text:
On va parler occitan dans le métro dès la rentrée
Culture.
Les annonces des stations vont se faire en français et occitan dans le
métro toulousain pour le festival Occitania (25 au 28 septembre). Et
elles seront maintenues.
Des annonces en français et en occitan dans le métro à la rentrée. Photo DDM, Archives-Th. Bordas
OAS_AD("Position1");
à
l'aéroport de la Nouvelle-Orléans, vous êtes accueillis par des
messages en anglais et en français. Sympathique clin d'œil à la
présence française et cajun en Louisiane. Tisséo envisage d'informer
les usagers du métro toulousain dans la langue de Molière et celle de
Goudouli. Fort louable initiative alors que le centre historique de la
Ville rose arbore déjà des plaques de rues en français et en occitan.
Les défenseurs de la langue occitane militaient pour cette idée. Le
nouveau président de Tisséo, le Vert Stéphane Coppey a dit : « Banco !
». « Le projet existait depuis un an. Après quelques blocages, il fait
désormais l'objet d'un consensus au sein de la régie », explique David
Carlier, directeur de cabinet du président.
« comme on parle chez nous »
« Beaucoup de clients nous font remarquer que la voix de femme qui
annonce les stations de métro dans les rames est un peu mécanique et
sans saveur. On aimerait qu'elle s'exprime comme on parle chez nous,
nous disent-ils. À l'occasion du festival Occitania, qui se déroulera à
Toulouse du 25 au 28 septembre prochain, les annonces se feront
désormais en français et en occitan », poursuit le responsable.
Une initiative qui s'inscrira dans la durée puisque ces annonces
bilingues seront définitives. On pourrait entendre les premières fin
août début septembre : « Nous devrons être opérationnels en tout état
de cause pour le festival », précise David Carlier.
L'initiative s'inscrit aussi dans les partenariats organisés par
Tisséo avec les principaux événements de la ville : « On a habillé
ainsi les portes palières de la station Minimes-Nougaro avec des
paroles et des photos du chanteur toulousain », ajoute le directeur, «
pour l'anniversaire de sa naissance, le 9 septembre, les « cheminées »
de la station Minimes, qui débouchent sur l'avenue, seront aussi
décorées en hommage à l'enfant du quartier ».
Le métro rend aussi hommage à l'année Jaurès ou au Printemps de
Septembre, tandis qu'une médiation touristique et culturelle est prévue
en français, anglais et occitan pour faire (re) découvrir les œuvres
d'art de chaque station aux usagers et aux touristes, qui bénéficient
depuis cet été, à l'Office du tourisme, d'un ticket Tourisme leur
permettant pour 4,20 € d'effectuer 12 déplacements dans la journée dans
les transports publics toulousains. À terme, les inscriptions dans le
métro pourraient aussi être bilingues. Et si l'aéroport de
Toulouse-Blagnac se mettait lui aussi à la langue d'Oc ?
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
1 Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 3 Aoû - 19:57
Zengi
Trobador !!
91 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 17 Oct - 8:47
joan_cavalier
Trobador !!
Lafontan a écrit: si deman los fascistas per plan los nomenar se declaron occitanistas o mesme occitans que farètz? Lor anatz abandonnar tot lo vocabulari !
Personaument, daissi occitanISTE e occitanISME als fascistes, e se volon fau quitament la livrason lol
Aprep francament Lafontan, sem ja sufisentament dins la m***** sense a mai usitar d'un vocabulari que necessite 50 ans d'esplicacion ta esser entendut del public bel
92 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 17 Oct - 19:34
Lafontan
Occitan Warrior
joan_cavalier a écrit:Lafontan a écrit: si deman los fascistas per plan los nomenar se declaron occitanistas o mesme occitans que farètz? Lor anatz abandonnar tot lo vocabulari !
Personaument, daissi occitanISTE e occitanISME als fascistes, e se volon fau quitament la livrason lol
Aprep francament Lafontan, sem ja sufisentament dins la m***** sense a mai usitar d'un vocabulari que necessite 50 ans d'esplicacion ta esser entendut del public bel
Non regreti mas identitari n'a pas forçadament l'imatge que li pegas, cal sortir del monde occitanista ! Los medias l'emplegan amb un autre sens coma regionalista...aquò nos agrada pas mas es aital.
93 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 18 Oct - 3:57
Einucent
Occitan Warrior
OK sus lo principi, a quò prep que quora fai pas part de las chausas que te sentissès de dire, quò te fai t'esmaronhar.joan_cavalier a écrit:sem ja sufisentament dins la m***** sense a mai usitar d'un vocabulari que necessite 50 ans d'esplicacion ta esser entendut del public bel
Podem pas tot lo temps emplejar las paraulas de l'enemic, tu lo prumièr faras remarcar la lenga que parlas es pas « regionala ». Qu'es lo parrièr per quò qu'evòca Lafontan.
Tant defende d'aver 'na fraseologia que nos siá pròpia, tant pòde pas te segre quí dessur. Los fafs lordan tot quò que manhan e queu mot d'1dentit4ri aura que pudís tròp, lor fau abandonar, si-ben. Los media an 'mas d'aprenèr de dire d'un biais que peja a la persona que ne'n parlan « autonomiste, indépendantiste, souverainiste, nationalitaire ». Malurosament los fascistas son coneguts en defòra dau dich mitan e per beucòp tròp de gents « del public bel » quauqua-ren que se fai d'un biais liat a l'identitat quò lor fai cranhèr que l'i aja de veire coma quillhs identitrucs. Qu'es importent que l'equivòca s'instalesse pas.Lafontan a écrit:Non regreti mas identitari n'a pas forçadament l'imatge que li pegas, cal sortir del monde occitanista ! Los medias l'emplegan amb un autre sens coma regionalista...aquò nos agrada pas mas es aital.
Los media, te ne'n a un ilustre representant quí sus-naut que te dirá que son capables d'entendre los subjects que trachan, quoran volen. quilhs que volen pas qu'es n'autre afar.
94 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 18 Oct - 21:51
Cerièra de Mai
Trobador !!
E òc, son pro coneguts, los fafs, per qu'aprèp i aguèsse de las reaccions coma aquela sus un article sus l'occitan a Tlsa :Einucent a écrit:Los fafs lordan tot quò que manhan e queu mot d'1dentit4ri aura que pudís tròp, lor fau abandonar, si-ben. (…) Malurosament los fascistas son coneguts en defòra dau dich mitan e per beucòp tròp de gents « del public bel » (…) Qu'es importent que l'equivòca s'instalesse pas.
Dins los comentaris d'aquí, al fons de la pagina.des "identitaires" ?? des patoistes ?? des régionalistes ? (…) les mouvements "bloc identitaires" et "jeunesses identitaires sont des
caches sexes de fachos bien grave ! (…) ces mecs à toulouse sont ils d'extreme droite ???
Nos demòra pus que de precisar qu'avèm pas res de veire amb tot aquel monde !!
95 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 18 Oct - 22:01
Einucent
Occitan Warrior
Coma si lo mitan occitrucmuche avia pas pro d'eschasenças de justifiar…Cerièra de Mai a écrit:Nos demòra pus que de precisar qu'avèm pas res de veire amb tot aquel monde !!
96 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 18 Oct - 22:04
Cerièra de Mai
Trobador !!
97 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 19 Oct - 5:53
joan_cavalier
Trobador !!
Cerièra de Mai a écrit:Tant que seràn dins la negacion de l'existéncia dels fafs, caldrà pas esperar quicòm.
Ben escota far quitament 10 ans que sem d'unes de cridar al lop, a cada còp LO mitan (i'a pas qu'un) sia far la politica de l'estruc, sia respond "Rai, i coneisson res a l'occitan, parlon quitament pas la lenga son pas dangeros" (ço qu'es vertat, coma lo ciutadan lambda el coneis ben l'occitan lo parla corentament dins la vida videnta e sap completament las tòcas e las finalitats del moviment occitanISTE se daissaran pas colhonar)
98 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 19 Oct - 21:34
ocsigen6424
Gacha Empega !
Auvir "filh de loiras de viatjadors siatz 'ribats au Lac de Vaciviera , terminus!"
"Salut salut las practicas, la SNCF vos desire un brave festenau dau mime (Mimos) dins la nòstra brava ciutat de Peireguers"
"E planvienguts a tots a Pau tau Carnaval Biarnés , ua minuta d'estanquet, devaratz lèu que i a hèra de bevudas granas de vin de Juranson ta la sortida!"
Nòstra linga dins totas las garas e lo metrò, òc!
99 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 19 Oct - 22:17
Tocas-i si gausas
Leberonet
Aquò a poirit lo debat en occitania e tanben dens l'estat françès sustot pr'amor degun gausaba parla d'identitat. Mentre qu'es ua question centrala e la pausar permetrio de far petar lo centralisme françès qui ved tostem ua identitat unenca ont se pot pas aver d'identitats pluriculturalas.
Per acabar, la nocion d'economia identitari o de produch identitari es un mot conegut au mens au niveu economic. E vol plan diser qu'un produch se referis a la soa identitat.
Exemples :
- Catalunha Nord
- ESC Bretanha
- Marketing Corsa
100 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 19 Oct - 22:52
maime
Lemosin de prumiera !
N'i a lo FN de segur. Mas subretot, n'ia tot plen de nacionalista en França que se vòlen pas dire perque lo que revendica son nacionalisme, son regionalisme es forçadament d'extrema-drecha. Mas los que 'pelans lo sobereinistas o los republicans en França son daus nacionalistas. Lo jacobinisme es la fòrma de mança dau nacionalisme frances : una nacion indivisibla nascuda a la revolucion francesa, laïca (emai anticlericla), francofòne e universala ('laidonc imperialista...). Lo gaullisme es n'autra fòrma de nacionalisme francés democratic. Mas de segur, lo concepte de nacionalisme democratic es pas de bon comprener en França.Tocas-i si gausas a écrit: Pensi que pr'amor deu FN se podeva pas parlar de nacion, shen estar nacionalista d'extrema dreta.
101 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 8:19
zo
Occitan Warrior
Alavètz, perqué pas per l'occitan?
Sufís d'explicar:Oc-ben, defendem la cultura nòstra mas avèm d'idèias politicas puslèu d'esquèrra (o de centre drech; o d'extrèma esquèrra o que te sabi encara...).
L'occitan dins lo metrò es pas una idèia d'esquèrra, es una idèia culturala compatibla amb tots los corrents politics.
102 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 10:11
admin
Trobador !!
zo a écrit:L'occitan dins lo metrò es pas una idèia d'esquèrra, es una idèia culturala compatibla amb tots los corrents politics.
Aquò depend : s'es per díser "nosautes parlem pas l'araba o lo turc mes lo patoes", es una idèia d'extrema dreita. Mes s'es per díser "en acceptent la mia cultura, accepti la toa", es un chic mei "humanista" ...
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
103 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 12:21
zo
Occitan Warrior
Soi d'acòrdi, mas aqui non disem pas res, sonque i a de noms d'estacions a l'oral dins lo metrò e punt.Òmi a écrit:zo a écrit:L'occitan dins lo metrò es pas una idèia d'esquèrra, es una idèia culturala compatibla amb tots los corrents politics.
Aquò depend : s'es per díser "nosautes parlem pas l'araba o lo turc mes lo patoes", es una idèia d'extrema dreita. Mes s'es per díser "en acceptent la mia cultura, accepti la toa", es un chic mei "humanista" ...
104 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 12:33
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
105 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 12:44
fredoc
Occitan Warrior
Que voi díser que si lo monde avèvan continuat de parlar occitan (e que n'avèn lo dret), uei la question ne's pausaré pas, e dilhèu seré la question deu francés qui pausarén los qui vienen de França.
Donc, los "contra" que poderén estar contents de compréner çò qui's ditz dens lo metrò, per'mor que nos èm adaptats a eths, en un purmèr temps. E tanben, que poderén compatir un drin dab nosautes, e tolerar lo fèit qui demandam ua preséncia de LA NOSTA lenga, shens tirar la lor !
Fin finala, los qui nos acusan de nacionalisme (dens lo maishant sens : FN e companhia) que practican aqueth nacionalisme. Que demandam la lor tolerància, ne nos toleran pas.
Los dus camps que son animats per la paur, mes duas paurs diferentas. Nosautes qu'avem paur de morir, eths (los "contra") qu'an paur que non moríssem pas.
N'averetz pas l'impression de véder un esquèma qui's sembla a judius-nazis ? (totas proporcions guardadas).
Ahhhh, ben leçonejan beròi los francés !!!!
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
106 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 21:13
Einucent
Occitan Warrior
Escriguèi quauqua-ren de quela estamèla per comentar sus lo site de la Dépêche mas quò passèt pas :fredoc a écrit:que poderén compatir un drin dab nosautes, e tolerar lo fèit qui demandam ua preséncia de LA NOSTA lenga, shens tirar la lor !
La plupart des noms sont de fait en Occitan, leur annonce dans une version francisée me paraît tout bonnement inutile : Bassa Camba ne se serait jamais prononçé basseaukambeaux sans un transcription aproximative basée sur l'orthographe du français. Le seul résultat c'est que la speakerine qui fait la première annonce (en « français ») écorche un peu plus ce toponyme dont elle ne connaît pas les sonorités. C'est ce qui me choque depuis que je suis installé à Toulouse : entendre autour de moi un standard qui m'est étranger. Quant-à Marengo, ce n'est pas un nom occitan mais l'annonce en Occitan respecte bien mieux la pronociation italienne que le Mareingueaux dont il fallait se contenter avant. Je suis, par contre, partisan de ne pas toucher aux patronymes quand ils sont pas occitans (comme Mermoz, de Savoie, dont le Z est muet.)
Avec ces annonces, toutes scolaires et appliquées qu'elles soient, j'estime que justice est rendue. Et ce sans léser les oreilles accoûtumées au parler pointu. Corrigez moi si je me trompe mais c'est plutôt signe de consensus, au contraire des demandes qui visent à retourner à la situation d'avant sans égard pour la gène que j'ai évoquée plus haut.
L'Occitan est le nom de la langue qui se parle à Toulouse et au delà (jusque chez moi, en Limousin) ses défenseurs ont toujours valorisé la façon locale de la parler comme étant tout autant valable que n'importe quelle autre. J'aimerais que ceux qui parlent d'invention à la fin du XIXe me citent leur sources. Je passe sur les considérations peu flatteuses sur les gens qui pratiquent, mais remarque tout de même le jugement de valeur. J'aimerais également des mêmes qu'ils se renseignent sur la capacité des anciens (qui ne sont pas les seuls locuteurs, loin de là) à s'exprimer en « patois » avec les habitants du village d'à côté-sensés en parler un autre-ils seraient surpris.
Je précise que ce jonglage depuis l'adolescence entre l'Occitan (que je parle avec mes parents, ma compagne et de nombreux amis) et le Français (qui m'environne sans que je l'aie choisi) m'a permis de pratiquer un Anglais courant bien plus étoffé que si je m'étais contenté du seul bagage scolaire. J'ai été amené à constater que les nouveaux arrivants britanniques sont plus enclins à utiliser les noms propres dans leur variante d'origine, n'ayant subi aucun formatage.
107 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 21:33
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
108 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 21 Oct - 23:09
Einucent
Occitan Warrior
lo comentaris son tarribles, mercès aus bretons, lo demai vos daisse constatar…
109 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 28 Oct - 12:11
Lafontan
Occitan Warrior
http://www.ladepeche.fr/article/2009/10/28/703556-Occitan-dans-le-metro-J-espere-que-ce-n-est-que-le-debut.html
http://tisseoc.free.fr/spip.php?article48
110 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 29 Oct - 4:48
Cerièra de Mai
Trobador !!
Avans l'entrevista de Florença sus TLT del 26, la speakrine ditz « las anonças son definitivas », soi plan estonada, TLT verifia sas informacions o pas ? Cossí o sabon ? Qualqu'un a una info aquí-dessús ?
Ligam entrevista (fin de jornal)
>> http://tisseoc.free.fr/spip.php?article108
111 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Ven 30 Oct - 13:50
Sokolovic
Trobador !!
Escota la lenga !
Recentament, una iniciativa de l’organisme encargat de
gestionar lo malhum de transpòrt tolosan faguèt son ressonet dins lo mitan deis
aparaires de la lenga d’Òc. Lo metro tolosan aurà seis anóncias fachas en
occitan dau temps dau festenau Occitània e au-delà. Aquela decision qu’es de
saludar provoquèt tanben son tradicionau cortègi de desparlaires, veguent dins
aquela avançada una pròva de mai dins la « balkanisation » de França.
A levat que Patrick Balkany a pas grand causa de veire aquí dedins, - Dieu nos
ne garde ! -, aqueleis accusacions mòstran encara que lo camin devèrs la
tolerància e l’acceptacion dei culturas autras que lo francés en França es
totjorn que mai peirós. Fau puei donc saludar aquela iniciativa coratjosa e
unenca en França que permete a la lenga occitana d’èstre de bòn escotar dins un
ròdol dubert en totei. Auvir la lenga es un promier pas devèrs l’acceptacion de
sa realitat. E lo succès de Carcassona mostrèt ben qu’aquesta volontat de
reconoissènça èra pertajada per de nombrosei personas dins l’espai occitan.
Òsca a Tisséo donc, e esperam veire encara d’autreis
iniciativas de la mesma merça !
http://www.tisseo.fr/
http://tisseoc.free.fr/
112 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 1 Nov - 5:19
Cerièra de Mai
Trobador !!
C'est vrai qu'on avait besoin de la traduction : "Esquirol"; "Esquirrol" !
S'ils veulent faire du culturel, qu'ils écrivent la traduction. Mais pitié ! Pas par haut parleurs ! Déjà que le métro est bruyant...
En plus, je sais pas si vous avez remarqué, la voix est bien forte en occ...itan qu'en français. Alors quand la rame est vide c'est insupportable.
Et quand tu prends le métro tous les jours, c'est VRAIMENT de la pollution sonore !
J'ai cherché sur internet et j'ai vu qu'il y a qu'un seul petit groupe à l'origine de tout ça... qui ne parle que catalan sur les forums ! Quel manque de respect !
Et ils finissent souvent leur phrases par LIBERTAT ! Quelle honte !
Bientôt, on va faire péter des bombes dans le métro pour l'indépendance du midi toulousain...
Y a pas une pétition contre en cours ???
Parce que sur le net, y a que des pétitions POUR !!!!
113 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 1 Nov - 13:06
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
114 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 1 Nov - 16:36
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
115 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Dim 1 Nov - 23:57
Cerièra de Mai
Trobador !!
116 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 2 Nov - 6:09
joan_cavalier
Trobador !!
Cerièra de Mai a écrit:… o pas !! (LIBERTAT !!)
L'es d'aprep ieu (e sense mancar de respecte als companhs de Libertat)
L'ome qu'escriguet aquò, (se sentis) es un anti (e a mai qualqu'un diriai a l'estile d'escritura que coneis e caça l'occitan dempuei un moment (i'a un aire falsament "sabetz pas ço qu'ai descubert que susa del seu texte).
Aprep lo tot es una question d'argument, pensi que los amics de Libertat son plan ponchuts al nivel politic ta aver l'argumentari que va amb la lora causida de nom (sabian plan que la causida de "Libertat" podria menar de se justificar (es totjorn lo cas quora om pren una paraula corenta (voli diser totun pot anar pintrar sus una paret "Libertat ....pels fascistes" a mai amb la semblança amb "Libertas" de Villiers e Nihous) pensi que sus tot aquò an d'arguments (de tot biais se n'an pas, monstrara la flaquida e doncas lo pauc d'astre de subreviude de lo lor moviment) a mai te brembi una de las nocions de basa de comunicacion es que siaguesse en plan o en mau, l'important es de faire parlar de se.....
Aprep per agachar tot aquo de luenh (las garolhas sul metro) trapi quicom d'interessant d'analisar, de soscar e benleu d'enfin reglar (quitament se cresi qu'una tala presa de consciencia faria tremolar dins los lor strings Macarels certas gasidas occitanISTES per de que un poble conscient es mens aisit de manipular) ço que se trapa de commun tant del cant dels "anti" que del cant dels "pro" (fòra de còps que i'a de marrida fé dels 2 costats) es un sentit de paur: paur pels primiers de se tornar faire "aculturar" (France capitet un cop de prener l'identitat tant del monde "toctone" (occitans, bascs, catalans.....) que del monde forastier (issus de l'immigration en politiquement correct) e de los butar de fotre tot aquo dins lo bordilher ta adoptar la dicha "indentité française" dacòs tant plan definit que son de lo tornar definir ta poder botar un nom a la recepta qu'an boirrada dins lo topin) qu'òm lo volguesse o non, que nos agradessa o non, lo monde se sentisson "Français" e doncas nos veson coma una menaça, e del cant occitanISTE lo frances aguessan plan fach lo seu trabalh om a tanben la vergonha de "desfendre un pates sense valor que de tot biais lo monde van forejetar", doncas e d'una om es sus la defensiva (e doncas sovent agressiu) e de dos la politica dels "Virasolelhs" (pensi que coneis la teoria, si de non pensi que lo tu ome en afogat de Dalfin qu'es la te contara) far lo seu camin e coma dins tota "tusta" l'important es lo mental, se om s'en va en se diguent "aie la tusta es perduda d'avança" es segur que ganharam pas.
Aprep una tota pichona remarca, cresi que cal tanben de cops que i'a daissar la veirina ta anar cap a la vida videnta, sense tornar en causa los avantatges del malhum e lo pé que ten dins la societat d'ara cresi (e me sembla qu'aviam ja aguda aquela discutida quora Yellow e ieu nos eram fach bandits del forum) cresi que cal tanben destrilhar la "vida virtuala" de la "vida videnta", tot aqueles monde qu'an un fum de cara dins l'anonimat del malhum en tenon mens quora son una persona identificable, mielh que quora son "un degun" (d'unes me perdonaran aqueste cassinhaquisme que aici pren de sens) dins la massa.
E puei om charra de l'importencia dels malhums sociaus en se trapan babau dabanç lo nombre de sòçi de "Fesse de Bouc©" mas om far pas lo compte de los....que son pas sus "Fesse de Bouc ©"
Causas de perpensar benlen non ?.
Amistats
Cedric
117 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Ven 6 Nov - 13:57
Cerièra de Mai
Trobador !!
>> http://tisseoc.free.fr/spip.php?article111
(bon, fa mai que qualques jorn que vira, la peticion, mas comprenon pas tot los jornalistes)
118 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Ven 6 Nov - 15:13
joan_cavalier
Trobador !!
Cerièra de Mai a écrit:Article dins La Desfacha d'uèi :
>> http://tisseoc.free.fr/spip.php?article111
(bon, fa mai que qualques jorn que vira, la peticion, mas comprenon pas tot los jornalistes)
1/ Te pregui d'evitar las generalitats suls jornalistes (a mai lo mai sovent la despacha usita pigistes per faire aquò, que francament an l'enveja de venir jornalistes, se trapan de se faire pegar dorsier que los interesson pas totjorn aprep es a nosautres de faire de pedagogia (e a mai se al luòc d'anar plorar per aver medias nacionaus los occitanISTES adjudavian los medias occitans podrian faire nosautres tanben pedagogia alprep dels collegues mas aquò es una autra contesta)
2/ Per tornar sus aquesta istoria (e coma soi pas mai sus Fessedebouc©) una simpla question seguissi aquela contesta de luenh (en bon jornaliste me teni assabentat mas preni pas pausicion) teni l'impression (de ço que vejeri dins los commentaris e las reaccions als articles de la premsa) que tot aquo vira al dialogi de sord mentre monde barrats de dos capelas, francament traperi tant dels costats dels per que del contre traperi arguments que se tenon (vo la critica plan formulada pot esser constructiva de còps que i'a) e d'autres d'una marrida fé de es qu'es ço meteis sus Fessedebouc© ?
Cedric
119 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Ven 6 Nov - 23:31
Cerièra de Mai
Trobador !!
Va melhor atal ?
2/ Sus FBK aquò depend, n'i aurà totjorn per respondre de conariás a la « s'ès pas content tòrna a Paris » (alavetz qu'es fòrt possuible que sián occitan desculturats per una granda majoritat que romegan). Mas senon, ensajam de far de pedagogia, sustot, sus aquel grop (lo trabalh que Tisséo faguèt pas, que !!) es a dire explicar lo « perqué » de l'occitan dins lo metro als que se pausan de qu!estions (n'i a…)
Francament, e sens marrida fe, tròbi que nosaus cercam la discussion, alavetz qu'en faça, n'i a (pas totis urosament) que marcan de causas sens soscar a res « c'est moche, ça saoule, langue morte, ridicule ». Apèli pas aquò de la bona fè, ni de la dubèrtura d'esperit.
120 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 7 Nov - 15:36
Tocas-i si gausas
Leberonet
http://partitoccitan31.free.fr/061109-DDM-Guerre-de-l-occitan.pdf
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


c: text/html

text:
Discours de la Coupo
Brageirac
21 de mai 2018
Gènti Rèino,
Moussu lou Maire,
Car Felibre,
Nous sian acampa en ribo de Dourdougno ounte li troubadou coungreièron la pouësìo, ounte nosto rampelado s’endevèn emé la souleiado de la primo. La generouso Dourdougno, lindo e siavo rasseguro, carrejo dins sis aigo tout lou dedu de l’istòri, li resson di pouèto brageiraqués, li resson de sa lengo, de la lengo d’o.
Vo, soulamen quinge an après sa proumiero Santo-Estello, nous veici tourna-mai à Brageirac. Nous veici aculi à bras dubert pèr soun maire, moussu Daniè Garrigue qu’a vougu, entestardi, reçaupre tourna-mai la Coupo au siéu ; ço que me permet de dire qu’istan toujour candi davans l’afougamen que segnourejo en Perigord. Sènso èstre en rèn descounvenènt, bèn au countràri, dirai que lou Perigord fuguè toujour un pau la desmesuro de l’envanc felibren ! Coume pas èstre amiratiéu davans li milié de persouno que tóuti lis an acourron à la felibrejado dóu Bournat ? Coume pas èstre espanta quouro en 1947, la pèço de Marcèu Fournier « L’ome que vendè sa femo », èro jougado davans dous menistre e tres milo persouno ? Coume pas èstre esbalausi davans li pieloun felibren auboura dins lou pargue Gamenson à Perigus, o encaro, coume pas èstre candi davans lou noumbre de carriero que porton lou noum de Frederi Mistral en Dourdougno ? À l’aflat de la reneissènço prouvençalo, lou Perigord tèn uno plaço de trìo dins l’espandido felibrenco.
Sarié mau eisa d’enumera tout ço que fai bello provo d’aquel envanc d’uno Mantenènço di mai alunchado de Maiano. Mai qu vòu un pau furna dins lis escri e l’istòri s’avisara lèu di resoun, de la counsideracioun pourtado en Perigord au Mèstre de Maiano, di relacioun qu’an farga li liame, dis ate fort que se soun coumpli entre Mistral e li felibre dóu Bournat, entre li felibre dóu Bournat e Mistral dins la seguido de ço qu’apelan lou miracle de Font-Segugno.
Alor, aqueste 21 de mai 2018, ramenten-nous, « L’astre s’encapitè qu’un dimenche flouri, lou 21 de mai 1854, en pleno primavero de la vido de l’an, sèt d’aquéli pouèto s’anèron trouva ‘nsèmble au castèu de Font-Segugno. … À taulo, se parlè mai, coume èro l’abitudo, de ço que faudrié pèr tira noste lengage dóu cativié mounte jasié, despièi que, trahissènt l’ounour de la Prouvènço, li moussu l’avien redu, pecaire, à servi mèstre ». Se coungreiè em’aquéli mot, l’ate foundadou dóu Felibrige.
De la desiranço espremido pèr li primadié, i’a-ti quaucarèn de chanja ? Noun ! Car felibre, rèn de nòu souto lou soulèu ! Lou cativié demoro mai ferme que jamai. Pèr lou refourti encaro, veici pas qu’an imagina la creacioun d’un cèntre qu’aura pèr toco la prouteicioun de la lengo franceso, ço que sarié rèn s’aguèsson pas l’idèio de l’istala dins lou castèu de Villers-Cotterêts. Aqui meme ounte en 1539 se signavo l’ourdounanço que dins la memòri couleitivo rèsto ligado à la generalisacioun dóu francés e l’avalimen dis àutri lengo de Franço, alor qu’impausavon simplamen la fin dóu latin dins lis ate óuficiau.
En paralèle d’aquelo iniciativo e de la reacioun qu’entrino, fau signala un tèste de Savié North, que fuguè delega generau à la lengo franceso e i lengo de Franço, pareigu dins un catalogue d’espousicioun dóu Mucem. N’en dis long sus noste quasimen impoussible coumbat contro l’orbo Republico que regis l’astrado di lengo terradourenco. L’analiso de Savié North es istourico, sènso coumplasènço, óujeitivo e, fau apoundre, tristo, bèn tristo pèr tóuti aquéli que refourtisson l’idèio felibrenco, la seguisson e ié fan fisanço despièi 1854.
North escriéu : « Nul pays n’a historiquement cherché, autant que la France, à faire coïncider la langue du pouvoir et le pouvoir de la langue sur un même territoire. Une date illustre symboliquement cet effort ; 1539. L’ordonnance de Villers-Cotterêts, dont les articles concernant la langue française n’ont jamais été abrogés… Contre le latin, qui dissout la singularité linguistique du pays dans un universel religieux, et contre les langues qualifiées aujourd’hui de « régionales », coupables d’opposer à la souveraineté de la capitale les particularismes bretons ou occitans, le geste régalien place le français au cœur de la construction de la nation, dont l’unification politique et l’unification linguistique (du moins dans l’exercice des droits et l’accomplissement des devoirs qui caractériseront ce qu’on nommera plus tard « la vie publique » devront désormais aller de pair. Et si la langue française n’achèvera de s’imposer sur le territoire national qu’au XXe siècle, avec son inscription symbolique dans la Constitution de la Ve République (« la langue de la République est le français », article 2), c’est bien l’État -dans le processus plusieurs fois séculaire faisant du français un des éléments constitutifs de l’identité culturelle, de l’unité nationale et de l’égalité des citoyens devant la loi- qui jouera le rôle central ».
Avèn pas d’autro chausido que de coustata la realita d’aqueste prepaus. Un prepaus que nous buto, après tant d’annado de tiro-alongo, à asata au miés nòsti revendicacioun, à asata nosto refleissioun au tèms de vuei, bessai, tambèn, à asata nosto ideoulougìo i principe de la vido atualo, mai sènso jamai rèn renega de noste passat, de nòsti predecessour, de nosto grandour. I’a de-segur de biais nouvèu d’enventa pèr cambia la vesioun qu’an de nautre despièi Paris e pèr faire evouluna uno situacioun vesiblamen enfrenado pèr lou founciounamen meme de nòstis istitucioun.
Car felibre, en 2018, cènt-cinquanto an après que Mistral aguè larga, soun famous discours « Ço que Voulèn », aquéu rèsto toujour autant d’atualita. Quouro Mistral s’esclamè : « Mai, n’i’a que van dire : Cigalo de la terro, aucèu campèstre, que nous voulès, vejan, emé vòsti cansoun, au mitan d’aquesto epoco atravalido e maucourado e mau-graciouso ? ». Sian-ti dins uno situacioun despariero ? I’a-ti vertadieramen quaucarèn de chanja ? L’envirouno poulitico, soucialo, culturalo es-ti diferènto ? N’en doute.
Demoro sèmpre lou meme escor pèr lou racinun nostre, lou meme mesprés pèr nosto lengo, pèr nosto propro istòri e, mai que mai vuei, avèn pas de rougi davans degun, avèn de reprendre noste rèng e tout faire pèr recounquista noste ounour. Mounte i’a plus qu’uno póusso prouvincialo, aguen la croio, dins la fidelita mistralenco, de vèire reflouri nòsti ciéuta dins ço qu’an de verai e de plus precious.
Pamens, mau-grat la fe, la voulounta e nòsti dous pantai, es de redouta que la pousicioun de l’Estat noun changèsse pas avans bèn long-tèms, à mens que dins un rai de clar-vesènço, li catau o àutri decidaire s’avisèsson enfin dóu bèn founda de la pensado mistralenco, de la capacita de ié vèire l’anamen de la vido-vidanto autramen. Dins un tressaut salutàri, poudèn imagina que ié pescarien à bèl èime touto la sustànci necito pèr fin que la manivello nous virèsse plus tóuti au meme biais.
Es bèn malurous de lou coustata, mai la sauvo-gàrdi de nosto lengo es devengudo, au fiéu dis an uno eresìo pèr forço ciéutadan e, d’à cha pau segoundàri pèr de mouloun de mounde de nòsti mitan. Poudèn d’aiours deploura que pas manco un pounchoun de moubilisacioun ié caupe.
Alor, ausarian pensa, emé satisfacioun o regrèt, o sènso franjo, que lou Mistralisme, éu, es mai impourtant, mai federatour, mai pourtaire d’esperanço que la lengo elo-memo ?
Souloumbrouso realita de coustata que l’aparamen, la pratico, la couneissènço, l’ensignamen de la lengo noun es plus vuei la primo necessita dins l’esperit dis estajan emai, lou fau-ti avoua, de cop que i’a, dins nòsti rèng. Mau-grat lis evidènci e lis incertitudo, crida sebo sarié renega noste èime, nosto memòri e noste ounour. Sèmpre lou Felibrige a sachu mounta uno pouncho, empura lis enavans, entrina soun mounde. Nous fau, cènt-cinquanto an après, renouva li suplicacioun de Frederi Mistral espremido dins « Ço que voulèn », en lis ajustant au miés à noste tèms. Dins l’esperit dóu discours de Sant-Roumié, es capitau, vuei : de revendica la recouneissènço di culturo d’espressioun regiounalo ; de revendica l’eicecioun franceso di culturo d’espressioun regiounalo fàci au moundialisme que meno perdre la foundamento di civilisacioun, fàci à l’unifourmita impausado pèr li grand menaire dóu mounde. Nòsti revendicacioun dèvon prendre lou rebous de l’erso de foulige que nego li diferènci e fai au mole tóuti lis individu de la terro.
Devèn quicha pèr uno espressioun franco e fermo di culturo regiounalo, devèn quicha pèr faire recounèisse li culturo regiounalo territourialo coume autant de tresor inmateriau de l’umanita.
Devèn demoura counvincu que lou Felibrige, dins soun bèl age, dóu meme biais que fuguè lou proumié à inicia l’aparamen e l’espandimen d’uno lengo regionalo, poudrié èstre, à la tèsto d’uno meno de federacioun naciounalo di minourita territourialo moustrant à l’Estat que la diversita recouneigudo e acetado, es un fatour de couësioun naciounalo, mai subre-tout pas uno menaço pèr l’unita, pèr l’integreta de la Republico, coume poudrian encaro lou cregne lis anacrouni jacoubin.
Car felibre, noste ideau es umanisto, s’afiermo dins la liberta, lou respèt de l’ome e dis istitucioun. Nous revèn de manda à la fàci de l’indiferènci destrusènto, uno retourico lèsto à esmòurre l’adesioun de l’óupinioun e dis edile sus de prepaus federaire, clar-vesènt e plen de judice.
De dela aquesto noblo ambicioun avèn, seguramen e fieramen, de persegui noste pres-fa coume l’avèn toujour coumpli, de baia en cadun lou goust de la lengo, de l’istòri, dóu coustume, di tradicioun. Mai nous fau mesfisa de pas trop bouta sus lou davans, usanço e tradicioun coume souleto marco de noste pres-fa. Riscarian que li pisso-vinaigre nous empeguèsson un image counfi dins lou passat, ço qu’es au revès de la dóutrino mistralenco e dounc d’un coumunautarisme atroufiant e nèsci. Noste emperious besoun de nous douna sènso coumta, de nous douna cors e amo dins la sauvo-gàrdi de la persounalita nostro e de nosto rebello lengo d’o, es perfetamen coumpatible emé la vido vidanto de vuei. Nosto toco, dins soun founs, sa councepcioun e sa sicoulougìo es en plen mouderno, pamens, à l’evidènci, i’a uno virado de prendre que lou plus fin di devinaire poudrié nous sibla !
Ah ! basto que siguen escouta, assousta e empura coume Mistral l’escriguè au sujèt de Roumanille. Es en citant aquéli rego pareigudo dins l’Aiòli après la mort de Roumanille, en aquesto annado de celebracioun dóu bi-centenàri de sa neissènço que rendrai l’oumenage degu au paire dóu Felibrige, au capoulié de 1888 à 1891 :
« Roumaniho escoutavo, assoustavo, empuravo. Dounavo de counsèu, de-fes de remouchinado. E coume èro dóu pople, e qu’èro resta pople, éu à si remoustranço, se metié proun de sau, metié pas toujour d’òli. Mai res se fachavo d’éu. Avié tant fa pèr nosto lengo, avié mes, pèr l’espurga, pèr la reabili, tant d’afecioun, de gàubi, d’esperit naturau, que tóuti respetavon soun autourita de paire, soun gentun de pouèto, sa valour d’escrivan, soun bon sèn de vièi mèstre ».
Avans que d’auboura la Coupo, vous dève espremi mi gramaci pèr l’ounour que me fasès, de m’agué pourta tourna-mai à la plus auto founcioun felibrenco. Assajarai d’èstre digne de vosto fisanço e de countunia coume pode d’empura l’enavans di fort.
E aro, coume pas me clina emé deferènci davans aquelo que sèt an de tèms acoumpagnè moun capouleirat. Sèt an de tèms, mau-grat la crudello esprovo que l’esterniguè, emé soun risoulet avenènt, pertout ounte s’es rambado a leissa lou plus galant e lou plus flame souveni. La rèino Angelico, unanimamen amado di felibre, qu’an, tant que iéu, aprecia sa gràci, soun gentun, si qualita, sa presènci e soun engajamen. Gènto Angelico, gramaci pèr voste bèu reinage coumpli counscienciousamen. Mai, sabèn desenant que lou reinage fuguè que la coumençanço d’un envestimen qu’aro vous tendra coumpagno touto la vido. Sian tóuti, pèr se n’en rejouï.
Salude aro, noun sènso esmougudo, la nouvello rèino dóu Felibrige, la rèino Adelino, chausido pèr lou grand laureat di Jo flourau setenàri Miquèu Maffrand, elo que s’atrobo èstre la pichoto fiho de la majouralo Pauleto Baylac-Serret. Ié revèn de jouga lou role tengu antan pèr madamo Mistral, pèr Margarido Priolo o pèr Viveto Jonnekin. Tant lèu prouclamado, dissate, i’avès fa cachiero. Acoumpagnara de soun gentun la seguido de moun capouleirat e sènso doutanço se pòu afourti qu’atroubara proche de tóuti, la memo afecioun que pourtavias à la rèino Angelico.
Auboure la Coupo à soun reinage que souvetan urous e clafi de satisfacioun.
Auboure la Coupo à la majouralo nouvelàri Angelico Marçais.
Auboure la Coupo au grand laureat Miquèu Maffrand, à soun umanisme e à sa pouësìo.
Auboure la Coupo à la vilo de Brageirac e à soun maire Daniè Garrigue.
Auboure la Coupo à l’aveni dóu Felibrige e i vitòri esperado.
Jaque Mouttet
Capoulié dóu Felibrige

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Araneae
Divèrsas espècias d'aranhas.
Sosòrdres de reng inferior
Leis aranhas (var. aranhada, targanha, tataranha, targaina[1]) son de predators invertebrats artropòdes de la classa deis aracnids apareguts i a probablament 380 milions d'ans. Son caracterizadas per la produccion de seda gràcias a de glandas especializadas situadas en l'abdomèn e per la preséncia de doas quelicèras liadas a de glandas de verin.
Ambé son regime alimentar principalament compausat d'insèctes e d'autreis aracnids (compres d'autreis aranhas), leis aranhas jogan un ròtle major dins lo contraròtle dei populacions d'invertebrats. Lei sieunas populacions son reguladas per divèrsei predators especializats (sustot de vèspas...) ò generalistas (reptils, aucèus, insèctes predators...). En 2017, aperaquí 47 000 espècias èran estadas identificadas. Èran presentas dins totei lei mitans ecologics franc deis aigas saladas e dei regions polaras[2].
La reproduccion varia segon leis espècias. Dins aquò, una fecondacion es generalament necessària entre un mascle e una femèla. Lo canibalisme noviau es frequent mai es pas genelizat. Puei, la femèla pond d'uòus dins un cocon e, ben sovent, protegís lei joves còntra leis autrei predators. La durada de vida de l'animau es variabla e va de quauquei mes per leis aranhas sasonieras a plusors annadas.
La fabricacion e l'usatge de seda es una caracteristica majora deis aranhas. Son utilizacion pus coneguda es per la construccion d'una leca generalament facha de fieus de seda pegós qu'es dicha teranhina. Pasmens, totei lei teranhinas son pas pegosas e mai de la mitat deis espècias d'aranhas preferisson caçar a l'espèra ò au córrer. La seda a ansin d'autreis aplicacions coma la proteccion deis uòus que son envolopats dins la seda ò l'amainatjament interior de la cauna. En certaneis aranhas, coma lei migalas, pòu tanben èsser utilizada coma arma gràcias a de proprietats urticantas.
Somari
- 1 Evolucion e taxonomia
- 2 Reparticion
- 3 Morfologia e anatomia
- 4 Cicle de vida e reproduccion
- 5 Comportament e ecologia
- 6 Relacions ambé l'èsser uman
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Liames extèrnes
- 10 Nòtas e referéncias
Evolucion e taxonomia[modificar | modificar la font]
Istòria evolutiva[modificar | modificar la font]
L'origina deis aranhas es malaisada d'estudiar car sei còrs, fragils e mòus, son mau preservats dins lei jaç fossils[3]. Pasmens, gràcias ais inclusions presentas dins l'ambre, aperaquí un milier d'espècias ancianas son estadas identificadas[4].
A l'ora d'ara, lo fossil pus ancian d'un aracnid exclusivament terrèstre data de 420 milions d'ans. Es aqueu d'un trigonotarbid (Palaeotarbus jerami), es a dire d'un aracnid fòrça similar a una aranha. En particular, es dotat d'un cefalotorax triangular, d'un abdomèn segmentat, d'uech patas e d'un pareu de pedipalps. En revènge, es pas capable de produrre de seda.
Attercopus fimbriunguis, que data de 386 milions d'ans, presenta lei pus ancians organs productors de seda e aviá de cròcs de verin[5]. Es sovent considerada coma la pus anciana aranha identificada a l'ora d'ara. Pasmens, seis organs serigèns son fòrça primitius car la seda desbocava dirèctament sus la fàcia ventrala de l'abdomèn e que l'animau aviá pas d'apendicis articulats per la manipular. Aquelei premiereis aranhas fasián partida dei Mesothelae que son uei representadas per la familha dei Liphistiidae. Durant lo Permian (299-251 Ma), semblèron pauc se diversificar en despiech de la multiplicacion deis insèctes. Lei dos grops principaus d'aranhas modèrnas, lei Mygalomorphae e leis Araneomorphae, apareguèron dins lo corrent dau Triassic (251-201 Ma) e lei principalei familhas actualas apareguèron pauc a pauc pendent lo Jurassic (201-144 Ma) e lo Cretacèu (144-66 Ma)[5]. Ambé leis Araneomorphae, apareguèron tanben lei teraninhas.
Fossil d'un trigonotarbid, premier aracnids exclusivament terrèstre.
Ryuthela ishigakiensis qu'es una aranha que fa partida dei Mesothelae, premier grop aparegut durant lo Devonian (416-385 Ma).
Fossil de Mongolarachne jurassica, aranha dau Jurassic.
Fossil d'una aranha dau Cretacèu (Geratonephila burmanica) atacant una presa.
Taxonomia e diversitat[modificar | modificar la font]
En 2017, i aviá aperaquí 47 000 espècias d'aranhas identificadas. Èran devesidas entre dos sosòrdres, lei Mesothelae e leis Opisthothelae, e lo segond èra a son torn devesit entre Mygalomorphae e Araneomorphae. L'ensems deis espècias conegudas èra gropat au sen de 114 familhas e d'environ 4 000 genres. Pasmens, aquela classificacion es encara instabla e es tocada per de modificacions regularas. Per exemple, la veusa negra mediterranèa (Latrodectus tredecimguttatus) foguèt premier depintada coma una espècia en 1790. Puei, en 1959, foguèt considerada coma sinonim de la veusa negra (Latrodectus mactans) avans de'n venir una sosespècia[6][7]. Enfin, en 1983, venguèt tornarmai una espècia distinta[8].
Lei Mesothelae[modificar | modificar la font]
Lo sosòrdre dei Mesothelae es compausat d'aranhas consideradas primitivas qu'an un esternom estrech sus la fàcia ventrala de l'abdomèn. Aqueu darrier es tanben segmentat, çò que s'observa pas lei Mygalomorphae e leis Araneomorphae. Lei Mesothelae tènon solament espècias que vivon en Asia dau Sud-Èst, en China e en Japon. Totei fan partida de la familha dei Liphistiidae que leis autrei familhas an disparegut entre lo Carbonifèr e lo Cretacèu[9].
Lei Mygalomorphae[modificar | modificar la font]
Lei Mygalomorphae, aparegudas durant lo Triassic, son generalament d'aranhas fòrça peludas ambé de quelicèras e de cròc robusts[10]. Au repaus, lei cròcs se crosan pas e son replegats parallèlament. De mai, son còrs es sovent pus massís d'aqueu dei Mesothelae ò deis Araneomorphae. A l'ora d'ara, lo sosòrdre tèn 2 651 espècias, 321 genres e 15 familhas.
Lei migalas vivon principalament dins lei regions tropicalas e subtropicalas. Sa seda es sovent mens sofiscada qu'aquela deis Araneomorphae e la construccion de teranhinas es rara[11]. Aqueleis animaus vivon generalament dins una cauna cavada per sòu e caçan a l'espèra. Son dotadas d'un verin fòrça poderós que tua rapidament sei presas. Lei cròcs injectan tanben d'enzims digestius poderós que permèton de dissòuvre la carn. S'atacan a d'artropòdes mai lei pus gròssas pòdon de còps manjar de lausèrts, de granolhas, de caragòus ò de pichons mamifèrs.
Leis Araneomorphae[modificar | modificar la font]
Amb aperaquí 40 000 espècias e 93 familhas, leis Araneomorphae son l'ensems d'aranhas pus importants. Son caracterizadas per la preséncia de quelicèras modificadas que se crosan d'un biais similar a unei pinças.
Reparticion[modificar | modificar la font]
Leis aranhas son presentas sus totei lei continents franc dei regions polaras. Preferisson leis endrechs umids mai an colonizat totei lei mitans ecologics. Per exemple, Euophrys omnisuperstes es ja estada observada a 6 700 mètres d'altituds onte subreviu gràcias a de cadabres d'insèctes gelats e a la consumacion de liquèns e de bolets[12]. I a tanben plusors espècias d'aranhas aqüaticas coma Argyroneta aquatica (que viu quasi unicament dins l'aiga e i caça d'insèctes e de crustacèus aqüatics), la màger part deis aranhas dau genre Dolomedes e plusors migalas marinas[13]. A l'invèrs, certaneis espècias son fòrça ben adaptadas ais endrechs secarós coma la tarantula (Lycosa tarantula), fòrça frequenta en lei regions mediterranèas[14].
Morfologia e anatomia[modificar | modificar la font]
L'anatomia generala deis aranhas es aquela deis artropòds quelicèrats. Lo còrs es format de doas partidas que son respectivament dichas cefalotorax per la partida anteriora e opistosòma per la partida posteriora. Son separadas per lo pedicul.
Lo cefalotorax es desprovesida d'antenas ò de mandibulas e servís de bloquier. Pòrta plusors uelhs simples (sièis a uech) e sièis pareus d'apendicis : doas quelicèras, dos pedipalps e uech patas ambulatòrias. Lei quelicèras son liats ai glandas de verin. S'acaban per de cròcs que permèton d'injectar verin e enzims digestius ai presas. Lei pedipalps son principalament utilizats per trissar lo manjar. En lei mascles, pòrtan tanben lei cabòças copulatritz. La qualitat de la vision es fòrça variabla : certaneis espècias son quasi bòrnias e d'autrei, especialament que caçan au córrer, pòdon detectar e seguir una presa potenciala a una distància importanta.
L'opistosòma es generalament pas segmentat levat de quauqueis espècias d'aranhas primitivas vengudas relativament pauc frequenta (87 espècias sus 47 000 identificadas a l'ora d'ara). Pòrta leis organs reproductors femèlas e lei glandas productritz de seda. D'apendicis articulats, dichs filieras, permèton de fabricar e de manipular lei fieus. Son generalament situats a l'extremitat de l'abdomèn.
Au nivèu intèrne, lo cefalotorax assegura l'integracion neurosensoriala (vision, foncion tactila, odorat), la presa de norridura, lo desplaçament gràcias ai quatre pareus de patas, una partida de l'activitat sexuala (en lo mascle) e l'activitat feromònala. L'opistosòma assumís puslèu lei foncions vegetativas coma la digestion, la respiracion, la circulacion, la reproduccion (en lei femèlas), l'excrecion e la fabricacion de seda. Segon leis espècias, lo sistèma respiratòri es siá traquean siá pulmonar[15].
Cicle de vida e reproduccion[modificar | modificar la font]
La durada de vida varia segon lo tipe d'aranha :
- entre sièis mes e un an per leis animaus sasoniers que morisson generalament avans l'espelida de seis uòus.
- entre un e dos ans per leis aranhas anualas que morisson normalament après l'espelida dei joves.
- plusors annadas per leis espècias perennas.
La creissença es similara an aquela deis autreis artropòds e es realizada gràcias a de mudas successivas de l'exoesquelèt. Segon leis espècias, 8 a 13 mudas son necessàrias per agantar lo temps adult. Lei migalas contunian de mudar un còp cada an après èsser vengudas adultas.
Lo dimorfisme sexuau deis aranhas es generalament feble ò moderat. Lei femèlas son sovent pus gròssa, especialament au nivèu de l'abdomèn, e lei mascles se destrian per la preséncia d'organs d'estocatge de l'espèrm a l'extremitat de sei pedipalps. Dins aquò, de diferéncias espectaclosas existisson pereu. Per exemple, es lo cas dei Nephila onte lo mascle es plusors còps pus pichons que la femèla[16].
Leis aranhas son oviparas e seis uòus son protegits dins un cocon de seda. Lo nombre d'uòus varia segon la talha de l'espècia e pòu agantar plusors miliers. Certaneis espècias abandonan lo cocon. D'autrei lo transpòrtan e la maire protegís e norrís lei joves durant plusors jorns ò setmanas.
La màger part deis espècias a una parada noviala elaborada. Permet au mascle d'èsser identificat per la femèla per defugir una ataca. Lo canibalisme noviau es pas rar mai mai d'una aranha a desvolopat d'estrategias alternativas[17]. Per exemple, en certaneis espècias, lo mascle pòrta un present comestible a la femèla. De mai, en plusors aranhas, lo mascle demòra plusors jorns dins la teranhina de la femèla après l'acoblament.
Comportament e ecologia[modificar | modificar la font]
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Regime alimentari[modificar | modificar la font]
Leis aranhas son de predators carnassiers que se norrisson de predas viventas capturadas que son caçadas au córrer, a l'espèra ò ambé de lecas (teranhina, ret, laç). Un còp agantada, la presa es cubèrta de seda per empedir sa pèrda. D'enzims li son injectadas per la dissòuvre car, coma totei leis aracnides, una aranha pòu pas manjar de substàncias solidas e es obligada de manjar de liquids[18]. Lei presas son principalament compausadas d'artropòdes mai certaneis aranhas pòdon s'atacar a de vertebrats de pichona talha (lausèrt, rata, peis...). La màger part deis espècias es generalista e oportunista. Pasmens, existisson d'aranhas especializadas qu'an una alimentacion estricta coma lo genre Zodarion que caça unicament de formigas.
En complement de son alimentacion carnada, leis aranhas pòdon tanben manjar d'espòras de bolets ò de grans de pollen prés dins sa teranhina. Sa consumacion se debana durant la recuperacion dei fieus de seda. Pòu representar fins a 25% dau regime alimentari de l'aranha[19]. Quauqueis espècias manjan tanben de nectar ò de fruchs. Se lei condicions son defavorablas, una aranha es capabla de junar durant de mes[20]. En revènge, s'es possible, pòu manjar l'equivalent de 10 a 20% de son pes cada jorn[21].
La seda e lei lecas[modificar | modificar la font]
La màger part ò la totalitat deis aranhas produson de seda gràcias a de de glandas dedicadas que son generalament situadas sus la fàcia ventrala ò a l'extremitat de l'abdomèn. La seda es liquida dins lei glandas mai se solidifica rapidament sota l'efèct de la traccion dei patas de l'animau ò au contacte de l'èr. Lo diamètre d'un fieleu varia de 25 a 70 µm e n'existís mai d'un tipe diferent segon lei besonhs de l'aranha (fieleu de supòrt, fieleu per fabricar lo cocon deis uòus, fieleu pegós de caça... etc.).
A l'origina, la seda èra probable destinada a la proteccion deis uòus e la fabricacion d'un cocon. Pasmens, trobèt pauc a pauc d'autreis usatges coma l'embalatge dei presas ò la fabricacion de lecas. Lo pus conegut es la teranhina qu'es un assemblatge complèx de plusors tipes de fieleus permetent a l'aranha de dreiçar una superficia capabla de capturar totei lei predas i passant e de s'i desplaçar aisament per lei paralizar. Aqueu tipe de leca es utilizat per environ la mitat deis espècias. Permet de caçar en permanència mai divèrsei presas an desvolopat de paradas. Per lei predators especializats, facilita tanben la cèrca deis aranhas. Leis autrei lecas utilizadas son pus rars. Lo genre Deinopus fabrica de rets de seda e lei trai sus sei presas. Lo genre Mastophora utiliza de bòlas de seda e d'autreis espècias caçan ambé de laç.
Lo verin[modificar | modificar la font]
Franc de quauqueis espècias, totei leis aranhas an de glandas de verin. Dos apendicis, dichs quelicèras, situats a l'entorn de la boca permèton de l'injectar gràcias a un cròc mobil liat au canau de verin. Aquelei quelicèras permèton tanben de desplaçar un objècte ò de dilacerar una preda. Lo verin es generalament compausat de plusors toxinas neurotoxicas ò necroticas. Permèton generalament de paralizar lo sistèma nerviós centrau e de començar la digestion.
[modificar | modificar la font]
Leis aranhas son generalament d'animaus solitaris mai an una fasa gregària après l'espelida. Pasmens, un trentenau d'espècias presentan un caractèr sociau ben marcat e duradís[22]. Fòrman de colonias que pòdon comptar de desenaus a de miliers d'individús e aver una organizacion elaborada per entretenir la teranhina collectiva que pòu agantar una superficia de plusors mètres carrats ò s'ocupar dei joves[23]. Per exemple, es lo cas d’Anelosimus eximius qu'es capable de bastir de lecas d'un volum de 1000 m3[24]. Certaneis espècias pòdon tanben eissamar coma lei formigas ò leis abelhas. Es a dire qu'una partida de la colonia quita la teranhina collectiva per anar s'installar dins un autre endrech. En revènge, au contrari deis insèctes eusociaus, la reproduccion es pas assegurada per una casta especializada mai per tot lo nis.
D'aranhas pòdon tanben presentar un certan nivèu de socialitat que varia segon lei condicions. Per exemple, Bagheera kiplingi fòrma de còps de pichonei colonias per protegir seis uòus còntra lei predators. Pus curiós, en captivitat, d'individús dau genre Latrodectus, famós per son agressivitat e sei tendàncias canibalas, pòdon bastir una teranhina collectiva e cooperar per capturar de presas[25]. Enfin, certaneis espècias pòdon veire un mascle e una femèla partejar una metaissa teranhina durant quauquei jorns après l'acoblament.
Predators e parasitas[modificar | modificar la font]
Leis aranhas an mai d'un predator, compres d'autreis aranhas. Entre leis insèctes, se fau sustot nòtar una tiera de vèspas especializadas dins la caça ais aranhas coma lei pompiles ò lei vèspas maçonas. Paralizan leis aranhas e lei pòrtan dins un nis per i servir de norridura a sei larvas. Dins aquò, i a tanben mai d'un insècte non especializat que pòu tanben atacar una aranha. En leis autrei grops d'animaus, son de còps caçadas per de reptils, divèrsei amfibís, un gròs nombre d'aucèus insectivòrs e quauquei mamifèrs (rata-penada, rainard, eiriçon, mustelids)[26][27].
Leis aranhas pòdon èsser victimas de malautiás entraïnadas per de bactèris, de virüs e parasitas (especialament lei bolets dei genres Cordyceps e Gibellula). Enfin, i a divèrseis espècias d'insèctes parasitas que pondon sus leis aranhas adultas ò dins sei uòus[28].
Relacions ambé l'èsser uman[modificar | modificar la font]
Mordeduras d'aranha[modificar | modificar la font]
Lei mordeduras d'aranha an generalament luòc quand l'animau s'estima menaçat e demòra donc excepcionala. Lei toxinas presentas dins lei mordeduras d'aranha son generalament ineficaças còntra lei mamifèrs. Dins aquò, 200 espècias son susceptiblas de causar una reaccion epidermica en l'òme. Un vintenau presentan un perilh per sa vida coma la migala Atrax robustus e divèrsei espècias dei genres Loxosceles, Phoneutria e Latrodectus[29]. L'accion dei verins entraïna sovent una paralisi dau sistèma respiratòri ò una necròsi.
Lo tractement dei mordeduras d'Atrax robustus se fa gràcias a un serom antiverin especific. Per lei mordeduras neurotoxicas, la basa dau tractament es l'injeccion de gluconat de calci. En revènge, lo suenh dei necròsis es mens ben definit e necessita sovent d'antibiotics, una iperoxigenacion iperbara, d'excisions e d'ensèrts de pèu. Dins aquò, en despiech de sa dangerositat, lei verins d'aranhas son sovent rapidament eliminats de l'organisme e representan sustot una menaça per leis enfants, leis ancians e leis individús ja malauts. Ansin, cada an, solament un desenau de personas son tuadas per d'aranhas. Ansin, lo nombre de mòrts anualas causadas dins lo mond per leis aranhas passa rarament un desenau[30].
Menaças per la subrevida de certaneis espècias[modificar | modificar la font]
L'èsser uman es una menaça per la subrevida de mai d'una espècia d'aranha. D'efèct, l'usatge de pesticidas e la destruccion dei mitans naturaus entraïnan la disparicion dirècta d'aranhas e demenís tanben lo nombre de presas. Lei rotas fòrça frequentadas pausan pereu de problemas car la densitat d'insècte i es demenida per leis acipadas còntra lei veïculs. Certaneis aranhas refusant egalament de s'i aventurar, çò que causa la formacion de barrieras ecologicas.
Leis esclairatges urbans semblan tanben perturbar leis aranhas que certaneis espècias son atiradas per la lutz. D'individús s'installan alora dins d'endrechs mau adaptats, coma de lampadaris, onte son aisament trobadas per lei predators. De mai, aquò concentra lo nombre d'aranhas dins d'endrechs estrechs e i aumenta fòrtament la competicion.
Enfin, lei colleccions e lei trafegues son susceptibles de menaçar la subrevida deis espècias pus raras. De lèis estrictas existisson dins la màger part deis estat mai son aplicacion es pas totjorn aisada.
Interès economics[modificar | modificar la font]
Leis aranhas an plusors interès economics que pòdon servir de norridura (principalament en Cambòtja), d'auxiliars agricòlas e de fònts de moleculas complèxas (verin e seda). D'efèct, mai d'una espècia pòu èsser utilizada per caçar d'insèctes nosibles e protegir ansin lei culturas. Per aquò, es generalament necessari d'utilizar plusors espècias afin de cubrir l'ensems dei plantas de defendre (sòu, tronc, fuelhas, fruchs...) segon lo terrenh de caça preferit per leis aranhas. D'autreis espècias de predators (aucèus, insèctes... etc.) pòdon tanben èsser utilizadas en complement.
Lei verins d'aranhas son tanben fòrça estudiats per produrre de medicaments novèus. La seda interessa plusors sectors industriaus en causa de sa resisténcia e de sa soplesa que son largament superioras a l'acier. En particular, lei militars assaian d'utilizar aqueu materiau per fabricar de proteccions pus eficaças e pus leugieras còntra lei balas. L'engèni civiu es tanben fòrça interessat per lei proprietats d'un tal materiau.
L'aranha dins la cultura umana[modificar | modificar la font]
L'aranha es utilizada coma simbòl per plusors culturas umanas. I figura generalament per sei talents de predatritz ò en causa de la geometria e de la fragilitat de sa teranhina. Dins lo premier cas, es sovent utilizat coma simbòl de paur. Per exemple, es totjorn lo cas dins mai d'un film d'espavent. Lo segond sens, mai liat a la teranhina qu'a l'animau, figura la teranhina coma un veu fach d'aparéncias faussas qu'escond la realitat.
En fòra d'aqueleis aspècts principaus, i a mai d'un autre sens au simbolisme de l'aranha. Per exemple, en Índia, èra de còps depintada coma un simbòl de libertat car sei fieus li permèton de se desplaçar liurament dins leis aubres[31]. Dins certaneis endrechs, especialament en America dau Sud e en Africa Centrala, d'aranhas èran utilizadas dins de rites de divinacion. En particular, en Cameron, certanei migalas son supausadas permetre de legir lo futur. « Aranha » es alora un títol au sen de certanei pòbles per designar leis individús aguent un nivèu superior dins aqueu domeni[32].
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Araneae (en)
- Referéncia ITIS : Araneae (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Araneae (en)
- Referéncia NCBI : Araneae (en)
- Veire un esquèma detalhat de la morfologia e de l'anatomia intèrna d'una aranha
- Deutsche Arachnologische Gesellschaft e. V. - Societat Alemanda d'Aracnologia Associacion legala [FR/DE]
- Las telaranhas dins totes lors estats (estructura, proprietats, construccion) : las telaranhas.
- Macrophotographie - Fòtos d'aranhas
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dicod'Òc, Lo Congrès permanent de la lenga occitana, cèrca « Araignée », 1èr de genier de 2018, [1]
- ↑ Pasmens, d'espècias de migalas caçant sus lei plajas a mar sema existisson.
- ↑ P. A. Selden, H. M. Anderson e J. M. Anderson, "A review of the fossil record of spiders (Araneae) with special reference to Africa, and description of a new specimen from the Triassic Molteno Formation of South Africa", African Invertebrates, 2009, 50 (1): 105–16.
- ↑ Jason A. Dunlop, Penney David, O. Erik Tetlie e I. Anderson Lyall, « How many species of fossil arachnids are there ? », The Journal of Arachnology, vol. 36, n°2, 2008, pp. 267–272.
- ↑ 5,0 et 5,1 F. Vollrath e P. A. Selden, "The Role of Behavior in the Evolution of Spiders, Silks, and Webs", Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 2007 38: 819–46.
- ↑ Levi, The spider genus Latrodectus (Araneae, Theridiidae), Transactions of the American Microscopical Society, 1959, vol. 78, pp. 7-43.
- ↑ Fuhn, La veuve noire-Latrodectus mactans tredecimguttatus (Rossi 1790) sur l'île de Popina (Razelm), Ocrotirea naturii şi mediului inconjurator, Bucureşti, 1983, vol. 10, pp. 77-81.
- ↑ Levy e Amitai, Revision of the widow-spider genus Latrodectus (Araneae: Theridiidae) in Israel, Zoological Journal of the Linnean Society, 1983, vol. 77, n°1, pp. 39-63.
- ↑ D. Penney, P. A. Selden, C. Deltshev, C. e P. Stoev, eds, "European Arachnology 2005", Acta Zoologica Bulgarica, Supplement No, 1: 25–39.
- ↑ J. A. Coddington, "Phylogeny and Classification of Spiders", In D. Ubick, P. Paquin, P. E. Cushing, V. Roth, Spiders of North America: an identification manual, American Arachnological Society' pp. 18–24.
- ↑ Pasmens, existís.
- ↑ Hingston, Animal life at high altitudes, The Geographical Journal, 1925, vol. 65, n°3, pp. 185-198.
- ↑ Nyffeler e Pusey, Fish Predation by Semi-Aquatic Spiders: A Global Pattern, 2014, Plos One, vol. 9, n°6.
- ↑ Planas, Fernández-Montraveta e Ribera, Molecular systematics of the wolf spider genus Lycosa (Araneae: Lycosidae) in the western Mediterranean basin, Molecular Phylogenetics and Evolution, 2013, vol. 67, pp. 414-428.
- ↑ Christine Rollard, Portraits d'araignées, Quae, 2014, p. 45.
- ↑ Kuntner e Coddington, Discovery of the largest orbweaving spider species: the evolution of gigantism in Nephila, PLoS One, 2009, vol. 4, n°10, e7516, pp. 1-5.
- ↑ En plusors espècias, lo canibalisme reproductiu es pas limitat a la parada noviala. D'efèct, quand la maire morís, lei joves encara presents dins sa teranhinha pòdon manjar son cadabre.
- ↑ Allen Carson Cohen, « Extra-Oral Digestion in Predaceous Terrestrial Arthropoda », Annual Review of Entomology, 1995, vol. 40, pp. 85-103.
- ↑ Dins lo cas de Bagheera kiplingi e d'un pichon nombre d'espècias, leis aliments d'origina vegetala son venguts majoritari e representan 60 a 90% dau manjarde l'aranha.
- ↑ Christine Rollard, Portraits d'araignées, Éditions Quae, 2014, p. 68.
- ↑ Christine Rollard, Portraits d'araignées, Éditions Quae, 2014, p. 35.
- ↑ Aviles, 1997, Causes and consequences of cooperation and permanent-sociality in spiders, In: JC Choe & BJ Crespi, The Evolution of Social Behavior in Insects and Arachnids, Cambridge University Press, 1997, pp. 476-498.
- ↑ Smith, Population Genetics of Anelosimus Eximius (Araneae, Theridiidae), Journal of Arachnology, 1996, vol. 14, n° 2, pp. 201-217.
- ↑ R. Leborgne, B. Kraft e A. Pasquet, « Experimental study of foundation and development of Anelosimus eximius colonies in the tropical forest of French Guiana », Ins. Soc., vol. 41, 1994, pp. 179-189.
- ↑ R. Bertani, C.S. Fukushima e R. Martins, "Sociable widow spiders? Evidence of subsociality in LatrodectusWalckenaer, 1805 (Araneae, Theridiidae)", 2008, Journal of Ethology, 26 (2): 299–302.
- ↑ B. Heulin, Contribution à l'étude de la biologie des populations de Lacerta vivipara : stratégie démographique et utilisation de l'espace dans une population du massif forestier de Paimpont, thèse de doctorat de 3e cycle, Université de Rennes I, 1984.
- ↑ C. Askenno, A. Von Bromssen, A. Ekman, J. e C. Jansson, Impact of some wintering birds on spider abundance in spruce, Oikos, Danm., 28, n° 1, 1977, 90-94.
- ↑ C. Rollard, Approche éco-biologique de l'interaction araignée/insecte arachnophage à travers l'exemple d'Argiope bruennichi / Tromatobia Ornata, 1990, Bulletin de la Société de Zoologie française, (115) (4) : 379 - 385.
- ↑ James H. Diaz, « Classification, syndromes, gestion et prévention des morsures d'araignée », Am J Trop Med Hyg, vol. 71, 2004, pp. 239-250.
- ↑ Christine Rollard, Portraits d'araignées, Quae, 2014, p. 20.
- ↑ J. Chevalier e A. Gheerbrant, Dictionnaire des symboles, Lafont/Jupiter, p. 61.
- ↑ La dialectique du verbe chez les Bambara, Paris-La Haye, 1963, p. 116.


text:
Voirie, urbanisme, bâtiments
- Jean-Pierre Body : Maire de la commune déléguée de Chanzeaux
- Fanny Godin : 2e Adjointe de la commune déléguée de Chanzeaux
- Sébastien Benoit : 3e Adjoint de la commune déléguée de Chanzeaux
- Julien Bondu
- Gilles Charge
- Damien Jobin
- Jean-Damien Socheleau
Sociale, communication, vie associative
- Jean-Pierre Body : Maire de la commune déléguée de Chanzeaux
- Philippe Bazard : 1e Adjoint de la commune déléguée de Chanzeaux
- Isabelle Robineau : 4e Adjointe de la commune déléguée de Chanzeaux
- Philippe Besnier
- Gaëlle Guibert
- Gypsy Ludard
- Laurence Vedis


text:
Mainvillers
Mainvillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mainvillers Es una municipalitat #que se situa al nòrd-es de la França, mai justament en lo departament de Moselle (57) en Lorraine.
Mainvillers est une commune qui se situe au nord-est de la France, plus précisément dans le département de Moselle (57) en Lorraine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
mercredi, 10 janvier 2018
LAS IVERNALAS DE CABARDES LOS 26 e 27 de Genièr .
Las Ivernalas de Cabardés, a l'iniciativa de l'IEO-Aude e del Servici Cultural de Puègnautièr, vos balhan tres rendètz-vos lo divendres 26 e lo dissabte 27 de genièr :
- un espectacle jove public, lo divendres 26, a 18h30, sala Na Loba : Quesaquò e Mascomprés, interpretat pel teatre TIO-La Rampa (participacion liura)
- un espectacle d'umor, lo dissabte 27, a 19h : L'Occitanie pour les Nuls, per Florant Mercadièr
- una taulejada amicala, en ligason amb las Ampelofoliás de Cabardés, lo dissabte 27, a 20h30 (sala de la Tor)
(espectacle : 5 € ; sopar : 15 € ; espectacle e sopar : 18 € ; sopar sus reservacion – MARCATZ-VOS TRE ARA!- : 04.68.25.19.78 o ieo11@ieo-oc.org)
QU'ES AQUÒ ?
L'espectacle jove public met en preséncia lo curiós Quesaquò e lo cercaire Mascomprés, seguits pel pichon Marchadedins. Aiman los tres d'escotar las istòrias coloradas del Chivau drapèu. Fàcia a aqueste monde colorat de blau, de verd, d'irange…, se trapa un monde tot gris ont senhoreja lo Glomi, qu'aima pas brica las istòrias, que vòl pas somiar e desira tot uniformizar, numerotar, racionalizar… L'afar se nosarà a l'entorn d'un cariolet multi-foncional !
L'espectacle es jogat pel Joan-Loís Blenet (autor del tèxte) e l'Ives Durand que pòrtan tot lor biais de comedians e contaires al vam d'una pèça ritmada, risolièra e creativa.
AVÈTZ DIT OCCITANIA ?
L'an passat, lo public aviá presat los contes sortits del placard pel Florant Mercadièr. Lo contaire torna ongan amb sa creacion recenta : L'Occitanie pour les nuls ? La tòca es de contar l'istòria d'Occitania, la pichona e la granda. Lo Florant s'ajuda de musica, d'umor e d'una bona dòsi de marrida fe per avançar una autenticitat segura que trasformarà la vision de cadun sul passat del país d'Òc. Aprendretz atal cossí los trobadors inventèron lo rap, l'òme tarrible qu'èra Gaston Febus autor de la doça cançon del Se Canta,… Lo contaire s'amusa e vesita los contes e legendas que farguèron aquel territòri original entre doas mars e tres montanhas.
A TAULA
A la fin de l'espectacle, se poirà passar a taula que lo rendètz-vos Ivernalas fraireja amb las Ampelofoliás e permet un rescontre a la velha de la granda jornada de fèsta de la trufa negra e dels vins de Cabardés lo dimenge 28 a Mossolens. Un repais convivial amb un plat occitan que ten al còs : sautat de pòrc amb patanas, los vins de Cabardés e lo muscat de Sant-Joan de Menerbés.
UN BRAVE RENDÈTZ-VOS
Las Ivernalas de Cabardés son organizadas per l'IEO-Aude e lo Servici Cultural de Puègnautièr, amb lo sosten del Conselh Regional Region Occitania-Pirenèus Mediterranèa, del Conselh Departamental d'Aude, de la Comuna de Puègnautièr, de l'Ofici Public per la Lenga Occitana en collaboracion amb lo Cercle Occitan del País de Carcassona, la Calandreta de Carcassona e las Ampelofoliás de Cabardés.
11:18 Publié dans Actions, Actualités, Associations, Blog, Bons plans, Coup de coeur/Coup de griffe, Débat/Forum, Festivités, La Lettre de Pais Nostre, Loisirs/Culture, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook
Les commentaires sont fermés.


text:
Es una descobèrta mai qu’estonanta. La sciéncia a pogut confirmar que la descripcion mai anciana jamai facha per l’èsser uman d’una erupcion volcanica se tròba en Occitània. En la balma preïstorica de Chauvet. Los arqueològs qu’an descobèrt las pinturas afirman qu’aquelas an mai de 36.000 annadas.
E òc. Son d’imatges de volcans en erupcion, pintats en roi sus blanc e maugrat que ja foguèron descrichas en 1994 es ara que las imatges an trobat un sens. Fins uèi lo jorn las imatges mai ancianas de volcans èran estadas trobadas en Çatalhöyük, en Anatolia, e an una edat de prèp de 8.000 ans.
La confirmacion del sens d’aquelas imatges venguèt après poder confirmar scientificament que i aguèron plusors erupcions volcanicas a l’airal del Bas Vivarés fa entre 30.000 e 40.000 ans e pendent aquel periòde de temps la balma de Chauvet ja èra abitada per d’umans. La datacion amb carbòni de las illustracions que i a al torn d’aquelas imatges es estada confirmada qu’a una edat parièra.
Tà léger la seguida, rendetz-vos sus Sapiencia.eu !


text:
Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha
- Escriut per Setmana
- Publicat dens La semaine en videos
Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa.
Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).
(Fòto : G. Labouysse)


text:
Teodoric II
Teodoric II (? 426 - Tolosa 466) èra un rei dels Visigòts, filh del rei Teodoric Ièr e fraire e successor del rei Torismond, aprèp que foguèsse assassinat, en 453.
Biografia[modificar | modificar la font]
En 455 Avit foguèt enviat coma ambaissador a la cort de Tolosa per renovar l'aliança entre Roma e los visigòts. Quand Avit èra aila, lo rei visigòt foguèt assabentat de la mòrt de Petroni Maxim e del sac de Roma pels vandals e Teodoric decidiguèt de lo proclamar emperador, e li prometèt ajuda; lo senat roman acceptèt lo novèl emperador prepausat pel rei visigòt (junh de 455)
Los ispanoromans de la Cartaginensa e la Tarraconensa implorèron l'ajuda d'Avit menaçats per l'expansionisme sueu e dels bagauds. Requiari, lo rei sueu, refusèt d'escotar las proposicions de patz de l'emperaire roman; Alara Teodoric capitant una armada subretot visigota passèt los Pirenèus, afrontèt los bagauds de la Tarraconensa, e capitèt a derrotar los sueus a 20 km d'Astorga a la batalha del riu Orbigo en 456. La capitala dels sueus, Braga, casèt dins las mans de Teodoric e lo rei Requiari foguèt fach prisonièr alara qu'ensejava d'escapar e foguèt executat (decembre de 456).
Alara Teodoric dintrèt dins la província de Lusitania e ocupèt la capitala Merida, as deguèt retornar sul còp (457) per aparar los seus dominis aprèp la mòrt d'Avit (17 d'octobre de 456). Pasmens que la conquista d'Ispània s'èra facha jols òrdes d'Avit, dins l'acord èra una clausula secreta qu'estipulava que las conquistas fachas en Ispània serián pels visigòts.
En 458 envièt una autra armada en Ispània dirigida pel gòt Cirilla, e una mai en 459, aquel còp capitanejada per Sunieric. Alara l'emperaire Majorian anava cap a Gàllia amb una armada constituida subretot de barbars (bastarns, sueus, huns, alans, rugis, burgondis, gòts e sarmats); passèt lo Aups e en novembre de 458 èra a Lion ont foguèt complimentat pel poeta Sidoni Apollinar que li dediquèt un panegiric; aprèp anèt a Arle, ont refusèt a Teodoric qu'assètge la ciutat, e i demorèt tot l'an 459, que foguèt lo luòc d'encontra de las armadas; aprèp la victòria suls visigòts, demandèt a Teodoric de causar pas mai de problèmas a la Gàllia, signant un tractat novel.
Aprèp lo fracàs de l'expedicion en Africa (460) Majorian deguèt abdicar per Ricimer lo 2 d'agost de 461 e moriguèt lo 7 d'agost següent, foguèt proclamat emperaire Libi Sever amb que Teodoric se declarèt partenari e ocupèt Narbona en lo seu nom (462). La casuda de Majorian e la nova fortalesa dels vandals, desgatjèt Teodoric del perilh roman e benlèu decidiguèt de sometre tota la Gàllia Narbonesa, ensejant, sens succès, de s'espandir cap al centre de Gàllia ont encontrèt lo galloroman Egidi, que ne moriguèt lo seu fraire Frederic, a Orleans en 463, mas Egidi moriguèt de pèsta en 464 e alara Teodoric podèt ocupar las tèrras fins al Léger e Ròse.
La situacion a Hispania es mens clara mas envièt divèrsas ambaissades al rei sueu Remismon amb que s'alièt (una sòr de Teodoric se marièt amb un filh de Remismon), e segurament una partida d'Hispania va reconeguèt la seuna sobeirania.
En cap moment del seu govèrn dictar un còdi de leis.
Fouguèt assassinat pel seu fraire e successor Euric en 466.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Konrad Emil Bloch
Konrad Emil Bloch (n. 12 de genièr de 1912 a Neisse - m. 15 d'octobre de 2000 a Lexington) foguèt un bioquimista alemand de nacionalitat nòrd-americana, premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1964.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 21 de genièr de 1912 dins la vila de Nysa, en aqueles moments jos domeni de Alemanha e actualamentdependéncia administrativa del Voivodat d'Opole a Polonha. Estudièt quimia a la Escòla Tecnica Superiora de Munic, en s'especializant en quimia organica.
Après la pujada al poder del partit nazi a Alemanha emigrèt a Soïssa, ont i demorèt dos ans, e posteriorament emigrèt als Estats Units, ont aqueriguèt la nacionalitat nòrd-americana lo 1944. Trabalhèt al departament de bioquimia de l'Universitat de Columbia ont se doctorèt l'an 1938. Venguèt posteriorament membre del Departament de Quimia de l'Universitat de Cambridge, a l'estat nòrd-american de Massachusetts aital coma de l'Universitat de Chicago. L'an 1954 foguèt nomenat catedratic bioquimia a l'Universitat de Harvard, ont exerciguèt la docéncia fins lo 1985.
Moriguèt lo 15 d'octobre de 2000 a la siá residéncia de Lexington , Massachusetts, a consequéncia d'un arrèst cardiac.


text:
Etoile du Cagire 1 - U.E. Bossòst 0
Desplaçament dificil eth d’aguest dimenge en
Estadens dauant er equip der Etoile du Cagire. Tot eth partit siguec bastant igualat, mès era actuacion arbitrau e era
contundéncia defensiua der equip francés mos portèc a patir ua derròta.
Ena prumèra mietat iniciatiua deth jòc pera part
aranesa. Er Etoile du Cagire sajaue de suspréner damb es longui desplaçaments
de Mola entà Watel. Era irregularitat deth terren de jòc non ajudèc bric ara
U.E. Bossòst ( equip mès tècnic qu’eth contrari ) En un shut de luenh de
Jonathan, eth portèr francés desviaue era pilota entath cornèr. Er Etoile du
Cagire responèc damb un contraatac de Watel que shutaue desviat dehòra dera
porteria aranesa. Lèu deth descans, Paba auie ua bona ocasion mès eth sòn shut
gessie per molt pòc dehòra dera porteria.
Ena
dusaua mietat, ena prumèra menuta se produie era jogada qu’anaue a decidir eth
partit : ath bord der àrea , Watel e Felipe corren amassa. Eth jogador francés
se tire en terra e damb era suspresa de toti , er arbitre fiule penalty. Er
equip francés profite eth “regalo” entà que Mola shutèsse eth penalty ras ara
dreta de Marcos. Ère eth 1-0. Damb aguesta decision er equip aranés se gessec
un sinhau deth partit e açò impedic de poder aumens arténher er empat. Ignasi
auec era milhor ocasion quan shutaue laguens der àrea, mès Domench arturaue eth
sòn shut. En ua auta jogada, Salva siguec clarament derribat en punt de penalty
per dus jogadors francesi, mès er arbitre non fiulèc era clara fauta, diguèc de
continuar eth jòc. Er Etoile sajaue ath contraatac de mercar un aute gol entà
decidir eth partit. Era U.E. Bossòst intentèc enquiath darrèr moment damb
fautes e cornèrs mès non podérem mercar cap gol.
Ath
finau, prumèra derròta d’enguan ; portam dus partits ara seguida sense mercar e
cau repréner lèu eth camin deth gol se volem arténher resultats positius.
Eth pròplèu partit jogam en Encausse, dissabte 25
de hereuèr tàs 20 :00 ores contra er equip locau..
Etoile du Cagire : Domench, Bresquignan,
Segu, Cluzet, Mola, Magnesse, Deu, Bares, Camin, Sarradet, Watel.
Remplaçants : Chaubet, Patrick, Jordana.
Trainer : Campet Alain.
Tarjetes auriòles : Bresquignan, Mola.
U.E. Bossòst: Marcos, Jaime, José Ramón, Borja, Felipe, Àlex, Uri, Paba, Ignasi, Salva
e Jonathan. Remplaçants: Gustavo, Javito, Javi.
Trainer: Jordi.
Tarjetes
auriòles : Ignasi, Uri, Paba.
Arbitre: Laven Mickael.


text:
Batalha de Guam
La batalha de Guam se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 21 de julhet e lo 10 d'aost. Opausèt una fòrça estatsunidenca cargada de conquistar l'archipèla deis Illas Mariannas dau Nòrd a la garnison japonesa de Guam. S'acabèt per una victòria de l'armada estatsunidenca que perdiguèt aperaquí 7 800 òmes (1 800 mòrts, 6 000 bleçats). De son caire, lei Japonés refusèron de capitular e foguèron quasi anientats ambé mai de 18 000 tuats e solament 1 200 presoniers. La conquista de Guam permetèt ais Estatsunidencs d'i establir de basas permetent a l'aviacion de bombardar dirèctament lo territòri japonés.


text:
1579
Aquesta pagina concernís l'an 1579 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Lo matematician francés François Viète encoratjèt l'utilizacion dei nombres decimaus favorizant la difusion d'aquelei nombres en Euròpa.
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera descripcion dei valvulas dei venas. Foguèt realizada per lo mètge italian Hieronymus Fabricius (1533-1619).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Diego de Landa, evesque catolic.


text:
Accueil / Haute-Garonne / Gar - Cagire /
Panorama depuis le Tuc de Tucol 2011
17/23
- Créée le
- Jeudi 17 Mai 2012
- Mots-clés
- 360, Cap de Bouirex, Cap de Gauch, Cap des Teches, Haute-Garonne, Le Puech, Mail de Bulard, Mont Valier, Panorama, Pic d'Arraing, Pic de Bacanere, Pic de Barlonguere, Pic de Burat, Pic de Cagire, Pic de Crabere, Pic de l'Escalette, Pic de l'Har, Pic de la Calabasse, Pic de la Hage, Pic de Mardans, Pic de Mauberme, Pic de Moussau, Pic de Paloumere, Pic de Paumade, Pic de Serau, Pic de Serre Haute, Pirineos, Pirineus, Pyrenees, Sommet de Cournudere, Sommet de Pique Poque, Sommet des Parets, Tuc de Haurades, Tuc de l'Etang, Tuc de Tucol
- Albums
-
- Visites
- 2363
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Crustacèu
Crustacea
Exemples de crustacés
Classas de reng inferior
Los crustacèus (Crustacea) son un grop important d'artropòdes, normalament considerats coma un sosembrancament, amb gaireben 68 000 espècias actualas e sens dobte fòrça mai que mancan encara de descriure[2].
Inclutz fòrça animals marins ben coneguts coma la langosta, lo cambaròt, lo cranc, lo bernat ermita e los siblets. I a tanben d'animals d'aiga doça coma la piuse d'aiga o de crustacèus terrèstres, coma lo pòrc de Sant Antòni.
La disciplina scientifica qu'estúdia los crustacèus es la carcinologia amb los sinonims de malacostrologia o crustaceologia.
Estructura dels crustacèus[modificar | modificar la font]
- Còs devesit en cap, torax e abdomèn mas dins d'unas espècias i pòt aver union dels dos primièrs en un cefalotorax.
- Dos parelhs d'antenas
- Uèlhs compausats
- Respiracion per difusion dins lo còs o branquias
- Còs amb cuirassa de quitina e autras proteïnas
- Necessitat de far de mudas de l'esqueleta extèrna.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ ITIS, consultat lo 30 novembre 2015
- ↑ Brusca, R. C. & Brusca, G. J., 2005. Invertebrados, 2ª edición. McGraw-Hill-Interamericana, Madrid (etc.), XXVI+1005 pp. ISBN 0-87893-097-3.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Taxobox utilizant una classificacion pas precisada
- Article amb taxobox-animal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Article utilizant lo modèl Wikiccionari
- Crustacea


text:
La bataille de Muret de Joseph Anglade (Privat, 2002, 99 paginas).
Quatrena de cobèrta – Sèt cent ans après la batalha de Muret, siá en 1913, Joseph Anglade, professor de lenga e litteratura meridionalas a l'universitat de Tolosa, escrivèt per las edicions Privat, Une bataille de Muret, que coneguèt un grand succès mas que se tròba, dempuèi un bèl brieu, agotada.
Aquesta nòva edicion a l'identic, conten, coma la primièra, lo tèxt de la Cançon de la crosada consacrat a aquesta batalha, en lenga del temps, amb sa traducion modèrna.
Se sap qu'aquesta batalha es un cesura de l'istòria, non solament del Midi e de la Crosada, mas tanben d'aquela d'Aragon e de Catalonha. La mòrt del supèrbe Pèire d'Aragon que non deviá precedir que de cinc ans aquela de son vinceire Simon de Montfòrt davant Tolosa, demòra un episòdi memorable, al nivèl de l'istòria de França, d'Espanha e de la glèisa.
L'òbra de Joseph Anglade que Privat aviá estampada e editada en 1913 per lo seten centenari de la batalha es estrictament limitada a aqueste eveniment sens evocar, tròp largament, las causas ni las consequéncias que foguèron, se sap, considerablas.
Dempuèi son nombroses los qu'an escrich sus aquesta batalha, mas la concision, la frescor, la simplicitat de la relacion de l'autor a l'eveniment, fan, que lo libre s'ameritava d'èsser tornarmai editat.


text:
Talhèrs descantonats
16 septembre 2003 15:02 0 messages
A la debuta deu vrespe, las regentas perpausan aus dròlles de tota l’escôla una òra d’activitat on pòden sortir de la lora sala de classa, deu lor grop-classa, e cambiar de regenta :
lo diluns en conte,
lo dimars per las diapositivas,
lo dijaus per una sortida esportiu dens lo bòsc de casso,
e lo divés per una descoberta sensoriau.
Chic a chic, arrivan d’autres perpausicions dab intervenaires :
musica de las lengas,
bricolatge,
biassonnets,
musica.
Dans la même rubrique
3 septembre 2006 – Frutas de sason
18 mars 2006 – Mervelhas
18 mars 2006 – Lo temps deu mimosà
8 mars 2006 – Rospic o lança-pèira
18 février 2006 – Audèths de heurèr


text:
Pont-lès-Bonfays
Pont-lès-Bonfays es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pont-lès-Bonfays es una pichona municipalitat rurala de l'Oèst vosgien, traversada pel Madon, al sud de Mirecourt e a l'èst de Vittel. Los bòsques ocupan la mitat orientala : Bòsc Sant-Michel, Bòsc del Rei, dominadas pel Fôtel (378 m). La départementale 3 pòrta a Escles (6,5 km al sud-es) e a Bainville-a los-Saules (4 km al nòrd).
Pont-lès-Bonfays est une petite commune rurale de l'Ouest vosgien, traversée par le Madon, au sud de Mirecourt et à l'est de Vittel. Les forêts occupent la moitié orientale : Bois Saint-Michel, Bois du Roi, dominées par le Fôtel (378 m). La départementale 3 mène à Escles (6,5 km au sud-est) et à Bainville-aux-Saules (4 km au nord).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Pont-los-Bonfays aperteniá al bailliage de Darney.
- A l'esperital, Pont dépendait de la parròquia de las Tres-Vallois #que lo patrocini ne levava del capítol de Remiremont. Uèi annèxa de la parròquia de las Vallois, la municipalitat possedís pas glèisa.
- De 1790 a l'an IX, Pont-los-Bonfays a fach partida del costat de Valfroicourt, district de Mirecourt.
- Pont-les-Bonfays appartenait au bailliage de Darney.
- Au spirituel, Pont dépendait de la paroisse des Trois-Vallois dont le patronage relevait du chapitre de Remiremont. Aujourd’hui annexe de la paroisse des Vallois, la commune ne possède pas d’église.
- De 1790 à l’an IX, Pont-les-Bonfays a fait partie du canton de Valfroicourt, district de Mirecourt.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Virus de Zika
Imatge obtengut a microscòpi electronic, las particulas viralas de 40 nm de diamètre apareisson jos forma de disques negres.
Virus Zika
ICTV
Lo virus de Zika (ZIKV) es un virus del genre Flavivirus, de la familha Flaviviridae, grop IV de l'òrdre sens classificar.[1] A d'interès en medecina per produire la fèbre de Zika
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
La febre Zika es una malautiá relativament novèla, un membre de la familha Flaviviridae. Lo virus foguèt identificat pel primièr còp en 1947 dins los boscs de Zika, en Oganda e foguèt demostrat coma essent un vius per d'estudis serologics en 1952. Es conegut coma un virus comun de la classe Flaviviridae, subretot en l'Africa, mai en 2007 faguèt epidèmia per l'ocean Pacific, toquèt de païses coma Malàisia i Micronesia, ont i a las Illas Yap.[2] Una epièmia de fèbre Zika foguèt confirmat en abril de 2015, en Brasil, dins la vila de Salvador de Bahia, provat amb la tècnica de RT-PCR.[3]
Epidemiologia[modificar | modificar la font]
Lo virus a son terren en l'Africa, mas existís tanben en Malàisia e Micronesia, comprenent l'illa Yap, d'abril en julhet de 2007. E en 2015, Brasil informèt oficialament los sieus primièrs 16 cases de la malautiá.[4]Lo primièr cas conegut de fèbre de Zika foguèt documentat dins un monard Rhesus (Macaca mulata), trobat dins un arbre del Bòsc Zika a Oganda en 1947. Foguèron notificats unas epidèmias en Africa tropicala e dins unas zonas del sud-èst asiatic.[5] La primièr apidèmia importanta, amb 185 cases confirmats, foguèt reportat en 2007 dins las Illas Yap dels Estats Federats de Micronesia. Foguèt lo primièr còp de fèbre de Zika reportat fòra d'Africa e Asia. En 1978 se descriguèt una pichona epidèmia de fèbre aguda a Indonesia a causa de l'infeccion pel virus de Zika.
Dins los Estats Federats de Micronèsia (FSM), d'abril a julhet de 2007, un total de 108 cases foguèron confirmats per PCR o mejançant una serologia, los 72 cases addicionals foguèron considerats coma suspèctes. Los simptòmas mai comuns foguèron erupcion, fèbre, artralgias e conjuntivitis, se notèt pas de mòrts. Es lo moissal Aedes hensilli, espècia predominanta identificada a Yap, que benlèu foguèt lo vector màger de transmission. Alara que lo biais d'introduccion del virus dins l'illa de Yap es totjorn incertan, benlèu arribèt amb de moissals infectats o un uman portaire.[6]
Lo 27 de novembre de 2015, l'OMS lancèt una alèrta per la possibla relacion d'aquel virus amb la microcefalia.[7] L'OMS detalhèt que fins lo 30 de novembre de 2015, èran detectats 1.248 cases de microcefalia dins 14 estats de Brasil, que s'estan estudiats. Segon l'informacion, dins aquel país l'incidéncia de microcefalia en nenous a aumentat de 20 còps dempuèi l'an 2010. Ongan, s'enregistrèt 5 cases cada 100 mil naissenças. Cinc ans mai tard s'èran enregistrat gaireben 100.
Las autoritats sanitàrias brasilianas comencèron a suspectar en novembre de 2015 que la causa d'aquela multiplicacion dels cases de microcefalia es lo virus de Zika. Lo 17 de novembre, l'Institut Osvaldo Cruz detectèt lo virus zika en doas femnas emprenhadas de Paraíba, dels fetus se diagnostiquèt de microcefalia.
Lo 28 de novembre de 2015, l'Institut Evandro Chagas, de las malautiás tropicalas, tornèt detectar lo virus de Zika dins la sang d'un nenon de l'estat de Pará, qu'aviá la microcefalia e d'autras anomalias, e que moriguèt cinc minutas après la naissença. Dins aquela escasença lo Ministèri de Santat de Brasil establiguèt pel primièr còp la relacion entre lo virus e la microcefalia, alara foguèt lançada l'alèrta per l'agéncia de Vigilància en Santat Publica. Lo meteis jorn, l'entitat notifiquèt tres mòrts associadas a l'infeccion pel virus de Zika, dos adults e un recent nascut. Lo primièr cas fatal es un adult, masculin sens problèma neurologic amb diagnostic de Lupus eritematós, istòria d'usatge cronic de corticoíds, artritis reumatoíd e alcoolisme. Foguèt sospechada la dengue, mas, lo diagnostic final en laboratòri confirmèt l'infeccion pel virus Zika amb la tecniciana RTp-PCR. Foguèt detectat lo genòma del virus de Zika dins mòstra de sang, cervèl, fetge, mèlsa e en un ensems de viscèras (ren, palmon e còr). En mai foguèt realizat una sequenciacion parciala del virus identificant lo zika. Lo segond cas fatal es de sèxe femenin, 16 ans d'edat, de la municipalitat de Benevides, dins l'estat de Pará. Presentèt pas problèma neurològic, intrada al servici espitalièr amb sospècha de dengue. Comencèron los simptòmas lo 29 de setembre de 2015 (cefalèa, nausèas e petequias) e moriguèt a la fin del mes d'octòbre. Foguèt confirmat l'infeccion per virus Zika amb tecnica RTp-PCR. Lo tresen cas fatal es lo recent nascut que lo cas es decriu mai naut.
Transmission autoctòna del virus Zika[modificar | modificar la font]
Fins al 1èr de decembre de 2015, 9 Estats membres de l'Organizacion Panamericana de la Santat avián confirmat circulacion autoctòna del virus de Zika: Brasil, Chile (dins l'Illa de Pascas), Colómbia, Lo Salvador, Guatemala, Mexic, Paraguai, Surinam e Veneçuèla.[8] La primièra circulacion autoctòna de virus de Zika (ZIKV) per las Americas foguèt confirmada en febrièr de 2014 dins Illa de Pascas, Chile. La preséncia del virus se detectèt fins a junh d'aquel meteis an dins aquel airal.
En mai de 2015, se confirmèron los primièrs cases de transmission autoctòna al Brasil. Fins al 1èr de decembre de 2015 un total de 18 Estats confirmèron circulacion autoctòna del virus: Region Nòrd (Amazonas, Pará, Rondônia, Roraima e Tocantins), Region Nòrd-èst (Alagoas, Badia,Ceará, Maranhão, Paraíba, Pernambuco, Piauí e Rio Grand don Nòrd), Region Sud-èst (Espírito Santo, Rio de Janeiro e São Paulo), Centri-Oèst (Mato Grosso) e Region Sud (Paraná) (1).
En octòbre de 2015 las autoritats de santat de Colómbia notifiquèron la deteccion del primièr cas autoctòn d'infeccion pel virus de Zika dins lo departament de Bolívar. Fins a decembre de 2015, 26 de las 36 entitats territorialas confirmèron la circulacion autoctòna del virus. Colómbia es al cap de lista dels infectats amb 578 diagnosticats sus 3170 reportats dins la region, Nòrd de Santander repòrta la mai granda quantitat d'infectats amb 350 e 500 cases estudiats en genièr de 2016. E mai, en novembre de 2015, Salvador, Guatemala, Mexic, Paraguai, Surinam e Veneçuèla confirmèron de cases de transmission autoctòna.[8]
Transmission[modificar | modificar la font]
Se transmet après la fissada d'un moissal del genre Aedes, coma lo Aedes Aegypti, que causa la dengue.
Diagnostic[modificar | modificar la font]
Lo virus Zika se pòt identificar amb una pròva de RT-PCR sus de pacients grevament malauts e per serologia mejançant la deteccion d'anticosses IgM especifics a comptar del cinquen jorn aprés a l'apareission de la fèbre. Es possible que se presenten de reaccions serologicas crosadas amb d'autres flavivirus estretament ligats, coma la dengue.[9][10]
Vector[modificar | modificar la font]
Lo virus Zika es un flavivirus transmés per moissals estretament pròche al virus de la dengue. Lo virus foguèt isolat pel primièr còp en 1947 a comptar d'un monard dins lo bòsc Zika, Oganda.
Prevencion[modificar | modificar la font]
Es establit que lo virus se transmet pels moissals, qu'alara lo contraròtle del vector es un element essencial per reduire l'incidéncia de la malautiá.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Zika virus: Health alerts in South America and Caribbean following fears illness may causi birth deformities" (anglès)
- ↑ RSOE
- ↑ «Identificat vírus causador de doença misteriosa em Salvador i i en venezuela i en altres paises RMS», 29 d'abril de 2015.
- ↑ Globo News May 14, 2015, Brazilian Health Ministry confirms first casis of zika in two states, http://g1.globo.com/bemestar/noticia/2015/05/ministerio-da-saude-confirma-16-casos-de-zika-virus-no-brasil.html
- ↑ Simpson, DIH.
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
content.nejm.org.
- ↑ «ZIKA».
- ↑ 8,0 et 8,1 «1 de desembre de 2015: Síndrome neurològica, anomalies congènites i infeción per virrus Zika.
- ↑ Faye O, Faye O, Dupressoir A, Weidmann M, Ndiaye M, Alpha Sall A. «One-step RT-PCR for detection of Zika virus».
- ↑ «Genetic and serologic properties of Zika virus associated with an epidemic, Yap State, Micronèsia, 2007».
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Zika Virus Outside Africa
- Flaviviridae Genòmas database search results from the Viral Bioinformatics Resource Center
- Viralzone: Flaviviridae
- Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Flaviviridae


text:
Mai, levat dau capolier Marc Minkowski, precís e estrambordant mé l’orquèstra dei Musicians dau Louvre (Grenoble) l’òme d’aquela opèra donada a-z-Ais, serà lo metèire en scena Newyorquenc Christofer Alden, 'mé la complicitat dau decorator Andrew Lieberman e de la creatritz dei vestits Kaye Voyce, que nos vènon tambèn de la « poma ».
Alden a vougut servir aquela opèra sautejanta, e s’es adonc abstengut d’entrepachar lei cantaires de donar lo melhor.
Am’eu, aquélei son pas constrenchs de sautar o de cantar de ventre. Es pas de crèire ! Mai que d’un metèire en scena, vertadier maufatan de teatre, tortura lei cantaires per se faire un nom.
A-z-Ais, fa dos ans encara, lo Don Giovanni de Tcherniakov èra d’aquela aiga, am’ una Dòna Anna que deviá cantar sautant dins lei braç d’un Don Giovanni que li respondiá amé sei cinquanta quilòs dins lei mans. Un bèu chaple sonòre !
Ren de tot aquò amé Chris Alden, quaranta ans de mestier. Am’eu, lei movements lentàs de grope fan bolegar tota la scena, e lei cambadas nervosas dei personatges pòdon donar lo sentiment d’una bèla vivacitat, que jamai empacha lei cantaires de cantar fòrt e just, bòrd qu’aquélei que córron son pas aquélei que cànton.
Dins aquel afaire classic – lo marit, l’amant, la frema – mai complicada per la manipulacien de l’escrivan e l’amor de l’anciana esclava, Rossini aurié poscut faire petar lo convencionau. E Alden s’i emplega.
Am’eu, leis amants prènon masqueta per s’escondre de ce que devrién èstre, mai pereu lei coristas, tótei d’òmes, se travestísson en fremas. E es ben credibla sota la lutz bailejada per Adam Silverman.


text:
Bonser !
Dempuei aquel tantost sem « incollables » sus los valtors que vivon dins la valada de la Jonte.
Ara nos sem faits plan polits per la boom !!!
Anem coratge parents dintram deman !!!
Potonst
Aqueste matin passejada e motlatge de pesadas (moulage d empreintes)…un pauc de plueja mas era plan agradiu ! ara a taula
Adieu parents, aprem acro branca !
Plen de sensacions e d’emocions !
Aprep una bona docha de bona bolonhesas, una recreacion…pffff infatigables aquels enfants !!!
Vous trouverez ci-après les repas de la cantine → Menus Cantine Juin 2016
Aqueste matin escalada per una cola e passejada pels autres !
Amb lo solelh !!!
Nos sem plan regalats !
Potons
Sem plan arribats.
Venem de far los leits e ara manjam! Aquesta tantost visitam la boria de M.Seguin. (bien arrives cet aprem visite de la ferme de M.Seguin).
Gros poton.
Vous trouverez ci-après les repas de la cantine → Menus Cantine Mai 2016