text:
Era fermesa que demòstre eth sindic d’Aran e secretari generau d’Unitat d’Aran, Francés Boya, ena defensa der autogovèrn aranés e era sua singularitat territoriau, comence a dar es sòns fruts. Eth PSC vò posposar ara era naua lei vegueriau e eth prumèr secretari deth PSC des comarques de Lleida e conselhèr d’Agricultura, Alimentacion e Accion Rurau, Joaquim Llena, assegure qu’er autogovèrn d’Aran demorarà garantit en quinsevolh cas. Totun, era persisténcia deth Sindic en rebotjar era inclusion d’Aran ena vegueria deth Pirenèu, en tant qu’unitat descentralizadora des servicis dera Generalitat, ei innegabla, e bona pròva n’ei era menaça plan seriosa deth partit deth quau ei secretari generau entà trencar eth pacte politic que manten damb eth PSC, se aguest acabaue dant supòrt ar auantprojècte de lei vegueriau, en un exercici de coratge politic que non a precedents ena Val d’Aran.
Coma a explicat eth Sindic, eth problèma ei qu’er auantprojècte prevé qu’era vegueria sigue er èish dera descentralizacion dera Generalitat. E aguest extrem non pòt èster pas acceptat peth Conselh Generau, en tant qu’ei era institucion qu’exercís en Aran aquera descentralizacion. D’aquiu qu’era oposicion deth Conselh non sigue ara simpla petanhença a ua província o a ua vegueria, perque Aran forme part aué dera província de Lleida. Ad aguest respècte, vau era pena de liéger er article deth sindic Boya sus er « etèrn retorn » deth debat des vegueries.
Cau tier en compde qu’era vegueria conten ua dobla foncion: coma província, en tot desvolopar activitats de cooperacion locau (causa ara quau ei òbvi que non i a oposicion, perque entre d’autes causes deisharíem as nòsti ajuntamens sense es ajudes qu’actuaument balhe era Deputacion), e coma unitat descentralizadora deth Govèrn catalan (causa ara quau era oposicion ei fèrma e inquebrantabla, perque eth Conselh a de hèr de Generalitat en Aran, en marc des competéncies transferides). Ei vertat qu’aguesti matisi son naui, donques enquia ara non s’auie entrat tant en detalh d’acòrd amb er auantprojècte presentat.
Ara ben, tanben calerie rebrembar que se èm ací, en aguest punt deth debat, ei perque, en hons, era Val d’Aran ei ua comarca mès de Catalonha, perque atau ac volec Convergéncia per miei dera lei d’organizacion comarcau de 1987, dera madeisha forma que retardèc dètz ans era aprobacion dera lei de règim especiau (1990), que mos auesse podut blindar territoriaument dauant eth mapa comarcau que CiU dessenhèc. Mès alavetz, es sòns aliadi en Aran, qu’ara tant de tapatge vòlen generar, non digueren aguesta boca ei mia, ne, encara mens, menacèren damb cap tipe de trencament d’aliança politica. Aguest hèt non pas menor a permetut qu’era Generalitat age hèt ua propòsta territoriau que includís Aran en ua vegueria perque, juridicament, èm, per decision convergenta, ua comarca mès de Catalonha.
Frut d’aguesta reflexion, ei qu’eth « Alt Pirineu i Aran » non ei pas un invent deth tripartit, coma mos an volut hèr creir, senon qu’eth sòn origen date aumens der an 1995, quan CiU apròve eth Plan territoriau generau de Catalonha, que definís ath « Alt Pirineu i Aran » coma un àmbit foncionau territoriau dera Generalitat. Un aute exemple ben clar ei era creacion, en mandats convergents, d’organismes publics qu’incorpòren eth cognòm deth « Alt Pirineu i Aran », coma ei eth cas der Institut per al Desenvolupament de l’Alt Pirineu i Aran (IDAPA), que nèish en an 2002, un an abantes dera arribada deth malefic tripartit.
Mès, ath dèlà, era incoeréncia convergenta ei paupabla en present quan era federacion nacionalista, aliada dera Convergéncia Aranesa, ven de dar supòrt en Parlament a ua iniciativa entà qu’era Cerdanya pogue auer un règim especiau semblant ath dera Val d’Aran, en un exercici de frivolitat politica evidenta. Fortunosament, era iniciativa a estat rebotjada pes grops politics que dan supòrt ath tripartit (PSC, ERC e ICV), perque auesse significat era dilucion deth nòste autogovèrn en contra dera tradicion istorica e era singularitat culturau reaument existenta.
E arrés pòt assegurar aué en CiU un rehús clar ara vegueria deth « Alt Pirineu i Aran » auent de deputat en sòn grop parlamentari ar alcalde dera Seu d’Urgell, clar partidari dera constitucion d’aguesta vegueria, perque, entre d’autes causes, era sua ciutat aurie mès probabilitats d’èster caplòc.


c: text/html

text:
nuancier seigneurie nuancier seigneurie 2015.
nuancier seigneurie 2018 0 comptoir gauthier facade,interesting with nuancier seigneurie gauthier 2017 gautier,couurs la nuancier seigneurie 2013 facade chromatic gauthier,nuancier seigneurie 2016 chromatic gauthier peinture facade taupe con e,nuancier seigneurie 2018 chromatic gauthier la good great interesting voila with,on decoration d best ideas nuancier seigneurie 2017 2018 chromatic facade,nuancier chromatic seigneurie gauthier 2016,nuancier peinture facade seigneurie 2015 chromatic beau en,nuancier chromatic facade seigneurie gauthier beau la ides gautier,nuancier seigneurie gauthier 2016 douche is facade.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Salabeu
Salabeu[1] (Sallebœuf en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son de Salabove, en latin, aus sègles XI-XIII, apud Salabou, aus sègles XI-XIII, castrum quod dicitur Salaboi, en latin, aus sègles XI-XIII, parrochia de Salabeu, en 1273, in parrochiis de Salabeau, en 1273, fortalicium Salabovis, en latin, en 1307-1317, Salobeu, en 1307-1317, Salabeu, en 1361 [2].
Lo prumèir element dau nom, Sala, ven dau mot germanic seli, vengut en francic saal (alemand Saal), « cambra , au sens de sala de recepcion d'un castèth », pui « castèth » « residéncia senhorala fortificada » [3],[4]. Lo segond es lo nom germanic d'òme Bodo, derivat d'un vèrbe que vòu dire « comandar ». Lo sens seré « castèth de Bodo ». Los escribas esturen atirats per lo nom dau bueu [5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 340-341
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 580
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 341
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 341


text:
Dimenge, 11 de febrièr de 2018, 03h00 Economia,Sciéncia,Societat
Innovacion, dab la Fabrica Aviva, iniciativa de mecenatge de l’asseguraire Aviva que clava aqueth 20 de heurèr lo tresau aperet a projècte util e innovant.
Suu sit de mecenatge de la Fabrica Aviva que podetz depausar un dorsièr, e qu’ei lo public qui votarà entà designar 140 finalistas, puish ua grana jurada nacionau dab jurada locaus que despartatjaràn tot aqueth monde d’ací au mes de junh. S’ètz retienuts, que poderatz encaishar entre 2000 e 85 000 èuros entà bastir lo vòste projècte. La Fabrica Aviva que vòu mei que mei sostiéner lo desvolopament de l’economia sociau e environamentau. Dinc adara, 400 projèctes que profieitèn d’ua ajuda financèra. Tà la gahar, que cau prumèr perpausar ua idèa innovanta, duradissa e qui aja un impacte positiu sus la comunautat... occitana?
Joan-Nadau Commeres
òm pòt benlèu estar pragmatics o mèma cinics nosautes tanben, non?
Qu'ac sèi l'occitanisme qu'ei conhit de monde vertuós mes totun, gahar drin de sòus tà un projècte, qu'i podem pensar, non? N'ei pas panar!
Le mecenatge es un biais de desfiscalizar un entrepresa per finançar de projèctes variats, tot coma las fondacions.
Es una forma de generositat o de caritat finançada per la collectivitat sens contraròtle de la collectivitat, que veicula un image positiu.
Aquò's una engana!
Mas de que se mela una assegurança? Me, tròba que paia tròp d'impòts. De mai paia una assegurança que fai d'argent sus nòstra eschina e que pòd se permettre de balhar daus milions per daus projects. Mas qual project?
Sem tot simplament dins un juec de monopoli menat per los poderos ente lo pus fòrt ganha. I a pus d'estat, pus de regulacion de las inegalitats e de las injustiças.
Ente la democracia? ente es la republica?


text:
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera e eth secretari d’Infrastructures e Mobilitat deth departament de Territòri e Sostenibilitat dera Generalitat, Ricard Font, mantengueren ua reünion ena sedença deth departament eth passat diuendres entà tractar aspèctes restacadi damb era carretèra N-230.
Eth sindic d’Aran, liurèc ath secretari d’Infrastructures e Mobilitat er estudi presentat ara Deputacion de Lhèida atau coma ath rèste d’ajuntaments afectadi peth traçat dera carretèra N-230, elaborat peth Conselh Generau d’Aran entàs melhores d’aguesta carretèra des deth Pas d’Aran enquiara boca sud deth tunèl de Vielha.
Eth sindic e eth secretari d’Infrastructures, acordèren qu’eth departament de Territòri e Sostenibilitat e eth Conselh Generau d’Aran, presentaràn allegacions conjuntes ar estudi informatiu e d’impacte ambientau deth tram de 45 quilomètres entre Sopèira (Òsca) e era boca sud deth tunèl de Vielha elaborat peth Ministèri de Foment que se tròbe en periòde d’informacion publica enquiath dia 8 de març.
Entre d’auti aspèctes, Conselh e Generalitat demanaràn ath Ministèri de Foment ahíger ar estudi de melhores dera carretèra eth tram que va des deth quilomètre 96’5 (Pas d’Aran) enquiath 107 (Sopèira) qu’er estudi deth Ministèri dèishe dehòra d’aguestes melhores.
Er estudi deth Ministèri de Foment contemple era melhora deth tram mès perilhós dera N-230, entre era localitat aragonesa de Sopèira e era boca sud deth tunèl de Vielha, avalorat en 295 milions d’èuros. Per contra eth territòri considère qu’era opcion mès avienta entà resòlver era actuau problematica d’aguest tram dera carretèra N-230 ei era alternatiua 1 deth Ministèri de Foment avalorat en 363.500.000 €.
Auta des peticions per part deth Conselh Generau d’Aran ei arténher eth supòrt dera Generalitat as allegacions presentades des d’Aran. Eth sindic d’Aran, tanben li confirmèc ath secretari d’Infrastructures e Mobilitat qu’eth Conselh Generau darà supòrt as allegacions presentades peth rèste de municipis afectadi, pr’amor qu’aguesta problematica ei era quau a motivat er estudi deth Ministèri de Foment, e ei comun a toti.


text:
Beauquesne
Bieutchène en picard ( Beauquesne en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dos étymologies explican lo nom de Beauquesne ("Bieutchène" en picard local). Aquelas se concedisson totun sus la preséncia en aquel luòc d'un roure, per la una mai polit entre tant d'autras, pel segond consagrat a la divinitat gauloise Belèguen.
Banc de prévôté reial dempuèi Philippe Auguste.
Ret de sosterranhes-refugis.
Castell força bastit per Philippe de Alsace, comte de Flandres cap a 1182, desmantellat de contunh las ruïnes an vendut jos la Revolucion francesa (luòc al cuic sud-es de l'actual luòc public).
Lo 13 de genièr de 1750, los pavés son de retiradas carrièras e servisson a regarnir las carrièras de la vila vesina, Doullens.
Deux étymologies expliquent le nom de Beauquesne ("Bieutchène" en picard local). Celles-ci s'accordent néanmoins sur la présence en ce lieu d'un chêne, pour l'une plus beau parmi tant d'autres, pour la seconde consacré à la divinité gauloise Belen.
Siège de prévôté royale depuis Philippe Auguste.
Réseau de souterrains-refuges.
Château fort bâti par Philippe d'Alsace, comte de Flandres vers 1182, démantelé puis les ruines sont vendus sous la Révolution française (site à l'angle sud-est de l'actuelle place publique).
Le 13 janvier 1750, les pavés sont retirés des rues et servent à regarnir les rues de la ville voisine, Doullens.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
29/04/2016
Lo paun e la peput, per Micheu Chapduelh
A los veire entau, pensariàs que i a gaire res de comun entre lo paun e la peput, manca las alas, lo bec e las plumas. Lo paun (o pavan) espeta de totas sas colors alaidonc que la peput es totplen mai discreta.
Lo paun es un auseu que la tradicion ne’n faguet lo companh de quauqua divessa antica, un auseu que simbolizava lo solelh. Sacrat que. Au punt que chas nos li consacreren benleu un temple dins la vilòta de Montpaun. Sa fumela s’apela la pauna o la pavana. E òc, se pavanar, quò vòu dire marchar coma un paun. La peput, ela, marcha coma vos e io, sens s’entraupar dins sa traina.
Mas los dos fan la ròda, çò que vòu dire que son fiers. De quauqu’un qu’es fier de sa persona, que se carra, disem ben que fai sa ròda. Mai si a pas de plumas.
Lo paun pòrta sa ròda sus lo cropinhon, una ròda orizontala. E quand, fier de se, fai sa ròda, se rend pas compte, lo colhon, que li vesem lo cròs dau cuol !
La peput, ela, pòrta la soa sus la testa. Una ròda verticala. Pas òrra. Mas quò empaicha pas que put, la peput. Put talament que lo quite chat-pudent ausa pas s’aprochar de son nis. D’alhors la peput sap nonmàs dire « Put ! Put ! Put ! » Es pas meissongiera !
Lo paun a gaire mai de conversacion : sap nonmàs apelar « Leon ! Leon ! Leon ! » Çò que rima a res. E Leon ven jamai.
Nos rejauvís los uelhs mas nos alassa las aurelhas, lo paun. La peput, ela, nos ditz que los braves jorns son per tornar leu. Entau quand l’auvem, quitament si quo es pas una granda chantairitz, quò fai plaser.
Micheu Chapduelh
Espetar : éclater Divessa : déesse Montpaun : Montpon sur l’Isle S’entraupar : s’entraver
Chat-pudent : putois Meissongier,-era : menteur, -euse
19:17 Publié dans Bestiari, animaus, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Au vilatge, de Jan-Peire Reidi
Auvem pus chantar lo jau l’enmatin dabora ; i a pus gaire de polas au vilatge dempuei que lo rainard las tuet una nuech que obluderen de las barrar. Los vilauds que venen dins lo gitre rurau quauques còps se pòden pas plànher que lo jau los empaicha de durmir. Mas auven benleu las galhaudas que s’escraunen tota la nuech au mes d’abriu dins la darniera mara pas enquera olhada (los pompiers vòlen pas) e pas enquera tuada per los eisserbants.
Quo es de las penduletas electronicas que esvelhen los tres o quatre dròlles e dròllas que van au collègi o ben au liceu. Benleu pas per lur telefonet, perque lo malhum crueba pas tot lo vilatge. Faudrá mai de tres-quarts d’ora au car de l’amassatge escolar per far dietz-set quilometres. Las veituras de la gent que van trabalhar en vila ’resten pas de passar. Van redde sus ’quela pita rota sovent obludada per la DDE.
Dins benleu una ora de temps, veiram de la fumada montar de doas o tres chaminéias : los vielhs siran levats. Perque se levar dabora quante fai fresche, que òm es benaise dins son liech e que òm a ren de preissat a far ? Per pissar, benleu. Lo vargier pòt esperar. Quand auran begut lo cafet, ’niran veire si ’quela jalussada de prima a pas fait de mau a las pompiras que comencen de surtir de terra. La vita siriá doça per los vielhs si eran pas malaudes e si se dolian pas de pertot. Prendran lur veitureta per anar au medecin e au farmacian, levar daus sòus a la pòsta e per ’chaptar lo pauc de besunha que lur fai mestier a l’espiçariá de servici libre dau borg.
Lo bolengier passa enquera au vilatge dos còps per setmana, pus l’espicier. Vesem enquera la veitura rossa dau factor los jorns obrants. Pòrta mai que mai de la reclama e fai viste-viste per aumentar la productivitat de l’entrepresa. Un autre eveniment programat dau vilatge, quo es lo passatge dau camion de retrum tots los dijuòus. Un òme tot sol pilòta lo camion mai lo braç idraulic que voida las pobelas de plastic totas parieras marcadas « Conseil Général de la Dordogne ».
Las vachas ’resten pas de s’esbramelar. Los vesins an benleu vendut lurs vedeus. Quò ’resta de monar quante lur pòrten una bala de fen picada au bot de la forcha dau tractor. Fau ’visar que ne’n i aïe pas de malaudas, que se fasan pas de mau e que los vedeus nascuts ’questa nuech aïan tots lur piuse d’identitat. Aura que quò suert tot pacatjar, faudrá zo chamjar de prat pro sovent. Nautres, d’ente som, sentiam plan quand lur fasian minjar de l’ensilatge ’queste ivern, mai quand tiravan lo femier. Me’n an menat un pilòt, de lur femier de vachas. L’espandrai dins lo vargier endueinan, quand aurá ’chabat de se descompausar dins mos silòs de compòst.
Los autres vesins agricultors fan venir de las junjas lemosinas de vianda label roge que sirá servida dins daus restaurants parisians. Las vendran gaire pus char que las béstias de las bòrias de mila vachas, manca la sola junja que faran tuar per un bochier e que gardaran per ilhs. Ne’n faran profitar quauquas personas coma nautres que auram la chança de lur ’chaptar un lòt de dietz quilòs de vianda plan jauventa mai saborosa.
Quò fai mai d’un mes que auvem chantar lo cocut e que la gent an ’restat las còpas dins los bòscs. Lo país es brave en ’questa sason. Dins quauques jorns, siram nejats dins la mar plan verda dau Perigòrd Verd. Per lo moment, las tronçoneurzas an ’chabat de s’esmarraunar e las sejas circularas de sislar. Daus fagòts de buschas d’un metre (un estere), liats emb de las redòrtas de plastic, son apilats au bòrd de las rotas en esperar d’estre charjats sus los camions per estre venduts sai pas ente. O ben òm veu daus pilòts de piquets de chastenhs que ’niran dins las vinhas de Charanta e dau Bordalés.
Fai desjà quauques jorns lo solelh ràia e que an començat de semnar lo bigarroelh. Aprep miegjorn, atalaran darreir lo tractor una sulfataira que despleja sos grands braç per tractar los blats. Los tecnicians agricòlas disen que fau tractar.
La cooperativa pàia pas bien char lo blat e lo bigarroelh, pareis, e las vachas se venden mau. Mas ’quelas jòunas femnas d’agricultors plan valhentas e entreprenentas demòren pas sens ren far. Van liurar lor vianda preparada e plejada coma fau a Engolesme e a Perigús dins de las boticas que despenden pas de la granda distribucion. Quo es benleu elas, ’quelas femnas, que an agut l’idéia de far far daus angards cuberts de paneus fotovoltaïcs. Lur faudrá enquera de la fòrça e de l’imaginacion per trobar lur plaça e tener lo còp dins un monde ente l’agricultura es somesa a la finança, a l’industria e aus subremerchats. Mai enquera si lur foten pas en travers de las chambas una crisi sanitària, coma an fait per los elevaires de canards. Auran mestier de beucòp de gent coma nautres per los sostener en lur ’chaptar lur bona besunha. Contunharan benleu de chamjar lurs metòdas e se creuran benleu pus oblijats de s’empoisonar e de nos empoisonar emb daus produchs chimics que lur còsten char, mai que parciriam plan.
I a mai de vielhs que de jòunes au vilatge. Daus vielhs que ’visen a la television, que an vut los mila de refugiats sirians, las femnas veladas dins las vilas, mai benleu daus musulmans que bomben lo cuu en far lur pregiera dins las ruas. Mai los atemptats. De que estre espaurits. Mas se plànhen pas daus quatre Romanés que lòtgen au vilatge e que fan un trabalh malaisat, dangieros e mau paiat dins los bòscs tota l’annada. Daus òmes jòunes, pròpes, fòrts, valhents, mainatgiers, e tot, e tot. Lo Front Nacionau a fait vint-e-uech dau cent dins nòstra comuna.
Ujan, Diu mercés, avem menat degun de nòstres vielhs au cementèri. Antan, pauc de temps aprep que sa granda-mair fuguet mòrta, una jòuna femna se trobet gròssa, mas demoret sai pas quantben de temps sens ne’n parlar a degun, quitament pas a son òme. Lo dòu, pesant coma una fauta, fai maleviar la jòia de viure que vòu espelir. O ben l’idéia que lo bonur es perdut, que tot vai s’avalir e que podem pus ren far a desjà rosjat l’eime e la volontat daus darniers que demòren au país. Ausen pus ren esperar. L’amor siriá presque una fauta contra la normalitat. Es plan benvenguda au vilatge ’quela pita dròlla nonmas nascuda !
A Javerlhac, lo 27 d’abriu de 2016
Jan-Peire Reidi
Raibe negre 20 per Gilbert Borgés
La seguida de raibe negre 19...
°°
Tres oras. Tres oras que l'esperem, lo SAMU. Fau los cents pas entre la sala d'espera e l'acuelh. Entre dos pacients, Ahmed ven marchar coma me. Es tot roge.
- La SAMU es totjorn pas partit. Quo es un escandale ! çò-ditz.
S'embarra dins son cabinet. Tusta la pòrta. Tòrna tres minutas aprep.
- Ai sonat los pompiers. 'Rieben.
Auve lo pin-pon en mesme temps. L'ambulança se gara davant lo cabinet. Vau querre mon sac dins la sala d'espera, tuque la man de l'Ahmed en lo mercejar.
- Lo SAMU es per partir. Vos junha en rota, çò-ditz.
Los pompiers m'esperan. Me fan montar dins la camioneta roja. Me fan coijar sus la civiera. Per abituda, tire mas chauçaduras. Pas chaupir los linçòus. Coma a la maison. Se foten de me :
- Quo es pas dau linçòus vertadiers. Los fotem lai, aprep !
Tòrne enquilhar mas suchas. M'estachan sus lo brancard e rola, ma pola.
Quo es Manu que mena. Los dos autres se sieten sus lo passatge de roda. La camioneta demara doçament. Pòde veire lo monde dins la sala d'espera nos espiar, pejats a la vitra.
- Manu ! Bota la sirena !
Manu roma. Lo pompier sietat lo mai prep de la pòrta se'n mesla.
- Manu ! Fai un infarctus ! Podes bien li metre la sirena. Quò li fai plaser...
Manu ditz ren e apoia sus lo boton de la sirena. Clapetem per lo mercejar.
- Pòde 'restar, aura, damanda Manu aprep una dietzena de minutas ?
Lo laissam 'restar. Quo es vrai que quò fai dau bruch.
Lo pompier qu'aviá apoiat ma damanda de sirena se dobla devers me.
- Remembras quante eras mon regent ?
Li damande de las precisions. Me las balha. A pas talament chamjat mas quo era i a trenta ans totparier. L'aviá pas tornat veire. Comencem d'eschamjar de las novelas, de las anecdòtas. Nos espofidem coma daus perduts. Quo es un brave sabat. Quo es a queste moment que Manu nos creda :
- Am mancat lo SAMU. Venem de los crosar !
Tornem venir serios. Lo mai jòune daus pompiers se pren la radiò e comença de parlar dedins.
Gilbert Borgés
19:12 Publié dans Cronicas d'autor, Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission de diumenc 1er de mai a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Monique Roulland, presidenta de la Ringueta de Sarlat, festa dels juòcs tradicionals que se debanará lo 14 e 15 de mai , plaça de la Granda Rigaudia a Sarlat.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
22/04/2016
Noms de famille Lebriat et Roumanie, par Jean-Louis Lévêque
Deux patronymes passés au crible par Jean-Louis Lévêque.
L’EBRIAT
Francisations : Lebriat, Lébriat
Prononciation : [lebri’ja]
Etymologie : Incertaine. Si un lien avec l’occitan lebre (lièvre) n’est pas catégoriquement à exclure, ce nom de famille pourrait plus probablement correspondre au surnom L’Ebriat, dans lequel ebriat représente le participe passé de l’ancien verbe occitan ebriar (enivrer). Sous cette hypothèse, ce surnom aurait été donné à une personne connue pour ses ivresses.
ROMANIÁ
Formes francisées : Roumanie (et anciennement attestées : Romanie, Roumany et Romany)
Prononciation : [rumɒ’njɒ]
Etymologie : Désigne une personne originaire d’un village nommé La Romaniá (fr. La Roumanie), c’est-à-dire la propriété de Róman (fr. Romain, nom de baptême issu du latin Romanus). Nous n’avons trouvé en Périgord qu’un seul village de ce nom, dans la commune de Savignac-de-Miremont, mais des homonymes ont pu existé historiquement. Le patronyme Laroumanie, avec agglutination de l’article, présente la même étymologie.
Jean-Louis Lévêque.
21:16 Publié dans La Vita en òc ( archivas DL papier), Toponimia e patronimia | Lien permanent | Commentaires (0)
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 24 d'abriu a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Jérémie Obispo, en charja de las lengas regionalas au Conselh Regionau, per parlar de las setmanas occitanas que se debanan a queu moment dins las regions Aquitania e Mieijorn-Pireneus.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier


text:
La corsa camarguesa benefícia dempuèi qualques annadas d'un dinamisme espectacular, atal mai de 900 corsas son organizadas cada annada, del mes de març a novembre, sus l'ensemble de son airal de practica que compren Erau, Gard, Bocas de Ròse e tanben Vauclusa. Totas las corsas se debanan totjorn sul meteis esquèma, dins lo respècte de las règlas tradicionalas.
La corsa comença per una capelada, ont los participants a la corsa, los rasetaires, entran dins l'arena per saludar lo public. L'entrada se fat totjorn sus l'air de dobertura de Carmen de Georges Bizet (1838-1875). Una sonariá de trompeta jogant l'èr di biòu ressondís alara per anonciar l'arribada del taure dins l'arena. De forma circulara, l'arena es enrodada de barrièras en dessús de las qualas los rasetaires devon poder saltar per escapar a la perseguida del taure. Una segonda sonariá se fa ausir : anóncia lo començament de la corsa.
Pendent quinze minutas environ los rasetaires van alara ensajara de descrocar los atributs fixats a la basa de de las còrnas o sus l'esquina del taure : cocarda, aglands e ficelas que devon èsser descrocats dins aquel òrdre. Cada atribut descrocat rapòrta un nombre de punts determinat al raseteur.
En marge de la corsa, l'abrivada e la bandida son incontornablas. L'abrivada designa l'arribada dels taure dins l'arena, acompagnats dempuèi los camps pels gardians de la manada a caval. En fin de corsa, al moment de la bandida, los taures son tornats als prats dins las meteissas condicions. D'atrapaires seguisson lo cortègi en cercant a immobilizar los taures o a los faire escapar per carrièras.
Se retrobam la traça d'activitats tauromaquicas tre l'Antiquitat, las primièras mencions de corsa camarguesa remontan a 1402 amb l'organizacion d'una corsa de taure a Arle donada en l'onor de Loís II, comte de Provença. Las corsas taurinas contunhèron d'èsser practicadas dins las vilas e vilatges, al l'ocasion de las fèstas. Totes los volontaris èran alara autorizats a participar e a faire acte de coratge en anat descrocar de recompensas fixadas suls taures daissats per las carrièras de la vila o del vilatge.
Los taures autrescòps daissats dins las vilas e vilatges tòrnan dins las arenas, las flors e mocadors de cap fixats sul taure son remplaçats per de cocardas, de primas son creadas per lo qu'anirà descrocar l'atribut, enfin los joves participants a las corsas se vestisson de blanc e venon rasetaires : la corsa camarguesa èra creada.
Caldrà esperar 1975 per que nasca la Federacion Francesa de la Corsa Camarguesa que reglamenta uèi l'ensemble de las corsas.
Mèdias :
Federacion Francesa de la corsa camarguesa
La Federacion francesa de la corsa camarguesa (FFCC) es una associacion francesa lei 1901 fondada lo 2 de setembre de 1975 organizant los trofèus taurins. La federacion ten l'agrat del Ministèri de la joinessa, dels esports e de la vida associativa francès dempuèi decembre de 2004. La federacion recensa 2 865 licenciats en 2012.
Consultar le site de la FFCC
Los espòrts tradicionals an estat l'objècte d'un projècte d'inventari dins l'encastre de la convencion de 2003 de l'Unesco sul patrimòni cultural immaterial. Una ficha d'inventari completa sus la corsa camarguesa es disponibla sul site del Ministèri de la Cultura e de la Communicacion
Retrobar tots los documents en relacion amb la corsa camarguesa sus Occitanica


text:
Tautograma
Un tautograma ( del grèc ancian taὐtό 'meteis', e Ypάuua 'letra') designa lo fach d'utilizar la meteissa letra iniciala dins cada mot d'una frasa, d'un vèrs o d'un tèxte en general.
Lo tautograma fa partida de la categoria de las alliteracions.
Exemples[modificar | modificar la font]
En latin[modificar | modificar la font]
En latin , los tautogramas èran sovent utilizats dins las formulas cortas. La tòca èra de pertocar l'esperit e l'imaginacion.
Cesar: Veni, vidi, vici
Òm trobava tanben sovent subre las mòstras solaras:
Sine sole sileo
En francés[modificar | modificar la font]
Lo tautograma pòt èsser utilizat per d'autors que vòlon donar una dimension comica a lor escrich.
Mazarin, ministre malade, méditait même moribond malicieusement mille maltôtes.
Louis de Court, Variétés ingénieuses, ou Recueil et mélange de pièces sérieuses et amusantes, 1725.


text:
Veni de legir dins la revista Reclams (n° 822-823) un article plan interessant de Maurici Romieu sus « La negacion » e, per aquò, quicòm me tafura. Tant Gascon e Roergat coma l’autor, mas a l’arrevèrs, non renègui res e non cresi util de rapelar mon interès per la literatura gascona, mas cresi a l’utilitat e a l’avenir de la lenga comuna. Atal un sentiment estranh. Soi plan segur que tot occitan pòt servir de metalenga per d’estudis divèrses, es plan çò que presicam aicí, mas… Es benlèu per çò qu’aqueste gascon non es mieu e que s’apèla gascon e sembla dire qu’es atal que se ditz en gascon ! Es benlèu perque l’autor cita de tèxtes en occitan ancian e los tradutz en occitan modèrne, e qu’aquel occitan comun ancian es traduit en occitan local modèrne ? Coma qualqu’un que joglariá sus un sòl movedís. Sembla aquò lo limit : per d’estudis scientifics e mai que mai en lingüistica, non podèm utilizar qu’una lenga neutra e precisa, fòra de tota subjectivitat, en francés, en anglés, en castelhan, en catalan o, malaja, en occitan comun. O alavetz, sèm dins un mond virtual. Jogam. E vos fisariatz a una ordenança medicala escrita per un cirurgian dins son parlar mairal amb de mots de son sicap ? Mas vejam aquelas citacions. De Bernat de Ventadorn : Ben a mauvais cor e mendic / qui aima (sic, per « ama ») e no.us melhura (traduccion de l’autor : « Qu’a vertadèrament un còr maishant e mespresable lo qui aima e ne’s melhora pas »). D’Arnaud de Maruèlh : Lo cors mi dol, domna, per ver, / can no.us podon mi olh vezer (t. de l’a. : « Vertat que lo còr e’m hè mau, dauna, quan los mens uelhs ne’v poden pas véder »). Anonimes : Quant o a fayt, mica no se’n repent (t. de l’a. : « Quan ac a hèit, non se’n repenteish pas briga ») ; No si deu hom pas flechezir de l’amor de deu (t. de l’a. : « Òm ne’s deu pas briga desvirar de l’amor de Dieu »). De Peire Vidal : Totz sos afars no val una castanha (t. de l’a.: « Tot lo son ahar ne vau pas ua castanha »). De Garins lo Brun : Leujaria no’m prez un guan (t. de l’a.: « La frivolitat, ne l’estimi pas mei qu’un guant »).
En occitan comun de uèi, las traduccions serián estadas aquestas : « A ben un còr marrit e vil lo qu’ama e non se melhora » ; « Lo còr me dòl, dòna, de verai, quand mos uèlhs non vos pòdon veire » ; « Quand o a fait, non se’n repentís brica/mica » ; « L’òme non se deu flegir de l’amor de Dieu » ; « Tot son afar non val una castanha » ; « Non presi la leugeriá mai qu’un gant »… E dins mon gascon garonés seriá : « le còr me dòu, dauna, de vertat, quan mos uèlhs vos pòden pas véser ». E perqué (encara) corregir Garròs : « io n’aimi [sic per « âmi »] pas los homes abeusatz [abeuzatz]» ? E perqué non citar pas los parlars ont la negacion classica s’es mantenguda ?
J. P.


text:
1582
Aquesta pagina concernís l'an 1582 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Tres annadas après François Viète, formulacion d'un sistèma de calcul utilizant lei nombres decimaus per lo matematician Simon Stevin que favorizèt la generalizacion de l'utilizacion d'aquelei nombres en Euròpa.
Metrologia[modificar | modificar la font]
Adopcion dau calendier gregorian per lei país catolics.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Comunicat · 14.7.2018
Dempuei lo començament de genier de 2018, lo govèrn de l’estat francés a decidit de limitar la velocitat a 80 quimolètres ora per las estradas nacionalas e departamentalas. Aqueu projècte devesís d’un latz los accidentològs e los ecologistas militants (favorables a aquela mesura) e d’autre latz las associacions d’automobilistas e las collectivitats localas ruralas (qu’i son opausadas). Part d’una recomandacion facha en 2013 per lo Conselh Nacional de la Seguretat Estradiera (CNSR) en vista de luchar contra la mortalitat sus las estradas. Segon sos promotors, aquela reforma sauvariá 400 vidas chada an e fariá baissar las emissions de polluents e lo consume de carburant, per mens d’una minuta de trajècte, e mai sus una pichona distància. Lo projècte l’experimentèron en 2015 sens que los resultats foguèsson publicats. Adoptat lo 1r de julhet passat, tòcha las estradas bidireccionalas sens separador centrau.
Lo conselh departamentau de Cruesa —un departament occitan— es entrat en resisténcia en refusant de chamjar los panèus de senhalizacion: ansin se ten au costat de las associacions d’automobilistas que critican aquela reforma en presentant lo contraexemple d’Anglatèrra (que i a dos còps mens d’accidents emb una velocitat limitada a 97 quilomètres ora). La presidenta de Cruesa, Valèria Simonet (dau partit Les Républicains), denóncia l’“abséncia de concertacion” de l’estat, e lo fach que la reforma “contribuirà a l’enclavament dau departament”. A fach saubre que s’opausarà pas a l’installacion daus panèus per los servicis de l’estat mas qu’i contribuirà pas financierament. A demandat mai una derogacion per certans tròç d’estradas que faguèron l’objècte d’importants investiments per ne garentir la seguretat.
A despart daus arguments gaire convenceires de sos promotors, la reforma risca subretot d’aver de las consequéncias economicas grèvas:
L’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) considèra que la vida e l’ecologia seràn totjorn mai importantas que las consideracions economicas e financieras. Ça que la, aquela reforma es renmàs qu’una novèla mesureta tecnocratica e parisencocentrada: aurà daus efiechs nefasts sus l’economia occitana e reglarà pas lo problèma de la mortalitat, qu’es encara tròp importanta sus las estradas d’Occitània tota. Quò es pas una simpla baissa de velocitat que melhorarà la seguretat estradiera, mas una participacion de totes los sectors pertochats de la societat e una legislacion globala, caracterizada per de las mesuras volontàrias e jamai pro aplicadas, coma:
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Camilla Läckberg
Jean Edith Camilla Läckberg Eriksson (Fjällbacka, Suècia, 30 d'agost de 1974) es una escrivana suedesa, especialista dels romans policièrs. Los protagonistas principals de sos libres son la romancièra Erica Falck e son marit lo policièr Patrik Hedströn, que menan sas enquèstas dins l'airal nadiu de l'escrivan, lo vilatge litoral de Fjällbacka e sas environas. Es una de las autoras mai famosas e joves de Suècia. En genièr de 2010, mantuna revista coma la francesa Livres-Hebdo o l'anglesa The Bookseller, la situavan en sieisena posicion dels escrivans de ficcion mai venduts en Euròpa en 2009. Escriu tanben de libres pels enfants e a participat a divèrses libres de cosina. Sas òbras son estadas reviradas en mai de 33 lengas estrangièras.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Isprinsessan (2003)
- Predikanten (2004)
- Stenhuggaren (2005)
- Olycksfågeln (2006)
- Snöstorm och mandeldoft (2006)
- Tyskungen (2007)
- Sjöjungfrun (2008)
- Fyrvaktaren (2009)
- Änglamakerskan (2011)


text:
Dens l'encastre de la soa mission regionau d'educacion artistica e culturau, l'InÒc Aquitània augan que collabòra dab establiments aquitans dens l'encastre de trajectòrias d'EAC. Atau, qu'a creat entà las classas DaquíDòc, un portau web « lenga e cultura occitana » qui auhereish un accès privilegiat a las ressorsas numericas utilas a las trajectòrias d'EAC. D’auta part, qu'assegura l'acompanhament deus ensenhaires tà la creacion de las trajectòrias : intervencions d'artistas, animacions de talhèrs...
Qu’ei lo cas au Licèu Louis Barthou de Pau tà l'ensenhament d'exploracion « Creacion e activitats artisticas, opcion patrimònis » : augan ua classa de 18 escolans de segonda que consacra ueit sesilhas au Patrimòni culturau immateriau deu domeni occitan. Qu'ac hè tanben ua classa tà l'inclusion escolara de Podensac (Gironda), qui escolariza mainatges deu cicle elementari en situacion de handicap, e la trajectòria qu'ei centrada suu jòc de quilhas de sheis, hèra popular en Gasconha.


text:
Dimècres, 1.8.2018 03h00
La comunautat magiarofòna d’Eslovaquia constituís lo segond grop etnic mai grand de tot l´estat, just après la majoritat eslovaca
La comunautat magiarofòna d’Eslovaquia constituís lo segond grop etnic mai grand de tot l´estat, just après la majoritat eslovaca. Segon las donadas del darrièr recensament de l’an 2011, I aviá près de 480 000 ongreses que vivián en Eslovaquia dins un estat que ten amb mai de 5 400 000 d’abitants, es a dire una proporcion de mai de l’8,5% del total de la populacion. Es mai naut lo nombre dels magiarofòns natius dins l’estat, près de l’11% dels abitants eslovacs, çò que nos indica que I a una partida dels eslovacs o dels ròms que parlan coma primièra lenga l’ongrés. Coma cada minoritat, tanben los ongreses luchan contra l’assimilacion e lor nombre demesís. Encara que la minoritat ongresa en Romania siá mai nombrosa de tres còps, la comunautat magiarofòna constituís la mai granda proporcion de parlants sul total de la populacion locala fòra de la quita Ongria. Los ongreses eslovacs forman près del quart de tota la comunautat magiarofòna mondiala. Cossí que siá, representa pas un blòc unic, ja qu’ocupa un territòri que quasi còpia la frontièra eslovacoongresa. La qualitat de vida es fòrça diferenta per las comunautats que vivon près de la capitala Bratislava. Aquestas aprofièchan, d’un caire, la poténcia economica de la regionn, e d’autre caire patisson la migracion de la vila vèrs los pichons vilatjòts dins las províncias de Senec e de Dunajska Streda.
Mentre que la província de Dunajska Streda se tròba dins la regionn danubiana de Žitný Ostrov (tradusibla coma “Illa fertila”/”Illa de blat”) mai magiarofòna, ont lo percentage de la minoritat es majoritari al nivèl local, arribant a un 80%, la regionn de Senec ja experimentèt lo demesiment quitament dins sa capitala provinciala, ont lo nombre de magiarofòns arriba pas pus quitament al 20% de la populacion, çò que garentís lo regim bilingüe gràcias a las leis pròminoritats europèas. Las doas regions an una granda tradicion de convivéncia amb la rèsta d’Eslovaquia, coma las vilas de Galanta o Nove Zamky, d’autres centres de la minoritat ongresa, fòrtament ligadas amb las vilas eslovacofònas de Trnava e Nitra.
La vila de Komárno es considerada coma lo centre de la minoritat ongresa en Eslovaquia. Gràcias a la politica d’eslovaquizacion graduala, aquesta recebèt de milièrs de trabalhadors especializats per l’arsenal local o per l’administracion locala e frontalièra amb la vila vesina de Komarom, qu’es ni mai ni mens que la fraccion meridionala de la meteissa vila que demorèt del costat ongrés après la dissolucion del reialme ongrés dels Absborgs après la Primièra Guèrra Mondiala.
Cal remarcar que la ciutat de Komárno èra encara al sègle XVIII lo centre de la comunautat sèrba dins la region. Aquestes eslaus balcanics i migrèron durant l’epòca de guèrras contra los turcs ottomans e pauc a cha pauc s’assimilèron al sègle XIX. Fòrça ligada a Ongria es tanben la zòna a l’entorn de Štúrovo-Parkany, qu’èra abans un barri de l’ancian capitala ongresa Esztergom. Es curiós que lo nom eslovac actual Štúrovo provenga del nom del creator de la nacion modèrna eslovaca. I a fòrça localitats eslovacas que prenon lor nom actual de tota la generacion dels intellectuals eslovacs e del sufixe locatiu -ovo. Aquestas son Sládkovič-ovo, Hurban-ovo, Kollár-ovo, etc. Gaireben se tròban sul territòri sonatt Eslovaquia Meridionala, ont domina la Plana Danubiana (Podunajská Nížina) e la lenga ongresa.
Las autras regions son fòrça mai pauras, lo taus de caumatge es fòrça naut dins las regions mai meridionalas de l’Eslovaquia centrala e orientala qu’èran originàriament multilingüas abans l’an 1918: Tekov, Hont, Gemer, Abov e Zemplen. Es tanben considerable lo nombre de ròms magiarofòns, sustot dins la província de Rimavská Sobota.
Los dialèctes locals rebaton sovent las varietats parladas dins las regions adjacentas en Ongria. Lo grop subetnic mai notòri son los Palóci, descendents ja assimilats dels guerrièrs Polovtsi o Cumans que trobèron refugi al reialme d’Ongria al sègle XIII durant las guèrras contra los mongòls. Son fòrça fòrtas las influéncias de l’eslovac sus la lengua quotidiana de la minoritat ongresa. Un ret escolar dens ansin coma l’universitat magiarofòna a Komárno son entre los pilars de subrevivéncia d’aquelas comunautats unidas per una lengua tan diferenta de las autras lengas vesinas dins lo contèxt eslovac. E, de segur, la proximitat de la capitala ongresa, Budapest, la portada dels mèdias ongreses dins lo sud eslovac son los elements qu’ajudan a manténer una consciéncia plena de la magiaritat en Eslovaquia que resistís sustot a la campanha e cedís mai dins las localitats urbanas.
Dempuèi 2016 es pereu present al govèrn eslovac lo partit del lidèr de la minoritat eslovaca, Bela Bugár, lo Most-Híd (“Pont” en eslovac e ongrés respectivament). Aquela formacion politica representa sustot los votaires de las regions de populacion mixta o de las comunas pròchas de la capitala eslovaca. Se creèt a partir del partit de la coalicion ongresa que foguèt dins lo govèrn eslovac entre los ans 1998 e 2006. La rèsta d’aquel partit qu’aviá pas fach secession, jos la bagueta de Pál Csáky se radicalizèt e aprochèt de l’ideologia del primièr ministre ongrés, Viktor Orbán, mas intrèt pas pus al parlament dins las darrièras doas eleccions. La curiositat e un bon signe per l’avenidor es que pel primièr còp un govèrn compta a l’encòp de representants del Partit Nacional Eslovac e d’un partit que representa la minoritat ongresa. Las tensions dels ans 1990, quand nasquèt l’estat eslovac independent e que lo nacionalisme eslovac èra tras que fòrt, amb un accent antiongrés, semblan de s’afeblir, escrivent un melhor capítol per las relacions eslovacoongresas.


text:
nuancier la seigneurie awesome beautiful download by tablet desktop original size back to la with la with nuancier la seigneurie 2017.
fiche pas nuancier comptoir seigneurie gauthier chromatic la 2016,chromatic nuancier la seigneurie 2017 gauthier,nuancier la seigneurie gauthier gautier excellent photoshop,nuancier la seigneurie chromatic 2016 ral,nuancier la seigneurie gauthier 2016 2018 en,nos nuancier la seigneurie chromatic 2018 ral,nuancier comptoir seigneurie gauthier la gautier formidable 7 pour ral,nuancier la seigneurie 2018 comptoir gauthier chromatic,nuancier la seigneurie gautier 2015 couurs 2016,nuancier ral la seigneurie 0 chromatic gauthier le.


text:
Labatut (Lanas)
Labatut o L'Abatut[1] (Labatut en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada suus Gava de Pau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Christophe Lamaison (rugby) nascut a Labatut
- Raymond Mastrotto : coureur cycliste


text:
2008 : Las lengas de França dins la Constitucion
Lo 23 de julhet de 2008, dètz ans fa, las lengas dichas « regionalas » entrèron dins la Constitucion francesa. Cal remontar a la Lèi Deixonne, en 1951, per trobar un element de comparason : a l’epòca, es lo dreit d’ensenhar las lengas a l’escòla publica que foguèt gravat dins lo maubre. Simbolicament, son de moments fòrts, quasiment incredibles : generalament, la politica nacionala se contenta d’ignorar tot simplament la question lingüistica en França. Pasmens, dins un segond temps, es sus lo terrenh e dins la mesa en pratica qu’aquelas avançadas juridicas se pòdon mesurar. Sabèm que la batèsta per l’ensenhament de las lengas « regionalas » es luènh d’èsser ganhada e que las empachas, nombrosas e pervèrsas, se quilhan sul camin dels professors. I a la lèi e son aplicacion, i a lo tèxt e lo biais de lo legir, de lo desvirar o de lo vojar de son quite sens… Los occitans coneisson plan lo problèma (coma totes los que luchan cada jorn, dins de domènis divèrses).
L’intrada de l’occitan (e de las autras lengas) dins la Constitucion foguèt la resulta d’una reivendicacion màger dels movements per la pluralitat lingüistica en França : la modificacion o la supression del famós article 2 que martèla la paraula sagrada : « La langue de la République est le français ».
Una promessa electorala desboquèt sus una tresena via, mièg figa mièg rasim, coma se ditz dins la saviesa populara. Foguèt decidit d’apondre una mencion amb l’article 75-1 : « Les langues régionales appartiennent au patrimoine de la France ».
L’aparicion del tèrme « lengas regionalas » dins lo tèxt fondator de la Republica foguèt viscuda coma una bèla avançada, una mena de reconeissença, tant esperada… D’unes diguèron qu’enfin França podriá ratificar la Carta europenca de las lengas regionalas o minoritàrias. Sabèm, ara, dètz ans puèi, que las causas an pas bolegat. Lo blocatge institucional es encara pesuc e cal plan realizar que la pichòta mencion de l’article 75-1 es una parpèla d’agaça. Se cal arrestar sus las paraulas : lo qualificatiu « regionalas » nos embarra encara e totjorn dins una vision provincialista e oblida de dire que las lengas de França apartenon a totes los ciutadans d’aqueste país… Enfin, la dimension « patrimoniala » es importanta, segur, mai nos restaca sonque a l’Istòria, al passat e permet d’evitar una amira mai actuala, activa e dinamica.
Tot aquò empacha pas de far levar los pelses sus la tèsta d’aqueles que pèrdon tot sens e tota rason quand s’agís d’evocar la pluralitat lingüistica en França : eles vegèron d’un uèlh marrit aquela inscripcion de las lengas regionalas dins la Constitucion ! La boita de Pandòra seriá estada dobèrta !
Mas tant val los oblidar e se concentrar sus la tòca primièra : far avançar positivament la vision de las nòstras lengas. La lèi, pel moment, càmbia quasi res. Las accions quotidianas, l’engatjament dins lo teissum social e cultural pòdon anar plan mai luènh. Rendètz-vos es pres dins dètz ans, per far un novèl punt sus una situacion que se destiba, tròp lentament ?


text: Pendent es darrèrs dies e setmanes non e deishat de sénter, en tot tipe de lòcs, paraules de reconeishement e arregraïment ath trebalh des Pompièrs d’Aran. Sense dobte, es mies paraules tanben an format part d’aguesti elògis. Tota aguesta gent tamb era qu’e pogut compartir aguestes estones, non gaudissen d’un espaci a on poder escríuer eth merescut reconeishement que se ditz en airau sociau o colloquiau. Aprofiti aguesta escadença entà hè’c en nòm pròpi e de toti eri. Tot eth trebalh que desvolopen compòrte nòms e cognòms darrèr, compòrte espants, pòurs. Mès tot aguest trebalh compòrte tanben, valentia, dedicacion e implicacion, ath delà de vocacion. Mès, non voleria hèr aguest arregraïment sonque ath present. Permetetz-me que non desbremba a toti aqueri que fundèren çò qu’ei era esséncia mès digna des Pompièrs d’Aran, era dedicacion ath pòble, era dedicacion ath País e era dedicacion as persones. Non voi desbrembar-me de toti es qu’an format part d’aguest collectiu pendent fòrça ans. De tot eth trebalh qu’an portat a tèrme e dera sua dedicacion quan les auem requerit (jo m’inclodisqui entre eri) e an estat de besonh. Pendent fòrça ans, encara auè, era societat aranesa a auançat, s’a transformat e a patit canvis. Mès parlar de Pompièrs ei parlar en clau nacionau, ei parlar d’orgolh aranès, ei parlar d’aquerò que èm. Es canvis contonharàn, son obligatòris entà poder dar respòsta as reptes de present e sustot as desfiaments de futur, mès non auem de deishar qu’arren impedisque contonhar hènt dera vocacion as demès era mès nauta dignificacion. Ua estructura nacionau que contonharà, en sò segur, hèm-nos a sentir orgolhosi deth nòste pròpi patrimòni.


text:
Entà ua Republica Catalana Liura, Independenta e Feminista
Volem bastir un nau país melhor entre totes e toti, des dera libertat, era diversitat e era equitat e era sostenibilitat. Un país a on era politica transformadora des hemnes sigue era Politica.
Es hemnes èm subjèctes de dret en totes es etapes dera vida e sigue quina sigue era nòsta origina.
1- Era eradicacion des violéncies masclistes a d’èster ua qüestion d’estat ena Republica Catalana.
2- Mos cau un sistèma nacionau d’educacion publica, gratuïta, laïca, catalana, de qualitat e coeducadora des des zèro ans enquiara etapa universitària.
3- Exigim eth dret ath pròpi còs, eth dret a auer hilhs e a non auer-ne, eth dret ara reproduccion assistida independentament dera opcion sexuau, eth dret ar avortament liure, eth dret a decidir era nòsta sexualitat. Cap d’aguesti drets s’a de veir condicionat pes credences religioses.
4- Reivindicam un Pacte Nacionau entàs Politiques d’Igualtat que les hèsque sostenibles, ath marge des conjuntures economiques e eth color deth govèrn.
5- Cau reconéisher e visibilizar es hemnes e era sua contribucion en toti es encastres des sabers, e practiques feministes. Es hemnes auem tot eth dret ath reconeishement dera nòsta genealogia feminista.
6- Era sostenibilitat dera vida a d’èster en centre dera politica en totes es sues dimensions: economica, ecologica, sociau, culturau, de solidaritat, intergeneracionau, de patz e seguretat. Volem víuer en un país liure d’armades, a on era seguretat dera poblacion se base en dialòg e es mediacions.
7- Es trabalhs de suenh e de reproduccion sociau son responsabilitat de tota era societat. Era organizacion socioeconomica a d’includir era co-responsabilizacion des òmes en aguesti trabalhs. Auem de sostier ues estructures publiques que garantisquen es condicions basiques entath benestar de toti.
8- Exigim garantir era equitat laborau e salariau, era fin dera division sexuau deth trabalh, era eradicacion de totes es discriminacions as trabalhadores e es pensions dignes.
9- Reclamam un Estat laïc que non s’estaque a cap de religion a on es credences religioses non influïsquen ena legislacion ne enes politiques publiques.
10- Es hemnes auem de participar en procès constituent, ena redaccion dera Constitucion, e en quaussevolh espaci de construccion nacionau. Hemnes e òmes auem de co-participar en toti es encastres de decision en paritat.
Non i a libertat nacionau sense era libertat des hemnes!
Visca Catalonha Independenta!
Feministes per la Independència #Tram82 eix #Igualtat #ViaLliure11S 2015
www.feministesperlaindependencia.cat @femviacat


text:
Dimenge, 7.1.2018 03h00
Oriol Junqueres demorarà en preson. Per rasons d’opinion? Pr’amor de non pas voler arrenegar las ideas qui son las soas. Benlèu i aurà monde en Espanha entà prepausar centres de desradicalizacion per catalans?
Los darrèrs mes en Catalonha que’s debanèn shens nada violéncia de las parts deus independentistas. Que hèn los responsables europèus adara? Que contunhan de considerar que la question ne’us pertòca pas?
Que hè quauques mes la question èra un debat enter legalitat (tèxtes de lei e constitucion espanhòla) e legitimitat ( volontat exprimida peu pòble catalan). Desempuish las darrèras eleccions las causas son claras e lo pòble catalan qu’a elegit ua majoritat de deputats entà formar un parlament.
De deishar O.Junqueras en preson càmbia lo debat en ua oposicion enter la violéncia legau d’un costat e la non-violéncia legitima de l’aute.
En tant que democrata, en tant qu’europèu que’m sembla que devem causir tostemps la via de la non-violéncia. Alavetz que los responsables europèus s’amanegen de causir la solucion qui permeterà a l’Euròpa de demorar un territòri de patz e de non violéncia .
El que diu spain, no s'aguanta per enlloc, naveguen com poden, això si amb el consentiment d'Europa i els seus dirigents polítics.Ii hi ha en Jurqueres, en Forn i els Jordis a la presó, i això es real, no com les coses de que els acusen, real es l'actitud de la policia, i l g.civil l'1O, real es el 155, real es l'intervenció del la Generalitat, real son els acusats, però a Europa ni una condemna, que diran quan condemnin a membres, que ja ha passat, del govern espanyol, per tota classe d'... Legir la seguida
Enguera un article per dire qu'Espanha es una dictatura e Franca una democracia.
Mas los frances an totjorn chausit, per las eleccions, lo general Finança qu'a de l'argent, que parla plan, que sap çò que chau far, qu'a lo sosten de tots los medias (que son pas aqui per informar mas per suggestionar) , qu'an de las analisas economicas, intelectualas, scientificas plan bastidas,..
pus leu que lo general Grosclaude plen de bonas intencions, sens argent, ignorat per los medias, que sap pas ç... Legir la seguida
Aquò's de bon sens! Es un subjècte de filosofia, mès mèfi!
E mai en democracia, la lei es la dictadura de la majoritat e es una violéncia a la minoritat.
Se i a pas evidentament de legitimitat contra una minoritat territoriala, quala es la majoritat qualifiada dins un territòri donat? Les democrates te diràn que i a un lindal de legitimitat en Catalonha, e que le 50% pus una votz sufirián pas.


text:
Dama mesopotamica
Dam persan
Dam de Pèrsia
244px
EN D : En dangièr
Estatut CITES
Annèxe I , Rev. del 04/02/77
Lo Dam Persan (Dama mesopotamica) es un cervid en dangièr d'escantiment que se tròba pas mai actualament que dins la província de Khuzestan, al Sud-Oèst d'Iran. S'agís d'una espècia fòrt pròcha del dam europèu (Dama dama), al punt que n'èra considerada de còps per qualques autors coma una sosespècia orientala e que se l'apelava Dama dama mesopotamica.
Referéncias extèrnes[modificar | modificar la font]
- Dama mesopotamica dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : Dama mesopotamica (Brooke, 1875) (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Dama mesopotamica (en)
- Referéncia NCBI : Dama mesopotamica (en)
- Referéncia UICN : espècia Dama dama ssp. mesopotamica (Brooke, 1875) (en)
- Referéncia CITES : espècia Dama mesopotamica (Brooke, 1875) (+ répartition) (sul site de l’UNEP-WCMC) (fr+en)


text:
Shlomo Sand
Shlomo Sand (שלמה זנד en ebrèu) qu'ei professor d'Istòria a l'Universitat de Tel Aviv.
Que vadó a Linz en Àustria lo 10 de seteme de 1946 en ua familha de subervivents de l'Olocaust d'origina polonesa. Que passè los dus purmèrs ans de vida en camps de refugiats en Alemanha. Que creishó en Israèl. Arron de l'experiéncia traumatizanta de la Guèrra deus Sheis Dias, a la quau e participè com simple soldat, que s'estaquè a l'extrèma esquèrra israeliana favorabla a duas republicas diferentas dens la perspectiva d'ua confederacion. Au miei deus ans 1970 que completè los sons estudis universitaris a París on escrivó devath la direccion de Madeleine Rebérioux ua mestria sus Joan Jaurés e ua tèsi sus Georges Sorel redigida e sostienguda en francés. Tornat en Israèl, que s'interessè a l'istòria deu cinèma, a l'istòria intellectuau e, mei recentament, a l'istòria deu pòble judiu.
Qu'ei atau qu'en 2008 e publiquè « L'invencion deu pòble judiu »[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Comment le peuple juif fut inventé - De la Bible au sionisme, París, Fayard, 2008.


text:
John Cockcroft
John Douglas Cockcroft (Todmorden, West Yorkshire 1897 - Cambridge 1967) foguèt un fisician anglés premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1951.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 27 de mai de 1897 dins la vila anglesa de Todmorden. Estudièt a l'escòla de segondària de la siá vila natala, en estudiant posteriorament matematicas a l'Universitat de Manchester. Lo 1928 trabalhèt coma investigador al Saint John's College, carga qu'ocupèt fins l'an 1946.
John Dogulas Cockcroft moriguèt lo 18 de setembre de 1967 dins la vila de Cambridge.
Recèrca scientifica[modificar | modificar la font]
L'an 1932, e en collaboracion amb lo fisic Ernest Walton, foguèt lo primièr a desintegrar un nuclèu atomic amb particulas subatomicas acceleradas artificialament. Per desvolopar las siás investigacions usèron un accelerador de particulas qu'avián desvolopat per bombardar atòms de liti amb protons, en observant cossí qualqu'uns dels atòms de liti absorbien un protó e se desintegraven en dos atòms de èli.
Entre 1941 e 1944 foguèt supervisor cap del departament d'Investigacion e Desvolopament de las Fòrças Aerianas britanicas, e dempuèi 1944 a 1946 exerciguèt coma director de la division d'energia atomica del Conselh d'Investigacion Nacionala de Canadà.
L'an 1951 foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica, que partegèt amb Ernest Walton, per los sieus trabalhs sus la transmutacion dels nuclèus atomics mejançant l'usatge de particulas artificialament acceleradas.


text:
jardins potagers jardins familiaux villefranche sur saone.
jardins potagers remarquables jardin potager a louer ile de france marseille,jardins potagers haren jardin potager a louer marseille petit en ville hauteur la,jardin potager villeneuve dascq jardins potagers remarquables taxes en haren,jardins familiaux a louer villeneuve dascq comment planter pour potagers de brossard,jardins familiaux villeneuve saint georges potagers haren pour jardin potager a louer ile de france,jardins familiaux villeneuve dascq villefranche sur saone potagers en ville ,jardin potager villeneuve dascq a louer ile de france jardins potagers en ville,by on jardin potager a louer ile de france villeneuve dascq jardins potagers en ville,installer 4 a 5 village jardins familiaux villefranche sur saone potagers suspendus villeneuve saint georges,jardins familiaux villefranche sur saone potagers terres inconnues villenave dornon .


text:
1743
Aquesta pagina concernís l'an 1743 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 13 d'abril - Thomas Jefferson, president dels Estats Units (m. 1826)
- 26 d'agost - Antoine Lavoisier, quimista francés (m. 1794)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 2 de julhet - Spencer Compton, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1673)


text:
Arribèra
L'arribèra (var. ribièira, ribièra) o plana alluviau (var. plana alluviala) qu'ei lo terren deu relhèu planèr situat au bòrd d'un cors d'aiga. Que's caracteriza per ua superfícia topografica plana dab penents febles, sustot au ras deus lièits màger e minor. Que's situa tostemps a baisha altitud e qu'ei donc dominada peus relhèus deu son bacin idrografic. Qu'ei constituida per alluvions (sediments en generau ancians, inclusent diferentas brigalhas e materiaus) depausadas durant los aigats. Qu'apartien teoricament a la zona inondabla d'un cors d'aiga mes las arribas hèitas per l'òmi qu'arredusen sovent las possibilitats d'inondacion. Los arrius que i son en generau sinuós e rics en meandres, dab ecotons importants. Los lors sòus que son generaument rics e ben adaigats e donc biologicament hèra productius; qu'an atirat nombrosas populacions de neuridors e d'agricultors e que son l'emplaçament d'un sarròt de vilas a maugrat lo risc d'inondacion.


text:
Girolamo Amati
Girolamo Amati (Cremona, 1561 - 1630) que ho un laütièr cremonés, hilh d'Andrea Amati, un deus purmèrs mèstes e deus fondators de la laüteria deu vriulon.
Qu'ei conegut com lo "hrair" Amati per'mor que tribalhè dab lo son hrair Antonio Amati, defuntat abans eth. Ambs que signava los lors inetruments en tot mentar "Antonius & Hieronymus Amati" dens l'etiqueta.
Que ho lo pair de Nicolò Amati qui hore lo mèstes d'Andrea Guarneri e Antonio Stradivari, lo dus laütièrs mes laurats de l'istòrias.
Un violoncèl de Girolamo Amati, prestat per tostemps au Sheku Kanneh-Mason que ho l'instrument solista a l'escasença de la nòça deu princi Henry de Susex.


text:
Particion (matematicas)
En matematicas, una particion d'un ensemble E es un ensemble P de sosensembles non vueges de E, desjonchs a cha dos, que forman un recurbiment de E. Autrament dich, P es una particion de E se e solament se lei sosensembles que constituisson P son non vueges, e per tot element x de E, existís un solet d'aquelei sosensembles qu'a x per element.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Siá un ensemble E. Un ensemble P de sosensembles de E es una particion de E se :
- ges d'element de P es vuege ;
- l'union deis elements de P es egala à E ;
- lei sosensembles de E que constituisson P (valent a dire : leis elements de P) son desjonchs a cha dos.
Exemples[modificar | modificar la font]
L'ensemble {1, 2, 3} a lei 5 particions seguentas :
- { {1}, {2}, {3} },
- { {1, 2}, {3} },
- { {1, 3}, {2} },
- { {1}, {2, 3} } e
- { {1, 2, 3} }.
Se pòt remarcar que
- { {1, 2}, {2, 3} } es pas una particion de {1, 2, 3} perque l'element 2 apartèn au còp a {1, 2} e a {2, 3} que son pas desjonchs
- { {1}, {2} } es pas una particion de {1, 2, 3} perque 3 es element ni de {1} ni de {2} ;
Partitions e relacions d'equivaléncia[modificar | modificar la font]
- S'una relacion d'equivaléncia es donada dins l'ensemble E, alora l'ensemble de totei lei classas d'equivaléncia es una particion de E.
- Reciprocament, estent una particion P de E, alora se pòt definir ansin una relacion binària dins E notada ~ :
- x ~ y se e solament s'existís un element de la particion P contenent au còp x e y
- Se verifica aisadament qu'es una relacion d'equivaléncia, e que P es l'ensemble de sei classas d'equivaléncia.
Ansin, lei doas nocions d'ensemble quocient e de particion son fondamentalament identicas.
Nombre de particions d'un ensemble finit[modificar | modificar la font]
Lo nombre de Bell Bn es lo nombre de particions diferentas d'un ensemble finit de n elements. Lei premiers nombres de Bell son :
- B0 = 1, B1 = 1, B2 = 2, B3 = 5, B4 = 15, B5 = 52, B6 = 203.


text:
Morcens
Morcens[1] (en francés: Morcenx) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas que son Morcencz (Sanctus Petrus de ~), aus sègles XI e XII, Morsenx (prumèra mieitat deu sègle XIV, Morsens (mapas de 1638, 1647, 1714 e 1733). La prononciacion locau qu'es [mur'sœns] [2].
Dauzat e Rostaing que supausan qui Morcens que vien benlèu d'un nom germanic d'òmi Mauricho, damb lo sufixe germanic -ing [3]. Negre , citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish lo tipe muro cinctus, « entornejat d'un barri », qui malurosament es exclusivament francés. Que's cau meileu virar decap au nom latin Murtius, « de Vènus Murtia » (la nèrta o mirta, myrtus o murtus en latin, qu'èra consacrada a Vènus), damb lo sufixe latin -ense, crotzat damb lo sufixe prelatin -enc. Mès en concluent sus « une formation germano-romane sur un nom d'homme non identifié avec précision », Bénédicte Boyrie-Fénié que hica en dobte la siá explica [4]. Morcens qu'èra donc benlèu ua anciana grana propietat antica qui avèva per mèste Murtius. Cf. Murçan, damb un aute sufixe.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1863, la comuna de Solferino que's creè, deu territòri de Morcens, La Bohèira, Comensac, Escorce, Lua, Onessa e Laharí e Sabres [5].
- Quan lo camin de hèr qu'arribè e qui se botè en servici la gara de Morcens le 12 de noveme 1854, que neishè lo quartièr de la Gara qui despassè lo borg en 1886, e mèi que vengó canton lo 31 de març 1888, a la plaça d'Arjusan.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Morcens; qu'es adara deu canton de Pays morcenais tarusate (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 161
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 479
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 161-162
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=23949


text:
nuancier la seigneurie chromatic chromatic s nuancier la seigneurie 2015.
nuancier la seigneurie le chromatic 2018 great photoshop,nuancier la seigneurie 2017 with chromatic gauthier 2015,nuancier la seigneurie photoshop chromatic cheap d with gauthier gautier,nuancier la seigneurie 2017 gautier chromatic decoration d on,nuancier la seigneurie chromatic 2016 ral,nuancier comptoir seigneurie gauthier la gautier formidable 7 pour ral,arc en s nuancier la seigneurie 2018 gauthier photoshop,nuancier la seigneurie chromatic 2015 gauthier taupe superior 2,nuancier la seigneurie gauthier gautier excellent photoshop,nuancier la seigneurie gautier chromatic est photoshop.


text:
La luno e l’enfantoun - Crestian Rinaudo
La luno e l’enfantoun
Lou pichounet sa man dins aquelo de soun grand, badavo la luno que
Mountavo plan plan de darrié lei baus.
Uno bello luno pleno, uno lunasso d’estiéu, maduro coum’un gros càqui.
Tout d’un-tèms lou pichounet faguè :
--Digo papet, tu qu’as lou poudé d’aganta touto mèno de bèsti, de la pus
pichoto à la pus grosso, mi poudriés aganta la luno ? En mai sabes lus pèr ana dins lou baus paï ?!
--E de que n’en voudriés-ti faire d’aquel astre ?
--Voudriéu la pendoula dins ma chambro au caire de la gabiolo ounte li a
lou grihet que m’agantères, e que mi chali de sa cansoun quouro fau la siesto.
--Pèr aganta la luno moun pitouet, li a un biais, si fa pas coumo ‘cò.
--Mai digo Papet, ai lou tèms, mai mi l’agantaras paï ?
--Deman assajarèn, mai pèr l’ouro vai ti coucha que si fa tard.
Avant de plega lei parpèlo lou pichot diguè :
--Papet saras proun gai pèr l’aganta perqué mounto foueço vite sas !
--Sarai proun gai, vai, ti l’agantarai.
L’endeman lou grand emplissè d’aigo lou buvadou dei galino, e lou metè à portado dóu pichounet. Lou vespre tiravo sei radièrei cartoucho, e lou pichounet espéravo en virant coum’uno bauduffo.
--Venè, moun bèu, diguè lou grand es quàsi l’ouro ; ti vau fa vèire la lèco qu’ai carculado pèr pessuga la luno, e saren just proun de dous.
L’enfantoun séguissè soun grand e viguè ço que lou vièi avié adouba.
--Mai Papet es d’aigo, voli pas que la luno si neguesse !
--Mai moun bèu, si negara pas, la luno es uno fremo, e l’agrado de si miraia,
vaqui, dóu tèms que li sounjara pus, li mandarai un bourras dessus ; es bèn pensa que ?
--Papet la viéu pouncheja darrié lou baus !
La pleno luno atacavo de mounta d’aise, d’aise.
--Viro li lou cuou, la fau pas regarda que noun vendrié !
D’aquéu tèms, lou vièi avié douna uno auriho dóu bourras au pitouet.
--Tèn bèn lou cantoun e, quouro sera au bèu mitan, l’ataparèn d’un soulet coùp, as coumprés ?
Lou pichounet bouleguè la testo en signe de o, puei à souto-voues :
--Papet, Papet, regardo, la viéu dins lou buvadou.
--Espèro enca’pau que siegue dins lou mitan.
Lou pichounet s’agroumelissé tant que pousquè pèr noun si fa vèire de l’astre tant counvida, saravo dins sa maneto soun cantoun de bourras à li faire sourti lou jus.
--Siès lèst diguè lou grand, zóu l’anan.
E touei dous atapèron d’un mume van lou buvadou.
2
--Vène lèu à l’oustau aro, e ti revirés pas.
En entrant dins l’oustau, l’enfantoun fagué peta sa joio.
--Mama, aquestou còup avèn aganta la luno, la tenèn pèr de bouon.
--Aquéu Papet !! Es terrible que ? Mai aro vai t’escoundre dins lou lié, la pendoularen deman.
Lou vièi ome regardè un moument lou pitchounet que s’endourmè tant lèu,
e seis uei lou calignavo.
Lou matin tout bèu-just leva l’enfantoun demandè de vèire sa luno.
--L’anan Papet ?
--Eto, zóu l’anan.
Lou pichounet sautejavo, mai, quouro arriberon pròchi, siguè espetanca.
--Papet… Lou bourras l’es quàsi pus, la luno si sera escapado ?
--Eto faguè lou grand, mai pèr ti dire tout, l’ai un pau ajudado.
Tout esmaugu, l’enfantoun demandè pèrque la lagremo au caire de l’uei.
--Ti fagués pas tant de bile, ti vau counta l’afaire. Dins la nue ausissiéu soun plagnun, mi disié :
--Miquéu douarbe-mi, laisso-mi m’enana, li a d’autrei pichot que m’espèron siéu pas bèn dins aquéu buvadou.
--Alour n’en poudènt pus la faguèri escapa, e alour, mi saludè de soun rire.
--Papet s’as fa ansin es que va falié bèn, puei, aurièu pas vougu la coupa en moucèu, es tròup poulido lei troues serien pas esta gros amor que sian uno ribambèlo de pichounet.
--Alour moun bèu pichoun restant coum’acò, mai mi prometes de jamai douna lou mejan de l’aganta ; siés soulet de counouiésse la lèco.
--N’en poues èstre segur, dirai rèn !
--Mai coumo la luno es uno gènto dono e que li fa gau d’estre mai au siéu, questo nue ti fara un sourire vèiras !
La nue pounchejavo, lou grand prenguè soun felen sus sei ginous, e touei dous à l’espèro viguèron la luno mounta d’à cha-pau de darié lou baus, lou grand ‘mé lou det li faguè vèire lou rire de la luno.
D’aquéu tèms l’enfantoun s’èro agroumeli sus lou pitre de soun grand lou gros det dins la bouco, e dourmié de la souom deis enfant, uno d’aquelo souon que touti lei pichoun n’an lou secrèt e que rèn vèn degaia.
E la luno risié, risié, tant que soun rire atravessavo leis uei e lei gròssi moustacho blanco dóu viei que badavo lou pichounet, e lou rire èro un eissame de poutoun.
Aquéu jour, la luno e lou viei ome fasien seis obro d’amour.
Lou fuvelèn Crestian Rinaudo.


text:
Carta 08
La Carta 08 (Língbā Xiànzhāng) es un manifèst signat a la fin de 2008 per mai de 350 intellectuals e promotors dels dreches de l'òme chinés per promòure las refòrmas politicas en Republica Populara de China.
Un dels autors de la carta, Liu Xiaobo, a recebut en 2010 lo Prèmi Nobel de la Patz.
Demandas[modificar | modificar la font]
- Modificacion de la constitucion
- Separacion dels poders
- Democracia legislativa
- Independéncia del poder judiciari
- Contaròtle public dels foncionaris
- Eleccion dels oficièrs publics
- Egalitat vila-campèstre
- Libertat d'associacion
- Libertat d'amassada
- Libertat d'expression
- Libertat de religion
- Educacion civica
- Proteccion de la proprietat privada
- Reforma de las talhas
- Securitat sociala
- Proteccion de l'environament
- Mesa en plaça d'un Estat federal
- Creacion d'una comission de justícia transitòria


text:
Petite histoire de l'Occitanie
Estil : Régions
Sector : Literatura
Annada de parucion : 2017
Creator: Sagnes, Jean
Editor : Editions Cairn
« Occitània » ! Lo mot designa l’ensemble de las regions qu’an per lenga originala una lenga derivada del latin coma lo francés, lo romanés, l’italian etc. Jos la forma de dialèctes (lengadocian, provençal, lemosin…), aquela lenga foguèt la lenga parlada per la màger part de la populacion dels 31 departaments franceses, de mantunas valadas italianas e de la Val d’Aran del sègle XI fins a la segonda mitat del sègle XIX. A l’ora d’ara la practica quotidiana de la lenga a fòrça demesit sovent fins a desaparéisser mas lo sentiment d’apertenéncia a aquel ensemble es fòrt dins las regions originalament de lenga occitana. L’istòria d’Occitània evoluiguèt dempuèi un milierat d’annadas al doble ritme de l’ensemble francés, per gaireben totas aquelas regions, e a son pròpri ritme. Es aquela istòria qu’aqueste obratge a l’ambicion de restituir.
Lo grand ensemble geografic nommat « Occitània » deu pas èsser confondut amb la region administrativa actuala intitulada « Occitània – Pirenèus - Mediterranèa » que recampa pas que 13 departaments.
Table des matières
Chapitre I
Á l'origine : une langue, un territoire
Chapitre II
Les temps préhistoriques et antiques
Chapitre III
Gallo-romans, Wisigoths, Arabes et Francs (Ve-XIe siècles)
Chapitre IV
Troubadours, cathares et croisés (XIIe-XIIIe siècles)
Chapitre V
De nouvelles calamités aux XIVe et XVe siècles
Chapitre VI
Une difficile intégration dans l'ordre monarchique français (1515-1788)
Chapitre VII
Un demi-siècle de bouleversements, de la révolution de 1789 à la révolution de 1848
Chapitre VIII
L'Occitanie sous le double signe du Félibrige et de l'école républicaine (1848-1940)
Chapitre IX
Depuis 1940, profonds changements économiques et politiques
Chapitre X
Aujourd'hui, une nouvelle occitanité ?
Chapitre XI
La région « Occitanie - Pyrénées - Méditerranée »


text:
Dimenge, 2 de julhet de 2017, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Sebastiano Audisio e Valter Perlino, de la Val d’Estura, an tornat coronar una cima amb la bandièra occitana. Aqueste còp an portat lo drapèl del país sul mont Denali, ... +
Dimenge, 21 de mai de 2017, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Maira
Sande 27 de mai del 2017 a 10 oras en la Chapèla de Sant Salvaor a l’Arma, començarà lo chamin vèrs la fèsta per lhi mila ans de la Val Maira, que tombaràn ... +
Divendres, 22 d'abril de 2016, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
53 joens qu’estúdian l’occitan aus licèus de l’Isla de Baish (Gasconha Tolosana), Sent Gaudenç (Comenge) e Vielha (Val d’Aran) angón rescontrar joens ... +
Dissabte, 2 d'abril de 2016, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Lo banda de las Valadas, Cap Levat, ven d’avançar a Jornalet qualques tèmas: se poiràn escotar dins son disc entitolat Contra lo solelh que pareisserà en junh que ven. ... +
Dijòus, 5 de març de 2015, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
“La Chaminaa dels Contrabandiers”, aital s’apèla, amb accent vivaroalpenc, la caminada que se debanarà lo 1r d’agost que ven en Gavotina, en dos grops: una còla ... +
Dimenge, 26 d'octòbre de 2014, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Ges
Dal 31 d’octòbre al 2 de novembre se debanarà la 24a Fèsta dal Dalfin, nomenaa Uvernada, al Borg Sant Dalmatz (Val d’Estura) amb Lo Dalfin, Massilia Sound System, La Talvera, ... +
Dimenge, 26 de genièr de 2014, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Ges
Dins nòstras valadas la lhi a encara de costumas que son testimoniança di contactes ental passat amb la tèrra de Provença; una en particular es jamai passaa de mòda e ... +
Dimècres, 1 de mai de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Primadòc es la pus emportanta manifestacion de musica e cultura occitana dins las Valadas qu’a obtengut dins lo cors de li ans un grand rescontre de musicaires e de preséncia de public. ... +
Dimècres, 6 de març de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Vals Vermenanha e Pes
Dissandes 2 de mars s’es debanaa la setena edicion de l’eveniment de la World Stars Ski Event. Limon recebèt una equipa de celebritats menaa per SAS lo Príncipe Albert II ... +
Dimars, 26 de febrièr de 2013, 00h30
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
Estonament amb lo populisme del Movement Cinc Estelas del comic Beppe Grillo, remonta de l’èx-primièr ministre conservator Silvio Berlusconi, revirada del tecnocrata Mario Monti e pauc ... +
Dissabte, 9 de febrièr de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
Lo Tresòr de lenga Corpus Textual es una “banca-dati” tèxtuala, es a dir una bibliotèca digitala de tèxts en lenga occitana representatius de las diferentas ... +
Dimenge, 15 de julhet de 2012, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Maira
Dins la bèla cornitz dal Parc a partir da l'8 de lulh al 5 d'avost, totas le diamenjas a 17 oras fins a sera tarda l'Associacion Marcovaldo, en collaboracion abo la Chambra d'Òc, ... +
Dissabte, 9 de junh de 2012, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
A Fossan, en Plaça Cardinale Pellegrino, derant de la gleisa de lo Sant Esprit, a 21 oras de venre 8 de junh, l’Associacion l’Abelha presentarè en “premiera” per la ... +
Dimècres, 30 de mai de 2012, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Maira
La famosa fiera draonierenca se debanarà mai la primiera dimenjaa de junh, amb de nombrosas iniciativas culturalas e gastronomicas e d'eveniments per tots los comèrcis e l'elaboracion ... +
Dijòus, 5 d'abril de 2012, 20h15
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
L'istoric dirigent de la Liga Nòrd, Umberto Bossi, ven de presentar la siá demission definitiva coma secretari general del partit per l'escandal de finançament illegal ... +


text:
Bretteville-du-Grand-Caux
Bretteville-du-Grand-Caux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La referéncia en lo nom de la municipalitat dins lo país de "Caux" a #èsser aponduda l'an 1947.
La référence dans le nom de la commune au pays de "Caux" a été ajoutée en 1947.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Sembla beleu acabada l’anestesia dei decideires que se díson de senèstra davant lei biais de manifestar un racisme descomplexat en França. Aqueu s’es exprimit de mai d’un biais còntra la menistra de la Justícia, Crestiana Taubira.
Lo premier cònsol (PS) de la Vila de La Seina (83), Marc Vuillemot, a profiechat de la remessa d’un prèmi a l’innovacien territoriala a sa ciutat, la setmana passada, Territoria, e de la preséncia d’elegits deis Antilhas, per lançar una crida « Còntra tota forma de racisme e d’exclusien ».
S’i pòu legir : « nosautres Seinencs, fièrs e richers de la diversitat de nòstreis originas que fan batre a l’unisson lo còr de nòstra vila au dintre de la Republica francesa, avem bastit una istòria facha de la mescla dei populaciens e d’un espaci public partejat dins la patz ».
E, un pauc après, s’i legisse tambèn : « avèm mai que jamai un problèma de racisme en França ! Dins un contèxte de crisi que fai la vida malaisada per una partida creissenta de nòstrei conciutadans. Si bendarèm pas leis uèlhs, farèm respectar la solidaritat fàcia a l’òdi ».
Demanda finalament a « tótei lei republicans de si prononciar clarament e apertament còntra lo racisme, lei discriminaciens, a opausar lei Drechs de l’Òme a l’òdi ».
E acaba per una exigéncia : “siguem responsables e agissem ensèms e totjorn” que ditz aquela crida.


text:
Vièla (desambigación)
Vièla puet estar:
- Una comuna biarnesa d'a val d'Osal, se veiga Vièla (Biarn).
- Una comuna de Bigorra en val d'Aura, se veiga Vièla (Aura).
- Un municipio catalán en a provincia de Leida, se veiga Vielha e Mijaran.
Tamién puet estar:
- Vièla (Gers), una comuna occitana en o departamento d'o Gers y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Vièla de Tursan, una comuna occitana en Gascuña, en o departamento de Landas y rechión d'Aquitania.
- Vièla Sobiran, una comuna occitana en Gascuña, en o departamento de Landas y rechión d'Aquitania.
- Vièla-Sent Gironç, una comuna occitana en Gascuña, en o departamento de Landas y rechión d'Aquitania.


text:
A flor e a mesura que trabalhaviam ensèms, descubrissiau un òme de bèn que s'arrestava pas ai vielhi garolhas e a l'integrisme pubertàri que fuguèt mièu mai que de bòn, au quotidian, sensa faire d'estampèu, assajava de faire avançar lei causas.
Au comitat de pilotatge, tot bèu contràri dei grandei declaracions de principis dau representent de l'Unioun prouvençalo, s'acontentava de suggestions. « Bessai que podriatz faire aquò, i'a aquel òme, sabetz... »
E s'a la començança, i'aneriam un pauc per principe, s'aviseriam lèu que s'enganava pas : ambé lei productors de granas de Malhana, ambe lo baile de Shell Berre que conoissia per lo Rotary, nos fasia aprofiechar de sei contacts dins totei lei mitans tot en respectant la nòstra libertat de jornalista.
M'avisere tamben que per « la causo », podia venir un flame negociator come lo còp que partigueriam totei dos a Annecy per negociar lei drechs TV de Lucky Luke ambe un baile de la finança.
La tolerencia, aquò's pas estre moligàs ! D'aqueste costat, sensa se n'avisar, me semondia de belei leiçons, lo Lucian.
Sensa jamai renegar seis idèias, fuguèt perèu lo mesteirau testard dau recampament « d'aquelei que fan » contr'aquelei que s'acontentan de dire e que fan ren levat de degalhar l'argent public. Refusava de se batre per saupre la grafia de l'epitafi d'una lenga.
Au festenau dau Martegue mai tamben a l'AELOC, a TELEVOC que n'en fuguèt crese ben , president o au COL'OC onte, ambe testarditge, fasia avant ambe sei colègas Marc Audibert e Joan Saubrament. Aquelei d'aqui, que per galejar leis apelave lei 3 « stoges » an menat, ambe umilitat e teneson, una òbra formidabla per nòsta cultura.
Jamai Lucien mancava una animacion dau CEP levat quand barrutlava dins de crosieras que lo menavon a l'autre bot dau monde o que varalhava Provença dins sa 4 chivaus decapotable...
En janvier 2013, recamperiam nòstei fondators per lo reiaume e la presentacion dau promier DVD dau CEP d'Oc : « Une vie au service de la langue » que n'en podetz vèire un escapolon sus lo site cepd-oc.fr.
Ai lo sentiment vuèi qu'avèm pas pres la mesura de la dralha que durbissian : aquela de la tolerencia e de l'umanisme dins un païs que s'embarra pas dins lei 3 A (Arles-Avignon-Aix) mai se duerb sus l'ample dau monde.
Un darrier sovenir. I'a tot bèu just un an, nos avia convidat, Lucian, dins son ostau de la carriera Sinetis (au Martegue, onte restava, ndlr) onte Lorette avia alestit un bolhabaisse de Sant Crebassi.
Dins l'ambient calorent de la taula e de l'amistat, fasian navigar lo siblet : era l'istòria dau pais que desfilava dins sei racòntes crosats e ai un solet regret : pas leis aguer enregistrats.


text:
Còpte (lenga)
Lo còpte es lo descendent modèrne de l'egipcian faraonic. Es una lenga afroasiatica, mòrta mas que subreviu dins l'encastre de la Glèisa ortodòxa còpta que l'emplega coma lenga liturgica amb l'arabi.
Lo còpte foguèt parlat en Egipte del sègle II al sègle XVII abans d'èsser assimilat per l'arabi egipcian.
Origina del tèrme[modificar | modificar la font]
Lo tèrme Còpte ven del grèc ancian AἰYύπtιoς / Aigúptios. A la debuta designava totes los egipcians mas, a partir de l'invasion aràbia, acabèt per representar, pauc a pauc, solament los egipcians non islamizats.
A l'ora d'ara, lo tèrme còpte designa sonque los egipcians demorats crestians, especialament s'apartenon a las glèisas còptas. Designa tanben la lenga que parlavan fins al sègle XVII.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo còpte representa la mutacion ultima de l'egipcian faraonic (egipcian arcaïc, egipcian ancian, egipcian mejan, neoegipcian, demotic).
Foguèt pas jamai una lenga oficiala en Egipte. Abans l'invasion aràbia, lo grèc èra la lenga mai utilizada dins l'administracion e l'arabi lo remplacèt progressivament a partir del sègle VIII.
A l'Edat Mejana, entre los sègles X e XIII, l'arabi venguèt mai emplegat que lo còpte dins la vida vidanta e lo còpte desapareguèt completament al sègle XVII.
A l'ora d'ara, e mai que siá una lenga mòrta, es l'objècte d'un movement de renaissença lingüistica. Es particularament popular demest los joves crestians e gausís d'un certan prestigi pr'amor qu'es la lenga que ven dels faraons.
Dialèctes[modificar | modificar la font]
Lo còpte comptava 6 dialèctes. Sos noms derivan principalament dels noms de las vilas que i èra parlat.
Tres dialèctes dins lo nòrd (Bas Egipte):
- Bohairic (o Memfitic) qu'es lo sol qu'es encara emplegat a l'ora d'ara.
- Faiyumic
- Mesokemic (o oxirinquita)
Tres dialèctes dins lo sud (Naut Egipte):
- Tebaïc (Sahidic)
- Akhmimic
- Licopolitan
Escritura[modificar | modificar la font]
Lo còpte utilizèt pas jamai los ieroglifes pr'amor que l'infuéncia grèca èra preponderanta dempuèi l'invasion d'Alexandre lo Grand. L'alfabet grèc, atal coma la lenga grèca, èran oficials d'aquel temps. Lo còpte adoptèt doncas un alfabet derivat del grèc, l'alfabet còpte. A coma basa l'alfabet grèc al qual s'ajustèt 7 caractèrs diches demotics.
Après lo sègle VIII, l'alfabet còpte foguèt servat. Pasmens, se tròba tanben qualques documents en lenga còpta escriches amb de caractèrs arabis.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Wolfgang Kosack: Lehrbuch des Koptischen.Teil I:Koptische Grammatik.Teil II:Koptische Lesestücke, Graz 1974.
- Wolfgang Kosack: Der koptische Heiligenkalender. Deutsch - Koptisch - Arabisch nach den besten Quellen neu bearbeitet und vollständig herausgegeben mit Index Sanctorum koptischer Heiliger, Index der Namen auf Koptisch, Koptische Patriarchenliste, Geografische Liste. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-4-2.
- Wolfgang Kosack: Schenute von Atripe De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2013, ISBN 978-3-9524018-5-9.
- Wolfgang Kosack: Koptisches Handlexikon des Bohairischen. Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
- Westendorf, Wolfhart. 1965/1977. Koptisches Handwörterbuch. Heidelberg: Carl Winter.


text:
Senta Aulàdia de Bòrn
Senta Aulàdia de Bòrn[1] o Senta Aulària[2], (en francés: Sainte-Eulalie-en-Born) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions ancianas que son meilèu numerosas, mes que son en latin o en francés : Eulalia (ecclesia Sancta ~ de Borno), en latin, en 1009, 1012, 1026, Eulalia (Sancta ~), en latin, Eulalie (par. Sancte ~), en latin, en 1274, Eulalie (prioratus Sancte ~ de Borno), en latin, en 1315, Auladj (Sancte- ~ -en-Born), en 1535, Aulaye (S. ~), sus mapas deu sègle XVII, Aulay (Ste ~) sus ua mapa deu començament deu sègle XVIII, Eulalie (S.), sus una mapa de 1714, Aulaye (St ~), sus ua mapa de 1733 [3].
La senta onorada dens lo nom de la comuna qu'ei Sancta Eulalia, martirizada a Barcelona en 304. Totas las fòrmas que muishan l'elision de -a finau de senta davant la vocala iniciala E- [4], çò qui sembla generau en occitan. Normalament, la sequéncia de duas -l- que mia a una dissimilacion. Mes quina ei la consonanta qui remplaça la segonda -l- ? Uas fòrmas, Aulaye, que harén pensar qui s'ei amudida. Pr'aquò, la prononciacion actuau qu'ei [səntaw'laði] o [səntaw'lari] [5]. La prumèra prononciacion que junta plan dab ua atestacion, la de 1535, mes la segonda que manca dens las fòrmas istoricas. La sequéncia Eulàlia > Aulàlia > Aulària > Aulàdia que pareish pr'aquò foneticament mei logica que non pas Eulàlia > Aulàlia > Aulàdia > Aulària, çò qui mia a s'interrogar sus la preséncia estujada d' Aulària a l'Edat Mejana. Dens Aulàdia, -d- qu'ei fragile : ua prononciacion anciana Aulaia (normala en Perigòrd) es pas impossibla e que seré estada en co-ocurréncia dab Aulàdia (e Aulària ?), per disparéisher finalament.
Per mei d'informacions, consultar los articles complementaris Senta Eulàlia (omonimia), Senta Aulària e Santa Eulàlia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Segon la prononciacion deu monde. Véder B. Boyrie-Fenié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. Cairn, 2005, ISBN 2-35068-011-8, p. 204.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. Cairn, 2005, ISBN 2-35068-011-8, p. 204.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586, a St-Araille
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. Cairn, 2005, ISBN 2-35068-011-8, p. 204.


text:
Les grandes représentations du monde et de l'économie à travers l'Histoire : De l'univers magique au tourbillon créateur de René Passet (Les Liens qui Libèrent, 2010, 948 paginas).
Presentacion de l'editor – L'infima creatura umana, jucada sus son gran de sabla, scruta l'infinit dels espacis celèstes per fin de comprene lo sens de l'aventura sieuna.
D'ont mai puja la poténcia dels mejans d'observacion que ten a posita d'ont mai l'univèrs li apareis jos de formas diferentas. E sembla evident que non interpretarà l'economia de la meteissa faiçon, considerant lo mond coma un "grand tot" organic dominat per de fòrças misteriosas, d'esséncias magicas o divinas ; coma un relòtge animat per las leis d'un equilibre eternalament repetitiu ; somés a la degradacion de las energias que lo menan a la mòrt termica ; o enfin tiralhat entre aquela degradacion e las fòrças constructrises de la complexificacion e de l'imaterial.
Tornarmai plaçadas jos lum de las grandas sintèsis scientificas, non i a cap de teoria economica - los Fisiocratas, los grands Classics, Marx, Schumpeter, Hayek... - que non ganhe en significacion e en prigondor. Las mutacions que caracterizan l'evolucion de las societats umanas e l'agach que los òmes pòrtan sus l'univèrs s'exprimisson sul plan economic per de sistèmas explicatius, de mòdes d'organizacion e de programas d'accion diferents. Uèi, l'emergéncia de l'ordenador apèla una economia autra que la de las societats mecanicas.
Aqueste libre se presenta coma un plaidejat en favor d'una economia transdiciplinària : se l'economia es un dels lòcs d'ont s'interròga lo mond, las responsas a las questions que pausa demandan mai que mai de passar per d'autras disciplinas. Es en se distanciar que podèm percebre lo contorn de las causas e lor vertadièra portada.
René Passet, profesor emerit a l'universitat de París I-Sorbona, es l'un dels pionièrs de l'apròcha transdisiplinària en economia tal coma del desvolopament duradís. Publiquèt mantuns obratges demest los quals : L’Économique et le Vivant corronat per l’Acadèmia de las sciéncias moralas et politicas, L’Illusion néolibérale, Éloge du mondialisme par un "anti" présumé" - [ligam]


text:
Classificacion facil entàs ½ dera Copa de Comminges era artenhuda pera U.E. Bossòst. Partit dominat en tot moment per equip aranés que disposèc de nombroses ocasions. Ena prumèra mietat ja podèc sentenciar eth partit, Miguel en dues ocasions enes que lo mès facil era plaçar era pilota laguens dera porteria shutaue dehòra. Paba tanben auèc ua bona ocasion. Tamb eth 0-0 s’ arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat pluja de gols entar equip aranés. Sonque començar, Eric se plantaue dauant de Fasan e marcaue eth 0-1 en un shut ras. Ignasi en un shut de vaselina marcaue un polit gol: ère eth 0-2. Non tardàuem guaire en marcar e eth madeish Ignasi remataue un centre en àrea petita, ère eth 0-3. Eth quart gol arribaue a 5 menutes deth finau en que Viló se regatejaue ath portèr francés Fasan e marcaue a puerta ueda, ère eth 0-4. Moha tanben disposèc de bera ocasion entà marcar, sense sort ena rematada finau.
Ath finau, golejada facil dauant un rivau en que non a shutat ena nòsta porteria, Marcos a estat sense auer de parar cap de pilota. E ara, a pensar enes ½ finaus que ja sòn aquiu, ben lèu.
Cau arregraïr ara aficion que responèc e se desplaçèc enquia Valentine a dar suport ath sòn equip; les demoram a toti ena semifinau d’aguest dissabte.
Eth pròplèu partit jogam es ½ de finau dera Copa de Comminges en Cierp, eth dissabte 30 de abriu tàs 20 :00 ores contra er equip U.S. Garonne.
Valentine: Fasan, Alcover, Aouam, Jibbou, Pardo, Garoui, Gomez, Garcia, Canevese, Toulouse, Stoll. Remplaçants: Delage, Maury, Prat.
Tarjetes auriòles : Gomez (78’).
Trainer : Mathieu Laurent.
U.E. Bossòst: Marcos, Marc (65’ Arroyo), Eric (59’ Moha), Viló, Felipe, Jorge , Javi (66’Dani), Alex, Paba, Ignasi, e Miguel.
Trainer: Adrian.
Gols : 0-1 Eric (50’), 0-2 Ignasi (60’), 0-3 Ignasi (70’), 0-4 Viló (85’).
Arbitre: Desprats Serge.
Líniers : St Paul Arnaud, Hubert Marc.


text:
Trobador
Un trobador èra un poèta, e/o cantaire, durant l'Edat Mejana, en Occitània, e en Catalonha, en Aragon, Itàlia, Galícia-Portugal. Lo tèrme de trobador s'utiliza per designar los artistas que s'exprimisson en occitan (lemosin, auvernhat, provençal...). L’omològ femenin del trobador es la trobairitz.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme "trobador" es atestat al sègle XII en çò de Pèire d'Auvèrnhe[1]. Lo mot se forma a partir del vèrb trobar que, en occitan ancian significava tanben "compausar", "inventar". Lo mot troubadour foguèt manlevat per lo francés al sègle XVI, d'efièch, es mencionat en 1575 al sens de « poèta liric cortés de lenga d'òc als sègles XII e XIII (J. de Nòstra Dama, Vies des anciens poetes provençaux, p. 14 ds Gdf. Compl.)[2].
Lo tèrme occitan "trobador" se superpausa exactament al francés trouveur[3]. Lo mot francés trouvère es atestat tanben al sègle XII, e representa l'ancian cas subjècte del mot de lenga d'oïl troveor (cas regim)[4]. Segon los lingüists l'occitan "trobar" e lo francés trouver remontan a un tèrme del latin popular non atestat *tropare « compausar, inventar un aire » d'ont « compausar un poèma », puèi « inventar, descobrir », derivat de tropus « figura de retorica »[5],[6],[7],[8] (cf. latin contropare)
Istoric e natura[modificar | modificar la font]
Es al sègle XII que nasquèt lo fin' amor, genre literari que l'invencion es atribuida a Guilhèm IX de Peiteus, dich lo Trobador (1071-1127).
Aqueste amor cortés foguèt un modèl per de generacions de trobador e de trouvères (equivalent en lenga d'oïl), e Minnesänger (menestrel) en alemand). Emprentat de valors eroicas pròprias a la cavalariá, son fin amor es sovent realista e francament carnal, escarta pas l'adultèri, mas evòca tanben de sentiments delicats.
L'amor cortés se desvolopa per respondre a de règlas fòrt precisas, finalament codificadas per mantun arrèst pres a la cort d'Alienòr d'Aquitània.
L'amor cortés usa de mai d'un genre :
- la canso (la cançon) es la forma mai correnta : cinc o sièis coblets bastits sus las meteissas rimas ;
- l'auba (l'aubada) descriu amb brièvetat lo revelh dels dos amants per la crida d'un gacha e lor tristessa de se dever separar a la poncha del jorn;
- la serena (serenada ), despinta las lamentacions del cavalièr amorós ;
- los sirventeses son de satiras mai politicas e moralas ;
- lo planh (literatura) es un cant de dòl ;
- lo partiment o jòc partit e la tenso permeton a maites trobadors de debatre de las questions d'amor ;
- la pastorèla despinta l'amor per una bergièra ;
- la balada, destinada a èsser dançada.
- La Cançon de la Crosada, representa un genre ibrid: relèva d'una part de l'ideologia de la crosada, exaltant la proesa guerrièra al servici de la fe; mas d'autra part, representa una requèsta d'amor desguisada, que lo dangièr de l'expedicion rend mai urgenta.
La reina Alienòr, felena de Guilhèm IX, fòrt cultivada, joguèt un ròtle considerable dins la difusion de l'ideologia de l'amor cortés.
Trobadors e trobairises celèbres[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Aède ;
- Acadèmia dels Jòcs Florals ;
- Assag (rite cortés) ;
- Bards ;
- Cançon de gèsta ;
- Flamenca ;
- Joglars ;
- Lenga d'òc ;
- Lista de trobadors e trobairises ;
- Minnesang ;
- Repente ;
- Estil trobadorenc ;
- Trobairitz ;
- Trouvère ;
- Trova.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Duc de La Salle de Rochemaure, Les Troubadours cantaliens XII-XXe siècle, 1910, Bloud et Gay, , 2 in-12°, 645 et 577 p.
- Renat Nelli, L'Érotique des Troubadours, Privat, Tolosa, 1963 - ISBN 2000025730 ;
- Henri-Irénée Marrou, Les Troubadours, Le Seuil, Paris, 1971 - ISBN 2-02-000650-2 ;
- Ezra Pound, Sur les pas des troubadours en pays d'Oc, éd. du Rocher, Paris, 2005 - ISBN 2268054594 ;
- G. Brunel-Lobrichon, Cl. Duhamel-Amado, Au temps des troubadours, Hachette, coll. « La Vie quotidienne », 1997 - ISBN 2012355250.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"
- ↑ Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"
- ↑ Albert Dauzat, Henri Mitterand, Jean Dubois, Nouveau dictionnaire étymologique Larousse, éditions Larousse 1980, p. 770a.
- ↑ Site du CNRTL : étymologie de "trouvère"
- ↑ veire los diccionaris Académie française, Larousse, Robert)
- ↑ Albert Dauzat, Henri Mitterand, Jean Dubois, Op. cité, p. 770a.
- ↑ Walther von Wartburg, Französisches Etymologisches Wörterbuch
- ↑ The etymology of “trouver” (anglais) pp. 13–18
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Libres sus los trobadors : http://www.espaci-occitan.com/botiga/oc/425-trobadors-e-trobairitz
- http://www.cardenal.org/
- http://www.trobar.org/troubadours/
- disponible sus Gallica Qualques trobadors celèbres
- Error d'Infobox/Format de fichièr invalid
- Modèl Imatge e son sens imatge
- Article utilizant lo modèl Wikiccionari
- Categoria Commons amb ligam local diferent sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Bon article en rus
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Literatura Occitana/Articles ligats
- Portal:Musica/Articles ligats
- Artista de l'Edat Mejana
- Trobador
- Literatura occitana
- Mestièr ancian
- Cultura occitana
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN