text:
Fitor
Fitor (oficialament en francés Fitou) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània. Se tròba a la termièra amb Catalonha.
Somari
Toponomia[modificar | modificar la font]
Entre las formas mai ancianas, trobam en latin medieval villa Fictorio en 990 e Castrum de Fitorio en 1271; tanben trobam en lenga occitana Fitor en 1280[1]. Aqueles toponims son ligats al latin fictorium, diminutiu de ficta (Bòrna). Ça que la, existís tanben una autra ipotèsi: que lo nom modèrne venga d'una autra forma diminutiva de ficta: Fictonem. Dauzat e Rostaing [2] mençonan las doas ipotèsis e mai se preferisson la segonda. En tot cas, l'ipotèsi de la forma en -n es contradicha per las atestacions ancianas que semblan de donar sonque de formas en -r, e non pas en -n[3].
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada dins las Corbièras prèp de la mar, sus la linha Narbona - Port-Bou.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca romana, fòrça masatges foguèron bastits sus la Via Domícia anant d'Espanha a Itàlia seguent las fonts.
Per causa de sa posicion prèp de la frontièra entre Espanha e França, lo vilatge patiguèt mai d'un còp de las invasions.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
La principala activitat economica es la viticultura que las appellacions son: Fitor, Vin de país de las Costièras del Litoral Audés, Ribesaltes
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [Abat SAVARTÉS] Abbé SABARTHÈS (1912) Dictionnaire topographique du département de l’Aude comprenant les noms de lieux anciens et modernes, París: Imprimerie Nationale; article "Fitou".
- ↑ Albert Dauzat et Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, 2eme édition revue et complétée, Éd. Librairie Guénégaud, 1989, p. 289.
- ↑ [Abat SAVARTÉS] Abbé SABARTHÈS (1912) Dictionnaire topographique du département de l’Aude comprenant les noms de lieux anciens et modernes, París: Imprimerie Nationale; article "Fitou".
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


c: text/html

text:
Batalha de Platea
La Batalha de Platea aguèt luòc en 479 avC durant la Segonda Guèrra Medica. Opausèt lei fòrças dei ciutats grègas coalizadas dirigidas per lo rèi d'Esparta Pausànias a l'armada d'invasion de l'Empèri Pèrsa comandada per Mardonios ajudat per certanei vilas grègas coma Tebas. Lo resultat foguèt una victòria dei Grècs qu'infligiguèron de pèrdas fòrças importantas ai Pèrsas. Ansin, aquelei darriers se deguèron replegar vèrs lo nòrd de Grècia puei abandonar lo país après la Batalha dau cap Mícale.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guèrra Etiopia-Eritrèa
La Guèrra Etiopia-Eritrèa se debanèt dau 6 de mai de 1998 au 25 de mai de 2000 entre lei dos país. Foguèt entraïnada per de problemas frontaliers entre lei dos país e l'araca eritreana còntra Etiopia dins la region de Badme lo 6 de mai de 1998. Lo 13, Etipia decidiguèt de repostar entraïnant un conflicte sus tota la frontiera a partir de junh de 1998. A partir de febrier de 1999, lei tropas etiopianas prenguèron l'avantatge e conquistèron pauc a pauc lo territòri d'Eritrèa. Ansin, a la fin dau conflicte, Etiopia ocupava 25% dau territòri de son vesin.
Lei dos país acceptèron un arbitratge internacionau. Pasmens, maugrat aquela arbitratge, la frontiera entre lei dos país es totjorn lo teatre d'escaramochas entre lei doas armadas. De mai, lei dos país son pas contentats, subretot Etiopia, per lei decisions de l'arbitratge.


text:
La Chapelle Forainvilliers : A visiter absolument !
Château de Rambouillet, Laiterie de la Reine et Chaumière aux Coquillages (Rambouillet, 29,8km de La Chapelle Forainvilliers), c'est un site touristique inscrit au Patrimoine Mondial de l'UNESCO.
A faire durant votre séjour à La Chapelle Forainvilliers
En plein AirLa Bergerie Nationale à Rambouillet (26,3km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Espace Rambouillet à Rambouillet (29,7km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Parc Réserve et Château de Thoiry à Thoiry En Yvelines (29,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).
A découvrirChapelle Royale Saint Louis à Dreux (5,1km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Conservatoire des Meules et Pavés du Bassin d'Epernon à Epernon (22,4km du centre de La Chapelle Forainvilliers).
A parcourir durant votre voyage à La Chapelle ForainvilliersParc Masson à Nogent-sur-Seine (11,3km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Jardin Medieval De Bois Richeux à Pierres (17,7km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Parc Du Château De St Lubin à Saint-Lubin-des-Joncherets (17,9km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Parc Du Chateau De Maintenon à Maintenon (18,9km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Jardin De La Colonie à Condé-sur-Vesgre (19,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Jardin Du Vieux Château à Guainville (20,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Jardinerie Poullain - Serre Aux Papillons à La Queue-les-Yvelines (27,1km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Château De Rosay à Rosay (27,9km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Parc Du Domaine Des Prévanches à Boisset-les-Prévanches (28,1km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Le Jardin Du Clos Paradénia Safrané à Rosay (28,1km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Jardin De Madame Nasaroff à Méré (29,1km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Domaine National De Rambouillet à Rambouillet (29,6km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Rally Decouverte Dans Lesjardins Et Parcs De Rambouillet à Rambouillet (29,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Parc Nature à Rambouillet (29,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).La Grande Bercherie à Gasville-Oisème (29,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Musée d'Art et d'Histoire Marcel Dessal à Dreux (4,7km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Musée Artisanal et Industriel d'Instruments à Vent à La Couture-Boussey (19,4km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Musée-Maison Maurice Ravel à Montfort-L'amaury (28,2km du centre de La Chapelle Forainvilliers).
Carte touristique, les principaux sites touristiques à La Chapelle Forainvilliers et dans les environsCliquer sur l'icone de la carte touristique pour voir le détail, utilisez les boutons de zoom + et - pour étendre ou réduire la vue
Il manque un lieu ou un hébergement ? Complétez nos données, ou si il figure dans nos données Ajoutez des images et une description, c'est libre et gratuit et cela aidera les internautes.
Logement saisonnier à La Chapelle Forainvilliers
Sinon en Gîte ?
- Gîte rural Morales de Sola à Senantes, Gîte de M. et Mme de Morales qui est à 12,5km de La Chapelle Forainvilliers.
- Gîte rural Le Prieuré à Theuvy AchÈres, Gîte de Mme Minard qui est à 18,9km de La Chapelle Forainvilliers.
- Meublé La Ferme du Bois de Plessis à Dangers, Gîte de M. et Mme Bellenque qui est à 24,6km de La Chapelle Forainvilliers.
- Gîte rural Ferme des Marolles à Gas, Gîte de M. et Mme Leblanc qui est à 25,6km de La Chapelle Forainvilliers.
- Gîte rural Le cotier à Saint Aubin Des Bois, Gîte de M. Gauthier qui est à 29,0km de La Chapelle Forainvilliers.
En chambre d'hôte
- Chambre d'Hôtes de Challet à Challet (18,9km de La Chapelle Forainvilliers), Chambre d'hôte de M.Pierre Yves Dupuy.
- Chambre d'hôtes Jardin des Pâtissons à La ForÊt Du Parc (25,8km de La Chapelle Forainvilliers), Chambre d'hôte de Mme Infroy Misaine.
La Chapelle Forainvilliers, trouver un Office de tourismeOffice de Tourisme Dreux agglomération à Dreux (4,5km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Syndicat d'Initiative du Canton de Nogent Le Roi à Nogent Le Roi (11,3km du centre de La Chapelle Forainvilliers).Office de Tourisme Amis d'Anet à Anet (14,8km du centre de La Chapelle Forainvilliers).


text:
Henry Laurence Gantt
Henry Laurence Gantt, (1861-1919), èra engenhaire en mecanica e consultant en bailejament. Es subretot conegut per aver mes al punt en 1910 son celèbre diagrama fòrça utilizat en gestion dels projèctes.
Aqueles diagramas de Gantt foguèron utilizats sus de projèctes majors, coma la Restanca Hoover o lo sistèma de las autorotas interestats als Estats Units d'America, e contunhan d'èsser una aisina importanta dins la gestion del projècte[1].
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Gantt nasquèt a Calvert County, al Maryland. Foguèt diplomat de l'Escòla McDonogh en 1878 e estudièt mai tard al Stevens Institute of Technology dins lo New Jersey.
Trabalhèt coma ensenhaire e dessenhaire abans de venir un engenhaire en mecanica. En 1887, jonhèt Frederick Winslow Taylor dins l'aplicacion dels principis de gestion scientifica a lor trabalh a Midvale Steel e Bethlehem Steel - trabalhèt amb Taylor fins a 1893. Dins sa carrièra mai tard coma consultant en bailejament - a la seguida de l'invencion del diagrama de Gantt - tanben concebèt lo sistèma de pagament dels salaris "tascas e bonus" e de metòdes de mesura de l'eficacitat e de la productivitat dels trabalhadors.
En 1916, influenciat per Thorstein Veblen, metèt en plaça la Novèla Maquina (New Machine), una associacion que cercava d'aplicar los critèris d'eficacitat industriala al procèssus politic.
L'American Society of Mechanical Engineers (ASME) balha una medalha annala en onor d'Henry Laurence Gantt[2].
Los diagramas de Gantt[modificar | modificar la font]
L'eretatge de Henry Gantt per la gestion de produccion es lo seguent:
- Lo diagrama de Gantt
Encara considerat uèi coma una aisina de gestion importanta, dona un calendrièr grafic per la planificacion e lo contraròtle de las òbras, e lo registrament de la progression de las estapas d'un projècte. Aqel diagrama a una variacion modèrna, lo malhum PERT .
- L'eficacitat industriala
Se pòt produire pas que per l'aplicacion de l'analisi scientifica a totes los aspèctes del trabalh en cors. Lo ròtle de gestion industriala es de melhorar lo sistèma en rebutant los accidents.
- Lo sistèma de Trabalh e Bonus
Liga la prima versada als bailes segon lo biais qu'ensenhan a lors emplegats cossí melhorar las performanças.
- La responsabilitat sociala de las entrepresas
Crei que las entrepresas an d'obligacions a respècte del ben èsser de la societat ont opèran.
Gantt creèt fòrça tipes de grafics[3]. Concebèt sos diagramas per tòca que los contramèstres e autres supervisors pòscan rapidament saber se la produccion respècta la planificacion, es en avança o en retard. Los logicials modèrnes de gestion de projècte incluson aquela foncion critica.
Un metòde novèl d'afichatge de las interdependéncias entre los procèssus per aumentar la visibilitat de las planificacions de produccion foguèt inventat en 1896 per Karol Adamiecki, semblabla a aquela definida per Gantt en 1903. Pasmens, Adamiecki publiquèt pas sas òbras dins una lenga populara en Occident. Alara, Gantt foguèt en mesura de popularizar son metòde, desvolopada a l'entorn de l'an 1910-1915. Amb de modificacions menoras, çò que ven de l'organigrama Adamiecki es ara pus comunament nomenat lo « diagrama de Gantt »[4].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Gantt chart history.
- ↑ (en)|Medalha Henry Laurence Gantt de l'ASME
- ↑ (en)Herrmann, Jeffrey W., History of Decision-Making Tools for Production Scheduling, Proceedings of the 2005 Multidisciplinary Conference on Scheduling: Theory and Applications, New York, July 18–21, 2005.
- ↑ (en)Gerard Blokdijk, Project Management 100 Success Secrets, Lulu.com, 2007, ISBN 0980459907, Google Print, p.76
Annèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Publicacions[modificar | modificar la font]
Gantt publiquèt divèrses articles e libres; entre eles:
- 1916. Work, Wages, and Profits, second edition, Engineering Magazine Co., New York.
- 1919. Organizing for Work, Harcourt, Brace, and Howe, New York.


text:
Istòria de Catalonha
Catalonha ei un territòri istoric format originalment a compdar des comtats que formauen era Marca Ispanica, ath nòrd-èst dera Peninsula Iberica, eth temps de Carlesmanhe. Aué en dia, eth mot Catalonha s'emplegue sustot entà far referéncia ara Comunitat Autonòma de Catalonha, a Espanha, e era Catalonha deth Nòrd, que forme eth Departament des Pirenèus Orientaus a França.
Somari
- 1 Entratge
- 2 Era Preïstòria en Catalonha
- 3 Edat Anciana
- 4 Edat Mejana de Catalonha
- 5 Edat Modèrna de Catalonha
- 6 Edat Contemporanèa de Catalonha
- 7 Sègle XX en Catalonha
- 8 Catalonha ara actualitat
- 9 Veigatz tanben
- 10 Pagines que s'i restaquen
- 11 Ligams extèrnes
Entratge[modificar | modificar la font]
Sus era basa latina se van superposar dus prestrats principaus ena formacion deth que serà Catalonha: eth visigòt e er arab, damb diferent grad d'incidéncia segons era part de Catalonha (naua o vielha) e diuèrsa influéncia en temps de sojorn e era composicion sociau. Eth nòm de Catalonha poirie vier d'aguesta epòca e harie referéncia ath gran nombre de castèths e fortaleses que i auie peth sòn caractèr de termièra. En eth sistèma feudau ère abituau qu'eth nòble en possession d'un hètz deleguèsse era administracion d'un castèth en un vassall sòn, nomentat castlà. Semble que serie a compdar d'aguest cargue que sorgirie eth nòm de Catalonha, en un procès lingüistic semblable ath que originèc eth nòm de Castelha a compdar de castèth.
Grana part dera istòria de Catalonha, fins çò 1714, ei restacada ar establiment d'ua union dinastica d'Aragon e Catalonha que se materializèc politicament en ua confederacion catalanoaragonesa. Donques, era grana majoria des hèts istorics qu'afectèren en Catalonha tracten d'eveniments qu'auien ja implicat, o acaben en tot implicar egalament, era rèsta des païsi ispanics dera Corona d'Aragon. Maugrat açò, peth caractèr confederal dera sua estructura politica, es eveniments pòden auer agut es moments diferenti o, quitament, damb bères diferéncies respècti dera rèsta deth territòri. Atau, per exemple, era numeració des reis dera Corona, coma sobirans de Catalonha, poirie non coïncidir damb era numeració respectiva ath Reiaume de Valéncia o ath Reiaume d'Aragon o, un aute exemple, es Decrèts de Naua Planta non s'apliquèren exactament parièra ne en temps ne ena forma ne en contengut. Quan parlam dera istòria de Catalonha, coma entitat territoriau, non se hè referéncia as delimitacions territoriaus dera actuau Comunitat Autonòma de Catalonha, mès as delimitacions deth territòri istoric deth Principat de Catalonha. Donques, en aguest article tanben s'arrecuelh era istòria dera Catalonha Nòrd e dera Franja de Ponent. Era grana expansion feudau catalana se da, mès, en sègle XIII e principis deth XIV, e ras qu'era Corona d'Aragon se n'agranic damb es domenis mediterranèus de Mallorca, Sicília e Sardenha, ath delà de Valéncia. Era expansion s'inicièc damb eth rei Jaume E, que conquistèc Malhòrca (1229) -d'a on expulsèc era poblacion musulmana- e Valéncia (1238) -territòri que se li dèc ada eth er estatut de reiaume e que siguec repoblat majoritàriament per catalans-. Mès tard, e en tot coïncidir damb eth gran desvolopament sociau e economic de Catalonha ara Edat Mejana, es domenis catalans s'esteneren Mediterranèa enlà enquia Sicília e Sardenha. Totun, a compdar de mitjan sègle XIV, s'inicièc ua epòca de crisi demografica (desacadiada fonamentaument pera pèsta nera, mès tanben pes recurrents crisis agràries), economica e politica, que culminarà en desvolopament d'ua Guèrra Civiu Catalana entre 1462 e 1472.
Era Preïstòria en Catalonha[modificar | modificar la font]
Vedetz era Preïstòria en Catalonha.
Maugrat es esfòrci hèti ens darrèri vint ans, era coneishença dera preïstòria en Catalonha resulte encara superficiau e incomplèta. Fins hè pòqui ans se consideraue qu'es prumèrs signes clari de preséncia umana ar espaci geografic qu'aué se coneish coma Catalonha corresponien ara fasa deth Paleolitic mejan e presentauen ua antiquitat aproximada de 25 000 ans, se plan ara Catalonha Nòrd, se conserven rèstes deth Paleolitic inferior d'ua antiquitat de 450 000. Ça que la, es trabalhs realizadi ens darrèri ans en bèri jadiments importants, coma era Cauva dera Hònt Major (Era Espluga de Francolí), bères trobalhes hètes a Saut e d'auti indicis detectadi arreu deth país, apunten era possibilitat d'ua aucupacion en Paleolitic inferior d'enquia 300 000 ans d'antiquitat. Per çò qu'ei deth Paleolitic Mejan, se conserven diferenti jadiments preïstorics ath nòrd e sud de Catalonha, coma eth Què deth Pòrti o era cauva de Mollet (Plan der Estanh). E çò Paleolitic Superior, que se desvolòpe hè apuprètz uns 20 000 ans, e qu'a deishat rèstes a endrets coma era Bora Grana des Carrères, a Serinyà, o lo Què des Goges, eth Sant Julià de Ramis. Entre eth 8000 e eth 5000 aC se desvoloparie era fasa preïstorica coneishuda coma Mesolític o Epipaleolític. Vèrs eth 4500 aC s'iniciarie era fasa deth Neolític, que se n'a destacat qu'era sedentarització presente uns trèti fòrça mens prigonds qu'es auti territòris, a causa dera fòrta preséncia de bòsc mediterranèu, que permeterie era mantenença d'ua anautita activitat caçaira e recol·lectora. Se tròbe representat fonamentauments pes jadiments des Mines de Gavà o dera Draga Banyoles. Entre es ans 2500 e 1800 aC se desvoloparà era fasa deth Calcolitic, ena quau apareisheràn es prumèrs objèctes de còder. Li seguís eth Edat deth Bronze, entre es ans 1800 e 700 aC, moment que coïncidirà damb era arribada des pòbles indoeuropèus. E en sègle VII aC eth territòri artenherà era Edat deth Hèr.
Edat Anciana[modificar | modificar la font]
Es pòbles ibèrs[modificar | modificar la font]
Es ibèrs son un ensemble de pòbles qu'es hònts classiques (Ecateu de Milet, Ruf Fest Aviè, Erodòt, Estrabon, eca. ) identifiquen ara còsta orientau dera Peninsula Iberica damb aguest nòm aumens dempús deth sègle VI aC: elisics, sordons, cerretans, airenosis, andosins, bergistans, ausetans, indigets, castelhans, lacetans, laietans, cossetans, ilergets, iacetans, suessetans, sedetans, ilercavons, edetans, contestans, oretans, bastetans e turdetans. Maugrat qu'es hònts classiques non tostemp coïncidissen ens limits geografics precisi ne ena enumeració de pòbles concrèts, semble qu'era lengua ei eth critèri fonamentau que les identificaue coma ibèrs, atengut qu'enes inscripcions era lengua iberica apareish a grani trèti en territòri qu'es hònts classiques assignen as ibèrs: era zòna costèra que va dempús deth sud de Lengadòc fins Alacant, que penetra ath laguens pera val deth Èbre, pera val deth Segura e pera val nauta deth Guadalquivir. Eth concèpte de cultura iberica non ei un patron que se repetís de forma uniforma en cadun des pòbles identificadi coma ibèrs, mès era soma des cultures individuaus que soent presenten trèti similars, mès que se diferéncien clarament des autes e qu'a viatges compartissen damb pòbles non identificadi coma ibèrs.
Era arribada des pòbles orientaus[modificar | modificar la font]
Dempús dera fin deth dusau millenni, es pòbles dera Mediterranèa Orientau se senteren atrèti pera Peninsula Iberica, coma ac demòstre era installacion des prumères colònies fenicies en Andalosia vèrs eth 1100 aC. En tot seguir es rotes dubèrtes pes fenicis, en sègle VIII aC, se fondèren es prumères colònies grègues ar èst dera còsta mediterranèa, coma Ròdes (actuaument Ròses e çò 580, Emporion (actuaument Empúries), en tot deishar entaths fenicis eth sud dera còsta.
Colonizacion romana[modificar | modificar la font]
Er Èbre siguec era prumèra termièra militara entre cartaginesos e romans (269 aC). Dempús dera conquista de Sagont, ciutat aliada des romans pes tropes puniques liderades per Hanníbal çò 218 aC esclatèc era Dusau Guèrra Punica, que portarie ath plen domeni roman dera Peninsula Iberica. Es roman sigueren es estructuradors basics deth territòri de Catalonha tau coma aué la comprenem, tant es infrastructures coma es creadors de ciutats. Era Hispània Citerior siguec ua des dues províncies eth qué se dividic era Peninsula Iberica dempús dera conquista romana. Siguec creada çò 197 aC, e s'i includís er actuau territòri de Catalonha.
Er increment de territòri controtlat per Roma e er enriquiment qu'açò produsie ens sòns governants condusic a ua etapa fòrça convulsada entre es sègles II e E aC, que transformèren era Republica Romana en Empèri Roman quan Octavi (August) vencec toti es sòns enemics en 31 aC.
August proclamèc er Empèri eth 13 de gèr der an 27 aC. En vertut d'aguesta reforma s'encargaue deth proconsulat de totes aqueres províncies qu'auien acantonades legions (en tot préner atau eth comandament de tota era armada) e deth madeish August depenerien es oficiaus e soldats. Entre es províncies afectades per aguestes mesures i auie era Citerior. Hispània, constituida per dues províncies, era Citerior e era Ulterior, siguec dividida en tres: Tarraconense, Betica e Lusitània (27 aC). Era pression des huns, que lideradi per Atila arribèren enes pòrtes de Roma, empenhec es tribús germaniques cap a l'Euròpa Occidentau. Per sajar hèr tèsta ad aguesta crisi, ara mòrt de Teodòsi eth Gran se deishèc era part occidentau (ena que se trobaue Hispània) der empèri ath sòn hilh Onoratz, e era part orientau ath sòn hilh Arcadi. Era invasion precipitèc era Queiguda der Empèri Roman en 476.
Es Visigòts[modificar | modificar la font]
Es veires èren un pòble des consideradi barbars pes romans que procedent der èst s'anèren en tot transportar ath long deth sègle III e IV vèrs cogant empenhut pes huns. Ath Danubi des veires se separèren eth pòble visigòt e eth ostrogòts, adoptèren era religion crestiana ena forma arriana, e èren de hèt es mès romanizats de toti es pòbles germanics qu'arribèren ena Peninsula Iberica pendent eth sègle V. Eth 410 es visigots van saquejar Roma e tanben Barcelona en 415. Pòc dempús arriben damb un pacte (foedus) damb Roma (418-507) que se federaven e combaterien segons eth en favor der empèri, en tot afrontar-se as huns, a qui venceren ara batalha de Camps Catalàunics (451). S'establic eth reiaume de Tolosa dempús d'a on iniciaràn pendent eth règne de Euric ua expansion que les portarà un aute còp en Catalonha e era Peninsula, aguest còp de forma definitiva donques que progressivament es franqui, un aute pòble germanic, les anèren en tot empénher fins véncer-les ara batalha de Vouillé (507). Alavetz establiren eth caplòc a Narbona, Barcelona un aute còp, e fin finau Toledo, lòc dempús d'a on podien controtlar per ua banda es sueus establidi ath que aué ei mès o mens Galícia, es vascons e cantabres ath nòrd e es bizantins establidi ara Betica.
En morir Vitiza eth 710, es sòns enemics elegiren rei Rodrigo. Es hilhs de Vitiza, partidaris de Aquila II se refugièren a Ceuta, a on governaue eth comde Olbà, dit tanben Julià, jos eth domeni de Mūsà ibn Nusayr. Damb eri negocièren ua ajuda entà recuperar eth tròn e er auviatge familiau. Mentre Rodrigo assetjava Pampalona e lutaue contra es bascs revoltadi, es arabis, comandats per Tàriq ibn Ziyad e ajudadi per Olbà, passèren er estret e s'establiren ath lòc dempús nomentat Gibartar contra era opinion deth califa. Rodrigo tornèc a Còrdoa e amassèc era armada, e s'entaulà era Batalha de Guadalete, ena qu'es vitizans, encargadi des ales, abandonèren eth combat, e eth centre d'aguest siguec destruït. Es batalhes s'anèren succeïnt, e Ardó, que succedic a Aquila II, concedic era aucupacion de Catalonha, que se completèc eth 720. Musa se convertic en prumèr valí der Àndalus. Era organizacion de Catalonha pendent eth periòde de domeni visigotic contunhèc d'èster era madeisha que pendent eth domeni roman, e er impacte demografic fòrça limitat dat qu'es visigots èren relativament pòca poblacion respècti es ispanoromans, ath delà que se preferentament ath centre dera Peninsula en tot deishar dilhèu guarnicions militares es lòcs clau. Era diocèsi de Tarragona e era Narbonense semble qu'èren eth marc de referéncia administrativa. La revòlta de Paulus ath 673, personatge d'origina grèga, ei eth prumèr assag de crear un estat er aguesti territòris, eth rei Vamba ac empedic en tot profitar qu'ère apròp de Catalonha damb ua armada entà reprimir es vascons. Eth jutjament a Paulus, generau visigot, s'es conservat.
Eth legat des Visigòts principaument ei eth dret roman compilat amassa damb eth visigòt, eth còde d'Euric Liber Iudicum: auec ua grana repercussion ath long de tota era epòca medievau. Mès tanben demorèren bèri quites nòms coma Alfred o Arnau e fòrça vocabulari, sustot militar, mès tanben bèri uns coma ahraga, brun, bogada e toponims coma Geltrú o Areny. Segons er istorian Ferran Soldevila ací ja se tròben cèrtes caracteristiques dera istòria de Catalonha: eth fracàs der assag de creacion d'un reiaume a banda e banda des Pirenèus, eth hèt estrategic dera meseta (altiplà) centrau coma punt de partida d'organizacion militara e politica e era conflictivitat de Barcelona.
Edat Mejana de Catalonha[modificar | modificar la font]
Es arabi[modificar | modificar la font]
Era era primauera deth 713 Abd-ath-Aziz ibn Mussa, hilh de Mussa ibn Nussayr, governador de Kairuan, signaue un pacte de capitulació damb eth nòble Teodomir, qu'aguest arreconeisherie entà eth era sobeiranetat islamica e passaue administrar un ample territòri qu'abastaue es conques des arrius Segura e Vinalopó, era futura kura de Tudmir, damb eth sòn centre a Oriola. Aguest ei eth punt de partida dera islamització deth Xarq ath-Andalus, pera còsta mediterranèa iberica. Eth 773, Abderramán E proclame eth Emirat de Còrdoa, en tot emancipar politicament as musulmani de Ath-Andalus.
Abd Ath-Rahman III considerèc avient era sua autoproclamació coma califa, ei a díder, coma cap politic e religiós des musulmani e successor de Mahoma, en tot basar-se eth quate hèts: èster descendent deth Profèta (branca omeia), auer liquidat les revòltes intèrnes, frenar es ambicions des nuclèus crestiani deth nòrd peninsular e era creacion deth Califat fatimita eth Egipte opausat as califes abbassides de Bagdad. Ei era etapa politica dera preséncia islamica ara Peninsula Iberica de major esplendor, encara que de corta durada atengut qu'acabèc eth çò 1010 damb era fitna o guèrra civiu peth tròn, que se desacadièc entre es partidaris deth darrèr califa legitim Hixán II, e es successors deth sòn prumèr ministre o hayib, Almansor. Eth çò transfons tanben existien problèmes damb era excessiva pression fiscau de besonh entà per'mor de finançar eth còst des esfòrci belics. Oficiaument, maugrat tot, eth califat seguè en tot existir fins er an 1031, eth qué siguec abolit en tot dar lòc ara fragmentacion der estat omeia era multitud de reiaumes coneishudi com Taifes. Era division eth taifes se reprodusic es diuèrses escasences, en tot crear-se mès taifes. Tanben se succediren diferentes invasions dempús deth nòrd de Africa, coma era des almoravits (1090-1102), es almohades (1145-1146) e es benimerins (1224).
Nauta Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Eth tèrme Gòtia s'empleguèc entà designar es territòris que serien es comtats catalans per part des franqui, o tanben coma sinonim de Hispània, fins era independéncia des comtats respècti eth Empèri Franc. Segurament tanben hège part deth territòri era Septimània. Eth tèrme tanben s'estenec per definicion as abitants autoctòns des Pirenèu eth contraposició as hispani (era rèsta dera Peninsula). Es comtats dera Mèrca Ispanica que termiauen damb eth poderós emirat de Còrdoa, sigueren eth nuclèu expansiu deth que lèu serie Catalonha. Carlesmanhe fondèc era Mèrca Ispanica as territòris der actuau Catalonha entà actuar coma defensa entre crestians e musulmani. Ère ua tèrra termierèra, damb continus cambiaments organitzatius e pactes damb es vesins arabis. Destaquen es comtats coma nuclèus territoriaus e eth papèr deth glèisa, a trauès des sòns monastèris (com çò de Ripoll, per exemple). Es prumèrs comdes depenien totaument des carolingians mès a mesura que passauen es ans s'anèren en tot emancipar. Guifré çò Pelós Unifiquèc es comtats d'Urgèl, Cerdanha, Barcelona e Girona, progressivament mès autonòms des franqui. Borrell II va oficialitzar era independéncia, eth negar-se a jurar leiautat ath monarca que non auie ajudat es catalans deuant un saqueig musulman. Era societat d'aguesta epòca ère fòrtament rurau. Cada nuclèu de poblacion produsie çò qu'auie de besonh, i auie pòc excedent e pòc comèrç, trèt des ciutats. Barcelona anèc en tot guanhar importància. Es vegueries èren eth sistèma mès arraïtzat de division administrativa tant ne la baishe edat mejana coma eth tota era modèrna, èren jos es ordes d'un veguer, nomentat peth rei. Damb eth pas dera edat modèrna e er aluenhament dera cort reiau es conflictes jurisdiccionals s'agravèren e complicar dat que fòrça lòcs èren jos diuèrsa administracion senhorau, religiosa o dera Generalitat, e com qu'es Corts cada còp èren convocades damb mens assiduïtat, es representants des viles e es veguers perdien poder. Açò hec que fòrça disputes se resolveren, parallèlament ara Audiéncia e mejançant bandolers.
Baisha Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Era desbranda catalana ara Batalha de Murèth çò 13 de seteme de 1213 e era mòrt deth rei Pere eth Catolic signifiquèc era fin dera expansion catalana en Occitània. Eth tà deuant era expansion se dirigirà a Valéncia e as Ilhes Balears e era rèsta deth Mediterrani.
Era baisha Edat Mejana ei era epòca de maximala esplendor catalana, jos era corona d'Aragon. Es monarques catalanoaragonesi (mès que mès Jaume eth Conqueridor o Jaume I) conquistèren as arabi grana part des territòris qu'aué dia se nomenten païsi catalans, en tot espandir çò catalan coma idiòma de cultura. Ath delà, ua potenta flòta naval se per era Mediterranèa, enquiath punt que era legenda ditz que "ne un peish gausaue nadar sense es quate barres". S'editen es Quate granes croniques catalanes, en tot Tirar lo Blanc, Curial e Güelfa, e apareishen personatges coma Ramon Llull e eth periòde deth Sègle d'aur valencian. Er eth transit d'un sistèma feudau en un estat monarquic, s'anèc en tot configurar un sistèma politic qu'auie coma basa çò pactisme, ei a díder, era limitacion deth poder reiau per part des corts, a on èren representadi era noblesa, eth clergat e era borgesia urbana. Aguest sistèma constitucionau dèc lòc a ues institucions de govèrn sorgit a compdar deth sègle XIII, era Deputacion deth Generau (que, a compdar de 1359 siguec coneishuda tanben coma Generalitat de Catalonha) qu'aqueric progressivament un ròtle politic. Eth govèrn se hège a trauès des Corts Generaus (1214) e es administracions locaus, entre es que destaque eth Conselh de Cent de Barcelona. Ara mòrt deth rei Martí er Uman (1410) se hec era eleccion entre es diuèrsi pretendents ara Corona d'Aragon ath Compromís de Casp çò 1412. Fin finau gesseren victoriosos es Trastamara era tèsta de Jaume d'Urgèl, que non acceptèc eth resultat, se revoltèc e siguec empresoades fins era sua mòrt. Era maximala estenduda qu'aucupèc era Corona d'Aragon ei pendent eth sègle XIV, quan, a part des domenis peninsulars, se possedissen es Baleares, Sardenha, çò Reiaume de Sicília, çò Reiaume de Nàpols, e es ducats de Atenes e Neopàtria.
Edat Modèrna de Catalonha[modificar | modificar la font]
Damb eth matrimòni de Isabel de Castelha e Ferran II eth 1479 es destins des dus reiaumes se junhen. Es espanholista vòlen veir ací era neishença de Espanha. Totun, non se pòt ignorar qu'era Corona d'Aragon mantenguec totes es sues institucions, enquias Decrèts de Naua Planta. De hèt era prumèra Constitucion Espanhòla que parle deth Reiaume d'Espanha, ei era de 1978. Er auge der empèri ispanic (damb eth domeni de mieja Euròpa e era descubèrta de America) e era crisi intèrna catalana portèren ara castellanització dera societat (e mès que mès es nòbles) catalana. Era Edat Modèrna de Catalonha ei ua epòca fòrça convulsada, caracterizada pes contínues lutes e suslhèuaments contra eth poder reiau: Guèrra Civiu Catalana (1462-1472), Dusau revòlte remença (1485-1486), Revòlte des Germanies (1519-1523), Guèrra des Segadors (1640-1652) e fin finau era Guèrra de Succession (1700-1714). Pendent era fin d'aguest periòde se produsic era fragmentacion deth país e era anullacion des drets collectius des catalans. Eth 1659, ras deth Tractat des Pirenèus entre es corones espanhòles e francesa, Catalonha perdec ua 5a part deth territòri e poblacion eth passar jos administracion francesa çò Rosselhon, çò Capcir, era Fenolleda, çò Conflent e era mitat dera Cerdanha (mens Llívia). Eth rei Felip V decretèc es Decrèts de Naua Planta, un còp derrotat es territòris dera Corona d'Aragon ara Guèrra de Succession Espanhòla, que marginalizaue çò catalan e grauaue era economia locau.
Entre es Decrèts de Naua Planta (1716) e era neishença deth catalanisme politic (1898). Es vegueries se substituïren per corregiments, jos comandament militar, dempús dera des·hèta de 1714, tau coma tota Catalonha demoraue jos eth comandament d'un capitani generau.
Edat Contemporanèa de Catalonha[modificar | modificar la font]
Ei eth periòde que comence damb era Revolucion Francesa ara Catalonha deth Nòrd e damb era Guèrra deth Francés en Principat Pendent era Guèrra deth Francés, Catalonha formèc de facto part de França deth 1810 ath 1814, e era senyera e era banèra dera Republica Francesa èren era issada en Barcelona, Reus, Girona e era Seu d'Urgel. Es províncies sigueren establides çò 1833 per decrèt reiau, er eth marc der establiment d'ua administracion centralitzada que se consideraue mès eficaça entara implantacion deth sistèma liberau, per exemple peth crubament d'impòsti, en tot basar-se es es departaments creadi pendent era invasion napoleonenca. Non se respectèc eth tracte de província unica dera constitucion de 1812, e se va esquarterar eth país sense tier en compde era realitat ne tradicion istorica, hèt qu'originèc fòrça critiques.
Sègle XX en Catalonha[modificar | modificar la font]
Entre era neishença deth catalanisme politic (1898) e enquiara Transicion espanhòla (1982). Era division es comarques sigueren establides pera Generalitat de Catalonha pendent era dusau Republica Espanhòla çò 1936 dempús d'ua macroenquesta ara poblacion a on se hègen qüestions com: "a on acostume vos a anar tà mercat?". Dempús dera dictadura franquista, era Generalitat restituida tornèc a establir era division es comarques en tot ahíger çò Plan der Estanh, separat deth Gironès, e damb era curiositat deth Valés Occidentau, unica comarca qu'a dus caplòcs a causa dera sua rivalitat.
Catalonha ara actualitat[modificar | modificar la font]
Entre era Transicion espanhòla (1982) e es nòsti dies. Eth 16 de seteme deth 2005, era ICANN aprovèc oficiaument çò domeni .cat, Eth prumèr domeni entà ua comunitat lingüistica. Aué en dia eth debat territoriau encara ei viu.
Veigatz tanben[modificar | modificar la font]
Pagines que s'i restaquen[modificar | modificar la font]
- Origines de Catalonha
- Etapes dera Istòria de Catalonha
- Istòria deth Dret catalan
- Estatut d'Autonomia de Catalonha de 1979
- Condicion politica de catalan
- Es monarques catalans
- Era Generalitat de Catalonha
- Es Corts de Catalonha
- Guèrra des Segadors
- Istòria
- Catalonha
- Art de Catalonha
- Istòria deth País Valencian
- Païsi Catalans
- Çò compromís de Casp
- Era Guèrra deth Francés
- Es Decrèts de Naua Planta
- Era revolucion industriau
- Çò Catalanisme politic
- Era Dusau Republica Espanhòla
- Era guèrra civiu espanhòla
- Era Transicion espanhòla


text:
Sigolsheim
Sigolsheim en alemannisch (Sigolsheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sigolsheim en patois roman Savamont e Sant-Vaumont es un vilatge en fasent partir del costat de Kaysersberg, environat de fèrtils e excellentes vignobles e situat sus la Weiss e la rota de las Vòges.
Sigolsheim en patois roman Savamont et Saint-Vaumont est un village faisant partir du canton de Kaysersberg, entouré de fertiles et excellents vignobles et situé sur la Weiss et la route des Vosges.


text:
1184
Aquesta pagina concernís l'an 1184 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila entre lo rèi e la liga feodala formada per seis oncles e dei temptativas diplomaticas de la rèine Elisabeta de Hainaut per restablir la patz entre son paire, lo còmte Baudoïn de Hainaut que fasiá partida de la liga, e lo rèi. Per ela, aquò èra una urgéncia car Felip II preparava un divòrci en causa de l'abséncia d'eiretier après quatre ans de maridatge. Lo motiu oficiau èra la descubèrta d'un nivèu de consanguinitat tròp important entre lei dos espós. Una assemblada d'evesques reünida per estudiar la demanda reiala donèt son acòrd per perseguir la procedura. Pasmens, Felip II renoncièt finalament a aqueu projècte entraïnant lo retirament de Baudoïn de Hainaut de la liga dei senhors en revòuta (→ 1185).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la guèrra civila còntra Ricard que foguèt obligat d'acceptar lei decisions de son paire Enric II (1154-1189) regardant sa succession e de venir rèi sans poder e de laissar lo Ducat d'Aquitània a son fraire Joan.


text:
Genocidi
Se nomena genocidi lo fach delictuós d'exterminar un collectiu uman, per fin de far desparéisser lo grop que ne fa partida, independentament que siá un grop etnic, nacional, religiós, politic o d'autre tipe.
Evolucion istorica[modificar | modificar la font]
Lo mot genocidi foguèt creat per Raphael Lemkin, jusieu de Polonha, en 1944, de las raices genos (tèrme grèc que significa familha, tribú o raça) e -cidi (del latin -cidere, forma combinatòria de caedere 'tuar'). Lemkin se referissiá a las tuadas per motius racials, nacionals o religioses. Luchèt per que las nòrmas internacionalas definiguèsson e proïbiguèsson lo genocidi. L'Acòrd o Carta de Londres del 8 d'agost de 1945, qu'establís l'Estatut del Tribunal de Nurembèrg, definís coma crimes contra l'umanitat los assassinats e las agressions contra las poblacions civilas o las persecucions per motius politics, racials o religioses. En 1946, l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas confirmèt los principis de Drech internacional reconeguts per l'Estatut del Tribunal e proclamèt la resolucion 96 (I) sul crime de genocidi, que definís coma una negacion del drech d'existéncia a de grops umans entièrs, coma los grops racials, religioses o politics, en instant a prene de mesuras per tal de prevenir e de sancionar aqueste delicte. Aquesta resolucion se cristallizèt dins la Convencion per la Prevencion e Sancion del Delicte de Genocidi, adoptada per l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas dins sa resolucion 260 A (III), del 9 de decembre de 1948, e qu'entrèt en vigor en 1951. La definicion de genocidi de la Convencion de 1948 es estada aculhida dins l'article 4 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per l'anciana Iogoslavia, de 1993, per l'article 2 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per Rwanda, de 1994, e per l'article 6 de l'Estatut de Roma de 1998, pel qual se creèt la Cort Penala Internacionala.
Regulacion juridica[modificar | modificar la font]
D'après la Convencion per la Prevencion e la Sancion del Delicte de Genocidi, son de genocidi los faches seguents dins la tòca de destrusir, totalament o non, un grop nacional, etnic, racial o religiós:
- Tuada de membres d'un grop
- Lesion grèva a l'integritat fisica o mentala dels membres del grop
- Somission intencionala del grop a de condicions d'existéncia que significan sa destruccion fisica, totala o non
- Mesuras destinadas a empachar las naissenças dins lo grop
- Desplaçament forçat de mainatges del grop a un autre grop. Al delà del genocidi se punisson d'autres delictes ligats, que son l'associacion per cometre de genocidi, l'instigacion dirècta e publica, la temptativa e la complicitat. Las persones acusadas de genocidi seràn jutjadas, segon l'article 6 de la Convencion, per un tribunal competent del territòri ont se cometèt lo delicte. Ça que là, es parallèlament sorgit un drech consuetudinari pel qual los tribunals dels Estats podrián jutjar los cas de genocidi, encara que foguèsson cometuts per non-nacionals e defòra de son territòri. La Cort Penala Internacionala pòt jutjar aqueste delicte s'es competenta. La Convencion afirma qu'es insignificant que l'acusat siá un governant, un foncionari o un particular e declara que, a l'efècte d'extradicion, se considerarà pas lo genocidi coma delicte politic.


text:
-343
Aquesta pagina concernís l'an -343 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
En Creta, fin de la Guèrra Estrangiera que s'acabèt per una victòria de Lacedemònia e de seis aliats còntra lei mercenaris de Phalaikos que foguèt tuat dins lo corrent dei combats. Aquò permetèt ais Espartencs de mantenir son influéncia dins l'illa que demorèt lòngtemps un aliat fidèu en despiech dau declin de la ciutat. En Itàlia, Tarenta demandèt l'ajuda d'Esparta per se protegir còntra leis incursions dei populacions italicas (→ -342).
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Deditio de Capoá menaçada per lei Samnitas. En cambi de la proteccion romana, la ciutat acceptèt la dominacion totala de Roma sus son territòri. Son aristocracia recebèt la ciutadanetat romana. Aquò marquèt lo començament vertadier de la conquista d'Itàlia per lei Romans.
Regardant lo combat còntra lei Samnitas, lei Romans aprofichèron la manca d'organizacion de seis adversaris e divèrseis errors de comandament per averar tres batalhas dins lo corrent de l'annada. Après aquelei succès, lei Faliscs de Falerii signèron una trèva de quaranta annadas ambé lei Romans. Dos trionfs foguèron organizats per lei cònsols Valerius Corvus e Cornelius Cossus.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Mandadís d'una ambaissada a Roma per felicitar lei Romans de sei victòrias còntra lei Samnitas.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Après sa revirada de 351-350 av. JC, lo rèi Artaxerxès III organizèt una invasion novèla d'Egipte. Ben preparada ambé la preséncia d'un còrs important de mercenaris grècs e d'oficièrs grècs dins lo comandament, l'expedicion capitèt d'intrar en Egipte Bassa sensa dificultat vertadiera. Puei, capitèt d'atisar lei tensions entre oficièrs grècs e egipcians de l'armada dau faraon Nectanebo II. Aquò permetèt a Artaxerxès III d'ocupar aisament mai d'una vila e de se concentrar còntra lei fortificacions de Memfis. Nectanebo II abandonèt alora son país e s'enfugiguèt vèrs lo sud.
Aquela fugida entraïnèt l'afondrament de la resisténcia egipciana. Per sometre e afeblir lo país, Artaxerxès III decidèt d'aumentar leis impòsts, de destrurre sei fortificacions e de pilhar sei temples. La crudelitat de la conquista desmotivèt tota temptativa de revòuta fins a la mòrt d'Artaxerxès III mai favorizèt per la seguida lo sostèn dei vencuts a l'armada d'Alexandre lo Grand.


text:
Narbéfontaine
Narbéfontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
L'istòria de Narbéfontaine a ligat dempuèi totjorn a l'anciana via romaine #que condusissiá de Mètz a Mayence e #que, encara uèi, délimite lo ban communal al Nòrd. Es encara a causa d'aquela via #que i aguèt fondat un espital per viatgèrs probablament près d'una plaça de vigilància, S'es trobat sul ban de Narbéfontaine fòrça poteries e de monedas d'aquel periòde e las traces d'un cementèri mérovingien. Los primièrs senhors coneguts èran los sires de Varsberg mas dempuèi 1222, los chevaliers teutoniques de Mètz (es lo sieu espital #que #donar lo sieu nom a la pòrta dels Alemands de Mètz) #prene possession de la municipalitat e en 1285, se sap #que i dirigissián un espital. Lo vilatge i aurà ligat a partir de 1553 a la commanderie de Beckingen en Sarre e lo #demorar fins a la Revolucion. Sus un plànol de 1754, figura encara aquel espital #que se trobava darrièr de la glèisa actuala. Los chevaliers teutoniques èran, de mai, de proprietaris fonciers de 356 jorns de tèrras (siá près de 80 ectaras) sens comptar los 150 jorns queigudi en déshérence continuament a la guèrra de Trenta Ans e #que tornaràn doncas al senhor[1].
Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
L’histoire de Narbéfontaine est liée depuis toujours à l’ancienne voie romaine qui conduisait de Metz à Mayence et qui, encore aujourd’hui, délimite le ban communal au Nòrd. C’est encore à cause de cette voie que fut fondé un hôpital pour voyageurs probablement à proximité d’un poste de surveillance, On a trouvé sur le ban de Narbéfontaine beaucoup de poteries et de monnaies de cette période et les traces d’un cimetière mérovingien. Les premiers seigneurs connus étaient les sires de Varsberg mais dès 1222, les chevaliers teutoniques de Metz (c’est leur hôpital qui donna son nom à la porte des Allemands de Metz) prirent possession de la commune et en 1285, on sait qu’ils y dirigeaient un hôpital. Le village sera rattaché à partir de 1553 à la commanderie de Beckingen en Sarre et le resta jusqu’à la Révolution. Sur un plan de 1754, figure encore cet hôpital qui se trouvait derrière l’église actuelle. Les chevaliers teutoniques étaient, de plus, propriétaires fonciers de 356 jours de terres (soit près de 80 hectares) sans compter les 150 jours tombés en déshérence suite à la guerre de Trente Ans et qui reviendront donc au seigneur[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ fascicule de la Societat d'Istòria e de Arqueologia dels Païses de la Nied (SHAN)
- ↑ fascicule de La Société d’Histoire et d’Archéologie des Pays de la Nied (SHAN)


text:
Mauritània
Mauritània o la Republica Islamica de Mauritània es un estat situat al nòrd-oèst d'Africa. Confronta al sud-oèst Senegal, a l'èst e al sud-èst Mali, al nòrd-èst Argeria e al nòrd-oèst lo territòri del Sahara Occidental annexat per Marròc. Possedís a l'oèst una còsta espandida banhada per l'ocean Atlantic.
La capitala es Nouakchott.
Lo gentilici es mauritan, -ana.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria a la conquista francesa[modificar | modificar la font]
Segon leis arqueològs, lo territòri mauritan es una region anciana de poblament uman que data dau Paleolitic. Vèrs 3 000 av. JC, èra probablament dominat per una societat formada d'agricultors sedentaris que deguèron pauc a pauc migrar vèrs lo sud en causa de cambiaments climatics favorizant l'expansion de Sahara. De tribüs nomadas protoberbèras lei remplacèron dins lei zònas ganhadas per lo desèrt. Lei Berbèrs dominèron la region fins a l'Edat Mejana e foguèron a l'origina, dins lo corrent dau sègle XI, dau movement religiós almoravide que conquistèt la màger part de Magrèb e d'Al Andalús. Pasmens, aquel empèri s'afondrèt rapidament, entre 1087 e 1147, minat per leis ambicions dei princes musulmans locaus e lei conflictes intèrnes.
Après la disparicion deis Almoravides, foguèt lo torn dau territòri mauritan de subir d'invasions de part deis empèris africans de la Vau de Nigèr (Empèri de Mali, Empèri Songai) que dominèron lei regions dau sud-èst e de tribüs aràbias venguts dau nòrd. En particular, au sègle XV, la tribü dei Bani Hassan intrèron dins lei regions septentrionalas en cèrca de pasturgatges. De 1644 a 1674, una lònga guèrra leis opausèt ai Berbèrs, principalament ai Sanhadja. Lo conflicte s'acabèt per una victòria deis envasseïres, çò qu'entraïnèt l'arabizacion de Mauritània. Pasmens, lei Berbèrs gardèron una certana influéncia religiosa, economica e culturala. Ansin, la societat èra dirigida per lei tribüs « liuras » (aràbias) que dominavan de tribüs berbèras tributàrias e d'esclaus. Lei foncions religiosas, artesanalas e marchandas èran partejadas entre Berbèrs e Arabs e un fenomèn de mestissatge entre Arabs e Berbèrs entraïnèt la formacion progressiva dau pòble mauritan actuau.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Lei Portugués arribèron en Mauritània a partir de 1434 e establiguèron de liames comerciaus ambé lei tribüs moros. Foguèron pauc a pauc remplaçats per lei Francés, installats en Senegau, leis Anglés e leis Olandés. La goma arabica, matèria premiera essenciala en tenchurariá, sostenguèt lo desvolopament d'aquelei cambis.
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX, França comencèt de considerar la conquista de Mauritània après de combats entre Francés e Moros en 1854. Devesida entre d'emirats rivaus, la societat mauritana resistiguèt pas dins lo sud dau país onte leis Emirats de Trarza, de Hodh e de Brakna passèron sota protectorat entre 1891 e 1902. En revènge, la resisténcia foguèt importanta dins lo centre e dins lo nòrd. Lo cap d'aquela resisténcia, lo cheic Ma el-Aïnin, foguèt finalament vencut e tuat en 1910. Pasmens, après aquela victòria francesa, la somission de la region èra aparenta e de combats opausèron de tribüs moros ai tropas colonialas fins ais annadas 1930.
Mauritània foguèt integrada au sen de l'Africa Occidentala Francesa (AOF) e son administracion foguèt fisada a de foncionaris installats en Senegau. D'efèct, lei Francés avián ges de projècte d'esplecha dau país, paure e pauc desvolopat, e la conquista permetiá sustot d'assegurar lei liasons terrèstras entre Marròc e Senegau. La politica coloniala se limitèt donc au mantement de la patz entre lei tribüs e la màger part dei caps tradicionaus demorèron en plaça.
De 1946 a 1958, Mauritània conoguèt una evolucion similara ais autrei colonias de l'AOF. Recebèt una autonòmia mai e mai importanta e una pichona vida politica, limitada per la manca de quadres, apareguèt. Moktar Ould Daddah, un avocat cap dau Partit dau Regropamanent Mauritan (RPM) ne venguèt la figura principala. En 1955, de jaciments de fèrre foguèron descubèrts e Mauritània foguèt dotada d'una capitala pròpria, Nouakchott, per lo poder coloniau. Une companhiá francesa, la MIFERMA, foguèt cargada d'esplechar lei minas de fèrre mauritanas. Puei, en 1958, foguèt fondada la Republica Islamica de Mauritània. Moktar Ould Daddah ne venguèt lo president e lo país accediguèt a l'independéncia en 1960.
La Mauritània independenta[modificar | modificar la font]
Lo periòde de Moktar Ould Daddah[modificar | modificar la font]
Moktar Ould Daddah dirigiguèt Mauritània de 1960 a 1978. Instaurèt un regime fòrça autoritari basat sus l'adopcion d'una constitucion que creèt un regime presidenciau fòrt en 1961 e la creacion d'un partit unic, lo Partit dau Pòble Mauritan, en 1963. Son objectiu politic foguèt de crear un sentiment d'unitat nacionala mai deguèt sustot reprimir e moderar de trèbols etnics. En particular, en 1966, après l'adopcion de l'arab coma segonda lenga oficiala (ambé lo francés), deguèt faciar de trèbols importants au sen dei populacions negras dau sud. Puei, confrontat a l'emergéncia d'una oposicion clandestina de senèstra, adoptèt una politica pus radicala marcada per la nacionalizacion de la MIFERMA en 1978.
Pasmens, l'enjòc principau deis annadas de Moktar Ould Daddah foguèt la question dau Sahara Occidentau qu'èra cobejat per Marròc. En 1974, lo rèi Hassan II concluguèt un acòrd per partejar aqueu territòri ambé lei Mauritans. Un an pus tard, Espanha acceptèt de cedir lo sud de sa colonia a Mauritània mai l'armada mauritana foguèt incapabla de combatre la guerilha dau Frònt Polisario. En mai d'aquò, la guèrra entraïnèt una crisi economica en Mauritània e lei militars reversèron lo president en 1978. Tre l'annada seguenta, retirèron l'armada dau Sahara Occidentau e signèron un acòrd de patz ambé lei Saharauís.
Lo regime militar[modificar | modificar la font]
Una tiera de regimes militars dirigiguèt lo país de 1978 a 2005. D'un biais generau, foguèron fòrça autoritaris e incapables de resòuvre la crisi de la societat mauritana entraïnada per la decolonizacion e la guèrra de Sahara Occidentau. D'efèct, a partir de la fin deis annadas 1960, de nomadas originaris d'oasís sahararianas e de païsans negres, sovent de descendents d'esclaus, èran venguts s'installar dins lei vilas, espacialament dins la capitala. I avián format un proletariat fòrça paure qu'èra a l'origina de tensions socialas importantas. Dins lo sud, aquò èra agravat per de tensions agràrias entre Moros e pòbles negras.
Maaouya Ould Taya, un coronèu que s'impausèt a la tèsta de la junta militara en 1984, adoptèt una politica destinada a mantenir lo primat deis abitants arabs sus la societat mauritan. Favorizèt ansin lei Moros au detriment dei negres, çò qu'entraïnèt de violéncias dins tot lo país en 1989 (un centenau de mòrts) e l'expulsion de 70 000 negres au sud dau [[riu] Senegau. Lei temptativas d'Ould Taya de melhorar l'imatge dau país ambé l'instauracion d'un regime democratic de façada mau capitèron e Mauritània foguèt fòrça isolada après aqueleis eveniments. En 2005, de militars aprofichèron un viatge dau president en Arabia Saudita per lo reversar.
Mauritània dempuei 2005[modificar | modificar la font]
Dempuei 2005, Mauritània conoís un procès fòrça fragil de democratizacion. D'efèct, lo coronèu Ely Ould Mohamed Vall assegurèt lei foncions de cap d'Estat fins a l'organizacion d'eleccions presidencialas liuras — e sensa fraudas — en 2007. Aquò permetèt lo transferiment dau poder a un civiu, Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi, e una liberalizacion de la vida politica. Pasmens, lo país foguèt tocat per de trèbols sociaus en causa de la demenicion dei revenguts. En 2008, lo generau Mohamed Ould Abdel Aziz organizèt donc un còp d'estat per restablir l'òrdre e prenguèt lo poder.
Condamnat per lei poissanças estrangieras, aqueu còp d'estat entraïnèt pasmens pas la restauracion d'un regime militar car Mohamed Ould Abdel Aziz quitèt l'armada e organizèt d'eleccions presidencialas. Lei ganhèt lo 5 d'aost de 2008. Puei, foguèt tornat elegir en 2014 a l'eissida d'un escrutinh tacat d'irregularitats e boicotat per l'oposicion. Ocupa totjorn la presidéncia. Sei mandats son a l'ora d'ara sustot marcats per lei contestacions de la Prima Aràbia de 2011. Après de trèbols de genier a junh, lo poder acceptèt divèrsei reformas coma la reconóissença constitucionala dei minoritats nacionalas, l'inscripcion dins la constitucion de l'esclavatge[1] ò l'exclusion dei militars de la vida politica.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon certaneis estimacions, i a encara 150 000 esclaus en Mauritània.


text:
Federalisme
Lo federalisme supausa un sistèma de govèrn de dos gras. La federacion es formada de divèrs estats o províncias que gausisson d'una autonomia que lor permet de reglar coma o entendon de questions coma lo dreit civil, l'educacion, la santat publica.
Lis Estats federats an mai o mens d'autonomia segon li país : atau, en Canadà - estat federau despuèi 1867 -, las dètz províncias an pas que li dreits que lor son expressament reconeguts per la Constitucion federala; quand ditz pas res, la competéncia reven a la federacion. Is Estats Units, al contrari, li cinquanta estats an toti li poders sonca li que son nomadament atribuits per la Constitucion a l'Estat federau.
Lis Estats membres an sovent d'institucions similaras a las de l'Estat federau. Atau, en Canadà, cada província es governada segon lo sistèma parlamentari, mas lo Parlament a pas qu'una chambra, d'a part en Quebèc. Is Estats Units, cada estat es organizat segon lo regim presidenciau.
Lis Estats federats son totjorn representats al nivèl federau per una segonda chambra parlamentària, que a sovent lo nom de Senat. Dins aquel Senat, lis Estats son representats o d'un biais egau coma is Estats Units, onde i a dos senators per estat, o d'un biais inegau coma en Canadà (i a vint-e-quatre senators per Ontàrio e Quebèc, dètz, sièis o quatre per las autras províncias). I a tanben dins lis Estats federaus una Cort suprèma (de nòu jutges en Canadà e is Estats Units), que règla li problèmas pausats per l'interpretacion de la constitucion dins lei relacions entre la federacion e lis estats.
I a d'estats federaus sobre toti li continents (Alemanha, Belgica, Mexic, Cameron, Índia). Mas un es ben particular: la Confederacion Elvetica, reire-confederacion devenguda federacion.
Li cantons an una larja autonomia. Amai, lo federalisme soïsse, gràcias a un territòri pro pichon, pòt utilizar la democracia dirècta o mieja dirècta. Dins li cantons, i a un quite dreit de revocacion populara dis elegits: atau, lo parlament cantonau pòt èsser dissolgut per votacion a la demanda de 12 000 ciutadans a Bèrna e 5000 a Lucèrna, e lo Govèrn Federau pòt èsser destituit per lo pòble a la demanda de quauques milierats de personas dins quatre cantons. Aquessi dreits, pasmens, son quasiment pas jamai utilizats.
Darrièra particularitat del regim soís: mentre que l'Assemblada Federala noma e revòca li membres del Conselh Federau, organ executiu, aqueste pòt pas dissòudre l'Assemblada. Aquò es un regim d'assemblada onde lo Parlament es mèstre de la situacion.
Un aute tipe de federalisme apareguèt ambe la reforma constitucionala en Belgica, en ginier de 1989: un Estat federau fondat sobre lo compartiment dei competéncias e dei ressorsas d'un reire Estat centralizat. L'Estat federau s'opausa a la confederacion d'Estats onde li membres an pas nosat entre guessi que de ligams plan tèunes (a l'origina, Soïssa foguèt una confederacion) e a l'Estat unitari coma França. Es entremieg aquessas doas formas extrèmas d'Estats, e pòt nàisser de l'evolucion d'una d'aquessas doas formas.


text:
I èri pas, per mantunas rasons e va regreti pas.
A ben ten los mediàs nacionals n'an pas parlat aqueste còp! E sètz suspreses?
òuu sèm pas mai de 20 000 (puslèu 15 000 per çò qu'ai comprés). Ara los anti-occitan n'an la pròva: los occitanistas non son pas qu'un planponhet "d'intellos" caganhas.
Occitan=Carcassona=Besièrs=catars=lengadòc=invencion, deformacion de l'istòria.
Vesi una causa positiva ça-que-la: lo discors de Grosclaude: N'i a pron d'èsser gent amb l'estat francés.L'auriá calgut dire aquò fa 20 ans, ara me sembla un pauc (tròp) tard, mas "vieux motard que jamais".
Per çò qu'es de la seguida?
Avèm ara lo sosten de la mager part del monde, la violencia seriá contra productiva.
L'idèia de Lafontan m'auriá semblada interessanta aquò fa 20 ans. Ara pensi que fariá pas que provar un pauc mai que l'occitan es crevat (o pauc s'en manca).Jamai de pichòtas manifestacions aital non aurián pas l'atencion dels mediàs "importants".
Soi d'a fons per una manifestacion per las lengas regionalas a Paris
, amb tot lo monde!!! Sèm en França
, l'estat francés es amont es el que regís tot aqui
e non se va pas melhorar amb "le petit Nicolas", al contrari!
Quin es la primièra vila occitana de França? Paris. La primièra vila bretona, basca, còrsa, catalana, ch'ti, picarda,arpitana etc... Paris, totjorn Paris.
Volètz far paur, volètz tocar lo monde? I cal anar, totes, amassa!! Nos podràn pas ignorar, los mediàs seràn obligat d'explicar qual bloquèron las rotas, perqué i aviá tantes monde per carrièra.Liberté, égalité, fraternité
pour toutes les langues de France, pas deux poids, deux mesures (voire plus) comme c'est le cas encore aujourd'hui.


text:
Avenay
Avenay es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los mai ancianas traces del vilatge de Avenay datan de l'epòca gallo-romaine. Al Mièja Edat, lo vilatge depen de Vièlh (Calvados) e de Bayeux. A #èsser ocupat pels Normands als Modèl:IXe s e Sègle Xs.
En 1827, Avenay (336 abitants l'an 1821) absorbeix Fierville-en-Bessin (68 abitants)[1] a l'èst de lo sieu territòri.
Les plus anciennes traces du village d'Avenay datent de l'époque gallo-romaine. Au Moyen Âge, le village dépend de Vieux (Calvados) et de Bayeux. Il a été occupé par les Normands aux Modèl:IXe s et Sègle Xs.
En 1827, Avenay (336 habitants en 1821) absorbe Fierville-en-Bessin (68 habitants)[2] à l'est de son territoire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 14 de julhet 2009 e ficha ligada (Fierville-en Bessin)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Avenay », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 14 juillet 2009 et fiche liée (Fierville-en Bessin)


text:
Passerat domestic
Lo passerat domestic (Passer domesticus) es una espècia d'ausèl passerifòrme de la familha dels passerats. Es pichon, es adaptat a l'abitat urban e fòrça acostumat a viure près de l'èsser uman, fins al ponch d'èsser lo mai frequent e conegut. Se tròba distribuit per tot lo glòb, e mai se es originari d'Eurasia e del Nòrd d'Africa. Es estat introdusit per l'èsser uman en lo rèste dels continents, a excepcion de l'Antartida.
100 exemplars procedentes d'Anglatèrra foguèron soltats en Brooklyn, Nòva York, coma contraròtle de plagas. Aquesta mesura foguèt seguida dins d'autras vilas d'Estats Units, a on es conegut coma lo passerat anglés per o distinguir dels passerats americanes natius.
Pòdon arribar a viure 13 ans en cautiveri, e mai se normalament paucs arriban als 7 d'ans en libertat.