéncia, l'ego e las condicions extèrnas son en cambiament constant. Vist que tot es impermanent, s'estacar als objèctes fugidisses es futil e mena al patiment.
Lo patiment[modificar | modificar la font]
Lo patiment (pali: दुक्ख dukkha; sanscrit दुःख duḥkha) es un concèpte essencial del bodisme. Lo tèrme es pro complèxe e podriá èsser revirat de mai d'un biais coma: patiment, dolor, sofrença, inquietud, angoissa, frustacion, misèria. Pasmens son sens s'apropria puslèu de 'abséncia de quietud' (en anglés: disquietud). Per empedegar que l'òm lisque sus las connotacions negativas de las reviradas e que l'òm considere lo bodisme coma pessimista, mai d'un autor emplega le tèrme dukkha sens lo revirar.
Abséncia de l'ego[modificar | modificar la font]
L'abséncia de l'ego o lo non-se (pali: anatta; sanscrit: anātman) es lo tresen concèpte de las Tres Marcas. Son sens es que res pòt pas vertadièirament èsser nomenat ego e que çò que nomenam ego es simplament una construccion de l'esperit.
Coproduccion condicionada[modificar | modificar la font]
La doctrina de pratītyasamutpāda, (sanscrit; pali: paticcasamuppāda; tibetan: rten.cing.'brel.bar.'byung.ba; Chinés: 緣起) jòga un ròtle essencial dins la metafisica bodista. Postula que tots los fenomèns son ligats entre eles per de relacions de causas e consequéncias.
Aquesta doctrina a donat naissença als Dotze Nidānas que representan lo cicle de las causas dels cicles de reincarnacion. Cadun dels nidānas crea lo seguent.
- Avidyā: ignorància, esp. ignorància de la natura de la realitat
- Saṃskāras: formacion, en relacion amb lo karma, e volontat
- Vijñāna: consciéncia
- Nāmarūpa: nom e fòrma, esp. per l'èime e lo còs
- Ṣaḍāyatana: lo 6 senses: lo véser, lo tastar, lo tocar, lo sentir, l'ausir e l'èime
- Sparśa: sensacion
- Vedanā: sentiment,
- Tṛṣṇā: set de viure, desirança
- Upādāna: inclinacions, estacament
- Bhava: generacion de factors de reincarnacion
- Jāti: generacion d'una novèla entitata dins lo samsara
- Jarāmaraṇa: vielhum, mòrt e tots los patiments
Escòlas[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, los bodistas son classificats en tres escòlas: theravada, mahayana, vajrayana.
Theravada[modificar | modificar la font]
Lo bodisme theravada (sanscrit: स्थविरवाद) es l'escòla mai anciana, considerada coma l'escòla mai fisèla al bodisme primitiu. Son nom significa "doctrina dels Ancians". Es la fòrma dominanta de bodisme en Asia del Sud-Èst e a Sri Lanka, Nepal e Bangladèsh. Es la segonda fòrma mai importanta numericament del bodisme amb aperaquí 30 % dels bodistas ( 150 000 000 de perosnas).
Lo bodisme theravada nasquèt après lo Tresen Concili Bodista ( -250) mas capitèt pas jamai de s'impausar en Índia que d'autras escòlas ( mahayana, vajrayana...) i foguèron totjorn majoritàrias. Son desvolopament es degut subretot a son implantacion a Sri Lanka e en Asia del Sud Èst pauc de temps après sa naissença.
Lo bodisme theravada seguís lo Canon Pali.
Mahayana[modificar | modificar la font]
Lo bodisme mahayana es la fòrma de bodisme dominanta en Asia de l'Èst e a Vietnam. Reconeisson la validitat teologica dels sutras mahayanas.
Totun, lo bodisme mahayana es pas nascut en Asia de l'Èst mas en Índia al sègle V, jos la dinastia dels Guptas. Floriguèt e aguèt mantuns centres demest los quals, l'universitat de Nalanda foguèt preeminenta.
S'espandiguèt après lo sègle VII en China. Lo centre chinés es a l'origina de la difusion dins los autres países (Corèa, Japon, Vietnam). L'emigracion de nombroses Chineses a difusat lo bodisme mahayana dins d'autras regions, esp. en Asia del Sud-Èst ( Malàisia, Singapor, Indonesia...) e dins los países occidentals (Estats Units, Canadà, Austràlia...). D'un biais general, lo bodisme mahayana coexistís amb las religions tradiconalas dels países ont s'implanta. Per exemple en China, lo taoïsme e lo confucianisme foguèron pas jamai amenaçats pel bodisme. Es la meiteissa causa a Japon ( amb lo shintoïsme), en Corèa o a Vietnam que servèron lors religions tradiconalas malgrat l'arribada del bodisme. Aiçò es puslèu una caracteristica del bodisme mahayana que del bodisme theravada que s'impausèt mai fortament sus las religions prebodistas. Aquesta tolerància es ligada a una vision dobèrta sus la fe amb un apròchi que considera que los camins espirituals pòdon èsser divèrses.
Lo bodisme mahayana es lo mai important numericament amb, aperaquí, 65% dels bodistas del mond ( siá 350 000 000 de personas).
Vajrayana[modificar | modificar la font]
Lo bodisme vajrayana es la fòrma dominanta de bodisme pels Tibetans e pels Mongòls.
Istoricament foguèt present tanben en China mas desapareguèt al profièch del bodisme mahayana. Qualques elements teologics vajrayana son pasmens encara presents dins lo bodisme mahayana.
Los seguidors del bodisme vajrayana son mai de 25 000 000 dins lo mond (China, Mongolia) amb de grops mai reduches en Índia, Nepal, Botan, Russia e dins de países qu'an reçauput d'immigrants bodistas. Malgrat son importància demografica reducha, lo bodisme vajrayana gaudís d'un brave prestigi dins lo mond bodista e delà.
Etica e practicas religiosas[modificar | modificar la font]
Etica bodista[modificar | modificar la font]
Los bodistas an un còdi etic nomenat Śīla (sanscrit: शील, sīla en pāli). 'Sila' pòt èsser revirat per conduita etica, moralitat, comportament virtuós e constituís la basa de referéncia pel comportament personal dins la tradicion bodista. Aquest còdi fa partida del Nòble Camin Octuple.La Sila a mai d'un nivèl, segon la situacion personala: moralitat basica, monge novici e monge.
Los Cinq Precèptes[modificar | modificar la font]
Las règlas principalas son pel nivèl de moralitat basica ( o Cinq Precèptes):
1. S'absténer de préner la vida e privilegiar la practica de la non-violéncia (ahimsā).
2. S'absténer de panar o de préner tot çò qu'es pas donat.
3. S'absténer de tota conduita sexuala fòraviada.
4. S'absténer de mentir (sempre dire la vertat).
5. S'absténer de consomar tota substància intoxicanta (drògas, alcoòl...).
Los Uèch Precèptes[modificar | modificar la font]
Aquestes precèptes s'aplican a lo que vòl viure una vida mai ascetica, quitament s'es pas monge.
Los Cinq Precèptes demòran valids amb l'excepcion que lo tresen es aprigondit e es transformat en obligacion de celibat. Als cinq primièrs, s'ajusta:
6. S'absténer de manjar a una ora inapropriada ( esp. a nuèch falida).
7. S'absténer de musica, de dança, de portar de belaròias o de jòias e de se pimpar, d'assistir a d'espectacles.
8. S'absténer d'utilizar de sètis o de lièches, luxuoses o confortables.
Etica pels monges[modificar | modificar la font]
Los precèptes pels monges son ben mai complicats amb qualques centenats de règlas. Son conegutsts sos lo nom de Vinaya. Los novicis seguisson una fòrma simpla d'etica, los Dètz Precèptes.
Practicas religiosas[modificar | modificar la font]
La practica religiosa bodista es pro variada. Los elements essencials son: la devocion, lo iòga, la retira dins las Tres Jòias.
Devocion[modificar | modificar la font]
La devocion es una partida importanta demest la majoritat dels bodistas. Consistís en pregàrias, don de flors o d'encens dins los temples, cants, pelegrinatges.
Iòga[modificar | modificar la font]
Lo iòga, practica soventas fes associada a l'indoïsme, es tanben largament practicat pels bodistas. La meditacion o absorpcion meditativa (pali: jhāna; sanscrit: dhyāna) es fòrça correnta. Aquestas practicas foguèron conselhadas pel Boda[1]. Çaquelà una de las innovacions mai importantas del iòga bodista es que la meditacion deu ėsser associada amb una liberacion cognitiva. Segon l'ensenhament del Boda, sol lo iòga que permet d'ajónher la liberacion a una utilitat. La meditacion èra un aspècte essencial de la vida dels iòguis ben abans la naissança del Boda. Las tecnicas d'introspeccion foguèron retengudas pel Boda mas deneguèt las teorias ioguicas de liberacion. La clartat d'esperit e la consciéncia clara (la sampajañña) debon èsser de contunh despartadas contràriament a çò qu'ensenha lo iòga indoïsta.
La retira dins las Tres Jòias[modificar | modificar la font]
La primièira estapa dins la majoritat de las escòlas bodistas es la retira dins las Tres Jòias (sanscrit: tri-ratna, pali: ti-ratana). Aquestas jòias son concebudas coma etèrnas e incambiablas. Es considerat coma un camin de seguir per trobar lo nirvana. Acceptar la retira de las Tres Jòias es generalement considerat coma sufisent per endevenir bodista.
Las tres jòias son:
1. Lo Boda.
2. Lo dharma i.e. las leis de la natura.
3. La sangha o communautat monacala.
Escripturas bodistas[modificar | modificar la font]
Lo bodisme a desvolopat una seria de tèxtes fondadors e exegetics. Diferon notablament dels tèxtes biblics per l'estil e la fòrma e prenon soventas fes l'aspècte de tractats comparables als escriches dels Sants Paires de la Glèisa. Las lengas utilizadas son mai que mai lo pali, mas i a tanben de nombroses tractats en chinés, tibetan, sanscrit, mongòl atal coma dins totas las lengas dels países que lo bodisme i es una religion tradicionala. Contriàrament a d'autras religions, lo bodisme a pas de tèxtes centrals reconeguts per tots los cresents. Cada escòla seguís sos tèxtes pròpis: lo bodisme theravada privilegia lo Canon Pali mentre que lo bodisme mahayana seguís los Sutras Mahayanas. Lo Canon Pali e los Sutras Mahayanas son, per aquestas rasons, los mai famoses.
Lo Canon Pali[modificar | modificar la font]
Lo Canon Pali, o Tipitaka (çò que significa 'tres cestas') es lo libre mai important del bodisme theravada. Lo Canon Pali es pas un libre mas un ensemble format del Vinaya Pitaka, del Sutta Pitaka, e del Abhidhamma Pitaka. Lo Vinaya Pitaka tracta de las règlas monacalas. Lo Sutta Pitaka tracta de discorses atribuits al Boda. L'Abhidhamma Pitaka es una exposicion e una seguida de comentaris suls ensenhaments del Boda.
Lo Sutra Mahayana[modificar | modificar la font]
Lo Sutra Mahayana es un ensemble de sutras que lo tradicion del bodisme mahayana reconeis coma los ensenhaments originals del Boda. Mai de 600 sutras son estats servats dins aiceste libre.
Lo bodisme dins lo mond[modificar | modificar la font]
Lo bodisme es subretot una religion presenta en Asia orientala e en Asia del Sud-Èst. I a tanben 6 a 8 000 000 de bodistas en Euròpa, en America e en Oceania. I auriá en 2015 aperaquí 550 000 000 de bodistas mas aquel nombre es solament una estimacion. Dins mai d'un país de tradicion bodista ( China, Vietnam, Corèa del Nòrd) los recensaments religioses son parcials e contredison d'autras fonts. Dins d'autres las donadas son lacunaras. Totun, cal remarcar que lo nombre de bodista creis regularament.
Índia[modificar | modificar la font]
Lo país que Siddharta Gautama i presiquèt es a l'ora d'ara majoritariament indoïsta. Pendent l'empèri d'Ashoka, lo bodisme èra pasmens vengut la religion dominanta mas son declin progressiu a partir del sègle XIII lo transformèt en una escassa minoritat. Uèi, los bodistas representan 0,77% de la populacion indiana[2] siá aperaquí 9 900 000 personas en 2015.
Sri Lanka[modificar | modificar la font]
Lo bodisme i es la religion dominanta amb 70,1% ( 14 700 000)[3]. L'escòla Theravada es l'escòla tradicionala. La religion es marcada etnicament, los Singaleses essent mai que mai bodistas mentre que los Tamils son en majoritat indoïstas.
Bangladèsh[modificar | modificar la font]
Lo bodisme representa 0,7% dins aquest país musulman (1 150 000 bodistas al total). Lo bodisme i es marcat etnicament, los Chakmas, los Marmas, los Tanchangyas essent mai que mai bodistas mentre que los Bengalins son musulmans o indoïstas. Bangladesh èra un país bodista abans son islamizacion.
Nepal[modificar | modificar la font]
Lo bodisme es la religion de 9% de la populacion[4] siá de 3 000 000 de personas. Es praticat subretot per las populacions tibetanas o aparentadas. Es lo país que Siddharta Gautama i nasquèt.
Botan[modificar | modificar la font]
75% dels 750 000 abitants del país son bodistas (570 000[5]). Seguisson lo bodisme vajrayana. Lo bodisme ten dins aquel país un caractèr oficial tot ben que la libertat religiosa siá parallelament reconeguda.
Japon[modificar | modificar la font]
Japon es un país majoritariament bodistas tot ben que lo bodisme siá practicat sovent amb lo shintoïsme. En 2013, i aviá 84 700 000 bodistas a Japon[6] o 66,7% de la populacion. I a un fum d'escòlas. Lo zen es una de las mai famosas per son resson en Occident.
Republica populara de China[modificar | modificar la font]
Segon una enquèsta de 2010[7], los bodistas representarián 13,8% de la populacion chinesa (190 000 000). Lo govèrn comunista menèt una politica antireligiosa a partir de 1949 mas dempuèi un trentenat d'annadas i a un reviscòl sensible de las religions. Segon d'autras sorças[8], i auriá 18,2% de bodistas ( 250 000 000). Lo bodisme Mahayana i es dominant mas lo bodisme tibetan es tanben important.
Republica de China[modificar | modificar la font]
Los bodistas i representan 35,1% de la populacion[9] ( 8 200 000 personas).
Corèa del Sud[modificar | modificar la font]
22,8% de la populacion es bodista (11 700 000 personas). Lo bodisme i a conegut un brave reviscòl dempuèi 1950. A las termièiras del sègle XX, èra moribond a la seguida d'una repression multiseculara pel poder politic. En 1962 i aviá sonque 2,6% de bodistas (600 000). Foguèt la religion oficiala pendent qualques periòdes de l'istòria coreana ( per exemple dins lo reialme de Silla en 532).
Corèa del Nòrd[modificar | modificar la font]
Lo país es oficialament ateïsta e mena una politica de repression de las religions. I auriá[10] aperaquí 1 000 000 de bodistas (4,5%) de la populacion.
Mongolia[modificar | modificar la font]
Segon le reconsament de 2010[11] 53% de la populacion es bodista (1 500 000 personas). Lo bodisme practicat en Mongolia es lo bodisme tibetan mesclat d'elements shamanistas. Lo govèrn comunista ensajèt d'anequelir la fe bodista dins las annadas 1930 ( destruccion de temples, masèl de 18 000 lamàs). Dempuèi la fin del communisme en 1991, lo bodisme conéis una renaissença.
Tailàndia[modificar | modificar la font]
Segon lo recensament de 2000, 94,6% de la populacion èra bodista. En 2015, i auriá al mens 93% de bodistas ( 63 200 000).
Laos[modificar | modificar la font]
67% de la populacion seguís lo bodisme theravada ( 4 500 000 personas). La convivėncia amb las religions politeistas localas es sempre estada pacifica.
Cambòtja[modificar | modificar la font]
Lo bodisme i es la religion oficiala e la religion de 96,5% de la populacion ( 15 000 000). Malgrat las persecucions dels Khmers roges fins a 1981, lo bodisme a sobreviscut e coneís a l'ora d' ara una renaissença amb mai de 4226 temples dins lo país en 2013.
Vietnam[modificar | modificar la font]
Lo govèrn mena una politica ostila a la religion. Segon lo Pew Forum, los bodistas representan 16% de la populacion[12] ( 15 000 000). Las donadas del govėrn son mai modèstas amb 9,6% segon lo recensament de 2010.
Birmania[modificar | modificar la font]
89% de la populacion son bodistas (46 000 000[13]). Pasmens segon lo Pew Forum, los bodistas representarián 80% de la populacion. Son mai que mai de bodistas theravada.
Malàisia[modificar | modificar la font]
19,8% de la populacion es bodista[14] ( 6 000 000 de peronas). 83,6% dels Malaisians d'origina chinesa son bodistas. Aquesta communautat representa 96,2% dels bodistas del país ( i a tanben qualques grops bodistas d'origina tai o indiana).
Singapor[modificar | modificar la font]
33% de la populacion[15] (1 800 000 personas) es bodista. Son mai que mai de Chineses.
Indonesia[modificar | modificar la font]
Segon lo recensament de 2010, 0,72% de la populacion (1 700 000[16]) es bodista, principalament de Chineses.
Russia[modificar | modificar la font]
Qualques regions annexadas per Russia dins son expansion istorica cap a l'èst son de tradicion bodista. Boriatia, Calmoquia e Tuva an de communautats bodistas importantas. Al total, 700 000 personas ( 0,5% de la populacion) son bodistas.
Autres países[modificar | modificar la font]
Levat los países que lo bodisme i es la o una de las religions tradiconalas, lo bodisme es tanben practicat per de communautats d'emigrats. Dins los países occidentals, dempuèi 1970, lo bodisme a conegut una expansion demografica importanta ( Austràlia, Canadà, Estats Units, Euròpa). Amb la mondializacion, i a tanben de minoritats bodistas dins un bèl nombre d'autres países. Los bodistas dinbs los países occidentals on estimats entre 6 e 8 000 000 en 2015 e a 1 ou 2 000 000 disn los autres países del mond ( Africa, Euròpa de l'Èst, mond islamic, illas d'Oceania).
Cal notar tanben la conversion d'Occidentals al bodisme. Tot ben qu'aquest fenomèn concernisca probablament mens d'un million de personas, son importància es notabla. Per exemple, en Anglatèrra e Gàllia, i aviá 59 040 blancs (whites) que se declarèron bodistas sus un total de 238 626[17] bodistas ( siá aperaquí 25%). Los convertits pòdon representar una partida significativa de las communautats bodistas dins los países occidentals, mentre qu'un nombre important d'Asiatics adoptan lo cristianisme o an pas cap de religion. Los Chineses d'Anglatèrra, al meteis recensament, avián coma religions: lo cristianisme per 25,1% e lo bodisme per 15,1% mentre que 52% declaravan pas cap d'afiliacion religiosa.
Lo bodisme en Occitània[modificar | modificar la font]
Lo bodisme es activament practicat en Occitània dempuèi un sègle amb l'arribada de populacions vengudas d'Asia. I a tanben qualques convertits.
A l'ora d'ara, i a tanben qualques monastèris e centres religioses installats sul territòri occitan.
Aquí una tièira de monastèris o de temples bodistas.
- Dhagpo Kagyu Ling, centre europèu del Trinley Thaye Dorje, Dordonha
- Dhagpo Keundreul Ling, monastèri de la tradicion Kagyupa (Auvernha)
- pagòda Hông Hiên Tu a Frejús, Var
- Ho Sho Ji, Temple Zen Soto a Belvés en Dordonha
- Institut Vajra Yogini e lo Monastèri Nalanda (centres gelugpa, La Vaur, Tarn)
- Kagyu Rintchen Tcheu Ling, Montpelhièr
- Centre Kadampa Vajrasattva, Montpelhièr
- Kanshoji Temple Zen Soto, La Barda, a La Coquilha en Dordonha
- Karma Migyur Ling, temple Karma Kagyu Vercòrs.
- Lo Jardin de Granda Compassion, tradicion Kagyupa (Auts Alps)
- Lerab Ling, Lodeva
- Nyima Dzong, Castelana
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Miller, Barbara Stoler (1996), Yoga: Discipline of Freedom: the Yoga Sutra Attributed to Patanjali; a Translation of the Text, with Commentary, Introduction, and Glossary of Keywords, University of California Press
- ↑ Recensament de 2011
- ↑ Recensament de 2012
- ↑ Census 2014
- ↑ The World Factbook, article « Bhutan », consultat lo 1èr de març de 2018, [1].
- ↑ name="yearbook">(en) 総務省, 第六十三回 日本統計年鑑 平成26年, 東京, 日本統計協会, (legir en linha)
- ↑ Chinese Spiritual Life Survey de l'universitat Purdue
- ↑ Pew Reserach Center
- ↑ Taiwan Yearbook 2006
- ↑ Religious Intelligence UK
- ↑ 2010 Population and Housing Census of Mongolia. Data recorded in Brian J. Grim et al. Yearbook of International Religious Demography 2014. BRILL, 2014. p. 152
- ↑ The Global Religious Landscape 2010 - Buddhism. The Pew Forum.
- ↑ The World Factbook, article « Burma », consultat lo 1èr de març de 2018, [2].
- ↑ Recensament de 2010
- ↑ "Statistical Release 1: Demographic Characteristics, Education, Language and Religion", Census of Population 2010, Singapore Department of Statistics.
- ↑ Badan Pusat Statistik, Sensus Penduduk 2010, Populacion by Region and Religion, [3]
- ↑ Recensament oficial de 2011, religions


c: text/html

text:
Blog de langue d'oc. Pour l'Occitanie. Occitan central Dans toutes ses variantes. La talvera est le lieu necessaire en marge d'un champ, mais ce lieu est improductif car il ne peut être cultivé. Nous sommes nous occitans dans cette terre marginale que le pouvoir veut anéantir sans savoir que c'est impossible. Cathare croisade massacres. Mensonge historique.La France? Une creation de la papaute.
samedi 17 janvier 2009
Patz a Gaza
Bona novèla qu'Israèl es a mand de negociar.
Coma se vei ara ; 400 cars , 300 avions e 200 elicoptères son a mand de bastir un monde de patz , ambe lo monde arab .
Se vei que los Josius son lo pòble elegit , los pus aluserpits?
10000 palestinians se son jetats sus las ballas israelianas e un bon millierat ne'n moriguèron, dont un bon tèrç d'enfants, de femnas e de vielhs.
Vergonha... Vergonha. Vergonha.
Ara Israel acaba de patir d'aquela guèrra falsa quuasi impausada, e demanda pas pus que de se vodar a las pregarias... Per l'arma d'Israel...
Mas quala Arma?
La paret totjorn mai nauta...
L'avenir de negre vestit
jeudi 15 janvier 2009
La patz lèu lèu
Pareis que la patz es a mand de venir.
Alara que venga lèu lèu.
Aquò's un vertadièr chapla d' Israèl , que dusca ara, tenia un polid capital de simpatia de pertot .
Mas ara sembla qu'aquel capital a fondut coma lo de la crisi finançièra.
Al cap de tot nos remembrarem que s'agissia de terrorisar lo pòble de Gaza. Benlèu la rason prigonda de far d'enganas a Obama?
La tòca es facha.
La banda de Gaza reverta a l'encòp lo guetò de Varsovia d'un còp èra, e lo territòti de Soveito de l'aparteid.
Pareis que tiran sus las ambulancias, las escòlas , los òspitals.
Lo pòble josiu ven de perdre son arma. E de qu'espèra d'i ganhar? Ganharà pas res.
Per ièu quitèri de creire que los josius de la Shoah e los qu'estajan dins Isrèl auèi, son las meteissas personas.
Mon agach completament trescolat que. Israèl es vengut un Estat coma los autres, pieger que los autres, s'aquò's possible . Dire qu'elses praquò avian viscut tot aquò.
L'istòria nos apren ren . L'Istòria torna començar de longa sens que ren s'aprofiècha.
L'Istòria es pas que la longa seguida dels chaplas.
mardi 13 janvier 2009
Occitania
Diccionari : al mot lop se lis: lop bèstia acarnassida. Fa un frech de lop, manja com'un lop, Entre can e lop... (al clarabrun). Fa lo can e lo lop( es a dire que cambia d'idèa coma de camisa) Passar lo cap del lop es a dire passar lo cap del lop per quistar. A vist lo lop; a cridat al lop se dis de qualqu'un que cridèt tant fòrt, que ne perdèt la votz. La paur e l'esmoguda que causa la vista del lop, podon atudar la votz. En françès lo mot vòl pas dire çà même , vol dire que l'òme demòra mud de susprèsa. Los lops fan pas d'anièlhs , es a dire que los enfants revertan los parents, amai se son missantas personas.
mai interessant : que se fa fèda lo lop la manja. pareis que se dis de las femnas que se mostran tròp gentas , que los òmes n'aprofièchan per las enganar .
Tot aquò per dire qu'antan i avia un fum de dichas subre lo lop , pròva que i a avian de braves còlas de lopatasses de pertot.
Dire que ara, qu' un sol ors capita de nos far cridar totes "al lop".
Cai sus pintura electronica.
E musica tot drèchs servats de segur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
I a
Per Claudia Galibert
I a de lagrèmas dins ta votz
lo solelh s'es cargat de pluèja
i a de desesper dins ton rire
jos tos pès la tèrra es frèja
i a tota una angoissa ofegada
a flor d'ivèrn a flor de mòrt
totas aquèlas oras d'espèra
jorn après jorn, nuoch après nuoch.
I a los punhs qu'òm sarra de badas
lo desespèr de l'impoténcia
i a lo riu e sas aigas negras
lo trabalh que te tòrna prendre
lo camin que ne finís pas
de dessenhar ta solituda
e d'una demession a l'autra
t'an escanada las abitudas.
I a l'ostal coma una preson
l'aviás somiat plen de doçor
l'aviás tot emplenat de rires
demòra pas que la dolor
demòra pas ren de la jòia
te siás demesida tròp lèu
e de bugadas en bugadas
s'es estrifada la tendresa.
I a los remembres que galaupan
te faràn esclatar la tèsta
te siás desrevelhada un jorn
sòmi devengut cachavièlha
avètz pas pus ren a vos dire
lèu partirà dins la nuòch
monta la paur, monta lo freg
sarra l'angoissa coma un estòc.
5 cançons del meteis grop :


text:
Cellulòsa
La cellulòsa (de formula quimica C6 H12 O5)n qu'ei un glucid, polisacaridic polimèr qui los sons monomèrs e son moleculas de glucòsa. Qu'ei ua substància utilizada per fabricar la paret rigida de las cellulas vegetaus. Que's troba donc ua grana quantitat dens los vegetaus en dens la husta e qu'ei utilizat per fabricar papèr. A maugrat qui sia constituida de moleculas de glucòsa (utilizada com hont d'energia per las cellulas) chic d'èstes vius, a despart de certs bacteris, e possedeishen enzims capables de la copar la cellulòsa, e donc d'utilizar las soas glucòsas. Los animaus qui consoman cellulòsa (com la vaca) qu'an besonh d'engolar bacteris (qui vaden los lor ensimbiòts) capables de la trencar. L'òmi, de segur ne pòt pas digerir la cellulòsa qui ei regetadada en tot facilitar atau los moviments intestinaus.
Proprietats quimicas[modificar | modificar la font]
Los monomèrs de cellulòsa (B-D-glucòsa) que's ligan dab ligams (B→1) glicosidics. Lo polimèr qu'ei ua cadena de glucòsas (au contra d'autes polisacarids, com per exemple l'amidon, qui poden estar ramificats. Las moleculas de cellulòsa que's ligan enter eras per ligam idrogèn que en bèth forma microfibrillas hèra resistentas.


text:
Cars administrators, car conselhièrs
Cars usatgièrs del Congrès
Car amics de la lenga nòstra
Vos desirar la bona annada, es una bona endevenença per parlar de l’an vièlh e esperar per l’an novèl un camin pus bèl.
Quand agachi çò que l’an passat, al començament de l’annada, esperàvem pel Congrès en 2017, podèm dire qu’avèm concretizat d’unes vòts e qu’avèm avançat, dubèrt un camin pus bèl per 2018. Per exemple, es atal que :
Teni a mercejar aquí totes los qu'an permés aquelas avançadas, director e emplegats del Congrès, conselhièrs, associacions sòcias, Ofici public de la lenga occitana, collectivitats territorialas, DGLFLF, benevòls… Anam poder plan trabalhar ongan !
En contra, quand agacham çò que l’an passat disiam de 2016 e esperàvem per 2017 per l’occitan en general, cal ben reconéisser que la situacion de la nòstra lenga s’es pas gaire melhorada, per pas dire mai… La rompedura de l’egalitat republicana que denonciàvem l’an passat a pas demesit. Un sol exemple entre tantes e maites : l’Ofici public de la lenga basca tòca 800 000 euros de l’Estat, l’Ofici public de la lenga occitana 65 000 !
Lo mandat presidencial qu’aviá començat en 2012 en daissant qualques espers s’es acabat sens ratificacion de la Carta europèa, sens lei, sens començament de mesa en òbra del rapòrt del comitat consultatiu… Las promessas, dins aquel domeni coma dins d’autres, son pas estadas tengudas.
Cal mencionar ça que la qualques avançadas. Dins l’Educacion Nacionala, gràcias a la pression, tres mesuras sul papièr - mas sens mejans novèls - son estadas presas :
Per la campanha presidenciala e per las legislativas Lo Congrès a animat, amb las grandas associacions de valorizacion e de transmission de la lenga e de la cultura occitana, una campanha per informar los candidats sus l’interès, la situacion e los besonhs de l’occitan e per aver lor vejaire.
Lo movement e lo candidat qu’an ganhat las eleccions presidencialas an pres d’engatjaments importants. Los podètz veire en linha sul site de 2017oc.
Avèm ara totes amassa la responsabilitat de quichar per que aquelas mesuras anonciadas sián mesas en òbra. Cal esperar que l’ensemble dels partenaris e los elegits comprendràn los enjòcs e portaràn pèira. Aqueles engatjaments son d’arguments, un alús per las negociacions que cal menar.
Avèm mancat lo quinquenat 2012-2017. Manquem pas lo novèl!
Coma per la campanha 2017oc, Lo Congrès, e mai s’es pas sa mission prumièra, butarà per qu’aquela mobilizacion capite. A l’amassada generala, i aguèt unanimitat per dire que far de material lingüistic èra ben plan mas que caliá, per que aquel trabalh garde de sens, que la nòstra lenga tròbe una melhora plaça a totes los nivèls. Sabèm que per que visca una lenga segonda e minoritària coma la nòstra, cal una legislacion e una politica volontaristas, de mejans umans, materials e financièrs - la fe sens moneda mòrta es - e una bona adesion de la populacion e de sos representants. Tot un programa !
Baste que l’an novèl
Valga mai que non pas lo vièlh
Gilabèrt Mercadier, president deu Congrès permanent de la lenga occitana


text:
S’avètz l’enveja d’ensenhar dins una Calandreta (ensenhament immersiu) es lo moment de vos interessar a la Jurada 2018.
Es pas un concors mas un temps d’avaloracion de las competéncias e de las motivacions d’aqueles que candidatan per dintrar en formacion al Centre Aprene, lo lòc ont se fòrman los futurs regents de Calandreta.
La Jurada se fa en dos temps. Primièr, es un oral que se debana los 11 e 12 de junh. La jurada i pren la mesura de las competéncias del candidat e l’escota a prepaus de son projècte professional ; respond tanben a las questions que el, se pòt pausar sus Calandreta.
Los que seràn retenguts seràn convidats per un escriut lo 20 de junh.
Per se preparar es possible d’anar veire d’exemples de subjèctes donats a las espròvas escriutas e de dispausar d’una bibliografia pertocant l’ensenhament immersiu e la pedagogia practicada a Calandreta


text:
Giovanni Battista Rogeri
Giovanni Battista Rogeri (Bolonha, 1642 - 1710) que ho un laütièr eslhèva deu cremonés Nicolò Amati mes tanben un mèste de l'escòla breissana (amassa dab Gasparo da Salò e Giovanni Paolo Maggini.
Que vadó a Bolonha mes qu'estudiè a Cremona dens lo talhèr d'Amati. Arron que s'installè a Breissa on e continuè de desvolopar lo son estil ; per aquesta rason qu'ei associat dab l'escòla breissana.
Lo son hilh, Pietro Giacomo Rogeri que ho lo son eslhèva e donc, com eth, que's hè laütèr.


text:
Equipoténcia
En teoria deis ensembles, se ditz que dos ensembles E e F son equipotents (o eqüipotents) e se nòta E ≈ F, s'existís una bijeccion . Per definicion, dos ensembles (finits o non) an la meteissa cardinalitat, valent a dire lo meteis nombre d'elements, se son equipotents.
Somari
Proprietats de l'equipoténcia[modificar | modificar la font]
L'equipoténcia a lei proprietats seguentas :
- es reflexiva : per tot ensemble E, E ≈ E (existís aumens una bijeccion de E vèrs E : l'aplicacion identica de E)
- es simetrica : estent dos ensembles E e F, se E ≈ F, alora F ≈ E (per ipotèsi, existís aumens una bijeccion ; alora la recipròca es una bijeccion )
- es transitiva : estent tres ensembles E, F e G, se E ≈ F e F ≈ G, alora E ≈ G (per ipotèsi, existís aumens una bijeccion e una bijeccion ; alora la compausada es una bijeccion)
Aiçò pròva que dins tot ensemble d'ensembles, la relacion binària d'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia, e que l'ensemble quocient pòt èsser identificat a l'ensemble dei cardinaus deis elements de .
Per exemple, se es l'ensemble dei partidas d'un ensemble , l'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia dins .
Mai es pas possible de dire que l'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia dins l'ensemble de totei leis ensembles : dins la teoria classica deis ensembles, l'ensemble de totei leis ensembles existís pas.
Teorèma de Cantor-Bernstein[modificar | modificar la font]
Lo teorèma de Cantor-Bernstein (o teorèma de Cantor-Bernstein-Schröder) es una caracterizacion de l'equipoténcia. S'enóncia ansin :
Estent dos ensembles E e F, s'existisson doas injeccions e , alora E ≈ F.
Exemples e còntraexemples[modificar | modificar la font]
- L'ensemble deis entiers naturaus e l'ensemble deis entiers naturaus pars, notat aicí , son equipotents : l'aplicacion es bijectiva
- Cas deis intervals de l'ensemble dei nombres reaus.
- Sián dos reaus a, b taus que , e leis intervals
,
,
- Leis intervals e son equipotents : l'aplicacion es bijectiva.
- Parierament, leis intervals e (o encara e ...) son equipotents.
- Leis intervals e son equipotents :
- l'aplicacion es injectiva (en fach, es l'injeccion canonica)
- l'aplicacion es injectiva
- l'equipoténcia de e es alora consequéncia dau teorèma de Cantor-Bernstein
- Leis intervals e son equipotents :
l'aplicacion es bijectiva.
- En fach, se pòt generalizar aquò : dos intervals de quins que sián (pron que cadun contengue aumens dos ponchs) son equipotents.
- Sián dos reaus a, b taus que , e leis intervals
- Estent un ensemble , l'ensemble de sei partidas es equipotent a l'ensemble dei foncions .
Per o provar, s'associa en tota partida A de sa foncion caracteristica .
Se definís ansin: per tot element x de , se e se .
L'aplicacion es bijectiva : se f es una foncion e se se definís , es clar que A es la soleta partida de tala que .
- Segon un teorèma classic de Cantor (cf. argument diagonau de Cantor), l'ensemble deis entiers naturaus es pas equipotent a l'ensemble dei reaus.
Pus generalament, existís ges d'ensemble que siá equipotent a l'ensemble de sei partidas (en fach, segon l'argument de Cantor, una aplicacion es jamai subrejectiva).
Cas deis ensembles finits e deis ensembles infinits[modificar | modificar la font]
Ensembles equipotents a un ensemble finit[modificar | modificar la font]
Se E es un ensemble finit, leis ensembles equipotents a E son aquelei que son finits e qu'an lo meteis nombre d'elements que E.
Ensembles equipotents a un ensemble infinit[modificar | modificar la font]
Tot ensemble equipotent a un ensemble infinit es tanben infinit. Mai se saup dempuei lo sègle XIX e leis òbras de Georg Cantor qu'existisson d'ensembles infinits que son pas equipotents, valent a dire qu'an pas la meteissa cardinalitat (cf. çai subre).


text:
Tamol
Lo tamol o tamil (தமிழ், tamiḻ, AFI: [t̪ɐmɨɻ]) es una lenga dravida parlada mai que mai pel pòble tamil del soscontinent indian. Es la lenga oficiala de l'estat indian de Tamil Nadu e del territòri de Pondicherry. Es tanben oficiala en Sri Lanka e Singapor.
Lo tamil una de las vint e doas lengas oficialas d'Índia e la primièra que foguèt declarada lenga classica pel govèrn indian en 2004.
La lenga es tanben parlada per de minoritats significativas en Malàisia e a Maurici e per de comunitats d'immigrants dins lo mond entièr.[1]
Alfabet[modificar | modificar la font]
L'escritura del tamil fa intervenir 12 vocalas e 18 consonantas. S'utilizan tanben cinc autras consonantas suplementàrias per tal de retranscriure qualques mots que son d'origina estrangièra, mai que mai del sanscrit. L'associacion d'una consonanta e d'una vocala se marca pas en far una juxtaposicion de totas doas letras. Lo tablèu çai-jos indica las divèrsas combinasons possiblas.
Aital, lo mot uyir ("vida") s'escriu u + yi + r, valent a dire உயிர்.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International.


text:
Lo diccionari de las expression occitanas de Maurici Romieu, Andrieu Bianchi, Loís Gaubèrt
Lo diccionari de las expression occitanas :
un otís preciós e un tresaur per la lenga
Es a Espaliu, en çò sieu, a la debuta de mai, que M. Romieu presentèt son libre, « Diccionari d'expresssions e locucions occitana »( edicions Vent Terral), un eveniment esperat dempuèi qualques temps.
Aquel libre, fa fòrça brieu que l'universitari Romieu i pensava, puèi laissèt dormir lo projècte abans de le tornar reprene amb dos collègas : Andrieu Bianchi, Loís Gaubèrt. E ne sortiguèt un monument de 6000 expresssions e locucions (provèrbis e dictons son pas aicí preses en compte).
« Las expressions e locucions, escriu Maurici Romieu, son la part mai originala e mai complèxa d'una lenga ; lor sens es pas lo resultat dels sens dels elements lexicals que la compausan e s'explica sovent per referéncia a d'elements extralingüistics ». Los dicccionaris aquí servisson de res, levat qualques exemples aicí o alà... « Son pas necessàrias al fonccionament basic de la lenga » mas aital la lenga pren de chuc e de muc... Aquí donc se vei los que coneisson plan una lenga qu'es tanben, o cal tornar dire, un biais de veire lo mond...
M. Romieu contunha : « Per comprene e explicar una part de las expressions e locucions comparativas e metaforicas, cal prene en compte aquelas realitats, actualas o, pus sovent, ancianas ; son mai que mai las costumas, las tradicions, las practicas religiosas, l'organizacion de la societat, los trabalhs agricòlas, los trabalhs dels mestierals... »
Perqué aquel diccionari ? Responsa : « L'objectiu d'aqueste trabalh es pas estat de far una compilacion, d'amassar lo mai possible d'expressions e locucions, per las salvar de l'oblit que las menaça en causa de l'evolucion de las practicas lingüisticas, dins una amira de conservacion o de museificacion. Es estat puslèu de concebre un aplech que permetèsse a totes d'integrar las expresssions e locucions dins la practica lingüistica ».
Se pòt precisar que las expresssions e locucions « son estadas amassadas en Roergue, mas la màger part se pòdon trobar alhors, sus l'espaci lingüistic occitan, jos una forma parièra o quasi parièra, compte tengut de las varietats dialectalas. »
xxx
Consultacion. Volètz ne saber mai ( lo sens, l'origina, lo fonccionament) sus una expression qu'avètz entenduda o que coneissètz ? Sufís d'anar a l'indèx alfabetic. Exemple : tombar sus un margue (una dificultat) ; secafetge (persona fòrça importuna) ; semblar un panièr pasturador (persona mal fotuda fisicament o mal vestida) ; far lo convit de Montpelhièr
xxx
Exercici. Per dire l'embriaguesa, veire l'indèx nocional : bandat al darrrièr cavilhièr, coma quaranta mila, coma un arquet, coma un ressaire, coma una trica ; èsser a blòc, dins las brandalhas, las bronzalhas ; n'atrapar una cuècha, un viatge, un fialet ; atrapar una banada, una carabinada, una cardina, una caufada, una fumada... e i a encara d'autras expresssions o locucions...
xxx
A Espaliu, se parlèt d'un « tresaur » de la lenga. Lo mot conven. Aquí un aplech seriós, metodic, precis e documentat, en un mot preciós...


text:
8 Ans De Loup De Vallée D Occidentalis De Mackenzie De Lupus De Canis
Images Stock
20 résultats
8 ans de loup de vallée d'occidentalis de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis8 ans de loup de vallée d'occi de mackenzie de lupus de canis 8 ans de loup de vallée de mackenzie 8 ans de loup de vallée de mackenzie 8 ans de loup de vallée de mackenzie 8 ans de loup de vallée de mackenzie 8 ans de loup de vallée de mackenzieloup de vallée d'occidentalis de mackenzie de lupus de canis8 loups mètre-bougie d'enzie de blanc d'american national standard8 loups mètre-bougie d'enzie de blanc d'american national standardLoup de vallée de Mackenzie (8 ans)Loup de vallée de Mackenzie (8 ans)Loup de vallée de Mackenzie (8 ans)Loup de vallée de Mackenzie (8 ans)Loup de vallée de Mackenzie (8 ans)


text:
Edat d'aur
L'Edat d'aur (en grèc ancian Epuσόv Yέvoς, en latin aurea aetas o Saturnia regna "reialme de Saturna") es lo nom donat, dins la Grècia antica e dins monde roman, al mite que definís lo periòde seguent la Creacion de l'òme e qu'es associat a l'innocéncia e la felicitat, dins una mena d'allegoria de l'enfança de l'umanitat. Pels romans aquela edat èra tanben marcada per l'abséncia de temps (èra totjorn prima), aquel qu'endomatja e fa degenerar las causes. Per extension s'aplica lo tèrme "edat d'aur" als periòdes d'apogèu cultural de diferentas civilizacion. Es una de las edats de l'Òme segon Esiòde.
Aquesta edat s'assimila a un estil de vida bucolic e pastoral (dins un luòc coma l'Arcadia mitologica), contat dins d'òbras de genres literaris coma l'egloga, endacòm mai que dins la vila qu'es lo simbòl del pecat (aquela associacion camp-virtut contra urbs-vici es recurrenta tot lo long de l'istòria de la cultura); i aviá pauc d'òmes, que vivian sens necessitat de trabalhar perque èra l'abondància amb una egalitat perfèita (alara venguèt un dels objectius de las utopias politicas).
Concernissent la cultura judeocrestiana, l'edat d'aur ven l'estat del Paradís terrèstre d'Adam e Eva. Demòran los topics: los dos van nus (innocents, de fach es la set de coneissença que los mena a cometre lo pecat original), sofrisson pas de la dolor, tot lo monde es a sa portada e l'entorn es campèstre. L'ibris o orgulh excessiu mena a la pèrda d'aqueles privilègis.
De recits posteriors, coma los nordics que tractan de la gullaldr, ressonan aquel mite qu'apareis dins fòrça òbres de ficcion.


text:
Cachafuòc
Lo cachafuòc, soc(a) de Nadal o (soca) nadalenca es un dels elements tradicionals qu'acompanhan e alegran la celebracion de Nadal en Occitània. Aqueste tronc, que trapam tanben dins d'autres païses coma en Catalonha jol nom de tió de Nadal (amb l'acte de far cagar el tió) e Aragon jol nom de tronca, toza o tizón de Nadal, èra a la debuta un tronc (de perièr, d'olivièr o de cerièr) que se metiá dins la chaminèia, pro gròs per tal que durèsse tot lo temps de la fèsta de Nadal. Solián èsser portats al fuòc per l'aujòl e lo caganís de la familha.
Las autras tradicions, mangivòlas, son lo Gròs Sopar e los tretze dessèrts.
Version cevenòla de la cançoneta Bota fuòc, cachafuòc[modificar | modificar la font]
Bota fuòc, cachafuòc,
que nos alegre,
que nos fague la jòia d’èstre aquí l’an que ven,
e se sèm pas mai,
que siaguem pas mens!


text:
Loukas Papadimos
Loukas Papadimos o Lucas Papademos (en grèc Aoukάς Πaπaδήuoς [luˈkas papaˈðimos]), nascut en 1947, es un economista grèc.
Es lo primier ministre de Grècia dempuei l'11 de novembre de 2011. Mena un govèrn de coalicion que compren tres partits: lo PASOK (sociaudemocrata), la Nòva Democracia (drecha) e lo LAOS (extrèma drecha). Sa mission es de sortir Grècia de la crisi economica en executant lei reformas exigidas per l'Union Europèa, la Banca Centrala Europèa (BCE) e lo Fons Monetari Internacionau (FMI).


text:
Saint-Prix (Sòna e Léger)
Saint-Prix es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es sul territòri de la municipalitat #que se lèva lo Nautor Folin, ponch culminant del massís del Morvan.
C'est sur le territoire de la commune que se dresse le Haut Folin, point culminant du massif du Morvan.
Istòria[modificar | modificar la font]
En partida a la châtellenie de la Torsin e a las Madamas de la Abbaye Sant-Andoche de Autun, bòsc domaniales del abbaye, en fasent partida de la dotation de la Corona[1]
Lo patronnage de la glèisa paroissiale tornava als fraires del Abbaye de Sant-Martin de Autun, possession confirmada per una Bulle d'abril 1164 pel Pape Alexandre III, refugiat a França: " Ecclesiam de S. Prejecto. "[2]
En partie à la châtellenie de la Torsin et aux Dames de l'Abbaye Saint-Andoche d'Autun, forêt domaniales de l'abbaye, faisant partie de la dotation de la Couronne[3]
Le patronnage de l'église paroissiale revenait aux moines de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, possession confirmée par une Bulle d'avril 1164 par le Pape Alexandre III, réfugié en France: " Ecclesiam de S. Prejecto. "[4]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Archiu fond de la Prefectura; St Prètz: 7 M 26, 34, 45,55,57,66,99
- ↑ Cartulaire Del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°18.
- ↑ Archives fond de la Préfecture; St Prix: 7 M 26, 34, 45,55,57,66,99
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°18.


text:
Dimenge, 15 d'octòbre de 2017, 03h00 Societat,Cultura
Occitània, qu’es aquò? Quantes còps avèm aguda aquela question! E tanben: “Veni de Pampaligosta o de Pampaligòssa. Es en Occitània?” Avèm agut d’istòrias d’Occitània (amb de qualitats e de mancas) mas pas ges sa geografia. Sus la Wikipèdia en francés, s’es quitament escafat l’article jos l’aflat dels gardians de la puretat geografica de l’Exagonia: “Es pas un país, a pas de geografia.
Èra temps doncas d’i poder respondre en marcant la frontièra, e per çò faire en davalant al nivèl comunal. Ansin ven d’aparéisser un libre entitolat Las comunas d’Occitània. S’agís de la primièra version d’un trabalh començat en 2011 sus la Wikipèdia en occitan, que foguèt confrontat recentament al trabalh de la comission toponimica occitana.
Las comunas son triadas per estat, amb benlèu una anticipacion a la fin de la suspension... 9 comunas en Catalonha (en Aran, mai precisament), 10223 comunas en França, 120 en Itàlia e una a Mónegue. Los noms donats son dins la lenga oficiala: occitan en Catalonha, francés en França e a Mónegue, italian en Itàlia. Son tanben aponduts los còdes estatistics dels organismes d’estat: IDESCAT en Catalonha, INSEE en França e ISTAT en Itàlia. Dins cada estat, la tria es alfabetica, çò que permet de veire lo nombre important de toponims que se retròban un pauc pertot en Occitània Granda: 36 Vilanòvas per exemple, francizadas mai (Villeneuve, Villenouvelle, Villeneuvette...) o mens (Villenave)... doas Barcelonas e doas Barcelonetas, o encara cinc Valenças.
Una version 2 deuriá apondre los noms occitans coneguts (de la Chambra d’Òc per Itàlia, de l’INÒC, del Congrès Permanent de la Lenga Occitana, e de la comission toponimica de l’IEO per França) e de mapas (un trabalh es a se far sus Wikimedia Commons, pels arredondiments istorics).
Una version 3 tornarà sus l’istoric de las comunas. Dempuèi 2015 i agèt un fum de fusions de comunas dins l’estat francés (las “comunas novèlas” coma Florac Tres Rius), mas dins l’istòria de las comunas, se’n passèron de causas. Per exemple, en Aran, abans 1968 i aviá 18 comunas, amb los toponims oficials en espanhòl. Se passèt a 9 comunas tre 1970, puèi lo nom oficial venguèt catalan, e finalament occitan. En Itàlia, lo regim faissista impausèt una italianizacion dels toponims, e tanben de fusions seguidas, après la liberacion, de desfusions (aital la Gàrdia èra fusionada amb Acquapppesa jol nom de Guardia Piemontese Terme de 1927 a 1945).
Lo libre se pòt descargar sul sit de las Edicions Talvera.
Joan-Francés Blanc
#6 tà estar precís Mistral que'u escrigó en l'Armanac Provençau de 1856.
http://edicions.talvera.free.fr/mistralenc/Frederic%20MISTRAL.%20La%20lengo%20prouven%E7alo.pdf
#2 "deus Baish Pirenèus" e seré lengadocian? be n'atz popat!
#6 Comprendi totes los accents de França e vesi pas perque los occitans se comprendrián pas sus un territòri pus pichon.
Çò que m'espanta, es lo perimetre d'Occitània; E vòl díser qu'en delà de la frontièra, las gens se comprénen pas pus. Aquò, i crési pas, emai diguns de l'autre costat agèssa pas demandat d'ésser restacat.
#1 Es tombat de la darrièra pluèja, tu ? Lengadòc, Gasconha, Provença, Lemosin, Auvèrnha, tot aquò son de temrièras imaginàrias, coma los meridians e los parallèls, l'equator e las tropicas. Existís son qu'UNA lenga occitana amb de variantas localas en nombre immens, mas a l'interior d'una meteissa lenga, dins una unitat que fa que se me parlas en occitan d'Aurloron te comprendrai, e mai se non parlas del meteis biais dialectal que ieu… Ja Frederic Mistral o aviá comprés en 1857 !... Legir mai
#4 Lo Sapon nos escriu en francés perque se pensa que comprenèm pas lo gascon. S'es embarrat dins lo cagador.
#2 as pas comprés, Occitània es l'ostal e Gasconha un membre.
Pòdes sortir de l'ostal mès labetz te quitas Gasconha.
L'un dins l'autre, coma disiá l'autre...
#2 Désolé pour les fautes... "légendée" et sustot "Occitània!!!"
C'est tout de même assez amusant de prendre comme exemple des communes occitanes une carte des Pyrénées Atlantiques légendé en languedocien. Après avoir envahi la Gascogne (et donc le Béarn), l'Occitanie s'en prendrait-elle au Pays Basque? L'expansionnisme a ses limites, et ces limites ne dépassent pas Toulouse, merci.
Viva Occitania e viva Gasconha, mes non voi pas nada Gasconha occitana.
Ua cooperacion hrairala enter aqueths dus pais que sufeish, non am pas hrèita d'unificà'us.
Adi... Legir mai
Tòmbi de cuol un còp de mai!
Aquò flaira l'independentisme sus la base del pateses d'avans l'escòla.


text:
Devolui (comuna)
Devolui (Le Dévoluy oficialament e en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups. Es creada lo 1èr de genoièr de 2013, per fusion de las comunas d’Anhera de Devolui, La Clusa, Sant Disdier e Sant Estève de Devolui.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Jean-Marie Bernard, president dau Conselh departamentau


text:
Universitat en cauma - Un apèl a la cauma illimitada « fins al retirament de la lei orientacion e capitada dels estudiants » lançat
Lo movement estudiant contunha dins encara quatre universitats totjorn blocadas, Tolosa Jean Jaurès, Rennes II, Nanterre e París-VIII. Las universitats de Lion-II, Nantes, Ais-Marselha e Sorbòna Universitat, son elas blocadas o ocupadas en partida. Dempuèi lo 20 d'abril, la polícia es mandada dins d'unes establiments per evacuar los blocaires com per exemple a Metz, Nancy e Montpelhièr (Paul Valèry).
Ara, en plen periòde d'examèns, la question del debanament dels examèns es cauda. Dins facultats, las espròvas se debanan jos tension amb la preséncia de policièrs davant las salas. Estudiants causiguèron de rendre fuèlha blanca en signe de protestacion e professors an decidit de non pas far passar d'unes parcials.
Degun sembla saupre cossí va evoluar aquel movement estudiant, perque sembla pas a pas cap movement qu'avèm conegut, es ço que respondèt l'anciana presidenta de l'Universitat Paul-Valéry, Anne Fraïsse al jornal Le Monde : « Lo movement sembla èsser estat domdat per l'Estat, mas i a pas avut cap de negociacion, ni de discussion amb los estudiants. Mai que mai, un movement estudiant s'acaba siá per una assemblada generala que vòta lo desblocatge, siá perque i a de mens en mens d'estudiants a las AG, ço qu'èra pas lo cas sus de sites com Montpelhièr… »
Un apèl a la cauma illimitada « fins al retirament de la lei orientacion e capitada dels estudiants » foguèt lançat per la coordinacion nacionala de las universitats qu'amassèt a París de representants de 38 establiments lo 5 de mai.
Los estudiants caumaires apèlan a ua mobilisacion nacionala lo 22 de mai.
Fòto : Los estudiants del Miralh a Tolosa votant la perseguida del blocatge fin del mes de març. (Captura France3 Occitanie)


text:
Dempuèi dimenge passat, sauti entre las falhas espacio-temporalas.
L'ordenador s'es mes a l'ora tot solet (l'aimi).
Lo revelh dins la cambra es a l'ora anciana.
Lo relòtge de la sala de banhs, me'n cagui, l'agachi pas, que, dels cagadors, i vesi pas l'ora, a de qué servís d'i aver un relòtge se lo podèm pas agachar quand sèm a cagar? Rai. Mas botèri lo relòtge ont i aviá ja un clavèl.
Lo telefonet es a l'ora novèla, la de la gara, la sola, la vertadièra, la que compta.
Lo micro-ondas a un sistèma orari diferent qu'es ni en basa 12 ni 60, mas de còps que i a, coincidéncia urosa, te ditz l'ora coma cal. Mas sovent, es free-style dins son biais de far virar lo relòtge.
L'ipòd es a l'ora, sabi pas se s'es actualizat tot solet o s'es que l'aviái pas passat a l'ora estivala.
La veitura es a l'ora anciana.
Per çò qu'es del relòtge de la cosina, es pas jamai estat a l'ora : abans recuolava d'un vintenat de minutas... supausi que ara deu avançar de quaranta minutas, es aquò?
Tot aquò va pas adobar ma ponctualitat legendària.


text:
Quinçon
Quinçon (oficialament en francésQuinson ) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat sul cors del Verdon, entre las retenudas d'aiga de Santa-Crotz e de Esparron-sus-Verdon, lo luòc de Quinçon a caracterizat per una plana alluviale de talha modèsta, a 380 m d'altitud[1], estrecha dintre d'anautitas parets rocoses (lo vilatge a dominat pel scenari de Valensole en direccion del nòrd e, a l'opausat, pel cataclinal #que marca lo limit septentrional de la nautor Var.
La municipalitat de Quinçon fa partida del parc natural regional del Verdon.
Situé sur le cours du Verdon, entre les retenues d'eau de Sainte-Croix et d'Esparron-sur-Verdon, le site de Quinçon est caractérisé par une plaine alluviale de taille modeste, à 380 m d’altitude[1], enserrée entre de hautes parois rocheuses (le village est dominé par le plateau de Valensole en direction du nord et, à l'opposé, par le cataclinal qui marque la limite septentrionale du haut Var.
La commune de Quinçon fait partie du parc naturel régional du Verdon.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La Torre.


text:
I a tres pilars + un que son problematics dins la movença occitana, es de dire la movença que fabrica un romantisme en emplegar Lenga d'Òc, en luòc d'occitan (quand se presenta Langue d'oc coma l'expression d'una diversitat alara qu'occitan o seriá pas !!! aquò frenarà pas lo meu estonament intellectual), la movença del XXIen sègle que pratica l'obscurantisme de moment que lo movement passa los rius o flumes, obscurantisme en esperar que las novèlas, l'informacion, coma un còp èra, passaràn pas los rius o flumes.
Aital Avèm un «occitanisme modèrne» que m'es arribat lo meteis jorn de divendres passat : 0 / dins un estatgi de formacion a la sapiença occitana se cantarà La Marseillaise ! 1 / l'umanisme a Vic, la confusion entre tradicion pòstlatina e l'importacion espanhòla, 2 / l'interdiccion de la bandièra occitana a Niça per la Santa Estèla e l'integrisme IEo dins la campanha pel nom de la novèla region de Tolosa, 3 / catolics qu'an problèmas ambe l'expression diversa cristiana en anar a Lorda regularament, per aver pecat segurament, e 4 / espèri quasiment un marridatge en Avinhon per provar que tot aquò es irreal, mas benlèu reial coma del temps de la zòna fiscala de Languedoc de l'ancian regime politic abans la revolucion dita nationale.
0 / Laguèdia dona una «Universitat» d'estiu per ajudar a transmetre la sapiença occitana, lo 14 de julhet s'i cantarà La Marseillaise ! Per astre, a d'autres moments s'i donarà nhòrlas ... en langue d'oc. La sapiença politica es salvada.
E segur an trobat qualqu'un per n'aver la traduccion, enfin espèri ... Un biais de provar que los «moutons nègres» de la santa République française son pas dangieroses ! Es benlèu la santa République française qu'es dangierosa, mas aquí ai pas vist una sola conferéncia per ajudar a melhor entendre aiçò.
1 / dins un certan occitanisme s'oblida d'explicar l'arribada de las corrídas espanhòlas per matar la tradicion occitana de la corsa gascona, o camarguesa ; lo punt de vista dels merçants, los païsans que vendon los buòus (un mercat de mai), ajuda donc un "umanisme" de botiguièr, trader en patois parisenc, de s'exprimir a Vic en Gasconha per aquela dimenjada, en region Occitanie.
La confusion entre la domesticacion de l'animal, la vida ambe l'òme dins un environa respectuosa de l'animalitat de l'òme e de la vida animala, amb la vida collectiva en Gasconha, e lo jòc del circ espanhòl (pòst-latin), me sembla un grèu problèma per aquel umanisme pro especial. L'ai tanben explicat e cada vagada censurat per l'«occitanisme modèrne», quasiment (eufemisme) totes los mèdias papièrs en Occitània refúsan de ne dire quicòm.
2 / A Niça, Comtea de Niça, lo capolièr, aquel que refusa de publicar la draquosa conferéncia d'el sus en Frederic Mistral, en Aran, convidat oficial del Conselh General d'Aran, aquel censor felibrenc, censura a Niça la bandièra que pòrta l'estèla del Felibrige devath lo pretèxte que la crotz es de la region de Tolosa, e non pas de totes los parçans d'Occitània ; argument sus l'ignorança me sembla un problèma grèu de l'occitanisme, donc del Felibrige tanben. Lo quite capolièr, en visita en Peirigòrd qu'es pas la region administrativa francesa d'Aquitània, e non del futur nom Occitània, se passeja grandament a la Felibrejada, Felibrejada emplenada de crotz occitana, la crotz de Forcalquièr (!) en Provença...
Lo quite capolièr li agrada de senhorejar lo personal politic.
De plaçar flors un pauc pertot ... crear eveniment pòst-modèrne al XXen sègle.
Lo modèl IEO es pas melhor quora refusa que l'IGN posquèsse notar sus las matas lo mot Occitània, aital son solidari ambe los Felibres que censuran un pauc pertot la paraula collectiva occitana. Alara avèm doás associacions per representar la lenga occitana (e totas las diversitats) ; sèm donc plan mai partits al XXIen sègle ambe lo Felibrige e l'IEo...
3 / I aguèt mantunas inquisicions en Occitània, contra mantunes tipes de cristians, e aquò dinca a la fin del sègle quora l'avesque de Tarba refusa la frasa «que sòi era immaculada concepcion» marcada sus la cauna de Lorda, per la fòrça dels militants de Bigòrra al XIXen sègle ; calguèt una peticion contra aquel avesque per poder evitar la francizacion del catolicisme ; d'unes an encara lo pantais d'occitanizar la glèisa catolica, aital un pelegrinatge ... E la paura Bernadeta, occitanofòna reala, es estada exilhada a Nevers, en zòna lingüistica francesa, Nevers que n'a ara abandonat la memòria.
Lo jornal de Jean Jaurès, coma es de costuma, ne fabrica un resson (e es normal s'èra escrit per un jornalista independent), escrit o redaccion dempuèi Montalban, o quasiment en Lomanha de Gasconha, per un capolièr del Felibrige qu'es plan conegut per èstre en disgràcia ambe lo poder catolic de Tolosa dins un afar fosc al entorn del Collègi d'Occitània (per far cortet) ; la reveréncia al poder ecclesial tolzan e integrista catolic a jamai portat una linha dins lo jornal de Jean Jaurès.
4 / Donc ambe aqueles quatre magnifics pilars, per un occitanisme «modèrne» del magnific XXIen sègle, non podèm qu'esperar un marridatge en Avinhon de MarridaJoana ambe Joana d'Albret en tèrra independenta legalament abans lo 22 de setembre 1792, vist qu'ela tanben es despistada dins lo sistèma universitari montpelherenc, aquel que fabrica, ambe los amics politics del Midi, e qu'en comission tolzana explícan "en fRance il n'y a qu'une langue", e la promocion de l'Abbat Grégoire, una placa inaugurada a Montpelhièr, o qu'es despistada pel sistèma francés de pensada.
Conclusion, la question es clara : ambe aquel movement occitan tant despistador, de qué lo pòble d'Occitània aurà d'esperar ? Lor cal far fisença politica ? segur que la supausada elita occitana a gaire colhons per se defendre, e alara se comprendrà melhor la revendicacion de Perpinyà pel nom de la region (bilhet en seguida).
Jà pausar aquel bilhet explica un NON dels pus grands, non a la fisença per l'elita autoproclamada de l'occitanisme dit modèrne, o simplament al sistèma politic jacobin francés.


text:
Seltz
Selz en alemannisch (Seltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Seltz fa partida del Ried Nòrd o Pichon Ried, region de prés e de bòsques inundables #que va d'Estrasburg a Lauterbourg. Per qualqu'uns, Seltz fa tanben partida de la En mai de-Bòsc[1]. Es una estapa sus la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) #que connècta la font del Rhin, situada a Andermatt a Soïssa, a la siá desbocadura a Rotterdam.
La commune de Seltz fait partie du Ried Nord ou Petit Ried, région de prés et de forêts inondables qui va de Strasbourg à Lauterbourg. Pour certains, Seltz fait aussi partie de l'Outre-Forêt[2]. Elle est une étape sur la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) qui relie la source du Rhin, située à Andermatt en Suisse, à son embouchure à Rotterdam.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « En mai de-Bòsc », in Alsace, Gallimard, París, 2007, Modèl:Pàg.
- ↑ « Outre-Forêt », in Alsace, Gallimard, Paris, 2007, p. 206


text:
Hapkido
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Hapkido.
Lo hapkido (en corean
A simple vista es una combinason dei tecnicas del taekwondo amb otras del aikibudo. lor ensenhament es força enfocat a la defensa personala.
Istoria[modificar | modificar la font]
L'istoria del hapkido es pro confusa, mas muchas fonts l'atribuyen a dos coreans: Choi Yong Sul (1904-1986) e Ji Han Jae (1936-). Quand èra nin, Choi foguèt al Japon, ont parece que hizo trabalh de criat pel maestre del Daito ryu Aiki jutsu, Sokaku Takeda.
Choi demostrèt qualitats dins lo Daito-ryu Aiki-jutsu e frecuentement en Takeda l'enviaba a enfrentarse amb otrs practicants de las arts marcialas. De volta en Corea, Choi empezèt a dar clases d'arts marcialas. Un dels suys estudiants, Ji Han Jae, incorporèt tecnicas coreanas tradicionalas deis patadas e còps de punh (derivadas del taekkyon e del hwarangdo) e al repertòri deis tecnicas resultante le di lo nombre del hapkido en 1959.
Además de Choi e Ji, muchas escòlas d'arts marcialas coreanas an tenut participacion au desvolopament deis varias tecnicas que an contribút al hapkido tal e coma es conegut actualament.


text:
-
Iosu Uribetxebarria quita la cauma de la famPar movoc dans [Archives] Enternacional le 23 Août 2012 à 11:26
Lo presonièr d’ETA Iosu Uribetxebarria, intrat dins l’espital de Sant Sebastian per un càncer terminal, decidiguèt ièr d’abandonar la cauma de la fam que teniá dempuèi quinze jorns per demandar l’excarceracion, segon çò qu’a confirmat Herrira, lo collectiu de sosten als presonièrs.
Uribetxebarria a quitat la cauma de la fam perque es extrèmament afeblit e “per priorizar la vida”. Los quinze jorns de cauma an deteriorat lo sieu estat de santat, una possibilitat que n’èra fòrça conscient quand comencèt la cauma en las siás circonstàncias, amb un càncer terminal.
Lo Secretariat General de las Institucions Penitenciàrias li concediguèt divendres lo tresen gra (qualques oras de libertat per jorn). S’agís d’un passatge prèvi a la libertat condicionala que l’Audiéncia Espanhòla decidirà per el dins los jorns venents.
La cauma de la fam que comencèt fa quinze jorns, foguèt segondada posteriorament per mai de dos cents presonièrs politics bascos, que demest eles i aviá Arnaldo Otegi. Totes aqueles an començat d’anonciar que quitan tanplan la protèsta.
-
CommentairesAucun commentaire pour le moment
Suivre le flux RSS des commentaires
Ajouter un commentaire


text:
Riumajor
Riumajor[1],[2],[3] (oficialament en francés Rieumajou) es una comuna occitana de Lengadòc en Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 44 km al sud-èst de Tolosa. Las comunas als tèrmes de Riumajor son: al sud, Avinhonet de Lauragués e Fòlcarda, a l'oèst, Lutz, al nòrd, Lutz e Morvilas Nautas e a l'èst, Montmaur, qu'es dins lo departament d'Aude.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Per La Talvera
Ieu ne sabi una cançon Melania
Que n’es plena de messorgas
E se i a cap de vertat Melania
Vòli que me raunhan las onglas
Partiguèri per un país doça amiga
Quèra tot plen de maravilhas
Quò’s l’Infèrn o lo Paradís doça amiga
Era campat al mièg d’una iscla.
I arribèri un bèl matin Melania
Que la luna fasiá la guinha
Me demandes pas lo camin Melania
Era auna autra galaxia...
A cima d’aquel estat doça amiga
I èra un vièlh tissós plan triste
Que moninava coma un damnat doça amiga
Davant son tropèl de ministres.
Tot lo jorn aquel colaud Melania
Sus un ordinator de ciri
Desquilhava de babaus Melania
Que i volián raubar l’empiri.
Passèri per un canton doça amiga
Ont fasián butar de figas
N’èran gròssas coma d’avions doça amiga
N’engraissavan de formigas.
Se vesiás lo bestialàa
Melania
Qu’abalissián dins las usinas
De tessons coma d’ostals Melania
E d’ègas coma de molinas.
Los ciutadans d’aquel airal doça amiga
Manjavan pas que de pastilhas
Ne prenián per totes los mals doça amiga
Per las jòias o per las iras.
Çò que trapèri mai fat Melania
Dins aquel luòc de tirania
De femnas n’i aviá pas cap Melania
Se’n fasiá pas pus dempuèi un briu
E dins los super mercats doça amiga
Al mièg d’un mont de pacotilhas
S’i vendiá fòrça drollats doça amiga
Estropats coma de momias.
N’i aviá de cars o de donats Melania
De totas las categorias
D’aluserpits de manuals Melania
D’estampilhats de milesimes
Los dius d’aquel pòble caluc doça amiga
Eran de vièlhas maquinas
Que caliá pregar de contunh doça amiga
O te cambiavan en monina.
Lo fin del fin dins aquel país Melania
Era de se passejar dins l’aire
A cavalon sus de tapís Melania
E d’anar dins totes los caires.
Partissián als quatre fèrs doça amiga
Lo cap enbàs coma d’aranhas
Vesián la vida a la revèrs doça amiga
Los gardava de la maganha.
Per fugir aquel airal Melania
Que tròp es tròp me matrassava
Te sautèri dins un radal Melania
Que brandava dins una cava
Mas aquel fuòc virtual doça amiga
M’emportèt a travèrs las ondas
Per un viatge intersideral doça amiga
Que me tornèt dins nòstre monde.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
La PASSEM ! en quauques mots…
Lo nom causit qu’a ua significacion dobla :
- passem, correm capvath tot lo territòri on la lenga ei parlada
- passem lo testimòni, transmetem la lenga
Que’s vòu abans tot e a l’encòp :
- un simbèu : l’urgéncia e la necessitat de la transmission de la lenga
- un apèr : tà finançar iniciativas en favor de la lenga
- un escambi : tà comunicar e partatjar
- un encontre : per ua hèsta a l’entorn de la lenga
Las nostas referéncias aulhors
Au Bascoat vesin, la Korrika qu’existeish despuish 40 ans. Centenats de milèrs de personas qu’i participan. Que hèn còrda dab nosautes tà l’organizacion de la nosta corruda.
Bretons, Irlandés, Gallés, Catalans, Galicians… que corren tanben tà defénder la lor lenga ! Uei, que prenem lo relais e qu’entren en la corruda
LA PASSEM ! mòde d’emplec
La purmèra edicion que’s hè a la fin deu mes de mai de 2018, deu divés 25 a 14h tau dimenge 27 a la medisha òra. Que trauca tot lo departament en la soa partida gascona e bearnesa, 3 dias e 2 nueits de reng, shens cès ni pausa, en seguint lo camin detalhat ací devath.
Apuish, que’s harà a an passat, las annadas paras, tostemps aus mes de mai-junh. Cada edicion que vederà a cambiar las vilas de partir e d’arribar.
Tot au long de la corruda, un testimòni simbèu de la nosta lenga qu’ei transmetut de man en man, a cada quilomètre. Que contien un messatge tienut secret dinc a l’arribada.
LA PASSEM ! : eveniment solidari, esportiu, culturau, popular, hestiu, engatjat…
LA PASSEM ! qu’arcuelh monde d’ací e d’aulhors, que siin locutors on non, mes sensibles au riquèr de la lenga.
Que podem crear l’animacion o profieitar de las festivitats locaus, concèrts, teatre, taulèrs, esdejuars… organizats tot au long de la corruda. Çò de mei important qu’ei de participar, de paréisher, de s’amusar e qu’ei tanben lo parat d’enténer, de har enténer e d’utilizar la lenga, de har-la soa, quan seré sonque tà díser « adishatz » o « hilh de p… » !
Tà cada vila o vilatge traucat, que hèm aperet a la mobilizacion de tots, eslejuts locaus, associacions esportius o culturaus, grops de musicians o cantaires, entà qu’organizin ua hèsta o un rendetz-vos culturau. Que v’invitam a la hèsta entà que visca la lenga nosta.
Juntatz-nse !
Ligams, qu’ei aquò ?
Ligams qu’ei l’associacion organizatora de La Passem !
La genèsi e los aderents
Ligams qu’ei ua associacion creada en noveme de 2016 dab per mira de crear ligam enter tots los actors de Bearn e Boca d’Ador qui òbran tà la lenga nosta.
Aquera creacion qu’ei lo frut d’ua reflexion collectiu de personas d’atge e d’orizont diferents, tots actors de la transmission de la lenga.
Aquera associacion joena qu’ei un crusèu prèst a arcuélher mei de membres, ideas navèras e proposicions tà dinamizar la difusion de la lenga en un esperit d’obertura aus autes e au monde.
Lo noste projècte
Mantuas accions que serveishen dejà la lenga, en los maines de l’ensenhament, de la canta, de la dança, de la musica, de la literatura, deus mèdias, de l’espòrt, de l’economia o enqüèra de la politica.
Mes ua manca que’s hè sentir, la comunicacion, lo ligam.
L’associacion Ligams que vòu ajudar a crear aqueth ligam en organizar un eveniment d’endom qui permeti de rénder vededer la finalitat comuna : har víver la lenga nosta.
Que serà ua corruda-relais capvath tot lo noste territòri.
Que l’avem batiada LA PASSEM
La lenga nosta
Qu’ei tanben un vector d’identitat. La lenga nosta qu’ei la lenga deu noste territòri. La coneishença de las arraditz que permet a tot cadun de’s situar mei plan dens la nosta societat mondializada. Qu’ei tanben un tremplin de cap aus autes e de cap au monde.
La lenga qu’ei la pèira cantonièra de la cultura e deu patrimòni, qu’ei un riquèr pedagogic, ua valor sociau, un ligam enter las generacions, un mei tà l’economia locau.
Sostiéner ua lenga qu’ei agir en favor de l’ensemble de las lengas, en favor de la cultura universau dens la soa diversitat.
La situacion de la nosta lenga
Qu’ei parlada sus la mei gran partida deu sud de França, mes tanben en dehòra deu territòri francés. En Espanha, a la Vath d’Aran, qu’ei lenga co-oficiau dab lo catalan e lo castilhan. En Italia, en un dotzenat de vaths aupinas, qu’ei reconeishuda com lenga istorica dens l’ensanhament, la vita publica e los mèdias.
Qu’ei caracterizada per la soa diversitat lingüistica e per l’intercompreneson enter los diferents parlars : bearnés, gascon, lengadocian, provençau, lemosin, auvernhat e vivaro-aupin.
L’enquèsta sociolingüistica de 2008 que hasè estat dens los Pirinèus Atlantics, de près de 12% de locutors actius en Bearn e Boca d’Ador.
Près de la mieitat de la populacion qu’a competéncias passivas, qu’ei a díser que comprenen la lenga.
Sostien de la populacion
72% de la populacion francesa que son favorables a la reconeishença oficiau de las lengas regionaus e 82% deus Aquitans que son favorables a accions publicas tau desvolopament de la lenga nosta.
Ua politica lingüistica qu’ei miada de consia despuish 2008 peu Conselh regionau de Novèla Aquitània e peu departament deus Pirinèus Atlantics (qui avè aviat la politica « Iniciativa » tanlèu 2005).
Bearn e Boca d’Ador que constitueishen un territòri on l’ensenhament de la lenga nosta ei hòrt : 10 escòlas Calandreta, un collègi Calandreta, 17 escòlas bilinguas en 2017.
Totun, los sociolingüistes qu’estiman, tà qu’ua lenga e sii vitèca, qu’ei necessari un tèrç de la populacion au mensh, per generacion, que la parlin.
La transmission familiau, majament copada despuish detzenats d’annadas, l’urgéncia qu’ei de perseguir lo desvolopament de l’ensenhament tà assegurar la transmission dab l’energia de tot cadun e lo sosten deus poders publics


text:
Structures académiques
Vida intèrna CREO Lengadòc
Demande RDV du CREO à l’Office Public de la langue occitane
Voir le courrier original : 1711-20-Demande RDV CREO – OPLO À Madame la Présidente À Madame et Monsieur les vice-présidents de l’Offici public de la lenga occitana Objet : demande de rendez-vous de la part du Centre régional de l’Enseignement … Continuer la lecture
Publié dans Actualitats CREO Lengadòc, Vida intèrna CREO Lengadòc Commentaires fermés sur Demande RDV du CREO à l’Office Public de la langue occitane
Compte rendut AG CREO Lengadòc – 14-10-2017
Presents: Fabienne Albert, Catarina Bataller, Beatrice Bringué, Eulalie Cantournet, Deva Dauriac, Cyril Fallet, Estela Lame, Mélanie Laupies, Clara Lopez, Jacmelina Martin, Clémentine Mayzoue, Estelle Mazodier, Geneviève Paulet, Celine Serva, Josette Soliva, Claire Torreilles, Marie-Jeanne Verny. Desencusats : Nicole Bompieyre (poder … Continuer la lecture
Publié dans Actualitats CREO Lengadòc, Vida intèrna CREO Lengadòc Commentaires fermés sur Compte rendut AG CREO Lengadòc – 14-10-2017
Ensenhad’òc n° 72 – Setembre de 2017
Legir la version PDF : ‘oc 72 Bonjorn a totes, trobaretz aquí, en urgéncia, un numerò d’Ensenhad’òc fargat mai que mai per vos convidar a l’AG. Ne perdonaretz l’aspècte gaire polit. Segur qu’aquò val pas los darrièrs butletins deguts a … Continuer la lecture
Publié dans Vida intèrna CREO Lengadòc Commentaires fermés sur Ensenhad’òc n° 72 – Setembre de 2017
Ensenhad’òc 71 – mai de 2017
Vaquí lo somari d’aquel novèl butletin, degut al trabalh de Melania Laupies. L’anatz recebre lèu dins vòstra bóstia. En cas d’oblit, nos avisar. Avètz aquí la version electronica : ensenhadoc71_2 Naissença en cò de Claudina Paul e retirada de Gèli … Continuer la lecture
Publié dans Vida intèrna CREO Lengadòc Commentaires fermés sur Ensenhad’òc 71 – mai de 2017


text:
ArronjarArronjar tiene 8 letras
Definición de arronjar aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: arronjar
Nube de palabras :
- arronjar zrronjar srronjar wrronjar qrronjar aeronjar adronjar afronjar atronjar a5ronjar a4ronjar areonjar ardonjar arfonjar artonjar ar5onjar ar4onjar arrinjar arrknjar arrlnjar arrpnjar arr0njar arr9njar arrobjar arromjar arrojjar arrohjar arronhar arronnar arronmar arronkar arroniar arronuar arronjzr arronjsr arronjwr arronjqr arronjae arronjad arronjaf arronjat arronja5 arronja4


text:
arronsar
1 1 v. tr. [LC] Disminuir per contracció el volum (d’alguna cosa, especialment del cos o d’algun dels seus membres). Arronsar les cames. Arronsar les espatlles.
1 2 intr. pron. [LC] El llit era tan curt, que s’havia d’arronsar per dormir. S’estira i s’arronsa.
1 3 [LC] arronsar les celles Arrufar-les.
1 4 [LC] arronsar les espatlles Endurar quelcom amb resignació sense fer res per evitar-ho.
1 5 intr. pron. [LC] arronsar-se d’espatlles Desentendre’s .
1 6 intr. pron. [LC] Un teixit o cosa similar, encongir-se en ésser mullat.
2 intr. pron. [LC] Perdre el coratge, la resolució. Semblava decidit a fer-ho, però a la primera dificultat es va arronsar.
L'etimologia d'aqueth mot, atestat en catalan a partir deu sègle 13, qu'ei escura. Coromines que'u relacionava, de manèira hòrt dobtosa, dab l'arabe ar rams qui significa la grimaisha, la monarda. Totun, la relacion semantica enter lo vèrbe catalan e lo mot arabe n'ei pas guaire evidenta, e la proposicion de Coromines que sembla hòrt pòc versemblanta.
Aqueth vèrbe, o un omonime, qu'existeish en gascon. Qu'ei grafiat arrounssà e arrounçà per Palay, arronsar per Morà (Tot en Gascon) e que significa tirar, gitar. Pèir Morà no'n prepausa nada etimologia. Jo que pensi lo mot gascon arronsar que poiré estar ua varianta morfologica deu vèrbe ahonsar, o sia la grafia arronsar que representaré, en fèit, *arhonsar (arh- que's pronóncia arr- en gascon). La mutacion tà ar de la a iniciau qui precedeish ua consonanta qu'ei frequenta en gascon, cf. aueitar / argüeitar, aturar / arturar, aténher / arténher etc, etc. O arhonsar que's pòt autanplan estar per arrehonsar, la simplificacion de la protèsi arre -> ar- estant comunament observada en ancian gascon. La construccion de ahonsar / arronsar que s'assembla evidentament a la de en·honsar. A(r)honsar que deriva de a + fons + ar., possiblament per atraccion antifrasica deu vèrbe arronçar qui significava plegar, aplegar (enqüèra viu en vath d'Aspa). En gascon contemporanèu, ahonsar qu'ei sinonime de ahonar qui a dus significats: en·honsar e tirar, gitar (en particular dab ua hona, cf. francés foncer = fondre, de l'oc. fònda qui significa hona), mentre arronsar que non significa sonque tirar, gitar dab la violéncia suggerida per la (faussa) particula prostetica arr-, quitament trucar. En lengadocian deu comtat de Foish, lo mot arronsar que i ei coneishut e qu'a la significacion gascona deu mot (tirar, gitar) (Alibèrt). Mei enlà, en l'airau occidentau deu lengadocian de cap au Carcin e au Roergue, que i trobam lo nòste mot devath la fòrma "ronsar" o "ronçar" (Alibèrt, Mistral). En la nòsta ipotèsi, aqueste mot, qui demora shens explic etimologic, qu'ei un gasconisme ipercorregit ( de a + fons + ar). En aranés, lo mot que i a ua significacion completament diferenta, que vòu díser hauçar (o segotir) las espatlas, com en catalan. Sus l'etimologia d'aqueth arronsar aranés e catalan, adara que i tornam.
Qu'ei possible lo mot catalan arronsar (var. arrunsar) que sia un ancian gasconisme, en arrepresentar a + fons+ ar. Aquera etimologia deu mot gascon que pòt explicar pro aisidament los significats deu mot en catalan, plan mei aisidament que non la locucion araba ar rams (la grimaisha). Totun, que i demora unha auta possibilitat, hòrt mei probabla, qui harè derivar lo mot catalan arronsar deu francic *hrŭnkja (qui significava plec, arruga) o sia lo vèrbe francic *hrŭnkjan (ahroncilhar o *arroncilhar, plegar, arrugar) , shens aver necessàriament de recórrer a un gasconisme quin que sia. Aqueth medish vèrbe francic *hrŭnkjan qu'ei probablament a l'origina deu vèrbe gascon arronçar (vath d'Aspa) e deu son derivat afixat ahroncilhar o *arroncilhar qui hè pensar a "subercilhar". En gascon, lo mot arronsar ( o arronçar) qu'ei locaument sinonime d'aplegar: arronçar lo bestiar (a Aspa). Aqueth mot francic (se non lo quite mot gascon, per ipercorreccion) qu'ei tanben a l'origina deu vèrbe francés froncer de medisha significacion que lo mot gascon arroncilhar (grafiat arhoncilhar en los dicc. P. N. e TeG). En ancian francés, la fòrma deu vèrbe qu'èra froncier puish froncir, en occitan non-gascon fronzir, d'aquiu lo catalan frunzir, l'espanhòu fruncir e lo portugués franzir qui'n derivan tots tres. Notatz que, segon lo parer deus lingüistas, la f deus mots de la seria froncier, froncer, froncir etc n'ei pas etimologica (cf. lo mot deu francés antic ronche = gasc. roncilh, arroncilh) . La question d'ua ipercorreccion de çò qui podèva estar arresentit com vulgarisme gascon qu'ei donc pausada (cf. en gascon froncilh, fòrma d'*arroncilh). B'ei possible lo mot froncir que podó viéner deu lengadocian pròishe deu gascon (mot tolosan qui viatjè dab lo comèrci deus teishuts lengadocians) de cap au sud (peninsula iberica) e de cap au nòrd entau francés (froncier, froncir, froncer) e mei enlà dinc a Flandras, l'aute país deus teishuts. "Arroncilh" que's disèva antigament ronze en ancian neerlandés, fronze en concurréncia dab ronze en neerlandés mejan, uei lo dia que s'i ditz frons). La fòrma dab f qu'ei anciana, dejà a la fin deu sègle XI en francés: froncier, possiblament deu gascon arroncejar corregit en froncejar (frounceyà) mei tard froncir, aqueste darrèr de l'occitan fronzir, froncir, format a partir deu mot fronç (cf. gascon froncilh), ipercorreccion deu mot arronç, derivat postverbau d'arronçar.
Tà díser har las cilhas, subercilhar, los catalans que disen "arronsar les celles", exactament com en francés "froncer les sourcils". Alavetz, en gascon que i degó aver dus mots "arronsar" d'etimons plan distints. Un qu'ei *arhonsar, derivat d' ahonsar, construsit a partir de a + fons+ar : ahonar, tirar, gitar. L'aut qu'ei *arronçar o arronsar (plegar, aplegar) qui ei probablament la fòrma romanica derivada deu francic *hrŭnkjan, comuna au catalan e au gascon, e conservada atau en gascon d'Aspa. Aqueth mot - o un derivat afixat- qu'ei a l'origina deu mot francés froncer (occitan non-gascon froncir, catalan frunzir, espanhòu fruncir, portugués franzir). En catalan, lo doblon arronsar / frunzir (aqueth manlhevat de l'occitan) que va perméter las especializacions semanticas d'arronsar. Los gascons, eths, qu'encontrèn un problèma plan de lor: lo de l'omonimia enter los dus mots antifrasics "arronsar" e "arronçar". Alavetz, tà evitar la confusion, que's degón inventar lo mot arhoncilhar (*arroncilhar), per afixacion d'arronçar, qui acacè e remplacè quasi completament la fòrma simpla arronçar (sauv en Aspa), mentre aqueth darrèr mot que i ei demorat intacte en catalan e en aranés dab la grafia arronsar. La grafia "ahroncilhar" per "*arroncilhar ", promavuda per Per Noste, que i dèisha supausar la traça d'ua f etimologica hèita h. Se n'ei plan lo cas, lo mot catalan qu'ei un gasconisme. Aquò n'ei pas impossible, totun pòc probable. B'ei mei probable lo romanç pirenenc qu'adoptè lo mot francic conservat shens nada f iniciau, com lo mot ronse en neerlandés ancian. La grafia restituida mei logica qu'auré d'estar *arronçar peu mot catalan, aranés e biarnés , e *arroncilhar peu mot deu gascon generau. Las estelas (*) que n'i son sonque tà raperar que, per mei corrèctas que'm poscan semblar, aqueras fòrmas graficas non son pas las admesas e qu'emplegar-la que vse'n haré pèrder punts a l'scrabble.


text:
Konstantinos Simitis (n. 1936), es un òme politic grèc nascut al Pirèu lo 23 de junh de 1936. President del partit PASOK e Primièr ministre de 1996 a 2004, membre del Grop Amato encargat de redigir lo projècte de tractat de reforma institucionala de l'Union Europèa.
Lo sieu paire, Georgios Simitis, un avocat e professor a l'Universitat economica d'Atenas foguèt pendent longtemps president del collègi d'avocats del Pirèu e deputat dins lo Parlament. La siá maire, Fanny Christopoulou, foguèt longtemps presidenta d'organizacions femeninas d'esquèrra e presidenta de l'Union femenina pan-elenica. Los sieus parents prenguèron tota doas part a la resisténcia contra l'ocupant alemand durant la Segonda Guèrra Mondiala.


text:
704
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 704 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis. Pasmens, au contrari de l'annada precedenta, lei posicions evolucionèron. Lei tropas dau califa capitèron de reconquistar la màger part d'Armenia mentre que l'armada de Heraclius — lo fraire de Tiberi III — ataquèt victoriosament Cilícia onte l'armada aràbia menant lo sètge de Sisium foguèt batuda.
Pasmens, dins lo corrent de l'annada, Tiberi III e Heraclius deguèron faciar una menaça novèla quand un complòt de l'emperaire descaigut Justinian II foguèt descubèrt. Capitèt de s'enfugir dins lo Khanat dei Khazars. S'i maridèt ambé la filha dau khan mai una ambaissada de Tiberi III capitèt de rompre l'aliança entre lo khan e Justinian II. L'èx-emperaire deguèt donc tornarmai s'enfugir en Bulgaria. Aquelei manòbras e lei menaças de guèrra tant còntra lei Khazars que còntra lei Bulgars obliguèron Tiberi III de retirar de tropas de la frontiera orientala.


text:
Lenga d'oïl - lengas d'oïl
Lo tèrme de lenga(s) d'oïl pòt prene dos senses diferents:
- Segon la classificacion de la lingüistica romanica tradicionala, la lenga d'oïl —al singular— es un sinonim de la lenga francesa, qu'es una de las lengas romanicas. Aital se considèra que las varietats regionalas de la lenga d'oïl (o de la lenga francesa) son de dialèctes del francés. Lo francés estandard, en aquel cas, es una varietat de la lenga d'oïl (o de la lenga francesa) entre d'autras varietats.
- Segon una concepcion apareguda dempuèi los ans 1970, d'unes pensan que i a de lengas d'oïl —al plural— que son independentas e que forman un sosgrop (la "familha d'oïl") dintre la familha de las lengas romanicas. Lo francés seriá solament una "lenga d'oïl" entre d'autras. Aquela concepcion es defenduda per certans lingüistas (pas per totes) e tanben per los movements culturals que promòvon las "lengas d'oïl".
Las lengas d'oïl, lengas regionalas de França, talas coma son revendicadas segon la segonda concepcion, e segon la lista establida sus la basa del document d'abril de 1999 del professor Bernard Cerquiglini, son aquelas:
- francés
- borgonhon-morvandiòt
- champanhòl
- francomtés
- galò
- lorenc
- mayennais
- normand
- picard
- peitavin-santongés
- valon
Qualques varietats del normand (jerseyés, guerneseyés e sercqués) son parladas a las Illas Normandas e reconegudas coma lengas regionalas pels govèrns de las illas (jerseyés e guerneseyés son reconeguts coma lengas regionalas al Reialme Unit).
Lo valon, lo picard, lo lorenc (parlar gaumais) e lo champanhòl son reconeguts en Valonia (Belgica) coma lengas endogènas.


text:
Diluns, 14 de mai de 2018, 03h00 Internacional,Lenga,Politica
Lo Kuomintang impausèt lo mandarin coma sola lenga oficiala en 1945, mas la majoritat parla l'hokkien taiwanés
© m-louis
La lenga taiwanesa, una varianta de la lenga hokkien, es en draia de venir oficiala en Taiwan. Sembla estranh qu'o siá pas, mentre qu’es la lenga parlada per l'82% de la populacion. Ara, lo parlament de l'illa es a estudiar una lei que se poiriá aprovar lèu per reconéisser totas las lengas nacionalas de l'illa e las que i an de raices istoricas, e es possible que la lei pòrte l'oficialitat al taiwanés, al costat del mandarin, qu'es ara la lenga oficiala, çò rapòrta Nationalia.
Quand lo Kuomintang prenguèt lo contraròtle de Taiwan en 1945, i impausèt lo mandarin coma sola lenga oficiala, e mai se la majoritat de la populacion parlava l'hokkien taiwanés. Recentament, d'autras lengas, coma las dels aborigèns de l'illa e l'hakka, an aguda cèrta reconeissença oficiala, mas limitada a cèrtas regions o comunas.
Lo mandarin: del portugués "mandarim", lo que comanda. Una mena de rector Petèl, ane! Lo francés es de mandarin/m.
Le mandarin e le dialèctes chineses s'escriven e se legen amb una grafia comuna, les ideogrammas.
L'officialitat tocarà pas que l'oral, dins les mèdia[s]...
La grafia classica occitana per França tota....podèm pantasiar!


text:
Polifonias/còrs - Montpelhièr (34)
Un cop era, quatre femnas... Brigitte estudièt la musica indiana e las tradicions del pòble Madinga, en Africa. Maria cresquèt e cantèt dins aquel Lengadòc que l'occitan i ensolelha los paladars. Del rescontre d'aqueles continents nais l'alba, l'alba que canta.
S'acompanhan de percussions e cantan lors arrengaments pròpis sus de tèxtes tradicionals. Cantan tanben tèxtes de poètas occitans contemporanèus coma Bodon, Roqueta, l'Escotaire...
Aiman de mesclar lors voses e lors diferéncias e lor agrada d'imporvisar. Lor tèma favorit: la vida de las femnas; vida quotidiana, cants de trabalh, de maridatge e d'amor, cants coquins e amusants tanben.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Cambi de temps ara vista ena Val d'Aran
Temperatures fòrça heiredes (-5°/5°).
Eth dimenge tornarà a èster assolelhat, encara qu'a darrères ores apareisheràn quauques brumeres. Vent doç de compausant noroest tamb quauqua bohada moderada.
Temperatures en leugèr ascens (-3°/6°).
Eth deluns s'alternaran brumes baishes e clari. Vents doci de compausant noroest.
Temperatures nocturnes en ascens (-1°/5°).
Ara fin, eth dimars mos trauessarà un front que deisharà nheuades moderades que poderien superar es 40 centimètres en còtes nautes. Mos ac calerà confirmar en futurs bulletins.


text:
Toutes les villes du département : Somme (80)
Abbeville, Ablaincourt-Pressoir, Acheux-en-Amiénois, Acheux-en-Vimeu, Agenville, Agenvillers, Aigneville, Ailly-le-Haut-Clocher, Ailly-sur-Noye, Ailly-sur-Somme, Airaines, Aizecourt-le-Bas, Aizecourt-le-Haut, Albert, Allaines, Allenay, Allery, Allonville, Amiens, Andainville, Andechy, Argoeuves, Argoules, Arguel, Armancourt, Arquèves, Arrest, Arry, Arvillers, Assainvillers, Assevillers, Athies, Aubercourt, Aubigny, Aubvillers, Auchonvillers, Ault, Aumâtre, Aumont, Autheux, Authie, Authieule, Authuille, Avelesges, Aveluy, Avesnes-Chaussoy, Ayencourt, Bacouel-sur-Selle, Bailleul, Baizieux, Balâtre, Barleux, Barly, Bavelincourt, Bayencourt, Bayonvillers, Bazentin, Béalcourt, Beaucamps-le-Jeune, Beaucamps-le-Vieux, Beauchamps, Beaucourt-en-Santerre, Beaufort-en-Santerre, Beaumetz, Beaumont-Hamel, Beauquesne, Beauval, Bécordel-Bécourt, Becquigny, Béhen, Béhencourt, Bellancourt, Belleuse, Belloy-en-Santerre, Belloy-St-Léonard, Belloy-sur-Somme, Bergicourt, Bermesnil, Bernâtre, Bernaville, Bernay-en-Ponthieu, Bernes, Berneuil, Berny-en-Santerre, Bertangles, Berteaucourt-les-Dames, Berteaucourt-lès-Thennes, Bertrancourt, Béthencourt-sur-Mer, Béthencourt-sur-Somme, Bettembos, Bettencourt-Rivière, Bettencourt-St-Ouen, Beuvraignes, Biaches, Biarre, Biencourt, Billancourt, Blangy-sous-Poix, Blangy-Tronville, Boisbergues, Boisle , Boismont, Bonnay, Bonneville, Bosquel, Bouchavesnes-Bergen, Bouchoir, Bouchon, Boufflers, Bougainville, Bouillancourt-en-Séry, Bouillancourt-la-Bataille, Bouquemaison, Bourdon, Bourseville, Boussicourt, Bouttencourt, Bouvaincourt-sur-Bresle, Bouvincourt-en-Vermandois, Bouzincourt, Bovelles, Boves, Braches, Brailly-Cornehotte, Brassy, Bray-lès-Mareuil, Bray-sur-Somme, Breilly, Bresle, Breuil, Brévillers, Brie, Briquemesnil-Floxicourt, Brocourt, Brouchy, Brucamps, Brutelles, Buigny-lès-Gamaches, Buigny-St-Maclou, Buire-Courcelles, Bus-la-Mésière, Bus-lès-Artois, Bussu, Bussus-Bussuel, Bussy-lès-Daours, Bussy-lès-Poix, Buverchy, Cachy, Cagny, Cahon, Caix, Cambron, Camon, Camps-en-Amiénois, Canaples, Canchy, Candas, Cannessières, Cantigny, Caours, Cappy, Cardonnette, Cardonnois , Carnoy, Carrépuis, Cartigny, Caulières, Cavillon, Cayeux-en-Santerre, Cayeux-sur-Mer, Cerisy-Buleux, Cerisy, Champien, Chaulnes, Chaussée-Tirancourt , Chaussoy-Epagny, Chavatte , Chépy, Chilly, Chipilly, Chirmont, Chuignes, Chuignolles, Citerne, Cizancourt, Clairy-Saulchoix, Cléry-sur-Somme, Cocquerel, Coigneux, Coisy, Colincamps, Combles, Condé-Folie, Contalmaison, Contay, Conteville, Contoire, Contre, Conty, Corbie, Cottenchy, Coullemelle, Coulonvillers, Courcelette, Courcelles-au-Bois, Courcelles-sous-Moyencourt, Courcelles-sous-Thoix, Courtemanche, Cramont, Crécy-en-Ponthieu, Crémery, Cressy-Omencourt, Creuse, Croix-Moligneaux, Croixrault, Crotoy , Crouy-St-Pierre, Curchy, Curlu, Damery, Dancourt-Popincourt, Daours, Dargnies, Davenescourt, Démuin, Dernancourt, Devise, Doingt, Domart-en-Ponthieu, Domart-sur-la-Luce, Domesmont, Dominois, Domléger-Longvillers, Dommartin, Dompierre-Becquincourt, Dompierre-sur-Authie, Domqueur, Domvast, Doudelainville, Douilly, Doullens, Dreuil-lès-Amiens, Driencourt, Dromesnil, Drucat, Dury, Eaucourt-sur-Somme, Eclusier-Vaux, Embreville,