text:
Joan Estève Esquiròl
Joan Estève Esquiròl (Tolosa lo 4 de genièr de 1772[1] - París lo 12 de decembre de 1840) èra un psiquiatre, considerat coma lo paire de l'espital psiquiatric francés: en efècte faguèt votar la lei de 1838 obligant cada departament a se dotar d'un espital especializat.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Èra filh d'un negociant tolosenc, prior de la borsa dels marcants, elegit capitol en 1787[2].
Anèt en 1799 a París, foguèt d'en primièr disciple de Jean-Nicolas Corvisart a la Caritat, puèi a partir de 1801 trabalhèt amb Pinel a la Salpêtrière. En 1805, escriguèt : Las Passions consideradas coma causa, simptòma, e mejan de la maladia mentala.
Puèi en 1820, succediguèt a Pinel e venguèt mètge en cap de la Salpêtrière. Creèt dins la carrièra Buffon un ostal de santat privada per alienats. Apuèi, creèt un ostal de santat privada prèp d'Ivry-sur-Seine. Al moment de la mòrt d'Antoine-Athanase Royer-Collard, venguèt mètge en cap de l'Ostal Reial de Charenton, uèi l'espital Esquirol.
Aguèt coma disciple lo psiquiatre tolosenc Gerard Marchant.
Elements clau de son òbra[modificar | modificar la font]
- Apregondiguèt la nosografia de Pinel ;
- Definiguèt mai pregondament las diferentas formas de melancolia, creant lo tèrme de lipemania e la classa de las monomanias
- Establiguèt una diferenciacion entre allucinacions e illusions.
- Faguèt un parallèl entre foliá e passions.
- Aguèt un ròtle important sul plan administratiu e legislatiu (lei de 1838).
- Faguèt la primièra descripcion medicala de la trisomia 21 en 1838.
Nosografia[modificar | modificar la font]
- Es un dels primièrs que faguèt la distincion entre allucinacions (percepcions sens objècte extèrne, produitas e bastidas per l'esperit) e illusions (errors de percepcion; interpretacion marrida dels estimuli vertadièrs)
- Parallèl Foliá-Passions :
Per el las passions serián çò que nos pòrta a agir e qu'es pas d'òrdre intellectual: son a l'origina de l'alienacion mentala. La foliá seriá facha de las passions fins a l'extrèm. Auriá doncas una diferéncia quantitativa entre ambedoas. Segon el, dins l'enfancia, i a pas de passions, doncas pas d'alienats.
Terapeutica[modificar | modificar la font]
- Per el, las passions devon servir al tractament de las malautiás.
Cal qu'i aja repression per qu'i aja garison del malaut: inspirar un sentiment de paur, que domda e subjuga lo malaut, e provocar un brandida morala plaçant l'alienat dins un estat opausat e contrari a aquel qu'èra abans que s'utilize lo mejan. Es lo metòde perturbator. Per Esquiròl, sufís donca pas mai de parlar amb suavitat e còrdolor, segon lo tractament moral de Pinel.
Ròtle important sul plan administratiu e legislatiu[modificar | modificar la font]
Teorician clar e practic de las institucions psiquiatricas, es amb sos disciples a l'origina de l'adopcion de la lei del 30 de junh de 1838 concernissent los alienats, qu'acaba amb las decisions d'intèrnament arbitraris per simpla letra tampada o decisions de justícia.
Influéncia[modificar | modificar la font]
Aguèt una influéncia suls patologistas alemands, coma Karl Christian Hille e Johann Christian August Heinroth, los primièrs de traduire son òbra dins lor lenga.
Omenatge[modificar | modificar la font]
En 1897, la municipalitat de Tolosa fa omenatge a Esquirol e Pinel plaçant lors bustes dins la sala dels Illustres del Capitòli.
Toponims[modificar | modificar la font]
- Plaça Esquiròl a Tolosa dempuèi 1867 e lo quartièr a l'entorn.
- Estacion de mètro Esquiròl
- Carrièra Esquiròl a París dempuèi 1864.
Espitals[modificar | modificar la font]
- Centre espitalièr especializat Esquiròl a Limòtges
- Espital Esquirol a Saint Maurice (Val de Marna)
- Espital Esquirol a Can
- Clinica Esquiròl - Sant Ilari a Agen
Publicacions[modificar | modificar la font]
Redigiguèt un rapòrt Suls establiments consacrats als alienats en França. Son obratge principal pòrta lo titre de De las malautiás mentalas consideradas jol rapòrt medical, igienic, e medicolegal.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)L. Hahn, article « Esquirol »[3], (fr)Dictionari enciclopédic de las sciéncias medicalas, Ed. Asselin et Houzeau e G. Masson, París, 1888, p. 91.
- (en)Rafael Huertas, "Between doctrine and clinical practice: nosography and semiology in the work of Jean-Etienne-Dominique Esquirol (1772—1840)," History of Psychiatry, 19,2 (2008), 123-140.
- (fr)ALLILAIRE, Jean-François [sous la direction de]. Jean-Etienne-Dominique Esquirol, une œuvre clinique, thérapeutique et institutionnelle. Levallois-Perret : Interligne, 2001. 202 p.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Titres e trabalhs d'Esquiròl en 1805
- (fr) Esquirol, Erotomania, in Diccionari de las sciéncias medicalas, t. XIII, C. L. F. Panckoucke, París, 1815, p. 186-192.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Des maladies mentales et des asiles d'aliénés, Jean-Pierre Falret, ed. Baillière, 1864. p.781-785. Consultar en linha.
- ↑ (fr)Christian Maillebiau, Dictionnaire de Toulouse, Loubatières, 2006
- ↑ Article en linha


c: text/html

text:
1707
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1707 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'insureccion generalizada dau país après l'assassinat dau negus Iyasu Ièr (1682-1706) per son fiu Tekle Haymanot Ièr. En particular, la capitala foguèt ocupada durant quauquei mes per un usurpator.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Aurangzeb que foguèt remplaçat per Bahadur Shah Ièr.
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Revòuta generala d'Afganistan, dirigida per Mirwais Khan Hotaki, en causa de la politica antisunisme de Chah Sultan Husain.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 25 de febrièr - Carlo Goldoni, escrivan venecian (m. 1793)
- 10 d'abril - Michel Corrette, compositor classic francés (m. 1795)
- 2 de mai - Joan Baptista Barrièra, compositor occitan (m. 1747)
- 15 d'abril - Leonhard Euler, matematician soís (m. 1783)
- 23 de mai - Carl von Linné, mètge, botanic e zoologician suedés (m. 1778)
- 25 d'agost - Rei Loís d'Espanha (m. 1724)
- 7 de setembre - Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon, naturalista, biologista e escrivan francés (m. 1788)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- mai - Dieterich Buxtehude, compositor alemand.
- 1 de decembre - Jeremiah Clarke, compositor barròc anglés (n. c. 1674)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Procyon lotor
Lo raton lavaire (Procyon lotor) es un mamifèr omnivòr originari d'America.
Deu son nom a son abitud, mai o mens reala, de trempar sos aliments dins l'aiga abans de los manjar. L'animal, essencialament nocturne, puja aisidament als arbres gràcias a sos dets agils e a sas arpas aceradas. A lo pelatge pebre e sal amb de leugièras tintas de ros e pòrta altorn dels uèlhs una masqueta negra bordada de blanc. Sa coa es raiada de blanc e de negre.
Somari
Mensuracions[modificar | modificar la font]
Longor totala: 655 a 960 mm ; coa: 200 a 275 mm; pes : 100 a 125 mm, aurelhas : 48 a 50 mm. Los adultes pesan generalament entre 5 e 12 kg, anant fins a 28 kg. Lor pes fluctua segon la sason, atenhent un maximum a l'automne. Lo mascle es pus gros que la femèla. Lo pes dels novèls nascuts es de 57 a 85 g.
Reparticion e abitats[modificar | modificar la font]
L'espècia ocupa lo sud de Canadà e una granda partida dels Estats Units, de Mexic e de l'America Centrala. Es estada introducha sul territòri de Russia e en Alemanha.
Lo raton lavaire frequenta lo bòsc mixte, lo bòsc de fulhoses e la region agricòla. Se pòt trobar a la broa dels bòsques, al long dels rius e dins los paluns. Pòt tanben viure dins los pargues urbans e de banlègas.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Omnivòr, lo raton lavaire preferís çaquelà de pichons animals aqüatics: palordas, muscles, escaravissas, peisses, granhòtas e tortugas. S'alimenta tanben de pichons mamifèrs (rats muscats, rats de camp, insèctes), d'uòus, de frucha, de baias salvatjas, de malh e de rebuts. La cresença populara segon laquala lo raton lavaire lava sa noiridura abans de la manjar ven del fach que se noirís generalament de pichons animals aqüatics e frega sovent sa noiridura entre sas mans coma per la prestir. Atal, de molons de cauquilhas d'arcèlis sus la riba d'un riu o de tijas copadas dins los camps de milh son de signes de sa preséncia.
Jaç[modificar | modificar la font]
S'abrita dins los arbres cròis, una soca, una cauna, un terrièr de marmòtas abandonats, una granja o un calabèrt e càmbia sovent de recès. Vèrs mièg novembre, l'animal se refugia dins son jaç e i passa l'ivèrn en estat de torpor, se revelhant pas que de temps a autre. Coma l'ors negre, arrèsta de manjar e subreviu gràcias a sas resèrvas de graissa acumuladas pendent l'estiu. Contràriament e çò que s'es longtemps cregut, la temperatura de lor còs e lor metabolisme demòran elevats. Los mascles sortisson de lor jaç a la fin de genièr, las femèlas vèrs mièg març.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
S'acoblan en genièr o febrièr e an pas qu'una sola portadura per an. Los pichons, del nombre de 1 a 7, naisson en abril o mai aprèp una gestacion de 63 jorns. A la naissença, son cecs e an l'esquina e los flancs peluts. Lors uèlhs se dobrisson a 3 setmanas e son desmamats a 4 meses. Los ratonets se pòdon reproduire a l'edat d'1 o 2 ans. Passan lor primièr ivèrn amb lor maire e se dispersan qu'al començament de l'estiu seguent. Las ratonas s'ocupan solas de l'elevatge dels pichons.
[modificar | modificar la font]
Solitaris, los mascles adultes defugisson lo contacte dels autres mascles e senhalan lor preséncia sus un territòri en daissant de marcas pudentas.
Longevitat[modificar | modificar la font]
Lo raton lavaire pòt viure 12 o 13 ans en mitan natural. En captivitat, lo recòrd de longevitat es de 22 ans e mièg.
Predator[modificar | modificar la font]
Recercat per l'òme per sa forradura, lo raton lavaire es tanben la preda de la marta d'America, del linx ros, del cogar, del coiòt, del lop gris e del rainal ros. Lo grand duc d'America captura de còps de pichons.


text:
Steven Spielberg
Steven Allan Spielberg (Cincinnati, Ohio, 18 de decembre de 1946)[1] es un director, scenarista e productor american, recebèt l'Òrdre de l'Empèri Britanic. La revista Forbes estima la valor neta de Spielberg a 3,1 miliards de dolars[2]. En 2006, la revista Premiere lo cita coma la figura mai importanta e influenta de l'industria del cinèma. Lo Time lo classifica coma una de las 100 personas pus importantas del sègle. A la fin del sègle XX, la revista Life lo nomena la persona mai influenta de sa generacion[3]. Dins una carrièra de quaranta ans, los filmes de Spielberg toquèron totes tipes de tèmas e genres. Los primièrs filmes de sciénciaficcion e aventuras, sovent per un public jove, son considerats coma un arquetipe de las superproduccions de Hollywood. Los ans seguents sos filmes abordèron de tèmas coma l'Olocaust, l'esclavatge, la guèrra e lo terrorisme.
Spielberg ganhèt l'Oscar del melhor director en 1993 per La lista de Schindler e en 1998 per Salvar lo soldat Ryan. Tres filmes de Spielberg, Jaws (1975), ET, l'extraterrèstre (1982), e Jurassic Park (1993), batèron los recòrds de dintrada.
Fondador de la societat de produccion Amblin Entertainment e cofondador dels estudios DreamWorks SKG, tanben creèt la Shoah Foundation Institute for Visual History and Education, amb l'objectiu de recolhir los testimònis de totes los subrevivents de la Shoah.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Spielberg grandissiá dins la banlèga de Haddonfield (Nova Jersey) e Scottsdale (Arizona). Foguèt totjorn enfachinat per l'industria del cinèma e ja mainat faguèt pagar dintradas per sos filmes ostalencs alara que sa sorre vendiá espets de milh. A 12 ans acabèt sa primièra produccion scenarizada e amb actors. Un an aprèp, a l'edat de 13 ans, Spielberg ganhèt un prèmi per un filme de guèrra de 40 minutas que portava lo títol de Escape to Nowhere. En 1963, a 16 ans, sa produccion de 140 minutas nomenada Firelight, que pus tard s'inspirèt per a realizar Close Encounters of the Third Kind (Encontras amb lo tresen tipe), foguèt presentada al teatre e qu'amb ela ganhèt 100 $.
Aprèp que foguèt refusat a las escòlas de cinèma tradicionalas, Spielberg dintrèt a la California State University de Long Beach per estudiar l'anglés. Obtenguèt un Bachelor of Arts en anglés e estudièt lo cinèma.
Començament de sa carrièra professionala[modificar | modificar la font]
Spielberg comencèt de se far remarcar per sas competéncias tecnicas e se fotgèt una reputacion. Dirigiguèt Joan Crawford dins l'episòdi The Eyes de la seria Night Gallery. Foguèt un dels tres episòdis pilòts d'aquela emission fantastica, jos la direccion de Rod Serling. Tanben dirigiguèt de serias nombrosas, subretot lo primièr episòdi de Colombo: Lo libre testimòni.
Produguèt Amblin', un filme de solament 24 minutas que lo faguèt lo director mai jove a obtenir un contracte amb l'estudio mai grand de Hollywood: Universal. Lo filme obtenguèt un prèst de 15 000 $ porgit per un amic. Amblin' ganhèt divèrses prèmis en diferents festivals e foguèt presentat al Festival de Cinèma d'Atlanta en 1969 e signèt un contracte de 7 ans per la division de la television. Aprèp aver passat 4 ans e aver dirigit una granda varietat de programas de television, dirigiguèt un filme a la television plen de suspens e nomenat Duèl, que foguèt aclamat tant per las criticas coma pel public. Finalament lo filme foguèt presentat als cinèmas.
En 1974, Spielberg optenguèt la realizacion de son primièr long metratge pel cinèma: Sugarland Express. Lo filme tracta d'una istòria vertadièra, conta l'aventura de dos marginalizats (interpretats per Goldie Hawn e William Atherton) e de son ostatge, perseguits per un desplegadament carnavalenc de policièrs e de jornalistas. Lo filme foguèt un fracàs total.
Jaws[modificar | modificar la font]
Pasmens, la meteissa annada, Spielberg dintrèt efectivament dins l'industria del cinèma amb Jaws. Ne faguent lo director lo mai celèbre e important del monde. Dins los burèls de sos productors de Sugarland Express, Spielberg trobèt un manuscrit portant lo títol de Jaws, que significa «maissa» en anglés. Tornant a l'ostal, devorèt lo libre e decidiguèt de ne far l'adaptacion cinematografica. Malgrat lo fracàs de son fime precedent capitèt a reünir un prèst de dotze milions de dolars. Reüniguèt d'actors pauc coneguts a l'epòca (Robert Shaw, Richard Dreyfuss, Roy Scheider), e lo rodatge poguèt enfin començar. Las anecdòtas de rodatge de Jaws son nombrosas e pauc bendisentas: un rodatge laboriós de cent cinquanta cinc jorns, un dels tres peis-cans mecanics foncionava pas tojorn fòrça ben (es perqué se vei pauc lo terrible animal al començament del filme), los tecnicians voliàn solament que lo projècte s'acabèsse, e lo meteis pels actors, e Spielberg el meteis foguèt descoratjat, los capricis de la meteorologia e de l'ocean emmalissent las causas. A la fin d'aquel rodatge laboriós, la paur de l'aiga qu'aviá Spielberg se transformèt en una fòbia vertadièra.
Mas contra tota esperança, lo filme obtenguèt un succès superant. De fach, per las primièras projeccions d'un filme, despassèt cent milions de dolars per aténher finalament dos cents seissanta milions. Grand admirador d'Alfred Hitchcock, utilizèt per Jaws un metòde de presa de vistas creada pel mèstre de Vertigo: lo triple zoom invertit (la camara recuola sus un ralh pendent un rapid zoom endavant).
Close Encounters of the Third Kind[modificar | modificar la font]
Aprèp lo succès de Jaws, Spielberg se lancèt dins un autre grand projècte, que somiava de realizar dempuèi longtemps. Se tracta d'una istòria d'extraterrèstres pacifics que desembarcan sus la Tèrra, per encontrar l'Òme. En 1977 dirigiguèt doncas Encontres de la tresena fasa, filme per que obtenguèt una nominacion a l'Oscar coma melhor director. Lo filme surfís sus l'onda de Star Wars, l'òbra es un succès comercial, lo public s'atropèla per veire aquel novèl filme de sciènciaficcion. Las interpretacions de Richard Dreyfuss e de François Truffaut, del qual Spielberg es admirador, venguèron culte.
Malgrat sos primièrs succèsses, Spielberg faguèt un fracas amb 1941, una comèdia sus la Segonda Guèrra Mondiala. Aprèp aquò se jonguèt amb son amic George Lucas per rodar Raiders of the Lost Ark (los cercaires de l'arca perdida), amb lo personatge de Indiana Jones jogat per Harrison Ford. Lo filme li donèt una autra nominacion a l'Oscar coma melhor director.
Tornant cap a la sciénciaficcion e l'exploracion de vida extratèrrestra, Spielberg dirigiguèt en 1982 ET, l'extratèrrestre, venguèt lo filme amb mai d'intrada del moment e un classic del cinèma, obtenguèt lo prèmi de la National Society of Film Critics coma melhor director e tanben de Los Angeles Film Critics Association Awards coma melhor director e melhor filme.
Primièrs filmes dramatics[modificar | modificar la font]
Aprèp aver dirigit las seguidas d'Indiana Jones (Indiana Jones e lo temple maudit i Indiana Jones e la darrièra crosada), Spielberg dirigiguèt La color porpra en 1985 en responsa a aqueles que pensavan que poiriá pas dirigir un drama, filme ont comença la carrièra d'Oprah Winfrey. Malgrat que foguèt pas un succès comercial, recebèt 11 nominacions als Oscar e obtenguèt lo prestigiós prèmi Irving G. Thalberg en 1987 e lo prèmi Directors Guild of America.
En 1987 rodèt L'Empèri del Sol, Always (Per totjorn) en 1989, e Hook (Capitan Gafet) en 1991, totes aqueles filmes sens grand succès.
En 1993 Spielberg suspren lo monde amb Jurassic Park, una istòria de dinosaures creats per manipulacion genetica, e amb un filme en omenatge a Oskar Schindler, La lista de Schindler. Amb la primièra ganhèt 100 milions de dolars en solament nòu jorns, amb la segonda obtenguèt l'Oscar del melhor filme e del melhor director.
En 1997 Spielberg tornèt la segonda partida de Jurassic Park, Lo monde perdut: Jurassic Park, e tanben dirigiguèt Amistad, per que recebèt una nominacion al Glòbe d'Aur pel melhor director.
En 1998, dirigiguèt Saving Private Ryan, un drama jogat per Tom Hanks e Matt Damon, e lausat per sos imatges realistas del prat batalhièr. Recebèt un autre Oscar coma melhor director.
En 2001 dirigiguèt Artificial Intelligence: AI, amb Jude Law e Haley Joel Osment, filme basat sus la possibilitat que los robòts pòscan èsser tan reals que poirián aver la capacitat de ressentir coma los umans. En 2002 salguèt Minority Report, amb Tom Cruise, un autre filme ont se mescla la tecnologia del futur e la fantasia, ont la polícia pòt arrestar las personas abans que cometan los crimes.
En 2002 dirigiguèt Catch Me if You Can, amb Leonardo DiCaprio e Tom Hanks, basada sus l'istòria vertadièra d'un òme que frauda e engana totes amb divèrsas personalitats.
En 2005, Spielberg totjorn tan prolific rodèt l'adaptacion de La guèrra dels mondes, òbra de H. G. Wells, amb Tom Cruise coma personatge principal, e Dakota Fanning coma sa filha. Lo filme faguèt miranda.
Lo 23 de decembre de 2005 del meteis an, rodèt son filme pus ambiciós, Munich, relata las accions d'un dels escadrons de la mòrt enviats pel govèrn d'Israelian per venjar los assassinats dels atlètas olimpics en 1972. Malgrat sas originas josievas, lo director temptèt de mantenir la neutralitat. Aquela decision li valguèt de criticas de la Comunitat Josieva dels Estats Units d'America. Eric Bana ten lo ròtle principal d'Avner, lo cap de l'escadron de la mòrt, e per Daniel Craig, que joguèt James Bond. Per aquel filme, foguèt nomenat al prèmi Glòbe d'Aur e de l'Acadèmia de Hollywood, al Oscar, coma melhor director; sens pasmens capitar.
Produccions[modificar | modificar la font]
Spielberg prodiguèt Poltergeist, Retorn cap al futur, The Flintstones, Casper, Men in Black, Deep Impact, per las mai conegudas.
Tanben produguèt de filmes d'animacion coma Tiny Toon Adventures e Animaniacs.
En mai de fondar sa pròpria productora (Amblin Entertainment), Spielberg fondèt DreamWorks SKG amb Jeffrey Katzenberg e David Geffen en 1994. Aquel estudio es responsable dels filmes coma American Beauty, Gladiator, Cast Away, Memòrias d'una geisha e lo fime d'animacion per ordenador Shrek, e mai.
Spielberg es tanben reconegut per sas accions de caritat per las organizacions de la Segonda Guèrra Mondiala e la Righteous Persons Foundation (que regropa divèrses projèctes josieus, especialament d'organizacions en memòria de l'Olocaust). Tanben fa partida de la Junta de Conselhièrs de l'Escola de Cinèma-Television de la Califòrnia State University.
Steven Spielberg es maridat amb l'actritz Cate Capshaw, que coneguèt pendent las audicions pel filme Indiana Jones e lo temple maudit.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1959 - The Last Gun, direccion e montatge
- 1961:
- Escape to Nowhere, direccion, scenario e montatge
- Battle Squad, direccion, scenario e montatge
- 1964 - Firelight, direccion, scenario e montatge
- 1967 Slipstream, inacabada, direccion e scenario
- 1969:
- Amblin', direccion, scenario e montatge
- Night Gallery, fragment Eyes
- 1971:
- 1972 - Something Evil, direccion e distribucion
- 1973:
- Ace Eli and Rodger of the Skies, scenario
- Savage, direccion e montatge
- 1974 - The Sugarland Express, direccion e scenario
- 1975 - Jaws, direccion e distribucion (vòte)
- 1977 - Close Encounters of the Third Kind (Encontra amb lo tresen tipe), direccion e scenario
- 1978 - I Wanna Hold Your Hands, produccion
- 1979 - 1941, direccion
- 1980:
- Used Cars, produccion
- The Blues Brothers, distribucion
- 1981
-
- Continental Divide, produccion
- ''Raiders of the Lost Ark'', (A la recèrca de l'arca perduda) direccion
1982:
-
- E.T. The Extra-Terrestrial, (ET, l'extraterrèstre), direccion
- Poltergeist, direccion (pas mencionat dins los crèdits), produccion, scenario e montatge
- 1983 - Twilight Zone: The Movie, segonda istòria, direccion e produccion
- 1984:
- Gremlins, produccion e distribucion
- Indiana Jones e lo temple maudit (Indiana Jones and the Temple of Doom), direccion e distribucion
- 1985:
- The Goonies, produccion, scenario e montatge
- Retorn cap al futur (Back to the Future), produccion
- Amazing Stories, seria de TV, fins a 1987, produccion
- Lo jove Sherlock Holmes (Young Sherlock Holmes), produccion
- La color porpra (The Color Purple), direccion e produccion
- 1986:
- The Money Pit, produccion
- An American Tail, produccion
- 1987:
- Harry e los Hendersons (Harry and the Hendersons), produccion
- Innerspace, produccion
- Three O'Clock High, produccion
- Batteries not Included, produccion
- L'Emperi del Solelh (Empire of the Sun), direccion e produccion
- 1988:
- Who Framed Roger Rabbit?, produccion
- The Land Before Time, produccion
- 1989:
- Tummy Trouble, cort, produccion
- Dad, produccion
- Retorn cap al futur 2 (Back to the Future Part II), produccion
- Indiana Jones a l'ultima crosada (Indiana Jones and the Last Crusade)
- Always, direccion e produccion
- 1990:
- Joe contra lo volcan (Joe Versus the Volcano), produccion
- Yume, produccion
- Retorn cap al futur 3 (Back to the Future Part III), produccion
- Roller Coaster Rabbit, cort, produccion
- Gremlins 2: La novèla generacion (Gremlins 2: The New Batch), produccion
- Aracnofobia (Arachnophobia), produccion
- Tiny Toon Adventures, seria de TV, fins a 1992, produccion
- 1991:
- An American Tail: Fievel Goes West, produccion
- A Wish for Things That Work, sèrie de TV, produccion
- Hook, direccion
- 1992:
- It's A Wonderful Tiny Toons Christmas Special, produccion
- Tiny Toon Adventures: How I Spent My Vacation, produccion
- The Plucky Duck Show, seria de TV, produccion
- 1993:
-
- Jurassic Park, direccion e produccion
-
- La lista de Schindler (Schindler's List), direccion e produccion
- 1994:
- Tiny Toon Adventures: Spring Break Special, produccion
- Els Picapedra (The Flintstones), produccion
- Yakko's World: An Animaniacs Singalong, produccion
- Tiny Toons Spring Break, produccion
- I'm Mad, produccion
- ER, seria de TV, produccion
- 1995:
- 1996:
- Survivors of the Holocaust, documentari per la a TV, produccion
- High Incident, seria de TV, fins a 1997, produccion
- Twister, produccion
- The Best of Roger Rabbit, produccion
- 1997:
- Men in Black, produccion
- The Lost Children of Berlin, produccion
- El monde perdut: Parc Juràssic (The Lost World: Jurassic Park), direccion e distribucion
- Amistad, direccion e produccion
- 1998:
- Deep Impact, produccion
- The Mask of Zorro, produccion
- The Last Days, documentari, produccion
- Toonsylvania, seria de TV, fins a 2000, produccion
- Pinky, Elmyra & the Brain, seria de TV, produccion
- Saving Private Ryan, direccion e produccion
- 1999:
- The Haunting, produccion
- The Unfinished Journey, cort documentari
- 2000:
- A Holocaust Szemei, documentari, produccion
- Shooting War, produccion e montatge
- 2001:
- Semper Fi, produccion
- Shrek, produccion
- Evolucion (Evolution), produccion
- Parc Jurassic III, Jurassic Park III, produccion
- Band of Brothers, mini seria de TV, produccion
- We Stand Alone Together, documentari, produccion
- Vanilla Sky, distribucion
- Artificial Intelligence: A.I., direccion, produccion e scenario.
- 2002:
- Broken Silence, mini seria documentària de TV, produccion
- Price for Peace, documentari, produccion
- Men in Black II, produccion
- Taken, mini seria de TV, produccion
-
- Minority Report, direccion
- Catch Me if You Can, direccion e produccion
- 2003 - Burma Bridge Busters, documentari, produccion
- 2004:
- Voices from the List, documentari, produccion
- The Terminal, direccion e produccion
- 2005:
- La guèrra dels mondes (War of the Worlds), direccion
- Munich direccion e produccion
- Memòrias d'una geisha (Memoirs of a Geisha), produccion
- 2006:
- Monster House, produccion
- Flags of Our Fathers, produccion
- Cartes des d'Iwo Jima, produccion
- 2007:
- Transformers, produccion
- On The Lot, programa de TV per cineastas, produccion
- 2008:
- Indiana Jones e lo reialme del crane de cristal]] (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull), direccion
- Eagle Eye produccion
- 2009:
- The Trial of the Chicago 7, produccion
- Transformers: Revenge of the Fallen, produccion
- 2011:
- Lincoln, produccion
- When Worlds Collide, produccion
- Jurassic Park IV, produccion
- The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn, direccion e produccion
- Interstellar, produccion
- Old Boy, produccion
Prèmis[modificar | modificar la font]
Oscars[modificar | modificar la font]
Glòbes d'Aur[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joseph McBride, Steven Spielberg, ed Faber and Faber, 1997 ISBN 0571191770 p37
- ↑ [http://www.forbes.com/lists/2007/10/07billionaires_Steven-Spielberg_4XKR.html}Steven Spielberg ranks 287 on The World's Billionaires 2007
- ↑ [1] The 50 most influential baby boomers: Top 10
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Senses of cinema: Steven Spielberg
- Steven Spielberg Bibliography (via UC Berkeley)
- Web oficial de Dreamworks
- Survivors of the Shoah Visual History Foundation (founded by Spielberg)
- Time 100: Steven Spielberg
- They Shoot Pictures, Don't They?
- Spielberg at 60 - Empire
- Fansite and forum "Playmountain", the successor of "Spielbergfilms"


text:
Salon deus Reiaumes
Lo Salon deus Reiaumes qu'ei, amassa dab lo Casón del Buen Retiro un deus dus bastiments qui demoran de l'ancian Palais deu Buen Retiro a Madrid. Que deu lo son nom au hèit qu'èra ondrat dab escuts deus diferents reiaumes de l'Empèri Espanhòu.
Lo Palais qu'èra estat bastit au cors de las annadas 1630 peu valido (qu'ei a díser, ua mena de favorit personau e politic) deu rei Felip IV d'Espanha, lo Comte-duc d'Olivares.
Los Salon qu'ei famós per aver acessadas granas e famosas pinturas comandadas especiaument entà l'ondrar en bèth representar la grandor de l'Empèri Espanhòu e la poténcia deu son rei e tanben d'Olivares. Aquestas òbras que son actuaument expausada au Musèu deu Prado.
Sauvat per escadença (e au contre de la màger part deus autes bastiments des palais) deus bombardaments francés durant l'invasion (enter 1808 e 1814), que ho transformat au cors deu sègle XIX e qu'acessó lo Musèu de l'Armada dinc a la debuta deu sègle XXI (qu'aqueth musèu e ho mudat entà l'Alcazar de Toledo).
Qu'ei ara ua ala deu Musèu deu Prado e, per aquera rason qu'an perpausat d'i tornar los sons caps d'òbra, iniciativa après abandonada.


text:
Lo Mas d'Asilh
Lo Mas d'Asilh[1][2] (Le Mas-d'Azil en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada en Volvèstre. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Es una anciana bastida situada en riba d'Arisa, en plen massís del Plantaurèl.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Personalitat de la comuna[modificar | modificar la font]
- Pau Lafont (1885-1944), deputat de 1914 a 1930 e puèi senador d'Arièja de 1930 a 1944.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Paleolitic
Lo Paleolitic es una etapa de la Preïstòria caracterizada per l'emplec d'aisinas de pèira talhada, encara que s'utilizèsson tanben d'autras matèrias primièras organicas per d'aisinas divèrsas: òs, asta, fusta, cuer, fibras vegetalas... (mal conservadas e conegudas). Es lo periòde pus long de l'istòria de l'èsser uman (en fach lo 99% ), e s'estend dempuèi 2,5 milions d'ans (en Africa) fins a 10 000 ans abans lo present aproximativament. Paleolitic significa etimologicament « edat anciana de la pèira » (del grèc πaλaιός paleos « antic », e λίθoς lithos « pèira »); lo tèrme foguèt creat per l'arqueològ John Lubbock en 1865, per oposicion a Neolitic (« edat modèrna de la pèira »). Constituís la màger part de l'Edat de la Pèira (per oposicion a l'Edat dels Metals). Lo Paleolitic se devesís tradicionalament en tres periòdes, lo Paleolitic inferior, lo Paleolitic mejan e lo Paleolitic superior; i a tanben un periòde terminal apelat Epipaleolitic (abans lo Mesolitic).
Evolucion umana[modificar | modificar la font]
Existís un ligam fòrça pròche entre cada periòde cultural e cada tipe uman: lo Paleolitic Inferior correspond a l'Homo habilis (sonque en Africa) e a l'apelat tradicionalament Homo erectus. Lo Paleolitic mejan, almens en Euròpa e Orient Mejan, es identificat amb l'Òme de Neandertal, e lo Paleolitic superior e Epipaleolitic se correspondon amb l'Òme de Cròsmanhon.
L'èsser uman es eissit d'un grop de primats que se devesiguèron fa quinze milions d'ans: d'un costat, los pongids (chimpanzés, gorillas e orangotans) e, d'una autre, los ominids. Tre aquel moment fins ara, sèm passats per divèrsas fasas d'ominizacion a travèrs los predecessors seguents:
- Los australopitècs: son d'ominids apareguts en Africa fa 5 milions d'ans. Manjavan de noiriduras vegetalas, babaus e carronha. E mai que caminèsson quilhats, son aspècte èra lo d'un monin, son cervèl fòrça pichon (500 cm3) e sabián pas fabricar d'aisinas. I aviá divèrsas espècias d'australopitècs.
- Los arcantròps: son los primièrs èssers umans, que correspondon a divèrsas espècias (s'apèlan arcantròps totes los membres del genre Homo, fòrça variables, datats al Pleistocèn Inferior e Mejan, anteriors als umans modèrnes). Lor cervèl èra grand: entre 700 cm3 e 1 100 cm3. Sorgisson fa 2,6 milions d'ans en Africa que fa mai d'un milion d'ans s'i estendèron a Euròpa e a Asia, gràcias a l'emplec del fuòc, als vestiments e al fach que sabián bastir de cabanas e d'aisinas de pèira, de fusta e d'òs per caçar.
- Homo habilis e Homo ergaster son successius e pròpris d'Africa. Sembla qu'H. ergaster s'estendèt cap a la region Paleartica, ont se diferencièron doas brancas, una asiatica e una autra europèa. Las rèstas de Dmanisi (Georgia) marquèron aquela division.
- En Asia lo genre Homo derivèt cap a Homo erectus, que subrevisquèt fins a l'arribada dels umans modèrnes.
- En Euròpa evoluiguèt fins a l'Homo heidelbergensis (predecessor immediat de l'Òme de Neandertal). Dins la Peninsula Iberica se parla, al delà, d'un arcantròp de la Sèrra d'Atapuerca, en Burgos, anterior a Homo heidelbergensis: lo discutit Homo antecessor.
- Los neandertalians demorèron en Euròpa dempuèi fa 200 000 ans (quand en Africa i aviá alavetz d'umans modèrnes). Los neandertalians nos semblavan (lor cervèl, coma lo nòstre, aviá 1 500 cm3, mas en forma de balon de rugbi, mentre que lo nòstre sembla mai un de fotbòl), Ça que la, èran fòrça mai robusts e musculoses, amb una cara pus granda e amb una tèsta esclafada. Èran fòrça intelligents e enterravan lors mòrts, çò qu'indica de cresenças religiosas.
- Los umans modèrnes apareguèron en Africa fa 200 000 ans e s'estendèron defòra aquel continent fa 50 000 ans. Al començament, los primièrs membres d'aquesta espècia recebon de denominacions diferentas de la nòstra, en vertut de diferéncias fisicas leugièras; sovent son apelats "Primitius Modèrnes", Homo sapiens fossilis o Òme de Cròsmanhon. En Euròpa provoquèron l'extincion de l'Òme de Neandertal. L'èsser uman modèrne es lo primièr qu'abitèt tot lo mond: arribèt pel primièr còp en Austràlia e Oceania per mar (en canoas) e en America dempuèi Asia per l'Estrech de Bering.
Lo clima[modificar | modificar la font]
Per de rasons divèrsas (coma de variacions de l'ais de rotacion de la Tèrra, de cambiaments dins l'orbita terrèstra, de cicles solars...) lo clima a cambiat al nivèl mondial almens dempuèi abans lo Precambrian. Ça que la, las glaciacions del Quaternari son las pus conegudas. En Euròpa, America del Nòrd e Asia Centrala, per exemple, i aviá de periòdes de clima semblable a l'actual (temperats o interglaciars), e d'autres periòdes que lo clima semblava lo de Siberia, Groenlàndia o Alaska (10 °C o 12 °C pus bassa o glaciacions), que la vida èra coma la dels esquimals. Encara que las glaciacions son estadas una referéncia obligada per datar los eveniments del Paleolitic, son actualament en revision, pr'amor que son d'episòdis mal datats e d'ambit regional e non pas mondial (afectèron pas, per exemple, Africa).
Dins l'Emisfèri Nòrd, la calòta polara permanenta despassava lo parallèl 50 pendent los periòdes de glaciacion maximala. Se sap que las glaciacions afectèron tanben los Andes e que Patagònia se cobriguèt d'un jaç permanent de glaç. I a tanben de glacièrs extintes de l'epòca del Pleistocèn dins las montanhas mai nautas d'Africa Centrala, de Nòva Zelanda e d'autras zònas d'Oceania. Dins las zònas ont i aguèt pas d'episòdis glacièrs, almens en Africa, se succediguèron alavetz d'episòdis de màger umiditat apelats pluviacions; ça que la, son fòrça mal conegudas. Malgrat tot, es possible de trapar un sistèma pus precís per tal de mesurar las variacions climaticas al nivèl global, almens dempuèi 700 000 ans, gràcias a las corbas de paleotemperaturas d'isotòps d'oxigèn. Segon aquel sistèma, l'oxigèn dels oceans, concrètament mantun isotòp (160 e 180), vàrian lor proporcion. Ja qu'aqueles isotòps son atrapats dins las cauquilhas d'animals marins (foraminifèrs), es possible de calcular las variacions a travèrs de sondatges estratigrafics sosmarins. Lo pus utilizat es lo V28-238 de l'Ocean Pacific, mas tanben n'i a dins la mar Mediterranèa. De mesuras similaras se pòdon prene, egalament, a travèrs dels isotòps de deutèri (δD), que tanben indica la quantitat de 180 dins las cauquilhas de foraminifèrs, mas dins de sondatges practicats dins las calòtas polaras.
Manièra de vida[modificar | modificar la font]
L'economia èra de caçaires-culheires fòrça simpla per tal d'obténer de noiriduras, de lenha e materials per far d'aisinas, de vestiments o de cabanas. La caça èra escassament importanta al començament del Paleolitic, pr'amor que predominava la culhida e lo carronhatge. Segon l'èsser uman va en progressant fisicament e culturalment la caça va ganhant d'importància: los primièrs ominids tot just sabián caçar, especialament los australopitècs e Homo habilis. Vivián de la culhida de vegetals comestibles (tuberculs, raices, casquelhs e brotons tendres, fruches e grans), de la presa d'animals pichons (babaus, reptils, rosegadors, polets, uòus...) e d'animals mòrts o malauts que trapavan (carronhas, sustot). Èran fòrça oportunistas. Los arcantròps ja caçavan, mas lor basa alimentària vertadièra foguèt la culhida e la carronha o las presas oportunistas o amb de trapèlas. En fach, los grands jaciments de Torralba e Ambrona (província de Soria, Espanha), que los umans i despeçavan d'enòrmes elefants antics (de fins a 20 tonas de pes), èran pas de luòcs de caça, mas de luòcs de carronhatge.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Aspects religieux de la préhistoire Del Paleolitic mejan fins a la descobèrta de l'agricultura.


text:
Cadièra
Una cadièra (var. cadiera, chadiera, chadèira, chaiera) (sinonims mens espandits: cagira, sèla) es un mòble qu'una persona se pòt assetar dessús, generalament amb dorsièr mas sens braces. Se distinguís d'autres sètis per la quantitat de gents que i es destinada (se son mai d'una, es un sofà), per la preséncia de dorsièr (se n'i a pas: es un taboret), per la manca de braces (se n'i a, es un cadieral) e pr'amor qu'es sonque per una persona soleta (s'es per mai d'una persona e sens braces, es un banc). An generalament quatre pès, encara que i a tanben de versions amb tres pès o encara solament un, que se ramifica dins la basa (especialament per los burèus).
Istòria[modificar | modificar la font]
La cadièra èra ancianament, coma lo tròn, un simbòl de poder. Per aquò los faraons egipcians e las esculturas de divinitats grècolatinas son representats assetats. A partir de la Renaissença foguèt un mòble comun de las classas nautas, subjècte a las mòdas del moment. Lo material dominant èra la fusta, amb de coissins de seda, cuèr o tela per mai de confòrt. Al sègle XX se'n produsiguèt una aumentacion de materials e de dessenhs per l'entratge de l'ergonomia.


text:
Atahualpa Yupanqui
Héctor Roberto Chavero (Pergamino, Província de Buenos Aires, lo 22 de gener de 1908 - Nimes, lo 23 de mai de 1992), deu son nom d'artista Atahualpa Yupanqui que ho un deus cantors e un guitarrista de folclòre argentin deus màgers.
Somari
La Vita[modificar | modificar la font]
Que vadó dens la província de Buenos Aires d'un pair originari de la província de Santiago del Estero (qui èra cap de gara) e de sang indian e d'ua mair d'origina basca. A partir deus sheis ans, qu'aprengó a jogar de la guitarra e deu vriulon. Que comencè per practicar un sarròt de mestièrs abans de viatjar e de víver de la musica.
En 1950 que viatgè en França on Édith Piaf que'u presentè au teatre Athénée de París.
Aquesta tempora parisenca que lancè la soa carrièra dens tota Euròpa e que'u dè lo parat de har la coneishença de Louis Aragon, Paul Éluard, Pablo Picasso e Rafael Alberti.
L'Òbra[modificar | modificar la font]
Dens las soas composicions qu'empleguè diverses ritmes tradicionaus argentins com : la milonga, la chacarera, la vidala, la zamba e la baguala. Quauques uas de las òbras qu'interpretava qu'èran compausadas per Paule Antoinette Pepin Fitzpatrick, la soa molher, pianista e compositriz canadenca.
Atahualpa Yupanqui qu'ei mort a Nimes. Las soas restas que hon sepelidas en Argentina com ac avèva demandat.
citacions[modificar | modificar la font]
Discografia[modificar | modificar la font]
-
-
- Cofret de 5 CD, colleccion L'Intégrale... Harmonia Mundi / Le Chant du monde 1992
-
-
- Disc num. 1 :
- Duerme negrito
- Trabajo, quiero trabajo
- Le tengo rabia al silencio
- La copla
- Soy libre
- Danza de la paloma enamorada
- El poeta
- La olvidada
- Danza del maíz maduro
- El arriero va
- El tulumbano
- El pintor
- El árbol que tu olvidaste
- Punay
- Campesino
- La finadita
- Los ejes de mi carreta
- Pobrecito soy
- El niño duerme sonriendo
-
- Disc num. 2 :
- Preguntitas sobre Dios
- Canción del cañaveral
- Ahí andamos Señor
- Juan
- La del campo
- El pajarillo
- Cachilo dormido
- Los hermanos
- Baguala del minero
- Chilca Juliana
- Basta ya
- La pobrecita
- El pampino
- El alazán
- Lo miro al viento y me río
- La flecha
- Recauda tus prendas
- Vidala del yanarca
- Yo quiero un caballo negro
-
- Disc num. 3 :
- Canción para Pablo Neruda
- La Paulita
- De aquellos cerros vengo
- Salmo a la guitarra
- Baguala del gaucho pobre
- Juan Careno
- Milonga del solitario
- Nada más
- Dos milongas uruguayas
- Nieve, viento y sol
- Canción del arriero de llamas
- Milonga triste
- Recuerdo de el Portezuelo
- Los dos abuelos
- Canción para doña Guillerma
- El aromo
- Chacarera santiagüeña
- Tum tum mañanita
-
- Disc num. 4 :
- Camino del indio
- La del gualicho
- La llorona
- Me gustaba andar
- Huinca Onal
- Huella triste
- Melodía del adiós y danza rústica
- ¡ Hui, jo, jo, jo !
- De tanto dir y venir
- Córdoba norte
- Guitarra de pobre
- El bien perdido
- Nunca jamás
- A vos te hai pesar
- Viene clareando
- La mano de mi rumor
- ¡ Amalaya el cielo !
- El indio y la quena
- Madre del monte
-
- Disc num. 5 :
- El payador perseguido
- Poema para un bello nombre
- Vidala del silencio
- Fin de la zafra
- Testimonio final
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras de n' Atahualpa Yupanqui[modificar | modificar la font]
- Piedra sola 1939
- Aires 1943
- Cerro Bayo 1953
- Guitarra 1960
- El canto del viento 1965
- El payador perseguido 1972
- Del algarrobo al cerezo 1977
- Confesiones de un payador (Edicions Galerna) 1984
- La palabra sagrada 1989
- La capataza 1992
- La canción triste
- Coplas del payador perseguido Rama Lama Music España 2007


text:
Mostrando resultados 1 a 7 de 7
Grupo Espacio bordado
Empresa dedicada a la publicidad e imagen de cualquier negocio de manera integral.
bordado, imprenta, impresion gran formato, impresion textil, rotulacion
Imagen & Diseño publicidad
Chapultepec Esq San Juan 101, 62450
Cuernavaca, Morelos
Av Reforma 84, 62744
Cuautla, Morelos
Serigrafic's Publicidad publicidad
Carlos Cuaglia No. 104, 62280
Cuernavaca, Morelos
Lonart anuncios luminosos
Eje Norte Sur No. 11, 62500
Jiutepec, Morelos
anuncios luminosos, lonas para camion, renta y venta de lonas, toldos
Gamp Rotulacion Computarizada lonas
Sufragio Efectivo 141 No. C, 62744
Cuautla, Morelos
De La Luz No. 41 S/n, 62480
Cuernavaca, Morelos
Restablecer
| Rotulacion en Monterrey | Rotulacion en Ciudad De Mexico | Rotulacion en Puebla | Rotulacion en Ciudad Juarez | Rotulacion en Cancun | Rotulacion en Culiacan | Rotulacion en Queretaro | Rotulacion en Benito Juarez | Rotulacion en Tijuana | Rotulacion en Tlalnepantla | Rotulacion en Mexicali | Rotulacion en San Luis Potosi | Rotulacion en Torreon | Rotulacion en Toluca | Rotulacion en Nezahualcoyotl | Rotulacion en Zapopan | Rotulacion en Navojoa | Rotulacion en Leon | Rotulacion en Cuernavaca | Rotulacion en Irapuato | Rotulacion en Tampico | Rotulacion en Veracruz | Rotulacion en Nuevo Laredo | Rotulacion en Cuauhtemoc | Rotulacion en Apodaca
Rotulacion en AguascalientesRotulacion en Aguascalientes | Rotulacion en Baja California | Rotulacion en Baja California | Rotulacion en Baja California Sur | Rotulacion en Campeche | Rotulacion en Campeche | Rotulacion en Chiapas | Rotulacion en Chiapas | Rotulacion en Chihuahua | Rotulacion en Chihuahua | Rotulacion en Coahuila | Rotulacion en Coahuila | Rotulacion en Colima | Rotulacion en Colima | Rotulacion en Distrito Federal | Rotulacion en Distrito Federal | Rotulacion en Durango | Rotulacion en Durango | Rotulacion en Estado De Mexico | Rotulacion en Estado De Mexico | Rotulacion en Guanajuato | Rotulacion en Guanajuato | Rotulacion en Guerrero | Rotulacion en Guerrero | Rotulacion en Hidalgo | Rotulacion en Hidalgo | Rotulacion en Jalisco | Rotulacion en Michoacan | Rotulacion en Michoacan | Rotulacion en Morelos | Rotulacion en Nayarit | Rotulacion en Nayarit | Rotulacion en Nuevo Leon | Rotulacion en Nuevo Leon | Rotulacion en Oaxaca | Rotulacion en Oaxaca | Rotulacion en Puebla | Rotulacion en Puebla | Rotulacion en Queretaro | Rotulacion en Quintana Roo | Rotulacion en Quintana Roo | Rotulacion en San Luis Potosi | Rotulacion en San Luis Potosi | Rotulacion en Sinaloa | Rotulacion en Sinaloa | Rotulacion en Sonora | Rotulacion en Sonora | Rotulacion en Tamaulipas | Rotulacion en Tamaulipas | Rotulacion en Veracruz | Rotulacion en Veracruz | Rotulacion en Yucatan | Rotulacion en Yucatan | Rotulacion en Zacatecas | Rotulacion en Zacatecas


text:
Georg Friedrich Händel
George Friedrich Händel o George Frideric Handel (Halle, lo 23 de heurèr de1685 - Londres, lo 14 d'abriu de 1759) que ho un compositor barròc alemand deu sègle XVIII. Influenciat per la musica italiana (hèra presenta dens lo son estil e sustot dens los son opera) la soa carrièra qu'espelí mei que mei en Anglatèrra e qu'ei tanben considerat com un compositor anglés. Que vadó famós per'mor deus sons opera, deus son concertos grosso e de las soas cantatas.
Enter las soas òbra mei conegudas e intrepetadas que podem mentàver Lo Messia, l'opera Juli César, la Water Music e la Music for the Royal Fireworks.
Vita[modificar | modificar la font]
Lo pair de Georg Friedrich Händel qu'èra surgen au servici de las corts de Saxe-Weissenfels e deu Margraviat de Brandenburg ; b'èra pas hèra favorable a la vocacion musicau deu son hilh, mes, totun, qu'avó lo parat d'estudiar aquest art (e mei que mei lo clavièr) dab Friedrich Wilhelm Zachow. Aqueste pair que's morí en 1697 e Händel que s'anè estudiar lo dret a l'Universitat de Halle. Que's torrnè virar de cap tà la musica totun e, en bèth tribalhar entà l'Opera de Hamburg, que creè las soa purmèras òbras liricas.
En 1706 que viatgè en Italia envitat per duc de Toscana Gian Gastone de' Medici.
Qu ho nomat Kapellmeiter deu princi elector de Hanovre qui vadó George I d'Anglatèrra. Qu'ei atau com Händel e s'installè a Londres a s'escadore la màger part de la soa carrièra dab hauts e baish financièrs per'mor de la soa associacion dab la Royal Opera House, lo gran teatre de Covent Garden.
Que ho nomat tanben cap de l'Academia Reiau de Musica enter 1720 e 1728. A la soa mort, que ho sepelit hens l'Abadia de Westminster. Lo son ostau de Londres qu'ei uei un musèu.
- Compositors italians : Albinoni • Caccini • Corelli • Dall'Abaco • Frescobaldi • Gabrielli • Geminiani • Locatelli • Manfredini • Marcello • Monteverdi • Pergolesi • Popora • Sammartini • A. Scarlatti • D. Scarlatti • Tartini • Torelli • Uccellini • Vivaldi • Zipoli
- Compositors alemans : Bach • Buxtehude • Fasch • Händel • Pachelbel • Pezel • Quantz • Schütz • Telemann • Pepusch
- Compositors occitans : Barrièra • Bosinhac • Camprat • Mondonvila • Moret • Santa-Coloma
- Compositors francés : Boismortier • Couperin • Charpentier • Chédeville • Hotteterre• Leclair • Lully • Marin Marais • Rameau
- Instruments de la musica barròca : Vriulon barròc • Viòla d'amor • Viòla de gamba • Clavecin • Espineta • Trompeta barròca • Teorba • Laüt • Guitarra barròca • Flabuta barròca
- 1000 articles fondamentals
- Portal:Musica/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Compositor de musica sacrada
- Compositor d'oratòrio
- Compositor britanic
- Georg Friedrich Haendel
- Compositor barròc
- Compositor alemand
- Compositor d'opèra
- Clavecinista (compositor)
- Naissença en 1685
- Decès en 1759


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Jura (39) qu'ei un departament de la region de Franca Comtat, dins l'Èst de França. Son nom que vien deus monts deu medish nom.
Los dus tèrç sud deu derpartament que son de lenga arpitana. Lo nòrd qu'ei dens lo maine deu dialècte comtés deu francés-lenga d'oïl.
Lo departament de Jura qu'ei creat lo 4 de març de 1790 en partir deu sud de la província anciana de Franca Comtat.
Arrond de la eleccions cantonaus de 2008, que i a egalitat (37 conselhièrs generaus) enter la dreta e l'esquèrra. Lo conselhièr mei vielh, Jean Raquin (UMP), que vad president deu conselh generau.


text:
Nai
Nai[1] (deu latin Oppidum Naium) qu'ei ua comuna bearnesa situada dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània. Nai que possedeish ua usia e un Musèu deu Bonet (en francés : Musée du béret).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo terrador de Nai qu'ei estremat peus de las comunas de Bordetas e Mirapeish au nòrd, Arròs de Nai a l'oèst, Asson au sud e Igon e Coarrasa a l'èst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Nai que vadó en 1302 com ua bastida fondada per la vescomtessa de Bearn, Margalida de Moncada. La vila que patí un gran incendi en 1534 que la cremè gaireben tota sancera. Arron que patí las guèrras de religion. Enter los huganauts qui emigrèn, un cèrt N Olivier que hore ajòu de l'actor britanic Laurence Olivier. En 1772, De Solano, futur governador de Manila qu'i vadó. Au sègle XIX, Nai qu'arcuelhó uas filaturas qui vadón la soa activitat principau. En sovenir d'aquesta tradicion e per'mor de las soas usias, Nai qu'ei considerada com la capitala deu bonet bearnés. .


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
La Rioja es una comunautat autonòma del nòrd d'Espanha, uniprovinciala, sens zòna costièra, traversada per los rius d'Èbre e d'Oja; aquel dona son nom a la region (río Oja > Rioja). Es limitada per Alaba al nòrd, per Navarra al nòrd e a l'èst, per Aragon a l'èst e per Castelha e Leon al sud e a l'oèst.
Sa superfícia es 5045 km² e sa populacion 301 084 abitants (2005).
Sa capitala es Logronh, ciutat de 150 000 abitants. D'autras comunas importantas son: Haro, Santo Domingo de la Calzada, Arnedo, Calahorra e Alfaro.
Lo punt culminant (tuc) de la província es la montanha San Lorenzo a 2271 m (Sèrra de la Demanda).
La region es reputada per sos vins (D.O. Rioja).


text:
Tractat establissent una Constitucion Europèa
Lo Tractat estalissent una Constitucion per Euròpa èra una prepausa de tractat constitucional per l'Union Europèa. L'objectiu fondamental èra de substituir l'ensems dels tractats ja existissents que constituisson Euròpa. Mas lo projècte facassèt sens capitar l'etapa de la ratificacion.
Lo 18 de julhet de 2003 la Convencion pel futur d'Europa presidida per Valèri Giscard d'Estanh publiquèt l'esbòç de la constitucion [1]. Lo 29 d'octobre de 2004 foguèt signada a Roma (Itàlia) pels caps d'estat de l'UE.
Somari
Objectius[modificar | modificar la font]
Els objectius principals de la Constitucion èran:
- Simplificar l'ensems dels tractats e protocols contituissent l'Union Europèa.
- Melhorar e poderar los mecanismes de presa de decions per una Union Europèa alargada.
- Aumentar lo sentiment d'apertinénça europèa dels ciutadans e ciutadanas dels estats membres.
Estructura del Tractat Constitucional[modificar | modificar la font]
Lo Tractat Constitucional contiá las seguentas partidas:
- Preambul
- Partida I: definicion de la Union Europèa.
- Partida II: Carta de Drechs Fondamentals.
- Partida III: politicas e foncionament de l'Union.
- Partida IV: disposicions generals a clausulas finalas.
- Annèxes
- Protocols
- Declaracions
Processus de ratificacion[modificar | modificar la font]
La Constitucion, un còp acceptada pels 25 caps d'estat dels païses membres, foguèt signada dins un acte cerimonial lo 29 d'octobre de 2004 a Roma. Mas abans de dintrar en vigor devía èsser ratificada per cada estat membre. Aquel processus qu'auriá degut se conclòure lo 31 d'octobre de 2006 foguèt remandat sine die pel Conselh Europèu en junh de 2005 aprèp lo vòte negatiu de França e dels Païses Basses.
Qualques partidas e idèas d'aquel tractat tornèron èsser presas dins lo Tractat de Lisbona


text:
Larzabale-Arroze-Zibitze
Larzabale-Arroze-Zibitze (basco), Larceveau-Arros-Cibits (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei larzabaldar-arroztar-zibiztar.
La comuna es adaigada per Artikaiteko erreka (afluent de Bidosa) e peus sons afluents Arlako erreka e Handia erreka.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Òstavath-Asme au nòrd-èst
- Landibarre au nòrd-oèst
- Jutsi a l'èst
- Aniça-Montgelós a l'oèst
- Bunuze au sud-èst
- Gamarte au sud-oèst
- Ibarrola au sud
Istòria[modificar | modificar la font]
Larzabale, Arroze e Zibitze que s'unín lo 20 de junh de 1842 entà formar la comuna actuau.
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la basa economica de la vila.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Que's situa dens la Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume, que comença a Puy en-Velay (Loira Nauta) e acaba a Roncesvaus.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Ostau hortificat Zaldua, deu sègle XIII, uei lo dia un ostau tradicionau basco
- Ostau Dona Maria, deu sègle XIV
- Ostau Jauregia, de 1591
- Ostau Zarzabalea, de la fin deu sègle XVIII
- Glèisa de Sant Andrieu, deu sègle XIX, a Zibitze
- Glèisa de Sant Laurenç, de 1854


text:
Corèa
Corèa (en corean Hanguk o Joseon) es lo país istoric dau pòble corean e de la lenga coreana. Se tròba a l'èst d'Asia. Forma una peninsula entre la mar de China Orientala e la mar de l'Èst (que son totei doas d'annèxes de l'ocean Pacific) a la quala cau apondre de territòris culturalament coreans au nòrd d'aquela peninsula e divèrseis illas vesinas coma Jeju-do. Dempuei leis ans 1945-1951, la Corèa istorica e lingüistica es dividida entre tres estats majoraus, la Corèa dau Sud (capitala: Seol), la Corèa dau Nòrd (capitala: Pyeongyang) e la Republica Populara de China (que compren l'extrèm nòrd dau país corean).
Lo gentilici es corean -a.


text:
-250
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -250 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Punica còntra lei Romans. Après sa victòria dins la region de Palèrme en 251 avC, Roma ataquèt la fortalesa maritima de Lylibaeum acomençant un sètge lòng e malaisat car la garnison capitèt de menar de còntra-atacas eficaças e la flòta cartaginesa rompèt mai d'un còp lo blocus navau roman.


text:
Estia
Dins la mitologia grèga, Estia (en grèc ancian Ἑσtίa / Hestía) es la divinitat del fuòc sacrat e del fogal. Filha ainada de Cronos e de Rèa, sòrre de Zèus, Poseidon, Ades, Èra e Demetèr, aparten a la generacion de las dotze grandas divinitats de l'Olimp, mas la seuna preséncia dins lo canon olimpian es variable.
Dins la mitologia romana, correspond a Vesta.
Somari
Mite[modificar | modificar la font]
Estia es pas mencionada per Omèr[1]. Esiòde fa d'ela la primièra nascuda de Cronos. L’Imne omeric a Afrodita indica que Cronos l'engendrèt « la premièra — e tanben la darrièra », sens dobte persqu'es la darnièra a èsser regolada pel seu paire[2]. Ainada dels dieus, gausís d'una consideracion particulara d'entre los Olimpians. L'imne delfic d'Aristonoos la nomena atal la « mestressa del cèl e de la tèrra[3] ».
Gaireben cap de mite depend d'aquela divessa. Dans l’Imne omeric a Afrodita, Apollon e Poseidon la fringuèron, mas Estia refusèt las preposicions dels dos e jura sul Stix, en tocant la tèsta de Zèus, de demrar verge per jamai[4] — tot coma Artèmis e Atena. En compensacion, obtenguèt de Zèus lo privilègi d'èsser onorada dins cada demòra umana e dins totess los temples[5]. La legenda es benlèu inventada per l'autor per mostrar la seunas principalas caracteristicas: Estia es una divessa verja e imutable[6]. Quand Platon met en scèna lo cortègi dels Olimpians, dins lo Fèdre, precisa qu'Estia n'èra pas partida, perque demòra en permanéncia sus l'Olymp[7].
Ovidi mencian una tentativa de Priap de l'atacar[8]. La vesèm, suls vases, participar a la procession dels dieus pendent de noças de Pelèa e Tetis[9] ; un vas la represente sur l'Olimp amb los autres dieus[10] e un autre la mòstra assetada amb Afrodita a l'arrivada d'Eracles sus l'Olimp[11].
Culte[modificar | modificar la font]
Lo nom « estia » designa lo fogal, subretot aquel de l'ostal[12] ; Estia n'es la personificacion. Alara que possedís una existéncia d'esperela dempuèi Esiòde, demora pauc personalizada. A contrari de la romana Vesta, son domeni cobrís lo fogal domestic coma aquel de la ciutat[13]. Paralelament a aquelas doas formas de culte, se trapa de sanctuaris privats consacrats a Estia, per exemple al Pirèu e Olimpia, benlèu a Calcis[14].
Apara lo fogal public (koinē hestia) eberjat al pritanèu, équivalent dels ostals de vila modèrnes[15], centre politic puslèu que religiós de la ciutat[16]. Pindar la nomena atal la « patrona dels pritanes » quines l'« onoran entre autres divinitats, de la lors libacions frequentas e sovent tanben de la grassa de las victimas; fan sonar la lira e lo cant[17]. » Quand son pas de pritanes, son los « magistrats en cap des ciutats », precisa Denys d'Halicarnasse[18]. D'inscripcions testimònhan qu'Estia èra onorada jols epiclèsis de Pritaneia (« del pritanèu ») o Bouleia (« del conselh »). A Chios, una estèla del sègle VI AbC ordena als magistrats, al nom d'Estia, d'aplicar las decisions del pòble[19]. Camiros, a Ròdes, possèda de « damiorgoi d'Hestia », mena de subre-intendents de la ciutat[20]. Reciprocament, èra rare que de saserdotes faga lo seu culte; a las epòcas classicas e ellenistica, se ne coneguèt a Delos, Stratonicèu en Caria e Chalcis en Eubèa[21]. Als costats d'Apollon Arkhēgetēs (« fondator de vila »), Estia presidís tanben a la fondacion de las colonias: los clerocs (colons) emportavan de la metropòli lo fuòc d'Estia destinava a alucar lo fogal de la patria nòva[22].
Estia vigila tanben sul fogal domestic, centre simbolic de l'ostal. Diodòr de Sicília declara quitament qu'« Estia inventa la construccion dels ostals; en reconeissença d'aquel benfach, veneram dins totes los ostals l'imatge d'aquela divessa, e celebram de sacrificis dins lo seu onor[23]. » L'imne omeric consacrat a la divessa indica que totes los repas començan per una libacion a la seuna intencion[24]. S'invòca pendent la ceremonia de las Amfidromias, quand lo recent nascut èra presentat al fogal e recebèt un nom[25],[26]. Alara qu'anava morir, l'Alcesta d'Euripid s'exclamèt: « La meuna Dama, davali jos tèrra, e veni pel darrièr còp t'implorar de genolhons: garda los meus orfanèls[27] ! »
Dins lo culta, Estia es ligada a Apollon: vigila sul fogal de Dèlfes, l'un dels seus principals sanctuaris[28] e a Delos, la seuna estatua èra assetada sus l'omfalos. Es tanben associada a Ermés[29] e Fidias representa ambedoas divinitats sur la basa de l'Estatua criselefantina de Zeus olimpian[30].
Luòcs principals del culte e sanctuaris[modificar | modificar la font]
- Atenas, cap luòc d'Atica (sud de Grècia);
- Oropos, ciuta d'Atica;
- Ermione, ciuté d'Argolid (sud de la Grècia);
- Esparta, cap luòc de Laconia (sud de Grècia);
- Olimpia, sanctuari d'Elis (Elid, sud de la Grècia);
- Larissa, cap luòc dels Lapites (Thessalia, nord de Grècia);
- L'illa de Tenedos, (mar Egèa).
Iconografia[modificar | modificar la font]
Estia es rarament representada dins l'art grèc[31]. Quand es lo cas, a rarament d'atributs caracteristics. En general los Ancians la representavan drech, sevèrament vestida, amb un vela sul cap.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo seu nom ionian es Ἱσtίn / Histíê e lo seu nom dorian Ἱσtίa / Histía. L'etimologia del nom depend de l'existéncia o non d'un digama (ϝ) inicial, qu'es atestat sonque dins la glòsa d'Esiquios d'Alexàndria e dins un antroponime arcadian. Lo raprochament amb Vesta (benlèu de *wes-, « lenhièr »), efectuat dempuèi l'Antiquitat[32], es donca dificil a explicitar, pasmens que versemblant[33].
Attributs[modificar | modificar la font]
- Los seus atributs : lo fuòc, lo fogal
Fonts complementàrias[modificar | modificar la font]
- Aristofan, Las Vèspas (v. 846).
- Imnes orfics (LXXXIV per Estia).
- Pausanias, Descripcion de Grècia (I, 34, 3 ; II, 35, 1 ; III, 11, 11 ; Y, 11,8 ; V, 14, 4 ; V, 26, 2-3).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gantz, p. 73.
- ↑ Imnes omericas, per Afrodita, 22-23.
- ↑ Aristonoos, Imne per Estia, 2-3.
- ↑ Imne omeric per Afrodita, 25-29.
- ↑ Imne omeric per Afrodita, 30-33.
- ↑ Jean Humbert, notícia de l'imne a Estia dins los Imnes omerics, Bèlas Lettras, p. 234.
- ↑ Platon, Fedre, 247a.
- ↑ Ovidi, Fastes, VI, 319-348.
- ↑ Par exemple sul vas François (Florença 4209), al costats de Chariclo, femna de Chiron.
- ↑ Tarquinia RC 6848 ; Gantz, p. 74.
- ↑ Kylix des Staatliche Museen zu Berlin ; citat per Séchan et Lévêque, p.133.
- ↑ "Chan" Pierre Chantraine, (fr) Dictionnaire étymologique de la langue grecque, París, Klincksieck, 1999 article ἑσtίa.
- ↑ "LS132"(fr)Lévêque et Séchan, p.132.
- ↑ Kajava, p.4.
- ↑ Detienne e LLoyd, p.60.
- ↑ "K2" Kajava, p.2.
- ↑ Pindare, Odes Nemeanas, XI, 1 et 5-6.
- ↑ Denys d'Halicarnasse, Antiquitats romanas , II, 65, 4.
- ↑ Detienne e LLoyd, p.61.
- ↑ "K3"
- ↑ "K3">Kajava, p.3.
- ↑ Detienne e LLoyd, p.59.
- ↑ Diodòr de Sicília, Bibliothèque historique, V, 68, 1.
- ↑ Primier imne omeric a Estia, 4-6.
- ↑ Scolia au Teetèt de Platon, 160n.
- ↑ "LS132"
- ↑ Euripid, Alcesta, 164-165.
- ↑ Segon imne omeric a Estia, 1-3.
- ↑ Segon imne omeric a Estia, 11-13.
- ↑ Pausanias, Descripcion de Grècia, I, 18, 3.
- ↑ "K2"
- ↑ Ciceron, De la natura dels Dieus II, 27.
- ↑ Jean Humbert, notícia de l'imne per Estia dins las Imnes omericas, (fr)}Belles Lettres, p.235.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Timothy Gantz, Early Greek Myth, Johns Hopkins University Press, 1993, p. 73-74.
- (en) Marcel Detienne et Janet Lloyd, « The Gods of Politics in Early Greek Cities », Arion (3en série), vol. 12, n°2 (automne 2004), p. 49-66.
- (en) Mika Kajava , « Hestia Hearth, Goddess, and Cult », Harvard Studies in Classical Philology, vol. 102 (2004), p. 1-20.
- (fr)Pierre Lévêque et Louis Séchan, Les Grandes divinités de la Grèce, Armand Colin, coll. « l'Ancien et le nouveau », Paris, 1990 (ISBN 2-200-37211-6), p. 131-134.
- (fr) Haiganuch Sarian, « Hestia », LIMC 5 (1990).


text:
Saint-Maurice-sur-Huisne
Saint-Maurice-sur-Huisne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Província del Portamantèl. Lo fief de Perrignes e lo molin de Yversay, citat en una charte de 1144, levavan de la châtellenie de Villeray.
Province du Perche. Le fief de Perrignes et le moulin d'Yversay, cité dans une charte de 1144, relevaient de la châtellenie de Villeray.


text:
Rei d'Espanha
Lo rei d'Espanha es lo cap de l'Estat d'Espanha, simbòl de son unitat e permanéncia,[1] que son ròtle es d'arbitrar e moderar lo foncionament regular de las institucions e representar Espanha, e encara de satisfar las foncions que li atribuisson espressament la Constitucion e las leis. Es tanben comandant en cap de las Fòrças Armadas, e coma tal, capitani general de las Armadas e presidís al naut patronatge de las Acadèmias Reialas.
La Constitucion espanhòla tracta de l'Institucion de la Corona, la persona del rei e sas foncions al Títol II, que compren los articles 56 a 65. Actualament lo rei d'Espanha es Joan Carles I de Borbon.
Somari
La persona del rei (o reina) d'Espanha[modificar | modificar la font]
Lo títol de rei d'Espanha foguèt reconegut per la Constitucion, que recupèra e incorpora dins son tèxte totas las nòrmas exprèssas e tacitas que tradicionalament regissián la monarquia en Espanha. E mai la Constitucion reconeis al rei lo drech d'utilizar totes los autres títols que fan referéncia a la Corona.
Los títols istorics de sa majestat lo rei d'Espanha son (en castelhan):
-
- « Rey de Castilla, de León, de Aragón, de Mallorca, de las Doas Sicília, de Sevilla, de Jerusalén, de Navarra, de Granada, de Toledo, de Valencia, de Galicia, de Cerdeña, de Córdoba, de Córcega, de Murcia, de Jaén, de los Algarves, de Algeciras, de Gibraltar, de las Islas Canarias, de las Indias Orientales e Indias Occidentales, de las Islas y Tierra Firme del Mar Océano; Archiduque de Austria; Duque de Borgoña, de Brabante, de Milán, de Atenas y Neopatria; Conde de Habsburgo, de Flandes, del Tirol, del Rosellón, y de Barcelona; Señor de Vizcaya y de Molina; etc; Soberano Gran Maestre de la Insigne Orden del Toisón de Oro y Gran Maestre de todas la órdenes civiles y militares del Estado. »
La Constitucion reconeis a la persona del rei (o reina) l'inviolabilitat absoluda e proscriu tota responsabilitat de sa part, siá politica o judiciària; pasmens e per compensar, la Constitucion establís l'invaliditat de totes los actes del Titular de la Corona que satisfagèron pas al procèssus del refrendo (endorsament), signat pel president del Govèrn, los ministres o lo president del Congrès dels Deputats, segon los cases.
La Corona[modificar | modificar la font]
La Corona es l'Institucion Constitucionala que regís en Espanha la carga del cap de l'Estat, amb qualques caracteristicas especificas de la Monarquia Espanhòla, que son:
- La succession ereditària de son titular a travèrs de las generacions successivas de la Familha Reiala.
- La inviolabilitat e immunitat absoludas de son titular.
- L'abséncia d'iniciativa politica e de poder efectiu.
- L'exercici d'un nivèl elevat d'autoritats.
- La realizacion per son titular d'una seria d'actes obligats per tòca de regular lo foncionament de l'Estat.
Refrendo[modificar | modificar la font]
Regulat pel Art. 56.3 de la Constitución. Lo refrendo (endorsament) es una procedura juridica amb que titular de la Corona torna valid sos actes solament quand aqueles son signats o consentits per una persona de per abans determinada per la Constitucion, que pel fach asumís d'esperel toda la responsabiliat del acte; son exceptats d'aquela obligacion de refrendo la nominacion e demission de quin que siá membres civils e militars de son Ostal (Art. 65.2 de la Constitucion, segon excepcion establida dins l'Art. 56.3, frasa finala).
La succession al Tròn[modificar | modificar la font]
La succession al Tròn seguís l'òrdre regular de primogenitura e de representacion, essent preferida totjorn la linha anteriora a las posterioras, dins una meteissa linha lo reng mai prèp al mai alunhat, dins lo meteis reng lo mascle a la dòna e dins lo meteis sèxe la persona d'edat majora a aquela d'edat mendre.
Aquò vòl dire que quand ven vacanta la Corona, per causa de mòrt o abdicacion de son titular, vendrà rei son filh d'edat majora; en abséncia de mascles e de descendents d'aqueles, vendrà reina sa filha d'edat majora; en abséncia de filhas e de descendents d'aquelas, vendrà rei son fraire d'edat majora; en abséncia de fraires e de descendents d'aqueles, sa sòrre d'edat majora; e en abséncia de sòrre e de descendents d'aquelas, los autres parents de reng e linhas pus alunhats.
Actualament es en question l'idèa de modificar la Constitucion per permetre que la succession se faga en favor de la persona d'edat majora, independentament de son sèxe, aquò vendrà a una succession per primogenitura estricta.
Las personas qu'an lo drech a la succession al Tròn se pòdon maridar liurament, levat que lo matrimòni se confronte a l'interdiccion exprèssa del titular de la Corona e de las Cortes Generales, dins aquel cas la persona en question perdriá son drech a succedir per el e sos descendents; çò que significa que tot matrimòni es presumit celebrat amb l'assentiment del titular de la Corona e de las Cortes Generales, levat pròva contrària, e que l'oposicion siá manifestada de forma exprèssa alavetz per ambedoas institucion. S'una sola d'aquelas s'opausa al matrimòni, aquel se celebrarà sens cap de consequéncia per la persona en question.
Lo rei actual d'Espanha es Joan Carles I.
La regéncia e la tutela del rei (o de la reina) menor d'edat[modificar | modificar la font]
La regéncia es una institucion interimària qu'arriba quand lo titular legitim de la Corona es empachat d'exercir son autoritat, per malautiá fisica o mentala, o quand es menor d'edat.
La Constitucion adoptèt pel sistèma de regéncia legitima, de biais que serà regent la persona apelada per la Constitucion: lo prince (o princessa) eretièr de la Corona en cas d'incapacitat del rei (o de la reina), lo paire o maire del rei menor d'edat e aprèp los autres parents segon l'ordre de succession al Tròn.
Unicament dins lo cas ont auriá pas degun apelada a la succession al Tròn (per exemple, dins l'ipotèsi ont totes los membres de la Familha Reiala falhirián dins un accident e subreviuriá un infant o una infanta menor d'edat) las Cortes Generales nomenaràn la regéncia e aquela se compausariá de una, tres o cinc personas.
E mai, dins aquel cas serà precisat quin es tutor del rei (o reina) menor d'edat: la Constitucion prevei que serà tutor del rei (o reina) menor d'edat la persona que lo rei (o reina) defuntat, dins son testament, aviá nomenat; cal que siá espanhòl e major d'edat. S'aquel es defalhent serà lo paire o la maire del rei (o reina) menor d'edat, pasmens que sián vius; a fauta d'eles, lo tutor serà nomenat per las Cortes Generales.
La Constitucion enebís d'acumular las cargas de regent e tutor levat lo paire, maire o ascendent dirèctes del rei (o reina) menor d'edat.
La Familha Reiala[modificar | modificar la font]
La Familha Reiala se compausa del rei o reina (titular de la Corona), de la reina consòrta o consòrt de la reina, dels descendents d'ambedós (filhs e pechons filhs) e de los consòrts d'aqueles.
La Constitucion exclusís espressament a la reina consòrta o al consòrt de la reina de l'exercici de foncions constitucionalas, levat las disposicions sus la regéncia.
Lo successor immediat a la Corona (la persona que al moment donat vendrà automaticament rei o reina en cas de mòrt o abdicacion del titular de la Corona) es prince o princessa d'Astúrias e a drech al tractament de altesa reial.
Los filhs del rei que son pas prince o princessa d'Astúrias e los filhs de aquel prince o princessa son infants d'Espanha e recebon lo tractament de altesa reial.
Los filhs dels infants o infantas son grands d'Espanha e tienen derecho al tratamiento recebon lo tractament de de excelléncia.
Lo regent o los membres de la regéncia recebon un tractament protocollari correspondent a aquel d'altesa, levat quand aviá un superior.
Las Leis preveson per la Familha Reiala un tractactament deferent dins de circonstàncias que justican: las règlas de proceduras dispensan lo rei o reina, son consòrt e lo princie o princessa d'Astúrias d'assistir al debanament del procès e de prestar testimòni, e permeton que los autres membres de la Familha Reiala o fagan per escrich; lo Còde Penal comun e lo Còde Penal militar castigan coma un delicte contra la Corona l'omicidi, efectiu o temptatiu, contra lo rei o reina, quin que siá de sos ascendent o descendents, reina consòrta o consòrt de la reina, prince o princessa eretièrs de la Corona e regent o membre de la regéncia. Las Leis establisson encara d'autres privilègis.
La Familha Reiala es assistida per l'Ostal de Sa Majestat lo Rei, coma organ d'ajuda al titular de la Corona e sa Familha dins l'exercici de sa foncions constitucionalas e autras responsabilitats; tant la Familha Reiala coma l'Ostal de Sa Majestat lo Rei vivon mercé a la soma que lo rei recep annalament del Budgèt General de l'Estat, que deu èsser globala. Tant la nominacion e la demission dels miembres civils e militars de l'Ostal de Sa Majestat lo Rei coma la retribucion que lo titular de la Corona autreja dins quantitat recebuda del Budgèt Generals se fan amb libertat absoluda de sa part, levat aqueles exceptats per la Constitucion e que demanda un acte de refrendo (endorsament).
Foncions constitucionalas[modificar | modificar la font]
Lo rei (o la reina) d'Espanha, per l'acompliment de sa mission de simbolizacion e representacion de l'Estat e d'arbitratge e moderacion del foncionament regular de las institucions, ocupa una seria de foncions que son mai o mens previstas per la Constitucion.
Especificament se pòt citar las foncions seguentas coma las pus representativas e importantas correspondent al titular de la Corona:
- Sancionar e promulgar las Leis. La Sancion Reiala, que lo rei deu dins lo relambi de quinze jorns, a un ròtle certificatiu que conferís a la Lei son aspècte perfèit, pasmens que ja foguèsse estat aprovada per las Cortes Generales; concernissent la promulgacion, aponduda a la publicacion que tanben al rei (o reina) deu ordenar, dona las Leis a la coneissença de totes, particulars e autoritats, fach essencial que lor balha fòrça obligatòria generala (principi constitucional de publicitat de las nòrmas).
- Convocar e dissòlver las Cortes Generales e convocar las eleccions dins los tèrmes prevists dins la Constitucion. A prepaus del president del Govèrn, lo titular de la Corona a la possibilitat de metre fin abans tèrme al mandat dels senators e deputats, ambedoas Cambras o una sola d'elas, expedissent un Decret Reial de dissolucion, que mai deurà precisar la data de las eleccions, que tanben lo rei (o reina) convòca, que siá per aquel motiu o per causa que lo mandat de las Cambras a tèrme acabèt.
- Convocar un referendum dins los cases prevists per la Constitucion. Lo rei (o reina) a lo drech exclusiu d'apelar lo pòble e sometre a consultacion de la Nacion tot projècte o question que li prepausèt lo president del Govèrn, amb autorizacion de per abans del Congrès dels Deputats, o ben per una reforma de la Constitucion.
- Prepausar al Congrès dels Deputats lo candidat a la presidéncia del Govèrn, lo nomenar e lo demetre, dins los tèrmes prevists dins la Constitucion. Per cada renovèlament del Congrès dels Deputats e dins los cases ont capitèt pas la question de fisança del Govèrn, lo titular de la Corona consulta los caps dels gropes politics de representacion parlamentària e prepausa al Congrès dels Deputats un candidat a la presidéncia del Govèrn, e lo nomena se lo Congrès li dona sa fisança o prepausa autre en cas contrari. E mai nomena coma president del Govèrn lo candidat que son nom es enclusit dins una mocion de censura aprovada pel Congrès dels Deputats.
- Nomenar e demetre los autres membres del Govèrn, sus proposicion de son president.
- Expedir los decrets acordats en Conselh del Ministres, lo presidir a la demanda del president del Govèrn, quand aquel darrièr o estima oportun, a fin d'èsser informat dels afars de l'Estat, provesir los emplecs civils e militars e balhar onors e distincions coma previst per las Leis.
- Lo drech de gràcia. Lo rei (o reina) a lo drech, sus proposicion del Govèrn, de remetre tot o partida de totas las condemnacions prononciadas pels Tribunals de Justícia de l'òrdre penal, que siá comun o militar, de biais condicional o incondicional. En tot cas deu èsser en acòrdi amb la Lei, pòt pas concedir d'indulgéncias generalas. Lo rei a lo monopòli de la concession dels títols nobiliaris e dels grands d'Espanha.
- Lo Naut Patronatge de las Acadèmias Reialas.
- Acreditar los embassadors e autres representants diplomatics del Reialme, e davant el (o ela) s'acreditan los embassadors e autres representants diplomatics estrangièrs.
- Manifestar l'assentiment de l'Estat per l'engatjar dins de tractats internacionals.
- Declarar la guèrra e far la patz, de per abans autorizacion de las Cortes Generales.


text:
Sant Estève de Devolui
Sant Estève de Devolui[1] (Saint-Étienne-en-Dévoluy en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Étienne-en-Dévoluy a situat en lo massís del Dévoluy.
Sant Estève de Devolui est situé dans le massif du Dévoluy.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Tractat de Saragossa
Aprèp lo viatge de Magellan, lo tractat de Saragossa (22 d'abril de 1529) jol papa Clamenç VII fixa la segonda linha de partiment dins lo Pacific a 133° de longitud èst, amb un enclavament espanhòl per las Filipinas. Amb aqueles tractats, Espanhòls e Portugueses considèran totes aqueles que descòbran de tèrras coma de corsaris.
La question de las Molucas[modificar | modificar la font]
Las Illas Molucas, dins l'Indonesia actuala, consideradas coma lo "brèç de totas las espècias", èran estat visitadas d'en primièr pels portugueses en 1512.
En 1511 Anfós d'Albuquerca conquistèt Malaca pel rei Portugués, puèi lo centre del comèrci asiatic. Coneissent alara luòc secret de las pretendudas « illas de las espècias » – las illas Banda dins las Molucas, unica font mondiala de notz muscada e de clavèl de giròfle – aviá enviat una expedicion capitanejada per Antonio de Abreu a Banda, que foguèron los primièrs Europèus a arribar en 1512. Abreu partiguèt puèi per l'illa d'Ambon que son vice-captani Francisco Serrão i aviá fait naufragi al larg de Ternate, e obtenguèt una licéncia per bastir una fortalesa portuguesa: lo Fòrt de São João Baptista de Ternate.
De letras enviadas per Serrão a Ferrand Magellan, d'amics e benlèu de cosins, descrivant las « illas de las espècias », contribuiguèron de persuadir la corona espanhòla per financiar la primièra circumnavegacion començada per Magellan (e complida per Juan Sebastián Elcano). Atenguèt las Molucas en 1520 mas morriguèt pauc abans d'aver pogut rejónher Serrão sus l'illa de Ternate.
Aprèp l'expedicion de Magellan (1519-1522), Carles V envièt una expedicion dirigida per García Jofre de Loaísa per colonizar las illas, affirmant qu'èran dins sa zona del Tractat de Tordesillas. L'expedicion antenguèt amb dificultat las Molucas e arrambèt a Tidore, ont los Espanhòls bastiguèron mai tard un fòrt. Lo conflicte amb los Portugueses ja establits surs l'illa èra alara inevitable, s'acabant per la desfacha espanhòla, aprèp un an de combats e foguèt Aprèp d'un decenni d'afrontaments per la possedir.
Preparatiu[modificar | modificar la font]
Joan III e Carles Quint s'arranguèron per que pas degun mai siá enviat cercar de giròfle o mai espècias a las Molucas fins a çò que la proprietat de la region siá plan definida. Per realizar los calculs, cadun nomenèt tres astronòmas, tres pilòts e tres òmes de sciéncia que se reüniguèron a Badajoz e Elvas. Pasmens s'acordèron pas perque avián pas de metòdes rigoroses per calcular la longitud e que cadun s'attribuián las illas.
Lo tractat[modificar | modificar la font]
Pel tractat de Saragossa, se definís la continuacion del meridian de Tordesillas coma essent a 297,5 lègas des Illas Molucas. Portugal paguèt a Espanha 350 000 ducats d'aur. Carles Quint aviá besonh d'aquel argent per financiar las guèrras contra lo seu rival Francés Ièr de França e la liga de Conhac.
Los plenipotenciaris èran António Azevedo Coutinho per Portugal e per Espanha, Mercurio de Gatinara, Comte Gatinara, Garcia de Loyosa, evèsque d'Osma, e Garcia de Padilla, comandaire de Calatrava.
De mesuras fachas mai tard mostrèron que, segon lo Tractat de Tordesillas, las illas se trapavan en territòri portugués.


text:
Nadal
Nadal (var. Nadau) o Calendas (var. Chalendas) o Deinaal es la fèsta crestiana mai importanta. Celèbra la naissença de Jèsus Crist (coneguda tanben coma la Nativitat) lo 25 de decembre. Aquesta celebracion a pres talament de vam dins lo mond entièr qu'es celebrada tanben dins de païses qu'an pas coma religion dominanta una religion crestiana.
En tèrras occitanas e mai que mai en Provença es costumièr de bastir una grépia amb de santons que representan, a mai de la naissença del nenon Jèsus, d'unes personatges o mestièrs tradicionals. En Provença encara per Nadal se sòl preparar los tretze dessèrts (simbolizan los dotze discipols de Jèsus e lo Crist).
Una autra tradicion nadalenca plan espandida es la del cachafuòc o soc de Nadal que consistís a recitar una poesia pichoneta per aver los presents de Nadal que nos pòrta una soca.
Evidentament dins lo país occitan coma de pertot se cantan de cançons per aquesta fèsta. Se sonan nadals e los mai coneguts son los qu'escriguèt lo provençal Sabòli.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Laffrey
Lafrêd en arpitan ( Laffrey en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Laffrey Es una localité touristique, a 30 km al sud de Grenòble, celèbre per los sieus lacs. Situat al marge septentrional de la Matheysine, lo vilatge a bastit sus la linha de contacte entre lo socle cristallin — #que aflora en la depression del Grand Lac e del Lac Mòrt — e las primièras ruscas triasiques de la tampa sédimentaire, #que forman la basa dels tucs en dominant aqueles lacs del costat oèst.
Laffrey est une localité touristique, à 30 km au sud de Grenoble, célèbre pour ses lacs. Situé à la marge septentrionale de la Matheysine, le village est construit sur la ligne de contact entre le socle cristallin — qui affleure dans la dépression du Grand Lac et du Lac Mort — et les premières couches triasiques de la couverture sédimentaire, qui forment la base des collines dominant ces lacs du côté ouest.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es celèbre per l'amassada de [[Napoleon Ier|Napoleon Sègle I]], lo data|7|de
, al retorn del Ile de Elbe, amb las tropas reialas, cargadas de l'arturar. Après lo sieu débarquement a Gòlf-Juan, lo 1er {{}} en març 1815, Napoleon a preses la rota de las Alpes (l'actuala expedís Napoleon) per ganhar París, expedís jutjada mai segura que la vallée del Rhône réputée favorable als royalistes. Passa alavetz pel scenari Matheysin. Après èsser-i passat la nuèch del 6 de març a Còs, passa per La Mure se dirigís de contunh cap a Grenòble. Lo 7 de març davant Laffrey, sus la plana se tròba un bataillon de la Modèl:5e de Linha enviada per Louis XVIII per l'arturar. Napoleon s'avança sol a lo-davant las tropas sus #çò qu'es d'ara endavant nomenada la « Prada de l'Amassada » e lo #parlar en principi aital: « de Soldats de la Modèl:5e de Linha, soi lo vòstre Emperaire, reconeissètz-me ! », De contunh, davant lo indécision dels soldats esblancossits d'emocion lududa en fasent cara, se #sarrar a portada de fusell, #entreobrir la siá redingote e se #exclamar: « S'es entre vosautres un soldat #que vòlga aucir lo sieu Emperaire, me voici.» A aquelas paraulas, la Modèl:5e de Linha #metre bas las armas e se #precipitar cap a Napoleon en plorant.... Après aquel episòdi, Napoleon dicha al general Cambronne : « A acabat. dins uèch jorns serem a París. »
Le village est célèbre par la rencontre de [[Napoléon Ier|Napoléon Sègle I]], le Mois invalide (mars)M, au retour de l'Ile d'Elbe, avec les troupes royales, chargées de l'arrêter. Après son débarquement à Golfe-Juan, le 1er mars 1815, Napoléon a pris la route des Alpes (l'actuelle route Napoléon) pour gagner Paris, route jugée plus sûre que la vallée du Rhône réputée favorable aux royalistes. Il passe alors par le plateau Matheysin. Après avoir passé la nuit du 6 mars à Corps, il passe par La Mure puis se dirige vers Grenoble. Le 7 mars devant Laffrey, sur la plaine se trouve un bataillon du Modèl:5e de Ligne envoyé par Louis XVIII pour l'arrêter. Napoléon s'avance seul au-devant des troupes sur ce qui est désormais nommée la « Prairie de la Rencontre » et leur parla d'abord ainsi: « Soldats du Modèl:5e de Ligne, je suis votre Empereur, reconnaissez-moi ! », puis, devant l'indécision des soldats pâles d'émotion lui faisant face, il s'approcha à portée de fusil, entrouvrit sa redingote et s'écria: « S'il est parmi vous un soldat qui veuille tuer son Empereur, me voici.» À ces mots, le Modèl:5e de Ligne mit bas les armes et se précipita vers Napoléon en pleurant.... Après cet épisode, Napoléon dit au général Cambronne : « C'est fini. Dans huit jours nous serons à Paris. »


text:
Gèn
Un gèn o gène qu'ei ua sequéncia de nucleotids sus la macromolecula d'ADN qui amassas be constitueishen ua unitat d'informacion genetica qui coda per sintetizar la cadena polipeptidica d'ua proteïna (mercés a ua transcipcion d'aquesta informacion sus la cadena de nucleotids d'ua molecula d'ARNm) o qui coda simplament entà sintetizar ua molecula d'ARN qui assegura ua foncion dehens la vita cellulara (com ac hèn los ARNt o los ARNr).
Dens lo purmèr cas lo còde genetic que permet d'indica cada 3 nucleotids de la molecula d'ADN quin aminoacid (enter 20 possibles) e cau hicar dens la cadena polipeptidica de la proteïna. Sengles combinasons de 3 nucleotids que son aperadas codons.
Un gèn qui còda per ua proteïna sus ua molecula d'ADN b'ei totun pas simplament constituit de codons: los sons nucleotids qu'ostendas exons (l'informacion eficaças qui ei constitueish fin finau los codons e donc qui da l'òrdi d'encadenament deus amoniacids de la proteïna) e introns (informacion non tradusida en proteïnas qui ei copiada dens ua purmèra version de l'ARNm abans d'estar eliminats dehens lo nuclèu per ua operacion d'adobament de l'ARNm). Dit d'un aute biais, los exons dens un gèn qu'ei l'informacion qui ei deishada sus la molecula d'ARNm quand aquesta be sorteish deu nuclèu mentre que los introns qu'ei ua informacion eliminada peu procès d'adobament de l'ARNm abans l'exportacion d'aquesta molecula).
L'ensemble deus gèns d'un èste viu que constitueishen lo genòma. Un gèn que's pòt transméter de generacion en generacion e, au cors de la recombinason genetica, los diferents gèns que's pòden desseparar e tornar amassar dab d'autes gèns entà formar un genòma navèth.


text:
Surf
Lo surf es un espòrt nautic que consistís a lisar amb una pòst per las èrsas. Es practicat mai que mai en riba de mar, mas tanben en plena mar, o pus anecdoticament pels flumes a l'escasença dels mascarets.
Lo surf es una activitat populara demest los joves occitans de la còsta gascona, e mai generalament demest los joves del mond entièr.
Las doas classificacions màgers al dintre de l'espòrt rebaton la diferéncia dins lo dessenh de las pòstes de surf: lo longboarding, qu'utiliza de pòstes longas, e lo shortboarding, qu'utiliza de pòstes pichonas.
Somari
Surf e occitan[modificar | modificar la font]
Demest l'avalancha de tèrmes angleses, l'occitan contribuís al lengatge del surf, particularament amb los mots occitans que son mascaret e baïna.
Lo surf en Occitània[modificar | modificar la font]
Occitània es una de las destinacions màgers del torisme surfaire gràcias a la còsta oèst del país ribejada per l'Ocean Atlantic. L'estacion balneària landesa de Òssagòr es conegut dels surfaires e amators de surf del mond entièr, especialament en Japon e en Austràlia.
Surf e culturas localas[modificar | modificar la font]
Lo surf es fòrça practicat dins païses que una cultura locala fòrta, e mai foguèsse minoritària o minorizada, es notabla. Aital de las culturas aborigènas en Austràlia, maòri en Nòva Zelanda, papó en Papoa-Nòva Guinèa e pus generalament dins las illas micronesianas, polinesianas, a Hawaii, en Occitània e Cornoalha. Arriba que d'unas ceremonias de remesa de trofèu una atencion particulara siá facha a la cultura locala
Los luòcs de surf occitans[modificar | modificar la font]
La terminologia anglesa que s'es impausada dins la part màger de las lengas utiliza lo mot spot per destriar una part de plaja d'una autra. Aicí nos contentam amb lo nom de las comunas occitanas que i se pòdon trobar un nombre bèl d'aqueles spots. Convendriá de destriar aqueles tròces de plaja entre los que las èrsas se copan sus un tèu d'arena (beachbreak en anglés) e los que las èrsas se lèvan contra una poncha rocassosa (pointbreak en anglés). La tipologia surfaira inclutz tanben los luòcs que las èrsas se lèvan en rason d'estèu de coralh (reefbreak en anglés).