text:
Modèl:Infobox País
- Aqueste modèl permet de presentar las caracteristicas d'un país jos la forma d'un tablèu vertical qu'apareis sus la drecha d'un article (infobox).
- Lo podètz plaçar, en general al començament de l'article, en inserissent la sintaxi e en vos ajudant del guida çaijós.
Sintaxi[modificar la font]
{{Infobox País | carta = | nom_occitan = | de = | nom_local = | lenga = | prononciacion = | transliteracion = | nom_local2 = | lenga2 = | prononciacion2 = | nom_local3 = | lenga3 = | prononciacion3 = | nom_local4 = | lenga4 = | prononciacion4 = | nom_local5 = | lenga5 = | prononciacion5 = | bandièra = | legenda bandièra = | blason = | legenda blason = | devisa = | mapa = | legenda mapa = | lengas oficialas = | lengas regionalas = | capitala = | coordenadas_capitala = | mai_granda_vila = | coordenadas mai granda = | tipe_govèrn = | títols_dirigents = | noms_dirigents = | superfícia_totala = | superfícia_reng = | percentatge_aiga = | populacion_totala = | populacion_annada = | populacion_reng = | densitat = | tipe_independéncia = | país_independéncia = | data_independéncia = | gentilici = | IDH = | IDH_annada = | IDH_categoria = | IDH_reng = | còde_país =   | fus_orari = | imne_nacional = | domeni_internet = | indicatiu_telefonic = | organizacions_internacionalas = | nòtas = }}
- Paramètres
-
carta: carta grafica
nom_local: nom dins la lenga locala
lenga: còde de la lenga
prononciacion: ligam cap a un fichièr àudio jos la forma
Nom del fichièr.extension
nom_local1: nom local dins la lenga1
nom_local2: nom local dins la lenga2
nom_local3: etc
nom_local4: etc
nom_local5: etc
lenga1: lenga del nom local1
lenga2: lenga del nom local2
lenga3: etc
lenga4: etc
lenga5: etc
prononciacion1: ligam cap a un fichièr àudio de la prononciacion dins la lenga1 jos la forma
Nom del fichièr.extension
prononciacion2: ligam cap a un fichièr àudio de la prononciacion dins la lenga2 jos la forma
Nom del fichièr.extension
prononciacion3: etc
prononciacion4: etc
prononciacion5: etc
nom_occitan: nom en occitan
de: article indefinit del país (de, d', etc)
imatge_bandièra: ligam cap a l'imatge de la bandièra jos la forma
Nom de l'imatge.extension
ligam_bandièra: nom de l'article sus la bandièra
imatge_blason: ligam cap a l'imatge del blason jos la forma
Nom de l'imatge.extension
ligam_blason: nom de l'article sul blason
imatge_mapa: ligam cap a una mapa del país jos la forma
Nom de l'imatge.extension
devise: devisa del país dins la lenga locala e eventualament en occitan
lengas_oficialas: nom(s) wikificat(s) de(s) la lenga(s) oficiala(s)
capitala: nom wikificat de la capitala
coordenadas_capitala: coordenadas geograficas de la capitala
ligam_vilas: nom de l'article sus las vilas del país
títol_mai_granda_vila: [[Mai granda vila]]
mai_granda_vila: nom de la mai granda vila
tipe_govèrn: tipe de govèrn (republica parlamentària, republica federala, republica populara, monarquia, principautat, etc)
títols_dirigents: títol(s) wikificat(s) del o dels dirigent(s) jos la forma [[Nom de l'article|Títol del cap d'Estat]] [[Títol de l'article|Nom del cap de govèrn]]
noms_dirigents: nom(s) wikificat(s) del o dels dirigent(s) jos la forma [[Nom1]] [[Nom2]]
superfícia_reng: reng del país dins lo classament dels païses segon la superfícia
superfícia_totala: superfícia totala en quilomètres carrats sens l'unitat
percentatge_aiga: percentatge de las tèrras recobèrtas d'aiga (lacs, paluns, tèrras inondadas, etc) amb l'unitat (%)
populacion_reng: reng del país dins lo classament dels païses segon la populacion
populacion_totala: nombre total d'abitants
populacion_annada: annada del recensament de la populacion
densitat: densitat de populacion en nombre d'abitants per quilomètre carrat sens l'unitat
tipe_independéncia: tipe de l'independéncia del país (unificacion, formacion, etc). Possibilitat de metre ai d'un tipe jos la forma -Declarada -Reconeguda -Efectiva
país_independéncia: nom wikificat del país del qual lo país a pres son independéncia o nom del tractat, de l'acòrd, de l'acte fondator, etc
data_independéncia: data d'independéncia en foncion del tipe d'independéncia (se maitas etapas, metètz cada datas jos la forma -data1 data2 data3
gentilici: gentilici dels abitants
moneda: nom wikifiat de la moneda
còde_moneda: còde non wikificat de la moneda
fus_orari: fus(es) orari(s) jol(s) qual(s) se tròba lo país
imne_nacional: nom de l'imne nacional eventualament wikificat
domeni_internet: nom del domeni internet eventualament wikificat
indicatiu_telefonic: indicatiu telefonic del país
organizacions_internacionalas: organizacions internacionalas a las qualas lo país participa
nòtas: nòtas eventualas
-
- Rendut dins los articles
{{Infobox País | carta =de | nom_local=die Bundesrepublik Deutschland | prononciacion=De-Bundesrepublik Deutschland.ogg | lenga=de | nom_occitan=Republica federala d'Alemanha | de=d' | imatge_bandièra=Flag of Germany.svg | ligam_bandièra=Bandièra d'Alemanha | imatge_blason=Coat of Arms of Germany.svg | ligam_blason=Armas d'Alemanha | imatge_mapa=EU location GER.png | devisa=Einigkeit und Recht und Freiheit  (Unitat, drech e libertat) | tipe_lengas=[[lenga oficiala]] | lengas=[[Alemand]] | capitala=[[Berlin]] | coordenadas_capitala=52° 31' N, 13° 25' E | ligam_vilas=Vilas d'Alemanha | títol_mai_granda_vila=Mai granda vila | mai_granda_vila=[[Berlin]] | tipe_govèrn=[[Republica]] [[Estat federat|federala]] | títols_dirigents=[[President federal (Alemanha)|President federal]]  - [[Cancelièr federal (Alemanha)|Cancelièr federal]] | noms_dirigents=[[Horst Köhler]] [[Angela Merkel]] | superfícia_reng=63 | superfícia_totala={{formatnum:357027}} | percentatge_aiga=2,18% | populacion_reng=13 | populacion_totala={{formatnum:82531671}} | populacion_annada=2006 | densitat=231 | tipe_independéncia=Unificacion  - Creacion RFA  - Creacion RDA  - Reünificacion | país_independéncia=[[Tractat de Verdun]] ([[843]]) | data_independéncia=[[18 de genièr]] de [[1871]] [[23 de mai]] de [[1949]] [[7 d'octobre]] de [[1949]] [[3 d'octobre]] de [[1990]] | gentilici=Alemand, alemanda | moneda=[[Èuro]] | còde_moneda=EUR | fus_orari=+1 ([[ora d'estiu|estiu]] +2) | imne_nacional=3 en  coplet de [[Das Lied der Deutschen]] | domeni_internet=.de | indicatiu_telefonic=49 | organizacions_internacionalas=[[OCDE]], [[Organizacion mondiala del comèrci|OMC]], [[OTAN]], [[Union Europèa|UE]] | nòtas= }}
- Variantas
-
La documentacion d'aqueste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
Los editors pòdon trabalhar dins lo nauc de sabla (crear) e la pagina de tèst (crear).


c: text/html

text:
mairie treize septiers la a plus signatures en mairie de treize septiers 85600.
mairie de treize septiers 85600 maire manque maccin 85,maire treize septiers franc pour club mairie de 85600 85,adresse mairie de treize septiers photo photos pictures 85600,horaire mairie treize septiers adresse de maire plan hotel,adresse mairie de treize septiers 85 pour,marie treize septiers la micro mini a adresse mairie horaire,marie treize septiers mairie de 85600 la vie en mon adresse,mairie treize septiers 85 2 st martin horaire de 85600,marie treize septiers mairie 85 s horaire,adresse mairie treize septiers 85 restaurant commune horaire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mamelocs
Los mamelocs (en arabi مماليك mamālīk, "possedits") èran de soldats d'origina esclava convertits a l'islam que serviguèron los califas e los sultans dinastia aiubidas pendent l'Edat Mejana. Amb lo temps se convertiguèron en una casta militara poderosa que prenguèt lo poder en mai d'una ocasion, coma per exemple en Egipte, ont s'instaurèt un sultanat mameloc entre 1250 e 1517.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
Los primièrs mamelocs serviguèron los califas abbassidas de Bagdad al sègle IX. Èran recrutats subretot dins los airals paures de Caucàs e al nòrd de la Mar Negra. La majoritat d'aqueles èran pas d'origina musulmana, e èran estats venduts coma esclaus per de familhas apauridas de l'estèpa o capturats per de traficants d'esclaus.
Lo sistèma mameloc donava als governants de tropas qu'avián pas de ligam amb cap d'estructura de poder establida. Los guerrièrs locals èran sovent pus leials als cheics o a lor familhas qu'als sultans o califas. Quand un comandant conspirava contra lo governant, sovent èra pas possible de lo desrocar sens causar de crispacion entre la noblesa. Al contrari, las tropas d'esclaus èran estrangièrs de l'estatus mai bas qu'èran pas capables de conspirar contra lo governant e poirián èsser facilament castigats se causavan de problèmas.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Un còp los mamelocs èran convertits a l'Islam, èran entraïnats coma soldats de cavalariá. Los Mamelocs deguèran d'obesir als òrdres de la furusiyya, un còde de conducha que compreniá de valors coma lo coratge e la generositat mai tanben ensenhaments de tacticas de cavalariá, dreçatge de cavals, arquieria e tractament dels ferits.
los mamelocs vivian en casèrnas e passavan ensems la màger part del temps. Los entraïnaments enclusián esports coma competicions de tir amb arc o concorses d'abilitats sus caval dos còps per setmana al minimum. L'entraïnament intensiu e rigorós de cada nòu recluts ajudava a assegurar la continuitat de las practicas mameloc.
Pasmens que tecnicament èran pas mai esclaus un còp acabat l'entraïnament, encara èran obligats d'obesir al sultan. Pel sultan demoravan una fòrça estrangièra, jos son comandament dirècte, per èsser utilizada dins lo cas de friccions tribalas localas.
Lo sultan aviá lo nombre de mamelocs mai elevat, mas d'autres emirs tanben poirián ne possedir. Fòrça mamelocs accediguèron a de posicions importanta dins l'Empèri, coma lo comandament d'armadas. Al començament lor estatut èra pas ereditari mas dins de luòcs coma en Egipte las fòrças mameloc acabèron ligadas a las estructuras de poder e atenguèron de nauts nivèls d'influéncia.
Dinastias mamelocas[modificar | modificar la font]
Los mamelocs en Índia[modificar | modificar la font]
En 1206, lo comandant mameloc de l'armada musulmana en l'Índia, Aybak Kutb al-Din, foguèt proclamat sultan venent lo primièr Sultan de Delhi. Da dinastia es coneguda coma la Dinastia dels esclaus, e perdurèt fins a 1290.
Qutb-ud-din prenguèt lo contraròtle de las possessions d'Índia Muhammad Ghori a la mòrt d'aquel sens eretièr, e un còp eliminada l'oposicion, establiguèt sa capitala en primièr a Lahore, e aprèp a Delhi onte faguèt bastir lo complèxe Qutb.
Aprèp la mòrt accidentala de Qutb-ud-din en 1210, e un conflicte de succession, un autre èx-esclau mameloc d'origina turca nomenat Iltutmich obtenguèt lo sultanat. Iltutmich se maridèt amb la filha de Qutb-ud-din, e totes los sultans posteriors de la dinastia levat un foguèron sos descendents. La Dinastia dels esclaus foguèt desrocada per Jalal-ud-din Feroz Khalji de la dinastia Khalji, que s'èra establit a Bihar e Bangla Desh pendent lo reialme de Muhammad Ghori.
Los mamelocs en Egipte[modificar | modificar la font]
Pendent la dominacion de la dinastia aiubida, un còp que Saladin (Salah-ad-Din) tornèt conquerir Egipte, los mamelocs integrèron pauc a pauc l'estructura del poder e acabèt per prene part a les intrigas de la cort. En junh de 1249, pendent la Setena Croada capitada per Loís IX de França ataquèt Egipte e lo sultan As-Sàlih Ayyub moriguèt, los mamelocs prenguèron lo poder e contrataquèron. Desrotèron los crosats e faguèron presonièr lo rei Loís, pel qual obtenguèron una recompensa de 250 000 liuras. Lo comandant mameloc Àybak foguèt assassinat pel viceregent Qútuz, que seriá lo fondador formal del primièr sultanat mameloc d'Egipte e de la dinastia Bahri.
El 1285, las tropas mongòlas de Hülegü roïnèron Bagdad[1] e Damasc, exigiguèron la reddicion del Caire. Qútuz faguèt tuar los enviats de Hülegü e seguèt la desrota dels mongòls a la batalha d'Ayn Djalut. Quand lo vencidor Qútuz tornèt al Caire foguèt assassinat pel general Adh-Dhàhir Bàybars.
Aquela dinamica contunhèt los sègles seguents, perque lo regim mameloc favorizava las intrigas e los complòts: cada sultan qu'obteniá lo poder fòragetava totes los òmes de fisança de son predecessor e ocupava los pòstes amb gents de son pròpri clan, creant de lutas de poder constantas e desirs de venjança. Dels quaranta cinc sultans mamelocs d'Egipte, vint-e-dos accediguèron al poder per metòdes violents. La durada mejana del règne dels sultans èra de sèt ans.
Lo sultanat mameloc contunhèt fins a 1517, quand Egipte foguèt conquerida per l'Empèri Otoman. L'institucion dels mamelocs contunhèt jol poder turc, mas ja governèron pas mai lo sultanat.
Mamelocs al servici de Napoleon[modificar | modificar la font]
Napoleon formèt son pròpi còs de mamelocs pendent los primièrs ans del sègle XIX, e foguèt la darrièra fòrça mameloca coneguda. Sa garda personala pendent la campanha bèlga èra compausada de soldats mamelocs, e lo conegut gardacòs de Napoleon Roustan tanben èra un mameloc d'Egipte.
Lo còs especial de mamelocs èra de l'armada francesa napoleoniana. Foguèron aponduts coma esquadron als caçaires a caval de la Garda Imperiala fins a que, aprèp son accion remarcable a la Batalha d'Austerlitz, foguèt convertit en regiment.
Los mamelocs lutèron tanben a la Invasion d'Espanha, e participèt a l'ocupacion de Madrid ont foguèron sospreses pel soslèvament del 2 de mai. Aprèp la casuda del Primièr Empèri, desapareguèron.
Los mamelocs de l'armada napoleoniana avián d'uniformes amb un cahouk (berret) verd, un turbant blanc, e de saroal (pantalons) roges. Anavan generalament plan armats, amb un trabuc, una cimitèrra, doas pistòlas e un punhal a la cencha, a una destral a la sèla de monta.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)L. Venegoni (2003). Hülägü's Campaign in the West - (1256-1260), Transoxiana Webfestschrift Series I, Webfestschrift Marshak 2003.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Ayalon, David: Le Phénomene mamelouk dans l'Orient islamique, París, PUF, 1996. ISBN 2130478069.
- (de) Haarmann, Ulrich: Das Herrschaftssystem der Mamluken, a: Halm / Haarmann (Hrsg.): Geschichte der arabischen Welt. C.H.Beck (2004), ISBN 3-406-47486-1.


text:
Cicne negre
Lo Cicne negre (Cygnus atratus) es una espècia de cicne originari d'Austràlia e de Tasmania que deu son nom a la coloracion negra de son plumatge.
Somari
Distribucion e abitat[modificar | modificar la font]
Lo Cicne negre es originari d'Austràlia e Tasmania. En 1864, foguèt introdusit en Nòva Zelanda.
Pendent los sègles XIX e XX sègles, foguèt introdusit dins diferents païses coma d'aucèls d'ornament.
En territòri australian, nisa en colonias fòrça densas al contrari del cicne mut. Demora los grands lacs pauc prigonds.
La populacion mondiala es estimada entre 300 000 e 500 000 individús.
Domesticacion[modificar | modificar la font]
En França, la varietat argentada del Cicne negre es legalament considerada coma essent domestica[1].
Galariá[modificar | modificar la font]
Cygnus atratus - MHNT
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Légifrance Arrèst de l'11 agost de 2006 fixant la lista de las espècias, raças o varietats d'animals domestics sus Légifrance.


text:
dimarts, 24 de juliol de 2007
Remember
En aguesti dies de vacances, auem temps de hé e de pensar en moltes causes entà eth ben deth noste club. Tabé podem estar més damb era nosta gent de casa.
He rebrembat que hè 25 ans estauen damb nosati e daguens deth noste equip: Jose Batista (Jhonny) president deth club, Emilio Pedarros (Tata) eth noste gran porter, Juan Manuel Safont (Dondon) jogador; toti tres sigueren participes dera nosta gran victoria e segurament auesen het ua gran hesta s'auesen estat dans nosati.
Ua lastima que toti tres se'n anesen tant joenis e damb tanta pasion per era U.E. Bossòst.
A toti tres us auem trobat en falta.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
Jan-Peire Reidi es nascut en 1947 dins un pitit vilatje dau Nontronés, en Dordonha. Los quatre meitadiers trabalhavan e risian lur aise, e s’aidavan, un biais de viure que ’chabet lo darnier còp que lieren los buòus. L’occitan era lur linga.
Anet au collègi a Nontron, a l’Escòla Normala d’Institutors d’Engolesme, puei estudiet a Peitius e a París. Es titular dau CAPES e de l’agregacion d’anglés (1971), d’una licéncia de russe e d’un diplòma de serbo-croate. Fuguet longtemps professor d’anglés a Châtellerault, faguet partida de la prumiera equipa dau Liceu Pilòte dau Futuroscòpe, puei ensenhet 10 ans a l’universitat de Peitius jusc’a la retirada. A escrich per lo CNED un cors d’anglés per adultes.
En 2004, entreprenguet lo pretzfach longtemps retardat de descrir la linga que aviá totjorn parlada, l’occitan de son vilatge (Notre Occitan – IEO Lemosin, 2006). Sa novela Las Mans dau borreu pareguet la mesma annada dins Lo Bornat. Segueren Lu Chamin de la font, recuelh de textes occitan-frances-anglés, e Vilajalet, recit autobiografic publiat per las Edicions dau Chamin de Sent Jaume en 2007. Lo poema Lo Molin fanhos a inspirat lo compausitor Pierre Uga que ne’n a fait una òbra per recitaire, violon, flaüta, violoncelle e piano. Un recuelh d’essais e de cronicas, Chaucidas dins los blats, surtit en 2014. Tot per tres (2016) es un lexic trilingüe occitan-francés-anglés de 3000 mots e Rejas de mots un recuelh de mots crosats e mots boirats per revisar lo vocabulari occitan.
Jan-Peire Reidi contunha de far pareitre de las cronicas sus lo blòg La Vita en òc e revira dau russe en occitan de las òbras de Poshquin e de Gògol.
Demòra aura dins sa maison de familha, comuna de Javerlhac (Dordonha).
Çò que se pòt far coma lo Jan-Peire :
> Notre Occitan : Le dialecte du Périgord-Limousin parlé dans le Parc naturel régional – fonetica, gramatica, vocabulari, Ed. IEO Lemosin, 2006.
> Vilajalet – raconte autobiografic, Ed. Lo chamin de sent Jaume, 2007.
> Lu Chamin de la Font – Le Chemin de la Fontaine – The Path to the Spring – recuelh de textes, Ed. Terra d’òc, 2008.
> Chaucidas dins los blats – eissais e cronicas, Ed. Lo chamin de sent Jaume, 2014.
> Tot per tres – lexic trilingue occitan-francés-anglés, Auto-edicion, 2016.
> Rejas de mots – mots crosats e mots boirats, Auto-edicion, 2016.


text:
Chevagnes
Chevagnes es una comuna francofona, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Chevagnes a adaigat pel Acolin, afluent de marge esquèrre de la Loire, e lo sieu afluent de marge esquèrre la Huzarde.
La commune de Chevagnes est arrosée par l'Acolin, affluent de rive gauche de la Loire, et son affluent de rive gauche l'Huzarde.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat #portar, pendent la Revolucion francesa, lo nom de Chevagnes-lo Acolin[1] En remembrant lo nom del riu en adaigant lo pòble.
La commune porta, pendant la Révolution française, le nom de Chevagnes-l'Acolin[1] rappelant le nom de la rivière arrosant le village.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_Resultat=9254 modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat en 27 de junh de 2012) Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Cassini » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Pàgines que usen Timeline
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Portal:Borbonés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Comuna de Borbonés francofòna
- Comuna d'Alèir


text:
" La nèu, per ieu, pichonet, fasiá tot. Pasmens lo negre fai espetar la blancor. Prenètz una color sorna e botatz-i de negre a costat: fa lume. Lo mond m'offrissián de colors, mai m'agradava mielhs lo tenchier. Èra lo poder dau negre que m'interessava. Es una color violenta, activa, que tusta qu'a pas ren de veire ambé la mòrt"
Dicha de Soulages per Pierre Encrevé, Back to black, in Vanity Fair, n. 11, mai de 2014.
L'amor dei peiras
"Leis estatuas de peiras ficadas, l'abaciala romana de Concas e la paret nusa de la catedrala de Rodés, vaquí lei tres causas que fan partida dei orizonts bèus dins mei gosts. Aquò m'a enrasigat"
Idem.
Mòstra Pierre Soulages, galariá Perrotin/ Dominique Lévy Gallery, 909 Madison Avenue, New-York. Fins au 21 de junh. Mòstra: "Les outrenoirs":musèu e fondacions d'Euròpa-musèu Soulages. Du 31 de mai fins au 5 d'octòbre. Rodés.


text:
Com lo roman espistolari ei au programa de francés, en 2013, los 4aus qu'an escrivut letras peus 4aus d'augan. La descobèrta qu'èra hèra interessanta e las letras qu'èran de las arridolentas, en efèit los escolans que s'èran inventat ua vita d'adultes e que'us contavan ...
En torna e tà seguir los objectius deu projècte, los 4aus qu'an causit d'escríver ua letra a un ancian professor.
Quauquas responsas que son dejà tornadas, notadament la de Cati, ajuda mairau de l'escòla Paulina.
Article hèit per la classe de 5au
La classa de 5au, en Francés, dab Delfina Furnari qu'a lejut romans de Jules Verne pendent las vacanças.
Regina Marque que'ns a prestat la soa « maquina a escríver ». Qu'avem arreprodusits
lo metòd d'escritura de Jules Verne tà escríver lo noste bilanç deu capitól.
Qu'èra plan.
Los collegians que son anats a Vilhèra (Billère) aus "Abattoirs" véder ua representacion de dança teatralizada.
En seguir, que s'an podut exprimir suus sentits lors e escambiar dab la dançaira e lo tecnician musician qui a compausat la musica de l'espectacle e près en carga l'esclairatge.
Sortida au teatre deus 6aus :
La venedora de luquets
Tà acabar l'estudi deu conte, la classa de 6au que son anat véder ua adaptacion deu conte d'Andersen, "La mainadeta deus luquets".
La pèça que perpausa un drama urban un drin fantastic e sancèrament descalat qui va enter univèrs de manga e realitat glaciau.
Aquèra sortida qu'a permetut ua estudi comparada enter lo conte tradicionau e ua interprtacion "suber" contemporana.


text:
Caras sorrisentas, bòna umor e cafèina son lei tres elements que distinguiràn lei còlas dau Cafè Penjat. « L’iniciativa que s’es endraïada a Marselha, devriá s’espandir dins d’autras vilas dau Miegjorn tre lo mes de decembre »
precisa Fanny, de l’associacien Café Nostra
, faudiu
blanc, lesta de vos servir dos pichons negres.
E òc ! dos, bòrd que li aurà aqueu que beuretz, e l’autre, aqueu que serà penjat, esperant una practica qu’a enveja d’un cafè, mai qu’a pas lei dardenas
per lo pagar.
L’iniciativa se ditz en francès « café suspendu »,
mai podriam lo dire pereu « cafè solidàri ».
Nos ditz premier que podem pensar a l’autre coma a quauqu’un qu’a besonh tanben de se faire plaser ; puei que lo cafè es quand meme una compausanta màger de nòstra cultura mediterranèa.
A Marselha trobam mai que d’una beguda dins aquel afaire : onge entre lo Pòrt Vielh e lei Cròtas
.
Son sinhaladas per un pegasolet
sus la vitrina, e s’i tròbon de cartas. Basta de comandar un cafè amé la carta, n’auretz un, e un autre serà ofrit a un desconeissut que n’a l’enveja.
Santat !


text:
- Home
- Streetwear
- Caps & Hats
VANS Caps & Hats
102 items
Filter and sort (1)
-
BrandsCaps e Hats 123Klan Caps e Hats Acapulco Gold Caps e Hats Adidas Originals by White Mountaineering Caps e Hats Adidas Originals Caps e Hats Adidas Skateboarding Caps e Hats Alife Caps e Hats Altamont Caps e Hats Antihero Caps e Hats Asics Caps e Hats Calvin Klein Jeans Caps e Hats Carhartt Caps e Hats Cayler e Sons Caps e Hats ChampionCaps e Hats Diamond Supply Caps e Hats Dickies Caps e Hats Doomsday Caps e Hats Ellesse Caps e Hats Etnies Caps e Hats Famous Caps e Hats Fila Caps e Hats Globe Caps e Hats Helly Hansen Caps e Hats Herschel Caps e Hats Huf Caps e Hats Independent Caps e Hats IuterCaps e Hats Jordan Caps e Hats Le Coq Sportif Caps e Hats Lobster Caps e Hats LRG Caps e Hats Magenta Caps e Hats Makia Caps e Hats Mishka Caps e Hats Mitchell e Ness Caps e Hats Napapijri Caps e Hats Neff Caps e Hats New Black Caps e Hats New Era Caps e Hats NikeCaps e Hats Nike SB Caps e Hats Nixon Caps e Hats Obey Caps e Hats Official Caps e Hats Only Caps e Hats Osiris Caps e Hats Patagonia Caps e Hats Penfield Caps e Hats Polar Skate Caps e Hats Poler Caps e Hats Premiere Caps e Hats Primitive Caps e Hats PumaCaps e Hats Quintin Caps e Hats Rebel 8 Caps e Hats Reebok Caps e Hats Rip N Dip Caps e Hats Rockwell Caps e Hats RunNGun Caps e Hats Rvca Caps e Hats Santa Cruz Caps e Hats Sergio Tacchini Caps e Hats Seventh Letter Caps e Hats Southfresh Caps e Hats Ssur Caps e Hats Staple
- Sort by:Our picks
Can't find what you're looking for? Browse by Brand or Category:
Or try a search in our catalog
Suggested by our customers:
bucket hats caps graffiti felpa vans hats nba caps old skool vans rap caps scarpe vans vans vans anaheim factory vans authentic vans backpack vans color theory vans cut vans disney vans era vans flame vans hoodie vans iso vans marvel vans mte vans north face vans old school vans old skool vans old skool mono vans peanuts vans platform vans reissue 50th vans scarpe vans shirt vans shoes vans sk8 vans sk8 hi vans slide on vans slip on vans ultrarange vans van gogh vans vault vans yacht club


text:
Lengua assetjada
Eth President der IEA-AALO participèc eth 25 d’abriu en ua taula redona sus “Lengües assetjades” organizada peth Sindicat de Professors USTEC en pati der IEI en Lhèida. Amassa damb quate participants mès entre es cau destacar a Ramon Sistac, professor d’occitan en Servici de Lengües dera UDL e Membre der Institut d’Estudis Catalans e Miquel Pueyo ex Secretari Generau de Politica Lingüistica, Jusèp Loís Sans destaquèc er exit que signifique er emplec der aranés en ensenhament dera Val d’Aran e hec ua exposicion sus era assetjament lingüistic der Estat espanhòu ara lengua occitana.


text:
Bayers
Bayers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un castèl fòrt existissiá al Sègle XI mas lo castèl actual data del Sègle XV. Fins al Sègle XVII aperteniá als La Rochefoucauld-Bayers #que lo vendon en 1760. Vendut cossí plan nacional a abandonat fins en 1970.
Un château fort existait au Sègle XI mais le château actuel date du Sègle XV. Jusqu'au Sègle XVII il appartenait aux La Rochefoucauld-Bayers qui le vendent en 1760. Vendu comme bien national il est abandonné jusqu'en 1970.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Canton : Souvigny
Communauté : communauté de communes en Bocage Bourbonnais
Code postal : 03210
Adresse mèl de la commune :
Nom du maire : Jean-Pierre LALOUE
Nombre habitants : 331
Curiosités : Ancien prieuré St-Maurice (XIème s.), église de la Sainte-Trinité (XII-XIVème s.), château d'Issards (XV-XVIII-XIXème s.), manoir de Boucheron (XVème s.), château du Plessis (XV-XVIème s.), château de Rimasoir (1824), etc.
Marché :
Site(s) internet :
Autres : origine du nom de "Autrius", propriétaire gallo-romain et du nom du fief des Issards.


text:
Savinhac Ledrier
Savinhac Ledrier (oficialament en francés Savignac-Lédrier) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region d'Aquitània Lemosin Peitau e Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Savinhac Ledrier.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Dorsièr preparat per Ciril JOANIN, Fèbus ABELHÈR e Domergue SUMIEN.
Aqueste tèxt engatja sos tres autors e pas necessàriament totes los sòcis de l’ANÒC. Es destinat a la reflexion e la discussion.
Dorsièr · 24/07/2018
3.1. Passivitat, minimalisme e divisions, los mals endemics de l’occitanisme
L’occitanisme patís quatre mals cronics que l’empedisson d’avançar:
3.1.1. La passivitat
La passivitat e l’apatia se senton al nivèl politic. I a tròp pauc d’elegits occitanistas e mai se n’i a de granda valor: son rars e pesan tròp pauc sus la vida publica. La question occitana s’impausa pas dins los debats e rèsta marginala. La mobilizacion sus lo terren es quasi inexistenta, levat de manifestacions ultralocalizadas que rassemblan rarament mai d’un desenat de militants. I a pas agut de mobilizacion massissa per sosténer lo procès de liberacion de Catalonha e Aran, ni per defendre l’usatge de l’occitan dins los mèdias, ni per empachar la confiscacion del nom d’Occitània al profièch de la sola Region de Tolosa, o d’autras causas que nos pertòcan totes. La populacion d’Occitània se mòstra mai activa dins de combats retrograds que per la cultura occitana. Los movements politics occitanistas arriban pas de difusar un programa politic ausible, comprensible e entosiasta. Certans grops d’occitanistas oblidan completament los ensenhaments dels grands intellectuals de l’occitanisme coma Frederic Mistral, Robèrt Lafont e Francés Fontan.
3.1.2. Lo minimalisme
Los objectius de fòrça movements occitanistas se son revelats minimals e improductius. Luchar per l’Ofici Public de la Lenga Occitana (l’ÒPLO), per qualques escòlas Calandretas de mai, per qualques pòstes de professors d’occitan, per la Carta Europèa de las Lengas Minoritàrias, son d’objectius bons en se, mas son fòrça tròp limitats e sufison pas per salvar la lenga.
3.1.3. Las divisions
Las divisions constituisson lo problèma mai grèu de l’occitanisme e se retròban de pertot sota divèrsas formas.
— Entre los partisans d’un occitanisme politic demòra una fòssa entre los independentistas, que representan la tendéncia maximalista, e los regionalistas, favorables al mantenement de l’unitat de l’estat francés e que defendon doncas una vision minimalista. Aquela division empedís soventasfés los partits politics occitanistas de trabalhar amassa e de crear una lista electorala comuna pendent las eleccions localas.
— Una excepcion notabla e efemèra foguèt la reüssida del Manifèst Occitanista. Rassemblèt dins una meteissa etiqueta electorala —apelada "Bastir"— lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) e lo Partit Occitan (PÒC). Foncionèt per las eleccions municipalas de 2014. Aquela unitat constituiguèt una excepcion notabla a las divisions. Malaürosament arrestèt de foncionar per de rasons mal conogudas.
— L’exemple mai simptomatic d’aquel minimalisme occitanista en politica es l’actitud de certans activistas del PÒC que revendican —amb rason— l’independéncia per Catalonha, mas que demandan sonque l’autonomia per Occitània e que refusan de considerar l’independentisme occitan coma un corrent legitim.
— Dins la reforma territoriala de la còla Valls-Hollande, despuèi 2015, las minoritats etnolingüisticas son negadas e pauc visiblas. La creacion de la Region de Tolosa, dicha “Occitània”, ven benlèu d’una volontat de frenar la consciéncia de l’Occitània reala qu’es ben pus granda, e mai s’es d’en primièr motivada per de consideracions tecnocraticas e financièras, coma o aviá denonciat l’ANÒC dins son comunicat del 14 de junh de 2016.
— Es bensai la division occitanista pièger entre totas, que despassa totes los clivatges mençonats çai sus. Dins cadun dels dos clans (prò- e antiregion “Occitània”) se retròban tant de culturalistas coma de politics, tant d’autonomistas coma d’independentistas, tant de nacionalistas coma d’antinacionalistas.
— Es de crénher qu’aquela nòva division serà fatala a l’occitanisme. Ne podèm jutjar per la violéncia dels escambis entre los “antis” e los “prò-region Occitània”. Los “antis” venon generalament de las regions occitanas en defòra d’aquela de Tolosa e que se senton excluses e traïts. Los “prò-region Occitània”, en responsa, repròchan als primièrs, amb fòrça mesprètz e marrida fe, d’aver pas fach pro per popularizar lo nom d’Occitània dins las lors regions (çò es, dins las regions occitans en defòra de la region de Tolosa).
— Per consequéncia, una granda part dels occitanistas, sovent de la vièlha gàrdia, se son convertits al regionalisme lengadocian, e mai se demòran un molon de lengadocians opausats a la region dicha “Occitània”; e mai tanben s’una part d’aquela region es gascona e provençala e se s’i compta de partisans gascons e provençals. Aqueles neoregionalistas lengadocians an abandonats los occitanistas d’alhors que se retròban solets fàcia als secessionistas lingüistics antioccitans (valent a dire, fàcia a las oficinas que pretendon que lo gascon o lo provençal serián pas d’occitan). Per lo solet plaser de veire lo nom “Occitània” escrich sus de mapas, e mai s’es sus un territòri reduch, d’unes ne son arribats a rebutar lo principi consensual d’unitat d’Occitània en l’assimilant escandalosament al pangermanisme e al nazisme.
3.2. Las derivas tecnocraticas d’una certana frenja de l’occitanisme
Dins certans cases, los conflictes contraproductius entre actors de l’occitanisme se pòdon explicar per las multiplas derivas tecnocraticas d’un certan mitan occitanista estacat a las subvencions publicas e a sas prerogativas abusivas.
Es lo cas del Centre de Formacion Professional Occitan de Miègjorn-Pirenèus (CFPO-MP). Los trabalhadors d’aquela associacion, al servici de la transmission de la lenga e de la cultura occitanas, son en cauma de trabalh. D’efièch, la direccion de la ret de las Calandretas, presenta al conselh d’administracion de l’associacion, refusa categoricament qu’aquela venga una estructura cooperativa independenta de las Calandretas. Los sièis emplegats del CFPO-MP volián èstre mai reconoguts coma actors responsables e coma professionals respectats. En luòc de cercar una solucion de sortida de conflicte, e malgrat una temptativa de mediacion menada per la Region de Tolosa (dicha “Occitània”), los dirigents de la ret de las Calandretas an preferit menar una sèria d’accions arbitràrias e dobtosas per fin d’arribar al poiriment de la situacion (los dirigents de las Calandretas, ansin, son estacats a lors privilègis e a una volontat de contrarotlar los rets e de monopolizar l’ensenhament de l’occitan). Fàcia a las revendicacions dels sièis emplegats, los dirigents an reagit amb mesprètz e ostilitat, en refusant tot dialòg possible, en fasent pròva d’una totala opacitat dins la comunicacion e en menant divèrsas pressions al limit de la legalitat. En evacuant recentament lo local administratiu sens prevenir degun, an obtengut la liquidacion programada del CFPO-MP qu’èra fin finala lor soleta motivacion. Aquela actitud a agut de consequéncias nefastas per l’ensenhament de l’occitan.
Un autre exemple d’aquela mena es la recenta decision deplorabla de l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO) de suprimir l’ajuda financièra a la societat Vistedit que publica lo jornal de lenga occitana la Setmana. L’ÒPLO s’èra creat a l’eissida d’una cauma de la fam mediatizada per lo promotor de Vistedit, Dàvid Grosclaude: aquel d’aquí qu’aviá suscitat tota una èrsa de sosten dins l’ensems del mitan occitanista sota l’eslogan “N’i a pro d’èsser mespresats”. L’ÒPLO suscitava un immens espèr pertocant l’avenir de l’occitan. L’ÒPLO èra destinat a inventar una politica lingüistica novèla per l’occitan e a èstre una aisina extraordinària per la transmission de la lenga. Mas ara, l’ÒPLO es vengut un organisme tecnocratic de mai, dirigit per d’aparachics qu’an pas de contrapoder davant eles. Utilizan l’arma de l’argent public coma mejan de pression. E a aquela escasença decidisson, sens concertacion e en nom de la racionalizacion, de faire morir lo solet setmanièr e las soletas revistas per mainatges en occitan. Aquò privarà los enfants e escolans de lecturas en lenga occitana e afeblirà mai la preséncia de l’occitan dins los mèdias fàcia a la preeminéncia del francés.
3.3. L’impossibla unitat dels occitanistas?
L’ANÒC, qu’èra fondada sus l’escomesa de rassemblar totes los actors de l’occitanisme politic, darrièr un projècte comun de conscientizacion de la populacion d’Occitània tota, a pas capitat a véncer la passivitat e las divisions que caracterizan tant l’occitanisme.
Voliá èstre un movement transversal e dobèrt als occitanistas de totas las tendéncias, e doncas incitar los occitanistas a metre de costat los conflictes personals que los estraçan.
Mas las divisions son demoradas mai fòrtas que la volontat de trabalhar amassa. La disqualificacion de l’adversari mai fòrta que lo desir de cercar amb el un lengatge comun. Lo localisme estequit e la manca de solidaritat entre los occitanistas de diferentas regions persistisson e fan de devastacions. Los occitanistas despensan mai d’energia a se batre entre eles qu’a agir en favor de l’occitan.
3.4. Quinas solucions per l’avenir?
3.4.1. D’elements actuals per esperar
L’occitanisme contunha d’aver de ressorsas e d’òbras interessantas, mas las fòrças negativas de l’inèrcia, del minimalisme e de la somission volontària a París, uèi encara, empachan de crear la dinamica necessària per assegurar la subrevida de l’occitan.
Mantes ponches positius permeton encara d’esperar un avenir melhor e una nòva renaissença occitana.
3.4.2. Suggestions per sortir de la crisi e bastir un futur Temps Quatre de l’occitanisme
Per sortir de la crisi, per anticipar un Temps Quatre, los occitanistas devon despassar los obstacles actuals e crear una dinamica completament nòva. Aquela dinamica nòva passarà per una rompedura radicala amb las abituds e la mentalitat de çò qu’es convengut d’apelar la vièlha gàrdia occitanista. Aquò supausa las avancaçadas seguentas.
— Nòstra musica, nòstra literatura, nòstre jornalisme e nòstra edicion devon aténher las nòrmas de qualitat internacionalas que caracterizan las grandas lengas de comunicacion.
— Los mèdias occitans del futur deuràn desvolopar una informacion liada als centres d’interès autocentrats de nòstre país occitan (e non pas als centres d’interès de París, Roma o Madrid...).
— Tanben los mèdias e editors deuràn garentir una lenga occitana qualitosa, exemplara e normativa.
— Totun se compren que los mèdias occitanistas utilizen tanben, de còps, las lengas dominantas (francés, italian e espanhòl) per de rasons estrategicas.
3.5. Las proposicions de l’ANÒC
La situacion de crisi actuala de l’occitanisme rend impossibla tota union dels occitanistas darrièr una accion comuna. Per tant, l’ANÒC a causit de cambiar son estrategia per complir lo sieu objectiu de conscientizacion de la populacion d’Occitània.
L’ANÒC, ansin, a cessat provisòriament de voler foncionar coma un rassemblament de massa, sens ne pèrdre l’espèr a tèrme long: que se reorienta devèrs una foncion de centre de ressorsas al servici d’informacions e de reflexions sus la question occitana. Malgrat la crisi de l’occitanisme, fòrça personas se pausan de questions sus la cultura occitana e an de mal de trobar de responsas detalhadas e coerentas sus Internet. Lo centre de ressorsas de l’ANÒC permetrà de lor donar d’informacions e d’idèas, tant sus la question occitana coma sus totas las questions de societat e preocupacions quotidianas en general, dins una optica occitanista.
L’ANÒC tanben a cessat de comptar amb una unificacion ipotetica dels occitanistas, totun ja conscientizats. La siá comunicacion serà dirigida subretot devèrs la rèsta de la populacion que viu en defòra del movement occitanista.
L’ANÒC sostendrà totes los projèctes e organizacions que sián en favor de la lenga e la cultura occitanas. Per aquò faire, va crear una plataforma informativa e de sosten per totes los projèctes occitanistas (la Plataforma ÒC.com). Prevei tanben de crear una caissa solidària per ajudar financièrament tot projècte o organizacion occitanista en dificultat. Prepausarà e preconizarà tot mejan de finançament alternatiu e independent per dependre pas pus de las subvencions publicas.
Pichona bibliografia
L'Estraceta [l'Estrasseta] [ligam] > Un jornal en linha que participa a la reflexion sus la crisi de l'occitanisme.
FISHMAN, Joshua, 1991, Reversing language shift: theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages, Clevedon: Multilingual Matters > Un dels principals trabalhs en sociolingüistica que donan de pistas per revitalizar una lenga menaçada.
LAFONT, Robèrt, 1979, Nani monsur, coll. Documents n° 6, Valdariás: Vent Terral > Un libre fòrça clarvesent que denóncia e explica la crisi naissenta de l’occitanisme a la fin del Temps Dos. Fòrça analisis rèstan pertinentas per comprene la novèla crisi dels ans 2010.
LAFONT, Robèrt, 1984, “Pour retrousser la diglossie”, Lengas 15 [reeditat dins: Lafont Robèrt, 1997, Quarante ans de sociolinguistique à la périphérie, coll. Sociolinguistique, París: L’Harmattan, p. 91-122] > Un dels principals trabalhs en sociolingüistica que donan de pistas per revitalizar l’occitan e per lo sortir de son estat de lenga menaçada.
LAFONT, Robèrt, 1991, Temps Tres, coll. Internacional, Perpinhan: Trabucaire > Es l’obratge principal que faguèt l’analisi dels tres tempses de l’occitanisme e que preparèt los Temps Tres dels ans 1990-2000.
Marcha, plataforma de la societat civila occitana [ligam] > Un blòg que participa a la reflexion sus la crisi de l'occitanisme.
Mort et résurrection de Monsieur Occitanisme, 1989, dorsièr de la revista Amiras, nº 20, Ais de Provença: Obradors/Edisud > Aquel recuèlh d’articles analisèt la crisi de l’occitanisme dels ans 1980 e preparèt lo Temps Tres de l’occitanisme dels ans 1990 e 2000.
SIBÉ, Alan, 2017 (s.d.), Occitanisme politic: rompeduras, autoedicion (de comandar a: Alan Sibé, 7 Carrèra deu Pic de Mieidia, 65200 Banhèras de Bigòrra; 20 + 8,85 èuros per l’estat francés; 20 + 13,75 èuros per d’estats vesins) > Un libre recent que cèrca de solucions a la crisi de l'occitanisme, amb de ponches de vista que son de còps pròches e de còps diferents dels nòstres. Blòg d’Alan Sibé: Artigaladas [ligam].
SUMIEN, Domergue, 2016 a, “L’occitanisme es en crisi”, Jornalet, 18.1.2016 [ligam] > Es lo primièr article que, en fasent seguida a las primièras pensadas de Terric Lausa, parla en detalh de la fin del Temps Tres e de la presenta crisi de l’occitanisme. D’extraches d’aquel article son represes e adaptats dins lo present dorsièr.
SUMIEN, Domergue, 2016 b, “Sortam de la crisi e preparem lo Temps Quatre de l’occitanisme”, Jornalet, 22.2.2016 [ligam] > D’extraches d’aquel article son represes e adaptats dins lo present dorsièr. Se’n tròba tanben una autra version, mens ben editada, dins la Setmana del 19.2.2016.
SUMIEN, Domergue, 2017, “La recèrca fàcia a un novèl frenèsi occitan de planificacion lingüistica (2004-2014)” [ligam] [dins: CARRERA, Aitor, & GRIFOLL, Isabel, 2017, Occitània en
Catalonha, de tempses novèls, de novèlas perspectivas; actes de l’11n Congrès de l’Associacion Internacionala d’Estudis Occitans, Lhèida: Generalitat de Catalonha / Deputacion de Lhèida /
Institut d’Estudis Ilerdencs, p. 365-376] > Analisi sociolingüistica de la destabilizacion de la nòrma
classica, del sòm forçat del Conselh de la Lenga Occitana (CLO) e de la multiplicacion de las “acadèmias”.
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Diluns, 6.8.2018 03h00
Un militar israelian de cultura druza (e aràbia) protèsta còntra la lei sus l'estat-nacion israelian en 2018
© Press TV
Una novèla lei de l’estat d’Israèl, qu’a un nivèu quasi constitucionau, installa l’ebrieu coma sola lenga oficiala e afortís un estat-nacion per lei solets josieus, sens tenir còmpte de la gròssa minoritat deis arabis que son ciutadans israelians.
Lei mèdias francés parlan abondosament de l’afaire. Dins lo quite estat d’Israèl, de membres de la majoritat josieva protèstan còntra aquela exclusion deis arabis israelians.
I a un parallèl de far entre Israèl e França. L’estat francés eu tanben s’enfonza de mai en mai dins la deriva etnocentrica francesa e umília de mai en mai leis occitans e leis autrei minoritats etnolingüisticas.
Mai aquela comparason a de limits. En Israèl, d’intellectuaus josieus, de movements progressistas josieus coma la Patz Ara o de jornaus coma Haaretz se mobilizan de maniera ausibla per denonciar la deriva chauvina e per sauvar lei principis democratics qu’èran a l’origina de l’estat d’Israèl: de principis democratics que volián far d’Israèl un estat ont lei josieus e leis arabis aguèsson de drechs egaus. Aquela mobilizacion d’una partida (minoritària) de la societat israeliana es onorabla.
Dins l’estat francés, quasi ges d’intellectuau francés (“dau nòrd”) non s’escandaliza pas davant lo tractament discriminatòri que leis occitans subissèm. E mai nosautres leis occitans, siam tan paralisats que siam pas pron fòrts ni pron fièrs per protestar e per se far ausir sus la scèna internacionala. L’occitanisme, qu’es en plena crisi coma sabèm, arriba pas de se far ausir amb un discors clar e lucid còntra la discriminacion a la francesa.
Ieu cresi qu’es un combat perdut e inutil de voler prepausar encara una Republica Francesa que respectariá lo pòble occitan. Aquò se farà jamai. L’experiéncia justifica de mai en mai un independentisme occitan, democratic e non chauvin, d’inspiracion catalana e escocesa.
Totun rèsta totjorn interessant de denonciar lo chauvinisme extremista de l’estat francés dei darriers trenta ans, sostengut per quasi totei lei gròs partits francés coma En Marcha, lo Partit Socialista, LR o lei melenchonistas: aquelei partits francés seguisson sens o admetre la subredicha de l’extrèma drecha francesa lepenista. Lo chauvinisme francés dominant es vengut tant exclusiu coma lo chauvinisme extremista israelian impulsat per Netanyahu e seis aliats d’extrèma drecha, amb la collaboracion d’una partida de la senèstra israeliana de govèrn (qu’es pas tota la senèstra israeliana, de segur).
Per mostrar lo parallèl entre França e Israèl, e per demostrar leis escarts dins l’indignacion, ai fach una manipulacion un pauc audaciosa. Mai la perdonaretz, bòrd que la confèssi. Tradusi, adapti e manipuli, çai sota, un tèxt de l’escrivan israelian David Grossman, publicat dins Libération lo 5 d’aost de 2018 (“Israël: «Il s’agit d’un combat entre ceux qui ont renoncé et ceux qui espèrent encore»”). David Grossman i denóncia amb rason la novèla lei chauvinista dau govèrn de Netanyahu que marginaliza leis arabis israelians. I càmbii lei tèrmes: l’estat d’Israèl i deven l’estat francés, la minoritat escarnida aràbia i deven la minoritat escarnida occitana.
Notem que Libération, que publica lo tèxt indignat de David Grossman, favoriza una indignacion de geometria variabla coma l’ensemble de mèdias parisencs. Lei mèdias parisencs òfron de tribunas per denonciar lo chauvinisme israelian estatau còntra leis arabis, per còntra òfron quasi jamai de tribunas ais intellectuaus occitans (o francés) que voudrián denonciar l’opression lingüistica francesa còntra leis occitans.
I-a un detalh que doblidatz , que fai tota la diferència e que permet a Paris de contunhar d'agachar l'oc coma parpèlas d'agaça : NON EXISTIS DE "DJIHAD" OCCITAN . Very big difference !
Pensi que l'afondrement de l'estat nacion francés, ipercentralista, iperadministrat e iperproductivista es possible per l'union del feminisme, LGBT, ecologistas, umanistas, democratas, entrepreneires individuals, artistas... Non serà pas per bastir de micro estat nacion occitan, breton, arpitan, francian... Serà puslèu un projècte de paises occitans integrats a Occitània integrada a França integrada a Euròpa integrada al monde respectuós de las diversitats de genre, de lenga, de cultu... Legir la seguida
Etnogenèse
De l'Estat-Religion a l'Estat-Nacion! La fabrèga del pòble artificial se finaliza en Nacion legitima exclusiva.
Le parallèle ambe l'Estat-Nacion francés non val sonque de per la lengua.
La fabrèga geopolitica d'un pòble occitan, de territòri virtual e de lengua muda, sens menaires e figuras de proa, sembla una quimèra... Quales son les occitans de la reüssida francesa que fosquèssan prèstes de se desvelar e declarar coma occitans? Una sòrta de "coming out"...
Se l'exerci es malaisat, compreni ben la modèlisacion sobeiranista possibla. Farai dos rampèus:
1- Premier, lo caractèr teocratic de l'Estat sionista es pas de discutir, son arribats au bot de la logica sionista qu'a poscut faire illusion a la debuta de sa creacion. De ciutadans de tota mena son venguts portaires d'una lenga unenca e d'un Estat farlatat a la mòda subrecentralizada, especializat dins l'eradicacion dei vilatges de Cisjordania. Colons que colons, podèm pas dire que pòdon t... Legir la seguida


text:
« E quant ela revenc, si dis : « Seingner [sénher], ben m’avetz dat si bon manjar que ja mais non manjarai d’autre » (…) e s’en anet al balcon e se laisset cazer jos, e fo morta ». Plan coneissèm la « vida » del trobador Guilhèm de Cabestanh, amorós de Seremonda, assassinat pel marit, En Raimond de Castèl Rossilhon, aquel « hom iratz e gelos » que puèi li desrabèt lo còr per lo donar a manjar a la dòmna. Lo tèxte es conegut en quatre versions principalas, mas la mai corta nos ditz remirablament lo drama en qualques linhas essencialas. D’aquò lo compositor anglés George Benjamin ven de ne far un opèra, Written on skin, creat lo 7 de julhet 2012 al Festenal d’Ais de Provença e que foguèt presentat del 23 al 30 de novembre al Capitòli de Tolosa. La referéncia al mite occitan i èra clarament afirmada malgrat una transposicion necessària. E l’acuèlh foguèt triomfal. Quand nòstra cultura rencontra las dauraduras mai prestigiosas del país, lo talent artistic e un public de tria.
Non mancava que la premsa occitanista.
J. P.


text:
Chevennes
Chevennes es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La latitud del villatge de Chevennes es 49.8167 e la longitude de la vila de Chevennes es 3.7333 Chevennes a situat en Picardie, en lo departament de l'Aisne, lo sieu Còdi Postal es 02250. Lo villatge de Chevennes aperten al arrondissement de Vervins e al costat de Sans-Richaumont. Los abitants de Chevennes an trucat los Chevennois, Chevennoises. Las vilas vesinas son La Neuville-Housset, Sans-Richaumont, Housset, Lemé, Marfontaine.
La latitude du village de Chevennes est 49.8167 et la longitude de la ville de Chevennes est 3.7333 Chevennes est situé en Picardie, dans le département de l'Aisne, son Code Postal est 02250. Le village de Chevennes appartient à l'arrondissement de Vervins et au canton de Sains-Richaumont. Les habitants de Chevennes sont appelés les Chevennois, Chevennoises. Les villes voisines sont La Neuville-Housset, Sains-Richaumont, Housset, Lemé, Marfontaine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Qualques rèstas d'abitats mérovingiens del nautor Mièja Edat an #èsser trobats.
Des restes d'habitats mérovingiens du haut Moyen Âge ont été retrouvés.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
19/06/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 23 de junh
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission de questa setmana seran:
Bernard Sendrès president dau Bornat dau Perigòrd, Michel Samouillan majoral e lo president dau comité de la Félibrejada 2013 a Brageirac François Bonnin.
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e veiqui lo ligam vers lo site de la Felibrejada2013
19:45 Publié dans Musica, chants e dança | Tags : felibrejada 2013, félibrée bergerac 2013, lo bornat dau perigòrd | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
«Soi una legenda» de l’american Richard Matheson, folio SF, primièra parucion en 1954.
Podètz trobar la revirada en francés per Nathalie serval, Édition Denoël, 2001 : «Je suis une légende».
Qué se passèt sus tèrra a la debuta de las annadas setanta que faguèt de Robert Neville lo darnièr uman viu ? Aquò es pas la question principala del roman de Richard Matheson escrit en 1954. En mai la responsa arriba lèu lèu : un epidèmia foguèt responsable del genocidi de l’espècia umana ; los contaminats capitan pas de morir coma de costuma ; tornan jos la fòrma de vampirs. Sèm en preséncia d’un roman de genre apocaliptic que lo narrator es defòra e omniscient.
Aicí vos vau pas far un resumit que pensi qu’un resumit ne ditz ja tròp d’un roman. Ai causit de subrelinhar d’unes tèmas que m’apareguèron interessants. Dins una primièra partida parlarem del tèma renovelat dels vampirs. En segond de la religion. Puèi del racisme. Fin finala, abordarem lo tèma major del roman : la monstruositat.
Lo tèma dels vampirs renovelat
Richard Matheson renovelèt lo tèma del vampirisme d’un biais original per l’epòca.
Amb son roman avèm cambiat d’escala qu’es la massa dels vius que son victimas e non pas pus d’unes individús isolats. Los vampirs legendaris èran sovent cultivats e apartenent a la societat nauta, qu’embelisson sas presas femininas per chucar la sang e ne far venir d’aliadas. Solide que son totjorn immortals e qu’existís de biaisses de los tuar per de bon que l’autor manlevarà a la legenda : la crotz, l’alh, lo miralh, la lutz, crebar lo còr amb un pal, eca.
L’atirança ambigüa de la femna per lo vampir es inversada. La desirança sexuala de Robert Neville per de vampiras se mescla de repulsion e se compren per la solesa que n’es victima.
Lo vampirisme es vengut una malautiá : se trasmetamb l’esperança d’una garison possible.
Sèm tan en preséncia de mòrts vivents o de zombis coma de vampirs. Lo tèma de l’immortalitat dels vampirs, que se podiá balhar l’enveja de ne venir un, s’escafa per daissar la plaça a l’orror de l’infèrn eternal.
La religion
Aquestes mòrts que capitan pas de morir vivon lo castigament eternal, lo fuòc de l’infèrn. Aquò èra pas lo cas del vampir tradicional. Robert Neville se rementa pendent la catastròfa precedent l’apocalipsi, d’una rescontra gaireben forçada amb una comunautat protestanta revivalista. Mas prenguèt pas fuòc esperitosament e foguèt pas cambiat prigondament ! S’èra quitament enfugit de l’acampament. Aquò per dire que escapèt a la religion.
Çaquela l’eròi amagat darrièr son racionalisme, sembla aver un rapòrt ambivalent amb la religion. Se‘n defend tot en pregant dins los moments los mai dificils ; tot en avent un tatoatge d’una crotz catolica qu’atribuís a una error, qu’emet l’idèa que se poguèsse estat salvat per ela ; tot en avent enfrànhut la lei per enterrar sa femna d’un biais mai catolic puslèu que de la cremar e de la butar dins un carnièr. Es lo lòt dels umans de dobtar dins los moments piègers. La religion o l’existéncia de Dieu se pausa d’un biais mai intensiu dins un contèxt apocaliptic. Tanben se pausa d’un biais mai pratic a prepaus dels vampirs : se demanda perqué un musulman o un josieu s’enfugís pas d’abans un crucific ?
Lo racisme
Lo carnièr bolhant d’ont se desgatja encara de fum, amb totas las victimas amolonadas, fa pensar a l’infèrn e revèrtan lo genocidi nazi.
Robert Neville : blanc, blond, grand, d’uèlhs blaus, de tipe anglés e germanic. Lo perfil es l’ideal-tipe de l’òme dit de «raça superiora» en çò dels nazis. Çò important es de situar l’escritura dins la seuna epòca : la debuta de las annadas cinquanta. Sèm doncas fòrça pròches de la fin de la segonda guèrra mondiala amb la paraula que se va desliura pauc a pauc per far lum sus las monstruositats dels crimes nazis. Tamben, l’apartheid contra los negres es pas pus legal als Estats-Units dempuèi 1950 mas la realitat serà diferenta. Un fait remarcable es quand l’eròi conta una discutida passada amb un collèga de l’usina : se contenta de dire «un negre» per lo descriure. Un collèga qu’es redusit a la seuna color testimònia plan d’una cultura de la desseparacion raciala ! Per contra, lo collèga e vesin blanc (vesin doncas mai pròche) es nomenat per son nom : Ben Cortman. Mon questionament es pertinent dins la mesura ont l’autor pausa vertadièrament lo problèma de la coabitacion, o de la guèrra, entre las «raças»
Lo roman es contat per un narrator exterior e omnipresent que sembla pas faire la diferéncia entre «raça» e «espècia». Retenèm tot simplament que Robert Neville es lo darnièr òme. Aquò vòl dire que los vampirs son d’una autra espècia quitament si l’autor parla de «raças». La malautiá los faguèt quitar l’umanitat. Sembla pas que siá degut a de modificacions del genòma que Neville a pas los mejans de o saber, mas puslèu a lor monstruositat. Sèm doncas pas sus de critèris biologics per classificar. A l’epòca de l’escritura del libre, lo mot «raça» èra pas encara tan contestat coma auèi. Dins lo libre servís tanben per desseparar los vampirs vivents que son estats contaminats mas pas encara mòrts, e los vampirs mòrts-vivents, valent a dire que son tornats aprèp la mòrt. Tornam trobar un mot-aisina que servís a desseparar sus de critèris foscs e ideologics. En fasent aital l’autor tòca plan l’absurditat del racisme prigondament ideologic mas la limpada al monde nòstre es malaisida.
Neville explica lo racisme d’un biais fòrça leugièr per la paur dels autres… Los occidentals amb lors armas e lors soldats èran espaurits pels indians e pels africans ? La paur de l’Autre se pòt èsser un trait explicatiu sufisent del racisme moral e individual, mas segurament pas del racisme estructural lo mai operant. En meteis temps Neville viu pas pus dins una societat organisada e estructurada se que non que ne ten la cultura dins son biais de pensar. Dins aqueste contèxt post apocaliptic a totas las rasons del monde d’èsser espaurit dels vampirs, que tòcan a sa vida, a son integritat fisica e morala. Vaquí la seuna paur justificant son racisme e sustot sa monstruositat quand li cal tuar vampirs òmes, femnas, enfants o nenons. A pas la causida. S’agís de subreviure.
La confrontacion del roman amb la realitat nòstra me mena a la consideracion seguenta. Vesi lo roman de Richard Matheson coma la materializacion paroxistica de la propaganda racista : la paur de l’objècte dins la realitat fa nàisser l’objècte de la paur dins la ficcion. Es totjorn estat un produccion ideologic d’amplificar lo poder de nosença e las diferéncias entre los umans : parlar dels Autres coma de monstres, raubaires de femnas blancas, tuaires d’enfants, canibals, eca. Es tanben lo foncionament de las caricaturas racistas. Dins lo roman, lo vampir es la caricatura de l’Autre. Lo discors que noirís la paur de l’Autre (la paur de l’objècte) i es legitimat per de faits concrèts (objècte de la paur). Lo racisme i es pas pus la fruta d’una paranoïa, de messorgas o de propaganda que noirís la paur de l’Autre. Es la consequéncia inevitabla per lo que vòl subreviure. Valent a dire la paur fantasmada dins la realitat ven vertadièra e fondada dins la sciéncia ficcion.
Se cal doncas mesfisar dins lo passatge d’una dimension a l’autre se que non justificarián la credulitat, la monstruositat dels crims nazis. A la diferéncia de Robert Neville, la paur èra pas fondada, lo dangièr de desaparéisser èra pas vertadièr, e los josieus, los andicapats, los omosexuals e los gitanos èran pas de monstres. E mai quand los europencs faguèron un comèrci gigant d’esclaus èran pas menats per la paur dels negres o en mòda de legitima defensa.
Las condicions estrèmas de vida de Robert Neville fan pas d’el un racista : tua quitament per subreviure. Lo dangièr es pas fantasmat mas plan vertatdièr. O ditz que de tot biais se lo fa pas seràn eles que lo tuaràn. Sos enemics aurián poguts èsser de la meteissa «raça» qu’aquò auriá cambiat pas res.
La monstruositat
Vaquí un tèma que Richard Matheson aviá ja tractat dins son primièr roman «Soi un monstre». Lo ligam amb lo racisme es evident quand situan la proximitat de la segonda guèrra mondiala e qu’avèm vist demest las doas «raças» de vampirs, una justificar sos crims metòdics e sadics pel principi de la revolucion. Neville se demandarà çò que lo dessepara d’eles, el que l’enveja de caçar Bert Corman per jogar li venguèt… Es benlèu l’empatia que de còps i a lo travèrsa e que li fa preferir tuar los vampirs pendent lor sòm. Çaquelà l’eròi s’acostumarà a la monstruositat, la dels autres mas tanben la seuna. Segurament que l’ajuda de considerar pas los vampirs coma d’umans. Segurament que son instint de subreviure, que n’es susprès tan moralament que voldriá sovent se daissar morir, l’ajuda dins lo ritual jornadièr de sas execucions.
Lo roman convida a una soscadissa sus la monstruositat dels autres e de se. Çò mai susprenant a la fin de la meuna primièra lectura èra l’enveja de tornar intitular lo roman «Soi un monstre». Puèi descobrissi qu’aquò èra ja lo títol del primièr e precedent roman de Richard Matheson…
Sebastian Gonzalez


text:
Racrange
Racrange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a una altitud de 255 mètres amb una superficie de 731 A. La Rotte e la Pichona Seille prenon la siá font en la comuna.
Située a une altitude de 255 mètres avec une superficie de 731 HA. La Rotte et la Petite Seille prennent leur source dans la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Primièra mencion l'an 926 jol nom de Racheringa, vilatge de défrichement #qu'aperten al abbaye Sant Arnould de Mètz. Dépendait De l'anciana província de Lorraine, distincion de Morhange.
- A la XIV e sègle, Racrange dintre en las possessions del Comte de Salm.
De 1790 a 1802, lo vilatge a fach partida del costat de Morhange, de contunh en 1802 a ligat al costat de Grostenquin.
- Première mention en 926 sous le nom de Racheringa, village de défrichement qui appartient à l'abbaye Saint Arnould de Metz.
Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, seigneurie de Morhange.
- Au XIV e siècle, Racrange entre dans les possessions du Comte de Salm.
De 1790 a 1802, le village a fait partie du canton de Morhange, puis en 1802 elle est rattachée au canton de Grostenquin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Consideraa la crisi econòmica enternacionala qu’a endirectament desclanchat ‘na bercha en nombrosas associacions culturalas, e après la crisi morala e de confiança d’importantas associacions del Piemont, decò occitanas, las associacions culturalas Soulestrelh e Ousitanio Vivo an propongut l’assemblea joncha de Sant Pier del 15 de novembre del 2014.
1) Embè l’assemblea de Sant Pier del 15 de novembre del 2014 las associacions culturalas Soulestrelh e Ousitanio Vivo decidon de crear una nòva associacion, mandaa Lou Soulestrei, ente fito intrarèn lhi respectius jornals (lo quadrimestral Lou Temp Nouvel e lo mensil Ousitanio Vivo), las respectivas resorças umanas, publicacions, patrimònis financiaris e materials.
2) L’associacion culturala Lou Soulestrei vòl gardar e promòure l’identitat de la minorança linguística occitana en Italia, embè particulara atencion a la lenga, a la cultura materiala e a las tradiccions, a la literatura, a las expressions de la musica e de la dança, a las nòvas creaccions e a las nòvas formas de comunicacion telematica. Vòl decò encoratjar, a travérs lhi siei instruments d’informacion, tot esvilup social, demografic, econòmic e politic des Valadas Occitanas en Italia.
3) L’associacion culturala Lou Soulestrei se reconeis part integranta de l’espaci linguístic e cultural de tot lo territòri occitan, da las Alps ai Pirenèus e a l’Atlantic.
4) Lo simbol de l’associacion Lou Soulestrei es la solèta crotz occitana a 12 ponchas.
5) L’associacion Lou Soulestrei reconeis coma grafias per escriure la lenga occitana mec aquela de l’Escolo dóu Po (o Concordaa), sustot per lhi estudis e las expressions literarias liats a las diferèntas variantas del pòst adobraas en las Valadas Occitanas, e aquela Classica (o Normalizaa), per lhi escrichs qu’an pas caracter local.
6) L’associacion Lou Soulestrei se vòl proponer coma referiment per far mai agregar nombrosas realtats culturalas des Valadas Occitanas, que, bela que extraordinariament vitalas, an vist e pagat en lor istòria sectarismes, personalismes e esterlas contrapausicions. Pr’aquò, tot en gardant lhi principis de lhi articles precedents, dona votz a una completa pluralitat de convincions politicas, religiosas e ideològicas.


text:
Senta Eulàlia (omonimia)
En occitan Senta Eulàlia es una forma sabenta, se pòdon encontrar tanben, en particular dins la toponimia mai d'una formas d'evolucion populara coma Senta Aulària, Senta Aulalha, Senta Aralha...etc (veire Senta Aulària).
Senta / Santa Eulàlia/ Eulària pòt designar:
- Senta Eulàlia (Gironda) comuna de Gironda
- Senta Eulàlia (Perigòrd) anciana comuna de Perigòrd, uèi Senta Eulàlia e Puei Mangor.
- Santa Eulàlia (Cantal) comuna de Cantal.
- Santa Eulàlia de Roians comuna de Daufinat (Droma).
- Senta Eulària d'Aimet comuna de Dordonha


text:
Causac (Òlt e Garona)
Causac, oralament [kaw'zak][1], en francés Cauzac, es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions ancianas son del tipe Sancta Eulalia (parrochia de ~) (1271); es pas qu'en 1681 qu'apareis Cauzac (Sainte Eulalie de ~).
A la seguida d'Ernèst Negre (Dauzat e Rostaing avián causit *Cautiacum), Bénédicte Boyrie-Fénié garda la meteissa explicacion que pels noms ortografiats en francés Cahuzac : lo nomen Cabutius, ambe lo sufixe -acu. Supausa donc que l'evolucion fonetica foguèt diferenta. Se tracta d'una villa gallo-romana[2].
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 413
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Lot-et Garonne, ed. CAIRN, Pau, 2012
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Lot-et Garonne, ed. CAIRN, Pau, 2012


text:
Remembres de Vaquí, emission en la Vau Clusa, novembre de 2005
Trauc dins lei bauc. © Laurenç Revèst
Tota la còla. © Laurenç Revèst
Ribiera © Laurenç Revèst
Preneire de son. © Laurenç Revèst
Lo pont. © Laurenç Revèst
Lo molin. © Laurenç Revèst
Lo castèu. © Laurenç Revèst
Lo bauc. © Laurenç Revèst
Font soanhaira. © Laurenç Revèst
Font de Vau Clusa. © Laurenç Revèst
Flor. © Laurenç Revèst
Citacion de Mistral (Mirèlha). © Laurenç Revèst
Citacion de Petrarca. © Laurenç Revèst
Castèu e baucet. © Laurenç Revèst
Tota la còla. © Laurenç Revèst
D'aiga. © Laurenç Revèst


text:
Vielha, 10 d’agost de 2018.- Eth parc de visualizacion de fauna dera Val d’Aran – Aran Park aufrís era possibilitat de descorbir era fauna sauvatja des montanhes deth Pirenèu, en un recorregut de dues ores apuprètz de durada, que permet observar animaus eth semillibertat coma ossi, gatilops, nutries, lops, marmotes, caparròis, grani cèrvis, crabes sauvatges e d’auti animaus de montanha en sòn entorn naturau.
Es visitants aguest ostiu poderàn observar bèri nauvenguts coma es isards e cabiròus, es daines e es marmotes, ath delà dera naua parelha de paums.
Eth parc de fauna Aran Park aucupe ua superfícia de vint ectares a on se pòden observar 15 espècies diferentes d’animaus, damb un totau de mès d’un centenat d’exemplars.
Eth parc de fauna Aran Park ei daurit toti es dies, includidi dimenges e festius, deth 24 de març enquiath 4 de noveme 2018.
Ua des experiéncies mès gratificantes entath visitant ei auer era oportunitat de dar de minjar as animaus ena petita granja damb era ajuda des persones que les survelhen. Se recomane tanben er usatge de binocles que permeteràn veir mès d’apròp es animaus.
Eth parc de fauna dera Val d’Aran ei plaçat en Bossòst, en ua des vessants deth Pòrt deth Portilhon entre era Val d’Aran e Bagnères de Luchon.
Entà mès informacion http://www.aran-park.es/
Fotos: Aran Park


text:
Codificacion (drech)
En drech la codificacion consistís a acampar de tèxtes normatius de naturas divèrsas dins de recuèlhs concernissent una matèria donada. Cadun d'aqueles grops atal constituits ven un còde.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra compilacion juridica d'importància foguèt realizada pels romans per arribar a l'òbra de Justinian. Aquela compilacion foguèt promoguda per l'emperaire de Bizanci e foguèt l'òbra del jurisconsulte Tribonian. Per decision de l'emperaire foguèt aprovada pel Corpus Juris Civilis, en conformitat amb lo Digesto, las Institutas, Lo Còde e las Novèlas. Lo Digesto conteniá la doctrina de juristas celèbres coma Papinian, Pau, Ulpian, Gaïo, Modestin e Celsi. Las Institutas contenián las règlas de Drech essencialas, e que dins l'actualitat avián cors legal, èran subretot dedicadas als estudiants de Drech. Fin finala s'encontrava lo Còde, qu'acampava las constitucions dels emperaires precedents Justinian e que conservavan un interès actual, e las Novèlas, qu'acampavan las constitucions de Justinian.
Alara que l'Empèri Roman d'Orient utilizava la compilacion justiniana, en Occident a causa de la casuda de l'Empèri los diferents pòbles germanics utilizavan una legislacion que pasmens inspiradas del Drech roman, demoravan impregnadas dels seus principis ancestrals.
Formas e tipes de codificacion[modificar | modificar la font]
La nocion de « codificacion » agropa de fach de practicas diferentas sus divèrses camps, que los juristas e los istorians ne remarquèron la varietat, que siá dins l'elaboracion o dins la matèria.
Variacions de forma[modificar | modificar la font]
Cal destriar atal:
- la codificacion oficiala, amb que l'autoritat (e subretot lo poder legislatiu) publica un tèxte que li dona lo nom de « còde », çò qu'es lo cas fòrça frequent en França actualament;
- la codificacion oficiosa, realizada tanben per l'autoritat que promulga un tèxte acampant e unificant de disposicions d'un meteis camp, mas sens lor donar oficialament lo nom de « còde », pasmens que lo tèrme es d'usatge corrent, e mai dins de tèxtes oficials: las codificacions del Regim Ancian son d'aquela mena (Còde Michau, Còde Louis e d'autras ordenanças reialas);
- la codificacion privada o acampament non oficial de tèxtes a l'entorn d'un domeni, realizats per de juristas e/o editors per facilitar lo trabalh dels professionals del drech e dels justiciables. Se comencèt aquela practica en França al sègle XVIII amb per exemple un Còde penal (1752) o un Còde Còrse en 1788, estapant per l'imprimeriá reiala, çò que li faguèt un estatut oficiós plan marcat. Ara, la practica continua amb per exemple lo Còde de drech internacional privat publicat per Bruylant en Belgica.
Pasmens, emplegat sens precision, lo tèrme de « codificacion » fa referéncia subretot a la codificacion oficiala, a vegada a l'oficiosa.
Prigondor[modificar | modificar la font]
Una codificacion implica una mena de rompedura, a causa que lo còde pren la plaça totalament o parcialament dels tèxtes anteriors. Mas aquela rompedura es mai o mens importanta:
- La codification rejoncha (o codification compilacion) constituís pas de rompedura vertadièra, fasent pas qu'acampar de tèxtes que demòran intactes. La codificacion privada se fa totjorn d'aquel biais. La codificacion oficiala daissa generalament pas existir los tèxtes precedents.
- La codificacion de drech constant constituís una rompedura dins los tèxtes, mas pas dins lo drech positiu. Los tèxtes anteriors son exprèssament abrogats mas lor contengut es lo meteis dins lo còde, levat de tèxtes obsolèts (que foguèron abrogats pas qu'implicitament), atal lo drech positiu demòra: es la practica francesa actuala.
- La codificacion al sens plen del tèrme a tendéncia a rompre amb los tèxtes mas tanben amb lo fons. La rompedura jamai es capitada: e mai los còdes napoleonians gardèron de partidas significativas del drech ancian. Un exemple recent de codificacion amb rompedura es lo còde penal francés de 1994 qu'introduguèt de novetats.
Qualques istorians del drech, coma l'Italian Mario Viora, emplegan lo mot de « consolidacion » per las doas primièras formas, reservant lo mot de codificacion per la tresena.
Codificacion e recodificacion[modificar | modificar la font]
La codificacion consistís a crear un còde dins un camp ont existissiá pas abans. Dins qualques cases, se pòt parlar de recodificacion :
- Quand i a refonda complèta d'un còde ja existissent, amb lo meteis titre o gaireben, coma en França lo còde de comèrci en 2000 ;
- Quand un còde novèl intègra lo contengut d'un còde anterior dins un ensems pus vast, coma lo còde de justícia administrativa refonda del còde dels tribunals administratius e de las corts administrativas d'apèl, mas apondent las disposicions relativas al Conselh d'Estat ;
- Quand de disposicions inclusas dins un còde son transferidas dins un còde qu'acaba d'èsser promulgat, coma las disposicions concernissent la caça e la pesca, passada del còde rural al còde de l'environament.
Contengut d'un còde[modificar | modificar la font]
Un còde pòt contenir de disposicions normativas de naturas diferentas, que las principalas son las leis e los reglaments. Los còdes oficials franceses contenon eles pas qu'aqueles, mas seriá possible, dins d'autres sistèmas juridics, d'integrar d'elements de jurisprudéncia o de doctrina.
Als Estats Units d'America, existís de « federal sentencing guidelines » (recuèlh de jurisprudéncia) que servisson de basa als còdes de deontologia e a las cartas professionalas.
Los còdes en vigor[modificar | modificar la font]
En França[modificar | modificar la font]
La legislacion francesa compren (fin 2007) 61 còdes. Levat excepcion, los còdes contenon una partie legislativa (codificada L-) e une partida reglamentària (codificada R-). Vejatz Lista dels còdes juridics franceses.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Chalandry
Chalandry es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chalandry A situat entre Laon e Crécy-sus-Hivernacle. A vorejat al nòrd per la Soc e dominat al sud-es per las montanhas Santas-Aubin (135 m).
Chalandry est située entre Laon et Crécy-sur-Serre. Il est bordé au nord par la Souche et dominé au sud-est par les montagnes Saint-Aubin (135 m).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc de Chalandry a conegut una aucupacion umana précoce : dels registres saisonnières an meses a jorn un mur de enceinte en datant del Neolític.
Le site de Chalandry a connu une occupation humaine précoce : des fouilles saisonnières ont mis au jour un mur d'enceinte datant du Néolithique.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Marainviller
Marainviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Marainviller A traversat per la Vezouze. Lo vilatge es prèp de Lunéville, aital coma del autoroute, en transeünt per Thiébauménil, #çò que ne fa un encreuament entre pichona vila, e la via cap a Nancy.
Marainviller est traversé par la Vezouze. Le village est proche de Lunéville, ainsi que de l'autoroute, en passant par Thiébauménil, ce qui en fait un carrefour entre petite ville, et la voie vers Nancy.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Nacion
Lo tèrme nacion es un concèpte de significacion complèxe e multiple que -brevament- fa referéncia essencialament a un ensems d'individús qu'an un encastre juridic especific o ben a un ensems d'individús amb de características culturalas comunas dins un espaci geografic mai o mens delimitat. La relacion entre lo concèpte de Nacion e aquel d'Estat es fòrça complicada: i a de cercaires en sciéncia sociala que los considèran totalament distints (per exemple consederant lo primièr coma basicament cultural e lo segon basicament politic); mai d'autres los definisson en considerant que la nacion sonque pren la seuna realitat vertadièra quand es constituïda en Estat.[1]
Dins totes los cases, una nacion es un grop de gents que partejan de traches caracteristics, coma la lenga, la cultura, d'unas institucions o l'origina etnica.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme nacion ven del mot latin natio, que s'utilizava d'en primièr a la Universitat de París per se referir a un grop d'estudiants originaris d'un país, que parlavan la meteissa lenga e se regissian per las seunas leis pròpias.
Rapòrt entre Estat e Nacion[modificar | modificar la font]
Alara que fòrça nacions coincidisson a l'ora d'ara amb d'Estats independents, aquò es pas lo cas mai frequent. Fòrça nacions, coma lo Curdistan, los Païses Catalans o Occitània, an pas un estat pròpi.
En fach, lo concèpte d'estat-nacion nasquèt als sègles XVIII e XIX. Idealament los estats-nacion an un sentiment nacional omogenèu sus tot lo territòri, sovent acompanhat d'una uniformitat lingüistica, legala e culturala. Mas sovent, los estat-nacion se creèron a partir de la dominacion d'un grop nacional sus d'autres grops minoritàris o copats de las estructuras del poder, dominacion que fins ara demòra. Es lo cas de França que n'es l'exemple mai tipic.
Frequentament, s'utilizan los tèrmes nacional e internacional per se referir als estats e a las seunas relacions.
Nacion e Comunautat nacionala[modificar | modificar la font]
Lo sentiment d'apartenir a una comunautat nacionala s'exprima abitualament amb de simbòls comuns, tal que una bandièra, una cançon especiala (l'imne nacional) o un jorn de fèsta que remembra qualque fach istoric important per a la collectivitat (fèsta nacionala). Las nacions se diferencian de las etnias per dos elements principals:
- An un gra mai elevat d'organizacion.
- La populacion es generalament pas tan omogenèa.
A diferéncia de las etnias, lo fach d'apartenir a una nacion e de se sentir d'aquela ven pas solament de l'astra d'èsser nascut dins dins lo territòri donat, mas tanben pòt resultar de la volontat o del desir personal de se n'identificar, pasmens qu'endacòm mai nasquèt. Per se referir a una nacion sovent s'utiliza coma sinonim lo mot país. A l'ora d'ara se pensa que per qu'un un grop uman pòsca èsser considerat coma una nacion cal que remplisca tres condicions basicas formadas amb lo temps:
- Qu'aquela comunautat de personas demòra dins un espaci geografic concrèt e plan delimitat.
- Qu'aja de diferéncias o signes d'identitat (coma la lenga), de tradicions e leis, qualque element fisic (una montanha o un paisatge determinats, per exemple) que se poiriá considerar coma emblematics, e encara de menas de èsser collectivas marcadas per una cultura comuna.
- Qu'i aja una consciéncia de grop, tanben nomenada consciéncia nacionala, dins lo sens de possedar de biais permanent lo sentiment e la volontat d'apartenir a un grop de personas, a una collectivitat concrèta.
Nacion de la Luces e nacion romantica[modificar | modificar la font]
Existisson doas concepcions de nacion, una nascuda del Sègle de las Luses e l'autra del mond del Romantisme. Una es la nacion legala e l'autra la nacion culturala. Totas las concepcions de nacion, que son fòrça variablas e subjectivas, venon d'una o de l'autra o son mescaladas d'elements d'ambedoas.
La concepcion de nacion nascuda del Sègle de las Luses e de la Revolucion Francesa es aquela de nacion coma un ensems de ciutadans d'un Estat, amb tot çò qu'implica lo concèpte de ciutadanetat suls dreches e devers e aquel de la sobeiranetat. Dins aquela concepcion la nacion preval pas sus l'Estat e a cap de biais de connotacion culturala perque los ciutadans son un ensems d'individús. Es l'encastre legal que condiciona tot. Aquel concèpte de nacion es aquel que se tròba dins l'Encyclopédie de Diderot e d'Alembert (1781):
- « une quantité considérable de peuple, qui habite une certaine étendue du pays, renfermée dans de certaines limites, et qui obéit au même gouvernement [una quantitat considarable de pòble, qu'abita una cèrta espandida del país, contenida dins de certas limitas, e qu'obesís al meteis govèrn][2] »
Aquela concepcion de nacion es mai objectiva e se pòt transportar a quin que siá luòc del mond e quina que siá cultura, per que despend pas d'aquela. Es la concepcion legala e per aquò la mai espandida. Es lo tipe de nacion que fa referéncia a las constitucions e l'ensems de l'encastre juridic a nivèl internacional. En mai aquela concepcion, pòt s'aplicar a quin que siá luòc del mond per que sonque se cal un estat e un encastre juridic non autoritàri que los ciutadans aja reconegut la sobeiranetat. Çò que se pòt aplicar a l'encòp dins un Estat de la vièlha Euròpa que dins un Estat nascut de la descolonizacion qu'a pas de caracteristicas culturalas pròpias o comunas per tota la seuna ciutadanetat. Aquel concèpte de nacion representa l'esfòrç dels pensaires de las Luces per véncer las resisténcias de l'istòria e liberar l'individú dels determinismes del seu temps, sobretot de la religion, e afirmar la seuna autonomia.[3]
La concepcion de nacion nascuda del Romantisme es la nacion culturala. La desvolopèt Johann Gottfried von Herder, enemic dels franceses Rouseau e Voltaire e fondador del nacionalisme ideologic. Es la cultura, que siá religion, lenga o costumas, que dóna còrs a la nacion. E aquela cultura es fruch de l'Istòria, de biais que la nacion tanben n'es. Aquela idèa de nacion apareguèt dins lo mond germanic amb la idèa de volkgeist que seriá quicòm coma "esperit del pòble". Dins aquela concepcion la nacion es anteriòra a l'estat e independenta d'aquel. L'avantatge d'aquela concepcion es que la nacion es gaire artificiala, per que formada lo long de l'istòria, es quicòm mai que de limitas politicas, que subretot pels païses nascuts de la descolonizacion son fòrça artificials. Lo concèpte de nacion a de trachs identitàris e alara es quicòm mai pels seus membres. Dins aquela concepcion nacion e Estat an res de veire amb los problèmes politics importants entre las comunautats nacionalas e l'Estat. E mai, un autre problèma es qu'aquela concepcion torna incompatible amb la multiculturalitat e normalament amb la multietnicitat, de biais qu'es pas aplicable pels Estats de comunitats culturalas divèrsas, siá geograficament, per motius istòrics o per movements migratòris. L'assimilacion d'una cultura dominanta pels mai individús es necessària.
Aquelas doas concepcions son pas incompatiblas e dins la practica conviuon dins qualques estats. De fach, las nacions tendon a voler reünir las caracteristicas de la nacion legala amb la nacion culturala. Es a dire, las nacions pluriculturalas que deurián èsser un simple ensems de ciutadans tendent a uniformizar culturalament los seus gents e las nacions culturalas tendent a voler se constituir coma un Estat, amb lo seu encastre legal pròpi e amb una sobeiranetat reconeguda.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca)"Nació i Estat-nació, avui" Entrevista de Gonçal Mayos (UB).
- ↑ (fr)Encyclopédie, ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métier. Lausanne et Berne: Sociétés Typographiques, 1781, vol. 44 p. 221. Citat per Zeev Sternhell, Les Anti-Lumières de tous les pays... Le Monde Diplomatique décembre 2010, pag 3
- ↑ (fr)Zeev Sternhell, Les Anti-Lumières de tous les pays... Le Monde Diplomatique décembre 2010, pag 3
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Estat i nació a l'Europa moderna Conferència de Joaquim Albareda
- (ca)"Nació i Estat-nació, avui" entrevista a Gonçal Mayos (UB).


text:
Arriance
Arriance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciennement "Argentha", Mencionat l'an 1121.
- Levava de doas distincions : aquela del abbaye de Sant-Pierre e aquela de la familha de Varsberg.
- Cedit a la França en 1718.
- Anciennement "Argentha", mentionné en 1121.
- Relevait de deux seigneuries : celle de l'abbaye de Saint-Pierre et celle de la famille de Varsberg.
- Cédé à la France en 1718.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Batalha de Bornèo (1945)
La batalha de Bornèo se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 1èr de mai au 15 d'aost de 1945. Designa una tiera d'ofensivas principalament menada per l'armada australiana (35 000 òmes), sostenguda per d'avions e de naviris estatsunidencs e britanics, per conquistar l'illa de Bornèo tenguda per l'armada imperiala japonesa (15 000 òmes). S'acabèt per una victòria australiana que permetèt ais Aliats d'ocupar lei posicions pus importantas de l'illa, de sasir de quantitats importantas de petròli e de liberar plusors presoniers aliats.


text:
Era U.E. Bossòst guanhèc eth sòn partit per golejada. 4 gols dehòra de casa dauant un equip que dues jornades abantes auie guanhat ath Luchon. Partit igualat ath començament ; remat de cap per part de Racca e bona parada de Juanmi (15’), eth Bossòst responèc damb un xut en garròt per part de Moha (25’). Lèu dera minuta 40 en ua jogada de Moha, Ruben agarrèc era pilota e driblèc ath portèr e marcaue eth 0-1. Tamb aguest resultat arribàuem ara mieja part. Ena dusaua part gesserem entà asegurar era victoria e atau en minut 55 dempús d’un bon centre per part de Pèir, Ruben remataue de cap eth 0-2. Tamb 0-2, queigudes laguens der àrea de Alex e Ruben qu´ er arbitre non fiulèc arren. Passauen es minutes e eth marcador non se mouguie, poques intervencions de Juanmi ena dusaua part. En minut 75 bon xut per part de Jon e fòrça bona parada de Lafforgue a cornèr. En minut 80, ua pilota que controle fòrça ben Liaño e ara seguida xutèc, era pilota entrèc pera esquaira, un gran gol eth 0-3. Er equip encara marcaria en minut 85, en ua falta tirada per Felipe e que Pèir en dusau garrot, d’ua volea damb era cama dreta marcaue eth 0-4. Ath finau victoria contundent tamb 4 gols fòrça polits e que place er equip enes lòcs de dauant: St. Gaudens a 19 punts, Luchon 18 e Isle en Dodon e Bossòst 16. Aguest plòplèu dissabte 17 de noveme tàs 20 :00 en Bossòst, jogam eth partit pendent contra eth F.C. Gourdan.
Huelha deth partit.
Resultat: U..S. Labarthe-Inard 0– U.E. Bossòst 4
U.S. Labarthe-Inard: Lafforgue, Boitel, Boulanger (45’ Saurat), Cayuela, Sense, Heuillet, Racca, Pruvot, Esparbes ( 45’ Pellegrin ), Es Saoui, Saurrat.
Trainer : Sense David
U.E. Bossòst: Juanmi, Eric, Cuny, Felipe, Filloy, Liaño, Jon (80’ Borja), Alex (70’ Ariel ) Ruben, Moha, , Pèir.
Trainer :Jordi
Arbitre : Desprats Serge
Gols : 0-1 Ruben (40’), 0-2 Ruben (55’), 0-3 Liaño (80’), 0-4 Pèir (85’).
Tarjeta auriòla : Pruvot (53’)


text:
1970
Aquesta pagina concernís l'an 1970 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 10 d'abril: George Harrison anóncia la dissolucion del grop The Beatles.
Polonha[modificar | modificar la font]
Decision de Gomulka d'aumentar lei pretz en causa dei dificultats financieras dau país. Pasmens, aquò entraïnèt de manifestacions a Gdansk (èx-Dantzig) e dins d'autrei vilas importantas. L'armada e la polícia tirèron sus de manifestants causant la mòrt d'un centenau de personas entraïnant la partença de Gomulka remplaçat per Edward Gierek. Gierek abandonèt la politica de son predecessor e assaièt de dinamizar l'economia polonesa gràcias a d'emprunts auprès dei país occidentaus. Dins aquò, coma per lei temptativas de reformas precedentas, aquò mau capitèt e la crisi polonesa s'agravèt a cha pauc dins lo corrent deis annadas 1970 e 1980.
Africa[modificar | modificar la font]
Sodan[modificar | modificar la font]
Gràcias au sostèn d'Egipte que mandèt un grop d'avions dins lo país, l'armada sodanesa ataquèt l'illa d'Aba onte s'èran gropats un nombre important de madistas que contestavan l'autoritat dau coronèu Gaafar Nimeiry. L'assaut s'acabèt per una victòria totala dei militars que chaplèron seis adversaris (12 000 mòrts). Aquò neutralizèt una partida de l'oposicion islamista mai suscitèt una ostilitat persistenta dins l'opinion.
Mond[modificar | modificar la font]
- 12 de genièr: la Guèrra de Biafra s'acaba amb la capitulacion de Biafra.
- 23 de genièr: los govèrns de Peró e Colómbia fan conéisser la siá decision de defendre los sieus dreches per fixar l'estenduda de las siás mars territorialas.
- 23 de febrièr: en Georgetown (Guyana), lo governador general britanic proclama la naissença de la Republica de Guyana, amb sir Edward Luckhoo per president.
- 9 d'abril: en Chile, Salvador Allende deven lo primièr politic socialista d'America del Sud que ganha las eleccions presidencialas.
- 11 d'abril - Cap Canaveral (Estats Units): s'enlaira Apollo 13. Aquela fusada aurà un accident dos jorns après, malgrat que l'equipatge capitarà a far tornar la nau al sòl.
- 29 d'abril: de tropas nòrd-americanas e sudvietnamianas ocupan Cambòtja en cèrca de guerrilhèrs vietcongs.
- 9 de mai, Estats Units - Cent mila personas protèstan contra la Guèrra de Vietnam.
- 31 de mai: inauguracion de la Copa Mondiala de Fotbòl de 1970 en la Ciutat de Mexic. Brasil serà lo campion d'aquel an.
- 10 d'octòbre: las Fiji se fan independentas del Reialme Unit.
- 15 d'octòbre: en Egipte, Anwar el-Sadat deven lo nòu president coma successor del mòrt Gamal Abdel Nasser.
- 13 de novembre: en Siria, après un còp d'Estat, Hafez al-Assad assumís la presidéncia del país.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 10 de decembre: en Estocòlme, los investigadors de la fusion nucleara e del ferromagnetisme Hannes Alfvén de Suècia e Louis Néel de França recebon lo Prèmi Nobel de Fisica.
- 10 de decembre: en Norvègia, l'argentin Luis Leloir es premiat amb lo Prèmi Nobel de Quimia per las investigacions realizadas sus l'interconversion d'idrats de carbon simples en complèxes. L'investigador agrònom nòrd-american Norman Borlaug recep lo Prèmi Nobel de la Patz pel desvolopament en variacions de blat de nauta productivitat.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita dau satellit Uhuru (SAS A) per la NASA. Èra destinat a l'estudi dei raionaments X e èra lo premier exemplar d'una tièra de pichons satellits scientifics estatsunidencs (SAS B en 1972 e C en 1975) destinats a l'observacion dei fònts X. En revènge, la mission d'exploracion lunara Apollo 13 mau capitèt après l'explosion d'una sèrva d'oxigèn que causèt de degalhs a una partida dau module. Pasmens, l'equipatge capitèt de rintrar sauve e segur.
De son caire, l'Union Sovietica capitèt l'aterratge sus la Luna d'un veïcul teleguidat d'exploracion dich Lunokhod 1 e sus Vènus de la sonda Venera 7. Aquò representava lo premier aterratge capitat sus una planeta en fòra dau sistèma Tèrra-Luna. Venera 7 capitèt de transmettre d'informacions pendent 55 mn avans d'èstre destrucha per lei condicions climaticas fòrça duras de Vènus.
Module d'Apollo 13 endomatjat per l'explosion d'una sèrva d'oxigèn.
Arribada dApollo 13 dins l'Ocean Pacific.
- Lk101.jpg
Imatge de la superficia lunada realizada per Lunokhod 1.
Informatica[modificar | modificar la font]
Depaus dau premier brevet depintant lo foncionament e l'estructura d'un microprocessor per l'engenhaire estatsunidenc Gilbert Hyatt (nascut en 1938). En parallèl, desvolopament de la premiera memòria viva per leis engenhaires estatsunidencs Bob Abbott (nascut en 1933) e Les Vadasz (nascut en 1936).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 25 de genièr - Jordi Valls i Pozo, poèta catalan
- 18 de març - Queen Latifah, cantaira americana
- 27 de març - Mariah Carey, cantaira american
- 15 de mai – Frank de Boer, fotbolaire neerlandés
- 24 de març – Lara Flynn Boyle, actritz americana
- 29 d'abril – Andre Agassi, jogaire de tennis american
- 29 d'abril – Uma Thurman, actritz americana
- 16 de mai – Gabriela Sabatini, jogaira de tennis argentina
- 22 de mai - Naomi Campbell, modèl e actritz anglesa
- 13 d'agost – Alan Shearer, fotbolaire anglés
- 25 d'agost – Claudia Schiffer, modèl alemanda
- 31 d'agost - Nikola Gruevski, primièr ministre de la Republica de Macedònia
- 19 de setembre - Sonny Anderson, fotbolaire brasilièr
- 2 d'octobre - Maribel Verdú, actritz espanhòla
- 29 d'octobre - Philip Cocu, fotbolaire neerlandés
- 8 de decembre - Martín Loustau, ministre argentin
- 17 de decembre - Lado Gurgenidze, primièr ministre de Georgia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr – Max Born, fisician alemand, Prèmi Nobel en 1954 (n. 1882)
- 2 de febrièr – Bertrand Russell, filosòf e logician anglés, Prèmi Nobel de la patz (n.1872)
- 17 de febrièr - Shmuel Yosef Agnon, escrivan israelian, Prèmi Nobel (n. 1887)
- 20 de febrièr - João Café Filho, president de Brasil (n. 1889)
- 30 de març – Heinrich Brüning, cancelièr d'Alemanha (n.1885)
- 16 d'abril - Richard Joseph Neutra, arquitècte american (n.1892)
- 26 d'abril - Francisco Cunha Leal, primièr ministre de Portugal (n. 1888)
- 12 de mai - Nelly Sachs, escrivana alemanda, Prèmi Nobel (n. 1891)
- 1 de junh - Pedro Eugenio Aramburu, èx-president d'Argentina (n. 1903)
- 11 de junh – Aleksandr Kerenski, primièr ministre de Russia en 1917 (n. 1881)
- 21 de junh – Sukarno, president d'Indonesia (n.1901)
- 10 de julhet - Bjarni Benediktsson, politician islandés, èx-primièr ministre (n. 1908)
- 13 de julhet – Arthur Charles Miller, director american de fotografia en cinèma (n.1895)
- 27 de julhet – António de Oliveira Salazar, dictator de Portugal (n.1889)
- 1 d'agost - Otto Heinrich Warburg, biològ alemand, Prèmi Nobel (n. 1883)
- 1 de setembre – Francés Mauriac, escrivan francés, Prèmi Nobel (n.1885)
- 18 de setembre - Jimi Hendrix, musician de rock american (n.1942)
- 25 de setembre – Erich Maria Remarque, escrivan alemand (n.1898)
- 28 de setembre – Gamal Abdèl Nassèr, president d'Egipte (n.1918)
- 28 de setembre - John Dos Passos, novelista american (n. 1896)
- 4 d'octobre - Janis Joplin, cantaira americana de blues (n. 1943)
- 10 d'octobre - Édouard Daladier èx-primièr ministre de França (n. 1884)
- 19 d'octobre - Lázaro Cárdenas del Río, president de Mexic (n. 1895)
- 9 de novembre – Charles de Gaulle, general e èx-president de la Republica Francesa (n.1890)
- 21 de novembre - Chandrasekhara Venkata Raman, fisician indian, Prèmi Nobel (n. 1888)
- 23 de novembre - Yusof bin Ishak, primièr president de Singapor (n. 1910)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Hannes Alfvén, Louis Eugène Félix Néel
- Prèmi Nobel de Quimia : Luis Federico Leloir
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod
- Prèmi Nobel de Literatura : Alexandre Soljenitsin
- Prèmi Nobel de la Patz : Norman Borlaug
- Prèmi Nobel d'Economia : Paul Samuelson