text:
Dempus deth darrèr huec urban produsit eth dia 10 de hereuèr en municipi de Salardú, s’a tornat a evidenciar era importància qu’a eth temps de responsa en aguest tipe d’emergéncies. Era creacion d’un Parc de Pompièrs en Naut Aran ei ua longa reivindiacion des vesins d’aguest municipi que des d’Unitat d’Aran tanben se ven reclamant de hè ans.
Francés Bruna, còsso portaveu d’UA en Ajuntament de Naut Aran e Conselhèr Generau, explicaue que “i a municipis, coma Bagergue e Unha, que pòden arribar a auer un temps de demora d’entre 20 e 30 menutes dempús de dar er avís enquia qu’arribe eth prumèr camion de pompièrs”.
Cau rebrembar qu’era majoria de huecs urbans en Naut Aran s’an produsit en cases de dusau residéncia. En aguest sens Bruna higie que, “non ei sostenible qu’eth municipi tamb eth màger nombre de cases de dusaua residéncia e de poblacion flotant d’Aran non compde tamb un parc de pompièrs pròpri”.
Unitat d’Aran a reclamat en diuèrses ocasions ath long des darrèri ans eth bastiment d’un parc de pompièrs en aguest municipi, en tot auer en compde qu’er Ajuntament de Naut Aran compde dejà damb espacis disponibles entà plaçar-lo, hèt que n’abaratirie es còsti. Atau madeish, tanben demane que s’abilite personau volentari entà efectuar es servicis deth parc e atier es besonhs de manteniment deth madeish.
Hònt: Unitat d’Aran


c: text/html

text:
-
Tag CloudVincent Scotto la Touloubre château Ocres de Roussillon gorges Canal de Caronte Alpilles olive paris salin de giraud Sambuc Provence plage de Piémanson Dune Pont du Gard plus beaux villages de France Tarasque Camargue Monts de Vaucluse l'Ubaye Lac de Serre-ponçon Patrouille de France Salon-de-provence Martigues mont Mont-Ventoux Gordes côte bleue chateau Saint-Jacques-de-Compostelle Luberon Masqués Vénitiens de France Barcelonnette manosque Ville d'Art et d 'Histoire moulin pont Sainte-Baume etang de vaccarès Tarascon Venise provençale Salon-de-Provence

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ciclisme sus rota
Lo ciclisme sus rota es un espòrt, una dei disciplinas dau ciclisme. Si disputa au nivèu amator mai tanben professionau dins de país nombrós. Lei participants, "ciclistas" o "correires ciclistas" disputan de competicions sus rota. Aquel espòrt es pròche dau ciclisme sus pista o dau ciclocross, e de còups que i a lei competitors pòdon èstre lei memes. Lo ciclisme sus rota es un espòrt fòrça exigent que si deu destriar dau ciclotorisme, espòrt amator onte si privilegiá lo leser e lo torisme.
Espòrt d'equipa dau classament individuau, lo ciclisme sus rota es un afaire d'endurança e de tactica. Es indispensable de si saber economizar. Per aquò, lei ciclistas si paran dau vent en si plaçant per torn leis uns darrier leis autres. Si relèvan coma aquò per anar mai luench, mai lèu. Un ciclista pòu per exemple preservar sei fòrças pendent tota la durada d'una corsa, de còups que i a mai de 250 km, en vista d'un esprint finau de quauques centenaus de mètres.
Lo ciclisme sus rota femenin beneficiá d'una mediatizacion ben mens importanta que son omològue masculin.


text:
Marcenac (Cantal)
Marcenac[1] (oficialament en francés Marcenat) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Marcenas, en 1373, Marcenacum, en latin, en 1395, Marcenat, en 1401, Marsenac, en 1508.[2] Lo nom vendriá delh nom latin d'òme Marcenus (Dauzat e Rostaing) o Martianus (los Féniés), amb lo sufixe -acum,[3],[4] latinizacion delh sufixe gallés -āco(n). Marcenac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Marcenus, o, eventualament, Martianus (aquela opcion supausa una dissimilacion : *Marçanac > Marcenac). La prononciacion es [marʃə'na] (a Montbodiu) [5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Condat; es ara delh canton de Riòm de las Montanhas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 432, a Marcenais
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 149
- ↑ enquèsta Sivadon abrial 2018
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=21011


text:
Es secodides politiques son ara orde deth dia: dempús deth Brexit, Cameron anoncie era sua dimission en diferit; eth sòn virtuau successor, Boris Johnson, renoncie ara candidatura de prumèr ministre; e un des principaus abandieradi deth referèndum, Nigel Farage, dèishe d’entestar eth sòn partit eurofòb, er UKIP; e quan encara non mos auem recuperat des analisis ar entorn deth sorpasso volatilizat des dusaus eleccions generaus celebrades en pòc de temps, dempús d’ua legislatura falhida, de tot just sies mesi, era rica, culta, educada e musicau Republica d’Àustria se ve possada a repetir es eleccions presidenciaus per possible frau en recompde deth vòt per corrèu, damb era menaça dera victòria deth candidat dera ultradreta, fòrta tanben ena vesia França. Euròpa ei ua hèsta: impulsora dera modernitat e, ath temps, ua des victimes des sues contradiccions. Tanpòc en Estats Units se sauven, damb figures tan esperpentiques coma Donald Trump. Era societat occidentau deth benèster a implosionat, e es henerècles daurides pes sues institucions son profitades o ben peth nacionalisme identitari o per un populisme nihilista, de pura gesticulacion, o per ua barreja d’andús, mentre era sociaudemocràcia agonize e eth neoliberalisme camine triomfau sus er espèctre d’ua societat herida. “Era desesperacion creish tant qu’era sauvacion pòt vier de quinsevolh lòc”, escriu eth professor Villacañas, en sòn libret sus eth Populisme. Era rason d’èster d’aguesti lidèrs, incapables de bastir arren, ei era insatisfaccion permanenta (d’aquiu era renóncia de Farage), entà bastir pòble o nacion, per miei deth conflicte amic-enemic coma gessuda ad aguesta anomia.
(DIARI SEGRE, 8-7-2016)


text:
Dimars 06/02 : Benjamin definicion "obéissance"
Dimars 23/01 : revoir définition pulsation, ronde, blanche, noire.
Usman : exposé sur la musique de chez lui, qu'il aime
Dimars 17/10 : Loan+Benjamin : Qué pòdi har tà estar atentiu en cors e perqué e devi escotar enlòc d'estar sus l'ordinator ?
Dimars 03/10 : Loann, Joanis, Raphaël, Benjamin, Léna : Qu'ei lo silenci ? Perqué har lo silenci ? Qué pensas de l'arrerproèr "la parole est d'argent, le silence est d'or". Comentar en 10 linhas.
Dimars 26/09 :
Benjamin : biografia Adam de la Haye
Raphaël : explicar quin fonciona la canta polifonic / presentar 2 grops de canta polifonic non europèis
Candice/Mandie/Liza/Léna/Bialana : presentar ua cançon + cantar davant la classa + enténer cada votz
Dimars 12/09 : cercar la definicion deus mots musica e brut.
Taus qui jògan d'un o mantuns instruments :
- presentar l'instrument,
- perqué e t'agrada
- desempuish quan de temps e jògas ?
Taus qui ne jògan pas :
- perqué ne jògas pas ?
- As dejà jogat d'un instrument ? Perqué ne jògas pas mei ?
- E t'agradaré de jogar ? De quau instrument ?


text:
Caçolet
Lo caçolet o mongetada es una especialitat culinària de Lengadòc que conten principalament mongetas e carn.
Una legenda raconta que l'origina del caçolet remonta a la Guèrra de Cent Ans: quand los angleses èran en Lengadòc, los pageses de Castèlnòu d'Arri avián pas que qualques mongetas e un pauc de salsissa per manjar e aguèron l'idèa de getar aquela noiridura dins un plat de tèrra cuècha. Aquel plat s'apèla la caçòla.
Tres vilas, Castèlnòu d'Arri, Tolosa e Carcassona, se disputan l'origina del caçolet. Caduna de las vilas a una recèpta pròpria amb d'ingredients diferents.
Segon Prospèr Montanhièr (Prosper Montagné), un famós cosinièr lengadocian : Lo caçolet, es lo Dieu de la cosina occitana; Dieu lo Paire, es lo caçolet de Castèlnòu d'Arri, Dieu lo filh es lo de Carcassona e lo Sant Esperit lo de Tolosa.


text:
Aquò es per-aquí lo lac Titicacà, en de faisses aigats e fertils que començèran de cultivar la trifòla. D'aquela region de Peró e de Bolívia, la cultura de la trifòla passèt au nòrd de Chili, au nòrd-oèst d'Argentina, e au sud d'Eqüator, boinant a pauc près lo futur empèri inca. Prenguèt a chaa pauc lo nom quechoa de "papà". L'apelan totjorn coma aquò anuèit en America latina.
A la debuta dau sègle 16, los Espanhòus adusián de trifòlas sus lhurs naus, perçòque avián descubrit qu'aquela leguma los poiá aparar de l'escorbut .
Segon lo marqués de Satiliu, Charles du Faure de Saint-Sylvestre, promèir president dau Conselh General d'Ardecha en 1802, aquò seriá vèrs 1540, en la comuna de Sant-Alban d'Ai, dins lo vialatge de Becusa, a tres lègas d'ès Anonai que la trifòla seriá estaa plantaa per lo promèir còp dins lo reiaume de França. Seriá estaa aduá per un monge francescan de Toleda, Pèire Sornàs, natiu de Becusa, e que, vengut fèrme vielh, s'èra redut vès sa familha. A partir de Sant Alban, la cultura de la trifòla passèt dau latz de las localitats vesinas: Anonai, Satiliu, Sant-Geüre, Preaus, Sant Saflorian, Quintenàs, Reifiòc e Vanòsc, puèi dins tota la partiá nòrd de Vivarés, onte ensemencèran de trifòlas en de garaits qu' apelèran trifolèiras o trifolèirs.La trifòla serviguèt d'abòrd per avidar lo bestial, sustot los caions, mas la pauralha coma lo senhors targèran pas de la botar sus las taulas. En 1585, la trifòla èra venguá una marchandiá correnta dins las vialas de nòrd-vivarés: ès Anonai, La Mastre, Lo Cheilard, Tornon, Sant-Verai, Valença. La cultura de la trifòla prenguèt de champ, en Velai, Forés, e d'autras provinças. Mas, per de rasons divèrsas, essencialament de supersticions, chaupuguèt 200 ans davant que ne'n mingèssan pertot en Euròpa.
La trifòla es un aliment que lo pòon minjar regularament. Adús de vitamina C, e dembada la pèrda pendent la quèita, un plat de trifòlas baila environ 18 mg de vitamina C per persona, siá lo vint dau cent daus besònhs jornalèirs. Ela conten amai una bona quantitat de mineraus e promeirament de magnesi qu'es necessari per lo sistèma nervós e muscular. De proteïnas i chabon, mas las tròban sustot dins la pulpa, en dessotz de la pèl. Baila de fèrre que ne'n mancan pro sovent, amai de fibras que son bonas per lo transit intestinal.
Didier Grange – Març de 2008
gràcia a las estúdias e recèrchas de Joël Ferrand
faisses
bendas de tèrra sostenguás per de parets
boinar, bodinar
delimitar


text:
dilluns, 6 d’abril de 2015
Bontat Divina, film censurat en França
Dins Charlie Hebdo conta Loïc Magneron, lo productor dau film Bontat Divina coma es estada modificada l'aficha. L'originala ligava lo preire e lo preservatiu. Lo religiós lo traucava d'una agulha. Aquò es estat placardat dins un trentenat de país. L'an cambiada l'aficha lei malhums d'afichatge francés. Per geinar pas leis armas catolicas. Leis autrei partenaris se son levats dau projècte quora veguèron que lo jornau satiric ajudava a la promocion dau film. In Charlie Hebdo Papier. Promier d'abriu de 2015. Dorsier especiau.
Publié par Tam à l'adresse 3:23:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
Produccion
Charlie Hebdo ajuda lo film bontat divina.
Publié par Tam à l'adresse 3:12:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Ajuda:Cossí modificar una pagina
Volètz contribuir ? Es aisit ! Aquest article es aicí per vos ajudar e vos aprendre a modificar una pagina, per i ajustar de contengut, lo corregir o tot simplament lo metre en forma. Anatz veire, es vertadièrament aisit e immediat !
Pas a pas[modificar]
Lo sistèma se vòl lo mai simple possible. Dobrissètz per exemple lo Nauc de sabla per vos entrainar.
- Volètz modificar aquesta pagina ? Clicatz sus l'onglet « modificar » que se tròba en naut de cada pagina (pauc impòrta laquala causissètz).
- Veirètz aparéisser una pagina amb un quadre blanc al mitan amb de tèxt. En fach, es lo « còde wiki » de la pagina qu'anatz modificar. Modificatz lo tèxt, picatz-i vòstres ajustes, corregissètz las fautas d'ortografia… Aguèssetz pas paur per la mesa en pagina, un wikidemician experimentat s'occuparà de vòstres tèxtes per los metre en forma.
- Volètz veire çò qu'aquò dona ? Clicatz sus « Previsualizacion ». Veirètz afichada en bas la pagina coma apareisserà mai tard amb un navegaire. La previsualizacion es recomandada per reperar las errors de picatge, etc.
- Avètz acabat ? Clicatz sus Salvar.
- Vaquí, es acabat, vesètz ara l'article modificat.
La sintaxi de basa del Wikiccionari se tròba sus la pagina Ajuda:Basas de la sintaxi del Wikiccionari. Es lo principi de l'informacion liura.
La sintaxi complèta del « còde wiki » que permet la mesa en forma del tèxt se tròba sus la pagina de sintaxi del Wikiccionari. Mas deuriatz pas n'aver vertadièrament besonh, en defòra de se apregondissètz per crear de modèls per exemple.
- N.B.
- pòt arribar, excepcionalament, qu'un autre contributor modifique al meteis temps la meteissa pagina. Dins aqueste cas, un messatge ben detalhat indica la procedura de seguir per validar vòstra version en tenent compte de l'autra proposicion.
Vejatz tanben[modificar]
- Ont contribuir ?
- Lo guida d'estil per seguir las convencions del Wikiccionari


text:
mans crosadas e juntas
Mans claveladas, mans jonchas , per pregar ,A d'unes Dieus sords, que se rison de totes.Aqueles Dieus garrèls dels òmes, oblidóses.Que sia per la pluèja, la vida o las amors.Los Dieus sus son cadièral: Lor donèron l'òrt, lor donèron la Tèrra, com' un òrt.Un òme:En nos disent qu' aval, auriam pas cap de tristum ,Quitament pas de malautias, d'espinas, de patiràsses.Un dièu pichon que brama:Vos disi, vos disi : aici pas cap d'enganas ,Cap de tranugas, que te sufis de m'asorar.D'unes Dieus decebut, als autres amassats: Tira, la Tèrra èra un paradis, confitura pèls pòrcs .Que s'ameritan pas la Tèrra, aquelas moninas .E d' artèlhar pel monde, que lor avem fargat .E se virant a la monaca suplicanta, l'òme de genolhon, :Ajas pas paur l'amic la Tèrra es un paradisVai i buta davant , e prega ton dieu te disi.IEU:Dempuèi nos gaitatz amont sus las nivols,Al pompidor reial, de l'espectacle grand,La mèsa sus l'empont é…


text:
Darrèr dia de campanha.
Cèrtament, començam a èster cansadi. Mès a valut era pena. A valut era pena sénter-te partícep d’un projècte comun e ath temps sénter-te part d’un equip que l’a volut hèr saber ara opinion publica. Tostemp en positiu: ne ua paraula d’òdi ne un acte de jòc lort. Coma tostemp, me quedi surtot damb era qualitat umana der equip damb eth quau è trebalhat. Bèn, e damb aquera qualitat umana extralaborau mès canalha
e que te reafirme en plaser de víuer per plaser… Lhèida a estat ath temps un descurbiment, tan près qu’ei e tan desconeishuda e enquia estereotipada que l’auia. È descubèrt per prumèr còp era Seu Vella. Un imponent claustre, de proporcions gegantines, m’a alendat era tremolor dera transcendéncia.
Fin finau, auem cada còp mès a tocar era possibilitat qu’eth candidat Montilla devengue eth prumèr president dera Catalonha postnacionalista e sociau, en favor deth benestar de toti es ciutadans, surtot d’aqueri que non an ua auta garantia qu’era proteccion des institucions deuant des qui sa’c pòden pagar tot. Montilla president!
Like this:
Like Cargament...


text:
Subrejeccion
En matematicas, una subrejeccion o aplicacion subrejectiva (var. sobrejeccion, suberjeccion, o...) es una aplicacion que sei valors emplisson tot lo codomeni.
Definicion[modificar | modificar la font]
Estent dos ensembles X e Y, una aplicacion f : X → Y es dicha subrejectiva se e solament se :
Autrament dich, f es subrejectiva se e solament se son imatge f(X) es egau au codomeni Y.
Exemples e còntraexemple[modificar | modificar la font]
- Per tot ensemble X, l'aplicacion identica de X es subrejectiva.
- L'aplicacion u : N → N definida per u(n) = Ent(n / 2) (onte per tot reau x, "Ent(x)" es la partida entiera de x) es subrejectiva : per tot element p dau codomeni N, existís aumens un element n dau domeni N tau que u(n) = p : per exemple 2 p ; mai l'element 2 p + 1 convèn tanben e se pòt verificar que per tot entier naturau p, l'eqüacion u(n) = p d'inconeguda n a pas d'autra solucion que :
- n' = 2 p e n" = 2 p + 1.
- L'aplicacion v : N → N definida per v(n) = 2 n + 1 es pas subrejectiva, car (per exemple) existís ges d'entier naturau n tau que v(n) = 6. Pus explicitament, l'imatge de l'aplicacion v es l'ensemble deis entiers naturaus impars : es diferent dau codomeni N.
- La foncion f : R → [0,+∞[ definida per f(x) = x2 es subrejectiva, car per tot element dau codomeni, valent a dire per tot reau positiu y, se pòt definir lo reau , e f(x) = y.
- La foncion g : R → R definida per g(x) = x2 es pas subrejectiva, car se se chausís dins lo codomeni un reau y tau que y < 0, existís ges de reau x tau que x2 = y. Pus explicitament, l'imatge de la foncion g es l'ensemble [0,+∞[ dei reaus positius : es diferent dau codomeni R.
- La foncion logaritme neperian es subrejectiva.
Proprietats[modificar | modificar la font]
- Una aplicacion f : X → Y es subrejectiva se e solament s'existís una aplicacion g : Y → X tala que f o g siá egala a l'aplicacion identica de Y (aquesta proposicion es equivalenta a l'axiòma de la chausida).
- Se f : X → Y e g : Y → Z son d'aplicacions subrejectivas, alora l'aplicacion compausada g o f : X → Z es subrejectiva.
- Se g o f es subrejectiva, alora g es subrejectiva (mai se pòt que f o siá pas)
- f : X → Y es subrejectiva se e solament se, quinei que sián leis aplicacions g, h : Z → X, la relacion g o f = h o f implica g = h.
- Se f : X → Y es subrejectiva e B es un sosensemble de Y, alora f(f −1(B)) = B.
Ansin, en aquest cas, se pòt retrobar B a partir de l'imatge invèrs f −1(B).
- Tota aplicacion f : X → Y pòt èsser descompausada sota la forma f = i o s, onte :
- s : X → f(X) definida per s(x) = f(x) es subrejectiva
- i : f(X) → Y definida per i(y) = y es injectiva (es l'injeccion canonica de l'imatge f(X) de f dins lo codomeni Y de f ).
- Tota subrejeccion indutz una bijeccion d'un ensemble quocient de son domeni vèrs son codomeni. Pus precisament, estent una aplicacion subrejectiva f : X → Y, se pòt definir ansin una relacion binària dins X : per tot pareu (x, x' ) d'elements de X :
-
- x ~ x' se e solament se f(x) = f(x' ).
- Es de bòn veire qu'es una relacion d'equivaléncia ; per tot element x de X, se notarà [x] sa classa d'equivaléncia. Coma f es constanta sus cada classa d'equivaléncia (per definicion de la relacion binària), existís una aplicacion unica f~: X /~ → Y tala que per tot element [x] de l'ensemble quocient X /~ : f~([x]) = f(x) (es la proprietat universala de l'ensemble quocient).
- a) La subrejectivitat de f~ resulta d'aquela de f : per tot element y de Y, existís x element de X tau que f(x) = y, donc f~([x]) = y.
- b) De mai, se [x] e [x' ] son doas classas d'equivaléncia talei que f~([x]) = f~([x' ]), alora f(x) = f(x' ), donc x ~ x' : se'n dedutz l'egalitat dei doas classas d'equivaléncia, donc l'injectivitat de f~.
- c) Ansin, l'aplicacion f~: X /~ → Y es bijectiva, çò qu'èra de demostrar.
- S'existís una aplicacion subrejectiva f : X → Y, alora X a aumens tant d'elements coma Y, au sens dei nombres cardinaus.
- Se X e Y son d'ensembles finits qu'an lo meteis nombre d'elements, alora per tota aplicacion f : X → Y, lei proposicions seguentas son equivalentas :
- f es subrejectiva
- f es injectiva
- f es bijectiva


text:
Manifèst de sosten a Mireia Boya
Manifèst de sosten a Mireia Boya
La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mireia Boya, serà menada davant la justícia espanhòla per “rebellion” pr’amor de sa participacion politica al referendum que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat.
Lo jutge del Tribunal Suprèm espanhòl, Pablo Llarena, l’a apelada pel 14 de febrièr.
Boya serà seguida puèi d’Anna Gabriel, tanben èx-deputada de la CUP e mesa en examen pel meteis “delicte”.
Lo jutge Llarena decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida a Mireia Boya, aital coma a d’autras responsablas politicas catalanas coma Anna Gabriel, Marta Pascal o encara Marta Rovira.
Las practicas politicas de l’estat espanhòl nos semblan vengudas d’un autre temps, un temps que fòrça gents avián cregut passat e nos remembran las piègers oras de l’istòria de Catalonha tant coma d’Espanha: la criminalizacion e la repression judiciària d’una partida de la classa politica catalana per sas opinions politicas, l’empresonament de lidèrs de partits e d’associacions ciutadanas, l’exili d’un president de govèrn, tot aquò manten un sentiment d’arbitrarietat e d’injustícia, al bèl mièg d’una Union Europèa que se targa d’èsser un modèl de liberalisme e de pluralisme politic dins lo Mond.
Nosautres, ciutadans e ciutadanas de l’Union Europèa, occitans e occitanas, declaram nòstre sosten total a Mireia Boya.
Sostenèm Mireia Boya, per aver representat al parlament catalan entre 2015 e 2017, e amb dignitat istorica, la votz d’Occitània, en rendent possible que pel primièr còp dins l’istòria dels estats modèrnes europèus, la lenga occitana ganhèsse una visibilitat publica e politica, dins lo quadre del procès per lo bastiment de la republica de Catalonha, çò que representa un fenomèn d’una portada politica incomparabla amb la situacion desastrosa de la lenga d’òc dins son territòri istoric majoritari, dins la Republica Francesa.
Sostenèm Mireia, dont lo quite nom es portaire de tota una esperança per los òmes e las femnas d’òc, fàcia a las practicas policièras e arbitràrias d’un estat dont las garentidas democraticas cada jorn van mai a la deriva.
Accion Culturala Occitana
Associacion entara difusion d’Occitània en Catalonha (ADÒC)
Cercle d’Agermanament Occità-Català (CAÒC)
Chambra d'Òc
Corròp per Aran
Òc Malhòrca
Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC)
Partit de la Nacion Occitana (PNO)
País Nòstre
Republica Federala Occitana
República de Nissa
Òc en París
Fundació Randa - Lluís M. Xirinacs
Grop Mirabèl
Ferriol Macip
Fredo Valla (realizaire)
Gerard Funés Martín-Canyadell
Gerard Joan Barceló
Hug de la Rosa Ruperto (cònsol de la comuna de Les)
Matiàs Gibèrt
Michel Borsotto
Patric Roux (conselhièr regional)
Rafèu Sichel-Bazin
Augustin Lefils
Remèsi Fermin-Trocha
Terric Lausa
Victor Capdet Montesinos
Joan-Jaume Donnat (Seta)
Patrici Pojada
Gerard Cairon (Florentin d'Albigés)
Eve Ressaire
Joan Vall
Eric Sonié (Laurós)
Gemma Escur i Gelabert
Danís Fize
Felip Gibèrt (Vilamanda)
Bernat Menetrier-Marcadal (Tarba)
Tònho Castet (Vilamòs)
André Thévenot (Tornafuèlha)
Joan-Cristòu Dordet
Núria Ontiveros Briansó
Gabriel Balloux
Jean-Marc Pellet (Sant Remèsi)
Artur Quintana i Font
Antoni Moga Ferrés
Felip Bonnet
Reinat Matalòt
Joan-Pau Capdecoma
Olivièr Daillut-Calvignac
Francis Timoner
Gemma Fernández Carrión
Laia Fàbregas Castells
Joan-Pèire Alari
Dídac Martorell Paquier
Luca Tillier (Arpitània)
Ermengol Marcos Forniol
Pol Aumedes Morell
Joan Codina Vila
Christine Findal (Marselha)
Hervé Andres
Ciril Joanin
Héliane Longère (Marselha)
Georges Nosella (Aush)
Danielle Julien
Per signar lo manifèst coma individú o entitat, escrivètz-nos.


text:
Venteuil
Venteuil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Venteuil Es un pichon vilatge de la vallée de la Marna, entre Épernay e Dormans.
A la cœur del vignoble champenois, Venteuil compte 558 abitants repartits dins un vilatge principal e dos pichons caseriux, Arty e Tincourt, situats respectivament a l'èst e a l'oèst. Los sieus coteaux (625 a) son d'exposicions plenas sud, #çò que fa la riquesa del país : lo vin de Champagne ; aquel pòble compta près de 60 vignerons de productors.
Venteuil est un petit village de la vallée de la Marne, entre Épernay et Dormans.
Au cœur du vignoble champenois, Venteuil compte 558 habitants répartis en un village principal et deux petits hameaux, Arty et Tincourt, situés respectivement à l'est et à l'ouest. Ses coteaux (625 ha) sont exposés plein sud, ce qui fait la richesse du pays : le vin de Champagne ; ce village compte près de 60 vignerons producteurs.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1966, EDF a considerat de bastir una centrala hydroélectrique per pompage[1]. Lo projècte a #èsser abandonat a l'extrèm de 15 mes d'estudis.
En 1966, EDF a envisagé de construire une centrale hydroélectrique par pompage[2]. Le projet a été abandonné au bout de 15 mois d'études.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Veire junh.%20La%20Centrala%20Electrique%20de%20Venteuil.pdf Central electric de Venteuil.
- ↑ Voir Centrale électrique de Venteuil.


text:
Leicester
Leicester es una vila d'Anglatèrra situada dins la region dels Midlands de l'Èst. Administrativament, constituís una autoritat unitària dempuèi 1997, mas demòra part integranta del comtat ceremonial de Leicestershire, que i donèt lo nom. Es situada a ras del riu Soar, e de la National Forest. Al moment del recensament de 2011, l'autoritat unitària de Leicester comptava 333 000 abitants, mentre que l'aira urbana de Leicester ne comptava 509 000, fasent d'ela la pus granda vila dels Midlands de l'Èst e la desena del Reialme Unit.


text:
Anseriformes
L'òrdre dels Anserifòrmes compren 3 familhas d'ausèls :
- Animids : kamichis (3 espècias)
- Anseranatids: guitauca (1 espècia)
- Anatids : aquesta familha, la mai importanta dels anserifòrmes, compren 5 sosfamilhas de palmipèdes :
- Dendrocicnidins : dendrocicnes (9 espècias)
- Anserins : cicnes, coscoroba, aucas, bernachas, cereopsa (24 espècias)
- Stictonetins : stictoneta (1 espècia)
- Tadornins : auquetas, tadòrnas, brassamars, auca-armada (23 espècias)
- Anatins : pteroneta, anserèlas, caloneta, merganeta, guits, sarcelas, netas, fuligulas, eiders, arlequin, arelda, macrosas, garròts, bèc de rassèga, eteroneta, erismaturas (103 espècias)


text:
1408
Aquesta pagina concernís l'an 1408 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après l'assassinat de Loís d'Orleans lo 23 de novembre de 1407, lei partisans de Borgonha assaièron de justificar l'assassinat ambé l'escritura de divèrsei justificacions juridicas. Pasmens, lo duc Joan de Borgonha foguèt sustot renfòrçat per son intrada trionfala dins París (28 de febrier) e sa victòria d'Othée còntra la vila de Lièja en revòuta (23 de setembre). De son caire, lo partit deis Armanhacs contunièt la lucha.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Fin de la Revòuta de Percy ambé la desfacha finala d'Henry Percy a Bramham Moor (19 de febrier). Henry Percy e la màger part de sei soudats foguèron tuats permetent a l'Ostau dei Neville de renfòrçar son influéncia dins leis afaires intèrnes dau reiaume. Lei subrevivents rintrèton en Escòcia. Aquò permetèt tanben de renfòrçar la legitimitat d'Enric IV (1399-1413) que son poder èra contestat per Percy.
Union de Kalmar (Danemarc-Suècia-Norvègia)[modificar | modificar la font]
Començament de negociacions ambé lei Chivaliers Teutonics regardant lo contraròtle de la Mar Baltica. L'illa de Gotland passèt ansin sota lo contraròtle danés.
Sant Empèri Roman Germanic[modificar | modificar la font]
Convocacion dau Concili de Pisa per reglar lo Grand Esquisma d'Orient acomençat en 1378.
Asia[modificar | modificar la font]
Majapahit[modificar | modificar la font]
Dos ans après la fin de la guèrra parekreg (1404-1406), gèst de destenduda de l'emperaire Yongle que se contentèt dau pagament d'una indemenitat de 10 000 tahil d'aur en plaça dei 60 000 inicialament demandats coma reparacion per lo chaple d'una delegacion chinesa que sosteniá lo rèi usurpator Bhre Wirabhumi.
Turcomans dau Moton Negre[modificar | modificar la font]
Reconstitucion de la Conferacion a l'iniciativa de Kara Yusef que reconquistèt la màger part de son territòri amb una armada formada en Egipte. Miran Shah, governador timurida d'Azerbaitjan foguèt tuat dins lei combats, entraïnant l'afondrament dau poder dau seccessor de Tamburlan dins la region.


text:
Per Patric
Ai dins lo còr coma un ritme t’amor fòl
Ai dins lo còs una plaga coma un dòl
Ai dins los uòlhs de belugas per aimar
Ai dins las mans una enveja de donar
De femnas-solelh et d’òmes de plueja
Ai set d’un pais et la copa es vueja
Ai vist la mar silenciosa en ivern
Ai vist ton pas dessenhat sul camin verd
Ai vist ton nom escrich coma un crit d’esper
Balha ta man siam ensems aqueste ser
D’esser silenciós mon pòble s’anuja
Farem un pais se n’avem l’enveja
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Gavaudanés (sosdialècte)
Lo gavaudanés o gevaudanés es la varietat occitana de Gavaudan, país que correspond gaireben al departament de Losera. Aqueste sosdialècte lengadocian coma totes los dialèctes o sosdialèctes, a una definicion e un espandiment arbitraris que pòt cambiar d'autor a autor. Foguèt estudiat pregondament per Carles Camprós dins doas òbras Essai de géographie linguistique du Gévaudan e Étude syntaxique des parlers gévaudanais. Se considèra que lo parlar "tipic" del gavaudanés es lo de Mende.
Somari
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Fonetica[modificar | modificar la font]
Vocalisme[modificar | modificar la font]
- Assordiment de la -a- [1] en /ɔ/ d'un biais mai sistematic a l'oèst que non pas a l'èst (= lengadocian septentrional)
- Manten dels diftongs e triftongs (= lengadocian)
Consonantisme[modificar | modificar la font]
- Palatalizacion dels grops latins CA e GA e del -qui- en ch-, j- e -schi- sus la màger part del domeni. La chabra, lo jal, l'eschina. (= nòrd-occitan)
- Transformacion de la -l- intervocalica en -g- o -r-. Ex: soguelh per solelh, aga per ala.
- Casuda o vocalizacion de la -l finala provenent de -l- intervocalica latina simpla: l'ostà o l'ostau.
- Betacisme, confusion de v- e b- en [b] (= lengadocian, levat lo cevenòl e lo bas-vivarés)
- Manten dels grops SC, ST e SP (= lengadocian)
- Manten de las oclusivas finalas (= lengadocian)
- Manten de la -s finala (= lengadocian)
Morfologia[modificar | modificar la font]
- Finala en /'jɔ/ pels noms de mestièr: lo fornièr /lu fur'njɔ/.
- Primièra persona dels vèrbes en -e: chante
- Morfologia particulara del preterit: L'òme chantèt mas Nosautres chantessiam.
Parabòla de l'enfant prodig[modificar | modificar la font]
Un òme aviá dos filhs. Lo pus jove d'aquelei diguèt a son paire: "Mon paire, dono-mi la part del ben (/bè/) que mi deu venir". Ansin (francisme /ensí/) lo paire li divisèt son ben. Paucs de jorns après, aqueste pus jove filh amassèt tot aquò siu, se n'anèt dins un país eloanhat e i dissipèt tot son ben en vivent dins la debaucha. Après qu'aguèt tot despensat arribèt una granda famina dins aquel país e el comencèt d'èstre dins l'endigença. Alòrs se n'anèt e si meteguèt al service d'un dels abitants d'aquel país, que lo mandèt dins sas possessions, per faire pàisser los pòrcs (/poòrs/). E auriá ben volgut si rassasiar de carrojas que los pòrcs manjavon; mes persona non (/nun/) le'n donava.
Tèxt complet: http://books.google.fr/books?id=uBQ0AAAAMAAJ&pg=PA513&lpg=PA513&dq=lozere+parabole+patois&source=bl&ots=VNY77BQ0CS&sig=JiEZ3eC8aEW_juNvOyQ5pbcAACA&hl=ca&sa=X&ei=6f0WU8rpHInesgaJoYG4DA&ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&q=lozere%20parabole%20patois&f=false
Lo gavaudanés es donc un parlar que ten la caracteristica que definís lo nòrd-occitan, la palatalizacion dels grops CA e GA, e a l'encòp las del "lengadocian central". Sa classificacion es donc complicada, mas es considerat generalament, a causa de son conservatisme, coma un parlar lengadocian.
- ↑ Mai que mai /a/ tonica nasala (enfant, plana) e /a/ tonica finala de la tresena persona del futur (parlarà)
Autors gavaudanés[modificar | modificar la font]
Lo mai conegut dels autors es lo canonge Felix Remize (lo Grelhet) qu'escriguèt entre autres los Contes del Gavaudan.


text:
La Calandreta gapiana aüra complisse sos vint ans. Dins quin encastre s’es desvelopaa?
L’occitanisme es pas una religion nimai un clan, chau lo durbir a totplen de monde. Es per aquò qu’avèm creats lo "Rescòntre Gapian", fa vint ans, amb sos corses. E vaquí set ans un atalhier de chant. La Calandreta qu’a vint ans aüra es dins aquela tòcha. Apondètz un cors d’occitan per d’ancians regents au locau de las asseguranças MGEN… Tot aquò nos fa una mena d’ecosistèma favorable a l’ensenhament de l’occitan au nòstre. Favorisa la Calandreta e l’envam dels gents dels escolans.
L’estiu passat, l’associacion a lançat son operacion de finançament participatiu.
S’agissiá de chanjar lo materiau. Mas los gròsses chantiers son darrier nosautres. A partir de la contractualizacion, fa dètz ans, las chausas se son milhoraas: i a quatre ans Cecila Capdevila a fach la formacion a Aprene (centre de formacion nacional Calandreta a Besiers despuèi d'annaas e d'annaas), e Celina Malfato a agut la Licéncia. Prendrè sa classa – la segonda de l’escòla - l’an que ven. Lo president de l’associacion, Syril Buslig, mestrea ben totas las parts de la vita de la Calandreta. Tot aquò ne’n fa una bèla aventura. Que capita!


text:
Sus "La Pòrta d'Oc"
, en mai de la presentacion dei parucions novèlas, se tròba un annuari deis editors, que recensa quasiment tot çò qu'exista a l'ora d'ara :
- leis editors especificament occitanistas (IEO-IDECO, Letras d'Oc, Jorn, Reclams, ...) ;
- d' organismes institucionaus : lei Centres regionaus de documentacion pedagogica (aquèu de Montpelhier subretot), e quauqueis universitats ;
- fòrça editors, qu'an son sèti en Occitania ò en defòra, que publican de fes que i a de libres en occitan ;
- d'auto-edicions, tanben nombrosas.
Pasmens, se mandam un uelh sus la region PACA, lo torn es lèu fach : l' IEO regionau amé sei diccionaris e gramatica, l'Aeloc e sei libres per lei pichòts, en collaboracion amé leis edicions Grandir, Prouvènço d'aro que publica de libres en grafia mistralenca d'autors classics e contemporanèus. TAC-Motifs (a Grassa) prepausa de son costat quauquei recuelhs de còntes e de cansons en occitan.
Leis autors provençaus mancan pas, mai se fan puslèu publicar per lei editors occitanistas mencionats çai-sus. Quasiment tot es de faire per assegurar la preséncia de l'edicion en occitan dins lei librariás, lei bibliotècas, lei salons dau libre. Es pauc de dire que fau esperar encara de la Region Provença una vertadiera politica de sosten a la lenga, tan coma la fa sa vesina lengadociana.


text:
Eumetazoa
Infrarègnes de reng inferior
- Opisthocontes
- Coanoorganismes
- Coanoflagellats
- Metazoaris
- Esponjas exactinellidas
- Demosponjas
- Esponjas calcàrias
- Epiteliozoaris
- Coanoorganismes
Los metazoaris superiors o eumetazoaris (Eumetazoa) son d'organismes vivents pluricellulars eterotròfes. Possedisson un ensemble de caracteristicas que permet de los separar dels autres metazoaris. Aqueste clad compren totes los principals gropes d'animals a part las esponjas e los placozoaris. A divergit dels Parazoaris i a 940 milions d'annadas[1]
Somari
Caracteristicas pròpris[modificar | modificar la font]
- Possedisson pas jamai de choanocytes, coma n'an las esponjas.
- De sinapsis quimics permeton l’existéncia d’un vertadièr sistèma nerviós.
- La diferenciacion cellulara es plan obotida. Las cellulas especializadas perdon lor pluripoténcia e quitament se devesisson pas mai (ex : neurònas, ematias...).
- La digestion es extèrna, es a dire a l'exterior de las cellulas. D'enzimas digestivas son liberadas duns una cavitat digestiva per las cellulas secretrises de l’endodèrme.
- Al moment de l’embroogenèsi, de fulhets cellulars se fòrman per gastrulacion : l’endodèrme e l’ectodèrme auràn de devenirs precises.
- Las cellulas s'organizan en teissuts diferenciats tal coma epitelis intèrnes e teissuts conjontius. Los epitelis en particular se caracterizan per una lama basala faita de collagèn de tipe IV, (proteïna de la matritz extracellulara).
- De joncions gap, o joncions lacunàrias, formadas gràcias a de connexinas, permeton la transmission de pichonas moleculas entre los citosòls de las cellulas.
Sistematica[modificar | modificar la font]
Los eumetazoaris regropan los embrancaments seguents :
pas classat « Radiata » (parafiletic)
- Acoelomorpha
- Orthonectida
- Rhombozoa
- Div. Deuterostomia
- Sosdiv. Ecdysozoa
- Sosdiv.. Lophotrochozoa
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Nikoh N, Iwabe N, Kuma K, et al., « An estimate of divergence time of Parazoa and Eumetazoa and that of Cephalochordata and Vertebrata by aldolase and triose phosphate isomerase clocks », Journal of Molecular Evolution, vol. 45, no 1, juillet 1997, p. 97–106 (DOI 10.1007/PL00006208)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Eumetazoa (en)
- Referéncia Animal Diversity Web : Eumetazoa (en)
- Referéncia NCBI : Eumetazoa (en)


text:
Ildefons Cerdà
Ildefons Cerdà i Sunyer (23 de decembre de 1815, Centelles - 21 d'aost de 1876, Los Corrales de Buelna) foguèt un engenhaire, un urbanista, un arquitècte e un òme politic catalan. Es l'autor principau dau plan d'extension de Barcelona dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Nasquèt a Centelles dins l'ostau que sa familha teniá dempuei lo sègle XIV. Èra lo quatren enfant d'una familha fòrça liada au comèrci amb America e dubertas ais idèas modèrnas. Ildefons Cerdà s'orientèt donc vèrs l'engenhariá e partiguèt a Madrid per menar d'estudis d'engèni civiu. En 1859, après la presa de decision de destrurre lei barris de Barcelona, foguèt cargat per lo govèrn espanhòu de realizar lei plans de l'extension de la vila. Son projècte, dich l'Eixample, prevesiá de multiplicar per dètz la superficia de la vila. S'inspirèt en partida de teorias igienistas desvolopadas dins lo corrent dau sègle XIX per concebre un luòc pus practic e pus dubert que lo centre istoric qu'èra vengut un ensems congestionat e subrepoblat ambé de condicions d'igièna mediòcras. Foguèt l'òbra principala de sa vida. Èra basada sus divèrsei principis novators coma l'adopcion d'un equipament similar per totei lei lotjaments ò l'estudi d'un plan generau per favorizar la mobilitat e l'implantacion dei rets urbans qu'èran alora en cors de desvolopament. La bastida d'aqueu quartier s'acabèt au començament dau sègle XX. Venguèt un simbòl major de Barcelona car foguèt chausit per divèrseis arquitèctes per bastir d'òbras importantas de l'arquitectura, especialament aquelei dau corrent modernista, barcelonina.
Cerdà contunièt l'estudi de sei teorias sus la planificacion de projèctes d'amplor, especialament pertocant la planificacion regionala, fins a sa mòrt. Pasmens, aquò aviá un còst fòrça important e l'arquitècte moriguèt fòrça endeutat e quasi dins la misèria totala.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Carriera politica
- 3 Carriera professionala
- 4 Lo Plan Cerdà
- 5 Òbras principalas
- 6 L'Annada Cerdà
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Ildefons Cerdà nasquèt a Centelles dins lo mas Cerdà de la Garga qu'èra una proprietat fòrça anciana de sa familha que la teniá dempuei lo sègle XIV. Èra lo quatren enfant de sei parents après dos fius e una filha. En despiech d'aquelei originas ruralas, lei Cerdà èran una familha cosmopolita implicada dins lei cambis comerciaus entre Espanha e lo continent american. Aquò aguèt una influéncia importanta sus la formacion intellectuala d'Ildefons Cerdà que foguèt educat dins un mitan dubèrt, curiós e favorable au desvolopament dei tecnologias novèlas aparegudas dins l'encastre dau començament de la Revolucion Industriala. S'orientèt ansin vèrs d'estudis d'engenhariá a Madrid au sen de l'Escuela de ingenieros de caminos, canales y puertos fondada en 1802 sus lo modèl de l'escòla francesa dei Pònts e levadas. I venguèt engenhaire d'engèni civiu.
En 1848, se maridèt lo 20 de junh ambé la pintora Magdalena Clotilde Bosch i Calmell[1]. Lo pareu aguèt quatre filhas Pepita (1849), Rosita (1850), Sol (1851) e Clotilde (1862). Pasmens, conoguèt de dificultats relacionalas importantas e Clotilde foguèt en realitat la filha adultèra de sa frema mai reconeguda coma la sieuna filha per son marrit. Se separèron en 1862 e son ex-frema anèt s'installar a Madrid dos ans pus tard.
Totjorn en 1848, après lo decès de son paire (1787-1844) e lei mòrts prematuras de sei fraires Ramon (1808-1837) e Josep (1806-1848), èra a la tèsta d'un patrimòni fòrça important. Aquò li permetèt d'arrestar sa carriera dins la foncion publica. Decidiguèt de començar una carriera politica onte s'interressèt ai questions d'urbanisme[1].
Quand lo govèrn espanhòu acceptèt de destrurre lei barris de Barcelona, Ildefons Cerdà foguèt cargat de planificar l'extension, dicha l'Eixample, de la ciutat. Prepausèt un projècte, dich plan Cerdà, que foguèt finalament impausat per Madrid après divèrsei polemicas ambé la comuna, leis elèits locaus e d'arquitèctes rivaus. Aqueu plan faguèt partida d'un ensems pus important de projèctes de renovacion urbana dins tot lo continent europèu. Ansin, coma lei trabalhs menats a París pendent lo rèine de Napoleon III, s'inspirèt de necessitats igienistas e militaras per melhorar e contraròtlar una vila fòrça poblada e relativament agitada. Pasmens, adoptèt tanben plusors trachs novators coma l'importància donada ai rets urbans, especialament ai rets de circulacion, e a de critèris egalitaristas ambé l'adopcion d'una unitat urbana identica per totei lei quartiers.
Lo plan Cerdà e l'Eixample foguèron leis òbras majoras de sa vida. Pasmens, Ildefons Cerdà contunièt per la seguida d'estudiar d'autrei projèctes e de desvolopar sei teorias sus la planificacion dei rets urbans a d'escalas pus importantas qu'aquela d'una vila. Ansin, fins a sa mòrt, s'interessèt especialament a la planificacion regionala dei rets urbans. Pasmens, aquò aviá un còst important e sei recèrcas entraïnèron la dilapidacion de son patrimòni. Moriguèt fòrça endeutat e dins la quasi misèria.
Carriera politica[modificar | modificar la font]
La carriera politica d'Ildefons Cerdà comencèt a la fin deis ans 1840 e au començament deis ans 1850 quand quitèt l'administracion publica. S'orientèt vèrs leis idèas dau socialisme utopic dau Francés Etienne Cabet e intrèt en relacion ambé Narcís Monturiol e Ramon Martí i Alsina. Intrèt tanben au sen de la milícia nacionala[2]. Participèt alora activament a la vida politica e foguèt elegit deputat en 1850 amb Estanislau Figueras, Pascual Madoz e Jacint Feliu Domènech per la legislacion 1851-1852[3].
Pendent lo periòde dau Bienni Progressista, venguèt comandant d'un batalhon de sapaires de la milícia nacionala (1854-1856). En 1854, foguèt elegit regidor au sen de l'Ajuntament de Barcelona, ço que li permetèt d'observar e d'estudiar la condicion sociala deis abitants de la vila e aguèt una influéncia importanta sus lo desvolopament de son futur plan de desvolopament. S'i raprochèt deis associacions obrieras de la vila e deguèt faciar en consequéncia l'ostilitat d'una partida deis elèits barcelonins. Puei, participèt a de negociacions a Madrid regardant l'associanisme obrier amb una delegacion d'obriers catalans[1].
A la fin d'aqueu periòde, foguèt destituit de son pòste e empresonèt dos còps per lo capitani generau Zapatero. Pasmens, capitèt de tornar venir regidor entre 1854 e 1856[4].
Carriera professionala[modificar | modificar la font]
Lo Plan Cerdà[modificar | modificar la font]
Lo plan Cerdà, extension urbana de la vila de Barcelona a l'origina dau quartier dich l'Eixample, es l'òbra pus famosa e pus reconeguda internacionalament d'Ildefons Cerdà. Es un plan en escaquier amb una estructura qüadrangular, regulara e duberta que foguèt a l'origina de la renaissença de la vila comtala. Aqueu plan foguèt impausat per lo govèrn centrau de Madrid entraïnant una querèla ambé lo conseu de la comuna. Aprovat en junh de 1859, sa bastida acomencèt dins lo corrent de l'annada seguenta.
Lo lengatge novèu de Cerdà[modificar | modificar la font]
Lo plan Cerdà metiá en valor una classificacion novèla dau territòri devesit entre de vias e d'espacis intervias. Lei vias formavan un espaci public de mobilitat, de rescòntre, de desplegament dei rets e dei mobiliers urbans (aiga, gas, conduchs...), de plantacion d'aubres (mai de 100 000 aubres foguèron plantats) e d'esclairatge. Leis espacis intervias èran destinats a la vida privada e a la formacion de luòcs de rescòntre au sen deis edificis d'abitacion abitats per mai que d'una familha. Èran bastits segon lei critèris igienistas de la mitat dau sègle XIX per recebre la lutz solara e per èsser ventilats.
L'estructura dau plan Cerdà[modificar | modificar la font]
Lo plan testimoniava de l'optimisme e de la fisança dau sègle XIX e foguèt donc basat sus una vision scientifica d'una vila amb un caractèr matematica e geometric[5]. L'unitat de basa adoptada èra una illa carrat de 113,3 mètres amb un descarrat de 45°[6]. Lei tèsis igienistas — fòrça estudiadas per Cerdà — i avián una influéncia majora e l'estructura foguèt dessenhada per favorizar l'oxigenacion e lo netejatge de l'atmosfèra de la ciutat[6].
Dins aquel encastre, Cerdà se concentrèt tanben sus la demenicion de la densitat d'abitants, sus lo melhorament de la mobilitat e sus l'anticipacion dau desvolopament dau transpòrt motorizat. Per exemple, d'axes sosterranhs èran tanben reservats per lo desvolopament dau tren. Ansin, adoptèt de vias d'una largor qu'èra alora inusitada que permetiá de limitar la superficia utilizada per leis abitacions e d'absorbir l'aumentacion futura de la circulacion. Enfin, dins cada quartier, una zòna foguèt reservada per lei bastiments e lei servicis publics.
La geometria de l'Eixample[modificar | modificar la font]
La geometria adoptada per Cerdà dins son plan d'expansion es fòrça omogenèa[7] en causa dei principis egalitaris de l'arquitècte, de la necessitat de poblar rapidament la vila amb una populacion novèla e de l'importància donada a la lutz solara. D'efèct, lei principis egalitaris de l'arquitècte que cercava d'eliminar lei diferéncias entre classas socialas encoratjèron l'omogeneïtat de l'urbanisme. Per exemple, l'adopcion de carrieras de circulacion identicas permetiá de pas privilegiar un axe donat e d'empachar l'especulacion d'influénciar la valor deis abitacions situadas lòng dei rotas pus comòdas.
D'autra part, lo plan Cerdà prevesiá tanben d'aculhir 800 000 abitants, çò que representava una aumentacion importanta de la populacion de Barcelona (235 000 abitants en 1857), que Cerdà pensava poblar totalament l'Eixample en 1900. En consequéncia, entreprenguèt rapidament d'aumentar la demografia barcelonina. Per aquò, prepausèt una extension « non limitada » basada sus un carrat regular e transpausable de 10 x 10 illas[8]. Cada unitat de basa teniá l'ensems dei servicis, dei rets e deis espacis urbans necessaris. L'omogeneïtat dau plan i representava donc un biais flexible de reproduire aisament aqueu motiu per estendre ò modificar lo plan iniciau[9].
Enfin, l'importància donada a la lutz solara entraïnèt l'orientacion dei carrieras segon d'axes qu'èran siá perpendiculars siá parralèls a la Mar Mediterranèa[10]. Ansin, lei quatre costats deis illas foguèron bastits en foncion dei ponchs cardinaus per permetre ai lotjaments de reçaubre la lutz dins lo corrent de la jornada.
Pasmens, l'arquitècte deguèt concebre son projècte a l'entorn d'una carriera majora, la gran Via de les Corts Catalanes, que li serviguèt d'axe director. De mai, deguèt estudiar la formacion de « districtes » que seis interseccions correspondián a d'endrechs importants de la vila coma la plaça de les Glòries Catalanes, la plaça Tetouan ò la plaça de l'Universitat.
Enfin, au sen de l'Eixample, la largor dei carrieras èra generalament fixada a 20 mètres. Coma dins lo cas de la renovacion de París, aquela largor permetiá de facilitar la circulacion. Pasmens, èra tanben associada a una vision militara per favorizar la repression d'una insureccion car de carrieras largas e drechas favorizavan lo desplaçament dei tropas militaras e lei tirs d'artilhariá[11]. A l'ora d'ara, lei 10 mètres centraus son utilizats per la cauçada e lo rèsta es devesit entre dos trepadors de 5 mètres. Una carriera pus larga èra dispausada totei lei cinc carrieras. Enfin, totei lei quinze illas, una carriera fòrça larga (carriera d'Urgell, Passeig de Sant Joan) èra previstada.
Leis excepcions a la regularitat[modificar | modificar la font]
Lo plan regular en escaquier de Cerdà presentava quauqueis excepcions a respèct de sei principis que se pòdon devesir entre dos tipes principaus. Lo premier èra liat au mantenement de camins vièlhs e tradicionaus de comunicacion per favorizar la circulacion. Formavan generalament de diagonala permetent d'accedir au centre de la vila[12]. Lo segond èra liat ai constrenchas impausadas per la topografia locala. Per exemple, foguèt lo cas dau Passeig de Gràcia e de la Rambla de Catalunya onte Cerdà deguèt traçar doas carrieras de largor especiala en luòga de tres per respectar un camin ancian e l'escorrement de l'aiga. Ansin, lo Passeig de Gràcia presenta d'aspècts non parallèls e seis illas an una forma trapezoïdala e non carrada.
Lo chantier de la bastida de l'Eixample entraïnèt l'aparicion d'una tresena mena d'excepcion. D'efèct, « l'extension illimitada » dau plan Cerdà preniá pas en còmpte l'integracion de la trama dei vilas e dei vilatges periferics[11]. Levat de Sant Andreu qu'èra costejat per la carriera meridiana, lei liames amb aquelei nuclèus urbans èran pas prevists e lo plan ignorava la màger part dei vias tradicionalas. En 1907, la comuna de Barcelona deguèt donc aprovar lo plan Jaussely destinat a resòuvre aquelei mancas[11]. Sa realizacion e tanben lo mantenement de certanei draias dins lo corrent de la bastida de l'Eixample permetèron de defugir la disparicion d'axes de comunicacion tradicionaus que formèron d'irregularitats coma, per exemple, l'ancian Camin de França (vengut la Carriera Pèire IV) ò lo Camin de Sants (vengut la Carriera Mistral)[11].
L'acceptacion malaisada dau plan Cerdà[modificar | modificar la font]
Lo plan Cerdà se turtèt a una oposicion fòrta de part de la comuna de Barcelona, de la màger part de l'elèit de la vila e d'uneis arquitèctes. Lei tendàncias egalitaristas e racionalistas dau projècte turtèron la borgesiá barcelonina qu'una partida èra de mai puslèu favorabla ai modèls adoptats per París ò per Washington[13]. Lo sostèn autoritari dau govèrn de Madrid foguèt tanben una fònt importanta d'oposicions. Maugrat l'origina catalana de sa familha e son sostèn politica a la republica federala catalana, Cerdà deguèt faciar una campanha de premsa calomniosa que pretendèt que foguèsse pas catalan. Enfin, divèrsei arquitèctes assaièron tanben d'empachar l'adopcion e la realizacion dau plan. Foguèt renfòrçada per lo fach que Cerdà foguèsse engenhaire e pas arquitècte.
Aquela oposicion demorèt relativament viva en despiech dau començament dau chantier. Per exemple, Enric Prat de la Riba criticava totjorn lo projècte en 1905[13].
Òbras principalas[modificar | modificar la font]
- Teoría de la Construcción de Ciudades, 1859 (en occitan Teoria sus la bastida dei vilas).
- Teoría de la Viabilidad Urbana y Reforma de la de Madrid, 1861 (en occitan Teoria sus lo ret urban e reforma d'aqueu de Madrid).
- Teoría del Enlace del Movimiento de las Vías Marítimas y Terrestres, 1863 (en occitan Teoria sus lei liasons dei movements d'axes maritims e terrèstres).
- Teoría General de la Urbanización, 1867 (en occitan Teoria generala d'urbanizacion).
L'Annada Cerdà[modificar | modificar la font]
Dau 11 de junh de 2009 au 11 de junh de 2010, se debanèt l'Annada Cerdà per celebrar lo 150en aniversari dau començament de la bastida de l'Eixample. Veguèt l'organizacion de plusors conferéncias ò exposicions regardant Ildefons Cerdà e son projècte barcelonin.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca) Jaume Fabre e Josep Maria Huertas, Burgesa i revolucionària : la Barcelona del segle XX, Flor del Vent (2000).
- (ca) Arturo Soria y Puig, Cerdá : the five bases of the general theory of urbanization, Electa (1999).
- (ca) Lluís Permanyer, L'Eixample: 150 anys d'història, Viena Edicions / Ajuntament de Barcelona (2008).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1 et 1,2 Permanyer, Lluís: L'Eixample: 150 anys d'història. Barcelona: Viena Edicions / Ajuntament de Barcelona, 2008.
- ↑ D'aqueu temps, lei fòrças armadas espanhòlas èran un bastion deis idèas progressistas.
- ↑ (es) CONGRESO DE LOS DIPUTADOS - HISTORICO DE DIPUTADOS 1810-1977, [1].
- ↑ (ca) Ildefons Cerdà, Personalitat i ideologia, [2].
- ↑ (ca) Montaner, Josep Maria, « Ildefons Cerdà i la Barcelona Moderna », Revista Catalonia Cultura, n°3, 1978, pp. 44-45
- ↑ (ca) Permanyer, Lluís, L'Eixample, 150 anys d'Història, Viena Edicions e comuna de Barcelona (2008), p. 67.
- ↑ (ca) Comuna de Barcelona, Fulletó Ajuntament de Barcelona , [3]
- ↑ (ca) Babiano i Sànchez, Eloi, Antoni Rovira i Trias, Arquitecte de Barcelona, Viena Edicions e comuna de Barcelona (2007), p. 94.
- ↑ (fr) UNESCO, Cerdà de l'origine au futur de l'urbanisme (1999).
- ↑ 11,0, 11,1, 11,2 et 11,3 (es) Bohigas, Oriol, « En el centenario de Cerdà », Cuadernos de arquitectura, n°34 (1958).
- ↑ D'efèct, lei plans en escaquier necessitan sovent la bastida de carrieras diagonalas per accelerar la circulacion car, dins lo cas contrari, lei trajèctes son sovent alongats.
- ↑ 13,0 et 13,1 (es) Cirici-Pellicer, Alexandre, Significación del Plan Cerdá, Cuadernos de arquitectura, n°35 (1959).


text:
Moçajas
Moçajas ( Moussages en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Moçajas. Las fòrmas ancianas son Ecclesia Mosagis, al sègle XII, Mossaghas, en 1333, Ecclesia de Mossagis, en latin, en 1441 o sense data, Mossagii, en latin, en 1441, Mossagiae, en latin, en 1520, Moussayges, en 1632, Mouzages, en 1634, Mossaiges, en 1646, Massages, en 1652, Mossaigues, en 1652, Moussaiges, en 1671, Mussages, en 1673, Moussaige, en 1673 [1]. Las fòrmas en -saige son de francizacions. Moçajas poiriá venir d'un nom latin d'òme Mottius amel sufixe -aca, mas tant Dauzat e Rostaing que los Féniés son prudents [2],[3]; Delamarre cita tanben los noms gallés Mottios e Moccios, a prepaus de noms aparentats (en [mus-] (lo resultat fonetic es identic) [4]. Moçajas èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Mottius, Mottios o Moccios. Dins *Mottiaca, -ca se sonorizèt en -ga (fin del sègle IV ?), pueis -ga se palatalizèt en -ja (sègles V e VI ?). L'IEO Cantal dona la grafia Mossajas, mas las règlas graficas d'Alibèrt fan escriure Moçajas. La prononciacion, notada a Osèrs, es [mu'saʒa] [5].
- Jalhac. Las fòrmas ancianas son Jalihac, en 1634, Jaliac, en 1652, Jalhac, en 1671, Jailliat, en 1713 o sense data, Ialliac, en 1713, Iallat en 1714 o sense data, Jallac, en 1714, Jalliac, en 1758 [6]. Las fòrmas ancianas son pas anterioras al sègle XVII, mas coma i a pas d'autre Jalhac a l'entorn, lo nom es probablament pas un transferiment. Es doncas la varianta nòrd-occitana de Galhac, explicable per un nom latin d'òme Gallius (o gallés Gallios) amb lo sufixe -acum [7],[8],[9], latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Jalhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Gallius o Gallios.
- Fressanges. Las fòrmas ancianas son Freilinges, en 1654, Freyssenges, en 1659, Freisenges, en 1663, Freyssanges, en 1669, Fressanges, en 1713, Frayssanges, en 1714, Fressange, en 1856 [10]. Las fòrmas en -ange(s) son pusleu tardivas e probablament analogicas (los noms en -anges/-anjas derivats de -anicum, -anicam), ajudadas per la prononciacion francesa de -en- e las pus ancianas son en Frei-/Frey-/Fray-, çò que mena a un derivat de fraisse, *Fraissinjas, l'equivalent dels Fraissinhas o Fraissenhas pus meridionals, eiretèirs del latin fraxinus + sufixe collectiu -ea. Per Fraissinhas, veire lo Dauzat [11]. La grafia (Fraissenjas ?) depend de la prononciacion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Mauriac; es ara del canton de Riòm de las Montanhas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496860l7is1R
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 484
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 149
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 199, 202, 303, 358
- ↑ enquèsta Sivadon abrial 2018
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496859wwqHsT
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 308
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 121
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 154, 297 e 347
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496858BF1CZG
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 300


text:
22/06/2017
Tuar lo pòrc, tresema partida
Suite de "Tuar lo pòrc", un texte sur les souvenirs de Bernard Bourgés, traduit en occitan par Maryse Lasjuilliarias de l'atelier de La Chapelle Gonaguet.
Après "Lo preparatius, veiqui "Lo moment de tuar".
Per lo Gabí, lo tuaire,quò es lo dijuòus que li vai lo mielhs ; per chas nos, tot es preste e mon pair pense ren aver obludat de preparar.
Eimatin, chas nos se son levats mai dabora que d'avesat e quitament io, que ma mair voliá pas que los òmes me trobessen au liech 'laidonc que lo trabalh nos esperava, e fòrça trabalh per tot lo monde.
Mon pair a maniat las bèstias mai dabora que d 'avesat, ma mair a drubert tota la denada. Las bestias senten que quauquaren d'anormau vai se passar. Quauques còps, lo « Mini » jangla, d'autres còps cunla, sembla que pura. A ren minjat dempuei ier matin. Dins tot queu talabast, lo quite masle lapin, esmajós, fai petar lo talon.
Lo Gabí 'rieba a bicicleta a las ueit oras e destacha sos ustilhs dau pòrta-bagatges. Los bòta en seguretat sus lo cabinet, dau temps que se beu un cafe avant de tuar.
Io, portí quauquas selhas d'aiga de mai per la chaudiera e parier dau boesc per la chaudiera e tanben per la maison que ne'n i aurá mestier avant miegjorn.
Maurici e Rogier son 'quí ilhs tanben, a l'ora e tanleu lo cafe engolat, mon pair explica tot çò que fau far, quò es a dire botar la gàbia davant la pòrta de l'establon e verificar que la bascula siá dins la cort. Entra dins l'estable per far surtir lo « Mini » e pòt veire que lo « Mini » a barutelat son baquet tota la nuech e que ne'n botet de l'òrdre, çò-ditz mon pair. Fin finala lo « Mini » s'engulha dins la gàbia atirat per una espija de bigaroelh que lo Mauricí, plan fin, fai bolegar per lo fons. Lo paubre tesson que creba de fam se fai colhonar e quò es io que sei charjat de botar còp sec lo varroelh de la pòrta de darrier.
De segre
Les commentaires sont fermés.


text:
Aqueste matin, me desrevelhèri a 6h.
Per pissar.
« ba, vau dormir un bocin mai, una oreta per èsser en forma. »
Quand me desrevelhèri, èran 9h45….
Rai. Èri lassa.
Anèri a la gara prene lo tren per Ercolano. Abans, m'arrestèri a Fofo que li crompi un entrepan cada jorn. Quand veses çò qu'es un panino aquí, çò qu'apèlan en França « panini » fa rire.
Prenguèri lo tren e al cap d'un moment, reconeguèri pas los arrèsts de la velha. E Vesuvi que vesiái per la fenèstra, lo vesiái pas mai, çò qu'es embestiant per un tren que se ditz « Circumvesuviano ».
Me lèvi per verificar un dobte sus la mapa qu'es en dessús de la pòrta.
Ai pas pres lo bon tren.
Me tòrni assetar.
Lo tipe d'en fàcia, que o vei plan que soi una colhassa :
« Dove voi andare ? »
«A Ercolano ».
Cara conscrita.
Aprèp, m'explica sai pas qué, me fa un rasonament sus lo Vesuvi vièlh, lo nòu qu'es a sortir e sai pas tròp de qué, entre mon nivèl flac de mon italian e lo nivèl sonòr din lo tren…
Lo tipe, plan brave, m'explica que me cal davalar a la « prossima ferrata », de prene lo tren dins l'autre sens, de davalar a Barra e a Barra, de prene lo tren per Ercolano.
Davali a la prossima ferrata en granmercejant milanta còps mon salvaire.
E aquí, es la gara del desèrt. Pas un cat, pas una informacion. Vau a l'autra via (logic, non ?), dubrissi la saca per escriure mon aventura. Maganha ! Ai daissat lo quasernet dins lo tirador de la cambra ! N'auriái plorat ! Me congosti tant d'escriure quand ai un moment de sosta que perdre aquel plaser per la jornada es pas possible !


text:
Ja hè 25 ans qu’era Val d’Aran compde damb un tecnic de lauegi. Des dera sason 2003/2004, damb era incorporacion d’un dusau tecnic, es activitats e es productes relacionadi damb era seguretat e es lauegi que se genèren des deth Conselh Generau d’Aran an anat creishent graduauments. Ena temporada 2010/2011 se contracte eth tresau component der equip, damb un perfil mès scientific, damb era intencion de potenciar era investigacion aplicada. Açò culmine (enquiath moment!) damb era creacion deth Centre de Lauegi dera Val d’Aran qu’ei plaçat en Casau.
Peth moment es principaus activitats que se desvolopen son:
– Prediccion de lauegi: bulletin diari entàs montanhòus tàs 8:00 or; prediccion locau entàs carretères de Beret e Bonaigua
– Cartografia: classificacion deth terren de lauegi
– Investigacion: diferentes linhes d’investigacion aplicada.


text:
Cronologia del cinèma
Aquò es una cronologia del cinèma, es a dire dels eveniments del 7en art.
2000 - 1990 - 1980 - 1970 - 1960 - 1950 - 1940 - 1930 - 1920 - 1910 - 1900 - 1890 - Abans 1895
Ans 2000[modificar | modificar la font]
- 2006 al cinèma – Lo 1er de febrièr de, les Bronzés 3 - Amis pour la vie sortís 29 ans aprèp lo primièr
- 2005 al cinèma – La saga Star Wars s'acaba amb son 6en episòdi, 28 ans aprèp lo primièr.
- 2004 al cinèma – Fahrenheit 9/11 de Michael Moore es un documentari polemic que merita la Palma d'aur e es un succès del box-office. Succès suspresa dels Choristes en França.
- 2003 al cinèma – Le Seigneur des Anneaux : le Retour del Roi de Peter Jackson barra la trilogia de Tolkien.
- 2002 al cinèma – Alain Chabat e son Astérix et Obélix 2 : Mission Cléopâtre es rei del box-office francés
- 2001 al cinèma – Harry Potter a l’école des sorciers « emmasca » lo box-office mondial, succedissent en França al Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
- 2000 al cinèma – Taxi 2 de Gérard Krawczyk despassa las 10 000 000 entradas en França
Ans 1990[modificar | modificar la font]
- 1999 al cinèma – Lo volet de Star Wars : La menace fantôme bat lo recòrd que deteniá Jurassic Park de Steven Spielberg
- 1998 al cinèma – Titanic pulveriza lo recòrd en França de totes los temps, despassant las 20 000 000 entradas
- 1997 al cinèma - Titanic bat totes los recòrds de succès de l'istòria del cinèma.
- 1996 al cinèma - x
- 1995 al cinèma - Casper es lo primièr filme que l'eròi es en imatges de sintèsi, e Toy Story lo primièr long metratge realizat entièrament en imatges de sintèsi.
- 1994 al cinèma – Pulp Fiction obten la Palma d'aur al Festenal de Canas 1994.
- 1993 al cinèma - Les Nuits fauves trionfan als césars qualques jorns aprèp la mòrt de lor realizator Cyril Collard.
- 1992 al cinèma – x
- 1991 al cinèma – x
- 1990 al cinèma - x
Ans 1980[modificar | modificar la font]
- 1989 al cinèma – "do the right thing" de spike lee joint
- 1988 al cinèma – Nombrosas censuras e atemptats a travèrs lo mond contre la Dernière Tentation del Christ de Martin Scorsese. Qui veut la peau de Roger Rabbit ? repossa mai luènh la coabitacion a l'ecran d'actors reals e de personatges de dessenhs animats. En França, le Grand Bleu es un fenomèn de generacion.
- 1987 al cinèma - x
- 1986 al cinèma - x
- 1985 al cinèma - Succès popular de Trois Hommes e un couffin.
- 1984 al cinèma – Cinc filmes d'Alfred Hitchcock ressortisson en salas aprèp 30 ans d'indisponibilitat perque lo realizator (decedit en 1980) n'aviá recomprat los dreches e los aviá legats en eretatge a sa filha. S'agís de la Corde (1948), Fenêtre sur cour (1954), Mais qui a tué Harry ? (1955), l'Homme qui en savait trop (1956) e Sueurs froides (1958).
- 1983 al cinèma - x
- 1982 al cinèma – x
- 1981 al cinèma – x
- 1980 al cinèma - x
Ans 1970[modificar | modificar la font]
- 1979 al cinèma – Ridley Scott amòda la tetralogia d'Alien amb Alien - Le huitième passager
- 1978 al cinèma – x
- 1977 al cinèma – La Guerre des étoiles es lo filme de l'annada.
- 1976 al cinèma - Le Vieux Fusil obten lo primièr César del cinèma francés.
- 1975 al cinèma – Les Dents de la mer de Steven Spielberg es un succès mondial.
- 1974 al cinèma – En novèl periòde de crisi, renovèl del cinèma-catastròfa amb la Tour infernale
- 1973 al cinèma - Mean Streets de Martin Scorsese
- 1972 al cinèma – Le Parrain de Francis F. Coppola
- 1971 al cinèma – Luchino Visconti recep a Canas lo prèmi especial del 25en aniversari per Mort a Venise e l'ensemble de son òbra.
- 1970 al cinèma - Woodstock va devenir l'emblèma cinematografic de la contestacion de la joventut.
Ans 1960[modificar | modificar la font]
- 1969 al cinèma – Easy Rider filme culte de Dennis Hopper
- 1968 al cinèma – Lo festenal de Canas es interromput pels eveniments de mai de 1968. 2001, l'odyssée de l'espace transfòrma lo cinèma de sciéncia-ficcion.
- 1967 al cinèma - La Chinoise de Jean-Luc Godard anóncia las contestacions socialas de venir.
- 1966 al cinèma - La Grande Vadrouille s'installa en cap del box-office francés per mantun decenni.
- 1965 al cinèma - La Mélodie du bonheur es lo filme de l'annada, acumulant de vendas remirablas al fial de las annadas.
- 1964 al cinèma – x
- 1963 al cinèma - x
- 1962 al cinèma – Mòrt de Marilyn Monroe. Huit e demi de Federico Fellini.
- 1961 al cinèma – x
- 1960 al cinèma - Psychose d'Alfred Hitchcock.
Ans 1950[modificar | modificar la font]
- 1959 al cinèma – Les Quatre Cents Coups de François Truffaut consacran l'èrm novèl.
- 1958 al cinèma – x
- 1957 al cinèma - x
- 1956 al cinèma - Brigitte Bardot explosa dins Et Dieu... créa la femme
- 1955 al cinèma - x
- 1954 al cinèma – Les Sept Samouraïs d'Akira Kurosawa impausan lo cinèma japonés al grand public mondial.
- 1953 al cinèma - Començaments del Cinemascòpi
- 1952 al cinèma – Los Jeux interdits fan plorar França e las guitarras. Apogèu del Maccartisme als Estats Units que tòca durament Hollywood.
- 1951 al cinèma – Los Franceses tomban amoroses de Caroline chérie.
- 1950 al cinèma - x
Ans 1940[modificar | modificar la font]
- 1949 al cinèma – Lo disc de la musica del Troisième Homme se vend a la criada suls baloards.
- 1948 al cinèma – x
- 1947 al cinèma - Lee Strasberg crea l'Actors Studio a Nòva York.
- 1946 al cinèma - Primièr Festenal de Canas.
- 1945 al cinèma - La fin de la guèrra permet la sortida dels Enfants du paradis de Marcel Carné. Rome, ville ouverte, un dels primièrs filmes neorealistas.
- 1944 al cinèma – Assurance sur la mort e Laura, dos grands classics del filme negre
- 1943 al cinèma - Le Corbeau d'Henri-Georges Clouzot
- 1942 al cinèma – To Be or Not to Be d'Ernst Lubitsch. Casablanca de Michael Curtiz, grand classic, melhor filme e melhora mesa en scèna als Oscars.
- 1941 al cinèma – Citizen Kane d'Orson Welles
- 1940 al cinèma - Le Dictateur de Charlie Chaplin es una òbra que tòca al gèni.
Ans 1930[modificar | modificar la font]
- 1939 al cinèma – Autant en emporte lo vent de Victor Fleming es lo filme de l'annada (lo filme sortirà pas en França qu'en mai de 1950). La Règle du jeu de Jean Renoir
- 1938 al cinèma – Alexandre Nevski de Sergei Eisenstein
- 1937 al cinèma - Blanche-Neige et les sept nains de Walt Disney es lo primièr filme en color per procedit industrial (Technicolor), e lo primièr dessenh animat de long metratge. La Grande Illusion de Jean Renoir
- 1936 al cinèma - Les Temps modernes de Charlie Chaplin
- 1935 al cinèma - Primièr filme tornat en Technicolor
- 1934 al cinèma – Capra trionfa amb New York-Miami. Primièra comèdia musicala entièrament construcha altorn del cople mitic Ginger Rogers e Fred Astaire, La Joyeuse Divorcée.
- 1933 al cinèma – King-Kong tomba del som de l'Empire State Building
- 1932 al cinèma – Los filmes de gangsters se multiplican; un dels melhors: Scarface d'Howard Hawks
- 1931 al cinèma – La crisi economica atisa un cinèma d'espant amb Frankenstein. Marius inaugura la trilogie marseillaise de Marcèu Panhol.
- 1930 al cinèma - Lo « code Hays » definirà d'ara enlà, al cinèma, los limits de la decéncia e del bon gost. Josef von Sternberg creèt Marlène Dietrich dins L'Ange bleu. « Garbo parle ! » dins Anna Christie.
Ans 1920[modificar | modificar la font]
- 1929 al cinèma – Amb lo parlant, un genre cinematografic novèl es nascut, lo filme musical
- 1928 al cinèma – Primièra ceremonia de remesa dels Oscars. La Passion de Jeanne d'Arc de Carl Theodor Dreyer.
- 1927 al cinèma - Le Chanteur de Jazz es considerat coma lo primièr filme parlant. Abel Gance presenta son Napoléon.
- 1926 al cinèma - Fritz Lang torna Metropolis, Buster Keaton presenta son Le Mécano de la « General ».
- 1925 al cinèma - Le Cuirassé Potemkine de Sergueï Eisenstein.
- 1924 al cinèma – L'Inhumaine de Marcel L'Herbier recampa totas las disciplinas artisticas d'abans-garda.
- 1923 al cinèma - x
- 1922 al cinèma – Robert Flaherty realiza Nanouk l'Esquimau, lo primièr documentari.
- 1921 al cinèma – Le Kid de Charles Chaplin
- 1920 al cinèma - A Travers L'orage (Way down east) de David W Griffith
Ans 1910[modificar | modificar la font]
- 1919 al cinèma – Le Cabinet du docteur Caligari de Robert Wiene afirma l'expressionisme alemand.
- 1918 al cinèma – x
- 1917 al cinèma - x
- 1916 al cinèma - Intolérance de D.W. Griffith
- 1915 al cinèma - x
- 1914 al cinèma – Cabiria de Giovanni Pastrone es la primièra superproduccion europèa.
- 1913 al cinèma – Naissença d'Hollywood ont Cecil B. de Mille ven tornar una de sas superproduccions.
- 1912 al cinèma – Fondacion de la Keystone que Mack Sennett n'assegura la direccion artistica
- 1911 al cinèma – x
- 1910 al cinèma - x
Ans 1900[modificar | modificar la font]
- 1909 al cinèma – Primièr filme de Mary Pickford Son premier biscuit de David Wark Griffith, batejat « la petite fiancée de l'Amérique ».
- 1908 al cinèma – x
- 1907 al cinèma - x
- 1906 al cinèma - x
- 1905 al cinèma - x
- 1904 al cinèma – x
- 1903 al cinèma – Le Vol du rapide d'Edwin S. Porter
- 1902 al cinèma – Le Voyage dans la lune de Georges Méliès
- 1901 al cinèma – x
- 1900 al cinèma - x
Ans 1890[modificar | modificar la font]
- 1899 al cinèma
- 1898 al cinèma – x
- 1897 al cinèma - x
- 1896 al cinèma - L'illusionista Georges Méliès utiliza sos primièrs trucatges en tornant Escamotage d'une dame chez Robert Houdin. Aparicion dels primièrs estudios, coma los de Charles Pathé e Léon Gaumont.
- 1895 al cinèma - 28 de decembre : Primièra projeccion publica e (paganta) a París pels fraires Lumière, tres meses aprèp la del 28 de setembre de 1895 a La Ciotat dins lo mai vièlh cinèma del mond L'Eden.


text:
1656
Aquesta pagina concernís l'an 1656 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Espanha amb una desfacha importanta a la batalha de Valenciennes (16 de julhet). Lei Francés perdiguèron mai de 5 000 òmes còntra solament 500 per l'armada adversa. Pasmens, Turenne capitèt de restaurar sa situacion dins lo corrent de l'estiu e limitèt l'avançada deis Espanhòus. Pertocant leis afaires intèrnes dau Reiaume, creacion de l'Espitau generau de París per i gropar lei mendicants, lei vagabonds e lei prostituidas. En despiech de son nom, aquela institucion s'ocupava pas de suenhs medicaus e se transformèt rapidament en preson.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
En Indonesia, la decision de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas de concentrar la cultura de clavet dins sei possessions d'Ambon conoguèt un succès important ambé la somission dau sultan de Ternate obligat d'acceptar la destruccion de sei culturas de clavet en cambi d'una ajuda per redurre certanei rebellions activas sus son territòri.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
L'estructura descubèrta en 1610 a l'entorn de Saturne per Galileo Galilei foguèt identificat per Christian Huygens coma un anèu.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'expausants negatius per l'Anglés John Wallis.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 31 de mai - Marin Marais, musician e compositor barròc francés (m. 1728)
- 5 de junh - Joseph Pitton de Tournefort, botanic francés (m. 1708)
- 29 d'octobre - Edmund Halley, astronòm e engenhaire britanic (m. 1742)


text:
Temperatures heiredes e inestabilitat en nautada.
Temperatures fòrça heiredes sustot en hons de val (-8°/3°).
Eth dijaus serà assolelhat damb un shinhau de nivolositat a darrères ores.
Temperatures nocturnes heiredes; diürnes en leugèra recuperacion (-8°/7°).
Eth diuendres auram ua tipica situacion de sud, era jornada serà pro embomada tamb possibilitat de quauqua precipitacion fèbla, qu'a darrères ores poderie èster moderada. Còta de nhèu entre es 1.300 e 1.500 m.
Temperatures en notable ascens (0°/10°).
Vos deisham damb ua imatge dera temperatura e geopotencial a 500 hPa previst entàs 6 dera tarde. Podetz veir qu'eth nuclèu se centre ena zòna deth nòrd d'Andòrra.


text:
Crannes-en-Champagne
Crannes-en-Champagne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Crannes-En-Champagne a situat al bòrd de la Gée, un afluent de la Sarthe, a 20 km a l'oèst del Mans.
Crannes-en-Champagne est situé au bord de la Gée, un affluent de la Sarthe, à 20 km à l'ouest du Mans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Crennes En Vallon, Crannes de contunh Crannes-en-Champagne.
En lo sieu diccionari topographique, Jean-Rémy Pesche prepausa doas originas : Kranaos, Cranos (luòc esteril, escarpé) o Crau en celtique (terren de gravier), tot en priviliegiant lo primièr sens.
- Crennes en Vallon, Crannes puis Crannes-en-Champagne.
Dans son dictionnaire topographique, Jean-Rémy Pesche propose deux origines : Kranaos, Cranos (lieu stérile, escarpé) ou Crau en celtique (terrain de gravier), tout en privilégiant le premier sens.


text:
Theódoros Katsanevas
Theódoros Katsanevas (en grèc: Θeόδwpoς KatσavέBaς; Atenas, 13 de març de 1947) es un universitari e politician grèc. Foguèt membre del Parlament grèc pel PASOK de 1989 a 2004. Durant lo mes de mai de 2013 fondèt lo DRACMA - Movement Democratic Grèc Cinc Estelas (originalament: APAXMH, Anuokpatιkή Kίvnσn Πέvte Aσtέpwv), en s'inspirar del partit de l'umorista italian Beppe Grillo, que demandava l'abandon de l'èuro per tornar a la dracma. Foguèt maridat a la filha del politician e ancian primièr ministre grèc Andreas Papandreou fins a son divòrci en 2000. Segon la premsa escricha dins son testament Papandreou diguèt que Katsanevas "èra una vergonha per la familha" (en version originala: "όveιδoς tnς oιkoYέveιaς").
En febrièr de 2014 Katsanevas entamenèt d'accions judiciàrias contra un wikipedian de la version grèga de l'enciclopèdia electronica, l'utilizaire Diu, pr'amor de l'inclusion d'aquesta informacion dins sa biografia, e a l'encòp contra la societat de logicials liures "GFOSS", tanben coneguda coma "EELLAK", e mai se cap dels dos an pas de contraròtle sul contengut de la Wikipèdia. Dempuèi aquel moment, aquela ataca juridica a generat lo fenomèn sonat efièch Streisand qu'a generat l'aparicion de la biografia de l'interessat e de l'informacion a prepaus del testament dins mantuna version lingüistica del mond wikipedic. La Fondacion Wikimedia se deu trachar de la defensa de l'acusat.


text:
Lista dels presidents de Libèria
Vaquí la lista dels Presidents de la Republica de Libèria, formada per 24 caps d’Estat de l'istòria de Libèria. Al moment de la fondacion de la republica, lo mandat presidencial èra de dos ans, que foguèt estendut a quatre ans lo 7 de mai de 1907[1].
- Daissèron lo carga abans:
- (¹) Assassinat en un còp d'Estat.
- (²) Mòrt per causas naturalas.
- (³) Demissionat.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Liberia: Description, History, Problems, Frederick Starr Chicago, 1913, 256 paginas, anglés.
- ↑ Actualament i a qualque confusion dessús se Smith serviguèt coma President de Libèria après Edward James Roye. Malgrat aiçò, las evidéncias mòstran que Smith foguèt president de facto dempuèi la sortida de Roye fins al torn de Joseph Jenkins Roberts. [1]
- ↑ Malgrat Doe assumiguèt de facto lo poder immediatament après l'execucion de William Richard Tolbert, Jr. o 12 d'abril de 1980, prenguèt pas possession coma president fins al 6 de genièr de 1986.[2]


text:
En Bearn, la Calandreta de Porciuvas qu'ei trucada de front per la decision deu govèrn de baishar lo nombre de contractes ajudats despuish la rentrada. L'escòla qu'ei dens l'obligacion de suspéner las garderias deu començar de jornada quan las de la fin deu dia que son geridas peus pairs deus calandrons entà guarantir l'activitat de l'escòla. Aquestes que s'aucupan tanben de la distribucion deus repaishs e deu netejatge. « Aquera manca de personau qu'a ua consequéncia pesuga peu foncionament de l'escòla, l'ensenhaira de mairau que s'arretròba shens nada ajuda-mairau a partir de 3 òras deu vrèspe », çò declara l'equipa de l'escòla dens un comunicat. Que denóncia la situacion de fragilitat dens las quaus de tròban las escòlas associativas laïcas com Calandreta, Ikastola, « dens l'obligacion de descalar la rentrada, ua situacion ubuesca en 2017 dens l'un deus país mei rics deu monde ». Arron l'escaduda de las escòlas immersivas bretonas de mantiéner los lors contractes ajudats, l'equipa de la Calandreta que demanda la medisha causa tà las escòlas immersivas occitanas en aperar au Prefècte deus Pirenèus-Atlantics a har beneficiar los qui n'an besonh derogacions tà l'educacion, previstas per la ministra deu Tribalh, e que sian mantienuts los contractes CUI-CAE.
La Calandreta deu Seuvestre qu'ei tanben miaçada peu gèl deus emplecs ajudats. L'equipa pedagogica que balha rendetz-ve au monde doman a l'escòla Poursiugues Boucoue entà juntar los pairs mobilizats. De 8 òras 30 a 16 òras 30, talhèrs « ciutadans » que son organizats dab los calandrons en classa. L'equipa que presentarà, a 11 òras 30, la situacion de las Calandretas.


text:
Sarrià-Sant Gervasi
Sarrià-Sant Gervasi es un dels 10 districtes de la vila de Barcelona. L'an 2005, segon lo INE, aviá 140 461 abitants. Es situat al sud-oèst de la vila e limita al nòrd amb los districtes de Gràcia e Horta-Guinardó, al sud amb les Corts, a l'èst amb l'Eixample e a l'oèst amb la municipalitat de Sant Cugat del Vallès.
Sant Gervasi de Cassoles, Vallvidrera - les Planes e Sarrià foguèron de municipalitats independentas e coma d'autras del plan de Barcelona foguèron absorbidas per Barcelona. Vallvidrera - les Planes foguèt annexat a Sarrià en 1890 e Sant Gervasi de Cassoles, municipalitat independenta de Sarrià dempuèi lo començament del sègle XVIII, foguèt agregat a Barcelona en 1897, amassa amb cinc autres vilatges del plan de Barcelona. Sarrià s'incorporèt pas dins la vila fins en 1921, essent la darrièra municipalitat que s'i agreguèt.
Aquel districte marca la siá condicion de zòna residenciala e benestant, amb nombroses parcs e zònas verdas, combinats amb de centres educatius e sanitaris prestigioses.
Sarrià-Sant Gervasi compren los quartièrs seguents:


text:
Madinat al-Zahra
La Madinat al-Zahra (« مدينة الزهراء » en arab) èra una ciutat palatina fondada en 936 per leis Omeias d'Espanha durant lo rèine dau califa Abd al-Rahman III (912-961[1]). Situada a uech quilomètres de Còrdoa, èra destinada a protegir la cort de l'agitacion de la capitala. Foguèt pilhada e destrucha per una invasion berbèra en 1010, çò qu'entraïnèt son abandon.
A l'ora d'ara, es un site toristic e arqueologic qu'es l'objècte d'un programa important de restauracion.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Abd al-Rahman III comencèt son rèine coma emir de Còrdoa. En 929, decidèt de s'afranquir de l'autoritat religiosa de Bagdad e proclamèt lo Califat de Còrdoa.


text:
Fleuriel
Fleuriel (Fleuriel en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se situa en lo costat de Chantelle e dins la zòna de produccion del vin AOC sant-pourçain.
Le village se situe dans le canton de Chantelle et dans la zone de production du vin AOC saint-pourçain.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Glèisa romane del Sègle XII d'estil bourguignon #que conserva un portail amb pilastres acanalats, una ròsa polylobée, un campanal gotic octogonal e una nef voûtée totalament romane. La bastissa a classificat Monument Istoric dempuèi lo 31 de mai de 1954[1]. Al dedins de la glèisa, un chapiteau representa sant Jacques a las fes apôtre e pelegrin. Seriá unic dins lo mond.
Lo vilatge èra segurament situat sul un dels camins en portant a Santiago de Compostel·la a la Mièja Edat coma semblan o provar la ròsa polylobée e lo chapiteau en representant sant Jacques.
- église romane du Sègle XII de style bourguignon qui conserve un portail avec pilastres cannelés, une rose polylobée, un clocher gothique octogonal et une nef voûtée entièrement romane. L'édifice est classé Monument Historique depuis le 31 mai 1954[2]. À l'intérieur de l'église, un chapiteau représente saint Jacques à la fois apôtre et pèlerin. Il serait unique au monde.
Le village était sûrement situé sur l'un des chemins menant à Saint-Jacques-de-Compostelle au Moyen Âge comme semblent le prouver la rose polylobée et le chapiteau représentant saint Jacques.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°PAN00093104, Ministèri francés de la Cultura. consultada lo 10 de genièr de 2012
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°PA00093104, Ministèri francés de la Cultura. consultée le 10 janvier 2012


text:
AAA
Dimenge, 10 de setembre de 2017, 03h00
203 vòtes
L'occitan a l'esòla es un drech. Es pas una question de cresença, es marcat dins la convencion internacionala dels dreches de l'enfant.
L'Escòla de la Vida es un Drech : una escòla que formariá los esperits, la savença, desvelopariá lo sens critic, l'esperitualitat, lo sens de la responsabilitat endividuala e las valors de convivença au còp, sens destacar l'enfant de la familha, de la comunautat, de la Tèrra-Maire. (vejaire personau, de segur)
Au còntra, una escòla qu'avalís tot aquò per mièlhs formar de simples productors de richessas e de profièch, desculturats, dependents, au servici d'un Estat e non pas dals u... Legir mai


text:
Es sovent complicat de reconéisser los jacobins, la semantica es sovent traïdoira ; aital un jorn un elegit que pòrta bandièra regionalista, nos explica : « de qué ne pensa lo prefecte ? »
A
prepaus de l'installacion d'una Calandreta, escòla autonòma que los
parents an de far esfòrçces per la bastir en tota libertat. E ara lo
filh es devengut un afidat del liberalisme estent passejant
oltra-atlantica aprèp mantunes corses de sciéncias politicas a Bordèu ; e
vos assegurarà qu'es pas jacobin ; es de dreita e veïcula l'ignorança
de saber çò qu'es lo poder politic en pensar a liberalisme modèl
nòrd-american, ambe tota la semantica associada.
Puèi
la dreita sembla pus aisit de descriure aital coma jacobina. Mas avètz
tanben l'esquèrra, e alara aquí es mai subtil, fin, viu, e sovent s'en
rendon pas compte tanpauc !
Aquí condòls, e de que podèm sortir d'aquò ? Es vertat qu'es tristàs de veire un òme elegit e i trapar aquel tipe de comentari, mas cal dire qu'es estat elegit e qu'a degut pastat sa politica d'un jacobinisme escondut, un pauc coma Mèstre Jourdain fasiá de pròsa sense saber. Marie-Lou Marcel fabrica lo miralh jacobin qu'a segurament assegurat sa multipla preséncia dins las eleccions, e los seus succès al fials dels ans.
Gaitèm de prèp la frasa : «reconversion tournée vers le thermalisme, la culture et le tourisme»
Lo sistèma jacobin a destrusit l'aisina qu'auriá ajudat de transmetre la cultura d'un pòble, la lenga occitana e imposèt un biais de pensar la cultura transportada per las escòlas de pensadas parisencas ; e la lenga es devenguda un instrument lingüistic per una elitas de l'esquèrra clientelista de la candidata o del candidat. Urós que lo pòble es d'aver espectacle un còp l'an en lenga occitana (per la melhora de situacion).
Mas concretament, pas un panèu, pas una escòla que tòrna a TOTS e TOTAS, la lenga del país, nimai las sapiença ontologica al pòble que viu sus un «territoire» dins un país (que sabèm pus tanpauc se parlèm d'Estat o de tombada).
E la fòrça del jacobinisme es l'insinuacion culturala, subjectius agressius per los que sábon descodar, descriure, causa parisenca de cada jorn dins los mèdias, dins las escòlas, collègis, licèus, universitats, dins los estadis, dins los transpòrts, suls mercats, dins lo supermercat, dinc lo made in fRance de cada taulets, etc. e donc tanben al condòls mandats per una elegida.
Es per aiçò que lo nom de la region Sud-Occitània-Catalunya serà una granda avançada per atudar lo procèssus de sotmission al modèl cultural francés en Occitània.
Es per aiçò que tot panèu en lenga occitana es una avançada pichoneta, mas avançada per non pas oblidar sus quin «territoire» sèm e perqué i podèm viure en patz. Dins las annadas 1970, se parlava de Viure al País, lo Volèm ... es passat a la chiminèa a Nadal, e al fial de la vida economica de cada individú concernit ; alara es un Viurte al País quitament dins la mòrt, podèm dire, que lo jacobinisme mata, car, s'i a cremacion, messa, enterrament dedins lo cementèri, sul marbre del tombèu, lo francés s'impausarà «naturalament» ; per la granda fauta de non pas aver installat una politica lingüistica, dempuèi las annadas que l'uèlh avizat dels militants s'es integrat al sistèma republican, e an pas sabut descodar aquela semantica perversa que clava dedins una sotmission los engatjaments ancians en destrusir pauc a pauc las conviccions politicas claras e ancianas, e grandament desvolopada endacòm mai en Euròpa.


text:
Josèp d'Arbaud
Josèp d'Arbaud (Jóusè d'Arbaud en nòrma mistralenca, Joseph d'Arbaud segon l'estat civil francés (Mairarga, Provença, 4 d'octobre de 1874 - Ais de Provença, 2 de març de 1950) foguèt un escrivan occitan provençau.
Biografia[modificar | modificar la font]
Josèp d'Arbaud nasquèt en 1874 dins lo domeni familiau de Mairarga, dins una familha amonedada. Son paire èra Felip d'Arbaud e sa maire Maria Loïsa Valèra Martin, una poetessa qu'aviá escrich un recuelh de poèmas sonat Lis amoras de ribas, que li transmetèt sa passion per la lenga d'òc. Quand faguèt sei 10 ans, anèt estudiar en çò dei jesuitas a Avinhon e puèi comencèt d'estudis de drech a Ais de Provença. Après quauqueis annadas demest lei joves escrivans de la vila coma Joaquim Gasquet, s'installèt en Camarga e venguèt manadièr, coma o aviá fach son cosin Folco de Baroncelli-Javon, quauqueis ans avans. Èra sòci de la Nacion Gardiana e foguèt fach Majorau dau Felibritge en 1918.
La sieuna òbra màger e cap d'òbra es La bèstia dau Vacarés (La bèstio dóu Vacarès), un racònte poetico-oniric situat dins la sieuna Camarga arlatenca que ne foguèt ansin lo cantor màger e l'eraud.
A l'encòp grand prosador e poèta inspirat mai requist, laissa una òbra de referéncia per lei Letras d'Òc de Provença, amb son grand aflat universau.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Lou lausié d'Arle /Lo lausier d'Arle, París ; Ais de Provença, Le Feu, 1918 id 1925 sus lo site de la Tor Magna
- Li rampau d'aran / Lei rampaums d'aram, poèmas de guerra, id id 1920
- La vesioun de l'uba / La vesion de l'ubac, trach dau precedent, id edicion de luxe fòra comèrci, 1921
- Nouvè gardian / Novè gardian, conte, Ais de Provença, Le Feu, 1924 sus lo site de la Tor Magna
- La caraco / La caraca, nòvas cortas, id 1926 sus lo site de la Tor Magna
- La bèstio dóu Vacarès / La bèstia dau Vacarès, París, Grasset, 1924... Reedicion id 1945
- La sauvagino / La sauvatgina, id 1929 sus lo site de la Tor Magna
- Li cant palustre / Lei cants palustres, poèmas, id Horizons de France, 1951 sus lo site de la Tor Magna
- La coumbo / La comba, poèma, id 1946
- Espelisoun de l'autounado/ Espelison de l'autonada, Selon, Baile Verd, 1951
- L'Antifo/ L'Antifa, Cavalhon, 1969 sus lo site de la Tor Magna
- Obro pouëtico / Òbra poetica, id 1974
- Morceaux choisis (Tròces causits), amb prefaci d'en Carles Rostanh, Rafèla, CPM
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Marcela Drutel : "Jóusè d'Arbaud", L'Astrado/L'Astrada (revista), num. 6, 1969 edicion sus lo site de la Tor Magna
- Glaudi Mauron : Joseph d'Arbaud et la critique d'art in Lou liame/Lo liame, nums. 70 e 71, 1978 (en francés)
- Marcela Drutel Jóusè d'Arbaud in La France latine, nums. 45, 46, 47, genièr-setembre de 1971
- La Nacion gardiana (revista), num. esp. 20-24, abril-decembre de 1943
- Y.G. Le Dantec : Un grand poète provençal, J. d'Arbaud, in Revue des deux mondes, abril de 1950
- Fe (revista), num. de març-abriu e mai de 1950
- Pèire Roqueta, in Òc (revista), julhet de 1950
- Sulli Andrieu Pèire, in rev. Marsyas, num. 284, març de 1951
- Lou Felibrige/Lo Felibritge (revista), num. 154, 1970-1
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Provença/Articles ligats
- Literatura occitana
- Escrivan occitan del sègle XIX
- Escrivan occitan del sègle XX
- Poèta occitan
- Majorau dau Felibritge
- Literatura provençala
- Escrivan dau país d'Ais
- Naissença en 1874
- Naissença dins lei Bocas de Ròse
- Decès en 1950
- Decès as Ais de Provença


text:
Çai son venguts los dròlles d’a Neuviala
Çai son venguts los dròlles d'a Neuviala
Çai l'an menat lo vaslet de Fauria
Çai l'an menat aqueu tant gentie masle
Çai l'an menat lo mielh coifat d'Orlhac
Se'n pren, s'en vai, s'en vai a Chamboliva
Fiera dei Lonsac querre una blauda
La faguet far a la novela mòda
En far lo torn bordada de velors
'Gacha me bian o ma mia Marieta
'Gacha me bian se ma blauda vai bian
Te vai pas bian segur mon paubre Piare
Se me cresias la tornarias chamjar
Se'n pren, s'en vai, se'n entorna a la fiera
Fiera au Lonsac per chamjar sa blauda
Li fai botar d'aquelhs botons d'escalha
Gentes ribans per las filhas d'a Sarran
En tot arcar lo randal de La Chiesa
La fai estissar la pòrta petassar
Petassa-la ò ma mia Marieta
Petassa-la quò te serà paiat
Ieu n'ai cinq sòus au fons de ma borseta
Mai beleu mai ieu te los donarai
Se quò es pas pron ò ma mia Marieta
Sei brave enfant nautres nos 'dobarem
Pòde pas trabalhar lo diluns
Pòde pas trabalhar lo diluns
Aquò fai chantar lo cocut
Bevem un còp bevem ne'n dos
A la santat de beure dau vin
Bevem un còp bevem ne'n dos
A la santat dau amoros
Pòde pas trabalhar lo dimars
Quò es lo congier de mon chaval
Pòde pas trabalhar lo dimecres
Aquò contranhariá mon mestre
Pòde pas trabalhar lo dijòus
Aquò me grata dins mos piaus
Pòde pas trabalhar lo divendres
Quò me dòl dins lo costat drech
Pòde pas trabalhar lo dissabte
Me sei cassat lo pitit det
E lo dimenche ?…
Me pause en anar beure mon car
Ivon


text:
Common law
La common law o drech anglosaxon deriva del sistèma de drech que s'aplicava a Anglatèrra a l'Edat Mejana, a partir de la conquèsta normanda d'Anglatèrra, e foguèt utilizat per fòrça territòris jos influéncia britanica. La principala font del drech anglosaxon èra la costuma, e per quò se ditz common law[1]. Aprèp evoluèt cap a un drech jurisprudencial.
La caracteristica principala es de se basar mai sus la jurisprudéncia que sus las leis.
Principis de basa[modificar | modificar la font]
Lo drech anglosaxon (jurisprudencial) se mòstra pus flexible que lo drech roman (legalista). Al contrari, lo processus legislatiu se mòstra fòrt lent dins lo drech anglosaxon.
Lo sistèma de drech anglosaxon se basa, subretot, sus las analisis de las decisions judiciàrias dictadas pels tribunals o qualques tribunals superiors (aqueles que se pòt far apèl davant eles de las decisions presas pel dich tribunal) e las interpretacions d'aquelas decisions constituisson la Legislacion, per aquò las leis pòdon èsser ambigüas dins fòrça domenis, perque s’espèra que los tribunals las clarificaràn (o del biais que los tribunals ja faguèron sus de leis anterioras e similaras).
S'establís lo principi que se deu pas simplament tractar d'un biais similar los fachs diferents o emergissent dins diferentas ocasions[2].
Lo principi stare decisis vòl dire que los cases similars deurián èsser reglats amb de nòrmas de principis estables, amb que deurián arribar a de resultats similars.
Encara existís d'interpretacions judiciàrias que crèan de donadas juridicas nòvas, causa que en principi èra la nòrma mas que actualament es l'excepcion. Uèi es mai comun que las leis crèan de corpus completament novèls o qu'uniformizan e fixan las règles d'en primièr establidas per las decisions judiciàrias.
Cal remarcar que, d'en darrièr, lo principi de la ratio decidendi de las decisions judiciàrias de per abans dictadas obligan un tribunal (e los tribunals inferiors a aquel) a se prononciar de la meteissa mena o de forma similar. Per aquel motiu l'estudi del sistèma se basa en l'analisi detalhada de las decisions, aquò qu'indisís la nòrma juridica. Aquel estudi aboca a l'elaboracion d'un cas tipic, que se compara amb la situacion en estudi per veire s'es similar o non. Dins fòrça ocasions s'analisan divèrsas decisions que contenon lo meteis principi, vist de las divèrsas perspectivas, per n'extraire fin finala la nòrma juridica que s'aplicarà al cas estudiat.
Evolucion[modificar | modificar la font]
Actualament, la diferéncia entre lo sistèma del drech roman e aquel del drech anglosaxon se redusís, perque se vei dins aquel segon sistèma una tendéncia a codificar las règlas juridicas, es a dire, far de nòrmas escrichas que pauc a pauc prenon la plaça dels ancians precedents judiciaris.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Washington Probate, "Estate Planning & Probate Glossary", Washington (State) Probate, s.v. "common law", [htm], 8 Dec. 2008:  , retrieved on 7 November 2009.
- ↑ (fr)Charles Arnold-Baker, The Companion to British History, s.v. "English Law" (London: Routledge, 2001), 386.
Ligams extèrnes (en)[modificar | modificar la font]
- The Common Law per Oliver Wendell Holmes Jr.
- The Common Law (Free eBook) por Oliver Wendell Holmes Jr., en Projècte Gutenberg .
- Examèn comparatiu de drech roman e drech anglosaxon per Peter Messitte, revista electronica del Departament d’Estat dels Estats Units d'America.
- Los sistèmas juridics del monde, Web de l'Universitat d’Ottawa.


text:
Pteranodon
Pteranodon northropi
Espècias de reng inferior
Lo Pteranodon ("alado sens de dents") es un genre de pterosaures pterodactiloids. Visquèt fa 85 milions d'ans en lo cretacèu superior. S'es trobat de rèstes de fossils en Kansas (Estats Units) e en Anglatèrra.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Mancava practicament de coa; la siá cap èra mai ampla que la de las formas jurassicas, amb una prolongación a manièra de cresta e sens de dents. La siá granda cresta en la part posteriora de la cap li ajudava probablament a equilibrar lo pes del pic e de la pesca. Pesèt fins a 20 kg e mesurèt fins a 9 m d'envergadura. Las siás anedas èran tan flacas que se dobta que poguèsson caminar pel solèr.
Dièta[modificar | modificar la font]
La siá dièta èra piscívora (s'es trobat d'uasses fosilizados de peisses en l'estomac d'un especimèn). Emplegava segurament lo sieu long pic a manièra de pala per capturar de peisses mentre volava près de la superfícia de la mar. Una bossa jol pic li permetiá almacenar peis, coma lo pelican actual.
Espècias[modificar | modificar la font]
S'es descrich de divèrsas espècias de Pteranodon, e mai se pas totas son plan fondamentadas. La melhora establidas se distinguisson per la forma de la cresta; en Pteranodon longiceps es drecha e se dirigís cap a enrè, del temps qu'en Pteranodon sternbergi es mai verticala e prigonda.