text:
1837
Aquesta pagina concernís l'an 1837 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 18 de junh - Promulgada en Madrid la primièra constitucion espanhòla.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Dins l'estat d'Illinois, chaple d'un jornalista abolicionista per de partisans de l'esclavatge. Una partida de son jornau e de son estampariá foguèron pereu destruchas per d'abitants[1].
Tèxas[modificar | modificar la font]
Reconóissança oficiala de l'independéncia de la Republica per leis Estats Units d'America.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Abdicacion dau shogun Tokugawa Ieyoshi au profiech de son fiu Tokugawa Ieyoshi. Pasmens, segon la tradicion dau shogunat Tokugawa, gardèt la realitat dau poder fins a sa mòrt.
D'autra part, fin de la Famina de Tenpo qu'aviá començat en 1833. Dins la region d'Osaka, entraïnèt una revòuta còntra de foncionaris corromputs de l'administracion. Aquò descreditèt grèvament l'imatge dau Shogunat au sen de la populacion e favorizèt l'emergéncia de movements d'oposicion.
Enfin, en vigor de l'edicte per rebutar lei naviris estrangiers, l'artilhariá costiera japonesa tirèt sus lo naviri marchand estatsunidenc Morrison. Lo naviri foguèt rebutat per lei tirs mai la preséncia de marins japonés naufrajats repatriats per leis Estatsunidencs dins lo naviri agravèt l'ostilitat de la populacion còntra lo Shogunat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Juan Lindolfo Cuestas, president d'Uruguai (m. 1905)
- 22 de febrièr - Pedro Varela Olivera, president interin d'Uruguai (m. 1906)
- 24 de febrièr - Rosalía de Castro, escrivana galèga (m. 1885)
- 18 de març - Grover Cleveland, president dels Estats Units (m. 1908)
- 21 d'abril - Fredrik Bajer, escrivan e pacifista danés, Prèmi Nobel (m. 1922)
- 11 d'agost - Marie François Sadi Carnot, president de França (m. 1894)
- 3 d'octobre - Nicolás Avellaneda, president d’Argentina (m. 1885)
- 29 d'octobre - Abraham Kuyper, primièr ministre dels Païses Basses (m. 1920)
- 23 de novembre - Johannes Diderik van der Waals, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1923)
- 2 de decembre - Leonce Verny, engenhaire francés (m. 1908)
- Raoul Urbain, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1902)
- Georges Arnold, personalitat de la Comuna de París (m. 1912)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Ipolit Bochard, marin provençal, corsari en Argentina (n. 1780)
- 7 de febrièr - Rei Gustau IV Adòlf de Suècia (n. 1778)
- 10 de febrièr - Aleksandr Pushkin, escrivan rus (n. 1799)
- 19 de febrièr - Karl Georg Büchner escrivan alemand (n. 1813)
- 8 de març - Domingos Sequeira, pintor portugués (n. 1768)
- 14 de junh - Giacomo Leopardi, escrivan italian (n. 1798)
- 20 de junh - Rei Guilhèm IV del Reialme Unit (n. 1765)
- 10 d'octobre - Charles Fourier, filosòf francés (n. 1772)
- 17 d'octobre - Johann Nepomuk Hummel, compositor austriac (n. 1778)


c: text/html

text:
Gigny-sur-Saône
Gigny-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat sul marge drech de la Saône, entre Chalon-sus-Saône e Tournus. Situat a qualques quilomètres de Sennecey-lo-Grand e a una vintena de quilomètres de Chalon-sus-Saône[1].
La commune est située sur la rive droite de la Saône, entre Chalon-sur-Saône et Tournus. Situé à quelques kilomètres de Sennecey-le-Grand et à une vingtaine de kilomètres de Chalon-sur-Saône[1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al masatge caseriu de la Colomna, i aviá lo un dels mai ancians pòrts romain sus la près de la Saône[1]. Lo Castell del Épervière a #èsser bastit a la XXen sègle[1].
Au hameau de la Colonne, il y avait l'un des plus anciens ports romain sur le bord de la Saône[1]. Le Château de l'Épervière a été construit au XXen siècle[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
JSL.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Economia de Botswana
Botswana foguèt un dels paucs païses que mantenguèron una fòrta creissença de la siá economia dempuèi 1996, an de siá independéncia, fins a 1999. Malgrat aiçò, la creissença queiguec a bas de 5% en los ans 2007 e 2008, e sofriguèt una fòrta retraccion lo 2009, en essent que la indústria sofriguèt una reduccion de gaireben 30%[1].
L'economia del país evolucionèt d'una de las pus pauras del continent a una economia amb PIB per capita similar al de qualques païses en desvolopament. Lo melhorament de l'economia s'es bastit a comptar de l'aplicacion de politicas liberalas, un acertat usatge dels ganhs procedentes de las minas de diamants una politica fiscala prudenta e una politica exteriora cautelosa. Debswane, l'unica companhiá minaira de diamants qu'opèra a Botswana, aperten en 50% dins lo govèrn e genèra a l'entorn de la mitat de totas las intradas governamentalas.
Actualament Botswana es lo 3en productor mondial de diamants. Lo país expòrta tanben coire, niquèl, carbonat de sòdi, carn e textil.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Asia
Asia es lo continent pus grand e pus poblat del mond. Ocupa 8,6% de la superfícia totala de la Tèrra (o 29,4% de las tèrras) e, amb aperaquí 4 miliards de personas, conten mai de 60% de la populacion mondiala actuala.
Mai que mai situada dins los emisfèris nòrd e èst, Asia es tradicionalament definida coma una partida d'Eurasia – amb l'extrèm oèst confrontat per Euròpa – mai a l'èst per lo Canal de Suèz, los monts d'Orals, e al sud per las montanhas de Caucàs, la Mar Caspiana e la Mar Negra. Es bordada a l'èst per l'Ocean Pacific, al sud per l'Ocean Indian, e al nòrd per l'Ocean Artic.
De per sa talha e diversitat, Asia – un toponim datat de l'Antiquitat – es mai un concèpte cultural incorporant un grand nombre de regions e pòbles qu'una entitat fisica omogenèa[1][2].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Asia". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
- ↑ "Asia". McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology. 2006. New York: McGraw-Hill Inc.


text:
Frédéric Chopin
Frédéric Chopin (Żelazowa Wola, lo 1 de març de 1810 - París, 17 d'octorbre de 1849) que ho un deus compositors romantics màger e tanben un deus pianistas màgers deu son temps. Qu'èra polonés e tanben d'origina francesa e que viscó mantuas annadas en França on establí ua pregonda e passionada amistat vaduda famosa dab l'escrivana George Sand.
Vita[modificar | modificar la font]
Que neishó au ras de Varsòvia d'ua mair polonesa e d'un pair francés de Lorena expatriat. Eth medish que viscó en França dab lo son nom e los sons documents francés, a maugrat deu son patriotisme polonés, per'mor de l'ocupacion Russa. Que comencè a compausar quan èra mainatge abans d'apregondir los sons estudis au Conservatòri de Varsòvia. En 1829 que dè lo son purmèr gran concèrt a Viena en bèth interpretar variacions de las soas que vadoren lo son Opus 2 qui horen laudadas per Robert Schuman en bèth titolar Chopin de l'epitèt d'engeni.
Arron la soa huèita de Polonha per'mor de l'invasion russa, que s'exiliè en França e que dè lo son purmèr concèrt a París en 1832 e lèu que vadó ua custòdia deus salons, on e's he l'amic d'autes compositors com Franz Liszt.
En musica que contribuè d'un biais determinant dens l'elaboracion deu repertòri deu piano solo associant per tostemps lo son nom a genres com la mazurka, la valsa (per piano), lo nocturne, la polonesa, l'estudi per piano, l'impromptu e lo preludi.
En 1838, entà suenhar la soa la tuberculòsi, que viatgè a Malhorca dab George Sand ; que hon ostalats dens lo mostièr chartrós de Valldemosa on Chopin e compausè preludis.
Que's morí aus 39 ans a París de la tuberculòsi e qu'ei sepelit dens lo cemitèri deu Père Lachaise (desseparat deu son còr qui ho miat e conservat en Polonha).
Òbras[modificar | modificar la font]
- 58 mazurkas
- 27 estudis
- 26 preludis
- 21 nocturnes
- 20 Valsas
- 17 polonesas
- 5 rondos
- 4 baladas
- 4 impromptus
- 4 scherzos
- 4 variacions
- 3 sonatas per piano (la sonata no. 2 qu'ei la mei famosa marcha funebra)
- 3 escossesas
- 2 concertos per piano e orquestra
Extrèits[modificar | modificar la font]
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- 1000 articles fondamentals
- Paginas amb ligams copats
- Portal:Musica/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Naissença en Mazovia
- Pianista classic
- Enfant prodigi
- Naissença en 1810
- Decès en 1849
- Pianista polonés
- Compositor romantic
- Compositor polonés


text:
Leopard I
Lo carri Leopard I es un carri de combat principau alemand desvolopat de 1959 a 1963. Intrèt en servici en 1965 e foguèt produch a 4 744 unitats. Conoguèt un succès d'exportacion important e foguèt adoptat per uneis armadas occidentalas coma Belgica, Canadà, Païses Basses, Danemarc o Grècia. Sièis versions principalas foguèron finalament desvolopadas dau Leopard 1A1 au Leopard 1A6.
Participèt ai guèrras de Iogoslavia onte lei Leopard I danés combateguèron ambé succès còntra de T-55 sèrbs e a la Segonda Guèrra d'Afganistan onte leis armadas canadiana e danesa l'utilizèron coma sostèn d'infantariá.


text:
Nòva Zelanda
Nòva Zelanda (var. Nava Zelanda, Nuòva Zelanda) (en anglés New Zealand) o Aotearoa (en maòri) es un país e un archipèla situat en Oceania, al sud de l'Ocean Pacific. Se compausa de doas illas principalas: l'Illa del Nòrd e l'Illa del Sud.
La capitala es Wellington.
Lo gentilici es neozelandés - esa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L'arribada dels primièrs polinesians en Nòva Zelanda es datada a l'entorn dels ans 1250-1300. Venián de Polinesia orientala. En Nòva Zelanda trobèron una granda varietat d'espècias animalas e vegetalas e i desvolopèron la cultura maòri . Aqueles colons desvolopèron l'agricultura sus la nòva tèrra e entre los sègles XII e XIV, lo besonh d'obténer mai de tèrra per cultivar favoriguèt la proliferacion de guèrras entre las divèrsas tribús maòris fixadas en Nòva Zelanda, fòrça d'elas foguèron chapladas e lo canibalisme se faguèt mai present.
En 1642 l'explorador olandés Abel Tasman arribèt dins las tèrras neozelandeses e trobèt una fòrta resisténcia de la part dels Maòris. Cristianizèt la "Baia dels Assassinats" (uèi Golden Bay) e batejèt la nòva tèrra Statenlandt, supausant que s'agissiá del continent austral qu'arribava fins a la Tèrra dels Estats, en America del Sud. Lèu la Companhiá Neerlandesa de las Índias Orientalas li cambièt lo nom, amor que veniá de descobrir la Tèrra dels Estats vertadièra (uèi isla dels Estats), e la nomenèt "Nieuw Zeeland" en remembrança de la província neerlandesa, del comtat de Zelanda, separada per l'estuari de Ren e de Mòsa de la província de Olanda, coma la Nòva Zelanda es separada de la Nòva Olanda (Austràlia) per la mar.
L'explorador anglés James Cook naveguèt per tota la còsta neozelandesa e demostrèt qu'es formada de doas islas grandas. Cook proclamèt la Nòva Zelanda territòri de la Corona Britanica. Los primièrs poblaments de colons se compausavan de pescadors e marinièrs qu'introdusiguèron la prostitucion e de multiplas malautiás. Escambièron tanben amb los maòris armas de fuòc contra pèiras preciosas e provoquèron aital de chaples entre tribús que son coneguts coma las Guèrras dels Mosquets. Aqueles afrontaments menèron a una dramatica casuda de la populacion autoctòna.
En 1840, dabans l'interès creissent de França per lo territòri, la corona d'Anglatèrra signèt amb los maòris lo Tractat de Waitangi per lo qual los abitants cedissián la sobeiranetat de la siá tèrra a la Corona en escambi de proteccion. Al començament los maòris se lancèron amb estrambòrd dins lo comerci amb los que nomenavan pakeha, e nombrosas iwi (tribús) venguèron ricas, mas amb l'aumentacion del nombre dels colons, de conflictes apareguèron, que provoquèront las guèrras maòris entre 1860 e 1870, menant a la perda de la granda majoritat de sas tèrras pels maòris pendent tot lo rèsta del sègle XIX. Los maòris vesián que sa cultura tendiá a desaparéisser. A la fin del sègle XIX Nòva Zelanda venguèt lo granièr del Reialme Unit, en exportant de produches agricòlas coma la carn dins divèrses païses europèus. Serà pas abans 1947 que lo país obtendrà la totala independéncia del Reialme Unit. Las relacions entre los dos païses contunhèron d'èsser fòrça estrechas coma se poguèt veire quand las tropas neozelandeses luchèron al costat dels britanic durant ambedoas guèrras mondialas. Entre los ans 70 e los 80 del sègle XX, Nòva Zelanda perdèt son mercat europèu çò que, apondut a la crisi del petròli, faguèt que l'economia del país se'n ressentiguèsse fòrtament. En 1984 se signèt un tractat de liure comèrci amb Austràlia.
Politica[modificar | modificar la font]
Nòva Zelanda es una monarquia parlamentària. Lo cap d'Estat es la reina d'Anglatèrra, actualament Elisabeta II, representada per un governador general.
Geografia[modificar | modificar la font]
Nòva Zelanda es compausada de doas illas principalas, l'illa del Nòrd e l'illa del Sud, e de nombrosas autras pus pichonas, d'unas essent pron aluenhadas, près del centre de l'emisfèri maritim. La superfícia totala es de 268 680 km2 inclusent las illas Antipodas, las illas Auckland, las illas Bounty, las illas Campbell, las illas Chatham, las Tokelau e las illas Kermadec[1], sia un pauc mens qu'Itàlia o Polonha, e un pauc mai que lo Reialme Unit. Lo país s'estend sus mai de 1 600 km sus son ais nòrd-nòrd-èst e ten 15 134 km de còsta[1]. Entre las autras illas abitadas, las pus importantas son l'illa Stewart (au sud de l'illa del Sud), l'illa Waiheke (dins lo golf de Hauraki), l'illa de la Granda Barrièra (a l'èst deldich golf), las illas Chatham (a l'èst de l'illa del Sud) e las Tokelau (au Nòrd de las Samoa).
L'illa del Sud (South Island) es la pus granda ; es partejada dins tota sa longor pels Alps del Sud (Southern Alps), que lo ponch culminant es lo mont Cook amb sos 3 754 mètres d'altitud. Lo mont Cook mesurava 3 764 mètres, mas un lisament de terrenh rabotèt son som de dètz mètres lo 14 de decembre de 1991[2]. Ten dètz e uèit soms de mai de 3 000 mètres.
L'illa del Nòrd (North Island) es pauc montanhosa, mas marcada per lo volcanisme e una activitat geotermica. Son ponch culminant, lo mont Ruapehu (2 797 m), es un volcan en activitat. Los paisatges tormentats e estranhs de Nòva Zelanda li vaguèron l'interès dels studios de cinèma e de television ; son industria del torisme vejèt un interès crescut per lo país après la sortida dels films del Senhor dels anèls, realizats per Peter Jackson, el meteis neozelandés.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Nòva Zelanda.
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 (en) CIA World Factbook: New Zealand.
- ↑ (en) « Mt Cook landslide », Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Statistics New Zealand (1998). Edicions GP Publications: The New Zealand Official Yearbook 1998 (en anglés).
Geoffroy Rice (1992). Edicions Oxford University Press: The Oxford History of New Zealand (en anglés).
Michael King (2003). The Penguin History of New Zealand (en anglés).


text:
Ginjorlièr
Lo ginjorlièr (Ziziphus ziziphus) es un arbrilhon o pichon arbre de la familha de las Rhamnaceae. Seriá originari de l'Africa del Nòrd o de Siria e viu dins divèrses païses del Bacin Mediterranèu dempuèi de temps alunhats. Foguèt introdusit mai tard en Índia e en China, onte buta dempuèi mai de 4000 ans. Es una planta caduca que pòt arribar a far mai de 10 m de naut, amb de cambas drechas en grops e una rusca fòrça cretada. Las fuèlhas, de 2 a 6 cm, son ovalas a lanceoladas amb lo bòrd finament dentat e d'una color verd clar brilhant, altèrnas e pauc pecioladas, amb tres nervaduras principalas longitudinalas, presentan doas estipulas espinosas a la basa. Las flors, qu'apareisson entre abril e mai, son pichonas, pentameras, verdencas e plaçadas en grops, inflorescéncias a las cimas, de 2 a 5 sus un pichon pecol comun a l'axilla de las fuèlhas. La fusta del ginjorlièr s'utiliza per far d'instruments de musica.
Fruch[modificar | modificar la font]
Lo fruch es la ginjorla, una drupa comestibla de forma ellipsoïdala o globulosa, de color rogenca o brunenca quand es madura, en setembre, e amb un clòsc dur. Pareis a una pruna d'aspècte, mai lo gost remembra puslèu aquel de la poma.
Las ginjorlas son ricas en sucres e mucilatges e contenon una importanta quantitat de vitamina C. Son presadas per sa valor nutritiva, naturas o dessecadas. Las preparacions culinàrias de las ginjorlas son las meteissas que las que se fan amb las pomas[1] e la prunas. Es un dels fruches del regim mediterranèu tradicional, foguèt mencionat per Erodòt. La ginjorla èra lo simbòl del silenci dins la Roma antica e s'utilzava dins los temples dedicats a Metis. Dins la region d'Emília-Romanha se plantava un ginjolièr per portar fortuna. Segon Plini[2] las ginjorlas èran fòrça presadas coma laxatiu leugièr e se conservavan a l'abric de l'aire dins de caissas de fusta de fau o de telh.
A l'ora d'ara la consomacion merma fòrça dins las zonas urbanas.
Actualament dins l'airal mediterranèu las ginjorlas se manjan subretot en Liban, Egipte, Tunisia, Grècia e Itàlia.
Usatge medicinal[modificar | modificar la font]
La ginjorla tanben s'utilitzava coma expectorant e coma remèdi contra las afeccions respiratòrias, de la gòrja, faringitis e traqueïtis. A de propietats pectoralas, emollientas e assuasissent. Las racinas del ginjorlièr s'utilitzavan contra la fèbre.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca)Eliana Thibaut i Comalada, La cuina de la poma: 250 receptes, Cossetània Edicions
- ↑ Plini 15, 65
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Rushforth, K. Trees of Britain and Europe. Collins 1999. ISBN 0-00-220013-9.


text:
Saint-Saulge
Saint-Saulge es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Saulge a situat al centre del departament de la Nièvre.
La municipalitat a #èsser aumentada d'aquelas de Sanizy (dicha Samnisiaco) e Narlou (dicha Narlodo) ligats entre 1790 e 1794.
Saint-Saulge est situé au centre du département de la Nièvre.
La commune a été augmentée de celles de Sanizy (dite Samnisiaco) et Narlou (dite Narlodo) rattachés entre 1790 et 1794.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1164, lo Pape Alexandre III, confirma per una bulle, la possession dels beneficis de las curacions de Narloux e Sanisy, a la Abbaye de Sant-Martin de Autun[1].
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Marat-los-Bòsques[2].
En 1164, le Pape Alexandre III, confirme par une bulle, la possession des bénéfices des cures de Narloux et Sanisy, à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[3].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Marat-les-Forêts[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun : Charte n° XVIII.
- ↑ 2,0 2,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 5 d'agost 2012 Error de citacion : Invalid
tag; name "Cass" defined multiple times with different content
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun : Charte n° XVIII.


text:
1560
Aquesta pagina concernís l'an 1560 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Revòuta dau governador de Tigre que s'alièt ambé leis Otomans per proclamar negus Tazkaro, un fiu naturau de Dawit II (1508-1540). En mai dau governador e deis Otomans, Tazkaro foguèt tanben sostengut per lo cap dei subrevivents dau còrs expedicionari portugués desbarcat en 1541 dins lo país.


text:
Boofzheim
Boofzheim en alemannisch (Boofzheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat en plen Ried, lo vilatge fa partida del costat de Benfeld e del arrondissement de Sélestat-Erstein. A situat al encreuament de la D5 #que connècta Benfeld al Alemanha e la D468 parallela al Rhin #que connècta Estrasburg a Bâle en transeünt per de nombroses pòbles fleuris de Alsace. Per en un autre luòc, a situat sus la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) #que connècta la font del Rhin, situada a Andermatt a Soïssa, a la siá desbocadura a Rotterdam. Los abitants an conegut jol nom de Boofzheimois.
Situé en plein Ried, le village fait partie du canton de Benfeld et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Il est situé au croisement de la D5 qui relie Benfeld à l'Allemagne et la D468 parallèle au Rhin qui relie Strasbourg à Bâle en passant par de nombreux villages fleuris d'Alsace. Par ailleurs, il est situé sur la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) qui relie la source du Rhin, située à Andermatt en Suisse, à son embouchure à Rotterdam. Les habitants sont connus sous le nom de Boofzheimois.
Istòria[modificar | modificar la font]
Es cap al Sègle XI #qu'apareis per las primièras fes lo bourg de Botesheim. Lo pòble aperten dos sègle mai tard per mitat a la abbaye de Sant-Étienne de Estrasburg e en partida a l'avesque d'Estrasburg. Cap al començament del Sègle XVI lo pòble passa entre las mans de la familha Mueg #qu'adòpta la religion reformada cap a 1545. En 1636, lo Suedés fan incursiós en Alsace e destruisson gaireben totalament lo pòble. Après la guèrra de Trenta Ans lo pòble se repeuple mercés a l'aportacion dels immigrats suisses e olandeses. En 1684, Paul Jacques Mueg, proprietari del pòble, en essent defallit, lo domeni a partejat entre desparièras familhas. Al cors de la Segonda Guèrra mondiala, Boofzheim, sofrís de combats #que se desenrotllen en la siá périphérie. Lo pòble a deslotjat en 1939. A la fin dels hostilités un tèrç del pòble es sinistrat pels combats #qu'opausan los Aliats, lançats en la reconquête dels territòris ocupats. Los Alemands temptan désespérément de lançar una contra ofensiva en genièr 1945 sens succès d'en un autre luòc. Lo pòble a liberat per las tropas aliadas.
C'est vers le Sègle XI qu'apparaît pour la première fois le bourg de Botesheim. Le village appartient deux siècle plus tard pour moitié à l'abbaye de Saint-Étienne de Strasbourg et en partie à l'évêque de Strasbourg. Vers le début du Sègle XVI le village passe entre les mains de la famille Mueg qui adopte la religion réformée vers 1545. En 1636, les Suédois font des incursions en Alsace et détruisent presque entièrement le village. Après la guerre de Trente Ans le village se repeuple grâce à l'apport des immigrés suisses et hollandais. En 1684, Paul Jacques Mueg, propriétaire du village, étant décédé, le domaine est partagé entre différentes familles. Au cours de la Seconde Guerre mondiale, Boofzheim, souffre des combats qui se déroulent dans sa périphérie. Le village est évacué en 1939. À la fin des hostilités un tiers du village est sinistré par les combats qui opposent les Alliés, lancés dans la reconquête des territoires occupés. Les Allemands tentent désespérément de lancer une contre offensive en janvier 1945 sans succès d'ailleurs. Le village est libéré par les troupes alliées.


text:
Freigné
Freigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en la vallée de la Erdre.
Commune située dans la vallée de l'Erdre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a ocupat pendent la Préhistoire, la traça la mai visibla es l'amassa mégalithique de Bennefraye, #que compòrta set menhirs.
Lo vilatge de Freigné a mencionat per las primièras fes en 1050, en la charte de Carbay, se sona alavetz Frugniacus. Aquela charte testifica lo don del comte de Anjau Geoffroy–Martel a dom Jonas, fraire de Marmoutier, de la villa #que i aviá #èsser escuelhuda entre Pouancé, Candé e Châteaubriant.
Los senhors del luòc fan bastir un solar près de la glèisa paroissiale. Freigné dépendit En principi del comtat de Nantas i aguèt de contunh ligat al Anjau jos la dynastie de las Plantagenêts. #Demorar, fins a la Revolucion, en dependent a l'esperitala del diocèse de Nantas.
Una nòta del Sègle XVIII dona a aquel afar los interessantes detalhs #que seguisson :
El appert per la confession retuda al Roy per Bertrand de Dinan, que los ancians barons de Candé pas avoient cap de drech de fief en la parròquia de Freigné, #lo que parròquia relevoit anciennement del duché de Bretanha e del comtat Nantois, e ne lèva encara per l'esperital ; tan que la baronnie de Candé, #que relevoit alavetz prochement del comtat d'Anjau, pas pouvoit i aver fief en la parròquia de Freigné #que relevoit prochement del castèl de Nantas en dependent del duché de Bretanha ; #çò que, sens contradit, se justifica per las confessions retudes auxdits barons de Candé pels senhors de Bourmont, #lo que employent en iceux touffe la parròquia de Freigné sens en res reservar e aital coma se prossegueix e compòrta.
Al Mièja Edat, Freigné fasiá partida de la sénéchaussée d'Angieus e #levar del país d'eleccion de Angieus fins a la Revolucion.
Pendent los Guèrras de Vendée, Freigné #èsser amb lo Castell de Bourmont e per lo sieu proprietari, lo futur maréchal de França, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Al sègle XIX la municipalitat se moderniza progressivament, la glèisa es reconstruite, lo cementèri a desplaçat, de las escòlas an bastit e Freigné a connectat a Nantas e a Segré pel camin de fèrre.
En 1837 e en 1955, de las tèrras freignéennes an ligat a la municipalitat de Candé.
Le site est occupé durant la Préhistoire, la trace la plus visible est l'ensemble mégalithique de Bennefraye, qui comporte sept menhirs.
Le village de Freigné est mentionné pour la première fois en 1050, dans la charte de Carbay, il s'appelle alors Frugniacus. Cette charte atteste le don du comte d'Anjou Geoffroy–Martel à dom Jonas, moine de Marmoutier, de la villa qui avait été choisie entre Pouancé, Candé et Châteaubriant.
Les seigneurs du lieu font construire un manoir près de l'église paroissiale. Freigné dépendit d'abord du comté de Nantes puis fut rattaché à l'Anjou sous la dynastie des Plantagenêts. Elle resta, jusqu'à la Révolution, dépendante au spirituel du diocèse de Nantes.
Une note du Sègle XVIII donne à ce sujet les intéressants détails qui suivent :
Il appert par l'aveu rendu au Roy par Bertrand de Dinan, que les anciens barons de Candé n'avoient aucun droit de fief dans la paroisse de Freigné, laquelle paroisse relevoit anciennement du duché de Bretagne et du comté Nantois, et encore en relève pour le spirituel ; tellement que la baronnie de Candé, qui relevoit lors prochement du comté d'Anjou, ne pouvoit avoir fief en la paroisse de Freigné qui relevoit prochement du château de Nantes dépendant du duché de Bretagne ; ce qui, sans contredit, se justifie par les aveux rendus auxdits barons de Candé par les seigneurs de Bourmont, lesquels employent en iceux touffe la paroisse de Freigné sans en rien réserver et ainsi qu'elle se poursuit et comporte.
Au Moyen Âge, Freigné faisait partie de la sénéchaussée d'Angers et releva du pays d'élection d'Angers jusqu'à la Révolution.
Durant les Guerres de Vendée, Freigné fut avec le Château de Bourmont et par son propriétaire, le futur maréchal de France, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Au sègle XIX la commune se modernise progressivement, l'église est reconstruite, le cimetière est déplacé, des écoles sont bâties et Freigné est reliée à Nantes et à Segré par le chemin de fer.
En 1837 et en 1955, des terres freignéennes sont rattachées à la commune de Candé.


text:
Monsieur de Pourceaugnac
Monsieur de Pourceaugnac [1] qu'ei ua comedia-ballet en pròsa de Molière escrita en francés (dab tiradas en picard) e en occitan lengadocian.
Que ho estreada au castèth de Chambord peu rei Loís XIV lo 6 d'octobre de 1669 puish, lo 15 de noveme de la medisha annada, au teatre deu Palais Reiau, interpretada per la Tropa deu Rei.
Los personatges[modificar | modificar la font]
- M. de Pourceaugnac idem Monsen de Porçaunhac.
- Oronte.
- Julie, hilha d’Oronte.
- Nerine, hemna d’intriga.
- Lucette, faussa gascona [2] .
- Eraste, aimador de Julie.
- Sbrigani, Napolitan, òmi d’intriga.
- Purmèr e segond mètge.
- L’apoticaire.
Intriga[modificar | modificar la font]
Dus joens aimadors, Eraste e Julie, que deven estremar, Monsen de Pourçaunhac (a qui Julie b'ei vodada peu son pair Oronte), entà se poder maridar. Qu'arreceben l'ajuda de Sbrigani e qu'ensajan de har créder que Pourçaunhac b'ei ja maridat dus còps (dab ua hemna de Saint-Quentin en Picardia e ua lengadociana de Pesenàs) entà espaventar aqueth darrèr en tot lo har huéger.
Extracte[modificar | modificar la font]
Acte II
Scèna VII
Lucette, Oronte, Monsieur de Pourceaugnac.
Lucette Ah! tu es assy, et à la fy yeu te trobi aprés abé fait tant de passés. Podes-tu, scélérat, podes-tu sousteni ma bisto ?
Monsieur de Pourceaugnac Qu’est-ce que veut cette femme-là ?
Lucette Que te boli, infame ! Tu fas semblan de nou me pas counouysse, et nou rougisses pas, impudent que tu sios, tu ne rougisses pas de me beyre ? Nou sabi pas, Moussur, saquos bous dont m’an dit que bouillo espousa la fillo ; may yeu bous declari que yeu soun sa fenno, et que y a set ans, Moussur, qu’en passan à Pezenas el auguet l’adresse dambé sas mignardisos, commo sap tapla fayre, de me gaigna lou cor, et m’oubligel pra quel mouyen à ly douna la ma per l’espousa.
Oronte Oh ! oh !
Monsieur de Pourceaugnac Que diable est-ceci ?
Lucette Lou trayté me quitel trés ans aprés, sul preteste de qualques affayrés que l’apelabon dins soun païs, et despey noun ly resçauput quaso de noubelo ; may dins lou tens qui soungeabi lou mens, m’an dounat abist, que begnio dins aquesto bilo, per se remarida danbé un autro jouena fillo, que sous parens ly an proucurado, sensse saupré res de sou prumié mariatge. Yeu ay tout quitat en diligensso, et me souy rendudo dins aqueste loc lou pu leu qu’ay pouscut, per m’oupousa en aquel criminel mariatge, et confondre as ely de tout le mounde lou plus méchant des hommes.
Monsieur de Pourceaugnac Voilà une étrange effrontée !
Lucette Impudent, n’as pas honte de m’injuria, alloc d’estre confus day reproches secrets que ta conssiensso te deu fayre ?
Monsieur de Pourceaugnac Moi, je suis votre mari ?
Lucette Infame, gausos-tu dire lou contrari ? He tu sabes be, per ma penno, que n’es que trop bertat ; et plaguesso al Cel qu’aco nou fougesso pas, et que m’auquessos layssado dins l’estat d’innoussenço et dins la tranquillitat oun moun amo bibio daban que tous charmes et tas trounpariés nou m’en benguesson malhurousomen fayre sourty ! yeu nou serio pas reduito à fayré lou tristé perssounatgé qu’yeu fave presentomen, à beyre un marit cruel mespresa touto l’ardou que yeu ay per el, et me laissa sensse cap de pietat abandounado à las mourtéles doulous que yeu ressenty de sas perfidos acciûs.
Oronte Je ne saurais m’empêcher de pleurer. Allez, vous êtes un méchant homme.
Monsieur de Pourceaugnac Je ne connais rien à tout ceci.
Scèna VIII
Nérine en Picarda, Lucette, Oronte, Monsieur de Pourceaugnac.
Nérine Ah! je n’en pis plus, je sis toute essoflée ! Ah! finfaron, tu m’as bien fait courir, tu ne m’écaperas mie. Justice, justice ! je boute empeschement au mariage. Chés mon mery, Monsieur, et je veux faire pindre che bon pindar-là. [...]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Monsen de Porçaunhac e auré podut estar la version eventuala o teorica deu personatge se hosse efectivament estat occitan
- ↑ Dens lo teatre francés deu sègle XVII, parlar occitan per un personatge que hè d'eth un gascon per associacion estereotipica
Tèxte[modificar | modificar la font]
La pèça qu'ei disponibla suber Wikisource[1]


text:
Escritura chinesa
L'escritura chinesa, tanben aperada escritura deus Han, qu'ei un sistèma d'escritura utilizat principalament per escríver lo chinés.
Qu'ei considerada com un deus factors d'unificacion de la cultura chinesa puish qu'enlòc de notar los sons e nòta las idèas au mejan d'ideogramas designats com sinogramas. Que da atau la possibilitat de notar d'un medish biais medishas idèas en lengas diferentas. Que ho atau emplegada dens los divèrses dialèctes deu chinés, mes tanben au Vietnam au temps d'autes còps, en Corèa dens ua mendra mesura e, enqüèra au dia de uei au Japon (combinats dab los alfabets sillabics qui e'n son gessits : los hiraganas e lo katakanas).
Qu'ei l'escritura mei anciana enqüèra emplega au dia de uei.
Los Kangxis que son compausats e categorizats a partir de las soas 214 claus de l'escritura chinesa.


text:
Épaney
Épaney es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es al sud de la plana de Can. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst de Potigny, a Unitat|7|km {{}} al nòrd de Falaise e a Unitat|14|km {{}} al sud-oèst de Sant-Pierre-sus-Dives[1].
Épaney A constituit de dos bourgs de parièra importància : l'actual bourg, ont se situa la glèisa, amb lo luòc-ditz la Coa de Guèine #que lo jouxte, e los Fontaines, #qu'es mitoyen del vilatge de Perrières. Tres unes autres caserius son éparses al sud e a l'oèst : l'Ostal Blanc, los Monts de Éraine e lo Val Mauger.
La commune est au sud de la plaine de Caen. Son bourg est à 8 km à l'est de Potigny, à 7 km au nord de Falaise et à 14 km au sud-ouest de Saint-Pierre-sur-Dives[3].
Épaney est constitué de deux bourgs d'égale importance : l'actuel bourg, où se situe l'église, avec le lieu-dit la Queue de Renard qui le jouxte, et les Fontaines, qui est mitoyen du village de Perrières. Trois autres hameaux sont éparses au sud et à l'ouest : la Maison Blanche, les Monts d'Éraine et le Val Mauger.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XII, la parròquia de Épaney i aviá dos patrons : los fraires de Sant-Evroult e los fraires de Marmoutiers. Los primièrs recebián los dîmes de Épaney, la grange a las #dire a situat a costat de la glèisa. Los segon possedissián lo prieuré de Perrières. En foncion de la siá servitud a tala o tal patron, los abitants s'èran doncas installats siá près de la glèisa, siá près del vilatge de Perrières.
Au Sègle XII, la paroisse d'Épaney avait deux patrons : les moines de Saint-Evroult et les moines de Marmoutiers. Les premiers recevaient les dîmes d'Épaney, la grange aux dîmes est située à côté de l'église. Les seconds possédaient le prieuré de Perrières. En fonction de leur servitude à tel ou tel patron, les habitants s'étaient donc installés soit à proximité de l'église, soit à proximité du village de Perrières.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
Nébing
Nébing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dependéncia del duché de Lorraine, en la châtellenie de Marimont, prévôté de Dieuze.
- Totalament destruit al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Dépendance du duché de Lorraine, dans la châtellenie de Marimont, prévôté de Dieuze.
- Entièrement détruit au cours de la guerre de Trente ans.


text:
Antòni Bigòt
Antòni Ipolit Bigòt, (en francés Antoine Bigot; Nimes, 27 de febrièr de 1825 - Nimes, 7 de genièr de 1897), foguèt un poèta occitan que coneguèt una brava capitada dins l'airal de Nimes durant lo sègle XIX. Escriguèt lo parlar local sens seguir lo modèl preconizat pel Felibritge, çò que faguèt d'el sens o cercar vertadièrament una mena d'adversari a la nòrma mistralenca. Sos escriches son fòrça representatius de l'occitan nimesenc.
Biografia[modificar | modificar la font]
Eissit d'una familha protestanta, instruch, escapèt als trabalhs del campèstre, al trabalh manual tan espandit a aquela epòca e se destinava al comèrci.
Dins los ans 1850, faguèt la coneissença de Joan Reboul, puèi de Loís Romieu amb lo qual debuta dins la literatura. En 1854, Frederic Mistral e sos amics escrivans occitans de Provença fondan lo Felibritge e convidan Antòni Bigòt a los rejónher. S'i refusa per gost d'independéncia e perque vòl cantar sa vila de Nimes dins son lengatge pròpri, son "impur patés que s'atuda": la lenga mai populara de la vila.
En 1861, venguèt membre correspondent de l'Acadèmia de Nimes, puèi membre a part entièra en 1864. En 1865, es membre del Consistòri de la Glèisa reformada. Moriguèt a son domicili de la carrièra Cart, lo 7 de genièr de 1897, daissant darrièr el lo renom d'un poèta estimat e d'un òme just e drech.
Qualques ans aprèp sa mòrt, en 1903, jos l'influéncia de son amic e contunhaire Jean Mejean, se quilhèt lo bust d'Antòni Bigòt prèp de l'estatua de Joan Rebolh en bas del grand escalièr del Jardin de la Font. Gaston Domergue, alara ministre, participèt a aquela ceremònia d'omenatge.
Antòni Bigòt (protestant e republican) es estat sovent opausat (legitimament o pas) a Joan Rebolh (catolic e reialista).
Òbras[modificar | modificar la font]
- Li Griséto, poésies patoises (1854)
- Li Boutoun de guèto, poésies patoises, par A. Bigot. Fables imitées de La Fontaine (1859)
- Les Rêves du foyer, poésies (1860)
- Li Bourgadieiro, poésies patoises (1863; 1962; 1998)
- Recueil de fables patoises nouvelles (1881)
- Li Fieuyo toumbado, poésies patoises et fables nouvelles (2nda edicion, aumentada de fablas novèlas, 1890)
- Li Flou d'armas, poésies et fables patoises (1891)
- Les Rêves du foyer, œuvres posthumes de A. Bigot. Poésies patoises et françaises inédites (1899)
- Œuvres complètes. Poésies languedociennes et françaises. Li Bourgadiéiro. Li Fueio toumbado. Li Flou d'Ermas (precedidas d'un epitre en vèrses lengadocians de Joan Reboul). Obro Poustumo. Les Rêves du foyer (precedits d'un abans prepaus). Œuvres posthumes (1907; 1924; 1997)
- Fablas de Bigot : 23 fables illustrées avec leur traduction française (1991)
- Fablas de Bigot : 20 nouvelles fables illustrées avec leur traduction française (1993)


text:
Montson
Montson (nom occitan classic) (en aragonés SLA Monçon, en aragonés GO e en castelhan Monzón) es ua vila d'Aragon. A 17 050 abitants (2008) sus ua superfícia de 155 km². Se tròba dens la província d'Òsca e la comarca deu Cinca Mejan.
Geografia[modificar | modificar la font]
Montson se situa au costat deus rius de Cinca e Sosa, devath un castèth elevat sus un puei. L'estrada N-240 (Madrid-Barcelona) travèrsa la vila. Possedeish indústrias quimicas importantas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La catedrala de Santa Maria del Romeral de plan romanic e lo castèth de Montson d'origina aràbia son los edificis mei remarcables. La ciutat s'es estenuda devath lo castèth.
A l'epòca d'Al Andalús (dominacion musulmana) se disputavan Montson los Banu Sabrit d'Òsca e los Banu Qasi de Lhèida. Au sègle XI pertanhèva aus Banu Hud e disen que la prengó lo Cid en 1083.
Aus crestians que'us calèva conquerir Montson entà talhar las comunicacions entre los reiaumes de taifas de Saragossa e Lhèida.
L'infant Pèire reconquerí Montson en 1089 durant lo règne deu son pair Sanç Remíriz d'Aragon. Sanç Remíriz creè lo reiaume de Montson entà l'infant, futur Pèire I d'Aragon, abans d'estar rei d'Aragon. Lo castèth arcuelhó l'enfança deu rei Jaume I lo Conquistaire, qui èra sota la tutèla deus templèrs. La situacion privilegiada dens los pas de las vaths de Segre e de Cinca hasó deu castèth e de la vila un centre estrategic important.
En 1143 passè a la possession deus templèrs. Montson es important peu hèit qu'estó primèr ua comanda templèra e mei tard espitalèra. Estó en divèrsas ocasions lo sèti de las Corts d'Aragon e de las Corts de la Corona d'Aragon, entre los sègles XIII e XVII.
Nom[modificar | modificar la font]
Provieneré de Mont de Sion, nom que pòt illustrar las relacions deus templèrs dab las crosadas en Tèrra Santa.
Monuments[modificar | modificar la font]
Un impressionant castèth construit peus templèrs.
Hèstas[modificar | modificar la font]
- Sant Matieu (Hèstas Majors), 21 de setembre.
- Lunes de Pascua, romavatge a l'ermitatge de nuestra siñora d'o Enfuelgo.


text:
Villes et mairies de la Province de Trente (022)
Liste des communes
Trente
Ville de Trente, localité de l'Italie de 110 000 habitants.
Préfecture de la région.
La mairie de Trente a une adresse e-mail et un site Internet.
Rovereto
Ville de Rovereto, localité de l'Italie de 38 000 habitants.
La mairie de Rovereto a une adresse e-mail et un site Internet.
Pergine Valsugana
Ville de Pergine Valsugana, localité de l'Italie de 20 000 habitants.
La mairie de Pergine Valsugana a un site Internet.
Arco
Ville d'Arco, localité de l'Italie de 16 000 habitants.
La mairie d'Arco a une adresse e-mail et un site Internet.
Riva del Garda
Ville de Riva del Garda, localité de l'Italie de 16 000 habitants.
La mairie de Riva del Garda a une adresse e-mail et un site Internet.
Mori
Ville de Mori, localité de l'Italie de 9 500 habitants.
La mairie de Mori a un site Internet.
Ala
Ville d'Ala, localité de l'Italie de 9 000 habitants.
La mairie d'Ala a un site Internet.
Lavis
Ville de Lavis, localité de l'Italie de 8 600 habitants.
La mairie de Lavis a un site Internet.
Levico Terme
Ville de Levico Terme, localité de l'Italie de 7 400 habitants.
La mairie de Levico Terme a un site Internet.
Mezzolombardo
Ville de Mezzolombardo, localité de l'Italie de 6 900 habitants.
La mairie de Mezzolombardo a une adresse e-mail et un site Internet.
Borgo Valsugana
Ville de Borgo Valsugana, localité de l'Italie de 6 800 habitants.
La mairie de Borgo Valsugana a une adresse e-mail et un site Internet.
Cles
Ville de Cles, localité de l'Italie de 6 700 habitants.
La mairie de Cles a une adresse e-mail et un site Internet.
Ledro
Ville de Ledro, localité de l'Italie de 5 500 habitants.
La mairie de Ledro a une adresse e-mail et un site Internet.
Mezzocorona
Ville de Mezzocorona, localité de l'Italie de 5 100 habitants.
La mairie de Mezzocorona a une adresse e-mail et un site Internet.
Baselga di Pinè
Ville de Baselga di Pinè, localité de l'Italie de 4 800 habitants.
La mairie de Baselga di Pinè a une adresse e-mail et un site Internet.
Storo
Ville de Storo, localité de l'Italie de 4 700 habitants.
La mairie de Storo a une adresse e-mail et un site Internet.
Predazzo
Ville de Predazzo, localité de l'Italie de 4 500 habitants.
La mairie de Predazzo a une adresse e-mail et un site Internet.
Dro
Ville de Dro, localité de l'Italie de 4 400 habitants.
La mairie de Dro a un site Internet.


text:
Nacionalisme europèu
Lo nacionalisme europèu es lo nom que se definís amb el lo movement politic e lo corrent de pensada que vòl una Euròpa joncha dins un sol estat.
Historia[modificar | modificar la font]
Lo nacionalisme europèu nais amb l'idèa de Víctor Hugo dels Estats Units d'Euròpa. Obviada aquela idèa pels contemporanèus de Víctor Hugo, atenhi lo sieu clímax en los ans 20, sustot en setembre de 1929, quand lo president de França, Aristide Briand faguèt un discors que disiá qu'Euròpa li cal avançar cap a un modèl federal.
Malgrat aiçò, lo nacionalisme europèu se vegèt truncat per l'ascens de Hitler al poder e la Segonda Guèrra Mondiala. Tala guèrra faguèt qu'Euròpa quitèsse d'èsser lo centre del mond, en passant als Estats Units d'America.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'idèa de Víctor Hugo es anada creissenta e en donant de fruchs, tales coma la creacion primièra de la Comunitat Economica Europèa, après l'Union Europèa e l'implantacion de la moneda unica para tota l'Union e la Constitucion Europèa.


text:
Sant-Suleg-ar-C'hoad
Sant-Suleg-ar-C'hoad en breton ( Saint-Sulpice-la-Forêt en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat per la ruisseau de Fresnay.
Lo bòsc del Fayel se tròba en lo sud del territòri de la municipalitat del temps que la bòsc de Roazhon s'estend al sud e a l'èst de la comuna.
La commune est traversé par la ruisseau de Fresnay.
Le bois du Fayel se trouve dans le sud du territoire de la commune tandis que la forêt de Rennes s’étend au sud et à l’est de la commune.


text:
Pequin
Pequin o Beijing (en chinés 北京, en pinyin : běijīng prononciacion en mandarin estandard, literalament « capitala del nòrd ») qu'ei la capitala politica e culturau de la Republica Populara de China. La soa municipalitat qu'ei directament controllada peu govèrn.
Dab ua populacion estimada de cap a 19 612 368 abitants, en 2010, qu'ei ua de las ciutats màgers deu monde e la segonda deu país (après Shanghai) per la soa populacion urbana.
Economicament qu'ei la sede d'ua grana quantitat d'enterpresas e lo son aeropòrt qu'ei lo segon au monde per lo trafic.
La soa superfícia totau qu'ei de 16 808 km².
Lo gentilici qu'ei pequinés, -esa.


text:
Hugo Chávez
Hugo Chávez (nom complet: Hugo Rafael Chávez Frías) foguèt lo president de Veneçuèla de 1999 a sa mòrt en 2013.
Biografia[modificar | modificar la font]
Es filh dels mèstres Hugo de los Reyes Chávez e Elena Frías. S'es maridat dos còps e es paire de quatre filhs. A efectuat d'estudis professionals a l'Acadèmia Militara de Veneçuèla e de sciéncias politicas a l'Universitat Nacionala Experimentala Simón Rodríguez (UNESR). Foguèt decorat en divèrsas escasenças e a lo gra militar de tinent coronèl.
En 1982, fondèt clandestinament amb d'autres militars lo Movement Bolivarian Revolucionari-200 (MBR-200), d'esquèrras e nacionalista. Postulat coma candidat, e amb lo supòrt de divèrses partits d'esquèrras, ganhèt las eleccions del 6 de decembre de 1998 e venguèt en lo 53en president de la Republica.
Pendent lo mandat de Chávez Veneçuèla a refortilhat los laces amb la Comunautat Andina de Nacions (CAN) e s'es integrat al MERCOSUR, un tractat internacional de cooperacion economica en lo domeni d'America del Sud.


text:
L'economia de Ghana s'enfortiguèt mercés a una solida gestion durant un quatren de sègle, a un ambient de negòcis competitius e las reduccions persistentas en los nivèls de praubesa.[1] Ghana es un dels païses mai rics de l'Africa tropicala, e la siá economia se basa en l'extraccion de ressorsas naturalas e en l'agricultura. La principala font de revenguts dels agricultors es lo cacau e los sieus produchs derivats, que sòlen normalament consistir en dos tèrces de las exportacions. Expòrta tanben fusta, òli de palma, lo coco e d'autres produchs de la palmera, lo karité, del que s'extrai grèish comestible e lo cafè.
Se practica la mineracion - principalament de aur, diamants, manganés e bauxita. L'unic campt petrolifèr que i aviá s'abandonèt après produsir 3.5 milions de barrils (560 000 m²) durant sèt ans, mas i a d'indicis de la preséncia de gas natural.


text:
Turckheim
Türkheim en alemannisch (Turckheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Turckheim A situat en la vallée de la Fecht, en aval de Munster, e pas luènh de la vila de Colmar, cap de-luòc del Nautor-Rhin. Lo vilatge fach part administrativement del costat de Wintzenheim e del arrondissement de Colmar.
La municipalitat a situat sus la rota dels Vins de Alsace. Es egalament la una de las quinze estapas de la Rota verda.
Las fortificacions de la vièlha vila de Turckheim an #èsser bastidas jos una forma triangulara. Los remparts an perforat de tres pòrtas #que permetián l'intrada dins la vila per ponts-levis #que salvavan lo fossé #que ne demòra qualques vestigis. La pòrta de França es l'intrada principala de la vila e a orientat plen sud. La pòrta del Brand a l'èst a lo sieu nom del tuc #que la surplombe e la pòrta de Munster a orientat cap a l'oèst en direccion de la vallée de Munster.
Turckheim est située dans la vallée de la Fecht, en aval de Munster, et non loin de la ville de Colmar, chef-lieu du Haut-Rhin. Le village fait partie administrativement du canton de Wintzenheim et de l'arrondissement de Colmar.
La commune est située sur la route des Vins d'Alsace. Elle est également l'une des quinze étapes de la Route verte.
Les fortifications de la vieille ville de Turckheim ont été construites sous une forme triangulaire. Les remparts sont percés de trois portes qui permettaient l'entrée dans la ville par des ponts-levis qui enjambaient le fossé dont il reste quelques vestiges. La porte de France est l'entrée principale de la ville et est orientée plein sud. La porte du Brand à l'est tient son nom de la colline qui la surplombe et la porte de Munster est elle orientée vers l'ouest en direction de la vallée de Munster.
Istòria[modificar | modificar la font]
D'après los elements archéologiques trobats, se supausa que los environs de Turckheim èran ja poblats a l'epòca romaine.
Quand las tribus germaniques #ocupar l'Empèri romain en traversant çò Rhin, los Thuringes se #installar aicí. Lo sieu nom a alavetz probablament donat aquel de la vila : en principi Thorencohaime de contunh Thuringheim. Thuringheim Aperteniá pendent la nautor Mièja Edat per part a la abbaye de Münster, per autra part a la distincion de Hohlandsberg (françisé en « Nautor-Landsbourg » o « Hohlandsbourg »), aiçò al se del Empèri germanique.
En 1312, Turckheim es vengut una vila liura d'Empèri. En 1315 a debutat lo bastiment de las remparts, #que son encara uèi n'excellent estat. En 1354, la vila dispausava ja [[de:Stadtrecht|(de) privilègis de vila]] de meteissa que del [[de:marktrecht|(de) drech d'aver caminat]]. #Prene lo meteis an la Décapole, la liga de las vilas liuras de Alsace. A la patz de Westphalie, en 1648, #que #metre un tèrme a la guèrra de Trenta Ans, la França #obténer las possessions de las Habsbourg en Alsace. Las vilas liuras imperialas de la Décapole, #que Turckheim, n'an a conservar la siá immédiateté d'Empèri e refusent de jurar fidélité al rei de França. Aquel practica alavetz una politica de reünion en pretenent annexar aquelas vilas, #çò qu'a obtengut l'an 1678, en lo moment de la patz de Nimègue.
Dintratz-temps i aguèt luòc lo 5 de genièr 1675 una mémorable batalha, entre las armadas del rei de França Louis XIV, condusidas pel Maréchal Turenne, e aquelas de l'Emperaire Léopold Eer e del Prince Elector de Brandebourg Frédéric Guillaume Eer.
En 1871, continuament a la guèrra franco-prussienne, la vila #prene amb la rèsta de la Alsace la Empèri alemand, abans de repasser de nòu a la França en 1918.
Turckheim Es una de las solas vilas de França ont subsisteix encara un veilleur de nuèch, #qu'efectua la siá ronda totes los sers a 22 h del 1er en mai al 31 d'octòbre, los 3 primièrs dissabtes del Avent a 22h, e cada 31 de decembre, a miejanet essencialament pel folklore e lo torisme.
Turckheim Possedís de nombrosas ostals a colombage, caractéristiques de la Alsace e de l'arquitectura germanique mai generalament.
D'après les éléments archéologiques trouvés, on suppose que les environs de Turckheim étaient déjà peuplés à l'époque romaine.
Quand les tribus germaniques envahirent l'Empire romain en traversant le Rhin, les Thuringes s'installèrent ici. Leur nom a alors probablement donné celui de la ville : d'abord Thorencohaime puis Thuringheim. Thuringheim appartenait durant le haut Moyen Âge pour partie à l'abbaye de Münster, pour autre partie à la seigneurie de Hohlandsberg (françisé en « Haut-Landsbourg » ou « Hohlandsbourg »), ceci au sein de l'Empire germanique.
En 1312, Turckheim est devenue une ville libre d'Empire. En 1315 a débuté la construction des remparts, qui sont encore aujourd'hui en excellent état. En 1354, la ville disposait déjà des [[de:Stadtrecht|(de) privilèges de ville]] de même que du [[de:marktrecht|(de) droit de tenir marché]]. Elle rejoignit la même année la Décapole, la ligue des villes libres d'Alsace. À la paix de Westphalie, en 1648, qui mit un terme à la guerre de Trente Ans, la France obtint les possessions des Habsbourg en Alsace. Les villes libres impériales de la Décapole, dont Turckheim, tiennent elles à conserver leur immédiateté d'Empire et refusent de jurer fidélité au roi de France. Celui-ci pratique alors une politique de réunion visant à annexer ces villes, ce qui est obtenu en 1678, lors de la paix de Nimègue.
Entre-temps eut lieu le 5 janvier 1675 une mémorable bataille, entre les armées du roi de France Louis XIV, conduites par le Maréchal Turenne, et celles de l'Empereur Léopold Ier et du Prince Électeur de Brandebourg Frédéric Guillaume Ier.
En 1871, suite à la guerre franco-prussienne, la ville rejoignit avec le reste de l'Alsace l'Empire allemand, avant de repasser de nouveau à la France en 1918.
Turckheim est une des seules villes de France où subsiste encore un veilleur de nuit, qui effectue sa ronde tous les soirs à 22 h du 1er mai au 31 octobre, les 3 premiers samedis de l'Avent à 22h, et chaque 31 décembre, à minuit essentiellement pour le folklore et le tourisme.
Turckheim possède de nombreuses maisons à colombage, caractéristiques de l'Alsace et de l'architecture germanique plus généralement.


text:
06
Feb
6en festenal vidèo "Rescontre" de Sant Gervasi (30)
Foyer socioculturel Henri Gravier
Place du Marché
30320 SAINT-GERVASY
Entrada liura
Programma del dissabte 6 de febrièr de 2016
13h30-19h
- Claude Queyrel : La Grotte de la Baume Latrone (documentari) francés
- Dominique Lemaitre : Tolosa la ròsa (documentari ) occitan
Fête des Ayres 2015 (reportatge ) occitan
- Olivier Calleriza & Michel Falguières : Franquevaux, une abbaye angloutie (conte sus un diaporama) francés
- Thierry Bourdy & los escolans del licèu Einstein de Banhòls de Céser : Ne me poursuis pas (ficcion) francés
- Eliane Tourtet (França 3) : Omenatge a JP Belmon (documentari) occitan
- Felip Reig : La Lavanda (documentari) occitan
- Amic Bedel : D’Òlt en Aubrac. Vacada. Extrach (reportatge) occitan
- Miquèu Gravièr : Barcas e pescaires del Ròse (reportatge) occitan
- Tè Vé Òc/Projècte academic occitan / Collègi e Escòla primària Maruejols, St Geniès de Malgoirès e Brinhon : 4 ficcions - occitan
- Roger Pierre Auguste : Un cheval nommé Camargue (docuficcion) francés
- Georges Culpin. Asso V2C : Angoisse (ficcion) francés
- CEP d’òc/ Tièrric Offre : Jòrgi Gròs (reportatge) occitan
- Lisa Gròs : Jornada dau patrimòni a Nimes (reportatge) occitan
Musicas actualas : Pife canto, D'Aquí Dub, Mauresca (reportatge) occitan
- Guy Paray : Rapaces à Aramon (documentari) francés
- Sandrine Laurans & Marc Collay : La Rencontre (ficcion) francés
Boys and girls (clip musical) anglés
19:00 : Repais convivial tirat de la saqueta
Programma del dimenge 7 de febrièr de 2016
14:00 Miquèu Gravièr : L'Histoire de Saint Gervasy (documentari)
Contact : Association Rayons d'Oc


text:
Argent (metal)
L’argent es un element quimic (simbòl : Ag) de numèro atomic 47, de massa moleculara 107,87, de massa volumica 10,50 g/cm3 e de temperatura de fusion 961,78°C. Dins lei condicions normalas de temperatura e de pression, se presenta sota la forma d'un metau blanc e pesant.
Conegut tre l'Antiquitat Auta, es un metau preciós utilizat per la fabricacion de pèças de moneda, de joièus, de conductors electrics e termics e per la realizacion de fotografias argenticas. La produccion mondiala èra de 23 689 tonas en 2011 principalament en provenéncia de Mexic, de Peró, de China, d'Austràlia e de Chile.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Quimia
- 3 Produccion e aplicacions
- 4 Toxicologia
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Present dins la natura a l'estat natiu, l'argent foguèt extrach per l'èsser uman tre la Preïstòria. L'utilizacion pus anciana coneguda a l'ora d'ara se debanèt en Anatolia vèrs 3 000 av. JC. Puei, l'usatge d'aqueu metau se difusèt ai regions vesinas (Mesopotamia, Creta, Grècia... etc.) ambé lo desvolopament dei premierei civilizacions. Vèrs 1200 av. JC, lei minas grèga de Laurion èran vengudas lo centre principau de la produccion mondiala d'argent. Anavan lo demorar fins au sègle I ap. JC en despiech de la dubertura de minas en Hispania per lei Romans[1]. En Asia, China adoptèt una economia basada sus de monedas d'argent. Desvolopèt de produccions localas mai importèt tanben de gròssei quantitats gràcias a seis exportacions de seda.
La preponderància dei minas espanhòlas durèt fins a l'invasion aràbia qu'entraïnèt una diversificacion de la produccion mondiala. Per exemple, en Euròpa, plusors minas importantas foguèron descubèrtas en Alemanha e en Euròpa Centrala entre 750 e 1200. De progrès tecnologics permetèron tanben durant aqueu periòde de melhorar lei tecnicas d'extraccion.
L'arribada deis Europèus en America e la descubèrta dei venas d'argent gigantas d'aqueu continent revolucionèt lo mond de la produccion d'argent. D'efèct, entre 1500 e 1800, lei minas de Bolívia (Potosí), de Peró e de Mexic (Zacatecas, Guanajuato e Taxco) assegurèron 85% de la produccion mondiala.
Au començament dau sègle XIX, lei jaciments sud-americans de l'epòca espanhòla acomencèron de declinar. Foguèron remplaçats per de descubèrtas realizadas ais Estats Units (« Silver Rush »), en Chile e en Austràlia. Puei, lei progrès miniers realizats dins lo corrent dau sègle XX permetèron d'esplechar de jaciments pauc concentrats onte l'argent es sovent lo produch segondari de l'extraccion d'un autre metau. Aquò permetèt de mantenir una produccion importanta en America dau Sud e favorizèt una renaissença dins d'ancianei regions argentifèras[2]. Ansin, a la fin dau sègle XX, Mexic, Peró, Bolívia, Polonha, Russia, Austràlia e China representavan la màger part de la produccion mondiala.
-
-
Pintura representant lei minas d'argent de Kutná Hora dins lo corrent deis annadas 1490.
-
Montanha de Cerro Ricco qu'assostava lei principalei minas d'argent de Potosí.
-
Representacion de la mina d'argent estatsunidenca de Comstock Lode durant la segonda mitat dau sègle XIX.
-
-
-
Martha Mine, mina modèrna d'aur e d'argent de Nòva Zelanda.
Quimia[modificar | modificar la font]
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
L'argent es un metau fòrça ductile e malleable que tèn una duretat febla e una densitat importanta. Es blanc mai sa superficia pòu s'ennegrir en preséncia de sulfurs[3]. Es un bòn materiau reflector de la lutz visibla que presenta una reflexivitat superiora a l'alumini per totei lei longors d'onda dau domeni visible superioras a 450 nm. A tanben de proprietats conductritz electricas e termicas excepcionalas que son lei pus importantas dau grop dei metaus.
Caracteristicas quimicas[modificar | modificar la font]
L'argent es un metau, inoxidable per l'oxigèn de l'èr e insoluble dins l'aiga, que forma principalament dei compausats monovalents. Es atacat per lei sulfurs, especialament lo sulfur d'idrogèn, çò qu'entraïna un ennegriment caracteristic de sa superficia. Pòu tanben èsser dissòut per l'acid nitric, l'acid sulfuric caud, l'aiga règia, l'acid cromic, divèrsei solucions de permanganats, l'acid persulfuric, l'acid selenic e lei solucions aquosas d'alogèns liures.
Sei compausats principaus son l'oxid Ag2O soluble dins l'amoniac, lo clorur AgCl e lo bromur AgBr qu'èran utilizats en fotografia gràcias a sei proprietats de descomposicion fotoluminosa, lo sulfur Ag2S e lo nitrat AgNO3 qu'es un oxidant utilizat en argentaria. De compausats de nombre d'oxidacion +II, +III e +IV existisson mai son rars. Se pòu citar lo difluorur d'argent AgF2 qu'es utilizat coma agent de fluoracion.
Isotòps[modificar | modificar la font]
L'argent tèn 38 isotòps coneguts de nombre de massa variant entre 93 e 130. Dos son estables, l'argent-107 e l'argent-109, e forman la màger part de l'argent naturau dins de proporcions 51,8/48,2%.
Ocurréncia[modificar | modificar la font]
L'argent es un element rar. Dins la natura, se troba sota forma nativa, sota forma d'aliatge ambé d'autrei metaus (aur, coire... etc.) e sota forma de compausats metallics sofrats ò clorats. Sei mineraus principaus son l'argentita, la galena argentifèra e la cloroargita. Lei jaciments principaus se troban (ò se trobavan) ais Estats Units d'America, en Mexic, en Peró, en Grècia, en Euròpa Centrala, en Russia e en Austràlia.
Metallurgia[modificar | modificar la font]
Metau preciós e industriau, l'argent a una metallurgia desvolopada e anciana. Lo metòde d'extraccion chausit varia en foncion dei metaus que li son associats dins lo minerau. Coma la produccion miniera es pas sufisenta per respòndre a la demanda, i a tanben de procès de reciclatge.
Procès de produccion[modificar | modificar la font]
Dins lei mineraus de plomb-zinc, l'argent a l'estat liquid se dissòut preferencialament (ambé l'aur e lo coire) dins lo zinc. Per aumentar aquela tendància, de zinc es apondut a la mescla. Aquò entraïna la formacion de l'aliatge Ag2Zn3 qu'es solid e que flòta a la superficia dau banh. Puei, lo zinc es eliminat per caufatge sota vuege e reciclat. Aqueu procès permet d'obtenir un aliatge d'aur et d'argent dich daurat qu'es separat per electrolisi. Lo catòde es fach d'acier inoxidable ò d'argent e l'electrolit de nitrat de coire ò d'argent en preséncia d'acid nitric. Lo daurat es plaçat a l'anòde. L'argent se depausa sus lo catòde e totei leis autreis autrei metaus demoran insolubles.
Dins lei mineraus de zinc, l'argent es isolat ambé lo plomb gràcias a una operacion de lixiviacion dins l'acid sulfuric. Aquò entraïna la formacion d'un residú insoluble d'argent e de plomb qu'es per la seguida tractat segon lo procès Parkes.
Dins lei mineraus de coire, leis operacions de purificacion dau coire per electrolisi entraïnan la formacion de fanjas anodicas. Après filtracion, aquelei fanjas permèton d'obtenir un daurat qu'es purificat segon lei darriereis etapas dau procès Parkes.
Enfin, dins lei mineraus d'aur, l'argent es extrach per cianuracion. Puei, l'aur es absorbit sus carbon actiu mentre que l'argent es isolat gràcias a l'addicion de podra de zinc. Aquò entraïna la formacion de particulas de zinc cubèrtas d'argent (e un pauc d'aur) que son tractadas amb una mescla d'acid cloridric e de peroxid d'idrogèn. L'aur e lo zinc rèstan en solucion mai l'argent precipita sota la forma de clorur d'argent.
Procès de reciclatge[modificar | modificar la font]
Divèrsei procès de reciclatge, sovent relativament complèx, existisson. S'interessan principalament ai produchs informatics qu'utilizan d'aliatges de metaus nobles per melhorar la conduccion e ai fotografias argenticas. D'efèct, un film e un papier emulsionat pòu tenir 2 a 15 gramas d'argent per quilograma e un fixator de 4 a 7 gramas per litre. Lei films e lei papiers son donc cremats ò netejats dins una solucion caud de soda e d'etanòl que permet de recuperar 95% de l'argent de la matèria premiera. Lei fixators son purificats per electrolisi, çò que permet de recuperar l'argent au catòde e de renovelar lo fixator.
Produccion e aplicacions[modificar | modificar la font]
Produccion[modificar | modificar la font]
L'argent es un metau preciós e relativament rar que sa produccion mondiala èra de 23 689 tonas (761,6 milions d'onças[4]) en 2011. De cinc parts quatre venián de la produccion miniera e lo rèsta dau reciclatge.
Lo metau pòu èsser extrach de minas d'argent mai, gràcias a son còst, es tanben sovent esplechat coma produch segondari dins de minas inicialament destinadas a l'extraccion d'un autre metau. Ansin, totjorn en 2011, solament 40% de la produccion miniera èra eissit de minas principalament dedicadas a la produccion argentifèra còntra 30% en provenéncia de minas de plomb-zinc, 20% de minas de coire, 7% de minas d'aur e 3% de minas de minerau d'alumini.
Lei jaciments principaus se situan en America e plusors país d'aqueu continent dominan la produccion : Mexic (1èr reng mondiau ambé 4 752 t), Peró (3 415 t, 2en), Chile (1 309 t, 5en), Bolívia (1 213 t, 8en), leis Estats Units d'America (1 119 t, 9en) e Argentina (703 t, 10en). En fòra dei regions americanas, quatre estats an una produccion importanta : China (3 231 t, 3en), Austràlia (1 713 t, 4en), Polonha (1 269 t, 6en) e Russia (1 213 t, 7en).
Aplicacions[modificar | modificar la font]
Moneda[modificar | modificar la font]
L'argent es utilizat dempuei l'Antiquitat per la fabricacion de pèças siá sota sa forma nativa siá sota la forma d'un aliatge. Fins a la demenicion de la produccion dei grands jaciments americans au començament dau sègle XIX, mai d'un país utilizava d'estandards d'argent siá coma estandard unic (China... etc.) siá dins l'encastre d'un sistèma bimetallic ambé l'aur (l’Empèri Roman, Estats Units, França... etc.). Ansin, dins mai d'un lengatge (francés, espanhòu, occitan, sanscrit... etc.), lo mòt argent designa tant lo metau que lei sòus.
Dins lo corrent dau sègle XIX, lo bimetallisme foguèt pauc a pauc abandonat au profiech de l'adopcion d'estandard d'aur (monometallisme) que foguèron a son torn abandonats durant lo sègle XX. L'utilizacion d'argent per la fabricacion de pèças usualas demeniguèron lentament pendent aqueu periòde. Per exemple, lo Reiaume Unit abandonèt aquela practica après la Segonda Guèrra Mondiala. Pasmens, a l'ora d'ara, son usatge demòra frequent per la produccion de medalhas ò de pèças de colleccion.
Joielariá[modificar | modificar la font]
La joielariá es una activitat qu'utiliza tradicionalament de quantitats importantas d'argent. D'efèct, l'aspèct lusent d'aqueu metau, sa valor importanta e sa malleabilitat permèton de fabricar de joièus presats. Istoricament, lei fabres trabalhant l'argent trabalhavan tanben leis autrei metaus nobles car la fabricacion de joièus solids necessita d'utilizar d'aliatges d'aquelei metaus. A l'ora d'ara, leis aliatges pus frequents son l'argent sterling (92,5% d'argent e 7,5% de coire, l'argent Britannia (95,8% d'argent e 4,16% d'autrei metaus[5]) e l'argent sterling Argentinium (93,5% d'argent e 6,5% de coire e de germani). Per lei placatges d'argent, s'utiliza d'aliatges d'argent quasi pur (99% minimom). Enfin, l'argent intra sovent dins leis aliatges d'aur per li donar una color blanca.
Fotografia e electronica[modificar | modificar la font]
Lo sector de la fotografia foguèt durant lo sègle XX un consumator fòrça important d'argent car la fotografia argentica a besonh de nitrats e d'alogenuras d'argent 8 304,6 tonas en 1999). Pasmens, dempuei l'aparicion e la generalizacion de la fotografia numerica, aquel usatge a conegut un declin important car la fotografia argentica es d'ara endavant sovent limitada a d'usatges professionaus e a la radiografia. Ansin, se la fotografia demòra encara un mercat important per lei productors d'argent (2 500 tonas en 2013), la consumacion a demenit de 70% entre 1999 e 2013.
En electronica, l'argent es utilizat per sei proprietats conductritz superioras au coire dins d'aparelhs de qualitat auta. D'un biais anecdotic, durant la Segonda Guèrra Mondiala, una partida dei cablatges deis installacions dau Projècte Manhattan èra facha d'argent en causa de la manca de coire.
Aiga potabla[modificar | modificar la font]
L'argent es utilizat dins certanei procès de produccion d'aiga potabla car, en preséncia d'oxigèn, a de proprietats bactericidas e anti-algas. En particular, es fòrça eficaç per protegir lei filtres. En despiech dau còst de l'utilizacion d'argent, l'interès d'un tal sistèma es de pas necessitar de clòr qu'es un gas toxic. Lei sistèmas de purificacion d'aiga utilizant d'argent pòdon de còps se trobar dins d'endrechs sensibles coma d'espitaus ò d'escòlas.
Miraus[modificar | modificar la font]
L'argent pòu èsser utilizat dins la fabricacion de miraus gràcias a sei proprietats de reflexivitat de la lutz visibla. Pasmens, en causa dau còst dau metau, aquel usatge es sovent limitat a de produccions de qualitat superiora e a d'aplicacions tecnologicas avançadas (telescòpis... etc.). De mai, lo jaç d'argent dau mirau dèu èsser protegit còntra l'ennegriment.
Medecina[modificar | modificar la font]
L'argent pòu èsser utilizat en medecina per lei mètges e per lei dentistas. Per lei premiers, certanei saus d'argent an de proprietats antisepticas e presentan pas de toxicitat per l'organisme uman. Per lei segonds, es possible de far d'amalgamas d'argent destinats a la fabricacion de protèsis dentàrias.
Autreis usatges[modificar | modificar la font]
L'argent a mai d'una aplicacion menora. Dins certanei país, principalament en Orient Mejan, es utilizat coma colorant alimentari. Dins lo sector dau textil, pòu servir a protegir lei vèstits còntra la mosidura gràcias a sei proprietats fongicidas e bactericidas. En quimia, es utilizat coma catalisaire dins certanei reaccions quimicas. Enfin, en economia, es utilizat coma possibilitat d'investiment gràcias a sa valor auta.
Toxicologia[modificar | modificar la font]
L'argent es una substància toxica e polluenta per l'environament qu'es ben suportada per l'organisme uman. D'efèct, es un produch fòrça toxic per lei bolets, per mai d'un bactèri, per lei larvas de mollusc e per leis animaus de sang freg. Lo lindau de pollucion es relativament feble e fixat a 0,4 ng/l.
En revènge, en l'òme, l'argent es una substància gaire toxica que pòu èsser bioacumulada en quantitats importantas. En dessota d'un certan limit, aqueu metau sembla pas aver d'efècts negatius sus la santat. Pasmens, un excès tròp important pòu entraïnar una malautiá fòrça rara, dicha argirisme, que dona una coloracion blava ò grisa au pèu e que pòu causar de lesions cerebralas grèvas. Lo limit d'aparicion d'aquela malautiá es desconegut mai sembla situat a l'entorn de dòsis mensualas d'un a quatre gramas d'argent durant plusors mes.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Durant lo periòde roman, aperaquí 10 000 tonas èran en circulacion au sen de l'Empèri siá una quantitat cinc a dètz còps superiora a la quantitat en circulacion dins totei leis estats crestians e musulmans en 800.
- ↑ Uei, aperaquí 60% de la produccion d'argent vèn de minas de plomb, de zinc, de coire ò d'aur que l'esplechan coma produch segondari.
- ↑ Aqueu fenomèn es a l'origina de l'ennegriment de la vaissèla d'argent.
- ↑ L'onça es una unitat anciana que demora fòrça utilizada per lo comèrci d'argent.
- ↑ Generalament, lo rèsta es unicament compausat de coire.


text:
-454
Aquesta pagina concernís l'an -454 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Pèrda d'una flòta mandada sostenir la revòuta d'Egipte còntra l'Empèri Aquemenida. Aquò entraïnèt un afebliment provisòri de la poissança atenenca. Inquiet d'una revòuta possibla dei ciutats de la Liga de Delos, Pericles ordonèt lo transferiment dau tesaur de la Liga de l'illa de Delos a l'Acropòli. A partir dau decenni seguent, aqueu tesaur foguèt utilizat per finançar lo programa de bastida de Pericles.
Esparta[modificar | modificar la font]
Reglament quasi definitiu de la revòuta deis Ilotes acomençada en 464 avC. Lei subrevivents foguèron autorizats de se retirar mai una guerilha — fòrça limitada — demorèt en plaça còntra leis Espartencs durant d'annadas.
Macedònia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Alexandre. Foguèt remplaçat per son fiu Alcetas II que patissiá d'un alcoolisme grèu.
Republica Romana[modificar | modificar la font]
En fàcia dau blocatge deis institucions e dei perilhs entraïnats per la crisi de la Lex Terentilia, lei tribuns de la plèba e lo patriciat capitèron de trobar una compromes. En cambi de l'abandon de la lèi, una comission de dètz magistrats foguèt creada per redigir una lèi escricha regardant totei lei Romans.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En Egipte, destruccion dau còrs expedicionari atenenc mandat en 459 av. JC per sostenir l'insureccion. Capturat, Inaros — lo cap principau de la revòuta — foguèt executat.


text:
Categoria:Estatut IUCN
Aquesta categoria recensa las espècias que lo risc d'escatiment n'es estat evaluat per l'IUCN.
Qual remplena aquestas soscategorias?[modificar | modificar la font]
Las diferentas soscategorias son emplenadas automaticament quand dins un article utilizatz {{Taxobox IUCN}}. Aqueste modèl pren coma paramètre lo nivèl de dangièr exercit sus l'espècia:
- EX per Extinct (en occitan: Atudat): Estatut IUCN Atudat
- PE per Possibly Extinct (en occitan: Segurament atudat): Estatut IUCN Segurament Atudat
- EW per Extinct In The Wild (en occitan: Atudat a l'estat salvatge): Estatut IUCN Atudat a l'estat salvatge
- PEW per Possibly Extinct in the Wild (en occitan: Segurament atudat a l'estat salvatge): Estatut IUCN Segurament Atudat a l'estat salvatge
- NE per Not Evaluated (en occitan: Pas evaluat): Estatut IUCN Pas evaluat
- DD per Data Deficient (en occitan: Donadas insufisentas): Estatut IUCN Donadas insufisentas
- CR per Critically Endangered (en occitan: En dangièr critic d'escantiment): Estatut IUCN En dangièr critic d'escantiment
- EN per Endangered (en occitan: En dangièr): Estatut IUCN En dangièr
- VU per Vulnerable (en occitan: Vulnerable): Estatut IUCN Vulnerable
- CD per Conservation Dependent (en occitan: Conservation Dependent): Estatut IUCN Conservation Dependent
- NT per Near Threatened (en occitan: Quasi menaçat): Estatut IUCN Quasi menaçat
- LC per Least Concern (en occitan: Preocupacion menora): Estatut IUCN Preocupacion menora
Aquestas inicialas de nivèls de dangièr son transformadas en tèxt per {{IUCN EX}}, {{IUCN PE}}, {{IUCN EW}}, {{IUCN PEW}}, {{IUCN NE}}, {{IUCN DD}}, {{IUCN CR}} {{IUCN EN}}, {{IUCN VU}}, {{IUCN CD}}, {{IUCN NT}}), {{IUCN LC}})
Tanben podètz referenciar las paginas del sit IUCN dins vòstres articles en utilizant {{IUCN}}.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 6 soscategorias, sus un total de 6.
A
- ► Estatut IUCN Atudat (void)
D
- ► Estatut IUCN Donadas insufisentas (void)
E
- ► Estatut IUCN En dangièr (1 P)
P
- ► Estatut IUCN Preocupacion menora (1 P)
Q
- ► Estatut IUCN Quasi menaçat (1 P)
V
- ► Estatut IUCN Vulnerable (void)


text:
907
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 907 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Tièra d'atacas còntra Constantinòple menadas per lo pirata grèc musulman Leon de Trípols e per lei Rus' de Kiev. Lei segonds obtenguèron lo pagament d'un tribut important.
Ongria[modificar | modificar la font]
Dins la region de Brezalauspurc (probablament Bratislava[1]), lei tropas de Francia Orientala menada per l'arquevesque Theotmar de Salzborg e lo duc Leopold de Bavièra subiguèron lo 4 de julhet una desfacha grèva[2] en fàcia d'una armada ongresa dirigida per un cap desconegut (Arpad ?). L'arquevesque e lo duc i foguèron tuats e l'expansion de Francia Orientala en direccion de l'èst foguèt arrestada fins ais annadas 950-960. De mai, permetèt ais Ongrés d'organizar liurament seis expedicions destinadas a pilhar lo territòri franc[1].
Dins lo corrent d'aqueu periòde, mòrt d'Arpad (893-907). Foguèt remplaçat per son quatren fiu dich Zolta (907-948).
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Anientament de l'armada dau cap carmata Zikrawayh que pilhava la region de Bagdad dempuei 905. Zikrawayh foguèt capturat e executat e lei subrevivents de sei tropas anientats durant sa retirada en direccion de Siria.


text:
Bébing
Bébing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Dos caserius situats al nòrd apertenon tanben a la comuna:
- Rinting
- Misselhoff
Deux hameaux situés au nord appartiennent aussi à la commune:
- Rinting
- Misselhoff
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciennement Bobunisvillare Mencionat per las primièras fes l'an 699.
- Vilatge de la distincion de Sarrebourg, ligat a la França en 1661.
- Anciennement Bobunisvillare mentionné pour la première fois en 699.
- Village de la seigneurie de Sarrebourg, rattaché à la France en 1661.


text:
Modèl:Supression imatge
{{supression|nòta=ok}}  ; en efièch, sens las balisas
, las paginas dins las qualas lo modèl es inclús portaràn tanben aquel bendèl, alara que son pas prepausadas a la supression.
Lo paramètre
nòta permet d'afichar pas mai la presenta nòta.
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
- Descripcion
- Aqueste modèl permet d’indicar qu’un imatge es prepausat a la supression. L’aposicion d’un tal bendèl rend imperatiu de seguir la procedura descricha sus Wikipèdia:Imatges de suprimir.
- Sintaxi
{{supression imatge
|[CritèriTriada]
}}
- Paramètres
- CritèriTriada : critèri de triada d'utilizar dins la categoria Imatge prepausat a la supression (facultatiu : nom de la pagina correnta s'es omés).
- Exemples
- Plaçar per exemple
{{supression imatge|Portal Argeria}}dins la pagina Imatge:GM PortailAlgerie02.jpg…
- Vejatz tanben


text:
Acièr
L'acièr (var. acier, acer) es un aliatge de fèrre e de carbòni que aqueste darrièr element i pòt intervenir amb un percentatge variable de 0,008% a 1,76%.
Lo fèrre pur es un metal fòrça ductil amb pasmens una resisténcia bassa. Lo carbòni li conferís a l'encòp duretat e resistència. S'obtenon, en foncion del percentatge de carbòni de menas divèrsas d'acièr. Aital un acièr plan cargat de carbòni donarà un metal plan resistent e fòrça dur, mas tanben a l'encòp plan fragil, mentre qu'un acièr amb pas gaire de carbòni serà pas tròp resistent e pas gaire dur, pasmens serà mens fragil.
En foncion de la quantitat de carbòni que tenga l'acièr, se podrà classificar en acièr ipoeutectoïde (0,008% - 0,89%), acièr eutectoïde (0,89%) e finalament acièr ipereutectoïde (0,89% - 1,76%).
L'acièr eutectoïde ofrís una resisténcia maximala de 823 MPa.
Los acièrs pòdon encabir d'autres elements d'aliatge que tanben modifican tanben sas proprietats. Per exemple los acièrs inoxidables tenon un minimum de 11% de cròm.
A mai dels compausants principals indicats, los acièrs intègran d'autres elements quimics. D'unes son problematics per la qualitat futura del metal (impuretats) e provenon del mineral o del combustible utilizat del temps de la fabricacion; es lo cas per exemple del sofre e del fosfòr. D'unes còps que i a s'emplegan d'elements addicionals amb l'intencion de melhorar qualques caracteristicas de l'acièr (Aliants); aital se'n pòt aumentar la resisténcia, la ductibilitat, la duretat e mai d'autras caracteristicas, o per ne facilitar la fabricacion mecanizada. Aquestes elements son lo niquèl, lo cròm, lo molibdèn e d'autres.
Es l'aliatge mai important actualament l'acièr, que s'utiliza de forma intensiva dins maitas aplicacions, encara que son emplec siá condicionat a de circonstàncias particularas en foncion de sos avantatges tecnics o economics especifics que ofrisson d'autres materials: l'alumini quand se demanda mai de leugieretat e resisténcia a la corrosion, lo formigó armat per sa resisténcia màger al fuòc, los materials ceramics dins d'aplicacions a las temperaturas nautas, etc. Malgrat aquò contunhan d'èsser emplegats fòrça vist que:
- Existisson de jasiments abondoses de minerals de fèrre sufisentament rics, purs e de bon explotar.
- Existís la possibilitat de lo reciclar.
- Los procèsses de fabricacion son relativament simples e economics.
- Presentan una combinason interessanta de proprietats mecanicas, que se pòdon modificar dintre d'un reng ample en variar la composicion de l'aliatge o en aplicar de tractaments.
- Sa plasticitat permet d'obtenir de pèças de formas geometricas complèxas amb una facilitat relativa.
- L'experiéncia acumulada dins son emplec permet de realizar de prediccions de son comportament, en mermar los còstes de concepcion e la durada de mesa sul mercat.
Tala es l'importància industriala d'aqueste material que sa metallurgia ten la denominacion especiala de siderurgia.
Sa densitat mejana es de 7850 .
Impuretats de l'acièr[modificar | modificar la font]
Son sonats impuretats totes los elements indesirables dins la composicion dels acièrs. Se tròban dins los acièrs e tanben dins las fundicions en consequéncia que son presents dins los minerals o los combustibles. S'ensaja de las eliminar o de ne reduïre sa preséncia vist que son daumatjosas per las proprietats de l'aliatge. Se per cas son eliminacion foguèsse impossibla o alara tròp costosa, s'admet sa preséncia en quantitats minimalas.
Sofre[modificar | modificar la font]
Limit maximal aproximatiu: 0,04%. Lo sofre forma amb lo fèrre sulfur, que amassa amb l'austenita, forma un eutectic amb un ponch de fusion bas. Quand los lingots d'acièr colat devon èsser laminats cauds, aqueste eutectic se tròba en estat liquid, çò que provòca lo desgranament del material. Se contraròtla la preséncia de sulfur en apondre de manganés. Lo manganés a una afinitat mai granda pel sofre que lo fèrre e doncas en luòga de SFe se forma SMn que ten un ponch de fusion naut e de bonas proprietats plasticas. Lo contengut de Mn deu èsser tal que s'assegure que tot lo sofre se trèobe en forma de SMn.
Fosfòr[modificar | modificar la font]
Limit maximal aproximatiu: 0,04%. Lo fosfòr resulta perjudicial ja sigui al dissoldre's dins la ferrita, doncs disminueix la ductilitat, al formar PFe3 (Fosfur de ferro). Lo fosfur de fèrre forma amassa amb l'austenita e la cimentita un eutectic ternari denominat esteadita qu'es extrèmament fragil e possedís un ponch de fusion relativament bas.


text:
Joseph Haydn
Franz Joseph Haydn (Rohrau, Baisha Àustria, lo 31 de març de 1732- Viena, lo 31 de mai de 1809) que ho un compositor classic austriac.
Vita[modificar | modificar la font]
Lo pair de Haydn qu'èra adobaire de bròs e la soa mair serviciala. Qu'avó lo parat d'apréner la musica en entrant aus 8 ans dens lo còr de la catedrau de Sant Estève de Viena. Qu'en ho totun expelit aus 17 ans per'mor que la soa votz b'avosse mudada.
Que conegó alavetz quauques annadas de praubèrs en bèth ganhar chic en har lo musician. Arron, que vedó secretari deu libretista Metastasio qui'u presentè Nicola Porpora qui'u ensenhè la composicion e qui'u presentè dens lo mitan cortisan.
En 1757 que's he famós dab los sons quatuòrs e, en 1761 qu'entrè au servici de la familha deu princi Esterházy.
Òbra[modificar | modificar la font]
A despart deus sons quatuòrs, Haydn que desenvolopè lo genre de la sinfonia (que'n compausè 106) com pas negun n'ac he abans eth. Que compausè tanben concertos per instruments com la trompeta (mei especificament, per la trompeta de claus) lo còrn o lo violoncèl qui hèn partida de las pajas las mei interpretadas deu repertòri regularament interpretadas uei lo dia.
Que compausè tanben un sarròt d'operas, un requiem e oratorios.


text:
Fondacion pel Logicial Liure
La Fondacion pel Logicial Liure (en anglés FSF, sigla de Free Software Foundation) es una organizacion americana de tòca non lucrativa, fondada per Richard Stallman en 1985 per ajudar al finançament del projècte GNU e de la comunautat del Logicial liure. Los fonses son acampats en vendent notadament de tee-shirts, CD-ROMs e de distribucions GNU.
La FSF Euròpa, la FSF Índia, e la FSF Latinoamerica son tres organizacions sòrres distintas de la FSF.
Somari
Ierarquia[modificar | modificar la font]
Adesion[modificar | modificar la font]
Lo , la FSF avia la « FSF Associate Membership program for individuals ». En març de 2005, mai de 3 400 membres son aderents. Lo es aviat lo Corporate Patron program for commercial entities, un programa concernent las entrepresas. En abril de 2004, 45 entrepresas participan a aqueste programa.
Organizacion[modificar | modificar la font]
La FSF a un conselh d'administracion amb 6 membres :
- Geoffery Knauth, Senior Software Engineer at SFA, Inc.
- Lawrence Lessig, Professor de drech a l'Universitat de Stanford
- Benjamin Mako Hill
- Henri Poole, Fondator de CivicActions, a grassroots campaign technology consulting firm.
- Richard Stallman, Fondator de la FSF e del projècte GNU, e autor de la licéncia GNU GPL, versions 1 e 2
- Gerald Sussman, Professor d'informatica al MIT
Autras posicions tengudas[modificar | modificar la font]
- Richard Stallman : President (benevòl)
- Eben Moglen : General Counsel (benevòl)
- Dan Ravicher : Senior Counsel (benevòl)
- Peter Brown : Executive Director
- David « Novalis » Turner : GPL Compliance Engineer
- John Sullivan : programs administrator
- Ted Teah : Copyright Assignments clerk
- Joshua Ginsberg, Administrator sistèma
- Justin Baugh, Administrator sistèma
- Ward Vandewege, Administrator sistèma
- Tony Wieczorek, Program Assistant
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Logicial liure
- la FSF França, en frança, es una organizacion locala pròcha de la FSF
- GNU
- Licéncia publica generala GNU (GPL)
- Licéncia publica generala limitada GNU (LGPL)
- FLOSS


text:
Vilamòs
Vilamòs (en catalan, Vilamós) ei un vilatge e municipi dera Val d'Aran, e eth cap deth terçon de Lairissa.
Administracion[modificar | modificar la font]
Lo municipi a dus vilatges: Era Bordeta e Vilamòs.
Politica[modificar | modificar la font]
Eleccions de 2015:
Eleccions de 2011:
Demografia[modificar | modificar la font]
Era poblacion ei de 164 abitants (2015)[2].
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Siti oficiau deth municipi
- Informacion dera Generalitat
- Ficha estatistica IDESCAT
- Carta deth municipi


text:
Califòrnia
Califòrnia (en anglés e espanhòl California) es l'estat mai poblat dels Estats Units d'America amb mai de 36 400 000 abitants en 2006. Es situada sus la còsta oèst del país.
Sa capitala politica es Sacramento mas la vila mai poblada es Los Angeles.
Lo gentilici es californian -a.
Sa populacion es fòrça divèrsa e son economia dinamica es potenta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Califòrnia foguèt descobèrta al sègle XVI pels exploradors europèus João Rodrigues Cabrilho, en 1542, e Francis Drake en 1579; mas èra alavetz ja ocupada dempuei mai de 13 000 ans per de pòbles amerindians, coma los Chumash, Pomo o Salinan.
Foguèt colonizada pels espanhòls en 1765 sos l'ambicion de Carles III d'Espanha.
Après l'independéncia de Mexic en 1821, Califòrnia venguèt un estat mexican. Mas los Estats Units annexèron l'estat après la Guèrra Americanomexicana en 1847.
La febre de l'aur traguèt mai de 200 000 colons dins lo territòri nòu en tot aflaquir las populacions indianas. En 1850, Califòrnia venguèt lo 31en estat de l'union. Se jonhèt als nordistas durant la Guèrra Civila.
La descobèrta del petròli, l'arribada de l'industria cinematografica a Hollywood, la nauta tecnologia, lo clima aculhent traguèron d'abitants novèls entre 1900 e 1970, Califòrnia passèt d'1 milion a 20 milions d'abitants e l'estat foguèt reconegut en 1980 coma l'ochena economia del mond per òrdre d'importància.
Geografia[modificar | modificar la font]
Tresen pus grand estat dels Estats Units, Califòrnia cobrís 410 000 km², siá 4,4% de la superfícia dels Estats Units.
Es bordada a l'oèst per l'ocean Pacific, al nòrd per Oregon, a l'èst per Nevada e Arizòna e al sud per l'estat mexican de Bassa Califòrnia. Ten de païsatges fòrça contrastats, amb de vals fòrça drudas, de nautas montanhas.
A l'extrèm èst, la Val de la Mòrt atenh d'altituds negativas, fins a 86 mètres jol nivèl mejan de la mar. La Sierra Nevada ocupa la Califòrnia orientala amb una orientacion meridiana : es cobèrta de selvas de conifèrs e de sequoias (coma per exemple al Yosemite e al Sequoia & Kings Canyon National Park). Son trescòl n'es lo mont Whitney amb 4420 mètres d'altitud.
Economia[modificar | modificar la font]
Califòrnia representa 14% del produch nacional brut dels Estats Units. Foguèsse independenta, seriá la seisena poténcia economica mondiala.
Califòrnia es mondialament coneguda per d'un latz sas entrepresas informaticas de la Silicon Valley (Apple e Hewlett Packard), e endacòm-mai pels famoses estudiòs de cinèma d'Hollywood.


text:
Accueil /
Panorama Annoté depuis le Sommet d'Antenac
448/1230
- Ajoutée le
- Mercredi 18 Décembre 2013
- Dimensions
- 17190*800
- Mots-clés
- 360, Aneto, Annote, Arbizon, Besiberri, Cap de la Lit, Cap de Pouy de Hourmigue, Cap de Salieres, Cap du Seil de la Baque, Grand Quayrat, Haute-Garonne, Honteyde, Mail Printat, Maladeta, Mont du Lis, Mont Ne, Montagne d'Areng, Montanha d'Uishera, Montardo, Montlude, Panorama, Pic d'Aret, Pic d'Arres, Pic d'Aubas, Pic d'Espingo, Pic d'Estos, Pic de Bacanere, Pic de Bastan d'Aulon, Pic de Berdalade, Pic de Boum, Pic de Burat, Pic de Cagire, Pic de Campbieil, Pic de Cecire, Pic de Crabere, Pic de Gerbats, Pic de Hourgade, Pic de l'Abeille, Pic de l'Alba, Pic de l'Entecade, Pic de l'Escalette, Pic de la Gela, Pic de la Hage, Pic de la Mine, Pic de la Montagnette, Pic de Lustou, Pic de Mauberme, Pic de Maupas, Pic de Mont Aspet, Pic de Mont Las, Pic de Neouvielle, Pic de Nord Nere, Pic de Parraouis, Pic de Sacroux, Pic de Sarrouyes, Pic de Sauvegarde, Pic des Crabioules, Pic des Spijeoles, Pic du Gar, Pic du Lion, Pic du Midi de Bigorre, Pic Lezat, Pic Long, Pic Perdiguere, Pic Schrader, Pichaley, Pirineos, Plan de Montmajou, Pyrenees, Sommet d'Antenac, Sommet de l'Aigle, Sommet de l'Ouderou, Sommet de la Laque, Sommet de Pouy-Louby, Sommet de Pouyaue, Sommet du Templa, Soum des Salettes, Tourroc, Tuc de Guilhem, Tuc de l'Etang, Tuc de Molieres, Tuc de Parros, Tuc de Poujastou, Tuc du Plan de la Serre, Turon de Neouvielle
- Visites
- 9249
- Score
- 4.88 (1 note)
- Votez pour cette photo
-
1 commentaire
Ajouter un commentaire
-
360° - Jeudi 4 Décembre 2014 11:14LES HAUTS SOMMETS des Pyrénées


text:
Saint-Laurent-des-Bois (Eure)
Saint-Laurent-des-Bois en normand (Saint-Laurent-des-Bois en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Laurent-de detlos-Bòsques a situat al sud-es de la Campanha de Sant-André. Es a 9 km de Sant-André-de-l'Eure, a 14 km de Nonancourt e de Dreux, a 24 km de Houdan e a 26 km de Évreux.
Saint-Laurent-des-Bois est située au sud-est de la Campagne de Saint-André. Elle est à 9 km de Saint-André-de-l'Eure, à 14 km de Nonancourt et de Dreux, à 24 km d'Houdan et à 26 km d'Évreux.


text:
Mont Rushmore
Lo Mont Rushmore se situa a Keystone, dins l'estat american del Dakota del Sud. Representa las caras, escalpradas dins lo granit, dels quatre presidents dels Estats-Units que mai an marcat l'istòria d'aqueste país: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt e Abraham Lincoln (de la man esquèrra a la drecha).
Istòria[modificar | modificar la font]
Aqueste mont pòrta lo nom d'un avocat nòvayorkés qu'èra vengut visitar aquesta region de Dakota del Sud, a ras de Rapid City, dins los Black Hills (los trucs negres). L'escultura que se situa a 1740 mètres de nautor mesura 18 mètres de naut. Foguèt entamenada en 1927 per Gutzon Borglum escultor qu'aviá en aquel temps 60 ans, e èra un ancian escolan de Rodin. Pasmens lo 31 d'octobre de 1941 se moriguèt e calguèt que son filh Lincoln Robinson-Borglum contunhèsse l'òbra del paire. La poguèt acabar 14 ans aprèp la debuta del trabalh.
Aquesta idèa d'un memorial, suggerida en 1923 per Doane Robinson, que vendriá puèi lo director de la Societat Istorica del Dakota del Nòrd, foguèt aprovada pel govèrn federal e l'Estat en 1925 amb la tòca d'atirar de toristas dins una region en dificultat per tal de potenciar l'economia dels Blacks Hills.
Aqueste memorial es gerit pel servici dels pargues nacionals dels Estats Units.
Aqueste monument tras qu'espectaclós, serviguèt d'encastre a de filmes nombroses, de publicitats e representacions de tota mena. Al cinèma, son utilizacion mai famosa n'es la sequéncia finala de North by Northwest d'Alfred Hitchcock en 1959, amb Cary Grant, James Mason e Eva Marie Saint.
Influéncias[modificar | modificar la font]
- Dins lo manga/anime Naruto, lo vilatge de Konoha ten de caras gigantas escalpradas dins una montanha que representan los ancians Hokage, coma sul mont Rushmore.
- Dins l'adaptacion en filme live de Richie Rich, la famille Rich fa copar al lasèr una mena de mont Rushmore amb las caras del paire, de la maire e del filh. La sequéncia de l'accion finala se debana aquí.


text:
Ontàrio
Ontàrio es una província situada pel centre de Canadà, la pus importanta de per sa populacion[1] e la segonda, après Quebèc, en superfícia totala.[2] (Nunavut e los Territòris del Nòrd Oèst son mai grands mas son pas de províncias.) Ontàrio confronta las províncias de Manitòba a l'oèst, Quebèc a l'èst, e los estats americans (d'oèst cap a l'èst) de Minnesòta, Michigan, Ohio, Pensilvània (al Lac Erie), and Nòva York. Fòrça de las termièras d'Ontàrio amb los Estats Units son naturalas, que començan al lac de Woods e seguisson a travèrs los Grands Lacs: lac Superior, lac Huron (qu'inclutz baia georgiana), lac Erie, e lac Ontàrio, puèi a la ras del fluvi de Sant Laurenç prèp de Cornwall. Ontàrio es la sola província canadiana a la broa dels Grands Lacs.
La capitala d'Ontàrio es Toronto, la pus granda vila de Canadà[3]. Ottawa, capitala de Canadà, es tanben situada en Ontàrio.
La província pren son nom del Lac Ontàrio, derivat del mot huron ontarí:io, que significa "lac grand",[4] o benlèu de skanadario que vòl dire "aiga polida" en Iroqués.[5]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Ontario is the largest province in the country by population
- ↑ Canada's provinces and territories total area, land area and water area.
- ↑ Toronto is Canada's largest metropolitan area
- ↑ Mithun, Marianne (2000). The Languages of Native North America. Cambridge: Cambridge University Press, 312.
- ↑ About Canada // Ontario


text:
Aguesta categoria englòbe totes es webs qu'agen contenguts en quinsevolh variant dialectau dera lengua occitana. Es planes multilingües, son acceptades se an informacion relevanta en occitan. Es planes que hèsquen referéncia a quinsevolh tematica relacionada era Tèrra Occitana mès que non siguen redactades en occitan an d'anar ena categoria dera sua respectiva lengua.
Veir tanben: 1
sitis 1
Oiquipedià
Una enciclopedia desliura, a gràtis e escricha amb la conobrança de totes. Lo contengut es cobèrt per la licencia de documentacion desliura GNU.
Aguesta categoria en autes lengues: 83
Darrera actualitzacion:Juriòl 21, 2015 at 6:24:10 UTC
Referéncia
Regionau
Societat
Espòrts
All Languages
Arts e cultura
Economia e empresa
Informàtica e Internet
Mieis de comunicacion
Léser


text:
Gèn
Un gèn o gène qu'ei ua sequéncia de nucleotids sus la macromolecula d'ADN qui amassas be constitueishen ua unitat d'informacion genetica qui coda per sintetizar la cadena polipeptidica d'ua proteïna (mercés a ua transcipcion d'aquesta informacion sus la cadena de nucleotids d'ua molecula d'ARNm) o qui coda simplament entà sintetizar ua molecula d'ARN qui assegura ua foncion dehens la vita cellulara (com ac hèn los ARNt o los ARNr).
Dens lo purmèr cas lo còde genetic que permet d'indica cada 3 nucleotids de la molecula d'ADN quin aminoacid (enter 20 possibles) e cau hicar dens la cadena polipeptidica de la proteïna. Sengles combinasons de 3 nucleotids que son aperadas codons.
Un gèn qui còda per ua proteïna sus ua molecula d'ADN b'ei totun pas simplament constituit de codons: los sons nucleotids qu'ostendas exons (l'informacion eficaças qui ei constitueish fin finau los codons e donc qui da l'òrdi d'encadenament deus amoniacids de la proteïna) e introns (informacion non tradusida en proteïnas qui ei copiada dens ua purmèra version de l'ARNm abans d'estar eliminats dehens lo nuclèu per ua operacion d'adobament de l'ARNm). Dit d'un aute biais, los exons dens un gèn qu'ei l'informacion qui ei deishada sus la molecula d'ARNm quand aquesta be sorteish deu nuclèu mentre que los introns qu'ei ua informacion eliminada peu procès d'adobament de l'ARNm abans l'exportacion d'aquesta molecula).
L'ensemble deus gèns d'un èste viu que constitueishen lo genòma. Un gèn que's pòt transméter de generacion en generacion e, au cors de la recombinason genetica, los diferents gèns que's pòden desseparar e tornar amassar dab d'autes gèns entà formar un genòma navèth.


text:
Republica de Cracòvia
La Republica de Cracòvia o Vila Liura de Cracòvia fuguèt un estat polonés pichon qu'existiguèt de 1815 a 1846. Èra centrat sus la vila de Cracòvia e contrarotlat per Russia, Prússia e Àustria. Pasmesns, aviá una constitucion intèrna qu'autorizèt una autonòmia importanta per la gestion deis afaires intèrns. En 1830-1831, la Republica fuguèt la basa d'avitalhament de l'insureccion polonesa e, après la guèrra, son autonòmia demeniguèt e la vila fuguèt ocupada per l'armada austriana de 1836 a 1841. En 1846, se debanèt una insureccion còntra leis Austrians que fuguèt rapidament desfacha. Sa revirada entraïnèt l'annexion de Cracòvia a l'Empèri Austrian.


text:
Guadalope
Guadalope (s'escriu tanben Güadalope) (en creòl guadalopenc Gwadlup, en francés la Guadeloupe) es una illa deis Antilhas, en America, enrodada d'illons vesins (Marie-Galante, La Désirade, Les Saintes). Forma un departament (nº 971) e una region administrativa de l'estat francés.
En 2007 separèron d'aqueu departament l'arrondiment de las illas del Nòrd, que venguèron doas collectivitats territorialas: Sant Martin e Sant Bartomieu.
Lo capluòc es Basse-Terre.
Lo gentilici es guadalopenc -a.