text:
Civilizacion astèca
Leis Astècas èran un pòple autoctòn d'America Centrala que formèt un empèri e una civilizacion importants en Mexic au sègle XV. L'estat astèca foguèt creat dins lo corrent dau sègle XIII. Inicialament febles e vassaus d'estats mai poderós, leis Astècas capitèron de formar una aliança solida amb doas autrei vilas durant leis annadas 1420 que venguèt la premiera poissança de la region e formèt finalament un empèri. La superficia d'aquel empèri foguèt aumentada per lei sobeirans successius fins a 1519 e l'arribada dei conquistadors espanhòus d'Hernan Cortés. Après una guèrra de dos ans entre 1520 e 1521, leis Astècas foguèron vencuts e lor capitala, Tenochtitlan, destrucha e annexada au Reiaume d'Espanha.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Organizacion politica e sociala
- 3 Economia
- 4 Religion
- 5 Literatura
- 6 Arts
- 7 Referéncias
- 8 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
Leis originas e la formacion dau poder astèca[modificar | modificar la font]
L'origina precisa dau pòple astèca es mau coneguda mai probablament situada dins una region dau nòrd d'America Centrala. A partir dau sègle VI, divèrsei pòples acomencèron de migracions vèrs lei regions sud de Mexic. Leis Astècas serián entre lei darriers que realizèron aquela migracion probablament durant lo sègle XII. En 1258, pervenguèron a Chapultepec dins la region de la vila actuala de Mexico. Foguèron sota la dominacion de Culhuacan qu'èra un deis estats pus poderós de la region. Pasmens, leis Astècas foguèron atacats per Azcapotzalco, ciutat-estat rivala de Culhuacan, e rebutats de Chapultepec. En 1299, Cocoxtli, lo cap de Culhuacan, permetèt donc l'installacion deis Astècas sus lei tèrras de Tizapan. Aquela installacion entraïnèt lor integracion a la cultura de Culhuacan.
Puei, segon la tradicion astèca, fondèron la vila de Tenochtitlan en 1325 sus una illa dau lac Texcoco. En 1375, elegiguèron lor premier cap, Acamapichtli, que veniá d'una dinastia toltèca de Colhuacan. Fins a 1428, Tenochtitlan demorèt vassala d'Azcapotzalco. D'efèct, aquel estat èra vengut una poissança regionala fòrça importanta, probablament sens equivalent dempuei l'afondrament de la civilizacion toltèca. Ansin, per exemple, lo tresen cap astèca conegut, Chimalpopoca, èra vassau d'Azcapotzalco.
La Tripla Aliança e l'apogèu de l'Empèri Astèca[modificar | modificar la font]
En 1426, lo cap astèca Chimalpopoca foguèt capturat per Maxtla, eiretier dau rèi Tezozomoc, sobeiran d'Azcapotzalco. Foguèt tuat pauc après. Aquela mòrt entraïnèt una reaccion fòrta deis Astècas que capitèron de formar una aliança ofensiva, coneguda sota lo nom de la « Tripla Aliança », amb lei vilas de Texcoco e de Tlacopan per batre Maxtla. Puei, après aqueu succès, aquela aliança bateguèron lei fòrças d'Azcapotzalco e conquistèron la vila en 1430.
Lo desnosament de la guèrra causèt pas la fin de la Tripla Aliança mai Tenochtitlan demorèt la vila pus influenta. Ansin, après lo rèine d'Itzcoatl (1428 - vèrs 1440), lo rèine de Moctezuma Ièr, ajudat per son frairastre Tlacaelel, estend la dominacion astèca vèrs Puebla, Oaxaca e Guerrero. Dau temps d'aquelei conquistas, la societat astèca foguèt prefondament reformada au nivèu de sa religion e de son istòria oficiala. Ansin, aqueu periòde es probablament l'origina dei rites religiós necessitant un nombre important de presoniers capturats durant de guèrras limitadas contra leis estats vesins.
L'extension de l'Empèri se persègue durant lo rèine d'Ahuitzotl (1486 - 1502) que foguèt remplaçat per Moctezuma II après sa mòrt. Aqueu darrier contunièt l'organizacion administrativa de l'Empèri. De mai, capitèt d'estendre l'Empèri vèrs lo sud e la civilizacion astèca agantèt son apogèu. Ordenèt pereu la reconstruccion de la capitala devastada per una inondacion.
L'invasion espanhòla e la fin de la civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
En 1519, lei fòrças dau conquistador Hernan Cortés desbarquèron sus lei còstas mexicanas. Concluguèron una aliança amb lo reiaume de la confederacion de la ciutat de Tlaxcala, estat enclavat dins l'Empèri Astèca e enemic de la Tripla Aliança. Puei, leis Espanhòus arribèron a Tenochtitlan, amb seis aliats, lo 8 de novembre de 1519. Foguèron inicialament aculhits pacificament per Moctezuma II mai la mesfisança aumentèt lèu. Cortés capturèt Moctezuma e assaièt d'obtenir sa somission per contraròtlar l'Empèri Astèca d'un biais legau.
Pasmens, Cortés deguèt quitar la capitala astèca amb la màger part de sei tropas per luchar contra Panfilo de Narvaez, un conquistador rivau, desbarcat amb una armada pus importanta. Gràcias a la corrupcion, Cortés capitèt d'obtenir lo sosten d'una partida dei soudats de de Narvaez e lo poguèt capturar après una ataca sospressa contra son camp. Poguèt tanben renforçar sei forças amb lei soudats de de Narvaez e tornar a Tenochtitlan.
Enterin, durant l'abséncia de Cortés, leis astècas se revoutèron contra la garnison espanhòla que foguèt blocada dins un palais de la capitala. Lei renfòrç dirigits per Cortés intrèron dins Tenochtitlan lo 24 de mai e foguèron tanben pres a la leca dins lo palais d'Axaycatl. Incapables de resistir de temps, leis Espanhòus capitèron de s'enfugir de nuech lo 30 de junh mai sofriguèron de pèrdas importantas. Pasmens, arrestèron la còntraofensiva astèca lo 7 de julhet de 1520 a la batalha d'Otumba. Cuitlahuac venguèt lo cap novèu deis Astècas après la mòrt, dins de circonstàncias mau conegudas, de Moctezuma II.
Après aquela batalha, leis Espanhòus se poguèron retirar vèrs Tlaxcala onte formèron una armada novèla amb seis aliats. De mai, una epidemia de variòla s'estendèt dins la region menada per leis Europèus. Causèt la mòrt de miliers d'abitants e afebliguèt fortament l'Empèri Astèca. Ansin, lo 7 de decembre de 1520, Cuitlahuac moriguèt de la malautiá e son cosin Cuauhtémoc li succediguèt. En abriu de 1521, Cortés tòrna a Tenochtitlan amb una armada renforçada per de soudats venguts dau rèsta dei colonias espanhòulas e acomença lo sètge de la vila que foguèt conquista après una resisténcia acarnada lo 13 d'agost. Lo rèi Cuauhtémoc foguèt capturat e lei pèrdas astècas foguèron fòrça importantas, probablament de desenaus de miliers de tuats.
Lo periòde coloniau e lo declin de la populacion[modificar | modificar la font]
Après la conquista per lei conquistadors, divèrseis epidemias de malautiás importadas d'Euròpa per leis Espanhòus decimèron la populacion d'America Centrala, especialament dins la region de Mexico, nom novèu de Tenochtitlan. Ansin, lo nombre d'abitants evoluciona de 20 milions en 1521 a solament 1,6 milions en 1618[1]. De mai, dins leis annadas 1520, lei caps principaus deis Astècas foguèron acusats de complòt o de traïson e condamnats a mòrt. Per exemple, foguèt lo cas de Cuauhtémoc que son execucion en 1525 marca la fin definitiva de l'Empèri Astèca.
[modificar | modificar la font]
L'organizacion politica[modificar | modificar la font]
L'organizacion politica de la societat tèn tres nivèus principaus que son la familha, lo calpulli e l'altepetl :
- Lo calpulli èra una organizacion d'unei familhas sota l'autoritat d'un cap locau que deviá repartir lei tèrras e lo trabalh en cambi d'un tribut. La talha d'un calpulli èra variada e podiá se situar entre un domeni agricòla e una vila. Cada calpulli teniá un temple e una escòla d'arts militars. Certanei calpullis èran especializats, per exemple, dins lo comèrci.
- L'altepetl èra una ciutat-estat e regropava unei calpullis. Èra dirigit per un cap dich « tlatoani ». Aqueu tèrme podiá designar au còp lo territòri de l'altepetl e sa populacion. Leis altepetls èran relativament autonòms e podián formar d'alianças coma, per exemple, lei tres vilas de la Tripla Aliança. Enfin, quand un tlatoani capitava d'estendre sa dominacion sus d'autrei tlatoanis, podiá venir « huey altepetl », títol significant « grand tlatoani ».
Au començament de la conquista espanhòla, l'Empèri Astèca èra devesit en 38 províncias liadas per d'acòrds mai o mens constrenhents, especialament per lo pagament dei tributs. Au nivèu locau, lei tlatoanis vencuts per leis armadas astècas èran generalament restaurats après la guèrra. Avián una autonomia importanta a condicion de pagar lo tribut demandat.
La ierarquia dei membres dau govèrn e de l'estat[modificar | modificar la font]
Lo tlatoani[modificar | modificar la font]
Cada ciutat-estat aviá generalament l'estatut d'altepetl e èra alora dirigida per un sobeiran dich tlatoani. Aquelei sobeirans èran de la mema familha, mai la succession se debanava pas totjorn de paire en fiu car lei cosins, lei fraires e leis oncles avián tanben de drechs au tròne. De mai, au començament de l'Istòria astèca, lo tlatoani èra designat per una assemblada generala de guerriers. Vèrs la fin de l'Empèri, l'estatut dau tlatoani de Tenochtitlan, vengut huey tlatoani après lei conquistas astècas, èra considerat coma mieg divin. Pasmens, èra totjorn elegit per un grand conseu e lo vòte deviá èsser aprovat per leis autrei membres de la Tripla Aliança (Texcoco e Tlacopan). Lo membre de la familha mai competent èra donc generalament elegit. La nominacion veniá definitiva tre que l'emperaire novèu aviá mostrat de pròvas de sei capacitats, generalament per la conquista d'autrei províncias.
Lo poder dau tlatoani èra principalament la direccion deis afaires exteriors de la vila e la realizacion dei ceremònias religiosas per protegir la ciutat. Aviá de conselhiers qu'èran lo Cihuacoatl, cap dei fòrças armadas, e certanei grands dignitaris. De mai, certanei tlatoanis, coma aqueu de Texcoco, avián de conseus permanents per certanei subjèctes, coma leis afaires militars, lei finanças, la musica... etc.
Lei grands dignitaris[modificar | modificar la font]
En fòra dau tlatoani, leis autrei personatges importants dau govèrn d'una ciutat-estat èran lei responsables militars. Lo premier èra lo Cihuacoatl qu'èra lo cap deis armadas e tanben lo jutge deis apelacions o lo remplaçant dau tlatoani. De mai, quatre autrei conselhiers acompanhavan lo cihuacoatl per lo comandament de l'armada. Totei lei conselhiers èran membres dau Grand Conseu que se podiá opausar tres còps ai decisions de l'emperaire.
La ierarquia deis abitants e de la societat astèca[modificar | modificar la font]
Au moment de l'invasion espanhòla, la societat astèca èra fòrtament ierarquizada a l'entorn de cinc grops sociaus principaus : la noblesa, lo clergat, lei marchands, lei roturiers non marchands e leis esclaus.
La noblesa[modificar | modificar la font]
La noblesa èra la classa a la cima de la societat e dau poder astèca. Foguèron dichs dignitaris, senhors o cacics per lei cronicaires espanhòus. Sei membres èran generalament elegits ai foncions administrativas, militaras o religiosas per sei conciutadans. Puei, aqueleis eleccions devián èsser confirmadas per lo poder. Per assegurar sei ròtles, lei membres de la noblesa recebián de revenguts dei tèrras e una partida dei tributs pagats per lei pòples de l'Empèri Astèca. De mai, èran dispensats dau pagament de l'impòst. Pasmens, au moment de la conquista, la noblesa èra a venir pauc a pauc una classa ereditària. D'efèct, seis enfants avián automaticament accès ais escòlas melhoras e certanei familhas acomencavan de se crear de parents d'origina divina per legitimar lor permanància au poder.
Lo clergat[modificar | modificar la font]
Lo clergat èra la segonda classa de la societat astèca per òrdre d'importància, en causa de son caractèr religiós fòrça prononciat. Lei prèires èran tanben dispensats d'impòsts e avián una formacion similara a la noblesa. Son estructura èra fòrça ierarquizada. Ansin, lei províncias èran dirigidas per de prèires superiors. Un ròtle pròche d'aqueu de vicari generau èra tengut per lo Mexicatl Teohuatsin de Tenochtitlan, la capitala astèca. Lo ròtle principau dei prèires èra la realizacion de rituaus e ceremònias religiós. Pasmens, avián tanben una activitat sociala importanta, especialament au nivèu deis espitaus.
Lei marchands[modificar | modificar la font]
Lei marchands, dichs « pochteca », èran un grop sociau especiau en causa dei particularitats dau comèrci d'America Centrala. D'efèct, lei marchands formavan d'expedicions relativament luenchas amb un caractèr militar força important per la proteccion dei caravanas. De mai, aqueleis expedicions avitalhavan Tenochtitlan en produchs exotics e certanei marchands podián tanben servir d'espions.
Ansin, la classa dei marchands teniá de quartiers e de tribunaus pròpris, èra dispensada dei servicis personaus e dei trabalhs publics organizats per l'Estat. De mai, seis enfants podián anar ais escòlas reservadas a l'aristòcracia. Enfin, lei marchands podián portar de joièus en òr e de vèstits luxuós per certaneis ocasions meme s'aquelei demostracions de richessa èran limitadas per evitar de turtar lei privilègis de la noblesa.
Lei roturiers non marchands[modificar | modificar la font]
Lei roturiers non marchands formavan de grops diferents en foncion de l'activitat o de la possession de tèrras :
- lei « macehualtin » èran la màger part de la populacion e exercissián lei mestiers d'artesans, d'artistas o de païsans. Devián participar ai òbras publicas de l'Estat, realizar un servici militar e pagar un tribut. Èran gropats en « calpulli » qu'aviá la possession collectiva dei tèrras. Cada familha recebiá lo drech d'utilizar una partida d'aquelei tèrras.
- una partida dei « macehualtin » formavan una aristòcracia inferiora (guerriers aiglas o guerriers jaguars) a la noblesa dei grands dignitaris gràcias au servici militar. D'efèct, lei soudats pus meritants avián la possibilitat de venir « cuauhpilli » e d'obtenir certanei privilègis de la noblesa.
- Lei « mayeque » èran una classa inferiora ai « macehualtin » que fasián pas partida d'un « calpulli ». Devián cultivar lei tèrras dei senhors.
- Lei « tlalmaitl » èran de païsans sensa tèrras qu'èran pas considerats coma de ciutadans astècas. Pagavan donc pas d'impòst mai devián far lo servici militar.
Leis esclaus[modificar | modificar la font]
Leis esclaus èran la proprietat d'un mèstre e avián de drechs civics. D'unei, capturats durant una guèrra, èran destinats ai sacrificis umans de la religion astèca. Leis autreis, dichs « tlatlacotin » venián esclaus per divèrsei rasons coma la realizacion d'un delicte o la venda per de parents, o per d'esperelei, durant una famina o per pagar un deute. Lo tractament deis esclaus sembla d'èsser estat bòn. Certanei podián tenir de bens e, de còps, d'autreis esclaus. Leis enfants d'esclaus èran libres. Leis esclaus podián comprar lor libertat o èsser liberats per lor mèstre o a sa mòrt.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de l'Empèri èra facha de tres domenis principaus qu'èran l'agricultura, lo comèrci e lei tributs pagats per sei províncias diferentas. L'agricultura èra capabla de norrir una populacion importanta gràcia ai culturas de gròs blat, de faiòus, de cocordas o de pebrons. En revenge, lo norrigatge, principalament de dindons, demorèt limitat. D'autra part, un sistèma de cambis e de comèrci fòrça dinamic existissiá entre lei regions de l'Empèri, especialament entre lei tèrras autas e lei zonas pròchas dei còstas. Lei vilas importantas de l'Empèri èran donc de centres comerciaus actius. Enfin, lo pagament dei tributs dei províncias imperialas èra tanben una fònt importanta de cambis d'objèctes preciós o corrents.
Agricultura[modificar | modificar la font]
La prosperitat de la civilizacion astèca foguèt permesa per l'eficacitat d'una agricultura capabla de norrir de milions d'abitants. Conoissián de tecnicas de construccion de bancaus e d'aigatges. De mai, leis Astècas capitèron de restaurar e de melhorar lei sistèmas d'aigatges dei civilizacions precedentas de la region.Dins certanei regions, coma lo lac Xochimilco, existissiá tanben de culturas flotantas fòrça fertilas.
La planta pus cultivada èra lo gròs blat qu'èra transformat en tortilla. Leis autrei culturas principalas èran l'avocat, lei faiòus, lei cocordas, lei trufas, la sàuvia e lo pebron. De mai, dins lei regions litoralas, existissiá tanben de culturas de coton, de cacau e d'aubres dau cauchó.
Comèrci[modificar | modificar la font]
Lo comèrci astèca èra fòrça desvolopat, especialament entre lei regions autas e aquelei dau litorau. Lei cambis pertocavan lei recòltas dei zonas autas coma lo gròs blat e lei produchs preciós dei regions litoralas coma lei plumas, l'obsidiana, lo cacau o lo coton. Aquelei produchs èran generalament venduts sus lei mercats dei vilas. Aquelei mercats, coma aqueu de Tlatelolco, avián una importància granda e podián recebre 60 000 visitaires cada jorn. Se debanavan generalament d'un biais setmanier per un vilatge tipic. Pasmens, aqueu ritme èra jornadier dins lei grandei vilas. De vendre de produchs en defòra dei mercats èra defendut e lei pretz èran fixats per lo cap dei marchands.
Tribut[modificar | modificar la font]
Lo sistèma dei tributs pagats per certanei províncias de l'Empèri èra un ensems de cambis de produchs parallèl au comèrci oficiau. D'efèct, per una província, l'integracion dins l'Empèri aviá d'avantatges coma lo desvolopament dau comèrci, lo mantèn d'una autonomia vertadiera e una proteccion contra leis autrei pòples de la region mai tanben d'inconvenients coma lo pagament d'un tribut per la populacion. Lei produchs inclús dins lei tributs èran similars ai marchandisas vendudas sus lei mercats. Èran donc de materiaus preciós coma coton o pluma e egalament de produchs quotidians coma lo manjar. Aquelei tributs èran diferents segon lei regions e pagats un a quatre còps dins l'an.
Moneda[modificar | modificar la font]
L'Empèri Astèca aviá un sistèma de monedas basat sus lei favas de cacau e sus de longors de teissut de coton. Lei favas èran utilizadas per lei crompas pichonas de la vida vidanta. En revenge, lei longors de coton, dichas « quachtli », èran destinadas ai crompas pus importantas. Diferentei qualitats de teissuts existissián. Aqueu sistèma de moneda permetèt principalament lei cambis sus lei marcats.
Religion[modificar | modificar la font]
La religion astèca es caracterizada per lo politeïsme e l'associacion d'una divinitat o d'un rite per cada instant de la vida. Lei dieus principaus son Quetzalcoatl (dieu de la civilizacion), Tezcatlipoca, Tlàloc (dieu de la plueja), Chalchitlicue (frema de Tlàloc), Metztli, Cihuacoatl, Ilamatecuhtli e Mixcóatl. Lei prèires avián un ròtle important car èran lei solets que podián contraròtlar lei fòrças de la natura. Un ensems de calendiers liturgics precís reglava e ordenava totei lei ceremònias. Aquelei èran marcadas per l'utilizacion frequenta dei sacrificis d'umans capturats pendent lei guèrras contra leis estats vesins.
Lo panteon, la mitologia dei dieus astècas e lei rites[modificar | modificar la font]
Leis Astècas avián doas formas principalas per lei manifestacions subrenaturalas qu'èran dichas « teotl » e « tēixiptla ». La « teotl » designava una fòrça impersonala impregnant lo monde. En revenge, lo « tēixiptla » designava lei representacions fisicas (dieus, idòlas...) de la « teotl » e l'activitat religiosa umana per aquelei representacions.
La religion astèca èra una mescla dei religions astèca e dei pòples pus ancians de la region. Coma per leis autrei religions de Mesoamerica, l'observacion dau cèu aviá donc un ròtle important. Lei dieus principaus deis Astècas èran donc Huitzilopochtli, dieu dau Soleu e de la guèrra, Tlaloc, dieu de la plueja e Quetzalcoatl, la sèrp emplumada, dieu de la civilizacion, d'origina probablament toltèca. Pasmens, existissiá un nombre fòrça important de dieus car la màger part deis objèctes o manifestacions naturaus èran restacats a un dieu particular. Ansin, per exemple, 400 dieus diferents èran restacats a la saba de l'agava.
La mitologia astèca depintava una seria de mondes destruchs per de desastres generalament entraïnats per lor Soleu :
- Lo premier foguèt destruch per d'inondacions causant l'aparicion de peis a partir d'umans subrevivents.
- Lo segond foguèt destruch per lo fuòc. Lei subrevivents venguèron alora d'animaus.
- Lo tresen foguèt destruch per de terratrèms e d'atacas de bèstias fèras.
- Lo quatren s'acabèt per la transformacion deis abitants en moninas.
- Lo cinquen foguèt destruch per una inondacion dau tipe diluvi. Solament un pareu subrevisquèt a la cima d'una montanha. Après lo desastre, poguèron poplar tornarmai la Tèrra que conoguèt lo pòple astèca.
D'autra part, en fòra dei dieus, leis Astècas avián tanben un nombre important de supersticions e de rites quotidians. Certanei, especialament per lei naissenças, lei maridatges e la mòrt, èran pus importants.
Lei calendiers astècas[modificar | modificar la font]
Leis Astècas avián tres calendiers liats a la mitologia astèca, influenciats per lei calendiers maias :
- Lo « tonalpohualli » qu'es un calendier sacrat de 200 jorns assemblats en 20 grops tenent 13 jorns. Un simbòl èra tanben associat ai grops e ai jorns.
- Lo « xiuhpohualli » qu'es un calendier solar de 365 o 365,25 jorns. L'annada es devesida en 18 mes de 20 jorns mai un mes pus pichon de cinc jorns considerats coma nefasts, probablament amb un jorn suplementari cada quatre annadas.
- Un calendier de 584 jorns basat sus lei cicles de Vènus.
Lei prèires e lei centres religiós[modificar | modificar la font]
Dins la religion astèca, lei prèires avián un ròtle important car èran lei solets que podián contraròtlar lei fòrças de la natura. Ansin, la preséncia d'un prèire èra necessaria per la màger part dei rites principaus. Per exemple, lo nom deis enfants èra chausit per un prèire quatre jorns après la naissença. Lo clergat èra fòrça organizat e ierarquizat. Ansin, lo cap dau temple de Huitzilopochtli de Tenochtitlan aviá un ròtle important, especialament per lei ceremònias oficialas de l'Estat. Pasmens, leis autrei clergats dei dieus principaus dau panteon demoravan independents dei prèires de Huitzilopochtli e avián lor ierarquia e lor importància pròprias.
Lei centres religiòs principaus èran aquelei de Tenochtitlan e de Cholula. Lo modèl dei temples astècas es una piramida amb una plaça granda davant un costat. De mai, certanei temples avián una plataforma a la cima per la realizacion dei ceremònias pus importantas. D'autra part, se bastissiá regularament un revestiment novèu. Ansin, lei temples dei dieus principaus de la religion astèca aumentavan pauc a pauc lor talha gràcias a l'empielament regulars de revestiments. Enfin, vèrs la basa de la piramida, èran situats lei lotjaments dau personau coma lei prèires o l'orquèstra e lei dançaires dau temple.
Lo temple principau de l'Empèri Astèca èra lo « Templo Mayor » situat au centre de Tenochtitlan. Èra una piramida d'una autor de 45 mètres que teniá a sa cima dos temples consacrats ai dieus Tlaloc e Huitzilopochtli. Fasiá partida d'un ensems mai impausant amb d'autrei temples d'una talha importanta qu'èran dedicats a Chicomecoatl, Tezcatlipoca, Quetzalcóatl e a quatre dieus dei pòples conquists.
La practica dei sacrificis umans[modificar | modificar la font]
La practica dei sacrificis umans èra una caracteristica importanta de la religion astèca, especialament per leis Europèus crestians dau sègle XVI. Aquela practica existissiá dins la màger part deis estats d'America Centrala. Pasmens, leis Astècas l'estendèron a un nivèu pus desvolopat e desconegut a respèct deis autrei pòples de la region. Per exemple, lo codex Telleriano-Remensis, un document astèca originau dau sègle XVI, parla de 20 000 sacrificis per la renovacion dau Templo Mayor en 1487[2].
La màger part dei sacrificats èran probablament d'esclaus capturats durant una guèrra. D'efèct, cada an, leis Astècas mandavan d'ofensivas contra certaneis estats per obtenir de presoniers per sei ceremònias de sacrificis. L'exemple pus conegut es l'estat de Tlaxcala, totalament enclavat dins lo territòri de la Tripla Aliança, que foguèt l'aliat principau deis espanhòus pendent la conquista de l'Empèri Astèca. Pasmens, es possible que certanei sacrificats èran volontaris per èsser divinizats après lo rite. Enfin, certanei ceremònias necessitavan de personas especialas coma de nanets o de gibós.
Literatura[modificar | modificar la font]
Lo nahuatl, o astèca classic, escrich amb de caractèrs latins, es la lenga d'una literatura rica de qué la màger part a disparegut pendent o après la conquista espanhòla. Un subjècte important èra la narracion istorica. Ansin, existís un nombre grand de codex contant de fachs istorics, de legendas o de genealogias que son donc de fònts fòrça preciosas per lei recèrcas sus leis Astècas.
La lenga e l'escritura astèca[modificar | modificar la font]
La lenga deis Astècas èra lo nahuatl. Èra escricha, avans la conquista espanhòla, amb un sistèma d'ideogramas, de pictogramas e de simbòls fonetics[3]. Son utilizacion èra limitada ais elèits e èra un simbòl de poder dins la societat astèca. Permetèt l'enregistrament d'informacions religiosas, istoricas e economicas[3]. L'escritura astèca dispareguèt brutalament au sègle XVI en causa de la conquista espanhòla. D'efèct, la lenga foguèt victima d'una desconsideracion importanta. De mai, la lucha per impausar lo catolicisme ai populacions d'America Centrala entraïnèt la destruccion deis escrichs astècas. Enfin, l'alfabet astèca foguèt remplaçat per l'alfabet latin per l'escritura dau nahuatl espereu[3].
Lo cant e la poesia[modificar | modificar la font]
Lo cant e la poesia èran leis activitats mai apreciadas per leis Astècas. Organizavan de concors, de representacions e d'espectacles. Ansin, un nombre important de poèmas foguèt rejonch dins lo corrent de la conquista espanhòla. Lo nom de certaneis autors astècas es donc totjorn conegut coma Nezahualcóyotl, tlatoani de Texcoco e Cuacuatzin. Divèrsei tipes diferents formavan la poesia astèca. Per exemple, lo « Yaocuicatl », consacrat ai dieus e a la guèrra, lo « Teocuicatl », dedicat ai divinitats, o encara lo « Xochicuicatl », destinat ai flors. Existissiá tanben de pèças de teatre amb orquèstra e acrobatas per lo divertiment dei nòbles.
Arts[modificar | modificar la font]
Leis arts astècas coneguts son principalament l'arquitectura qu'èra derivada de l'art toltèca de Teotihuacan, l'escultura, lo trabalh de l'aur, lo trabalh dei plumas e la pintura.
L'arquitectura[modificar | modificar la font]
L'arquitectura astèca foguèt destrucha d'un biais sistematic per la colonizacion deis espanhòus. Pasmens, l'organizacion de centres de populacion importants es relativament ben coneguda per lei scientifics. Ansin, a Tenochtitlan, lo centre de la vila es ocupat per un quartier religiós envitoutat per una escencha. Aqueu quartier assosta unei temples, d'escòas religiosas, de palais... etc. Lei temples avián sovent una forma rectangulara e piramidala. Lei temples circulars èran rars e probablament dedicats au dieu dau vent. A la cima de la piramida, se situa una plataforma amb un santuari pichon. Leis ostaus astècas avián pas de fenèstras e tenián una cort interiora amb un jardin e un banh de vapor. Leis abitants modèsts avián una teulissa de palha. En revenge, leis ostaus dei dignitaris astècas avián dos estancis e una teulissa.
L'escultura[modificar | modificar la font]
Coma per l'arquitectura, la màger part deis esculturas astècas foguèron destruchas per leis espanhòus. Pasmens, leis exemplars conservats mòstran que leis Astècas èran capables d'escultar divèrs materiaus coma la pèira, la fusta, lei metaus preciós, lei pèrlas e lei pèiras preciosas. D'estatuas religiosas e profanas existissián. Ansin, lei bastiments religiós èran decorats per d'estatuas representant d'animaus o d'atributs dei dieus, coma de sèrps o de tèstas de granolhas. Lei pèças profanas èran generalament comandadas per lei sobeirans e leis emperaires.
La pintura[modificar | modificar la font]
L'art de la pintura èra fòrça desvolopat per la decoracion dei muralhas de temples e de palais. Aqueleis òbras foguèron destruchas per la colonizacion e l'evangelizacion de la region. Pasmens, lei fragments descubèrts per lei scientifics mòstran l'existéncia de representacions pintadas de dieus. De mai, leis escrichs e l'escritura astècas èran de tieras d'imatges sonhosament dessenhadas e coloradas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Mark Nathan Cohen, Health and the rise of civilization, Yale University Press (1991), p. 98.
- ↑ Ross Hassig, Time, history, and belief in Aztec and Colonial Mexico, University of Texas Press, 2001, p. 74.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 L'écriture nahuatl des Aztèques , BNF, [1].
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Manuel Aguilar-Moreno, Handbook to Life in the Aztec World, Oxford University Press (2007), 464 p. (ISBN 0-19-533083-8)
- (fr) Nigel Cawthorne (trad. Daniel Alibert-Kouraguine), L’art des Aztèques, Solar (1999), 96 p. (ISBN 2-263-02860-9) .
- (fr) Georges Duby (dir.), L'Histoire du monde. Le Moyen Âge, Larousse (1994) (ISBN 2-03-209002-3) .
- (fr) Christian Duverger, L'origine des Aztèques, Seuil, coll. « Points Histoire » (2003), 432 p. (ISBN 2-02-059075-1) .
- (fr) Christian Duverger, La Fleur létale, Seuil, coll. « Recherches anthropologiques » (1979) (ISBN 2-02-005169-9) .
- (fr) Christian Duverger, L'esprit du jeu chez les Aztèques, Walter de Gruyter (1978) (ISBN 90-279-7664-3) .
- (fr) Michel Graulich, Le sacrifice humain chez les Aztèques, Fayard, 2005, 415 p. (ISBN 2-213-62234-5)
- (fr) Paul Hosotte, L'Empire aztèque, impérialisme militaire et terrorisme d'État, Economica (2001).
- (es) Eduardo Matos Moctezuma, Tenochtitlan, Fondo de Cultura Económica & El Colegio de México, coll. « Obras de Historia / Ciudades » (2006), 191 p. (ISBN 968-16-8118-5) .
- (fr) Michel Mourre (dir.), Dictionnaire Encyclopédique d'Histoire, Bordas-Sejer (2004) (ISBN 2-04-027055-8).
- (en) Esther Pasztory, A Civilization Going Mad. The Aztecs in Western Thought, dins Arqueología e historia del Centro de México : Homenaje a Eduardo Matos Moctezuma (2006), p. 638-643 (ISBN 968-03-0180-X).
- (fr) Jacques Soustelle, Les Aztèques, Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je? » (2003), 128 p. (ISBN 2-13-053713-8) .
- (fr) Jacques Soustelle, Les Aztèques à la veille de la conquête espagnole, Hachette Littératures (2002) (1a edicion en 1955), 318 p. (ISBN 2-01-279080-1) .
- (fr) Jacques Soustelle, L'Univers des Aztèques, Hermann, coll. « Savoir » (1997).
- (en) Berdan, Frances F. and Patricia Reiff Anawalt (1997) The Essential Codex Mendoza. University of California Press, Berkeley. ISBN 0-520-20454-9.
- (en) Cortés, Hernan (1987) Letters from Mexico. New Ed. edition. Translated by Anthony Pagden. Yale University Press, New Haven. ISBN 0-300-03724-4.
- (en) Díaz del Castillo, Bernal (1963) The Conquest of New Spain. Translated by J. M. Cohen. Penguin, New York. ISBN 0-14-044123-9.
- (en) Díaz, Gisele and Alan Rogers (1993) The Codex Borgia: A Full-Color Restoration of the Ancient Mexican Manuscript. Dover Publications, New York. ISBN 0-486-27569-8.
- (en) Durán, Fray Diego (1971) Book of the Gods and Rites and The Ancient Calendar. Translated by Fernando Horcasitas and Doris Heyden. University of Oklahoma Press, Norman. ASIN B000M4OVSG. ISBN 0-8061-1201-8 (1977 Ed. edition).
- (en) Durán, Fray Diego (1994) The History of the Indies of New Spain. Translated by Doris Heyden. University of Oklahoma Press, Norman. ISBN 0-8061-2649-3.
- (es) Garganigo et al., (2008) Huellas de las Literaturas Hispanoamerica. 3 edition. Prentice Hall, New Jersey. (Note, this source in Spanish). ISBN 0-13-195846-1.
- (en) Zorita, Alonso de (1963) Life and Labor in Ancient Mexico: The Brief and Summary Relation of the Lords of New Spain. Traduch per Benjamin Keen. Rutgers University Press, New Brunswick. ASIN B000INWUNE. ISBN 0-8061-2679-5 (1994 paperback).


c: text/html

text:
Mascs Roges
Lei Mascs Roges de Thay forman una organizacion fictícia e una classa sociala de marrits magicians dins la campanha dei Reiaumes Oblidats, tirada dau juec de ròtle Donjons e Dragons. La classa de prestigi masc roge fa d'un personatge un membre de plen drech de l'organizacion.
Lei Mascs Roges son de mandaires de sòrts malefics que renhan sus la region inespitaliera mai pasmens fòrça abitada de Thay. Esclavatgistas, demonistas e experimentators, lei Mascs Roges son fòrça crenhuts per la rèsta de Fadaruna. Assajan de lònga de conquerir lei territòris vesins de la Rachemenia (onte fuguèron batuts per lei mascas qu'i rèstan), l'Aglarond (onte se faguèron remandar per la Simbula, una dei Sèt Sòrres), e Mulhorand (d'onte lei premiers emigrats de Thay vènon).
Lei Mascs Roges son dirigits per lei uech Zulquirs, un per escòla de magia, e que son dirigits per Szass Tam, poderós archimaga e licha.
An tanben d'enemics nombrós sus Abeir-Toril. S'an lo sostèn de demònis e de drows, s’opausan ai Mascas de Rachemenia, ai Sèt Sòrres e seis aliats, ai Menestreus, e tanben au Zhentarim que li agrada pas sei tendéncias a l'expansionisme territoriau.
La darriera conquista dei Mascs Roges, après una desfacha cosenta còntra la Rachemenia en 1375 CV, es de s'apropriar d’un biais legitim lei nacions de Fadaruna en vendent d’objèctes magics publicament, e dins l'ombra, en trafegant de dròga, de sòrts fòradits e d’esclaus. D’aquest biais, se construson de bastions dins d’autreis estats e se pòdon entraucar au còr de la politica. Tot aquò lei rend d'aitant mai poderós e indispensables, çò que pòu èsser vist coma un grand pas dins sa volontat de dominacion dau monde.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Noyelles-sous-Bellonne
Noyelles-sous-Bellonne es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat possedissiá una zòna humide rica en tourbe e en peisses, #que l'espleitacion n'èra privilègi dels senhors o de la Glèisa.
Una dels doléances mesas per la municipalitat en lo moment de la Revolucion francesa èra « que las comunitats ajan reintegrat en las siás marais, pradas, landes, pâturages, monts, èca. que los garennes sián abolissiás, aital coma las conservacions de las caças particularas dels senhors[1] ».
L'archiu départementales an en 1894 recebut[2] , per 3 cartons del fons del Marquisat de Hesdigneul-Béthune :
- una correspondéncia entre lo curé de Noyelles e lo Abbaye de Anchin, sus la proprietat del banc seigneurial dins la glèisa de Noyelle ;
- qualques documents relatius al procès ont la comunitat de Noyelles reivindicava (1445-1760) lo drech de persec e de tourbage en lo sieu marais ;
La commune possédait une zone humide riche en tourbe et en poissons, dont l'exploitation était privilège des seigneurs ou de l'Église.
Une des doléances posées par la commune lors de la Révolution française était « que les communautés soient réintégrées dans leurs marais, prairies, landes, pâturages, monts, etc. que les garennes soient abolies, ainsi que les conservations des chasses particulières des seigneurs[3] ».
Les archives départementales ont en 1894 reçu[2] , dans 3 cartons du fonds du Marquisat d'Hesdigneul-Béthune :
- une correspondance entre le curé de Noyelles et l'Abbaye d'Anchin, sur la propriété du banc seigneurial dans l'église de Noyelle ;
- des documents relatifs au procès où la communauté de Noyelles revendiquait (1445-1760) le droit de pêche et de tourbage dans son marais ;
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Extraches del quasèrn de doléance dels abitants en compausant la comunitat de Noyelle-jos-Bellonne ; « Aital fach e arturat en la nòstra assemblada, e lo present quasèrn en avent #èsser costat e rubricat per primièra e darrièra pagina, lo vint-nòu de març mil sèt #cent ochanta nòu »,
- ↑ 2,0 2,1 Informe del Sr. Lo archiviste départemental sus la situacion de l'archiu de la prefectura, de las jos-prefecturas, de las municipalitats e dels hospices del Passatge-de-Calava e sus la bibliotèca départementale pendent l'exercici 1893-1894, Arras, 1894 (extrai del volum del Conselh General del Passatge-de-Calava de la session de Aout 1894) (consultat 2009 12 30)
- ↑ Extraits du cahier de doléance des habitants composant la communauté de Noyelle-sous-Bellonne ; « Ainsi fait et arrêté en notre assemblée, et le présent cahier ayant été côté et paraphé par première et dernière page, le vingt-neuf mars mil sept cent quatre-vingt-neuf »,


text:
Bata
La bata es l'extremitat cobèrta de còrna (queratina) dels pès dels mamifèrs ongulats.
Los animals qu'an de batas, marchan sus la punta de lors dets, a la diferéncia dels umans, que marchan sul pè entièr. Demest los animals que possedisson de batas se pòdon distinguir dos grops diferents.
- Los sòcis de l'òrdre dels Artiodactyla, inclús motons, cabras, camèls, cèrvis, vacas e pòrcs, an un nombre par de batas a cada pè, mai que mai dos.
- Los Perissodactylas, inclús cavals, rinocèros e tapirs an un nombre impar de batas a cada pè.


text:
Week End
Envie de partir en week end à Bayeux ? Cela tombe bien, Le Lion d'Or vous fait profiter de ses promotions pour une escapade inoubliable !
Vous avez juste besoin d'évasion le temps d'une escapade amoureuse ou d'un week end à Bayeux, en famille. Et vous avez bien raison ! Le Lion d'Or et son personnel vous accueille avec plaisir et toute l'année !
Profitez d'une offre de dernière minute pour votre week end normand. Vous pourrez ainsi vous offrir une escapade gourmande , un séjour gastronomique, un week end bien être,... Nos offres sont idéales pour vous faire découvrir le patrimoine culinaire, historique et naturel, de la région !
Pendant votre week end à Bayeux, à notre hôtel Le Lion d'Or, profitez des prestations de qualité que nous offrons à tous nos clients. Le petit-déjeuner servi sous forme de buffet à volonté dans notre salle de restaurant, peut également vous être servi dans votre chambre sur un plateau, sans supplément de prix. Vous pourrez accéder au wifi gratuit et illimité dans tout l'établissement.
Vous séjournez dans une région qui regorge de trésors, alors profitez-en et découvrez tout ce qui en fait sa richesse ! Commencez par une balade sur les sentiers côtiers normands. Pousuivez avec quelques activités nautiques pratiquées sur les côtes, comme le char à voile, la voile ou le paddle par exemple ! Vous pourrez visiter les mémoriaux, rappelant la Seconde Guerre Mondiale et vous possédant des objets et des documents uniques. Les plages du débarquement sont incontournables pour leur histoire et leur souvenirs inaltérables.Week End à Bayeux - Week End en Basse-Normandie - Week End près d'Acqueville - Week End près d'Agy - Week End près d'Aignerville - Week End près d'Airan - Week End près d'Amayé-sur-Orne - Week End près d'Amayé-sur-Seulles - Week End près d'Amblie - Week End près d'Amfreville - Week End près d'Anctoville - Week End près d'Angerville - Week End près d'Angoville - Week End près d'Anguerny - Week End près d'Anisy - Week End près d'Arganchy - Week End près d'Argences - Week End près d'Arromanches-les-Bains - Week End près d'Asnelles - Week End près d'Asnières-en-Bessin - Week End près d'Aubigny - Week End près d'Audrieu - Week End près d'Aunay-sur-Odon - Week End près d'Authie - Week End près d'Avenay - Week End près d'Écrammeville - Week End près d'Ellon - Week End près d'Émiéville - Week End près d'Englesqueville-la-Percée - Week End près d'Épaney - Week End près d'Épinay-sur-Odon - Week End près d'Épron - Week End près d'Eraines - Week End près d'Ernes - Week End près d'Escoville - Week End près d'Espins - Week End près d'Esquay-Notre-Dame - Week End près d'Esquay-sur-Seulles - Week End près d'Esson - Week End près d'Estrées-la-Campagne - Week End près d'Éterville - Week End près d'Étréham - Week End près d'Évrecy - Week End près d'Ifs - Week End près d'Isigny-sur-Mer - Week End près d'Olendon - Week End près d'Ondefontaine - Week End près d'Osmanville - Week End près d'Ouffières - Week End près d'Ouilly-le-Tesson - Week End près d'Ouistreham - Week End près d'Ouville-la-Bien-Tournée - Week End près d'Urville - Week End près d'Ussy - Week End près de Balleroy - Week End près de Banneville-la-Campagne - Week End près de Banneville-sur-Ajon - Week End près de Banville - Week End près de Barbery - Week End près de Barbeville - Week End près de Baron-sur-Odon - Week End près de Barou-en-Auge - Week End près de Basly - Week End près de Basseneville - Week End près de Bauquay - Week End près de Bavent - Week End près de Bazenville - Week End près de Beaufour-Druval - Week End près de Beaumais - Week End près de Bellengreville - Week End près de Bénouville - Week End près de Bény-sur-Mer - Week End près de Bernesq - Week End près de Bernières-d'Ailly - Week End près de Bernières-sur-Mer - Week End près de Beuvron-en-Auge - Week End près de Biéville-Beuville - Week End près de Biéville-Quétiéville - Week End près de Billy - Week End près de Bissières - Week End près de Blainville-sur-Orne - Week End près de Blay - Week End près de Boissey - Week End près de Bonnemaison - Week End près de Bonnil - Week End près de Bons-Tassilly - Week End près de Bougy - Week End près de Boulon - Week End près de Bourguébus - Week End près de Brémoy - Week End près de Bretteville-l'Orgueilleuse - Week End près de Bretteville-le-Rabet - Week End près de Bretteville-sur-Dives - Week End près de Bretteville-sur-Laize - Week End près de Bretteville-sur-Odon - Week End près de Bréville-les-Monts - Week End près de Bricqueville - Week End près de Brouay - Week End près de Brucourt - Week End près de Bucéels - Week End près de Cabourg - Week End près de Cagny - Week End près de Cahagnes - Week End près de Cahagnolles - Week End près de Cairon - Week End près de Cambes-en-Plaine - Week End près de Campandré-Valcongrain - Week End près de Campigny - Week End près de Canchy - Week End près de Canteloup - Week End près de Carcagny - Week End près de Cardonville - Week End près de Carpiquet - Week End près de Cartigny-l'Épinay - Week End près de Castillon - Week End près de Castillon-en-Auge - Week End près de Castilly - Week End près de Caumont-l'Éventé - Week End près de Caumont-sur-Orne - Week End près de Cauvicourt - Week End près de Cauville - Week End près de Cesny-aux-Vignes-Ouézy - Week End près de Cesny-Bois-Halbout - Week End près de Cheux - Week End près de Chicheboville - Week End près de Chouain - Week End près de Cintheaux - Week End près de Cléville - Week End près de Clinchamps-sur-Orne - Week End près de Colleville-Montgomery - Week End près de Colleville-sur-Mer - Week End près de Colombelles - Week End près de Colombières - Week End près de Colombiers-sur-Seulles - Week End près de Colomby-sur-Thaon - Week End près de Combray - Week End près de Commes - Week End près de Condé-sur-Ifs - Week End près de Condé-sur-Seulles - Week End près de Conteville - Week End près de Cordey - Week End près de Cormelles-le-Royal - Week End près de Cormolain - Week End près de Cottun - Week End près de Coulombs - Week End près de Coulvain - Week End près de Coupesarte - Week End près de Courcy - Week End près de Courseulles-sur-Mer - Week End près de Courvaudon - Week End près de Crépon - Week End près de Cresserons - Week End près de Cresseveuille - Week End près de Creully - Week End près de Crèvecur-en-Auge - Week End près de Cricqueville-en-Auge - Week End près de Cricqueville-en-Bessin - Week End près de Cristot - Week End près de Crocy - Week End près de Croisilles - Week End près de Croissanville - Week End près de Crouay - Week End près de Culey-le-Patry - Week End près de Cully - Week End près de Curcy-sur-Orne - Week End près de Cussy - Week End près de Cuverville - Week End près de Damblainville - Week End près de Dampierre - Week End près de Danvou-la-Ferrière - Week End près de Démouville - Week End près de Deux-Jumeaux - Week End près de Dives-sur-Mer - Week End près de Donnay - Week End près de Douville-en-Auge - Week End près de Douvres-la-Délivrande - Week End près de Dozulé - Week End près de Ducy-Sainte-Marguerite - Week End près de Falaise - Week End près de Feuguerolles-Bully - Week End près de Fierville-Bray - Week End près de Fleury-sur-Orne - Week End près de Fontaine-Étoupefour - Week End près de Fontaine-Henry - Week End près de Fontaine-le-Pin - Week End près de Fontenay-le-Marmion - Week End près de Fontenay-le-Pesnel - Week End près de Formigny - Week End près de Foulognes - Week End près de Fourches - Week End près de Fourneaux-le-Val - Week End près de Frénouville - Week End près de Fresné-la-Mère - Week End près de Fresney-le-Puceux - Week End près de Fresney-le-Vieux - Week End près de Garcelles-Secqueville - Week End près de Gavrus - Week End près de Géfosse-Fontenay - Week End près de Gerrots - Week End près de Giberville - Week End près de Gonneville-en-Auge - Week End près de Goupillières - Week End près de Goustranville - Week End près de Gouvix - Week End près de Grainville-Langannerie - Week End près de Grainville-sur-Odon - Week End près de Grandcamp-Maisy - Week End près de Grandchamp-le-Château - Week End près de Grangues - Week End près de Graye-sur-Mer - Week End près de Grentheville - Week End près de Grimbosq - Week End près de Guéron - Week End près de Hamars - Week End près de Hermanville-sur-Mer - Week End près de Hérouville-Saint-Clair - Week End près de Hérouvillette - Week End près de Heuland - Week End près de Hiéville - Week End près de Hotot-en-Auge - Week End près de Hottot-les-Bagues - Week End près de Hubert-Folie - Week End près de Janville - Week End près de Jort - Week End près de Juaye-Mondaye - Week End près de Jurques - Week End près de Juvigny-sur-Seulles - Week End près de L'Oudon - Week End près de La Bazoque - Week End près de La Bigne - Week End près de La Caine - Week End près de La Cambe - Week End près de La Folie - Week End près de La Hoguette - Week End près de La Lande-sur-Drôme - Week End près de La Vacquerie - Week End près de Laize-la-Ville - Week End près de Landes-sur-Ajon - Week End près de Langrune-sur-Mer - Week End près de Lantheuil - Week End près de Lasson - Week End près de Lécaude - Week End près de Leffard - Week End près de Lingèvres - Week End près de Lion-sur-Mer - Week End près de Lison - Week End près de Litteau - Week End près de Livry - Week End près de Longraye - Week End près de Longues-sur-Mer - Week End près de Longueville - Week End près de Longvillers - Week End près de Loucelles - Week End près de Louvagny - Week End près de Louvières - Week End près de Louvigny - Week End près de Luc-sur-Mer - Week End près de Magny-en-Bessin - Week End près de Magny-la-Campagne - Week End près de Magny-le-Freule - Week End près de Maisoncelles-Pelvey - Week End près de Maisoncelles-sur-Ajon - Week End près de Maisons - Week End près de Maizet - Week End près de Maizières - Week End près de Maltot - Week End près de Mandeville-en-Bessin - Week End près de Manvieux - Week End près de Martainville - Week End près de Martigny-sur-l'Ante - Week End près de Martragny - Week End près de Mathieu - Week End près de May-sur-Orne - Week End près de Merville-Franceville-Plage - Week End près de Méry-Corbon - Week End près de Meslay - Week End près de Meuvaines - Week End près de Mézidon-Canon - Week End près de Missy - Week End près de Mittois - Week End près de Monceaux-en-Bessin - Week End près de Mondeville - Week End près de Mondrainville - Week End près de Monfréville - Week End près de Monteille - Week End près de Montfiquet - Week End près de Montigny - Week End près de Monts-en-Bessin - Week End près de Montviette - Week End près de Morteaux-Coulibuf - Week End près de Mosles - Week End près de Mouen - Week End près de Moulines - Week End près de Moult - Week End près de Mutrécy - Week End près de Neuilly-la-Forêt - Week End près de Nonant - Week End près de Noron-l'Abbaye - Week End près de Noron-la-Poterie - Week End près de Norrey-en-Auge - Week End près de Notre-Dame-de-Livaye - Week End près de Noyers-Bocage - Week End près de Parfouru-sur-Odon - Week End près de Percy-en-Auge - Week End près de Périers-en-Auge - Week End près de Périers-sur-le-Dan - Week End près de Perrières - Week End près de Pertheville-Ners - Week End près de Petiville - Week End près de Pierrefitte-en-Cinglais - Week End près de Pierrepont - Week End près de Placy - Week End près de Planquery - Week End près de Plumetot - Week End près de Port-en-Bessin-Huppain - Week End près de Potigny - Week End près de Poussy-la-Campagne - Week End près de Préaux-Bocage - Week End près de Putot-en-Auge - Week End près de Putot-en-Bessin - Week End près de Ranchy - Week End près de Ranville - Week End près de Rapilly - Week End près de Reviers - Week End près de Rocquancourt - Week End près de Rosel - Week End près de Rots - Week End près de Roucamps - Week End près de Rouvres - Week End près de Rubercy - Week End près de Rucqueville - Week End près de Russy - Week End près de Ryes - Week End près de Saint-Agnan-le-Malherbe - Week End près de Saint-Aignan-de-Cramesnil - Week End près de Saint-André-sur-Orne - Week End près de Saint-Aubin-d'Arquenay - Week End près de Saint-Aubin-sur-Mer - Week End près de Saint-Côme-de-Fresné - Week End près de Saint-Contest - Week End près de Saint-Gabriel-Brécy - Week End près de Saint-Georges-d'Aunay - Week End près de Saint-Georges-en-Auge - Week End près de Saint-Germain-d'Ectot - Week End près de Saint-Germain-du-Pert - Week End près de Saint-Germain-la-Blanche-Herbe - Week End près de Saint-Germain-Langot - Week End près de Saint-Germain-le-Vasson - Week End près de Saint-Jean-des-Essartiers - Week End près de Saint-Jouin - Week End près de Saint-Julien-le-Faucon - Week End près de Saint-Lambert - Week End près de Saint-Laurent-de-Condel - Week End près de Saint-Laurent-du-Mont - Week End près de Saint-Laurent-sur-Mer - Week End près de Saint-Léger-Dubosq - Week End près de Saint-Louet-sur-Seulles - Week End près de Saint-Loup-de-Fribois - Week End près de Saint-Loup-Hors - Week End près de Saint-Manvieu-Norrey - Week End près de Saint-Marcouf - Week End près de Saint-Martin-de-Blagny - Week End près de Saint-Martin-de-Fontenay - Week End près de Saint-Martin-de-Mieux - Week End près de Saint-Martin-de-Sallen - Week End près de Saint-Martin-des-Entrées - Week End près de Saint-Omer - Week End près de Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger - Week End près de Saint-Pair - Week End près de Saint-Paul-du-Vernay - Week End près de Saint-Pierre-Canivet - Week End près de Saint-Pierre-du-Bû - Week End près de Saint-Pierre-du-Fresne - Week End près de Saint-Pierre-du-Jonquet - Week End près de Saint-Pierre-du-Mont - Week End près de Saint-Pierre-sur-Dives - Week End près de Saint-Rémy - Week End près de Saint-Samson - Week End près de Saint-Sylvain - Week End près de Saint-Vaast-sur-Seulles - Week End près de Saint-Vigor-le-Grand - Week End près de Sainte-Croix-Grand-Tonne - Week End près de Sainte-Croix-sur-Mer - Week End près de Sainte-Honorine-de-Ducy - Week End près de Sainte-Honorine-des-Pertes - Week End près de Sainte-Honorine-du-Fay - Week End près de Sainte-Marguerite-d'Elle - Week End près de Sainte-Marguerite-de-Viette - Week End près de Sallen - Week End près de Sallenelles - Week End près de Sannerville - Week End près de Saon - Week End près de Saonnet - Week End près de Sassy - Week End près de Secqueville-en-Bessin - Week End près de Sept-Vents - Week End près de Soignolles - Week End près de Soliers - Week End près de Sommervieu - Week End près de Soulangy - Week End près de Soumont-Saint-Quentin - Week End près de Subles - Week End près de Sully - Week End près de Surrain - Week End près de Tessel - Week End près de Thaon - Week End près de Thiéville - Week End près de Thury-Harcourt - Week End près de Tierceville - Week End près de Tilly-la-Campagne - Week End près de Tilly-sur-Seulles - Week End près de Torteval-Quesnay - Week End près de Touffréville - Week End près de Tour-en-Bessin - Week End près de Tournay-sur-Odon - Week End près de Tournebu - Week End près de Tournières - Week End près de Tourville-sur-Odon - Week End près de Tracy-Bocage - Week End près de Tracy-sur-Mer - Week End près de Tréprel - Week End près de Trévières - Week End près de Troarn - Week End près de Trois-Monts - Week End près de Trungy - Week End près de Vacognes-Neuilly - Week End près de Varaville - Week End près de Vaubadon - Week End près de Vaucelles - Week End près de Vaudeloges - Week End près de Vaux-sur-Aure - Week End près de Vaux-sur-Seulles - Week End près de Vendes - Week End près de Vendeuvre - Week End près de Ver-sur-Mer - Week End près de Versainville - Week End près de Verson - Week End près de Vicques - Week End près de Vienne-en-Bessin - Week End près de Vierville-sur-Mer - Week End près de Vieux - Week End près de Vieux-Fumé - Week End près de Vieux-Pont-en-Auge - Week End près de Vignats - Week End près de Villers-Bocage - Week End près de Villers-Canivet - Week End près de Villiers-le-Sec - Week End près de Villons-les-Buissons - Week End près de Villy-Bocage - Week End près de Villy-lez-Falaise - Week End près de Vimont - Week End près de Vouilly - Week End près des Authieux-Papion - Week End près des Isles-Bardel - Week End près des Loges - Week End près des Loges-Saulces - Week End près des Moutiers-en-Auge - Week End près des Moutiers-en-Cinglais - Week End près des Oubeaux - Week End près du Breuil-en-Bessin - Week End près du Bû-sur-Rouvres - Week End près du Détroit - Week End près du Fresne-Camilly - Week End près du Locheur - Week End près du Manoir - Week End près du Marais-la-Chapelle - Week End près du Mesnil-au-Grain - Week End près du Mesnil-Auzouf - Week End près du Mesnil-Mauger - Week End près du Mesnil-Patry - Week End près du Molay-Littry - Week End près du Plessis-Grimoult - Week End près du Tronquay


text:
Saint-Didier-sous-Riverie
Saint-Didier-sous-Riverie en arpitan (Saint-Didier-sous-Riverie en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al sud-es monts del Lionès, la municipalitat aperten als « coteaux del Lionès ». Ligada al costat de Mornant e al arrondiment de Lion, es limitrophe del departament de la Loire #que n'a separat pel riu del Bozançon, afluent del Gier. La siá superficie es de 13,9 km². Los 1 178 abitants se repartisson entre lo bourg principal e de nombroses caserius en un marc encara rural.
La municipalitat se situa a una altitud mièja d'aperaquí 510 mètres.
Située au sud-est des monts du Lyonnais, la commune appartient aux « coteaux du Lyonnais ». Rattachée au canton de Mornant et à l'arrondissement de Lyon, elle est limitrophe du département de la Loire dont elle est séparée par la rivière du Bozançon, affluent du Gier. Sa superficie est de 13,9 km². Les 1 178 habitants se répartissent entre le bourg principal et de nombreux hameaux dans un cadre encore rural.
La commune se situe à une altitude moyenne d'environ 510 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es en una charte de la archevêque [[Burchard Ier de Lion|Burchard Sègle I]] de Lion l'an 984, #que se tròba la primièra mencion de l'existéncia de Sant-Didier.
C'est dans une charte de l'archevêque [[Burchard Ier de Lyon|Burchard Sègle I]] de Lyon en 984, que l'on trouve la première mention de l'existence de Saint-Didier.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Les termes officiels ne sont pas utilisés. Les habitants sont seulement connus sous le nom de Badrais. Le journal municipal s'intitule le Journal des Badrais.


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Villes
- AffouxAigueperseAlbigny sur saoneAlixAmberieuxAmplepuisAmpuisAncyAnseArbuissonnasArnasAveizeAvenasAzoletteBagnolsBarrotBeaujeuBellevilleBellevueBelmontBessenayBibostBlaceBourg de thizyBrignaisBrindasBronBrulliolesBrussieuBullyCailloux sur fontainesCaluire et cuireCenvesCercieChambost allieresChambost longessaigneChameletChampagne au mont d'orChaponnayChaponostCharbonnieres les bainsCharentayCharlyCharnayChassagnyChasselayChassieuChatillonChaussanChazay d'azerguesChenasCheneletteChessy les minesChevinayChiroublesCivrieux d'azerguesClaveisollesCognyCoiseCollonges au mont d'orColombier saugnieuCommunayCondrieuCorbasCorcelles en beaujolaisCours la villeCourzieuCouzon au mont d'orCraponneCrepieux la papeCublizeCuris au mont d'orDardillyDareizeDargoireDecines charpieuDeniceDiemeDommartinDorieuDraceDuerneDuretteEchalasEcullyEmeringesEveuxFeyzinFillonniereFleurieFleurieu sur saoneFleurieux sur l'arbresleFontaines st martinFontaines sur saoneFranchevilleFrontenasGenasGenayGivorsGlayGleizeGrandrisGrezieu la varenneGrezieu le marcheGrignyHaute rivoireIrignyJarniouxJonageJonsJouxJulienasJullieL arbresleLa brevenneLa calonniereLa chapelle de mardoreLa chapelle sur coiseLa combeLa flachereLa fouillouseLa giraudiereLa mulatiereLa rocheLa rocheLa rodiereLa tour de salvagnyLa villeLacenasLachassagneLamure sur azerguesLancieLantignieLarajasseLe batardLe bois d'oingtLe boulardLe breuilLe molardLe molardLe perreonLe richoudLe rosseonLegnyLentillyLes ardillatsLes cheresLes echarmeauxLes haiesLes hallesLes minesLes olmesLes rochesLes sauvagesLetraLierguesLimasLimonestLissieuLoire sur rhoneLongesLongessaigneLozanneLucenayLurcieuxLyonMarchamptMarcilly d'azerguesMarcyMarcy l'etoileMardoreMarennesMarnandMeaux la montagneMessimyMeysMeyzieuMilleryMionsMoireMonsolsMontagnyMontanayMontmelas st sorlinMontromantMontrottierMoranceMornantMosoeuvreNeuville sur saoneNuellesOdenasOingtOrlienasOullinsOurouxPierre benitePinsPoleymieux au mont d'orPollionnayPomerieuxPomerieuxPomeysPommiersPont trambouzePontcharra sur turdinePouilly le monialPoule les echarmeauxPropieresPusignanQuincie en beaujolaisQuincieuxRanchalRegnie duretteRillieux la papeRiverieRivoletRochetaillee sur saoneRonnoRontalonRoussilliereSain belSaint genis lavalSaint jean la bussiereSaint martin en hautSainte catherineSalles arbuissonnas en beSarceySathonay campSathonay villageSatolas aeroportSaugnieuSavignySept cheminsSept cheminsSerezin du rhoneSimandresSolaizeSoucieu en jarrestSourcieux les minesSourzySouzySt andeol le chateauSt andre la coteSt appolinaireSt bonnet de mureSt bonnet des bruyeresSt bonnet le troncySt christopheSt clement de versSt clement les placesSt clement sur valsonneSt cyr au mont d'orSt cyr le chatouxSt cyr sur le rhoneSt didier au mont d'orSt didier sous riverieSt didier sur beaujeuSt etienne des oullieresSt etienne la varenneSt fonsSt forgeuxSt genis l'argentiereSt genis les ollieresSt georges de reneinsSt germain au mont d'orSt germain sur l'arbresleSt igny de versSt jacques des arretsSt jean d'ardieresSt jean de touslasSt jean des vignesSt julienSt julien sur bibostSt just d'avraySt lagerSt laurent d'agnySt laurent d'oingtSt laurent de chamoussetSt laurent de mureSt laurent de vauxSt loupSt mamertSt marcel l'eclaireSt martin de cornasSt maurice sur dargoireSt nizier d'azerguesSt pierreSt pierre de chandieuSt pierre la paludSt priestSt romain au mont d'orSt romain de popeySt romain en galSt romain en gierSt sorlinSt symphorien d'ozonSt symphorien sur coiseSt verandSt vincentSt vincent de reinsSte colombeSte consorceSte foy l'argentiereSte foy les lyonSte pauleTaluyersTaponasTarareTassin la demi luneTernandTernayTheizeThelThizyThurinsToussieuTradesTrevesTupin et semonsValsonneVaugnerayVaulx en velinVaux en beaujolaisVauxrenardVenissieuxVernaisonVernayVille sur jarniouxVillecheneveVillefranche sur saoneVilleurbanneVillie morgonVourlesYzeron
Filtrer selon les disponibilités :
2 Camping(s) partenaire(s)
Rhône
237 emplacements
Le camping indigo lyon, se trouve à dardilly, aux portes de lyon, dans le rhône. le camping indigo lyon est idéalement situé pour ceux qui souhaitent visiter la magnifique ville de lyon inscrite au patrimoine mondial de l'unes...Réserver
198 emplacements
Aux portes du beaujolais aux pierres dorées, près de la saône et de 2 lacs, venez profiter d'un accueil chaleureux . découvrez beaucoup plus qu'une étape : les richesses du beaujolais, du vieux lyon et de sa gastronomie. vous...


text:
Cavaèrs Teutonics
Los Cavaèrs Teutonics o Òrdi deus Cavaèrs Teutonics de l'Ostau de Santa Maria (var. Cavalèrs / Chivalier... e Òrdre dels/dei/daus Cavalèrs/Chivaliers ...) qu'ei un òrdi militar e religiós fondat en palestina durant las Crozadas (en 1190).
Militarment actiu durant las corizadas en Tèrra Santa e durant la Crozadas Baltas, que vadón purament caritatius durant lo sègle XIXe que hon dissots e vedats peu regim nazi deu Tresau Reish (e reviscolats a la soa caduda).
Durant la Crozada Balta, lo vescomte de Bearn Gaston Febus qu'integrè l'Òrdi deus Cavaèrs Teutonics.


text:
Vièlha Tolosa
Vièlha Tolosa[1][2] ( Vieille-Toulouse en francés) es una comuna lengadociana (parçan de Tolosan) situada dins lo departament francés de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Vièlha Tolosa fa partida de la comunautat d'aglomeracion de Sicoval.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban en banlèga sud de Tolosa, a gaireben 8 km del centre vila.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo site seriá estat abitat dempuèi los sègles VIII e XIII ab. C., benlèu pels Ibèrs. A partir del sègle III ab. C. foguèt ocupat pels Vòlcas Tectosages[3]. Lo luòc venguèt Tolosa Tectosagum, una ciutat activa amb de telièrs d'artesans, dos temples e d'importantas relacions comercialas, en particular pel vin importat d'Itàlia. Los Romans aquí s'establiguèron al sègle I ab. C. e ne faguèron un emporium, plaça comerciala ont passavan las monedas e las merças de gaireben tota Euròpa. Al sègle I, lo site foguèt abandonat al profièit de la novèla vila romana en plaça del centre vila de Tolosa.
Lo vilatge actual, Veterem Tolosam al sègle XII, se desvolopèt a l'èst de l'ancian site.
Administracion[modificar | modificar la font]
La comuna fa una partida de la tresena circonscripcion de la Nauta Garona
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa romanica de Sant Joan Baptista del sègle XIII amb un campanar-mur.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Anne Le Stang
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Anne Le Stang, illustracion: Catherine Piskiewicz, Histoire de Toulouse, col: Histoire des villes illustrée, ed: Le Pérégrinateur, 2006, 221p, ISBN 2-90352-44-7}}


text:
Conselh general (institucion francesa)
En França, lo conselh general es l'amassada deliberativa d'un departament.
Aquel nom ven de que, abans 1982 e la creacion dels conselhs regionals, los conselhs generals èran la mai nauta amassada locala.
Composicion[modificar | modificar la font]
Los conselhièrs generals son elegits al sufragi universal dirècte, segon un escrutinh uninominal dels dos torns, amb un conselhièr per canton. Los mandats son de sièis ans, renovelats per mitat cada 3 ans.
Foncionament[modificar | modificar la font]
Lo conselh general se causís una comission permanenta (amb un president e maites vicepresidents), qu'es l'organ executiu del departament. Le president es lo cap de l'administracion departamentala.
Lo President del Conselh general reçaup una indemnitat mesadièra de 5397 €.
Pels conselhièrs generals, l'indemnitat depend de la populacion del canton :
- mens de 250 000 abitants : 1475 € per mes.
- de 250 000 a 500 000 abitants : 1844 € per mes.
- de 500 000 a 1 000 000 abitants : 2213 € per mes.
- de 1 000 000 a 1 250 000 abitants : 2397 € per mes.
- mai de 1 250 000 abitants : 2582 € per mes.
Competéncias[modificar | modificar la font]
Las competéncias màgers del Conselh general son :
- l'accion sociala : insercion de las personas amb dificultats, RMI, proteccion de l'enfança (Proteccion mairala e infantila, Ajuda sociala a l'enfança), ajuda als invalids e als vièlhs, prevencion sanitària ;
- las rotas : gestion de las rotas departamentalas e de las rotas nacionalas d'interès local, dels transpòrts e dels transpòrts escolars per autocarri ;
- l'educacion : gestion dels collègis ;
- la cultura : archius departamentals, bibliotèca departamentala de prèst, eventualament castèls o musèus ;
- lo desvolopament local: ajudas a las associacions, a las comunas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La lei del 22 de decembre de 1789 prevei la creacion, dins cada departament, d'una amassada de 36 elegits, lo conselh de departament. Aquel conselh es suprimit per la lei del 14 de frimaire de l'an II (4 de decembre de 1793). Sera restablit jol nom de conselh general per la lei del 28 de pluviôse de l'an VIII (17 de febrièr de 1800). Los conselhièrs son pr'aquò desenant nomenats pel govèrn. Es sonque en 1833 que los conselhs generals son tornarmai elegits, e al sufragi censitari. L'eleccion al sufragi universal sera instituida per la lei del 3 de julhet de 1848.
Al començament, lo president èra elegit cada an. Dempuèi la lèi del 10 d'agost de 1871, lo conselh general s'elegís lo president a cada renovèlament. Fins a 1982, lo prefècte èra a l'encòp lo representant de l'Estat dins lo departament e l'executiu departamental.


text:
Auberville
Auberville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Auberville Es una municipalitat littorale de la Còsta Fleurie, situada entre Villers-sus-Mar a l'oèst e Houlgate a l'èst.
Auberville est une commune littorale de la Côte Fleurie, située entre Villers-sur-Mer à l'ouest et Houlgate à l'est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 2.62
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels registres archéologiques an permeses de metre a jorn dels sépultures mérovingiennes.
Des fouilles archéologiques ont permis de mettre au jour des sépultures mérovingiennes.


text:
Manipulacion mentala
La manipulacion mentala consistís en exercir de pressions grèvas e reiteradas o en utilizar de las tecnicas psicologicas sus una persona per tal d'alterar son discerniment e per la condusir a un acte o a una omission que li faga un tòrt grèu. Es de còps realizada dins l'encastre d'un grop que sas activitats an per tòca o per resultat de crear o d'esplechar la dependéncia psicologica o fisica de las personas que participan a aquelas activitats.[1]
Los mejans emplegats per falsificar la percepcion de la realitat d'un interlocutor incluson lo poder, la seduccion, la suggestion, la persuasion, la somission non volontària o consentida...


text:
Bruce Willis
Walter Bruce Willis (Idar-Oberstein, Alemanha de l'oèst, 19 de març de 1955) es un actor, cantaire, scenarista e producteur de cinèma american. Willis foguèt revelat per la sèria Moonlighting, e venguèt lèu una dels actors mai apreciats del cinéma d'accion gràcias a son ròtle de John McClane dins lo film Die Hard. D'autres films coma 12 Monkeys, The Fifth element, Armaggeddon, The Sixth Sense o Unbreakable li portèron la consecracion.
Bruce Willis foguèt maridat amb l'actritz Demi Moore en 1987. Divorcièt en 2002 e es actualament amb la modèla Emma Heming.


text:
Ustra
L'ustra es un animal invertebrat del grop dels molluscs, mai presisement lamellibranquis, e son del sosgrop dels bivalvas (qu'a doas valvas). Aquelas son gaireben circularas e inegalas, e de divèrsas formas. I a diferentas espècias, e apartenon al genere Ostrea. Son de molluscs marins. Las ustras vivon aderidas als rocs e son comestiblas e apreciadas.
Qualques sospècias son capablas de produire de pèrlas amb lo temps. Aquelas se forman a partir de particulas que sedimentan dins l'ustra e que amb lo temps donan una pèira preciosa. I a diferents tipes de pèiras segon lo sediment acumulat.


text:
Cuvry
Cuvry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'ancian País Messin en lo Isle.
- La distincion levava de la familha de Chelaincourt al Sègle XVIII
- Demolicion d'una grange a la cœur del vilatge per bastirModèl:Quand lo luòc Sant-Martin[1].
- Dépendait de l'ancien Pays Messin en l'Isle.
- La seigneurie relevait de la famille de Chelaincourt au Sègle XVIII
- Démolition d'une grange au cœur du village pour construireModèl:Quand la place Saint-Martin[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
rl171010.


text:
Antieròi
Li dison antieròi al personatge central d'una ficcion quand presenta pas las caracteristicas de l'eròi convencional.
Pòt s'agir d'un personatge que sa quista es pas nòbla, o que sos sentiments son pas generoses, es resoludament marrit, etc. Se pòt tractar tanben d'un eròi "bon", mas que sas caracteristicas fisicas son lonh d'èsser las que s'espèran de l'eròi de roman (per exemple: lo pes, la talha, l'aparéncia, una cèrta condicion fisica, psicologica o un andicap quin que siá). Atanben lo personatge pòt venir un "eròi de contra son grat", que complís d'espleches sens pr'aquò cercar la glòria o la justícia.
Dins las representacions modèrnas del mond, que las figuras eroïcas tradicionalas tendon de desaparèisser (vejatz desencantament del mond, l'antieròi pòt prene l'aparéncia del has been o del maladrech simpatic.
Antieròis dins la literatura occitana[modificar | modificar la font]
- Norbèrt e de Pèire cò de Pèire Pessamessa, dins Onze oras passadas de cinc


text:
Damasc
Damasc (arabi: دِمَشق Dimašq, turc otoman: شام Shām), comunament nomenada en Siria Al Sham (arabi:الشام, Al Shām), o la Ciutat del jansemin (arabi: مدينة الياسمين, Madīnatu 'i Yāsmīn), es la capitala e la segonda pus granda vila de Siria e una de las 14 subdivisions del país. La suddivision de Damasc es dirigida per un governador nomenat per lo ministre de l'interior. En mai d'èsser una de las pus ancianas vilas del mond, Damasc es un centre cultural e religiós màger del Levant. La vila a una populacion estimada de 1 711 000 abitants (est. 2009)
Situada al sud-oèst de Siria, Damascus es lo centre d'un larg airal de 2,4 milions de personas (2004)[1]. Geograficament situada dins los relèus de la cadena montanhosa d'Antiliban a 80 km de la riba èst de la Mediterranèa dessubre un planòl a 680 m d'altitud, Damasc a un clima semiarid degut a l'ombra orografica. Lo riu Barada raja a Damasc.
Poblada dempuèi lo millenni II abC, foguèt causida per capitala del Califat Omeia entre 661 e 750. Après la victòria de la dinastia abbassida, lo sètge del poder islamic mudèt a Bagdad. Damasc vegèt un declin politic durant lo periòde abbassid, e reganhèt una importància significativa sonque dins los periòdes aiobid e Mameloc. Durant lo poder otoman, la ciutat declinèt mas en tot manténer un certan prestigi cultural. Uèi, es lo sèti del govèrn central e de totes los ministèris. Damasc foguèt causida coma capitala aràbia de la cultura 2008[2].
Lo gentilici es damasquin -a.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Burèu Central d'Estatistica de Siria Syria census 2004
- ↑ دمشق عاصمة الثقافة العربية 2008


text:
Samarcanda
Samarcanda (ozbèc: Samarqand; tatgic: CaMapқaHд; persan: سمرقند; del sogdian: "Vila de Pèira") es la segonda pus granda vila d'Ozbequistan e la capitala de la Província de Samarcanda. La vila es subretot coneguda per sa position centrala subre la Rota de la Seda entre China e l'Oèst, e per èsser un centre d'estudis islamic. Al sègle XIV venguèt la capitala de l'empèri de Timur (Tamerlan) e lo site de son mausolèu (lo Gur-e Amir). La Mosqueta de Bibi-Khanym demòra un dels monuments pus remarcable de la vila. Lo Registan èra lo centre ancian de la ciutat.
En 2001, UNESCO apondèt la vila a la tièra del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.


text:
Cabassa
Cabassa ( Cabasse en francés) es una comuna francesa e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats liadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Jean Dotto, correire ciclista, s'installèt dins la comuna quand èra encara en activitat, puei i tenguèt un bar.


text:
Mittelbergheim
Mittelbergheim en alemannisch (Mittelbergheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mittelbergeim ne fa partida de la arrondiment de Sélestat-Erstein e del costat de Barr e a situat sus la rota dels vins, al cœur de la region Alsace dintre Sélestat e Estrasburg.
Lo pòble a situat sus l'ais de dos pòbles : Barr a 1,2 km e Epfig a 4,2 km. Es tanben situat al pè d'una còsta #que separa la vallée de Barr de la vallée de Villé. A dominat per montanhas #que la una n'a coronat per las arruïnas del castèl de Andlau, destruit a Modèl:La s.
Mai de la mitat del territòri de Mittelbergheim a compausat de vignobles #que los vins n'an apreciat, sustot lo grand crus zotzenberg.
La riquesa de lo sieu patrimòni lududes permet d'èsser classificat entre los Mai Polits Pòbles de França.
Mittelbergeim fait partie de l'arrondissement de Sélestat-Erstein et du canton de Barr et est situé sur la route des vins, au cœur de la région Alsace entre Sélestat et Strasbourg.
Le village est situé sur l'axe de deux villages : Barr à 1,2 km et Epfig à 4,2 km. Il est aussi situé au pied d'une côte qui sépare la vallée de Barr de la vallée de Villé. Il est dominé par des montagnes dont l'une est couronnée par les ruines du château d'Andlau, détruit au Sègle XVIII.
Plus de la moitié du territoire de Mittelbergheim est composée de vignobles dont les vins sont appréciés, notamment le grand cru zotzenberg.
La richesse de son patrimoine lui permet d'être classé parmi les Plus Beaux Villages de France.


text:
Anglicisme faus
Un anglicisme faus o pseudo-anglicisme es, dins una lenga autra que l'anglés, un mot bastit a partir d'au mens un lèma o morfèma que son origina anglesa manifèsta fa atribuir faussament l'etimologia anglesa a la totalitat de la construccion.
La forma equivalenta en anglés pòu èstre pròcha, mai pas identica, doncas es pas un anglicisme au sens estricte. Aquò pòrta lo locutor que sa lenga maternala es pas l'anglés d'utilizar l'anglicisme faus puslèu que la forma equivalenta au moment que s'exprimís en anglés.


text:
Avenay
Avenay es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los mai ancianas traces del vilatge de Avenay datan de l'epòca gallo-romaine. Al Mièja Edat, lo vilatge depen de Vièlh (Calvados) e de Bayeux. A #èsser ocupat pels Normands als Modèl:IXe s e Sègle Xs.
En 1827, Avenay (336 abitants l'an 1821) absorbeix Fierville-en-Bessin (68 abitants)[1] a l'èst de lo sieu territòri.
Les plus anciennes traces du village d'Avenay datent de l'époque gallo-romaine. Au Moyen Âge, le village dépend de Vieux (Calvados) et de Bayeux. Il a été occupé par les Normands aux Modèl:IXe s et Sègle Xs.
En 1827, Avenay (336 habitants en 1821) absorbe Fierville-en-Bessin (68 habitants)[2] à l'est de son territoire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 14 de julhet 2009 e ficha ligada (Fierville-en Bessin)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Avenay », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 14 juillet 2009 et fiche liée (Fierville-en Bessin)


text:
Brica (material)
La brica es un parallelepipède rectangle de tèrra argilosa, cuèch al forn, o secat al solelh, utilizat coma material de construccion.
Se distinguís dos tipes de bricas :
- la brica plena, material tradicional fòrt ancian,
- la brica cròia, inventada al sègle XIX, qu'es uèi de luènh la mai utilizada.
La brica plena pòt èsser daissada aparenta o s'emplegar coma material de parament, mentre que la brica cròia, que presenta l'avantatge d'èsser pus leugièra e pus isolanta, es generalament enducha.
La vila de Tolosa deu son escais de « vila ròsa » a l'utilizacion generalizada de la brica aparenta dins la màger part de las construccions. Lo monument de bricas mai remirable d'Occitània es la catedrala de Santa Ceselha d'Albi (Tarn).


text:
Gerhard Domagk
Gerhard Johannes Paul Domagk (n. en 1895, m. en 1964) foguèt un bacteriologista e patologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1939.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 30 d'octòbre de 1895 dins la vila de Lagow, situada a l'ocasion dins l'estat alemand de Brandeborg, e actualament fa partida de Polonha. Estudièt medecina a l'Universitat de Kiel mas vegèt interromputs los sieus estudis per participar coma volontari en la Primièra Guèrra Mondiala, ont foguèt ferit en decembre de 1914, en trabalhant la rèsta de la guèrra coma mètge. Finalizèt los sieus estudis après la guèrra e trabalhèt a l'Universitat de Greifswald, ont se consacrèt a estudiar las infeccions causadas pels bacterias. Lo 1925 seguiguèt a lo sieu professor Walter Gross a Münster, e comencèt après a trabalhar als laboratòris de la IG Farben a Wuppertal, ont l'an 1927 foguèt nomenat cap del departament de patologia experimental e lo 1929 cap de bacteriologia a Elberfeld.
Moriguèt lo 14 d'abril de 1964 dins la vila de Burgberg, situada a Baden-Württemberg.


text:
Descreissença (economia)
La descreissença es un concèpte politic, economic e social que s'opausa al relatiu consensus politic actual sus la creissença economica. Lo tèrme de descreissença nasquèt dins los ans 1980 – en partida mejan la tèsi de Nicholas Georgescu-Roegen – e per la presa de consciéncia de las consequéncias de l'utilizacion de ressorças naturalas per sobre al delá de la produccion naturala sus que se basa la societat de consomacion (que deriva d'un sistèma liberal o socialista). L'idèa de descreissença ven de pensaires critics amb lo desenvolopament e amb la societat de consomacion. Entre eles son: Ivan Illich, André Gorz, Cornelius Castoriadus, o François Partant. A partir dels ans 90 comencèt a se desvolopar fòrça lo moviment, impulsat per un dels seus ideològs máger, l'economista Serge Latouche. Segon aquel darrièr lo sens de la descreissença es: "La decresença, coma tala, es pas vertadièrament una alternativa concrèta al model actual; seriá, puslèu, la matritz que donariá luòc a l'eclosion de multiplas alternativas. Evidentament, cada proposicion concrèta o contraproposicion es a l'encòp necessari e problematica. E mai, Latouche, insistís sul fach de que la descreissença es pas sonque una opcion, mas que deuriá èsser una obligacion, pausant de limitas a la creissença. Idèa que rebat amb la seuna expression: “Descreissença o barbaria". Per aprigondir mai, l'idèa de la descreissença seriá una consequéncia de l'idèa seguenta. Es pas possible la creissença economica de contunh dins una planeta limitata. Alara qu'avem ja traspassat fòrças límitas environamentalas e sièm prèp de n'otrepassar encara mai, l'unica estrategia que sembla viable a mièg e long tèrme es aquel de la descreissença. Alara, seriá pas un concèpte negatiu, mas que, seguent d'illustracion de Serge Latouche, seriá coma "quand un riu asonda e totes volèm que "decresca" perque las aigas tornan a la normalitat". Es pas una causa negativa, mas necessària.
Actualament, e se referent a Latouche, diverses autors contunhan a donar forma al concèpte de descreissença. Un d'aqueles es lo politològ e escrivan francés Paul Ariès. Aquel autor, dins una de las seunas conferéncias sul moviment de la descreissença que faguèt en 2011 (vejatz http://www.youtube.com/watch?v=PXMzFQpylRg), explica cossi lo concèpte del "totjorn mai", en referéncia a l'inagotable inercia sociala del produire e consomar tojorn mai, nos mena a perdre la capacitat de posar la limitas. Tot en creant una granda inegalitat sociala, umana e un agotament de las ressorsas naturalas.
Ariès explica que la descreissença a per objectiu de far que las gents prengan l'abitud de cambiar lo biais de viure e d'utilizar las ressorças. Es perque creu que cal descolonizar lo nòstre imaginari. Dins aquel sens, utiliza la seguenta cita d'Albert Einstein: "qui a lo cap en forma de martèl vei totes los problèmas en forma de clau". Explica que dins nòstre cas los economistas nos an faiçonat lo cap de tal biais que los problèmas socials se les pòt resòlvre amb lo "totjorn mai" e atal nos mena cap a trucar lo mur dins lo domèni social, uman e environamental.
- Agotament de las ressorças energeticas: petròli, gas, carbòni, urani.
- Agotament de qualques minerals
- Degradacion de l'environament: efièch de sèrra, cambiament climatic, pèrda de la biodiversitat e pollucion
- Degradacion de la santat de la fauna, la flòra e de la quita umanitat: esterilitat, allergias, malformacions, augment del càncer, sens obliar que l'envielhiment de la populacion es tanben un factor multiplicador.
- Evolucion del biais de vida dels païses del nòrd al detriment dels païses del sud: transpòrts, tractament dels rebuts, alimentacion (per exemple los païses del nòrd important sòja dels païses paures per alimentar las bèstias (7 calorias vegetalas per una d'animal), energias... Expleitacion considerada neocoloniala de las ressorças dels païses del sud al detriment de la seuna autosuficiéncia.
Aquel productivisme torna en question dempuèi pauc amb subjècte del desvolopament sostenable, concèpte qu'es vist pels partisans de la descreissença coma un oximoron (una contradiccion dels meteisses tèrmes): lo ritme actual, de 20% de la poblacion consumissent 80% de las ressorças naturalas.[1]
La consomacion d'aquelas ressorças fa pas mai qu'accelerar l'agotament. Lo problèma de l'agotament de las ressorças energeticas tampoc es pas pres en compte. De còps qu'i a, aquò multiplica la patada ecologica (la patada ecologica se referís a la superfícia necessária per produire las ressorças consumidas e per absorbar los residús e la contaminacion). Aquel 20% de la populacion mai rica, en consequéncia, a pas cap d'autra opcion per reduire la produccion e sa consomacion de decréisser.
Pels seus partisans la descreissença serà, tot o tard, impausat per la reduccion de las ressorças naturalas. Alara propausan d'anticipar la situacion de fòrma voluntària per palliar los efèctes negatius per que atal melhora la qualitat de vida de totes.
Somari
Criticas[modificar | modificar la font]
La critica liberala[modificar | modificar la font]
Los partisans del liberalisme economic creson que la creissença economica compòrta la creacion de riquesa, augmentant l'emplec, melhorant la qualitat de vida, e ofrissent una educacion e santat melhoras, en d'autres mots, se deuriá aver mai ressorças per melhorar las causas. D'aquel punt de vista, la descreissença condusís a la recession economica e es destructritz de riquesa.
Una autra critica liberala de la descreissença es que lo progrés es totjorn mai ligat a las coneissenças a la plaça de l'utilizacion de las ressorças fisicas, e que lo progrés de la tecnologia resolverà los problèmas environamentals del mond. Lo liure mercat envoronamental es una posicion que sosten que la majoritat dels problèmas de l'environament a per causa per fauta dels dreches de propietat e l'extension d'aqueles per inclore las externalitats.
L'autoregulacion del mercat[modificar | modificar la font]
Los partisans de l'autoregulacion del mercat creson que s'un determinat recors non renovable ven escàs, lo mercat ne limita la seuna extraccion mejans dos mecanismes:
- Augment del pretz (ofèrta e demanda)
- Augment del finançament pel desenvolopament d'alternativas (es a dire, energias renovelablas, reciclage, etc.)
Aquela posicion sosten que son las fòrças del mercat que tenon l'efècte de forma mai racionala per resòlvre lo problèma, e considèran qu'aqueslas fòrças son mai eficaças que los sistèmas de presa de decisions centralizada (vejatz lo calcul economic, la coneissença dispersa, la tragèdia dels bens comuns). Lo capitalisme de mercat pòt profeitar de l'expleitacion de las fonts d'energia qu'èran pas economicament viables fa 10 o 20 ans, ja que amb de nòvas condicions de la creissença economica n'obligará aquela utilizacion.
En responsa a las teorias de Georgescu-Roegen, Robert Solow a Joseph Stiglitz senhalan que lo capital e lo trabalh pòdon substituir las ressorças naturalas dins la produccion, que siá de biais directe o non, garantisson una creissença sostinguda o almens un desenvolopament sostenible.[2]
La destruccion creativa[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de descreissença se basa sus l'ipotèsi que produire totjorn mai tanben implica consumir mai energia e matèrias primièras, tot en mermant lo pes de la fòrça de trabalh, que se substituís per de maquinas. Aquela analisi es considerada enganaira, perque lo progrés tecnologic permet de produire mai amb mens, atal coma ofrir mai de servisis. Aquó es la destruccion creativa, es lo processus que las "vièlhas" entrepresas d'un sector (qu'an de tecnologias costosas e polluantas) desapareisson del mercat a causa de l'innovacion dins aquel sector que fa baissar los còstes, alara que se consumís mens d'energia e de matèrias primièras, amb una mai granda productivitat.
Aquela reduccion dels còstes e/o aument dels beneficis tanben augmenta la capacitat d'estalvi, que permet d'investir dins de nòvas avençadas per substituir las vièlhas tecnologias.
La critica marxista[modificar | modificar la font]
Los marxistas distinguisson entre dos tipes de creissença: aquel qu'es utila a l'umanitat, e aquel que simplament existís per aumentar los beneficis de las entrepresas. Los marxistas considèran qu'es la naturala e lo contraròtle de la produccion qu'es determinant, e non la quantitat. Creson que lo contraròtle e una estrategia per la creissença son los pilars que permeton un desenvolopament social e economic. Segon Jean Zin, que la justificacion de la descreissença siá valida, es pas una solucion al problèma.[3]
La critica del terç mond[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de descreissença es vist coma contradictòri quan s'aplica als païses mens desenvolopats, que requerisson la creissença de las seunas economias per aténher la prosperitat. Dins aquel sens, la majoritat dels partisans de la descreissença promòvon la capitada d'un certan nivèl acceptable de benestar que siá independent de la creissença. La question d'ont se tròba l'equilibri (es a dire, lo nombre de nacions desenvolopadas qu'an de decréisser, e la quantitat de las nacions dins lo desenvolopament que deuriá aver per permetre de créisser), es dubèrta.
La critica tecnologica[modificar | modificar la font]
Los partisans de las avençadas científicas argumentan que se resolveràn los problèmas de fornidura d'energia, de residús e de la disminucion de las matèrias primièras. Aquela ideologia s'inspira de las Luses per desenvolopar una vision tecnologica optimista. Remarcan la reduccion que se passèt los darrièrs vint ans dins la relacion entre la consomacion d'energia e de produccion (o intensitat energetica). Prepausan que la reserca dins l'energia nucleara podriá provesir d'alternativas temporalas d'energia a la crisi del petròli, fins que de tecnologias coma la fusion nucleara vengan disponibles.
Aquel argument contrasta amb las donadas obtingudas pel Projècte Global del Carbòni de 2007, ont s'obsèrva l'estanhacion de la diminucion abans la dicha intensitat energètica, qu'es una de las varianta de l'identitat de Kaya, que tend a mòstrar que, o ben la crisi economica, o l'aflaquiment demografic son essencials per prevenir lo desastre ecologic.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) S.K. Agarwal, Environment Biotechnology[1], ed: APH Publishing, 2007, ISBN 8131302946
- ↑ William D. Sunderlin, Ideology, Social Theory, and the Environment, Rowman & Littlefield Publishers, 2002, p. 154-155.
- ↑ (fr)L'écologie politique à l'ère de l'information, Ere, 2006, p. 68-69
(es)Decrecimiento: camino de la sostenibilidad por la Universidad de Alicante http://www.ua.es/personal/fernando.ballenilla/Preocupacion/Pepa_Decrecimiento.pdf
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Serge Latouche, gran ideólogo del decrecimiento - 1/2, 19/05/2008
- Serge Latouche, gran ideólogo del decrecimiento - 2/2, 19/05/2008
- Ramon Alcoberro, « Tres paradigmes: creixement, sostenibilitat i decreixement. », 4/11/2008
- Marcel Coderch, vicepresident de la CMT, 15/03/2010, Singulars. TV3
- Antonio Turiel: Condemnats a decréixer., 07/11/2012, Singulars. TV3
- Alberto Bastida, « Carlos Taibo: Tenemos que buscar una salida del capitalismo, no de la crisis », 2/2013, JotDown Cultural Magazine


text:
Ili
Ili (Iлe en cazac, Или en rus; 伊犁河, Yili He en chinés) es un riu endoreïc dau nord-oèst de China (Prefectura Autonòma Cazaca d'Ili, dins la region de Xinjiang) e dau sud-èst de Cazacstan (Província d'Almaty).
Sa longor es de 1439 km, que 815 km son en Cazacstan. Nais dins l'èst dei Monts Tian Shan de la confluéncia dei rius de Tekes e Kunges (o Künes) qu'alimentan lei glaciers. Drena lo bacin comprés entre lei Monts Tian Shan au sud e Borohoro au nòrd. Sa vau fertila contrasta ambé l'environa arida.
Se trai dins lo lac Balqash que n'es l'afluent principau (i adutz 15 km3 d'aiga per an) e onte forma un grand dèlta d'aperaquí 1800 km2 presentant de vastei zonas aigassosas (laquets, paluns) e una vegetacion luxurianta.
Partida chinesa[modificar | modificar la font]
Au nòrd, la vau superiora d'Ili es separada de Jongaria per lei Monts Borohoro, e au sud es separada dau Bacin de Tarim per la cadena principala dei Monts Tian Shan. Aquela region foguèt tre la fin dau sègle XVIII lo bastion de la Dinastia Qing en Xinjiang (aperavans nomenat « Turquestan Orientau »); foguèt ocupada per Russia de 1871 a 1881, valent a dire de la rebellion de Yaqub Beg fins au Tractat de Sant Petersborg.
Actualament, la region fa partida de la Prefectura Autonòma Cazaca d'Ili en Xinjiang. La vila principala de la region, Yining (Kulja), se situa sus la riba nòrd dau riu a 100 km en amont de la frontiera internacionala. Fins au començament dau sègle XX, la vila se conoissiá mai que mai sota lo meteis nom que lo riu. Sus la riba sud, devèrs la frontiera internacionala, se situa lo Xian Autonòm Xibe de Qapqal[1], qu'es lo país natau de fòrça membres dau pòble Xibe (una minoritat nacionala), descendents de sordats mes en garnison en 1764 per l'emperaire dins aquela Marcha novament conquistada.
Partida cazaca[modificar | modificar la font]
A la partida de Cazacstan drenada per Ili e seis afluents se li ditz Zhetysu en cazac e Semirechye en rus (çò es: « Sèt rius »).
La centrala idroelectrica de Kapshagai foguèt bastida entre 1965 e 1970[2] près de la vila omonima subre lo cors mejan d'Ili, formant la retenguda de Kapshagai.
Tamgaly-Tas, aperaquí 20 km en avau subre Ili, es un site d'inscripcions rupèstras, marcat dempuei 2004 sus la lista dau Patrimòni Mondiau de l'UNESCO. En cazac, lo mot de Tamgaly significa « luòc pintat », e Tas « pèira ».


text:
1812
Aquesta pagina concernís l'an 1812 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 22 de junh : començament de la Campanha de Russia e de la Guèrra de la Seisena Coalicion. Lei Francés, ajudats per seis aliats europèus, atacan Russia.
- 16-17 d'aost : batalha de Smolensk entre Francés e Rus. La vila es presa per lei Francés.
- 7 de setembre : batalha de la Moskowa onte lei Rus son vencuts après una resisténcia acarnada. Lo camin de Moscòu es dubèrt per lei Francés.
- 14-18 de setembre : presa de Moscòu per lei Francés e incendi de la vila.
- 18 d'octòbre : començament de la Retirada de Russia.
- 25 de novembre : lei Francés capitan la traversada de la Berezina maugrat un assai rus per lei blocar.
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Canadà[modificar | modificar la font]
Declaracion de guèrra au Reiaume Unit lo 28 de junh e començament de la guèrra de 1812 en causa dei desacòrds comerciaus entre Estatsunidencs e Britanics, dei tensions maritimas e de la volontat expansionista d'una partida dau govèrn estatsunidenc que pensava aprofichar la mobilizacion dei fòrças britanicas còntra França per conquistar e annexar Canadà[1]. Pasmens, au contrari dei tropas britanicas regularas que poguèron tanben se fisar dau sostèn d'unei pòbles indians, lei fòrças estatsunidencas mancavan de preparacion. De mai, lo sentiment anticatolic deis Estatsunidencs e lei menaças dau generau Hull favorizèron l'unitat deis abitants francés e britanics de Canadà. Ansin, lei Britanics organizèron una tièra d'incursions sus la frontiera estatsunidenca onte la garnison dau fòrt Mackinac capitulèt quasiment sensa combat. Aqueu succès e leis atacas d'indians aliats ai Britanics (chaple de Fort Dearborn lo 15 d'aost) menacèron l'avitalhament dau generau Hull que capitulèt rapidament a Detroit (16 d'aost). Après la rompedura d'un armistici negociat après la presa de Detroit, una ofensiva estatsunidenca foguèt arrestada a Queenston Heights (13 d'octòbre). Pasmens, lo generau Brock i foguèt tuat entraïnant la pèrda d'un comandant de qualitat per lei Britanics.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Declaracion de guèrra au Reiaume Unit lo 28 de junh e començament de la guèrra de 1812 en causa dei desacòrds comerciaus entre Estatsunidencs e Britanics, dei tensions maritimas e de la volontat expansionista d'una partida dau govèrn estatsunidenc que pensava aprofichar la mobilizacion dei fòrças britanicas còntra França per conquistar e annexar Canadà[1]. Pasmens, au contrari dei tropas britanicas regularas que poguèron tanben se fisar dau sostèn d'unei pòbles indians, lei fòrças estatsunidencas mancavan de preparacion. Lei Britanics organizèron una tièra d'incursions sus la frontiera estatsunidenca onte la garnison dau fòrt Mackinac capitulèt quasiment sensa combat. Aqueu succès e leis atacas d'indians aliats ai Britanics (chaple de Fort Dearborn lo 15 d'aost) menacèron l'avitalhament dau generau Hull que capitulèt rapidament a Detroit (16 d'aost). Aquò entraïnèt la signatura d'un armistici que foguèt romput per lo president Madison. Pasmens, l'ofensiva estatsunidenca s'acabèt per una desfacha novèla a Queenston Heights (13 d'octòbre).
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra Russia. Lei Pèrs foguèron vencuts a Aslanduz sus lo riu Araxe maugrat una superiotat numerica fòrça importanta (30 000 còntra 2 000).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de febrièr - Charles Dickens, escrivan britanic (m. 1870)