text:
Occitània
Occitània es lo país del sud-oèst d’Euròpa que correspond al domeni lingüistic contemporanèu de la lenga occitana. Segon d’unes Occitània forma una nacion[1] (e los occitans son un pòble), segon d’autres es solament un espaci lingüistic e cultural.
La mapa d’Occitània se religa dirèctament amb la definicion de la lenga e de la cultura occitanas.
Segond los dialèctes, Occitània se pòt prononciar [utsiˈtanjɔ, utsiˈtanja, uksiˈtanjɔ, usi’tanjɔ, ukʃiˈtanjɔ, uksiˈtanja, owsi’tani].
Somari
Nom
Occitània ven del latin medieval Occitania. La primièra part del mot, Occ-, ven de l’occitan òc e de l’expression lenga d’òc, en italian lingua d’oc, un nom que Dante donèt a l’occitan segon lo sieu biais de dire de "òc" (per oposicion a la lenga de si qu’es l’italian e a la lenga d’oïl qu’es lo francés). La terminason -itània es probable una imitacion del vièlh nom [Aqu]itània. Las primièras atestacions de l’emplec d’Occitania dins d’autras lengas que lo latin datan de 1549[2] (Ocitania en italian), 1572[3] (Ocitania en alemand), 1644[4][5] (Occitanie en francés), 1645[6] (Occitania, en italian) e 1680[7] (Occitania en espanhòl).
Geografia
Occitània es un espaci situat entre mar Grana (l’ocean Atlantic tanben apelat peugue en gascon) e mar Nòstra (la mar Mediterranèa), dels Aups e del Massís Central als Pirenèus, en Euròpa Occidentala.
Son clima es temperat.
Sa populacion es de 16 232 739 abitants :
Sa superfícia es d’aperaquí 190 000 o 200 000 km2.
Lo gentilici es occitan -a.
La capitala d’Occitània es pas definida clarament (vejatz Geografia d'Occitània#Capitala).
Lengas
La lenga que definís Occitània es l’occitan, qu’es en situacion minorizada tant en França (la reconeissença de las lengas regionalas dins la Constitucion après la refòrma de 2008 càmbia pas res concrètament), qu’en Itàlia e dins la Val d’Aran, ont a pasmens l’estatut de lenga cooficiala (dempuèi 2006 aquela cooficialitat es valedoira dins tota la Generalitat de Catalonha).
A despart de las lengas dels estats e de las regions (espanhòl e catalan, francés, italian e piemontés), se parla tanben un fum de lengas d’immigracion economica o toristica. Ges d’entre elas a pas cap d’estatut oficial ça que la.
Istòria
Occitània, amor de la siá posicion geografica, s’es totjorn trobat a un caireforc estrategic entre tota mena de corrents (essencialament grècs e latins, orientals, nordics e evidentament mediterranèus). Eiretava de la cultura latina e d’una part d’elements cèltas, arribèt a se convertir en un dels centres neuralgics de la cultura romanica a comptar del sègle IX. Foguèt l’occitan una de las lengas mai primairencas a substituir lo latin en fòrça actes, documents, pèças literàrias e òbras scientificas. Aital las primièras gramaticas anterioras a la de Nebrija son occitanas (coma per exemple las Leys d’Amors del sègle XIV).
Los sègles XI, XII e XIII foguèron l’epòca de màger esplendor de la cultura e la politica occitana. Lo modèl d’occitan escrit, mercé a la siá cultura refinada e brilhanta, se situèt coma una sòrta de lenga veïculara en Euròpa tota, culturalament amb los trobadors e tanben politica a travèrs l’elaboracion dels Furs dels territòris aragoneses e navarreses, sens desbrembar evidentament l’influéncia qu’exerciguèt sus l’escrit de las tèrras de lenga catalana fins a Ausiàs March.
Foguèron aqueles sègles l’epòca d’aur de la literatura occitana, amb la naissença de la literatura trobadoresca e la siá estenduda per la màger part de l’Euròpa Occidentala. Politicament per l’independéncia en fach e la prosperitat de fòrça dels territòris occitans (vejatz Comtat de Tolosa, Comtat de Fois, Vescomtat de Carcassona, Ducat d’Aquitània e Comtat de Provença). Ça que la, aquela epòca daurada s’anava interrompre rapidament e doncas l’unitat dels territòris occitans foguèt de fach una unitat culturala e lingüistica mas pas politica.
L’invasion francesa
Amb la desencusa de lucha contra l’eretgia catara, lo rei de França Felip II, aligat al papa Innocenci III, encetèt la Crosada dels Albigeses, contra los senhors occitans. L’armada francesa, menada per Simon IV de Montfòrt, ataquèt e saquegèt las principalas vilas d’Occitània, en ocupant aital las tèrras del comte de Tolosa Raimon VI de Tolosa. Lo comte recebèt l’ajuda de Pèire II d’Aragon, per lutar contra las tropas francesas. La Batalha de Murèth (13 de setembre de 1213) signifiquèt la fin de l’edat d’aur de la cultura occitana amb la mòrt del rei catalan d’un latz e subretot la desfacha de las tropas occitano-catalano-aragonesas, amb la fin de l’expansion catalana e aragonesa. Lo Lengadòc passava aital a venir una dependéncia de la corona francesa. Entre la mitat del sègle XIII e lo començament del sègle XVII gaireben totes los territòris occitans foguèron incorporats a la corona francesa.
Arts
Personatges occitans
Economia
Movements politics occitanistas
Galeria
-
-
Occitània : Montpelhièr, en Lengadòc
-
-
-
Occitània : Lo Puèi de Velai
-
-
-
-
Vejatz tanben
Ligams intèrnes
- Lenga occitana
- Movement occitanista
- Geografia d’Occitània
- Istòria d’Occitània
- Mèdias en occitan
- Lista de las arts en Occitània
Ligams extèrnes
- Las Paginas Occitanas, l’art del bon trobarAnnuari Internet dels actors de la cultura
- Associacion Occitana de Fotbòl
- IEO LengadòcSeccion Regionala de Lengadòc-Rosselhon de l’Institut d’Estudis Occitans
- Conselh Generau d’Aran
- L’ensenhament de l’occitan e del basc en Aquitània
- Lo Cap’òc : Unitat d’animacion pedagogica en occitan, basada a Pau
- Comitat d’Afrairament Occitano-Catalan
- Sit aranés independent
- (en) (fr) (oc) Danças e músicas tradicionali dau País Niçard e dau Miegjorn
- Grop de fotografia per l’afrairament occitanocatalan
- (oc) ARRI!, Collectiu Lemosin (Lexics, cartas)
- (ca) La inspiració occitana (Simone Weil, 1942)
Referéncias
- ↑ Per exemple los estatuts de 1911 del Felibritge dison, a l’article 2 : Lou Felibrige es establi pèr garda longo-mai à la nacioun óucitano, sa lengo, sis us, soun gàubi e tout ço que coutituïs soun èime naciounau. Sa dóutrino es caupudo dins lis obro de Frederi Mistral e de si disciple. Citacion sul blòg Prouvencou
- ↑ "Egli tutto pien d'ira Carlo attacò il fuoco, e spianò Narbona, Agate, Nemauso, e Biterra nobile Colonia de' Settumani, onde pare che hauesse tutta quella contrada il nome, che alhora si chiamava Settimania, & hora (come s'è gia detto) in uece di Gotticana, è chiamata Ocitania." Historia delle cose di Francia, raccolte fedelmente da Paolo Emilio da Verona, e recata hora a punto dalla Latina in questa nostra lingua Volgare, Venezia: Michele Tramezzino; 1549. en linha (imatges 144-145) e tanben
- ↑ Frantzösischer und anderer Nationen mit einlauffender Historien warhaffte Beschreibung: biß auff Henricum den Anderen ... in Neunthehen Bücher verfasset ... Sampt aller Königen Bildtnussen, Volum 2 p. 740
- ↑ "Arade, genti-homme de ceste Prouince Occitanie...", in Les récits historiques ou histoires divertissantes, entremeslées de plusieurs agreables rencontres & belles reparties. Par Iean-Pierre Camus, Evesque de Belley. A Paris, chez Gervais Clousier, au Palais, sur les degrez de la Saincte Chapelle. MDCXLIV en linha
- ↑ Jean Pierre Camus, Les récits historiques ou histoires divertissantes entremeslées de plusieurs agréables rencontres & belles réparties, Edicions Talvera, 2010, ISBN 979-1-09-069605-1
- ↑ Annali dell'Ordine dei frati minori cappuccini
- ↑ "Los Moros obtenian la Ocitania inferior", [http://books.google.fr/books?id=3uxFAAAAcAAJ&pg=PA249&dq=ocitania&hl=fr&sa=X&ei=UCSMT6u6EcLq8QPP0Zy7CQ&redir_esc=y#v=onepage&q=ocitania&f=false Pedro Fernández del Pulgar, Teatro Clerical, Apostolico, Y Secular De Las Iglesias Catedrales De España, Nieto, 1680, p. 249


c: text/html

text:
Avètz la vida etèrna?
Question: Avètz la vida etèrna?
Responsa: La Bíblia presenta un camin clar cap a la vida etèrna. Bèl primièr, nos cal reconéisser qu’avèm pecat contra Dieu: "ja que totes avián pecat e vivián privats de la glòria de Dieu" (Romans 3:23). Avèm fach totes de causas que son desagradivas per Dieu, que fan que nos meritam lo puniment. Ja que totes nòstres pecats van en darrièr luòc contra un Dieu etèrn, sonque una punicion etèrna pòt èsser sufisenta. "Lo pagament del pecat es la mòrt, pr’aquò lo don que Dieu nos fa amb Jèsus Crist, Sénher, es la vida etèrna" (Romans 6:23).
Pr’aquò, Jèsus Crist, sens pecar (1 Pèire 2:22), Filh de Dieu etèrn venguèt òme (Joan 1:1,14) e moriguèt pr’amor de pagar nòstra pena. "Dieu demòstra lo Sieu amor per nosautres dins aquesta accion: mentre qu’èrem encara de pecaires, lo Crist moriguèt per nosautres" (Romans 5:8). Jèsus moriguèt sus la crotz (Joan 19:31-42), en recebre lo castig que meritàvem (2 Corintians 5:21). Tres jorns mai tard S’auborèt de la mòrt (1 Corintians 15:1-4), en demostrar la Siá victòria sul pecat e la mòrt. "Benesit siá lo Dieu e Paire de nòstre Sénher Jèsus, que per encausa de son grand amor nos a engendrat tornarmai gràcias a la resurreccion de Jèsus Crist d'entre los mòrts" (1 Pèire 1:3).
Per la fe, nos cal liberar dels pecats nòstres e recórrer al Crist per nòstre salut (Faches 3:19). Se metèm nòstra fe en El, en far fisança a Sa mòrt sus la crotz per pagar nòstres pecats, serem perdonats e nos serà promesa la vida etèrna dins lo cèl. "Dieu aimèt lo mond tant que donèt son Filh unic per tal que se pèrda pas cap d’aqueles que creson en el, mas qu’obtengan la vida etèrna" (Joan 3:16). "Se confessatz amb la boca, 'Jèsus es nòstre Sénher', e cresètz de tot còr que Dieu lo faguèt levar d’entre los mòrts, vos salvaretz" (Romans 10:9). Sonque la fe dins l'òbra acabada del Crist sus la crotz es lo sol camin vertadièr cap a la vida etèrna! "Es per la gràcia que sètz estat salvats gràcias a la fe! E ven pas de vosautres aquò: es un don de Dieu. 9 Es pas fruch de las òbras, perquè degun se ne pòsca pas ufanar" (Efesis 2:8-9).
Se volètz acceptar Jèsus coma vòstre Salvaire, aquí n’avètz una preguièra en mòstra. Vos cal pas desmembrar que dire aquesta preguièra o quina autra que siá vos salvarà pas. Sonque podètz obtenir lo perdon de vòstres pecats en far fisança al Crist. Aquesta preguièra sonque es un biais d’exprimir a Dieu vòstra fe en El e de lo mercejar per obtenir vòstre salut. "Dieu, sabi qu’ai pecat contra Vos e que meriti d’èsser castigat. Mas Jèsus a recebut lo puniment que meriti, e doncas a travèrs la fe en El pòdi èsser perdonat. Me liberi de mon pecat e laissi ma confiança en Vos per mon salut. Mercés per Vòstra meravilhosa gràcia e perdon – lo don de la vida etèrna! Amén!"
Avètz pres una decision pel Crist per encausa de çò qu’avètz legit aquí? S’es estat aital, per plaser, clicatz sul boton "Uèi ai acceptat lo Crist" enjós.
Tornar a la pagina de debuta de l’occitan
Avètz la vida etèrna?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Publicado 19/07/2012 16:42:41CET
BARCELONA, 19 Jul. (EUROPAN PRESS) -
Eth periodista Daniel Arasa avertís d'ua menaça ara libertat religiosa ara societat actuau en 'Drets umans e religion a Catalonha' (Pagès editors), un libre qu'establís e analise era relacion existenta entre era intolerància religiosa e era vulneració des drets umans.
Era òbra, que repasse de manèra succinta era istòria mès recenta d'Espanya e Catalonha, se centre enes aspèctes dera societat que propicien ua "sistematica persecució religiosa" e com aguesti cada vegada son mès sofisticats, a afirmat Arasa en declaracions a Europa Press.
Er autor, damb ua dilatada trajectòria en mejans de comunicacion ara sua esquia, a destacat eth caractèr "polèmic" dera òbra, en tot atenent er auguri iniciau de Miquel Roca i Junyent --encargat d'escríuer eth pròleg--, e tanben es prumères impressions dera critica.
A soslinhat era importància des mejans de comunicacion a l'hora de relegar era religion en un dusau plan pr'amor qu'aguesta no age ua projeccion extèrna, de manera que sonque se hè referéncia a l'hora de "ressaltar es aspèctes negatius" --coma era pederàstia-- e en cap cas apel·len ath sòn prètzhèt educatiu.
Tanben a atribuït as mejans de comunicacion era relacion dirècta qu'era societat establís entre religion e poder, que si bé "auie bèra causa de veritat e plan de tòpic", aué se percep coma ua realitat pera sua repeticion de manèra axiomàtica.
Alhora, a metut èmfasi ena vulneració des drets umans que supause era fauta de libertat religiosa, "era mès simptomàtica des libertats pr'amor que met en relacion diuèrses branques d'ua societat democratica".
Finalment, a apuntat qu'era globalizacion càmbie era forma de relacionar-se, era mentalitat des persones e quaussevolh plantejament, però "es principis basics dera religion no an cambiat ne cambiaràn jamès pr'amor que deisharie d'èster eth qu'ei".


text:
Carassius auratus
Los peisses roges son d'animals domestics comuns.
Somari
Origina e istòria del peis roge[modificar | modificar la font]
Los peisses roges son originaris dels rius, lacs e estanhs de China, son de còps tanben apelats vel de China o Japonés velat.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo peis roge comun es la varietat pus coneguda e que pòt aténher las talhas mai impressionantas (de 30 a 45 cm). Lo còs es alongat, la coa e las nadarèlas pichonas en rapòrt al còs. Inicialament, èra daurat, mas es vengut amb l'aparicion de l'elevatge en China roge, calico, blanc o negre. Aprèp mantun crosament e seleccion, de varietats novèlas son estadas creadas, coma l'oranda, lo comèt, lo telescòpi, lo cap de leon, l'uranoscòpi... Dins aquestes cases, los peisses pòdon aver una coa dobla o quitament tripla, d'excrescéncias sul cap, una nadarèla dorsala mai nauta, o tanben absenta...
Varietats[modificar | modificar la font]
Existisson de varietats nombrosas dichas de « peisses roges », ne vaquí qualques-unas :
- Lo Vela de China o Ryukin : reconeissible per son long vel desdoblat sus sa nadarèla caudala.
- La Cap de Leon o Ranchu : a la particularitat d'aver una excreissença roge-sang o irange sul dessús del cran, que pòt far pensar a una crinièra de leon.
- Lo Bubble Eye : que possedís doas pòchas semitranslucidas rojas jols uèlhs.
- Lo Telescòpi : que sos uèlhs son ipertrofiats e de còps fòrt asimetrics.
- Lo Shubunkin.
Los peisses roges e japoneses son considerats en França coma domestics.
Mantenença[modificar | modificar la font]
Vivon en aqüari o en bacin. Son de peisses d'aiga freja, mas se pòdon mantenir a de temperaturas anant de 1 °C a 30 °C (22 °C per la reproduccion). L'aiga deu aver un pH puslèu neutre a alcalin (basic) comprés entre 6,0 e 8,0, (7,0 per la reproduccion) e una duretat de 5°d GH a 15°d GH. Aquestes animals an besonh de bravament d'espaci, de per lor talha (almens 20 cm per las varietats seleccionadas, fins a 50 cm pel peis roge basic) e lor natura de gròs "pollueire". Se còmpta un minimum de 100 litres per dos peisses roges (!) e 50 litres per animal suplementari. L'aqüari deu èsser equipat d'una filtracion poderosa (environ de 4 a 5 còps lo volum total per ora). Se compren plan alara qu'una "bola" es totalament inadaptada a una bona mantenença. Recordem que l'esperança de vida d'un peis roge es d'un vintenat d'annadas al minimum...
Noiridura[modificar | modificar la font]
Aqueste peis es omnivòr e es dich « gloton » perque pòt manjar plan mai que necessari, al risc d'èsser malaut. Serà noirit de noiridura del comèrci en flocons o granulats (pas de dafnias secadas ! an pas cap d'interès nutritiu), d'ensalada bolhida, de noiridura viva e/o congelada (artemias, vèrms de vasa etc.)
Reproduccion[modificar | modificar la font]
A la prima, quand l’aiga atenh 17 °C a 18 °C, lo peis roge s’aprèsta a se reproduire. Lo mascle atenh sa maturitat sexuala a dos ans e la femèla a tres ans. La reproduccion es apelada lo groüm.
Lo groüm fecondat s'arrapa a las plantas e la maturacion pòt començar. Dins una aiga a 18-20 °C, la rabalha sortís de l’uòu en tres a quatre jorns.
Los pichons demòran al fons de l’aiga. Se noirisson d’en primièr del contengut de lor pòcha nutritiva, sul costat del ventre. Es voidada en una setmana.
Las femèlas son pus redondas e pus plenas que los mascles quand arriba lo periòde del groüm. Se reconeis que son prèstas a pondre quand lo ventre se fa mòl. Lo mascle en periòde de ponduda pòrta de "botons de nòça" blancs suls operculs.
Cresença[modificar | modificar la font]
Se ditz que los peisses roges aurián pas que tres segondas de memòria, e qu'atal serián pas tristes dins lor bocal, aquò es estat demostrat coma fals. Jean-Marie Bigard a largament participat a espandir aquesta falsa cresença a travèrs un dels sketches de son espectacle Des animaux et des hommes.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : espècia Carassius auratus auratus (Linnaeus, 1758) (en) (+traduccion (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Carassius auratus (en)
- Referéncia ITIS : TSN 163350 Carassius auratus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Carassius auratus (en)
- Referéncia NCBI : Carassius auratus (en)
- AFPR : Lo site de l'Associacion Francesa del Peis roge e forum d'aderents (fr)
- PR Net : Forum d'ajuda mutuala suls peisses roges (fr)
- PDPR : Sit per debutants consacrat als peisses roges (fr)


text:
Steige
Steige (Bas-Rhin) en alemannisch (Steige en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo pòble de Steige a situat a Nombre|6|km}} al nòrd-oèst de Villé e es la darrièra municipalitat de la vallée abans de passar la crête cap a l'anautita vallée de la Bruche. Es al limit dels fonts del Giessen e sul limit del departament dels Vòges. Lo pòble de Steige es fòrça long e dividit dins quatre quartièrs; totes los ostals an situat sus la rota, #que n'a preses lo nom alemand. Lo ban communal (986 a) se dividís en dos domenis plan desparièrs :
Al Sud, la part de la crête de la Honel, en culminant a 668 mètres près de de la Blanca-Noguera, domina lo vallon de Charbes. Mai al oèst, la crête plan individualitzada de la Honel fach luòc a un massís montagneux mai confus, lo Mont #qu'arriba a 822 mètres abans de s'orientar cap al replat e la reünion del Climont. La part bassa d'aqueles vessants, mai empâtée, a fach antany l'objècte d'una disposicion de terrassas de cultura encara plan visiblas de los nòstres jorns. A l'oèst, lo caulet de Steige, pauc elevat (Modèl:Nombre) fa comunicar lo Val de Villé amb l'anautita vallée de la Bruche (Ranrupt e Bourg-Bruche) e permet egalament de passar de la vallée de Steige a la vallée de Urbeis per la Salcée (anciana rota de la sal) e lo masatge caseriu del Climont. Al nòrd, los crêtes s'elèvan progressivament del caulet de Steige (Modèl:Nombre) cap al poderós massís del Camp del fuòc e arriban a 1020 mètres a la Granda-Gota, pas luènh del caulet de la Carbonera. Dominan alavetz los localités de l'anautita vallée de la Bruche (Ranrupt) e del Ban de la Ròca (Bellefosse). Lo pòble (altitud Modèl:Nombre al centre) format a l'origina de divèrses quartièrs plan desparièrs (La Crotz, Beulot, Chênesire, Gasse, Elevat de Steige) se étire la longitud de la rota del Caulet, davant los primièrs lacets. Domina d'una desena de mètres lo fons de la vallée del Giessen. L'influéncia lorraine se tradusís per la preséncia de qualques "granjas" disséminées en la montanha o las vallons.
Lo pòble de Steige llom la rota départementale no 424 sus mai de 3 quilomètres a l'entorn #que ne venon se greffer dels ostals d'abitacion. La cœur istoric de Steige, #que dempuèi s'es alongat, a interromput a l'oèst per un segond ordenat d'ostals e a l'èst per d'unes autres pâtés d'ostals. La part nòrd, darrièr de la glèisa, concentra una autra part d'ostals d'abitacion amb sustot La Gota e la Nautor de Steige.
Le village de Steige est situé à Modèl:Nombre au nord-ouest de Villé et est la dernière commune de la vallée avant de passer la crête vers la haute vallée de la Bruche. Il est à la limite des sources du Giessen et sur la limite du département des Vosges. Le village de Steige est très long et divisé en quatre quartiers; toutes les maisons sont situées sur la route, dont il a pris le nom allemand. Le ban communal (986 ha) se divise en deux domaines bien distincts :
Au Sud, la partie de la crête de la Honel, culminant à 668 mètres près du Blanc-Noyer, domine le vallon de Charbes. Plus à l'ouest, la crête bien individualisée de la Honel fait place à un massif montagneux plus confus, le Mont qui atteint 822 mètres avant de s'orienter vers le replat et le sommet du Climont. La partie basse de ces versants, plus empâtée, a fait jadis l'objet d'un aménagement de terrasses de culture encore bien visibles de nos jours. À l'ouest, le col de Steige, peu élevé (Modèl:Nombre) fait communiquer le Val de Villé avec la haute vallée de la Bruche (Ranrupt et Bourg-Bruche) et permet également de passer de la vallée de Steige à la vallée d'Urbeis par la Salcée (ancienne route du sel) et le hameau du Climont. Au nord, les crêtes s'élèvent progressivement du col de Steige (Modèl:Nombre) vers le puissant massif du Champ du feu et atteignent 1020 mètres à la Grande-Goutte, non loin du col de la Charbonnière. Elles dominent alors les localités de la haute vallée de la Bruche (Ranrupt) et du Ban de la Roche (Bellefosse). Le village (altitude Modèl:Nombre au centre) formé à l'origine de plusieurs quartiers bien distincts (La Croix, Beulot, Chênesire, Gasse, Haut de Steige) s'étire le long de la route du Col, devant les premiers lacets. Il domine d'une dizaine de mètres le fond de la vallée du Giessen. L'influence lorraine se traduit par la présence de quelques "fermes" disséminées dans la montagne ou les vallons.
Le village de Steige longe la [[Route nationale 424|route départementale Modèl:Numéro424]] sur plus de 3 kilomètres autour duquel viennent se greffer des maisons d'habitation. Le cœur historique de Steige, qui depuis s'est allongé, est interrompu à l'ouest par une seconde rangée de maisons et à l'est par d'autres pâtés de maisons. La partie nord, derrière l'église, concentre une autre partie de maisons d'habitation avec notamment La Goutte et le Haut de Steige.


text:
Modèl:Icòna de títol
Utilizacion
Aqueste modèl permet d'apausar una icòna discrèta a drecha del títol de l'article.
Sintaxi
{{Icòna de títol | ligam = | tèxt = | imatge = | talha = }}
Ligam
La pagina sus laquala un clic sus l'icòna dirigirà. Per una categoria o un imatge, doblidetz pas de far precedir lo ligam per un simbòl « : » (per exemple : Categoria:Modèl). Per defaut : aquesta documentacion.
Tèxt
Lo tèxt de l'info-bulla que deu aparéisser. Defugir los caractèrs wiki, es a dire los |, }} etc. Per defaut : « exemple de tèxt »
Imatge
Lo nom de l'imatge d'afichar (sens prefixe). L'imatge pòt èsser situat sus Commons. Per defaut : Imatge:Icone etoile.png
Talha
La talha de l'imatge. Per defaut : 20 px
Personalizacion
Se volètz personalizar las icònas de títol, podètz modificar la class .mw-indicator: Special:MyPage/skin.css.
Notas
Se i a mantuna icòna de títol, seràn plaçadas a una distància de 30px las unas de las autras. Atal, se desconselha vivament lo plaçament d'icònas pus largas.
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Bernard Werber
Bernard Werber (Tolosa, 18 de setembre de 1961) es un escrivan de sciéncia ficcion en francés, qu'es conegut subretot per sa trilogia de las Formigas. Son òbra fa s'encontrar la sciéncia-ficcion, mitologia, esperitualitat, filosofia, biologia e futurologia.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Escritura
- 3 Simbolica
- 4 Òbras
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Tolosa lo 18 de setembre de 1961. Dempuèi l’edat de 13 ans, a escrich d'istòrias per un fanzine; l'experiéncia de sa vida li serviguèt per sos romans, coma dins L'Empèri dels àngels. Aprèp d'estudis en criminologia a l'Institut de Criminologia de Tolosa e de jornalisme a l'Escòla Superiora de Jornalisme de París, venguèt jornalista scientific pendent una desena d'annadas, subretot per Eurêka, lo magazina de la Ciutat de las Sciéncias e de l'Industria de París. Escriguèt regularament per lo jornal Nouvel Observateur. D'aquelas annadas li ven son gost per la sciéncia, que mescla amb sos tèmas favorits, de las Formigas a la mòrt fins a las originas de l’umanitat.
Las òbras de Bernard Werber foguèron tradusidas en trenta cinc lengas. Amb 15 milions d’exemplars venduts dins lo monde, Bernard Werber es, amb Marc Lévy, un dels autors franceses contemporanèus mai legits al monde[1].
Aprèp son libre eponim, creèt l’Arbre dels possibles, site Web e « projècte per cercar o imaginar los futurs possibles de l’umanitat[2] ». Lo primièr filme de cinèma realizat per Bernard Werber, Nòstres amics los Terrians, sortiguèt en abril de 2007.
Escritura[modificar | modificar la font]
Son estil d’escritura mescla diferents genres literaris, coma la saga d’aventura, la sciéncia-ficcion e lo conte filosofic.
Dins gaireben totes sos romans, Bernard Werber utiliza la meteissa forma de construccion, alternant articles informatius d’enciclopèdia e dos o tres fils narratius. Los articles precisan o alargan las intrigas, se jonhent de temps en temps.
E mai, sos romans e sas novèlas se crosan. Se tròba de personatges recurrents coma Edmond Wells a l'encòp dins la trilogia de las Formigas e dins L'Empèri dels àngels, mas tanben de tèmas totjorn presents, coma « l’Arbre dels possibles » d’Isidore Katzenberg, o encara lo roman Nosautres los dieus, tornant prendre elements de la novèla L’Escòla dels joves dieus.
Bernard Werber demòra un escrivan de sciéncia-ficcion e de vulgarizacion scientifica, sas òbras pretendon pas de provar o negar de teorias scientificas, mas expausar dedins una òbra de ficcion çò que presenta coma de descobèrtas encora pauc o pas conegudas del grand public. L'Ultim Secret illustra plan aquela tendéncia, se pòt legir sus la quatrena de cobèrta la frasa seguenta: « van anar de surpresa en surpresa fins a l’extraordinari desnosament basat sus una descobèrta scientifica pauc coneguda mas reala. »
Bernard Werber es membre d’onor de l’INREES. L'Institut de Recèrca sus las Experiéncias Extraordinàrias es es una associacion qu'a per vocacion la sensibilizacion dels professionals en santat mentala, dels mètges e dels sonhants en general, a las experiéncias extraordinàrias, o inabitualas.
Aquela apròcha se rebateja alara dins lo contengut de sos romans, coma per exemple Los Tanatonautas, que prepausa una version esperitualista de las experiéncias de mòrt imminenta o encara Nòstres amics los umans (una pèça de teatre) que conta un recit d’enlevaments pels extraterrèstres. La sciéncia, lo paranormal e l'esperitualitat influéncian atal fòrça de sos romans.
Simbolica[modificar | modificar la font]
Bernard Werber utiliza divèrsas simbolicas dins sos libres. Los animals coma lo daufin, lo rat o las formigas son representats coma d'animals intelligents. La simbolica de las chifras a tanben un grand ròtle e, segon lo biais que son explicats, rebatejan « l'estadi de l’evolucion de l’arma ».
Òbras[modificar | modificar la font]
La trilogia de las Formigas[modificar | modificar la font]
Pentalogia del cèl[modificar | modificar la font]
Cicle dels àngels[modificar | modificar la font]
Cicle dels dieus[modificar | modificar la font]
Aquela trilogia seguís lo Cicle dels angels.
- Nosautres los dieus, [[2004}})
- Lo Buf dels dieus, 2005
- Lo Mistèri dels dieus, 2007
Cicle Aventurièrs de la Sciéncia[modificar | modificar la font]
Autres libres[modificar | modificar la font]
Libres experimentals[modificar | modificar la font]
- L'Enciclopedia del saber relatiu e absolut, 1993
- Lo Libre del viatge, 1997
- Lo Libre secret de las formigas, 2002
- Nòstres amics los umans (teatre), 2003
- Nòva Enciclopedia du saber relatiu e absolut, 2009
- Viatge al còr del vivent, 2011
Novèlas[modificar | modificar la font]
- Lo Conte al revèrs, 1998
- Lo Tresaur de l’illa dels visionaris 2004
- Meurtre dins la nèbla 2006
- La Mòstra carmica 2011
- L'Arbra dels possibles, 2002
- Paradís a faiçon, 2008
Bendas dessenhadas[modificar | modificar la font]
- Las Formigas, 1994
- Exit
- Los Enfants d'Èva
- Los Tanatonautas
- Le Temps dels bricolaires, 2011
CD[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
- La Reina de nacre, (cort mestratge, 15′) 2001 amb S. Drouin
- Los Umains, (cort mestratge, 9′) 2003
- Nòstres amics los Terrians, long mestratge produit per Claude Lelouch, 2007
Pèça de teatre[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Vidèo Ombre et Lumière 2006 - littérature, livres, SF, Bernard, Werber, Dailymotion Share Your Videos
- ↑ (fr) arbredespossibles.com, site de futurologia venent d’una idèa de Bernard Werber: traçar un arbre dels futurs possibles de l’umanitat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Biografia[modificar | modificar la font]
(fr)Anne Martinetti, Bernard Werber, le roi des fourmis, éd. Gutenberg, 2009 (ISBN 2-35236-047-1)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site oficial de Bernard Werber
- (fr) Enciclopedia del Saber Relatiu e Absolut
- (fr) Site oficial del roman Lo Miralh de Cassandra


text:
Agence France-Presse
L’Agence France-Presse (AFP) es una agéncia de premsa mondiala e generalista encargada de collectar, verificar, coordonar e difusar l'informacion, jos una forma neutra, fisabla, e utilizabla directament per totes tipes de medias (ràdios, television, premsa escrita, sites internet) mas tanben per de grandas entrepresas e administracions. Realizant la mitat de sa chifra d'afars comerciala a l'estrangièr, l'AFP es implantada dins gaireben 150 païses amb 200 burèus. Assegura dempuèi 1957 una cobertura complèta de l'actualitat mondiala, dins totes los domènis e totas la formas: fotografia, infografia, vidèo e tèxte dins sièis lengas. Coma sa concurrenta americana l'Associated Press e a la diferéncia de son aujòla Havas, l'AFP a pas d'accionari. Son conselh d'administracion se compausa majoritàriament d'editors de premsa, coma l'Associated Press e Reuters fons a 1984. Per garantir son independéncia, la lei exigís que lo budgèt siá a l'equilibi.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr) Camille Laville, Les transformations du journalisme de 1945 à 2010. Le cas des correspondants étrangers de l’AFP, Paris, INA-De Boeck, 2010. ISBN 978-2-8041-6241-2


text:
Montbré
Montbré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aicí debanat, en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala, una part de la Primièra batalha de la Marna o laModèl:9 e division de cavalleria en fasent partida de la IV en armada francesa a illustrat.
Ici eu lieu, lors de la Première Guerre mondiale, une partie de la Première bataille de la Marne ou la 9en division de cavalerie faisant partie de la IV en armée française c'est illustrée.


text:
Fouligny
Fouligny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge situat a la jonction de tres vallées : Nied, Marange, Zondrange. Dépendait De l'anciana província de Lorraine. Plan del abbaye de Longeville #que los consagrats n'èran los sires de Raville, Créhange, Varsberg e Helfedange.
Village situé à la jonction de trois vallées : Nied, Marange, Zondrange. Dépendait de l'ancienne province de Lorraine. Bien de l'abbaye de Longeville dont les voués étaient les sires de Raville, Créhange, Varsberg et Helfedange.


text:
Taoïsme
Lo Taoïsme ( o daoïsme, en chinés: 道教, e en pinyin: Dào jiāo) es una religion e una filosofia chinesa creada pendent l'Antiquitat. Son principi fondamental es la recèrca de l'armonia amb lo Tao ( tanben romanizat en Dao).
Es practicat coma religion mas s'apuèja pas sus una fòrma divina antropomorfica e conten una vision del mond influenciada pel panteïsme.
Lo taoïsme aguèt, e a encara, una influéncia prigonda sus la cultura chinesa e delà (esp. sus de países vesins coma Vietnam, Corèa, Japon).
Lo nombre de taoïstas es de mal estimar per divèrsas rasons. D'en primièr la posicion antireligiosa del govèrn chinesa faculta pas las recèrcas e la fisança dins los recensaments. Puèi, cal notar tanben que, en China e mai largament dins l'airal que lo bodisme mahayana i es una religion tradicionala, l'apartenéncia a una religion es pas una categoria completament estanca coma dins un fum d'autres países. Se pòt practicar mai d'una religion e, sovent, las quatres grandas tradicions religiosas ( religion tradicionala chinesa, taoïsme, confucianisme e bodisme) se mesclan.
Segon l'universitat Purdue, 13% de la populacion de la Republica Populara de China serián taoïstas[1] (175 000 000 de personas). A taiwan son 33% ( 7 500 0000). I a tanben de communautats taoïstas dins mai d'un país ( Singapor, Malàisia...). Al total, i auriá gaireben 200 000 000 de taoïstas dins lo mond. Lo taoïsme a tanben influenciat la religion tradicionala chinesa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Laozi, nascut en 571 ab. Jèsus-Crist, es lo fondator del taoïsme. Sas idèas principalas son contengudas dins lo Daodejing (道德经). Reprenguèt d'elements ja existents dins la cultura de son temps, en particular la cosmologia de l'Escòla dels Naturalistas ( o Escòla del Yin-Yang). Reprenguèt tanben d'elements eiretats de la religion populara chinesa anciana, çò qu'explica la preséncia d'elements shamanistas dins lo taoïsme. Quatre elements fondamentals compausan lo taoïsme e explican sos rituals:
1. La filosofia taoïsta ( amb lo Daodejing e lo Zhuangzi)
2. Las tecnicas que la tòca es l'obtencion d'un estat d'ecstasi.
3. Las practicas per obténer longevitat e immortalitat.
4. La practica de l'exorcisme.
La primièira fòrma organizada de taoïsme data de la fondacion en -142 del movement dels Cinq Boissèls de Ris, per Zhang Daoling. Aquel movement donèt naissença a l'Escòla dels Mèstres Celestials (天师道). L'Escòla foguèt reconeguda en 215 per Cao Cao que s'apuejèt suls taoïstas per manténer son poder. Del temps de la dinastia Tang (608-917), lo taoïsme venguèt religion oficiala.
La dinastia Song (960-1279) foguèt tanben plan favorabla al taoïsme mas la dinastia Ming (1368-1644) favoriguèt puslèu lo neoconfucianisme. Après la dinastia Song, lo taoïsme poguèt pas jamai retrobar son ròtle de primièr plan e la dinastia Qing (1644-1912) foguèt clarament pròconfucianista e antitaoïsta.
Malgrat una renaissença relativa al sègle XX, lo taoïsme a perdut de son influéncia tot ben que siá una de las 5 religions reconegudas per la Republica Populara de China e que siá la religion de 33% dels Taiwaneses[2].
Doctrina[modificar | modificar la font]
Las doctrinas mai importantas del taoïsme son basadas subre lo Daodejing, lo Zhuangzi e lo Yijing.
Demest las valors mai presadas, se tròba la naturalesa, l'espontaneïtat, la simplicitat, lo destacament, e lo wu wei.
Dao e De[modificar | modificar la font]
Lo Dao (chinés: 道; pinyin: dào) significa 'camin', 'rota', 'mejan' 'metòde' e taben 'doctrina'.
Es definit atal dins lo Daodejing[3]:
Lo Dao que pòt èsser exprimit
Es pas lo Dao absolut;
Los noms que pòdon èsser donats,
Son pas de Noms Absoluts.
Lo SensaNom es l'origina del Cèl e de la Tèrra,
Lo Nomenat es l'origina de tota causa.
Lo Dao es considerat coma indescriptible, sensa nom, eternal, espontanèu e natural. Pòt èsser interpretat coma lo flux de l'univèrs. Lo Dao existís tanben dins cada òme e per aquesta rason totòm pòt descobrir l'imanéncia en el. Seguir l'armonia del Dao es l'objectiu de tot taoïsta practicant.
Lo De (Chinés: 德; pinyin: dé, i.e 'vertut' ) es l'expression del Dao dins una persona que cultiva lo Dao.
Wu Wei[modificar | modificar la font]
Wu wei (Chinés tradicional e Japonés: 無為; chinés simplificat: 无为; pinyin: wú wéi; corean: 無爲(무위); vietnamian: Vô vi) es un concèpte filosofic taoïsta que se pòt revirar per 'non-accion'. Significa que lo que seguís lo Dao e viu en armonia amb el, se compòrta d'un biais natural, confòrme a sa natura.
Dins lo Daodejing, l'actitud del savi es explicada atal[4]:
Lo savi fa tot sensa accion
Presica la doctrina sensa mot,
Agís mas s'apropria pas res,
Accomplís mas demanda pas cap de lausenja
Es perque demanda pas cap de lausenja
Que cap de lausenja pòt pas li èsser dostada.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 2010 Chinese Spiritual Life Survey conducted by the Purdue University's Center on Religion and Chinese Society. Statistics published in: Katharina Wenzel-Teuber, David Strait. People’s Republic of China: Religions and Churches Statistical Overview 2011. On: Religions & Christianity in Today's China, Vol. II, 2012, No. 3, pp. 29-54, ISSN: 2192-9289.
- ↑ Recensament oficial de 2005
- ↑ Daodejing, Libre 1:Los Principis del Dao, 1 Del Dao absolut
- ↑ Daodejing, libre 1 : capitol 2, revirat segon la version de Lin Yutang


text:
1150
Aquesta pagina concernís l'an 1150 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Durant l'estiu, lo rèi Loís VII decidèt de reünir de tropas a la frontiera de Normandia per menaçar lo duc Jaufre lo Bèu qu'èra copable de divèrsei violacions dau drech feodau tant còntra lo rèi dei Francs que còntra sei vassaus pròpris. Pasmens, Suger capitèt d'empachar lo conflicte fins a sa mòrt l'annada seguenta (→ 1151).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'òbra principala de Bhaskara II (1114-1185) que foguèt intitulada Siddhanta Shiromani. Lo matematician indian i publiquèt unei resultats novèus e important regardant l'aritmetica, l'algèbra e la geometria deis esfèras. En particular, i desvolopèt lei premierei teorias regardant lo calcul diferenciau e i demostrèt l'existéncia de doas racinas carradas per cada nombre.


text:
-310
Aquesta pagina concernís l'an -310 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei ciutats-estats etruscas situadas au nòrd dau territòri roman ambé la victòria importanta dau lac Vadimon. D'efèct, leis Etruscs, sostenguts per un contingent samnita, i perdèron un nombre important de combatents e poguèron jamai totalament restaurar sa fòrça militara.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions d'Amilcar Giscon en Sicília onte sei fòrças acomencèron lo sètge de Siracusa. En parallèl, desbarcament d'Agatòcles de Siracusa au cap Bon. Una armada de ciutadans dirigida per lei generaus Bomilcar e Hannon foguèt anientada e lei Grècs poguèron pilhar la region de Cartage. Pasmens, poguèron pas atacar lei fortificacions de la vila.


text:
Aquesta aplicacion vos permet de conéisser los darrièrs articles ajustats a La Setmana, lo jornal numeric tot en occitan. Publica cada jorn d'articles d'actualitat politica, economica, sociala, culturala d'Occitània, de las autras culturas minorizadas e del mond tot.
Development tools
test access to protected storage
Network communication
view Wi-Fi connections, view network connections, full network access
Storage
modify or delete the contents of your USB storage
Add to list
Free
90
4.5
User ratings 2
Installs 100+
Concerns 0
File size 5481 kb
Screenshots
About La Setmana RSS
Aquesta aplicacion vos permet de conéisser los darrièrs articles ajustats a La Setmana, lo jornal numeric tot en occitan. Publica cada jorn d'articles d'actualitat politica, economica, sociala, culturala d'Occitània, de las autras culturas minorizadas e del mond tot.


text:
1151
Aquesta pagina concernís l'an 1151 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Mòrt de Suger (13 de genier) qu'èra estat lo conselhier principau dei rèis Loís VI e Loís VII e lo regent dau Reiaume durant la Segonda Crosada. Sa mòrt entraïnèt l'acomençament de la guèrra entre lo rèi dei Francs e lo còmte d'Anjau Jaufre lo Bèu. Lo pretèxte foguèt la captura dau senescau dau rèi en Peitau. En repòsta, lei fòrças reialas prenguèron la fortalesa d'Arques. La guèrra contunièt fins au mes de julhet e una prepausicion d'arbitratge de Bernard de Clairvaux. Après quauquei provocacions, lo duc acceptèt de liberar son presonier e demandèt a son fiu Enric — duc en títol — de jurar fidelitat au rèi. Moriguèt de malautiá lo 7 de setembre laissant sei fèus (Anjau, Maine e Torena) a son fiu.
En octòbre-novembre, Loís VII e Alienòr realizèron un viatge dins lei províncias dau Reiaume. En l'abséncia de Suger, lei tensions èran tornarmai vengudas importantas. De mai, l'abséncia d'eiretier èra tanben un problema grèu per lo futur de la dinastia. Lo principi d'un divòrci èra probablament ja acceptat car mai d'un agent reiau foguèt caçat d'Aquitània a partir de la fin de l'annada (→ 1152).


text:
Categoria:Wikipèdia
- Aquesta categoria recampa los articles enciclopedics que concernisson l'enciclopèdia en linha Wikipèdia.
- La categoria principala per l'organizacion del projècte Wikipèdia es Categoria:Espaci non enciclopedic.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 9 soscategorias, sus un total de 9.
A
- Wikipèdia:ajuda (11 C, 19 P)
- Wikipèdia:Archius (2 C, 115 P)
B
- ► Bòt Wikipèdia (93 P)
C
- Comunautat Wikipèdia (4 C, 2 P)
I
- Classament dels imatges (1 C)
M
- Mantenença Wikipèdia (20 C, 11 P)
N
- Neutralitat de punt de vista sus Wikipèdia (1 C, 2 P)
P
- Presa de decision (3 C, 2 P)
- Projècte Wikipèdia (8 C, 6 P)
Articles dins la categoria « Wikipèdia »
Aquesta categoria conten los 22 articles seguents.


text:
Frederic II Hohenstaufen
Frederic II de Hohenstaufen (nascut lo 26 de decembre 1194 a Jesi pròche d'Ancòna - mòrt lo 13 de decembre 1250 a Fiorentino pròche de San Severo, Itàlia actuala) regnèt sus lo Sant Empèri Roman Germanic de 1220 à 1250. Foguèt : rei dels Romans, rei de Germania, rei d'Itàlia, rei de Sicília e rei de Jérusalem. Foguèt educat en Sicília ont visquèt la majora part de sa vida, sa maire essent Constança filha de Rogièr II de Sicília. Son empèri foguèt sovent en conflicte amb los estats pontificals, e lo papa Gregòri IX l'escaissava l'Anticrist.
Sos contemporanèus lo nomenavan l'Stupor mundi ("la meravelha del mond"), e se ditz qu'èra capaç de parlar en nòu lengas e d'escriure en set (en un temps en que la majoritat del nòbles e monarcaes sabián pas escriure). Foguèt tanben promotor de la sciéncia e de las arts, mecèna de l'Escòla Siciliana de poèsia, e fondèt l'Universitat de Nàpols.


text:
-478
Aquesta pagina concernís l'an -478 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Començament de la formacion de la Liga de Delos a l'iniciativa d'Atenas. La Liga èra una aliança destinada a luchar còntra l'Empèri Aquemenida.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En Anatolia Occidentala, perseguida dei còntra-ofensivas grègas après la revirada de la campanha de 480-479 av. JC. En particular, capitèron de reconquistar Bizanci.


text:
Mato Grosso del Sud
Lo Mato Grosso del Sud es un estat de Brasil que confronta l'estat de Mato Grosso al nòrd, Goiás al nòrd-èst, Minas Gerais e São Paulo a l'èst, l'estat de Paraná al sud-èst, Paraguai al sud e sud-oèst, e Bolívia a l'oèst. Sa superfícia (358 158,7 km2) pòt èsser comparada a la de Finlàndia (es un pauc mai granda).
Istòria[modificar | modificar la font]
Division de l'estat de Mato Grosso e creacion del Mato Grosso del Sud: 1 de genièr de 1979.
Geografia[modificar | modificar la font]
La region del Pantanal cobrís l'extrèm oèst de l'estat; las planas lo nòrd-oèst; los altiplans e las montanhas de la Sèrra de Bodoquena l'èst. Los rius Paraguai, Paraná, Paranaíba, Miranda, Aquidauana, Taquiri, Negro, Apa e Correntes son los principals de l'estat. Es un estat de la Region Centre-Oèst de Brasil, qu'a pas cap de frontièra maritima.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de l'estat se basa sus l'agricultura (sòja, milhòc, coton, ris, cana de sucre, cafè, blat); sus l'elevatge (principalament bovids e porcins); sus l'extraccion minerala (fèrre, manganès, calcari); e sus l'industria (aliments, transformacion minerala, fusta, e ciment). Las principalas vilas industrialas son la capitala, seguida per Dourados, Corumbá e Três Lagoas.
Los punts toristics principals de l'estat son la region del Pantanal e la region de la vila de Bonito. La vila de Campo Grande a un important aeropòrt internacional.


text:
910
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 910 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Lo rèi Constantin II acomencèt de sostenir lei senhors de Bernícia còntra lo rèi viking de York, Ragnall Uí Ímair. Aquò foguèt lo començament d'un conflicte lòng còntra lei reiaumes vikings situats au sud d'Escòcia. Dins aquò, son debanament es mau conegut.
Ongria[modificar | modificar la font]
Victòria importanta a Lechfeld còntra l'armada imperiala que confirmava lei combats deis annadas precedentas (→ 907). Aqueu succès permetèt ai nomadas ongrés, installats en Panònia dempuei 895, de perseguir seis incursions còntra lo Sant Empèri Roman Germanic. Après aquela revirada, lo rèi Loís l'Enfant (900-911) foguèt obligat d'acceptar lo pagament d'un tribut anuau per defugir de pilhatges novèus. Pasmens, aquel acòrd durèt gaire e lei pilhatges acomencèron tornarmai rapidament.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Lo 15 de genier, fondacion dau Califat Fatimida per Ubayd Allah al-Mahdi ambé Mahdia coma capitala sus lo litorau orientala de la Tunisia modèrna. Per lo premier còp de son Istòria, lo mond musulman èra devesit entre dos califats rivaus.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Campanha de l'emir Munis al-Muzaffar en Iran que s'acabèt per la reconquista de la vila de Fars.


text:
Lista dels utilizaires actius
Aquò es una lista dels utilizaires qu'an exerçat una activitat quina que siá al cors dels 30 darrièrs jorns.
Visualizatz una version d'aquesta pagina mesa en escondedor, que pòt èsser datada d’al mai 3 oras, 33 minutas e 13 segondas.(prim | darr) Veire (50 precedentas) (50 seguentas) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- -Lemmy- (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- 0x010C (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- A7N8X (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Alan (Discussion | contribucions) [2 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Almodis12 (Discussion | contribucions) [13 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Alonso de Mendoza (Discussion | contribucions) [8 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Amitie 10g (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Ana raspall (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Archaeodontosaurus (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Arsael (Discussion | contribucions) [2 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Asfarer (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- B25es (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Breckenheimer (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Capsot (Discussion | contribucions) [220 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Catsynth (Discussion | contribucions) [6 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Celbusro (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Chairego apc (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Codonh (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- CommonsDelinker (Discussion | contribucions) [18 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Conquistador (Discussion | contribucions) [3 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Culex (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Cybularny (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Cycn (Discussion | contribucions) [6 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- David Adam Kess (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Djjacky (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Dustyharpy (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Ed veg (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Ejs-80 (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- EmausBot (Discussion | contribucions) (Bòt) [5 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Ercé (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Flatiron Building NYC (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- FordPrefect42 (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- GVarnum-WMF (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Gato Preto (Discussion | contribucions) [4 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Gloria sah (Discussion | contribucions) [2 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Harvinder Chandigarh (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Heralder (Discussion | contribucions) [3 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- HombreDHojalata (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Hydrogen molecule of Michinoku (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Itsme (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jfblanc (Discussion | contribucions) (Burocrata, Administrator) [184 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jianhui67 (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jiròni (Discussion | contribucions) [510 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jiròni B. (Discussion | contribucions) [27 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jordi G (Discussion | contribucions) [7 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Jpgine (Discussion | contribucions) [42 accions al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Khanaghaei (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Kiyasu (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Knochen (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]
- Krassotkin (Discussion | contribucions) [1 accion al moment dels 30 darrièrs jorns]


text:
Louis Althusser
Louis Althusser, nascut lo 16 d'octobre de 1918 a Birmandreis (Departament d'Argièr), mòrt lo 22 d'octobre de 1990 a La Verrière (Yvelines), es un filosòf francés, membre del Partit comunista, a l'origina d'un important novelum de la pensada marxista dins una perspectiva sovent associada a l'estructuralisme, teoria caracteristica del Zeitgeist dels ans 1960, amb Roland Barthes e Claude Lévi-Strauss[1].
Somari
Vida [2][modificar | modificar la font]
Nasquèt en Argèria e estudièt a l'Escòla Normala Superiora de París, onte mai tard ne venguèt professor de filosofia. Foguèt un dels principals representant dels intellectals del Partit Comunista Francés e las seunas teorias podon èsser consideradas coma responsas a las menaças que s'opausavan de contunh als fondaments ideologics del projècte socialista. Entre aqueles i aviá en mai dels tenents de l'empirisme (que començava a envasir la sociologia e l'economia marxistas e la menaça de las orientacions umanistas [3]), los reformistas (cap onte de partits comunistas europèus s'orientavan, i que posteriorament denèt l'eurocomunisme). Moriguèt en 1990 internat dins un espital psiquiatric aprèp lo murtre a la seuna femna.
Pensada[4][modificar | modificar la font]
La linha de trabalh mai coneguda d'Althusser concernís los seus estudis de l'ideologia, coma dins Ideologia e aparelhs ideologics d'Estat son òbra mai coneguda dins aquel camp. Aquel ensag establís lo concèpte d'ideologia, lo metent en relacion amb lo concèpte gramscian d'egemonia. Alara que l'egemonia en Gramsci es en darrièra instància determinada per de fòrças politicas, lo concèpte althusserian d'ideologia repausa suls trabalhs de Sigmund Freud e Jacques Lacan sus l'inconscient e l'estadi del miralh, e descriu las estructuras e los sistèmas que nos permeton d'obtenir un concèpte significatiu del ièu.
Aquelas estructuras, segon Althusser, son agents repressius inevitables. D'entres los trabalhs d'Althusser i a lo volum collectiu Cossí legir Lo Capital (en francés: Lire le capital, 1965), qu'es un intens trabalh de relectura, al mòde estructuralista, de Lo Capital, l'òbra mai importanta de Karl Marx.
Dins lo recuelh d'ensages Per Marx (en frances: Pour Marx 1965), Althusser tentèt d'establir un decopatge en periòde estricta de l'òbra de Marx, separant lo Marx madur, "marxista", del Marx jove, encara jos la fòrta influéncia idealista d'Hegel e Feuerbach. Aquela periodizacion foguèt fòrça criticada per la pensada marxista posteriora, que tentava de revalorizar la pensada politica e democratica del primièr Marx.
Segon Althusser l'istòria es un procesus sens objectes ni fins, lo motor d'aquela es la lucha de las classas. L'istòria es pas predeterminada. Atal considerava que l'economia seriá lo factor predominant dins la política d'aprèp la Revolucion Industriala, alara que dins d'autres moments istorics èran d'autres elements (coma la religion dins l'Edat Mejana).
Los seus trabalhs sus Maquiavèl, Spinoza, Montesquieu e Rousseau son mens coneguts. Uns dels seus estudiants e collègas d'Althusser venguèron mai tard intellectuals eminents: Etienne Balibar, Alain Badiou, Marta Harnecker, Jacques Rancière e Pierre Macherey.
La ruptura epistemologica[modificar | modificar la font]
Althusser pensava que las idèas de Marx serián estat fonamentalament imcompresas e sosestimadas. Condemnèt fortament divèrsas interpretacions dels seus trabalhs (l'istoricisme, l'idealisme, l'economicisme, l'umanisme, eca.), argumentant qu'aqueles avián pas realizat que amb lo materialisme istòric (la sciéncia de l'istòria), Marx aviá bastit una perspectiva revolucionària mejans la transformacion sociala.
Pasmens que los primièrs trabalhs de Marx èran ligats a las categorias filosoficas hegelianas e a l'economia politica classica, amb L'ideologia alemanda (escricha en 1845) se sriá produch una ruptura subta e sens precedents que prepará lo camin pels seus trabalhs posteriors. Lo problèma se complica pel fach que Marx donèt gaire d'importància del seu pròpi trabalh. Aquel retornament pòt èsser apreciat sonque mejans una lectura atentiva e sensibla. De tal biais que lo projècte d'Althusser es d'ajudar a comprendre la poténcia e l'originalitat de la teoria de Marx.
Lo Murtre d'Hélène Rytmann (1980) [5][modificar | modificar la font]
Lo 16 de novembre de 1980, escanèt la seuna eposa, Hélène Rytmann, dins lor apartament de l'Escòla normala superiora; anoncièt alu mètge de l'ENS que contacte las autoritatss psiquiatricas. Althusser foguèt enviat a l'espital psiquiatric de Sainte-Anne (París) e designa lo filosòf Dominique Lecourt coma son representant legal.
La justícia lo declarèt dement al moment dels fachs en febrièr de 1981 en vertut de l'article 64 del còdi penal francés de l'epòca: « I a nimai crime nimai delicte quand l’accusat èra en estat de deméncia al moment dels fachs ».
Una pèça de teatre intitolada Le caïman (2006) met en scèna le murtre apondent un chic d'ambiguïtat a las rasons d'aquel.
Louis Althusser moriguèt en 1990 a l'espital de La Verrière e es inumat al cemetèri de Viroflay;
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras d'Althusser (fr)[modificar | modificar la font]
- Montesquieu, la politique et l'histoire, PUF, 1959.
- Pour Marx, Maspero, coll. « Théorie », 1965; nov. ed. aumentada (pemicis d'Étienne Balibar, postfàcia de Louis Althusser), La Découverte, coll. « La Découverte / Poche », 1996.
- Lire le Capital (en collaboracion amb Étienne Balibar, Roger Establet, Pierre Macherey e Jacques Rancière), Maspero, coll. « Théorie », 2 vol., 1965;
- Lénine et la philosophie, Maspero, coll. « Théorie » 1969 ; nov. ed. augmentada (seguit de Marx et Lénine devant Hegel), coll. « PCM », 1972.
- Réponse à John Lewis, Maspero, coll. « Théorie », 1973.
- Philosophie et philosophie spontanée des savants (1967), Maspero, coll. « Théorie », 1974.
- Éléments d'autocritique, Hachette, coll. « Analyse », 1974.
- Positions, Éditions Sociales, 1976;
- XXIIème Congrès, Maspero, coll. « Théorie », 1977.
- Ce qui ne peut plus durer dans le parti communiste, Maspero, coll. « Théorie », 1978.
- L'avenir dure longtemps (seguit de Les faits)], Stock / IMEC, 1992; no. ed. aumentada e presentada per Olivier Corpet e Yann Moulier Boutang, Le Livre de Poche n° 9785, 1994.
- Journal de captivité (Stalag #4 1940-1945), Stock / IMEC, 1992.
- Écrits sur la psychanalyse. Freud et Lacan, Stock / IMEC, 1993;
- Sur la philosophie, Gallimard, coll. « L'infini », 1994.
- Philosophie et marxisme : entretiens avec Fernanda Navarro (1984-1987)
- La Transformation de la philosophie : conférence de Grenade (1976).
- Écrits philosophiques et politiques 1, textes réunis par François Matheron, Stock / IMEC, 1994. - 588 p.
- L'Internationale des bons sentiments (1946)
- Le Retour à Hegel (1950)
- Sur l'obscénité conjugale (1951)
- Marx dans ses limites (1978)
- Sur la reproduction, PUF, coll. « Actuel Marx Confrontations », 1995.
- Écrits philosophiques et politiques 2, textes réunis par François Matheron, Stock / Imec, 1995. - 606 p.
- Machiavel et nous (1962-1986), Stock/Imec 1994; Tallandier 2009.
- Sur Lévi Strauss (1966)
- Sur Feuerbach (1967)
- Sur Brecht et Marx (1968)
- Cremonini, peintre de l'abstrait (1977)
- Lam (1977)
- Solitude de Machiavel, présentation par Yves Sintomer, PUF, coll. « Actuel Marx Confrontations », 1998.
- Lettres à Franca (1961-1973), Stock/Imec 1998.
- Penser Louis Althusser, recueil d'articles, introduction par Yves Vargas, Le Temps des Cerises, 2006
- Politique et Histoire de Machiavel à Marx - Cours à l'École normale supérieure 1955-1972, Seuil, coll. « Traces écrites », 2006
- Lettres à Hélène, préface de Bernard-Henri Lévy, Grasset/IMEC, 2011
- « Repères biographiques, avertissement aux lecteurs du livre I du Capital et rudiments de bibliographie critique », prefàcia per Karl Marx, Le Capital (livre I), París, Garnier-Flammarion, 1969, p. 5-30.
Sus l'òbra d'Althusser[modificar | modificar la font]
- Warren Montag, comentator american d'Althusser
Sus la vida d'Althusser (fr)[modificar | modificar la font]
- German Arce Ross, L’Homicide altruiste de Louis Althusser, Cliniques méditerranéennes, 67, Erès, Ramonville Saint Agne, 2003, pp. 222-238
- Gérard Pommier, Louis du néant. La mélancolie d’Althusser. Aubier, Paris, 1998
- Jean Guitton, Veire lo capítol sus Althusser in Un siècle une vie ed. Robert Laffont 1991 de Jean Guitton.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes (fr)[modificar | modificar la font]
- Althusser, Idéologie et Appareils idéologiques d'Etat (or. publié dans La Pensée, n° 151, juin 1970. Repris in ouvrage de Louis Althusser, Positions (1964-1975), pp. 67-125. Paris : Les Éditions sociales, 1976, 172 pp.)
- Mineure de la revue Multitudes sur le dernier Althusser et le matérialisme aléatoire
- Avril 1997 : Lire Althusser aujourd’hui, Futur Antérieur (articles de Toni Negri, Yann Moulier-Boutang, etc.)
- IMEC Archives (en charge de l'édition de l'œuvre d'Althusser)
- [1] textes sur Althusser sur le site du séminaire Marx de la Sorbonne
- Ernest Mandel, Althusser corrige Marx
- Site du Groupe de Recherches Matérialistes (GRM)
- Louis Althusser et les coulisses du stalinisme
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'estructuralisme es d'en primièr una teoria linguistica (Roman Jakobson) que de proceduras foguèron mai tard utilizadas dins lo domèni de l'antropologia (Lévi-Strauss) e de la literatura (Barthes e alii). Lo discors mediatic de l'epòca qualifica d'« estructuralista » fòrça personalitats e de teorias que ne son pas ou pas entièrament: Lacan, Foucault. L'apartenéncia d'Althusser al corrent estructuralista se deu doncas èsser analizada puslèu que postulada.
- ↑
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Louis Althusser ».
- ↑ Althusser assegurava que lo marxisme èra un antiumanisme teoric
- ↑
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Louis Althusser ».
- ↑
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Louis Althusser ».


text:
-305
Aquesta pagina concernís l'an -305 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Vèrs aquela annada, mòrt dau rèi Eudamidas Ièr (331 - vèrs 305 av. JC) que foguèt remplaçat per son fiu Archidamus IV (vèrs 305 - 275 av. JC).
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Après de combats indecís còntra d'incursions samnitas, lei Romans prenguèron l'ofensiva e ganhèron una tièra de victòrias. Lo generau samnita Statius Gellius trobèt la mòrt dins aqueleis operacions e unei vilas foguèron conquistadas e ocupadas per lei Romans coma Sora, Arpinum e Cesennia


text:
Angelo Branduardi Calenda Maia LyricsArtist: Angelo Branduardi
Popularity : 4 users have visited this page.
sponsored links
Calenda maia Ni fuèhls de faia, Ni chans d'auzèl Ni flors de glaia Non es que'm plaia, Pros dòna gaia Tro qu'un isnèl Messatgièr aia Del vòste bèl Còrs, qu'im retraia Plazer novèl Qu'amors m'atraia E jaia E'm traia Vas vos, Dòmna veraia, E chaia De plaia 'L gelòs, Anz que'm n'estraia. Ma bèl'amia, Per Dieu non sia Que ja'l gelos De mon dan ria, Que car vendria Sa gelosia, Si aitals dos Amantz partia; Qu'ieu ja joiòs Mais non seria, Ni jois ses vos Pro no'm tenria; Tal via Faria Qu'òms ja Mais no'm veiria; Cel dia Morria, Dòmna Pros, qu'ie'us perdria. Dòmna grazida, Quecs lauz'e crida Vòstra valor Qu'es abelida, E qui'us oblida, Pauc li val vida, Per qu'ie us azor, Dòmn' eissernida; Quar per gencor Vos ai chausida E per melhor, De prètz complida, Blandida, Servida Gensès Qu'Erecs Enida Bastida, Finida, N'Englès, Ai l'estampida.


text:
1291
Aquesta pagina concernís l'an 1291 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi dubèrta dins lei Balcans per lei temptativas angevinas de restaurar son anciana poissança dins la region (→ 1289 e 1290). Ajudat per una flòta mandada per Gènoa que pilhèt lo litorau d'Albania, l'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328) ordonèt a Miquèu Glabas d'atacar leis estats latins dau nòrd-oèst de Grècia. Seis armadas i enregistrèron de succès importants, especialament la presa d'Ioannina e de Durazzo (→ 1293).
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin dau sètge d'Acre que foguèt conquistat lo 28 de mai. Una partida importanta deis abitants capitèt de s'escapar gràcias a la resisténcia acarnada de la fortalesa dei Templiers mai la batalha demorava una victòria majora per lei Mamelocs. D'efèct, Acre èra la darriera vila importanta tenguda per lei Crosats en Palestina. Après aqueu succès, la garnison franca de Tir negocièt sa capitulacion en cambi de sa libertat, Sidon foguèt evacuada per seis abitants e abandonada per lei Templiers, Beirot durbiguèt sei pòrtas sensa combatre — pasmens, leis abitants foguèron reduchs en esclavatge e lei Templiers chaplats — e Tortosa foguèt abandonada per sei defensors. Gibelet e l'illa pichona d'Aruad que son senhor èra un amic personau dau sultan demorèron lei darrierei possessions crestianas dins la region fins a son abandon definitiu en 1302.


text:
A contunhacion poiratz veir bères imatges de diuèrsi talhèrs que realizèren enes Jornades Culturaus.
En breu, se higeràn mès imatges
Eth dia de Màgras es escolans de 5au mos disfrassèrem de pòts de pintura.
Eth dimèrcles dia 6 de hereuèr, Magràs mos manèc vier ara escòla tamb un chapèu en cap e un pinceu.
Guardatz que guapos anauem toti.
Es escolans de 5au e 6au realizèren aguesta tardor ua gessuda de natura. Pujèrem des de Vielha enquiath Plan Batalher e un còp aquiu realizèren ua activitat damb un quadèrn de camp que eri madeishi auien ellaborat. Un còp realizada aguesta activitat baishèren enquia Aubert, a on dinèren. Dempús hèren era activitat de diboish!!
Siguec un dia fòrça profitós e polit a on escolans e mèstres disfrutèren en tot apréner e disfrutar dera natura.
VIATGE DE CICLE SUPERIOR
CASA DE COLÒNIES “FINCA TAMARIT”
Dies 4, 5 e 6 de junh.
QUÉ CAU PORTAR?
EN MORRALET DE VIATGE
Caucèr – caucèr esportiu i/o caucèr comòde
– chancletes.
Ròba – 3 mudes ròba (interior e exterior)
– 1 muda de ròba de recambi
– pijama
– giqueta d’abric
– impermeable
– casqueta
– banhador e tovalhòla
Igèna personau – necesser: bròssa de dents, pasta de dents, sabon, piente, colònia…
– tovalhòla de banh
– proteccion solara
A MÈS CAU PORTAR:
– Sac de dromir
– Cantimplora
– Linterna de man
– Morralet petit damb er esdejoar deth prumèr dia.
– Cada escolan aurà de portar era tarjeta sanitaria originau e eth DNI.
A mès calerà portar ua autorizacion de medicaments en cas d’auer-les de préner.
Non se permet portar telefons mòbils. Era escòla serà contunhadament en contacte damb es mèstres, e vosati podetz adreçar-vos ara escòla entà quinsevolh qüestion.
Es mèstres non seràn responsables de sòs e d’auti materiaus que poguen portar es mainatges.
DESENVOLOPAMENT DERA ESTADA
Era gessuda serà eth deluns dia 4 entàs 7:30 ores ena Hònt de Bossòst.
Era tornada serà aproximadament entàs 20:00 ores deth dimècles 6 de mai ena Hònt de Bossòst. Se confirmarà e precissarà era ora de tornada eth madeish dia ena escòla.
Es escolans de 5au disseccioneren un paumons de corder e poderen observar, manipular e experimentar damb eri.
A contunhacion auetz es imatges hètes pes madeishi escolans.
Eth dia 5 d’octobre es escolans de 5au e 6au realizeren ua gessuda de natura. Er itinerari ère de Betren a Escunhau. Es escolans realizeren ua jòc de pistes en tot seguir eth mapa cartografic deth recorregut.
Era cançon dera castanhèra!!!
castanhèra


text:
-180
Aquesta pagina concernís l'an -180 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperairitz doarièra Lü Zhi — cap vertadier de l'Empèri dempuei 15 ans — probablament en causa de la ràbia. Après sa disparicion, son clan foguèt rapidament liquidat per un complòt de generaus, de ministres e de cortesans. Maugrat l'oposicion de certanei conspirators e d'una partida de la garda dau Palais Imperiau, l'emperaire fantòche Han Houshao foguèt tanben executat e remplaçat per Han Wendi, fiu de Han Gaozu chausit car èra demorat alunchat dei complòts de la Cort e car son clan èra fòrça feble au sen dau palais.
Plusors organisators dau complòt (Zhou Bo, Chen Ping e Guan Ying) recebèron de responsabilitats importantas mai l'autoritat suprèma de l'emperaire foguèt restaurada. Bòn administrator, l'emperaire novèu se preocupèt de limitar lei despensas e de melhorar — d'un biais generalament progressista — lei lèis.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Han Houshao, emperaire chinés.
- Lü Zhi, emperairitz chinesa.


text:
Sirius
Sirius, tanben nomenat (la)Alpha Canis Majoris (a Canis Majoris/a CMa) per la designacion de Bayer, es l'estela màger de la constellacion del Grand Can. Vista de Tèrra, Sirius es l'estela mai brilhanta de cèl (après lo Solelh), dmai aque Canopus e Arcturus. Fa partit de la categoria de las estelas blancas (segon la classificacion del catalòg de l'astronòma Pietro Angelo Secchi)[1]. A causa de sa declinason, Sirius es jamai plan nauta al dessús de l'orizont dempuèi las latituds temperadas de l'emisfèri nòrd. L'extincion atmosferica merma son treslús comparativament a Arcturus (Canopus essent ela, invisibla dempuèi aquelas latituds). A causa de sa proximitat e de son treslús, Sirius es una de las estelas mai estudiadas pels astronòmas e fuguèt objècte de mai d'una « descobèrtas », per exemple la deteccion de son movement pròpri e de sa velocitat radiala.
Somari
- 1 Caracteristicas fisicas
- 2 Desplaçament al resècte del Solelh
- 3 Sirius A e Sirius B
- 4 Ipotetica anciana color roja
- 5 Tradicions al subjècte de Sirius A e B
- 6 referéncias
- 7 Vejatz tanben
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Sirius possèda una magnitud aparenta de -1,46. Es amb Canopus lo sol astre tenent una magnitud aparenta notablament negativa, e alara foguèt pas inclusida dins las consideracions que menèron a l'establiment de l'escala de las magnituds aparentas. Lo treslús important de Sirius vist dempuèi la Tèrra es pas sonque degut a la luminositat intrinsèca de l'astre, de verai mai luminós que lo Solelh, mas tanben a sa relativa proximitat amb lo Sistèma Solar. Situat a sonque 8,6 annadas lutz del Solelh, Sirius correspond al cinquen sistèma estelar mai pròche del Solelh, après le sistèma triple Alpha Centauri (4,35 al), l'estela de Barnard (5,96 al), Wolf 359 (7,78 al) e Lalande 21185 (8,29 al).
Sirius es en realitat una estela binària.
Desplaçament al resècte del Solelh[modificar | modificar la font]
Du fait de sa relativa proximitat al respècte del Solelh, Sirius es animada d'un movement pròpri important, es a dire que sa posicion sus l'esfèra celèsta varia amb lo temps mai rapidament que fòrça utres astres. Es Edmund Halley que mstrèt aquel movement pròpri pel primièr còp en 1717, se fondant sus la comparason de la posicion d'alara de Sirius al respècte d'aquela transcrita pels astronòmas de l'Antiquitat grèga, coma per exemple Iparc[2]. Un sègle e mièg mai tard, utilizant l'espectroscopiá, una disciplina recentament introduita en astronomia, William Huggins capita pel primièr còp a mòstra l'aprochament de Sirius cap al Solelh, es a dire sa velocitat radiala[3], après un primièr assag fracassat amb W. A. Miller en 1862-1863[4]. Las limitacions a l'epòca portavan sus la resolution dels espectrografs. Al començament dels ans 1860, solas de velocitats radialas de mai de 300 quilomètres per segonda podavan èsser vistas, limita redusida a unes quilomètres per segondas unes ans mai tard. Las mesuras d'Huggins demoravan amb d'incertitud: publiquèt una velocitat radiala de -40 km/s, alara que la valor mesurada uèi es de -7,6 km/s.
Sirius A e Sirius B[modificar | modificar la font]
Sirius es una estela binària[5].
Sirius A, l'estela visibla a l'uèlh nud es una estela blanca de la sequéncia principala, de tipe espectral A0 o A1, que la massa es de 2,1 massas solaras. Son edat es estimada a ~250 milions d'annadas. Sa temperatura de superfícia es de ~9 900 K e son diamètre 1,711 còps lo diamètre solar, diamètre mesurat directament per interferomatriá e en acòrdi amb los modèls estelars. Sa composicion quimica difèra plan d'aquela del Solelh, presentent une abondança en fèrre tres còps superiòra a la nòstra estela. Un camp magnetic flac foguèt detectat a sa superfícia[6].
Son companh, Sirius B, es una nana blanca (en dejós, a esquèrra de Sirius A sus l'imatge al som d'article), qu'orbita amb un periòde de gaireben 50,1 ans[7],[8]. Foguèt la primièra nana blanca a èsser descobèrta, en 1862 per Alvan Graham Clark, e fa partit de las tres nanas blancas mai conegudas, amb Procyon B e 40 Eridani B, que n'es la mai massissa. L'orbita del sistèma Sirius A/Sirius B es plan fortament eliptica, la distància entre los dos astres variant entre 8,1 e 31,5 unitas astronomicas, per una distància mejana de 19,5 UA. Los precedents passatges al periastre del sistèma se produguèron en 1944, 1994, lo seguent essent previst per 2044.
La separacion angulara entre aqueles dos astres deuriá èsser pro importanta per poder destriar los dos, mas lo pretzfach es fa fòrça complicat a causa del contraste extrèma de luminositat entre los dos astres. Sirius B, tres còp mao cauda que sa companha, es subretot fòrça mai pichona, qu'es una nana blanca, amb un diamètre comparable à aquel de la Tèrra. Son treslús es donc fòrça mendre d'aquel de Sirius A, amb una magnitud aparenta de sonque 8,44. La preséncia de Sirius B, e sas caracteristicas orbitalas pòdon pasmens se mostrar per l'estudi del movement pròpri de Sirius A. Aqule es pas recte coma seriá lo cas per un astre isolat, mas presenta una ondulacion a l'entorn d'una trajectòria recta mejana.
L'estudi de l'orbita del sistèma permet de conéisser amb precision la massa d'ambedos astres, que son de 2,12 e 1,03 massas solaras respectivament per Sirius A e Sirius B. Aquela diferéncia de massa mòstra un aspècte conegut pasmens susprenent a primièr vejaire de l'evolucion estelara: las estelas evoluan tant mai aviat que son massissas. Sirius B avent ja passat l'estadi de nana blanca, èra d'enprimièr mai massissa que sa companha, amb une massa estimada à 6 o 7 massas solaras. Aquel tipe d'etelas son pasmens subjèctas a un fenomèn fòrça important de vent estelar, que prenguèt a l'anciana Sirius B una fòrça granda partida de sa massa, que ne fa uèi l'astre mai evoluat mas tanben mens massís del sistèma.
Ipotetica anciana color roja[modificar | modificar la font]
Los astronòmas antics, coma Ptolemèu, descrigavan Sirius coma una estela roja, comparant sa color a aquela d'autras estelas arai visiblament rojas. Mai, al mens un tèxte chinés ancian menciona que sa color cambièt. La causa d'aquel eventual cambiament espectacular demora un mistèri[9].
Tradicions al subjècte de Sirius A e B[modificar | modificar la font]
Canicula, en Euròpa[modificar | modificar la font]
Lo mot canicula ven, amb la fin del sègle XV, del latin canicula (« canòta »[10]), diminutiu de canis. Après s'èsser especializat en astronomia per aquela estela (1539), significava tanben lo periòde de calor pendent que sortís e se colca al meteis temps que lo solelh, del 22 de julhet al 23 d'agost.
Unes noms tradicionals d'a Canis Majoris[modificar | modificar la font]
- En arabi, es nomenada « الشعرى ». Aquel nom es citat dins l'Alcoran, Sorata 53 (L'estela — An-Najm).
- Lo nom conegut en occident, Sirius, vent del grèc ancian « Eeίpιoς » mejans lo latin Sirius, significant « ardent ». Èra le nom del can que possedava lo personatge de la mitologia grèga Orion eponime de la constellacion Orion, que se situa a proximitat imediata de Sirius, que el tanben fa partit del Grand Can. Orion e lo Grand Can fuguèron plaçats dins lo cèl a la seguida del decès tragic d'Orion, al subjècte que mai d'une versions existisson, coma aquela d'un segon can nomenat Procion.
- Dns l'Egipte anciana, èra nomenada Sopdet (o Sôpdit), mai tard transcrit en grèc jol nom Sothis. Una divessa eponima existissiá, a causa del culte ligat a aquela estela, que la reapareison dins lo cèl del matin après sa conjoncion amb lo Solelh (lo treslús eliac) èra a l'epòca anonciador de venenta aigada venenta del Nil, indispensable a la vida del pòble egipcian. Aquela sortida eliaca se de banava a l'epòca al començament de julhet. Dempuèi se descalèt lentement de mai d'unas setmanas a causa del fenomèn de la precession dels equinòxes.
- En astronomia chinesa, l'estela èra nomenda Tianlang (o Lang), formant ela sola un asterisme representant un lop celèst. Aquel es dins la linha de mira d'un arc tibat, Hu, correspondent a la partida bassa de la constellacion occidentala del Grand Can e la partida nòrd-èst de la constellacion de la Popa, la quita flècha correspondent a tres estelas n Canis Majoris, δ Canis Majoris (Wezen) e o² Canis Majoris. Aqueles dos asterismes s'inserisson dins un encastre mai vast evocant la caça, amb, entre autres, Yeji (B Canis Majoris) representant un faisan, Shen (lo grand quadrilatèri d'Orion) correspondent a un tigre, e Bi (la tèsta de la constellacion occidentala del Taure) una tenda pel conilhs[11].
- En Polinesia (illas de la Societat), Sirius èra nomenada Tauru'a fau papa (Festivitat dels primièrs grands caps), Ta’urua e hiti i te tara te feiai (Festivitat que s’auça amb preguièras e ceremonias religiosas), o encara Ta’urua nui te amo aha (Granda festivitat portaira de còrda trenada)[12]. Amb sa declinason de -16°42', Sirius èra e encara es, l'estela zenitala de Raiatea, e dins una mendra mesura aquela de Tahiti. Lo marae de Taputapuatea, centre neuralgic de l'ancian culte polinesian, se situa el a la latitud 16°5' sud. Sirius, estela mai brilhanta del cèl e passant al zenit del luòc de culte mai venerat de tot lo triangle polinesian, èra donc un senhal fondamental per la navigacion de las estelas d'aquel temps.
Dins la culture dogon[modificar | modificar la font]
Los Dogons, pòble originari del Mali (e tanben las Bambaras, originàrias d'Africa de l'Oèst e los Bozo del Nigèr[13]) acordarián una granda importança a aquel sistèma doble. De retorn d'expedicion etnologica, en 1950, Marcel Griaule conta que dans la tradicion dogon:
- Sirius A es nomenda Sigi Tolo (l'estela del « sigi »).
- Sirius B es nomenada l'Estela del Fonio o del Po, Po Tolo. Vira a l'entorn de Sirius A e sa durada de revolucion es de gaireben 50 ans[14],[15]. Seriá mai importanta de totas las estelas, quitament abans Sirius A, que la consideravan coma lo centre del mond estelar. Po Tolo significa l'Estela del començament. Es l'uòu del mond pels Dogons. La considèran coma la sèrva, la font de totas causas.
- Sirius C es nomenda Emme ya tolo, (l'estela de la milhòca feme) . Pasmens, se Sirius A e Sirius B son atestadas, l'existéncia de Sirius C demora ipotetica[13],[5].
Paréis estupefiant que los Dogons, sens mejans astronomics modèrnes, podavan aver coneissença de l'existéncia de Sirius B, e de sos paramètres orbitals. D'enter las ipotèsis evocadas pels occidentals per explicar aquel mistèri, se pòt citar:
- Contaminacion culturala per de missionaris dins los ans 1930[16],[17]. Las proprietats fòra del comun de las nanas blancas, Sirius B en particular, fasent a l'epòca escriure fòrça dins lo mond occidental, e tanben fòra del mond scientific[17]. Noah Brosch prepausa qu'aquela contaminacion culturala se faguèt a la fin del sègle XIX[18].
- Contaminacion culturala pel quita Marcel Griaule[19],[20].
- D'observacions astronomicas ancianas faitas pels Dogons, per exemple de cambiaments de color o de treslús de Sirius, e interpretacion del fenomèn coma la preséncia d'un companh a l'estela Sigi Tolo[16]. Segon los libres de Marcel Griaule, Dieu d'eau (entretiens avec Ogotemmeli) e Renard Pâle, coneissanvan lo periòde orbital de cinquanta ans de Sirius e de son companh abans los astronòmas occidentals. Evòcan tanben una tresena estela accompanhant Sirius A e B. Dins son libre The Sirius Mystery publicat en 1976, Robert Temple lor acòrda la coneissença de las quatre lunas galilèas de Jupitèr e dels anèls de Saturne.
- Robert K. G. Temple evòca dins son libre The Sirius Mystery}} l'ipotèsi de visitas extraterrestras[21],[22].
referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Legault, Jean-Luc. L'astronomie ; Pour comprendre l'Univers, Les éditions CEC, 2008, p. .
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Edmond Halley, «  Considerations on the Change of the Latitudes of Some of the Principal Fixt Stars », Philosophical Transactions of the Royal Society, Londres, Royal Society, vol. 30, 1717, p. 736-738 [tèxte integral, ligam DOI] gallica.bnf.fr.
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} William Huggins, «  Further Observations on the Spectra of Some of the Stars and Nebulae, with an Attempt to Determine Therefrom Whether These Bodies are Moving towards or from the Earth, Also Observations on the Spectra of the Sun and of Comet II », Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Londres, Royal Society, vol. 158, 1868, p. 529-564 [resumit, ligam DOI] gallica.bnf.fr.
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} William Huggins e W.A. Miller, «  On the Spectra of Some of the Fixed Stars », Philosophical Transactions of the Royal Society, Londres, Royal Society, vol. 154 Part II, 1864, p. 413-435 [resumit, tèxte integral, ligam DOI].
- ↑ 5,0 5,1 (en) D. Benest, J.L. Duvent : Is Sirius a Triple Star?, Astronomy and Astrophysics, 299, 621–628 (1995) Tèxte integral [pdf].
- ↑ (en) P. Petit et al. , Detection of a weak surface magnetic field on Sirius A: are all tepid stars magnetic?, Astronomy & Astrophysics, 532, L13 (2011) en linha.
- ↑ (en) Jean-Marc Bonnet-Bidaud e Eric Pantin del Servici d’Astrofisica de l’Irfu-CEA, Article SAO/NASA Astrophysics Data System (ADS) sul site .. The published values for the period of révolution of Sirius range from 48,84 years to 50,20 years
- ↑ Royal Astronomical Society of Canada:Sirius B Observing Challenge.
- ↑ (fr)L'énigme Sirius par Jean-Marc Bonnet-Bidaud Ciel & Espace Radio.
- ↑ [http://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/canicule/12695 Canicule, définition in Éditions Larousse
- ↑ Modèl:Livre Xiaochun, p 137 e 141.
- ↑ (fr)Teuira Henry, Tahiti aux temps anciens, Paris, 2009
- ↑ 13,0 13,1 (fr)Pensée scientifique noire africaine.
- ↑ (fr)Les Dogons.
- ↑ (fr)Le Secret des Dogons sul site www.scientox.info.
- ↑ 16,0 16,1 (fr)L'Astronomie dogon, les étoiles du sacrifice [pdf] dins Ciel et Espace de mai de 1996 per Serge Jodra.
- ↑ 17,0 17,1 {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Jean-Pierre Luminet,  Les trous noirs, Seuil (ISBN 978-2020159487), chap. « Le jardin des naines blanches », p. .
- ↑ Noah Brosch,  Sirius Matters, vol. 354, Springer, Dordrecht, 2008, PDF (ISBN 978-1-4020-8318-1).
- ↑ (fr)Sirius et les dogons sul site « les sceptiques du Québec ».
- ↑ (en) Philip Coppens, (en)Dogon Shame.
- ↑ (en) Robert K.G. Temple, The Sirius Mystery, |Sidgwick and Jackson, Londres, 1976, 290 p. ISBN|0283981369.
- ↑ (fr) Les Dogons du Mali et leurs contacts supposés avec des « extraterrestres » [pdf].
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Modèl:Simbad
- Modèl:Kaler
- Sirius in www.WikiSki.org


text:
Pfalzweyer
Pfalzweyer en alemannisch (Pfalzweyer en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat en Alsace Bossue al limit amb la Moselle. Es limitrophe de Schœnbourg al nòrd, de Eschbourg al nòrd-es, de Vilsberg al sud, de Berling al sud-oèst, de Hangviller a l'oèst e de Bust al nòrd-oèst.
Le village est situé en Alsace Bossue à la limite avec la Moselle. Il est limitrophe de Schœnbourg au nord, d'Eschbourg au nord-est, de Vilsberg au sud, de Berling au sud-ouest, de Hangviller à l'ouest et de Bust au nord-ouest.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas De Pfalzweyer remontan a 1560. Vilatge totalament destruit Pendent la guèrra dels 30 ans, se cap a 1660 #qu'una primièra familha Soïssa s'e installa. A comptar de 1714, lo vilatge se desvolòpa amb paysans, dels trabalhadors dobles-actiu en en aliant las d'activitats agricòlas e las activitats forestalas, de carrièra de grès, de tuileries e coutelleries. Dos tuileries fonciona fins al començament de la Modèl:S-, trabalh de antan apreciat a la vista de tuiles dins tèrra coduda imitat de 1839 e de considerablas guinhauets en en datant de ans 1890. Lo pòble Lo an 2011 compte 320 abitants, tres espleitacions agricòlas, una desena de entrepresas #que genèran una soixantaine de trabalhs.
thumb|Tuile Fabricada a Pfalzweyer e datat de 1839 #que pòrta las inicialas ND de lo sieu créateur probablament thumb|Colleccion De guinhauets crèas per Phillipps Adam als alentours de 1890
Les origines de Pfalzweyer remontent à 1560. Village entièrement détruit pendant la guerre des 30 ans, c'est vers 1660 qu'une première famille Suisse s'y installe. À partir de 1714, le village se développe avec paysans, des travailleurs double-actif alliant les activités agricoles et les activités forestières, de carrière de grès, de tuileries et coutelleries. Deux tuileries fonctionne jusqu'au début du Modèl:S-, travail d'antan apprécié à la vue de tuiles en terre cuite singé de 1839 et de remarquables couteaux datant des années 1890. Le village en 2011 compte 320 habitants, trois exploitations agricoles, une dizaine d'entreprises qui génèrent une soixantaine d'emplois.


text:
1324
Aquesta pagina concernís l'an 1324 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Anatolia, la grèva crisi intèrna que toquèt l'Empèri de 1320-1322 aviá favorizat d'avançadas novèlas dei Turcs. Sensa ressorsas, l'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328) foguèt obligat de donar son perdon au generau Alexis Philanthropenos, emborniat en 1295 per una revòuta. Sensa armada vertadiera e dins de circonstàncias mau conegudas, Philanthropenos capitèt de desblocar Filadèlfia.


text:
Jacques-Yves Cousteau
Jacques-Yves Cousteau (Sent Andriu de Cubzac, 11 de junh de 1910 - París, 25 de junh de 1997), tanben conegut coma Comandant Cousteau o Le Pacha, foguèt un oficièr de la marina francesa, un oceanograf e cineasta francés, internacionalament conegut coma comandant de la Calypso.
Amb Émile Gagnan acabèt la mesa al punt de l'escafandre autonòm, amb reductor de pression, basa de la sotada modèrna.
Sas exploracions sosmarinas coma commandant de la Calypso, a sos filmes e documentaris televisats permetèron a un public larg de descobrir lo mond de la mar.


text:
1619
Aquesta pagina concernís l'an 1619 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
En Indonesia, fondacion de Batavia dins lo nòrd-oèst de Java per Jan Pieterszoon Coen, oficier de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas (VOC). La vila venguèt la basa principala deis Olandés dins la region.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Tiera d'escaramochas frontalieras còntra lei fòrças dei Funj de Sennar, consequéncia d'una desgradacion dei relacions entre lei dos estats dempuei lo rèine dau sultan Badi Ièr (1612-1617). Finalament, per reglar la situacion, lo negus Susneyos (1607-1632) reüniguèt una armada importanta que li permetèt d'infligir una desfacha clara ai fòrças dau sultan Rabat Ièr (1617-1645). Pasmens, lei tensions demorèron vivas lòng de la frontiera.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Consequéncia de la desgradacion dei relacions amb Etiopia, lo negus Susneyos (1607-1632) menèt una incursion còntra lo territòri funj per lo pilhar e capturar d'esclaus. Aquò entraïnèt una repòsta dau sultan Rabat Ièr (1617-1645) qu'ataquèt a son torn l'Empèri. Pasmens, Etiopia decidèt alora d'organizar una guèrra vertadiera e lei tropas funj foguèron desfachas per una larga armada etiopiana.
Asia[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion per Johannes Kepler (1571-1630) de la tresena lèi que porta son nom dins Harmonices mundi (en occitan L'armonia dau mond).
Matematicas[modificar | modificar la font]
Descubèrta dei polièdre de Kepler per lo sabent alemand Johannes Kepler (1571-1630) que son de polièdres estelats regulars mai non convèxs coma lei solids de Platon tradicionaus.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
- Lo Tresaur dau Felibritge en linha: [1].
- Diccionari de Cantalausa en linha: [2]
- Gran Diccionari de la llengua catalana: [3]
- DIEC 2: [4]
- Lexic gascon/francés: [5]
- Toponims internacionals en occitan: [6]
- Gramatica occitana [7]
- Conjugason [8]
- Thesoc [9]
- IEO París, documents per l'estudi de la lenga occitana: [10]
- Lo Congrès Multidiccionari [11]
- Arrancament glaciari
- Flus de glaç
- Abrasion glaciària
- Recuolament del glacièr
- lièch de ròcas
- Morrena de fons
- Kame
- Kettles (olas de gigant)
- Plana aluviala
- Morrena terminala
- Drumlins
- Esker
A
- Glacièr
- Subsidéncia de la rusca
- Illustracion simplificada que mostra la subsidéncia e lo rebombiment de la rusca produït per las diferéncias de cargas degudas als glacièrs.
B
- Rebombiment de la rusca
- Al nòrd de Canadà e en Escandinàvia lo glaç glaciari s'amolona en bonhant la superfícia.
- Dempuèi que lo glaç se fond, i a agut un reajustament de la rusca.


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (20 d'abriu de 1889, Braunau am Inn - 30 d'abriu de 1945, Berlin) èra un òme politic alemand, fondator, figura centrala e cap dau nazisme e dau Tresen Reich de 1933 a 1945.
Sa politica imperialista, expansionista e racista foguèt a l'origina dirècta de la partida europèa de la Segonda Guèrra Mondiala qu'entraïnèt la mòrt de desenaus de milions de personas. Ansin, en causa de l'amplor sensa precedents dei destruccions, dei pilhatges, deis atrocitats e dei crimes que son de sa responsabilitat, dau racisme radicau de son ideologia, dei tractaments inumans infligidas a sei victimas e dau traumatisme morau liat a sei crimes, especialament lo chaple de milions de judieus, d'Eslaus e de presoniers de guèrra dins de camps d'exterminacion, son imatge es fòrça negatiu e son nom es vengut, dins la consciéncia collectiva e per l'istoriografia, un sinonim dau Mau absolut[1].
Somari
- 1 Jovença e formacion
- 2 L'ascension vèrs lo poder
- 3 La presa dau poder
- 3.1 Leis idèas d'Adolf Hitler
- 3.2 L'aliança ambé lei conservadors e la formacion dau govèrn Hitler
- 3.3 L'eliminacion dei comunistas e leis eleccions dau 5 de març de 1933
- 3.4 L'eliminacion de l'oposicion politica
- 3.5 L'eliminacion de l'oposicion sindicala
- 3.6 Lei reorganizacions de l'educacion e de l'administracion
- 3.7 La somission dau mond culturau
- 3.8 La creacion d'un estat repressiu e la purga dau NSDAP
- 3.9 Hitler Reichsführer
- 4 Lo Fürher dau Tresen Reich
- 4.1 La restauracion de la poissança alemanda
- 4.2 La Segonda Guèrra Mondiala
- 5 Liames intèrnes
- 6 Liames extèrnes
- 7 Bibliografia
- 8 Nòtas e referéncias
Jovença e formacion[modificar | modificar la font]
Jovença[modificar | modificar la font]
Adolf Hitler nasquèt lo 20 d'abriu de 1889 dins lavila austriana de Braunau am Inn situada lòng de la frontiera entre Àustria-Ongria e Alemanha. Èra lo quatren fiu d'Alois Hitler (1837-1903), doanier a la retirada en 1895, e de Klara Pölzl (1860-1907. Lei relacions entre Adolf Hitler e son paire son depintadas coma marridas. En revènge, èran fòrça bònas entre lo fiu e la maire e son decès en 1907 toquèt prefondament Adolf Hitler.
A sa mòrt, Alois Hitler aviá laissat de ressorsas sufisentas per assegurar l'existéncia de sa familha. Adolf Hitler menèt alora una vida ociosa. Pauc trabalhaire, acomencèt d'estudis au collègi modèrne de Linz e descurbiguèt leis arts coma la musica, lo teatre e l'arquitectura. A la mòrt de sa maire, decidèt de s'installar a Viena per venir artista.
Edudacion e formacion[modificar | modificar la font]
Adolf Hitler demorèt a Viena de 1908 a 1913 e a Munic de 1913 a 1914. Son objectiu èra de venir artista mai aqueleis annadas veguèron subretot l'acomençamen dau desvolopament de seis idèas politicas e de son antisemitisme. Foguèt d'efèct refusat per l'escòla dei Bèus Arts en 1907 e en 1908. Mau capitèt tanben d'intrar dins una escòla d'arquitectura. Contunièt alora son existéncia ociosa e visquèt de la venda de pinturas e d'aqüarelas.
En parallèl de son activitat artistica, acomencèt de s'interessar a la politica e foguèt influenciat per Karl Lueger (1844-1910), premier cònsol sociau-crestian de Viena, e per Georg von Schönerer (1842-1921), pangermanista opausat au catolicisme politic, qu'èran dos antisemitas virulents. Descurbiguèt tanben l'òbra dau marxista francés Georges Sorel (1847-1922), dei filosòfs alemands Friedrich Nietzsche (1844-1900) e Arthur Schopenhauer (1788-1860) e dau monge racista e antisemita Adolf Lanz (1874-1954). Ne'n retirèt una òdi prefonda còntra lei judieus, lei socialistas, lei sindicats, lo Parlament e lei Habsborg e establiguèt rapidament un liame entre marxisme, socialistas, parlamentarisme e judaïsme. Semblèt tanben marcat per leis institucions de la Glèisa Catolica que venguèron una fònt d'inspiracion de l'estructura intèrna dau NSDAP.
En mai de 1913, desgostat dau cosmopolitisme de la capitala austriana, quitèt son país per s'installar en Alemanha. Demorèt alora a Munic fins au començament de la Premiera Guèrra Mondiala. I contunièt de viure gràcias a la venda de sei pinturas e de legir divèrsei libres politics e filosofics.
La Premiera Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La Premiera Guèrra Mondiala foguèt un episòdi important de la vida d'Adolf Hitler car renforcèt son antisemitisme e entraïnèt son adesion a un partit politic tre 1919. Hitler, en despiech de sa nacionalitat austriana, s'engatjèt en aost de 1914 au sen de l'armada bavaresa[2]. A partir d'octòbre de 1914, participèt ai combats sus lo frònt de l'Oèst onte tenguèt lo ròtle d'estafeta, es a dire de soudat cargat de transmetre leis òrdres de l'estat-major de son regiment au frònt.
L'ascension vèrs lo poder[modificar | modificar la font]
L'adesion au NSDAP e sa transformacion en partit de massa[modificar | modificar la font]
Lo putsch de Munic e la preson[modificar | modificar la font]
La reorganizacion dau partit e son estanhacion electorala[modificar | modificar la font]
La crisi de 1929 e l'ascension dau partit[modificar | modificar la font]
La presa dau poder[modificar | modificar la font]
Leis idèas d'Adolf Hitler[modificar | modificar la font]
Leis ideològues principaus dau nazisme[modificar | modificar la font]
Politica raciala[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
L'aliança ambé lei conservadors e la formacion dau govèrn Hitler[modificar | modificar la font]
L'eliminacion dei comunistas e leis eleccions dau 5 de març de 1933[modificar | modificar la font]
L'eliminacion de l'oposicion politica[modificar | modificar la font]
L'eliminacion de l'oposicion sindicala[modificar | modificar la font]
Lei reorganizacions de l'educacion e de l'administracion[modificar | modificar la font]
La somission dau mond culturau[modificar | modificar la font]
La creacion d'un estat repressiu e la purga dau NSDAP[modificar | modificar la font]
Hitler Reichsführer[modificar | modificar la font]
Lo Fürher dau Tresen Reich[modificar | modificar la font]
La restauracion de la poissança alemanda[modificar | modificar la font]
Lo redreiçament de la situacion economica[modificar | modificar la font]
L'exclusion dei « raças inferioras » e deis « elements desviants »[modificar | modificar la font]
L'expansionisme e la destruccion dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
La Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Lei succès militars de 1939-1942[modificar | modificar la font]
Lo pilhatge d'Euròpa e leis atrocitats dau regime nazi[modificar | modificar la font]
Lei reviradas e la desfacha[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Archius de l'INA : Entrevista entre Hitler e Franco a Hendaia en octòbre de 1940
- (fr) Article e dorsièr de descargar sus los archius americans concernissent Hitler, las enquèstas de l'FBI e las donadas relativas a un complòt american destinat a lo suprimir en 1933
- (fr) Lo lengatge doble dins l'hitlerisme per Guy Durandin, professor onorari de psicologia sociala a l'Universitat René Descartes-Paris V.


text:
-272
Aquesta pagina concernís l'an -272 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Cleonymus, generau e prince espartenc exilat de sa ciutat, capitèt de convencre Pirros d'atacar Esparta per l'installar au poder. Pirros acceptèt de lo sostenir per conquistar Peloponès. Pasmens, se turtèt a una resisténcia acarnada d'Esparta. L'arribada dau rèi Areus Ièr vengut de Creta amb una armada de renfòrç capitèt de levar lo sètge e de rebutar l'ataca. Pirros pilhèt finalament Lacònia e se retirèt vèrs lo nòrd onte trobèt la mòrt dins un combat còntra Argos.


text:
Peninsula de Yucatan
La peninsula de Yucatan, localizada al ponch de rescontre entre l'America del Nòrd e l'America Centrala, separa la mar Cariba del golf de Mexic. Amassa los estats mexicans de Yucatan, Quintana Roo e Campeche (que abans formavan un sol estat de la federacion mexicana), una porcion del nòrd de Belize e lo departament guatemalenc del Petén. La peninsula coincidís amb l'aira d'influéncia de l'anciana civilizacion maia preïspanica. Los pòbles maias encara abitan aquestas regions, e lo maia yucatec, la principala de las lengas maias, encara s'i parla.
Segon lo mite popular, lo nom de Yucaten ven de la frasa maia Yuk ak katán ("Compreni pas ta lenga"), suposadament la responsa dels maias nadius als exploradors espanhòls quora aquestes demandèron qual èra lo nom del territòri.
La peninsula de Yucatan asosta mai de mila cenotes, entre los quals cal notar lo cenote sagrat de les ruïnas de Chichén Itzá, l'Ik Kil fòrça a prèp de l'anterior, Xlacah (vilatge vièlh), Kankirixche (arbre del fruit jaune) e X'Kekén e Samulá localizat a Dzitnup, a 7 km de Valladolid.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Estat de Yucatan
- Republica de Yucatan