text:
1èr. CONGRÈS - IEI
“VALORS EN UA SOCIETAT CAMBIANTA: EDUCAR EN HILAT”
2,3 e 4 de noveme de 2017
Idiòmes oficiaus e de trabalh deth Congrès: catalan, castelhan, aranés e anglés.
DIJAUS 2
Remassada de documentacion e acreditacions.
18 ores. Conferéncia inauguarau: “valors en ua societat cambianta: es rèptes dera participacion e era autoritat ena societat dera informacion”, Dr. Ramon Flecha (Universitat de Barcelona)
20 ores. Presentacion Pòsters.
DIUENDRES 3
9.30 ores. Taula redona “Eduacion e salut en un mon en transformacion” Dr. Jose Yuni, deth CONICET, Universitat Nacionau de Catamarca (Argentina), Dr. Eduardo Bericat (Universitat de Sevilla), Dr. Fiel Molina (Universitat de Lleida)
11 ores. Pòsa - Cafè
11.30 ores – 13:30 ores. Comunicacions.
Grop 1: Escòla Rurau e comunitat.
Grop 2: Aprendissatge e Servici.
Grop 3: Mediacion e Resolucion de Conflictes.
Grop 4: Educacion personalizada (Inclusion e Educacion: Plans d’Entorne e alternatives)
Grop 5: Salut e Educacion.
13:30 ores. Visita guidada ar IEI.
Dinar liure.
17:30. Conferéncia: “Repensant eth mon rurau: enquia ua sostenibilitat sociau e ambientau”, Dr. Josep Lluís Espluga (Universitat Autonòma de Barcelona”.
19 ores – 21h. Comunicacions.
Grop 1: Escòla Rurau e Comunitat
Grop 2: Aprendissatge e Servici.
Grop 3: Mediacion e Resolucion de Conflictes.
Grop 4: Educacion personalizada (Inclusion e Educacion: Plans d’Entorn e alternatives).
Grop 5: Salut e Educacion.
21.30 ores: Sopar deth Congrès.
DISSABTE 4
9.30 ores. “Era personalizacion dera educacion”, Dr. César Coll (Universitat de Barcelona).
11.30 ores. Pòsa –Cafè.
12 ores. Conferéncia de clausura: “Educar en hilat, des TIC: Valors en ua societat cambianta” Dra. Marina Subirats (Universitat Autonòma de Barcelona).
13.30 ores. Acte de Clausura.


c: text/html

text:
La Ròca (Roergue)
La Ròca[1][2],[3],[4] (La Roque-Sainte-Marguerite en francés) es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Loís Josep de Montcalm, senhor de Sant Veran.
- José Bové.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Peyreleau, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1999
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Lo grop Lumbrets prepausa de musicas e cants per dançar tradicionals, eissits del repertòri occitan del su-oèst de França (Gasconha e Lengadòc mai que mai), en menant los pases dels dançaires fins al País Basc, en Catalonha, dins lo Berrí... Al son del violon, de l'acordeon diatonic, de la sonsaina, del tambornet, de la guitarra, o simplament al son de votz, los Lumbrets animan, dempuèi 2003, bals occitans, fèstas e festenals dins tota la region Occitània, e al delai. Son tanben dançaires, e vos entrainaràn dins las rondas, rondèus, congòs, borrèias, branles, sauts, escottishs e mazurkas... uroses de far partatjar a totes lo plaser d'una tradicion populària, de còps renovelada per de compausicions, interpretacions e adobaments de l'ostal.


text:
Aperaquí 750 000 personas (segon de donadas de l’organizacion) manifestèron ièr dimenge per las carrièras de Barcelona per fin d'exigir la libertat dels presonièrs politics. Jos lo lèma “Pels dreches e las libertats, per la democracia e la coesion, vos volèm a l’ostal”, lo cortègi saturèt l’avenguda del Paral·lel, e las carrièras e plaças adjacentas.
La manifestacion se tenguèt a l’escasença del sièis meses de preson dels dos presidents de las principalas associacions independentistas, Jordi Cuixart e Jordi Sànchez. Los manifestants cridèron a lor liberacion e a la dels autres sèt presonièrs politics independentistas: Oriol Junqueras, Quim Forn, Jordi Turull, Carme Forcadell, Raül Romeva, Josep Rull e Dolors Bassa. Demandèron pereu lo retorn de totes los exiliats politics e la fin del contraròtle espanhòl de las institucions catalanas, e protestèron contra l'ingerència del govèrn espanhòl dins los domenis de la justícia e de la politica catalana.
La protèsta respondiá a l'apèl de divèrsas associacions, collectius e sindicats qu’an creat amassa l’Espaci Democracia e Convivéncia per fin de “defendre las institucions catalanas, la convivéncia, la coesion sociala e los dreches e las libertats fondamentalas dels ciutadans que son estats violats” en Catalonha e Aran.
Lo president exiliat de la Generalitat, Carles Puigdemont, publiquèt sus Twitter qualques imatges de l’eveniment en disent: “Tornarmai una granda manifestacion civica e democratica. Catalonha demanda la libertat. Sèm de ciutadans europèus que sonque volèm viure en patz, liures e sens paur”.
Once again, a great civic and democratic demonstration. #Catalonia is asking for #freedom. We are European citizens who just want to live in peace, free and without fear #UsVolemACasa pic.twitter.com/TbLinSFUSD— Carles Puigdemont (@KRLS) 15 d’abril de 2018


text:
Las pinturas de la glèisa de la Purificacion de Bossòst (Val d’Aran) seràn salvadas après que se serà confirmat lor caractèr excepcional. S’agís de doas scènas, una sus l’Epifania e l’autra sus Jèsus Crist al Temple de Jerusalèm, que se tròban sus una paret. Son plan paucas las pinturas goticas de las glèisas dels Pirenèus que se sèrvan dins lor emplaçament original, e mai se lo servici del patrimòni cultural de la Generalitat de Catalonha n’a confirmat l’excepcionalitat.
“Es tecnicians elabòren un arrepòrt entà avalorar era restauracion pr’amor que se tròben en un estat auançat de degradacion”, çò diguèt a Segre lo cònsol màger de la vila aranesa, Amador Marqués.
Aué TV n’ofrís un reportatge:


text:
Melania Zetrofré http://melanizetofre.blogspot.fr/
Lo problèma quand coneisses d'artistas o d'escrivans, es que te cal engolir sas òbras. As un amic musician? E ben te cal anar al concèrt que passa prèp de l'ostal o pièger, anar a las repeticions. A d'avantatges : escotas lo CD abans que sortisca per la plèba. Çò delicat dins l'istòria, es que te cal donar ton vejaire e ieu sabi pas mentir. Se m'agrada o disi, se m'agrada pas, o disi tanben...
As un amic escriveire? E ben te cal legir sos libres. O al mens, los crompar, e davant el, aital o sap que l'as crompat son libre. Se sabiatz lo nombre de libres qu'ai dins la bibliotèca perque ne coneissi l'autor... e pas legits, plan segur.
Zo, un esforcet de memòria, quin autor subreconegut rescontrèri i a pas gaire?
E ben figuratz-vos que lo tipe ven de publicar un libre que podètz crompar en linha a la librariá catalana. Çò que faguèri. Perque lor cal crompar a las librariás independentas (la librariá catalana a Perpinhan, Sauramps a Montpelhièr o la librariá arlatenca les Passionnés.)
E ben me regalèri de lo legir Les Meues Universitats del Sénher Bezsonoff! Coma totes los libres d'aquel nòrd-catalan felibre (ben òc, es sòci del Felibritge, o sabètz ben que los nòrd-catalans se prenon per d'occitans!), me faguèt plan rire e, un còp de mai, lo daissèri pas. En doas seradas, foguèt plegat. O cal plan dire, una de las qualitats de Bezsonoff, es que sos libres son pas longs (aquò, o disi perque sabi que lo va embufar...). I conta son aventura en classa preparatòria a las grandas escòlas, particularitat francesa. O avoi, de còps que i a, aviái enveja d'escampar lo libre que las classas preparatòrias pudisson l'elitisme made in França e la pudesina ne sortissiá per las paginas. Mas, l'escampèri pas lo libre, pas brica, que me regalavi de lo legir. Es fòrça plan escrich, escriu plan lo tipe, o sabi o ai ja dich mas o pensi a cada còp, meritariá d'èsser revirat dins d'autras lengas... E puèi m'agradèt de legir aquela realitat que m'es coneguda, mas pas completament. Me demandi coma los catalans van comprene aquela istòria de las classas preparatòrias a las grandas escòlas. Rai, nos en cagam, an pas que d'aver una escòla elitista eles tanben, òu.
Un extrach, que soi segura que tot plen de mond que s'alfabetizèron tard en occitan s'i reconeisseràn. Legissètz coma es fòrt aquel Bezsonofàs:
"Cada tarda, després de les classes, em recreava estudiant la llengua dels meus avis. No es podia dir que l'aprengués. Ja m'ho sabia tot, tret de la terminologia gramatical amb conceptes tan àrids com els pronoms febles, el perifràstic i altres francesilles. Transformava en coneixença activa unes nocions passives. La llengua catalana m'apareixia com una vella casa de muntanya on ja havia viscut, en temps oblidats, i ordenava una per una les cambres polsegoses. Encenia l'electricitat dels pronoms, canviava els llençols de les conjugacions, pintava de blau les ventalles del vocabulari. No explorava una borda desconeguda sinó que recuperava un bé perdut. Ortografiats segons convencions que descobria, els mots dels meus avis, netejats, polits, lluïen com lluïses al fons de baguls claferts de tresors." (p. 130)


text:
résultats de recherche : 4119 auteurs trouvés
AUDEBERT Gaston (Serrurier) Monument : Mers-sur-Indre AUDFRAY P. (Peintre) Monuments : Chanzeaux - Chaudron-en-Mauges AUDFRAY Paul (Peintre) Monument : Sainte-Gemmes-d'Andigné AUDRAN (Architecte) Monument : Fendeille AUGIÈRE Auguste (Architecte) Monument : Sommières AUGROS Emmanuel (Entreprise de maçonnerie) Monument : Buzançais AUNIAC Sylvestre (Sculpteur) Monuments : Le Rouret - Lorgues AURAY (Marbrier) Monuments : Le Breuil - Saint-Gilles - Saint-Léger-sur-Dheune - Saint-Maurice-lès-Couches AUTHOM-BIENFAIT Antoine (Marbrier) Monuments : Hernicourt - Roëllecourt - Sachin - Sains-lès-Pernes - Troisvaux - Érin AUTHOM-LEBEL (Marbrier-Sculpteur) Monuments : Ambricourt - Anvin - Auxi-le-Château - Averdoingt - Bailleul-aux-Cornailles - Bienvillers-au-Bois - Blangerval-Blangermont - Blangy-sur-Ternoise - Brias - Eps - Fortel-en-Artois - Frévillers - Gauchin-Verloingt - Herlin-le-Sec - Heuchin - Humerœuille - Marest - Monchy-Breton - Rebreuve-Ranchicourt - Saint-Michel-sur-Ternoise - Sibiville - Tangry - Teneur - Ternas - Vaulx - Warlincourt-lès-Pas - Wavrans-sur-Ternoise - Willencourt AUVRAY E. (Entrepreneur) Monument : Le Port-Marly AUZANNEAU (Entreprise de maçonnerie) Monument : Lusignan AVART CASTIER (Marbrier) Monument : Houlle AVART M. (Marbrier) Monument : Millam AVERMARE (Marbrier) Monument : Badonviller AVISSE (Marbrier) Monuments : Aincourt - Drocourt AVON Adrien (Architecte) Monuments : Hérépian - Pouzolles - Roujan AZAGURY Mario (Architecte) Monument : Paris AZAMBRE Étienne (Peintre) Monument : Neuvy-Pailloux AZEMA Auguste (Sculpteur) Monument : Bessan


text:
Las regions de l’Orient Mejan e Nòrd d’Africa son un airal ont demoran mai de 500 milions de personas e qu’an agut ja un creissement de las temperaturas pendent l’estiu evidentas. Dempuèi 1970 lo nombre de jorns mai cauds es doble qu’abans e ara un estudi scientific preditz un exòde gigant de la populacion d’ailà ja en 2050 o abans pr’amor que la vida poiriá pas mai demorar en la region.
L’estudi es estat realizat per Jos Lelieveld, director de l’Institut Max Planck de Quimica e divèrses autres collègas. An fach una recèrca sus coma se desvoloparàn las temperaturas en aquesta region pendent aqueste sègle. La conclusion es mai qu’inquietanta: las temperaturas creisseràn mai de dos grads de mejana e pendent los estius encara mai. Los jorns mai cauds auràn mai de 30 grads pendent la nuèch e fins a 46 grads de mejana pendent lo jorn amb cimas de mai de 50 grads pendent miègjorn. E aquò se debanarà fins a 10 còps mai sovent que non pas ara e abans de l’an 2050.
De mai, las ondadas de calor en Africa del Nòrd e Orient Mejan creisseràn de manèra dramatica. En 1986 aquesta region aviá solament 16 jorns qu’èran plan cauds. En 2050 seràn mai de 80 e mai de 120 cinquanta ans pus tard. “E se l’umanitat non redusís los gases d’efècte sèrra abans de 2040, la region aurà mai de 200 jorns cada an amb unas temperaturas totalament insuportables per la vida umana – çò diguèt Panos Hadjinicolau- expèrt climatològ e professor associat a l’Institut de Recèrca de Chipre-“.
Un estius amb de temperaturas mai que nautas
Aquò, segon Lelieveld aurà una influéncia cèrta sus l’environament e la santat dels umans de la region. I auràn ondadas de calor fòrça mai longas e las tempèstas de sable dels desèrts pòdon arribar a far inabitablas qualques regions. E aquò provocarà, al còp, un exòde uman e una granda crisi humanitària. E aquò, segon aqueste scientific serà lèu.
Aquesta meteissa còla de scientifics a publicat tanben fa pauc un autre estudi sus lo creissement de la pollucion de l’aire a causa del sable en l’Orient Mejan. En païses coma Arabia Saudita, Iraq e Siria ja a crescut mai d’un 70% dempuèi l’an 200. E espèran que las tempèstas de sable, pr’amor de la sequèra seràn encara de mai en mai nombrosas.
Segon aquestes scientifics i avián dos escenaris. Lo primièr, tanben sonat RCP8.5 assumís que los gases amb efècte de sèrra non s’arturaràn e la temperatura creisserà mai de 4 grads dempuèi 1800. Lo segond, apellat RCP4.5 assumís qu’aquestes gases decreisseràn abans de 2040 e la temperatura mondiala solament pujarà 2 grads e pro.
Mas en ambedós escenaris, en Mejan Orient e Nòrd d’Africa, pendent los estius, las condicions seràn plan e plan duras. En aquò Lelieveld a Handjinicolau son d’acòrd: “Lo cambi del climat provocarà abans de 2050 una deterioracion de las condicions de vida en la region e mai lèu o mai tard, i aurà un exòde gigant de personas cap a d’autres airals de la planeta pr’amor qu’auràn de laissar per fòrça la region. Ja non s’i poirà viure mai”.
Christian Andreu


text:
Ieratic
L'escritura ieratica qu'èra ua version graficament simplificada deus ieroglifs, utilizada peus escribas dens l'administracion. En vertat lo ieratic qu'ei ua simplificacion deus ieroglifs linears qui son eth medish ua simplificacion deus ieroglifs sensus stricto (estant que ieroglif que vien deu grèc "signe talhat"). La diferéncia enter "ieratic" e "ieroglifs linears" qu'ei que dens lo purmèr sistèma los signes que son estilizats mentre que los ieroglifs linears que's semblan tostemps aus ieroglifs talhats qui simbolizan. Per exemple, ua cavèca talhada en ieroglifs que representa tostemps ua cavèca en ieroglif linear mes en ieratic n'ei pas mei qu'ua letra qui simboliza aqueth ieroglif, mes dab chic de ressemblança. Lo tablèu juson de Joan Francés Champolion que'ns ac muisha.


text:
dilluns, 3 de desembre de 2007
viatge dins L...
L'agéncia de Viatge me manda per d'escorregudas dins L... Vos contarai quora sarai tornat... Oblidètz pas de mandar de coms e de vesitar totei lei paginas dau Tam Tam qu'avètz pas agut temps de descubrir... Lei capitols son referenciats en bas d'aquela pagina...
Publié par Tam à l'adresse 10:44:00 p. m. 3 comentaris:
Libellés : Indianà, vilo de Tam
diumenge, 2 de desembre de 2007
una serada amé la Mela
Passère una serada amé La Mela. Ere un pauc nostalgic, qu'èra au Clapàs. L'endrech deis estudis e fasié nostalgic tot plen. (Mandère meme un texto a mon ex-sogra, cresiéu d'èstre 1O ans fa, LOL, mai siéu segur que mon ex-sogra a un autre cat de potonejar,ara....:))
A la debuta, èra cagant, qu'ère au Clapàs per un acamp per l'agéncia de viatge. Mai après, es estat la serada de ma vida. Coma ne fasiéu tot plen amé lo Melhoramicapartit: lo veire (cinèma) e lo manjar (Mac Mickey, per citar pas la marca) e de cops que ia lo Racar (quand "ça le faisait" vraiment). Promier avèm pres la veitura. Ieu, que siéu de la vila de Tam aviéu crenta de me parcar dins una carriera escura, sensa pagar la plaça amé lo gardian dedins. Coma Mela m'expliquèt que costava un braç au Clapàs, se siam parcats a A.... davans CIC. Coma siéu un angoissos de la vida e de la vila, marquère lèu l'adrèiça onte siéu parcat sus lo telefonet, e me cantère dos vo tres cops lo jingle de CIC, que sabèm jamai, avièu pas enveja de virar solet dins lei carrieras escuras dau Clapàs per tornar trobar ma veitura puèi. Avèm montat la granda rampa dau Tram a pè. Perqué siéu balés coma una pelha, e que me fasié d'esport de l'annada. Avèm vist un filme francés, pron risolier e fin. L'Ora Zèro, d'a pauc-près Agata Cristia. Amé la chata a Joni (que cada cop que la vese me cante aquela cançon poirida que après te pega e t'empacha de dormir e que se ditz LAURA! OOOOOOO! LAURA, estampada Radio Nostalia, o piege: CHERIE FM. BEEEEEEEEEERK) la chata a Catarina e a Marcelo (qu'a laissat son cantaire de Benjamin que ne faguèt un disque e que passa a l'estar ac) e lo fiéu a degun (parle de Melvil). Per l'escasença nos aviam sortit la mameta de servici: DANIELA DARIEUX, que joga traç que ben mai e que fa la mameta de servici dau cinèma francés modèrne. MDR!
Puèi avèm manjat un manja-lèu a Lèu (per citar pas la marca, revire en Occitan). Quora siam sortits dau cinè, lei trepadors èran banhats: a degut ploure pendènt lo filme. M'agrada quora sortes dau cinèma e que s'es passat quauquaren de susprenent: la nuech que tomba, la pluèia qu'a banhat lei trepadors. Coma s'aviés mancat pendènt una ora e mieja lo filme dau defora.
Après avèm jogat sus lo monta-davala de la gara. E es pas una metafora erotica.
Puèi ai tornat a la veitura en me cantant la cançon de CIC.
Aquela granda serada vista per Mela es sus:
la grand
Sarà benlèu un jorn impudic e afros d'anar fotografiar sa grand. De la monstrar sus son blog. E de la laissar dire sei comentaris en Occitan. Perque es sola. Qu'es la fin de sa vida, benlèu, vo pas encara. Mai qu'es sola pregondament. Lo personatge pas sempre interessant amé sei defaults missants de Tatia Daniela, accentuats per lo vielhum. Artisticament parlant, sarié marrit de monstrar la polida mamet perque parlar de sa grand en lenga d'oc es un cliché arcaic.
Mai sabe qu'un jorn vo l'autre, me faudra i anar, avans lei regrets. Coma se la darnèra indiana d'una civilizacion èra a morir. E que son testimoni sarà un retrach sus un blog. Sus la tela. Sus internet. Mai onte vai ma consciéncia presa per la passion d'una lenga, d'una escritura e d'una civilizacion en perda ?
Perqué aquela interrogacion sus lo vielhum es lo motor de ma vida ? Es-ti aquo èstre occitanista?
E perqué aquo me balhèt enveja -dempuèi totjorn, meme avans la descuberta de la cultura d'oc- de legir, d'escriéure vo de faire de fotos?
Es-ti aquo la transmicion?
Mai sabe qu'un jorn vo l'autre, me faudra i anar, avans lei regrets. Coma se la darnèra indiana d'una civilizacion èra a morir. E que son testimoni sarà un retrach sus un blog. Sus la tela. Sus internet. Mai onte vai ma consciéncia presa per la passion d'una lenga, d'una escritura e d'una civilizacion en perda ?
Perqué aquela interrogacion sus lo vielhum es lo motor de ma vida ? Es-ti aquo èstre occitanista?
E perqué aquo me balhèt enveja -dempuèi totjorn, meme avans la descuberta de la cultura d'oc- de legir, d'escriéure vo de faire de fotos?
Es-ti aquo la transmicion?
Publié par Tam à l'adresse 11:47:00 a. m. 1 comentari:
Libellés : couleitage, enfancia
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Montpesat (Bearn)
Montpesat (Bearn) (Monpezat en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Montpesat (atestacions Monpessat en 1373, Mompesat, en 1385, Monpesat en 1402, Mons-Pazatus, en latin, en 1425, Mont-Pessat, cap a 1540) que vien de l'occitan mont, deu latin mons, montem. Lo segond element que pòt estar lo participi passat deu latin pedare, «paisherar», «palengar», donc fortificar dab fondacions solidas [1], [2]; pr'aquò, Pierre-Henri Billy que constata que pedare es sense descendéncia gallo-romanica [ací, occitano-romanica] e que pensatus (de pendere) > pensat > pesat, «en penent», convien milhor (citat per Pau Burgan e Andriu Lafon a prepaus de Montpesat de Carcin, qui presenta l'atestacion Mons Pensatus en 1040 [3]).
Istòria[modificar | modificar la font]
Enter 1842 e 1874, Montpesat qu'annexa Vetrac [4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- Enter 1842 e 1874, Montpesat qu'annexa Vetrac, çò qui explica las variacions de populacion de la comuna
- 2013 : 80 abitants (23 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des Communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 279
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=22979


text:
Per Patric, paraulas de Jean-Marie Petit
Un boton sus lo blat rossel dobris la rauba de l’espiga
Ont lo sorelh golard se nega dins un forfolhadis de mèl
Puèi una goteta de sang perleja sus l’aur e lo vent se la bèu d’una boca cauda
Galineta catarineta lo mèu det es una erbeta
Que se planta dins lo cèl un punt roge cor d’aucèl
Un punt blanc per cabucèl un punt negre per solelh
Camin tord e camin drech vai t’en sens pissar al lièch
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
A l'encontre deus occitans de París
Lo Club Occitan de Noisy-le-Grand a París, qu’estó creat en 1977. Après està’s adromit pendent las annadas 80, que’s desvelhè en 90. Hasent partida de las associacions mei vielhas de la capitala, qu’estó creada a l’origina per pairs d’escolans mercés au Patrici Roques.
Patrici Roques qu’estó professor d’occitan au licèu public Flora Tristan de Noisy-le-Grand, pendent 35 ans. Que balhava cors tà l’opcion facultativa deu bachelierat. L’opcion que s’arrestè en 2012, quan lo sénher Roques partí a la retirada. Qu’èra lo darrèr cors balhat dens lo segondari dens la region. Lo Club occitan que s’installè dens la MPT (maison tà tots) deu Champy, au còr d’un barri « sensible ». Uei lo dia, lo Club qu’a evolucionat, n’a pas sonque pairs d’escolans com membres. Que son un vintenat, monde fidèus qui vienen d’Occitània sancèra : de Gasconha, d’Avairon atau com de Provença. Cada 3 mes, lo Club que publica lo bulletin « La Beluga ». Que son ueit paginas dab un agenda mensuau sus las activitats deu Club, articles sus l’actualitat en Occitània e sus las nautats deu costat de las associacions amigas deu Club. Lo Bulletin que s’acaba per drin de literatura, dens lo darrèr numèro, « Ont ès, Tanta Alinda ? », un conde de Liliane Zand (Aper’Òc). Patrici Roques qu’ei president despuish 1990. Que vien de la region tolosana. Pendent la soa enfança qu’entenó la lenga per las arruas de la vila ròsa e dens los mercats on lo miava lo pairbon, originari deu Lauragués. Aqueste li aprenó lo lengadocian « centrau ». Patrici que demorè dens un banh lingüistic multiple, que tornè trobar dab la descobèrta de l’occitanisme… a Lion en 1968 ! Puish qu’arribè tà París. L’òmi que ns’a presentat l’associacion atau com lo hialat d’entitats occitanas dens la capitala francesa.
La Setmana — Qui son los membres deu Club Occitan de Noisy-le-Grand ?
Patrici Roques — Nosautres sèm « panoccitans », venèm d’en pertot. Son de monde que venon d’Occitània tota. A mai, avèm la particularitat de reçaupre de personas que venon pas unicament de la nòstra comuna mas tanben de l’èst parisenc e de París intra muros. I a de monde conegut coma Claudi Simiat que sortirà lèu un novèl libre o encara Guy Matthieu, poèta provençal que viu sus París e que nos ven veire de temps en quora. I a doas personas que son perfèitament bilingüas. Las autras an la lenga dins l’aurelha e l’aprenon amb nosautres. Nos basam sus l’occitan dit « estandard » per que cadun se comprenga. Nos cal trobar un tipe de lenga mejana, e es un debat pr’amor i a los que parlan l’occitan de lor canton e los parisencs qu’aprenon un autre occitan. Al Club, cadun parla son parlar d’origina e nos comprenèm totes fòrça plan. Los corses se fan en lengadocian « estandard », coma lo bulletin mas publicam tanben de tèxtes en provençal, en gascon, etc.
LS — Quaus son las activitats perpausadas peu Club ?
PR — Cada 15 jorns, fasèm çò qu’apelam un cors d’occitan. En fait, es un cors ont escambiam. Trabalham puslèu sul tèma de la musica e sus de tèxtes, solide. Nòstre interès es la convivéncia. I a de monde que vòlon venir pr’amor vòlon tornar un pauc al país. Es venguda una necessitat de portar la pròva de l’emplec de la lenga dins la region, dins la mira de restablir benlèu un cors (dins un licèu per exemple) dins l’èst parisenc. Volèm portar la pròva de la preséncia activa de la lenga e de la cultura occitanas dins la « talvera » de l’Isla-de-França ont es lenga d’usatge, amb los drets correspondents, coma per exemple l’ensenhament de la lenga. I a totjorn de problèmas amb la convencion amb los rectorats. Dins los tèxtes es escrit que [la lenga] serà ensenhada dins las regions ont la lei es en usatge [es la lei Fillon, NDR]. Nos cal provar que dins las tres acadèmias de la region parisenca, la lenga es una lenga d’usatge. Per nosautres, es important de provar que la lenga occitana es una lenga de França e pas unicament d’una region. I a una autra rason per la quala contunham d’existir amb lo Club. Una enquèsta a mostrat que la majoritat dels jovents dins la region parisenca vòlon anar en Occitània (en Provença o en Lengadòc) o en Bretanha dins las annadas que venon. Se parla d’un exòdi urban. Es una realitat dont degun ne parla. Cal preparar lo monde e los cal informar. Coma disiá un amic : « Cal aprendre al monde que i d’autras lengas en França, d’autras culturas ». Aicí, son pas assabentats que quand arriban a Tolosa, Pau o Bordèu i a una autra cultura que non pas la que veson sus TF1. Recentament, un jove Portugués nos a rejonch al Club. S’interèssa a la lenga per cuorisitat. Es una de las rasons per las qualas cal contunhar d’èsser presents dins la region parisenca.
LS — Avetz relacions dab d’autas associacions occitanas dens la capitala ?
PR — Lo Club occitan de Noisy-le-Grand a de relacions coralas amb las autras associacions de la region d’Isla-de-França. Entre autres l’Aper’òc de París-ciutat, los Amics de la Lenga d’òc (la seccion parisenca del Felibrige), atal coma los Miègjornals de Sceaux (Hauts-de-Seine) e lo CREO-La Talvera. Cada an, las associacions occitanas de la capitala s’amassan per la dictada occitana al mes de genièr e per d’autras accions comunas. Avèm de bonas relacions amb los Bretons de Noisy-le-Grand, tanben !
Inf. : Club Occitan Noisy-le-Grand, 30 arrua Du Clos, 93160 Noisy-le-Grand Tel. : 08 92 97 63 74 Mèl : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
Era descobèrta d’ua importanta populacion ena ciutat maia de La Corona entre es anades 250 e 900 dC poirie cambiar es coneishences qu’auem sus aquera civilizacion. Naues excavacions confirmarien que, mès que ciutats independentes, era cultura maia siguec ua amassada de grani empèris politics.
Atau, es naues evidéncies trapades damb diferentes tecniques ena anciana ciutat maia de La Corona dan ara un nau sentit ad aquera cultura. Segontes era còla d’arqueològs qu’a trabalhat es darrères annades enes excavacions dera ciutat maia de La Corona, en Guatemala, aquera auec diuèrsi milions d’abitants pendent eth periòde classic maia.
Es excavacions sigueren completades damb un estudi aerian e fotografies hètes damb lasèr. Es resultes confirmèren qu’era ciutat maia de La Corona siguec incorporada a una empèri maia qu’anaue des de Mexic enquia America Centrau jos eth reiaume des Kaanul, ua dinastia maia fondada peth mitic arrei-sèrp. Aqueth empèri maia ère governat pes arreis-sèrp e auie era ciutat mexicana de Calakmul com caplòc.
Ara, es arqueològs an confirmat qu’era ciutat de La Corona demorèc com un centre comerciau de venda de pèires precioses e d’autes mercaderies qu’arribauen des de ciutats situades mès ath sud, com Kaanul. Atau siguec confirmat per arqueològ Marcello Canuto, dera Universitat Tulane de Naua Orleans e codirector des excavacions en La Corona.
Diuèrses ciutats en un madeish estat
“Eth nòste trabalh da supòrt ara idèa qu’es diuèrses ciutats maies dera region èren connectades entre eres laguens d’un madeish estat politic – çò diguec Canuto -. Non èren ciutats independentes com se pensaue”.
Er estudi aerian dera region siguec hèt en tot fotografiar mès de 2.100 quilomètres cairadi de sèuva guatemaltèca. Er avion auie ua equipa de deteccion lasèr e siguec utilizat entà descobrir bastides jos es arbes e era vegetacion. Açò permetec afirmar qu’era populacion de La Corona auec entre 2 e 3 milions d’abitants entre es annades 520 e 740 dera nòsta epòca.
E es arreis-sèrp de Kaanul aucupèren diuèrses ciutats dera region entà formar un empèri politic. Atau ac confirmèc er arqueològ Tomàs Barrientos, dera Universitat dera Vath de Guatemala, en Guatemala, e codirector des excavacions.
Maugrat açò, La Corona auec quauque tipe d’independéncia politica en aguest gran empèri maia. Era dominacion des arreis de Calakmul sus La Corona sigueren descobèrts a trauèrs de diuèrses inscripcions trapades en ieroglifes dera ciutat. Quauqu’uns descriuien era arribada de diuèrsi dius maies entara ciutat en 314. Totun, qu’autes der an 546 ja parlen deth contraròtle de La Corona pes arreis-sèrp. Es naui governadors, que venien de Calakmul volgueren èster identificadi damb es dius locaus de La Corona.
“Es governadors de Kaanul volgueren crear un nau estat e atau manipulèren era mitologia locau de La Corona – çò diguec Barrientos -. I auien festivaus entà celebrar tanben es dius qu’auien arribat damb eri. Ena plaça ceremoniau de La Corona sigueren trapadi diuèrsi uassi d’animaus sacrificadi entà aqueri dius”.
Segontes un aute cercaire, Simon Martin, deth Musèu d’Arqueologia de Filadelfia, era grana quantitat de pèires damb inscripcions e ieroglifes confirme que La Corona auie ua populacion fòrça grana e qu’ère ua ciutat fòrça importanta en estat maia de Kaanul. “Tanti tèxtes en una region tan petita solament pòt voler díder que La Corona tanben enviaue es sòns dius a Calakmul – çò diguec Martin –“.
Era Redaccion
Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita


text:
Lo libre-CD de Joan-Pau Verdier Lenga de pelha recampa 22 cronicas radiofonicas en version tèxt e àudio.
L'edicion e de la difusion son assegurada per Novelum - IEO Perigòrd al prètz de 12 èuros.
L'autor anima dempuèi vint ans l'emission Meitat-chen, meitat-pòrc cada dimenge sus France-Bleu Perigòrd. Aquí denóncia, en occitan, los absurditats, incoeréncias e autras bestisas de nòstre temps
Martial Peyrouny, que presenta amb el l'emission, s'encargèt del postfaci.
Aquí çò que ne dis : « Joan-Pau Verdier es un pauc nòstre Robin daus Boescs perigordin. Per eu, tot es subject de ronha, e manca pas de matiera e de talent per s'ocupar : lo CAC 40, los OGM, l'equipa de França de rugby, los abùs de la politica mas tanben la meschanta bafrèia, los drechs de l'òme coma de la femna o de las minoritats etc...
« Joan-Pau, quo es un pauc David contre Goliath, manca qu'en plaça de tira-peira, utiliza sa pluma per atacar e un micrò, per aver mai de resson. Se'n prend nonmas aus colhons per los ridiculizar emb beucòp d'umor e de coquinariá. »


text:
Sicília
Sicília es la pus granda illa de la Mar Mediterranèa e tanben una region del sud d'Itàlia (Itàlia insulara).
La capitala es Palèrme. Las vilas mai importantas, en mai de la capitala, son Messina e Catània.
Lo gentilici es sicilian, -a.
La lenga oficiala es l'italian, mas la lenga locala sempre parlada e escrita es lo sicilian. Es la region pus estenduda d'Itàlia e son territòri es constituït de nòu ancianas províncias partejadas en 390 municipalitats.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Sicília es una illa d'Itàlia bordada al nòrd per la mar Tirrèna e situada a l'oèst-sud-oèst de la Calàbria meridionala. Al nòrd-èst de l'illa e a una trentena de quilomètres de la còsta, se situan las illas Eolianas, que constituisson un archipèla volcanic. Entre elas, cal citar l'illa d'Estrombòli, coneguda per son volcan, e que se trapa a 61 quilomètres a nòrd de la localitat de Milazzo. Sicília es separada de la península per l'estrech de Messina, larg d'un pauc mai de 3 quilomètres. Es tanben banhada a l'èst per la mar Ioniana. A 86 km a sud-sud-oèst de la localitat de Cava d'Aliga (Consòrci Liure municipal de Raguse) se situa l'illa de Malta.
Sicília venguèt una region autonòma en 1946. Demorèt devesida en províncias entrò la lei del 4 d'agost de 2015, qu'instituïguèt Consòrcis Liures de Comunas que 3 an l'apelacion de Ciutats Metropolitanas.


text:
Fréthun
Fréthun es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement Vilatge termierèr als impòstes aleugerits situat sul territòri anglés près del reialme de França e del duché de Bourgogne de contunh de l'empèri espanhòl, d'ont lo sieu nom de "free town": vila franca. Los sieus abitants an trucat los Fréthunois e los Fréthunoises. La municipalitat s'estend sus unitat|7.9|km|2}} e compte 1 297 abitants dempuèi lo darrièr recensement de la populacion en datant de 2004. Amb una densitat de 163,8 abitants per km², Fréthun a conegut un net ascens de 19,0% de la siá populacion per çò qu'es de 1999. Environat per las municipalitats de Nielles-lès-Calava, Coquelles e Peuplingues, Fréthun a situat a unitat|4|km}} al Sud-Oèst de Calava la mai granda vila a las alentours. Situat a 5 mètre d'altitud, Lo riu de hames-boucres, lo riu de nielles los calava son los principals corses d'aiga #que travèrsa lo vilatge de Fréthun. La municipalitat es prèpa del parc natural regional dels Caps e Marais de Opale a aperaquí 6 km.
Anciennement village frontalier aux impôts allégés situé sur le territoire anglais à proximité du royaume de France et du duché de Bourgogne puis de l'empire espagnol, d'où son nom de "free town": ville franche. Ses habitants sont appelés les Fréthunois et les Fréthunoises. La commune s'étend sur 7,9 km2 et compte 1 297 habitants depuis le dernier recensement de la population datant de 2004. Avec une densité de 163,8 habitants par km², Fréthun a connu une nette hausse de 19,0% de sa population par rapport à 1999. Entouré par les communes de Nielles-lès-Calais, Coquelles et Peuplingues, Fréthun est situé à 4 km au Sud-Ouest de Calais la plus grande ville aux alentours. Situé à 5 mètre d'altitude, La rivière d'hames-boucres, la rivière de nielles les calais sont les principaux cours d'eau qui traverse le village de Fréthun. La commune est proche du parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale à environ 6 km.


text:
Cagny (Calvados)
Cagny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr luòc d'aucupacion umana sul territòri actual de Cagny èra un domeni rural trobat près del centre comercial Mondeville 2 (pòble Décathlon)[1].
Qualques traces d'aucupacion (forn, poteries, objèctes en silex, ossements d'animals) remonten al Neolític mièg (XXXIIIe sègle abC.). Un amassa funéraire del bronze final (Modèl:-sp) a tanben #èsser sortit de tèrra. Mas la descobèrta la mai important es un domeni rural en datant de la fin de la VIe sègle abC. e del començament de la Ve sègle abC. (edat del fèrre). Situat a proximitat immediata d'una via gauloise empierrée e enquadrada per fossés, l'important establiment rural i aviá compausat d'una pleta d'unitat|8000|m² {{}} environada de fossés prigonds e que # se trobava una forja e una poterie. S'a egalament trobat traces de ramaderia, de las silos a grandas, de las fòssas criadas, aital coma las fondacions de desparièras bastissas. Una nécropole constituida d'una quarentena de sépultures a egalament #èsser ponduda al jorn[2].
La parca de Frénouville-Cagny a dobèrt en 1855 sus la linha Can-París.
Le premier site d'occupation humaine sur le territoire actuel de Cagny était un domaine rural retrouvé à proximité du centre commercial Mondeville 2 (village Décathlon)[3].
Des traces d'occupation (four, poteries, objets en silex, ossements d'animaux) remontent au Néolithique moyen (XXXIIIe sègle abC.). Un ensemble funéraire du bronze final (Modèl:-sp) a aussi été sorti de terre. Mais la découverte la plus importante est un domaine rural datant de la fin du VIe sègle abC. et du début du Ve sègle abC. (âge du fer). Situé à proximité immédiate d'une voie gauloise empierrée et encadrée par des fossés, l'important établissement rural était composé d'un enclos de 8 000 m² entouré de fossés profonds et dans lequel on trouvait une forge et une poterie. On a également retrouvé des traces d'élevage, des silos à grains, des fosses domestiques, ainsi que les fondations de différents bâtiments. Une nécropole constituée d'une quarantaine de sépultures a également été mise au jour[4].
La gare de Frénouville-Cagny est ouverte en 1855 sur la ligne Caen-Paris.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Enregistres preventivas portadas l'an 2008 abans lo bastiment de la plateforme logistique Décathlon
- ↑ lo-jorn-/re/actudet/actu_loc-731255------_actu.html Oèst-França, 28/10/2008
- ↑ Fouilles préventives menées en 2008 avant la construction de la plateforme logistique Décathlon
- ↑ Ouest-France, 28/10/2008


text:
Guèrra d'Ivèrn
La Guèrra d'Ivèrn se debanèt dau 30 de novembre de 1939 au 13 de març de 1940 e opausèt l'URSS a Finlàndia. S'acabèt per una victòria sovietica malaisada qu'entraïnèt la pèrda de divèrsei territòris frontaliers per lei Finlandés.
Aquela guèrra foguèt entraïnada per la revirada de negociacions entre lei dos país en 1939. En causa dei menaças de guèrra entre Sovietics e Alemands, lei Sovietics èran desirós de renfòrçar lei defensas de la vila de Leningrad, segonda vila dau país, qu'èra fòrça pròcha de la frontiera. Demandèron tanben lo drech d'installar de basas navalas dins lo sud dau país. Lei Finlandés refusèron totei lei preposicions de Moscòu e finalament, Stalin ordonèt d'atacar Finlàndia en novembre de 1939.
La guèrra comencèt lo 30 de novembre de 1939 amb una ataca generala de l'Armada Roja sus la frontiera. L'URSS foguèt condamnada per la Societat dei Nacions sensa consequéncia vertadiera e Francés e Britanics assaièron tanben d'organizar sensa succès una fòrça per ajudar lei Finlandés. Mau equipadas e mens nombrosas, lei fòrças finlandesas capitèron de resistir gràcias a la topografia malaisada de la region, a la conóissança dei tecnicas de subrevida dins lei regions polaras e ais errors de comandament sovieticas. Puei, aprofichèron lei condicions duras de l'ivèrn d'aquela annada per causar de pèrdas importantas ai Sovietics que son equipament èra pas adaptat. Per exemple, incapablas de se desplaçar, tres divisions sovieticas foguèron esquichadas a Suomussalmi per solament tres batalhons finlandés entraïnant la pèrda de 23 000 òmes còntra solament 800 entre lo 7 de decembre de 1939 e lo 8 de genier de 1940. Sus lei teatres maritims e aerians, lei fòrças finlandas capitèron de resistir gràcias ai defensas navalas dei costats ò a una tièra d'innovacions dins lo combat aerian. Lo 7 de genier, Stalin deguèt finalament mandar de fòrças novèlas e fisar lo comandament a un generau competent, Semion Timochenko, que decidèt de concentrar sei fòrças e seis equipaments dins lo sud. S'ocupèt tanben de melhorar lei movements entre l'infantariá, l'artilhariá, lei blindats e l'aviacion. Ansin, poguèt aprofichar sa superiotat materiala còntra lei Finlandés que sei linhas foguèron rompudas entre lo 11 e lo 19 de febrier. Lo 29, lo govèrn finlandés acceptèt de negociar tornarmai ambé lei Sovietics e un tractat de patz foguèt signat lo 12 de març.
Aqueu tractat es dich tractat de Moscòu. Sei clausas principalas regardèron l'annexion de Carelia, de la region de Salla e de la lenga de Rybachi per l'URSS. La lenga d'Hanko èra tanben laissada ai Sovietics per una durada de 30 ans. Ansin, lei demandas inicialas dei Sovietics foguèron contentadas. Obtenguèron tanben la vila de Vyborg. Aquelei pèrdas e la volontat finlandesa de lei reconquistar entraïnèron tre 1941 una segonda guèrra, dicha Guèrra de Contuniacion, entre Finlàndia, d'ara endavant aliat a l'Alemanha nazia e l'Union Sovietica. S'acabèt tornarmai per una victòria sovietica. En Euròpa, lei reviradas sovieticas còntra un país rurau e militarament mau equipat entraïnèron d'errors sus l'estimacion de la capacitat de combat de l'Armada Roja, especialament per leis Alemands que pensavan vencre aisament en 1941. De son caire, l'Armada Roja aprofichèt aqueu conflicte per melhorar sei tecnicas, especialament per combatre dins lei condicions duras d'un ivèrn fòrça freg. Aquò li permetèt de protegir victoriosament Moscòu en 1941 còntra l'ofensiva alemanda.


text:
Ancian president de l’Institut d’Estudis Occitans, professor d’universitat de Peitieu, Pèire Bec èra tanben un grand de la litaratura trobadorenca. Ajudèt pel reviscòl de la cançon trobadorenca, mantunes gropes musicals li devon la basa de la creacion artistica occitana.
Es estat tanben membre del CAOC occitan.
Ambe lo seu occitan gascon, ajudèt Aran a reviscolar la dignitat de la grafia occitana d’Aran.
Escriviá de temps en temps dins la revista Lo Gai Saber, e se passejava encara per Occitània per portar la bona paraula de la dignitat lingüistica.


text:
Per la majoritat de las gents l’idèa qu’avèm sus l’epòca de la preïstòria es marrida. Sovent pensem d’idèas que, amb lo temps, son vengudas de topics. Pas res mai: la violéncia que i aviá, lo ròtle de femnas e d’òmes, la brutalitat d’esperit de las divèrsas espècias ominidas, lo canibalisme neandertalian o la nòstra preséncia actuala que nos situariá en çò de mai naut de l’evolucion.
Cal pas s’enganar. Son d’idèas qu’avèm recebut pendent la nòstra vida e que los mejans de comunicacion an volgut confirmar. D’informacions mai complèxas son pas bonas per lo biais de vida qu’avèm uèi lo jorn. Mas coma en d’autras epòcas, tanben i an de topics sus la preïstòria. E lo cercaire del Centre Nacional de Recèrca Scientifica e del Musèu Nacional d’Istòria Naturala Antoine Balzeau a volgut demostrar cossí son los topics sus la preïstòria en lo libre d’edicions Belin “33 idèas recebudas sus la Preïstòria (en francés). Una òbra tras qu’interessanta.
D’idèas recebudas que son pas vertadièras
A travèrs dels divèrses capítols d’aqueste libre lo legeire començarà descobrir una autra imatge sus la preïstòria. Sus l’evolucion de la nòstra espècia e sus perque sèm uèi la soleta espècia ominina qu’encara demora en la planeta. E atanben sus cossí poiriá èsser l’òme dins de milièrs d’annadas !
En tot explicar perque las messorgas o d’idèas marridas son pas scientificas, Balzeau – amb l’ajuda de l’illustrador e peintre Olivier-Marc Nadel – vòl situar melhor cossí se debanèt la preïstòria e informar scientificament que sabèm e que sabèm pas d’aquela epòca – e de còps cal èsser pro sincèr en tot reconéisser que sabèm pas gaire ! -.
Atal, los primièrs capítols parlan ( n’i a 33) de l’evolucion dempuèi lo nòstre primièr ancessor ominid que demorèt en Africa ja fa 7 milions d’annadas. E non, l’òme preïstoric demorèt pas amb los dinosaures (la lor extincion se passèt fa mai de 65 milions d’ans !). E aquò, que de còps sembla èsser una evidéncia a d’èsser confirmat un còp e un autre encara uèi per causa de las marridas interpretacions dels antievolucionistas de la drecha politica estatsunidenca.
L’òme modèrn (çò es Homo sapiens sapiens) sortiguèt d’Africa fa 100.000 ans mas pas solament un còp e pro. O faguèt plusors còps en tot conviure amb d’autras espècias al còp. E òc, pr’amor qu’a l’epòca i demoravan fins a quatre espècias omininas : Homo erectus en Asia, Homo neandertalensis en Euròpa , Homo denisovani en Siberia e Homo sapiens en Africa.
Aquò dona una imatge de l’evolucion qu’es pas lineara. Que foguèt pas lineara. E es una de las idèas marridas que totes avèm sus l’evolucion que Balzeau vòl laissar clara: aquela foguèt pas un camin linear ont una espècia provocava la naissença de la seguenta amb lo temps. Totjorn i aguèt mai d’una espècia al còp e aquò fa de l’evolucion una concepte mai semblable a un arbre que non a un camin linear.
Es una idèa scientifica (en fach una teoria ja fa temps demostrada) fòrça mai complèxa e complicada. E los cercaires del mond, de còps, an volgut o an sabut pas explicar cossí foguèt realament. E Balzeau considèra onestament que cal desvolopar melhor aquela teoria se volèm aver una coneissença mai prigonda e reala de la preïstòria.
Una epòca brica ferotja
Podèm arribar de conéisser cossí foguèt la vida vidanta de las espècias ominidas preïstoricas ? Una plan bona qüestion que Balzeau, amb la mai que polida ajuda de Nadel, assaja de respondre dins lo libre. Sabèm de segur lo sèxe de las esqueletas fossilas encontradas? Es pas lo cas dels neandertalians. Sabèm se aquesta espècia finiguèt en tot desaparéisser pr’amor qu’unes se minjavan los autres ? Aquò seriá una badinada. E lo ròtle de las femnas ? Èra de totala somision ? Pas de creire. Avián, abans e ara, un ròtle essencial dins tota societat ominida e èran de cercaires-culheires del temps que lo mascle caçava. Mas i a cap de scientific que pòt arribar afirmar qu’elas caçavan pas ?
Trincar topics. Aquela es la volontat del cercaire Balzeau dins “33 idèas recebudas de la Preïstòria”. Descriure melhor e balhar una imatge mai reala de l’epòca scientificament. Pas mai. Pas Mens. Un trabalh de divulgacion scientific de primièr òrdre. E qu’a la meteissa linha que la publicacion, jorn après jorn, de la nòstra revista, Sapiéncia. E pr’aquò es un libre interessant, plan ben escrich. Que cal legir.
Dison las idèas recebudas qu’avèm totes qu’Homo habilis foguèt la primièra espècia que aguèt l’abilitat de donar forma a las pèiras. E qu’Australopithecus èra un èsser pas gaire avançat que sabiá pas que far amb els. Pas vertadièr. Un autre topic trincat. Es l’òme de Cròsmanhon l’ancessor dels occitans e benlèu de totes los europèus actuals ? Poiriá èsser en tot descobrir que totes avèm la genetica d’una populacion qu’arribèt a Euròpa en 3000 abans lo Crist. Pas abans. E Cròsmanhon, en tot arribar a Euròpa, èra pas blanc coma nosautres. Èra negre !
Sabèm qu’avèm tan pèl proporcionalament al còrs coma un monard ? Pas mens ? Sabèm que las caunas èran de luòcs plens de fum e marridas aulors e que l’òme preïstoric, se podiá, demorava melhor en de campaments a l’aire liure ? E l’Òme de las Caunas alara ? Una autre topic trincat.
Es vertat que los nòstres ancessors solament manjavan de carn ? Benlèu nonmàs podèm o afirmar per l’espècia neandertaliana. Pas per las autras espècias. Una autra idèa que tomba. E que podèm dire dels mamots ? Qu’avián la quita mesura qu’un elefant african d’uèi lo jorn !
Mai de precision sus d’idèas marridas
Antoine Balzeau volguèt precisar, melhorar determinadas idèas que totes los aimants de la sciéncia avèm encara, malurosament, al cap. Sèm pas estats la soleta espècia ominina que poguèt parlar. Benlèu tanplan o faguèron d’espècias anterioras a nosautres. Benlèu fa mai de 500.000 ans o mai que sabèm parlar (Sapiéncia ja n’aviá informat).
Preïstòria vòl pas dire, de besonh, epòca de brutes. L’òme de neandertal enterrava sos mòrts, guaria los nafrats, pensava en los autres. Benlèu tanben o faguèt Homo erectus. L’umanitat es pas una caracteristica de la nòstra espècia. D’autras espècias benlèu tanben foguèron tan umans coma nosautres. Èsser pas aquí uèi lo jorn es pas cap teoria scientifica demostrada. Es una idèa marrida e pro.
Dins la partida finala del libre d’edicions Balin Balzeau e Nadel donan la suspresa mai granda qu’an volgut reservar fins lo darrièrs capítols. Es aquela una assag de responsa sus se nosautres sèm çò de mai naut dins l’evolucion. E la responsa es estonanta. Es pas un esgach, un vejaire, una opinion. Son de faches scientifics encontrats e demostrats. E benlèu aimarem pas la responsa.
Es pas aquí que descobrirem que pòt se passar amb l’espècia umana pendent lo futur mai pròche ne predire pas res. Tanpauc es la volontat de Balzeau, que solament vòl ajudar en la divulgacion de la coneissença scientifica preïstorica e pro.
Otra aquò podèm, totun, escriure qualqu’unas linhas sus lo sens de la fin de l’evolucion, de la preïstòria. Cossí fan los autors del libre. Es sabut que i aguèron d’espècias anterioras a la nòstra qu’avián un cervèl mai grand qu lo nòstre ( fins 1600 cc los neandertalians).
Es sabut atanben que los primièrs òmes e femnas de la nòstra espècia avián un cervèl un pauc mai pichon (1500 cc). Sabèm que la mejana uèi dins la nòstra espècia es de solament 1350 cc e pro ?
En tot cambiar la paraula evolucion – qu’a dins ela la cresença d’èsser los melhor pr’amor que sèm aquí uèi – per la d’adaptacion, comprendrem encara melhor qual es lo sens de la preïstòria, del long camin ( o cuert) qu’avèm fach coma espècia animal fins arribar al present e cossí podèm comprene melhor lo present e lo futur. Mas per o far cal comprene atanben la preïstòria. Las nòstras originas. Es aquò qu’an fach Antoine Balzeau e Olivier-Marc Nadel en un libre de recerca scientifica tras qu’interessant. E que, òc, cal legir.
33 idées reçues sur la préhistoire
d’Antoine Balzeau e Olivier-Marc Nadel, Edicions Balin
224 Paginas, 20,00 €
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Aimeric de Belenoi
Aimerics de Belenòi èra un poèta occitan dau sègle XIIIau (1216-1242), vadut au castèth de L'Esparra (Medòc, uei Gironda) e mòrt a la cort dau rei Ferdinand III de Castelha, a vint-sheis ans solament. Çò ditz sa vida : « Aimerics de Belenoi si fo de Bordales, d’un castel qui a nom Lesparra, neps de maistre Peire de Corbiac. Clercs fo mas fes se ioglar, e trobet bonas chansos e belas et avinenz d’una dona de Guascuenha que avia nom Gentils de Rius, e per leis estet lonc tems en aquela encontrada. Pueis s’en anet en Cataluenha et estet lai tro qu’el moric. Et aqui son escriutas de las soas chansos. » Es citat - coma d'autes trobaires occitans - per Dante Alighieri dens son obratge De vulgari eloquentia (De l'eloquéncia en lenga vulgara). Clèrc, après augussi joglat en Gasconha, se n'angut obrar en maine francoprovençau, notadament en Savòia, on passèt frem de temps. Servit notadament lo comte Tomàs I de Savòia (1178-1233), meitot son esposa Margarida de Genevés (1180-1236) qu'i dediquèt una cançon :
Dona Na Margarid E vezers, e gens aculhirs Provon que res nos vos sofranh De so que a pro domna tanh
Lo comte Aimon de Savòia (1291-1343) l'apriguèt tanben una passada.
Òbras[modificar | modificar la font]
Aissi quo'l pres que s'en cuja fugir Aissi cum hom pros afortitz Ara'm destrenh Amors Meravilh me cum pot hom apelhar No'm laissa ni'm vol retener Nulhs hom no pot complir adrechamen Per Crist s'ieu crezes Amor Pos Dieus nos a restaurat Puois lo gais temps de pascor Selh que promet a son coral amic S'a midons plazia Ailas per que viu lonjamen ni dura Domna, flor Anc, puois qe giois ni canc Tant es d'Amor honratz sos senhoratges A'l prim pres de'ls breus jorns braus Fins e leials e senes tot engan Ja non creirai q'afanz ni cossirers Nulhs hom en re no falh Pus de Joy mou e de Plazer Can mi perpens ni m'arbire Consiros, cum partitz d'amor
ESTUDIS Maria Dumitrescu : Poésies du troubadour Aimeric de Belenoi, 1935.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Òc, o sabi, fa plan de temps qu’èri pas tornat, mas vos en dobtatz coma soi nascut dins un banh de marrida fe ai una explicacion ja prèsta, e coma lo pair Nadal se tòrni es amb ma biaça plena de presents ! De presents que vos caldrà crompar, es pas los Videojòcs del Còr aquí.
Mon explicacion per aqueste còp serà aquela : soi tombat dins los corredors del temps, dins un país de fachilièras mas mai que mai de desenfachilhaires, dins un país ont se pòt far petar un cap coma lo tap d’una botelha de champ’, e menar un eretic al lenhièr sens esmòure mai qu’aquò la populacion locala, un país que, en un mot, me cambia plan del meu costumièr, qu’es lo País Polit dels Potonorses, coma cadun sap. Los que jògan auràn reconegut aquí lo monde de The Witcher : Wild Hunt, un dels jòcs mai esperats, e a rason, de l’annada 2015.
Pas que siá revolucionari, notatz plan, i a gaire d’originalitats dins aquel jòc d’heroic fantasy en monde dobèrt coma comença de n’i aver a molon, mas cal plan reconèisser que çò que fa o fa plan. Al nivèl scenaristic primièr, perque l’i vesèm de longa lo fach que lo jòc siá una adaptacion d’una seria de romans escrichs per Andrzej Sapkowski, un polonés. Pas una linha de dialòg fòra-subjèct, pas una quista que passe sens esvelhar un minimum d’interès, quitament la mai segondària, pas una istòria personala d’un figurant rolesc qu’anatz crotzar per azard que sentisca pas lo background folhat. D’un talent rare, l’escritura de The Witcher buta cap a la dark fantasy, jos-genre de l’heroic fantasy que defugís lo maniqueisme per un esquemà complèxe d’accions e de decisions qu’entrainan de consequéncias en cadena malaisadas de preveire e doncas d’empachar. Lo « Witcher » del titol, lo sorcelaire, Geralt de Riv, es un bon caçaire mas son intelligéncia es sus d’unes plans un pauc limitada, puèi es plan sovent que serà guidat mai per sa passion, per pas dire mai, que per sa rason. Aquò fa que se tròba plan sovent enfrentat a de batèstas politicas supèr-complicadas a las qualas farà tot per escapar sens, de còps, i arribar, una posicion que nos tòrna menar, en tant que jogaire, a aquela d’un gran de sabla dins un univèrs que podriá existir sens nòstra preséncia o a tot lo mens qu’aquò fariá pas anar pièger. La tòca de Geralt es pas de salvar lo monde, es de se salvar el-meteis e las qualquas personas qu’estima. Es completament egoista dins un monde qu’obliga a l’èsser, e qu’obliga a trantalhar en permanéncia entre lo negre e lo blanc, e encara, quora aquestas concepcions an encara un significat…
Segondament, es cool d’èsser Geralt de Riv (bon, avèm pas la causida) perque es cool d’èsser un sorcelaire. Es quand mema pro rare de jogar un caçaire, tipe caçaire d’aquí, qu’auriá tanben las competéncias del seu gós. Emplaçatz lo fusilh per una espasa e auretz una idèia de çò qu’es lo mestièr de nòstre Geralt : lo monde lo pagan per anar tuar los monstres que mancan jamai d’espaurugar tota una region. E doncas vos cal passar de temps a cercar las pesadas, e recampar d’indicis, a seguir las odors a la flaira, a tendre de trapèlas, per identificar lo monstre en question, demest un bestiari plan fornit en òrras bestiassas, puèi a li cremar son nís, a li crebar sos pichons e lo maudire sus dètz generacions, aquela raça de demòni de sa maire la… hum, perdon. En brèu Geralt es un pistaire de tria, e sas competéncias per seguir la salvatgina seràn tanben utilizadas per tornar trobar d’umans plan umans, dins las (grandas) vilas del jòc : de raubaires, de murtrièrs, o juste de testimònis utiles a la quista personala del personatge. Un costat « Sherlock al país de Conan lo Barbare » qu’es puslèu fresc !
Sabi, aviái començat en dire que de noveltats o d’originalitats The Witcher ne portava gaire, e aquí soi a dire lo contrari. Mas mantèni ! En veire tot çò qu’existís o existiguèt dins lo domèni videòludic, la sagà The Witcher mèna pas tant d’originalitats qu’aquò. Mas…n’es una en se ! Dins lo biais de far, mai que mai. Per una rason principala : aquò nos ven de Polonha. Qu’aquò siá lo libre original o lo jòc, The Witcher es 100% polonés, d’un estudiò sonat CD Projeckt Red. E aquò se sentís dins aqueste RPG a l’occidentala vengut d’un autre Occident, un Occident desconegut, mespresat de còps que i a, que capitèt de provar en 2015 que sabiá far venir autra causa que de plombièrs e de papas. E degun s’i enganèt pas, que quora Obama venguèt visitar Polonha lo darrièr còp, qu’es aquò que li ofriguèt lo primièr ministre d’alai coma present ? E òc, un exemplari de The Witcher ! E a aqueste moment, i aguèt pas de marrida lenga per petar l’ambient, que America coma Polonha sabon plan lo pes que pòt aver aqueste ben cultural dins l’economia d’un país, amai un país en marrida santat coma aqueste ! Mas parlarem pas mai politica e economia, que ne perdriam encara Geralt dins la discussion e sabèm ben que nòstre sorcelaire aima plan mai caçar lo tròll que l’òme politic, es plan mens viciós coma bèstia, e plan mens penós a manjar !
Sus aquò vos daissi, mon sorcelaire m’espèra per desencorcelar a la sorsa una sorcièra sorna dins sa soricièra. E dèvi anar a l’ortofonista tanben.
Podètz escotar la cronica aquí.


text:
T’explicam. Seteme 2014
Planvoludi e planvoludes,
Èm de tornada der estiu e demori qu’aguest descans, tas que l’agen gaudit, age servit tà recuperar energies e disfrutar des vacances e dera familha e amics. Com sabetz, èm en ues dates que mèrquen moments plan importants, e ath còp complicadi, dera vida politica catalana e espanhòla que, sens dubte, afectaran, tanben era vida politica d’Aran.
Voleria començar aguesta carta en tot hèr un rebrembe as òmes e hemnes, qu’eth dia 2 de seteme der an 1979, ara hè 35 ans, s’amassèren ena glèisa de Cap d’Aran, tà constituïr eth Conselh Provisionau d’Aran. Un moment pòc rebrembat dera nòsta istòria e que, totun, auec un extraordinari valor. Sigueren òmes e hemnes d’Unitat d’Aran ena sua màger part, es que protagonizèrem aquera amassada. Com sabetz, era respòsta des govèrns de CIU non siguec pas ara nautada deth moment.
Atau ac rebrembè ena mia compareishença en Parlament de Catalonha damb motiu dera tramitacion dera naua Lei d’Aran, dera qu’en brèu vos haram a arribar era transcripcion e que vos podetz consultar ena plana web deth canal parlament. Ua compareishença que, de manèra braca, vos voi explicar, tà hèr-vos a saber quin ei eth posicionament d’Unitat d’Aran en aguest ahèr capdau:
1.- Era Lei non a cap sentit se non s’apròve un nau modèl de finançament. Er anterior modèl siguec finiquitat de forma unilaterau per actuau govèrn en an 2011, e actuaument eth govèrn d’Aran ei obligat a firmar un convèni annau qu’a rebaishat en lèu 5 milions d’èuros era aportacion dera Generalitat. Aguesta retalhada a deishat sense efècte era partida de politiques pròpries, qu’ei era basa dera gestion der autogovèrn, s’auem en compde qu’era rèsta de recorsi son tà partides finalistes. Atau donc, damb aguesta situacion, sense un bon modèl de finançament, era naua Lei serà inutil tà garantir era qualitat e existéncia des nòsti servicis publics.
2.- Eth sistèma electorau, fixat ena Lei der an 1990, ei clarament desfassat. Com ei de toti sabut, era eleccion deth Sindic acabe estant condicionada ath resultat deth Terçon de Marcatosa, çò que implique tota sòrta de maniòbres caciquils, com era crompa de vòt damb lòcs de trabalh, o nautes sobrevengudes en cens, tà garantir eth resutat. Mos semble que cau un modèl qu’equipare eth valor deth vòt (eth còst d’un conselhèr ei eth triple d’un terçon a un aute) e un modèl que non fomente eth caciquisme.
3.- Èm fòrça crítics damb era discòrdia qu’era creacion dera Acadèmia dera Lengua a creat entre era Generalitat e Conselh Generau damb es insitucions occitanes, que com sabetz a estat, e serà, motiu d’un prigond desacòrd, politic e lingüistic, laguens d’Aran e Occitània enlà. Totun, e a diferéncia deth critèri des responsables deth Conselh Generau, nosati auem reivindicat, e contunharam reivindicant, era denominacion “d’aranés” tà referir-mos ara nòsta lengua, sense qu’aquerò supòse era negacion deth tronc comun dera lengua, mès èm fòrça preocupadi pera intencion de convergéncia de cambiar eth nòm dera lengua en aguesta Lei, en tot deishar de dider-li aranés entà nomentar-la occitan.
4.- E entà acabar, ei de besonh qu’eth tèxte que sosmete a votacion eth Parlament de Catalunya sigue votat abantes en Plen deth Conselh Generau d’Aran. Com s’entenerie que, es institucions araneses, non participèssen d’ua forma dirècta en aguest procès? Un ahèr d’ua importància capdau s’auem en compde que, en aguesta naua etapa de negociacion dera Lei, non a existit cap amassada des grops politics, a diferéncia de çò que passèc der an 1997 ar an 1999, damb eth govèrn d’UA, en que, a trauès d’amassades, s’arribèc ath consens actuau.
Atau donc, e entà qu’era informacion arribe a toti e totes, que volem ahiscar-vos a difóner e hèr a conéisher aguesta informacion. Ja sabetz que demori ara vòsta disposicion tà quinsevolh ahèr que sigue deth vòste interés.
Coraument,
Paco Boya. Secretari Generau
Aran, seteme de 2014


text:
Golf de Bengala
Lo golf de Bengala (en Bengalin: বঙ্গোপসাগর, Purba Samudra) es una mar que forma la partida del nòrd-èst de l'Ocean Indian. En forma de triangle, es enquadrada a l'èst per la peninsula indochinesa, e a l'oèst pel soscontinent indian. Al nòrd del golf, se tròba l'Estat indian del Bengala Occidental e de Bangladèsh, d'ont li ven son nom. A sas extremitats meridionalas, se tròba l'Illa de Sri Lanka a l'oèst, e lo territòri indian de las Illas Andaman e Nicobar a l'èst.
Una granda partida dels flumes principals d'Índia s'escampan dins lo golf de Bengala: al nòrd, Ganges (o Ganga), Meghna e Bramapotra, e dins lo sud Mahanadi, Godavari, Krishna (Kistna) e Kaveri.
Los Sundarbans son una mangròva qu'ocupa lo dèlta de Ganges, de Bramapotra e de Meghna. Iraoadi, flume de Birmania s'escampa tanben dins la baia de Bengala.
Los principals pòrts indians sul golf son : Chennai (anciana Madras), Visakhapatnam, Calcuta e Pondicheri.


text:
Marçau de Limòtges
Sent Marçau (segle III) fuguet lo prumier evesque de Limòtges. Se festeja lo 30 de junh.
Las mencions escrichas mai ancianas de Sent Marçau remontan au començament de l'Atge Mejan. Sidòni Apollinar, evesque de Clarmont dau segle V, afirmet qu'Augustoritum recebet Marçau coma evesque; lo celebre Gregòri de Tors l'evoquet dins son Historia Francorum (Istòria daus francs). Se sap que lo prumier evesque fuguet sebelit dins lo cementeri situat prep de la Via Agrippa. Dins los ans 1960 s'efectueren de las cerchas a Limòtges dins l'emplaçament de l'anciana Abadiá de Sent Marçau e s'i descubriguet la tomba de Sent Marçau en mai daus mosaïcs dau Naut Emperi testimoniant de l'importància dau personatge sebelit. D'autres recits pòden pas èsser provats scientificament e deven èsser pres emb prudéncia.


text:
Fontanilhas
Fontanilhas (Fontenilles en francés) es ua comuna d'Occitània, en Gasconha, dens lo parçan de Comenge. Que's situa dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
(Comenge)
|departament=Nauta Garona |arrondiment=Arrondiment de Murèth


text:
02 septembre 2010
la FAQ dau sabre-laser
Ara qu'ai parlat sciença-ficcion embé lei viatges a vitessa lum, vau continuar dins l'idèia embé lei sabres-laser.
Pòu vertadierament tuar un laser ?
En teoria òc : la lum laser absorbada per la pèu la caufa e la crema. Es ja utilisat per operar leis uelhs per exemple, e en TP disem totjorn ai estudiant de faire mèfi ai uelhs quora manipulan de laser. Emai dins lei laboratis de recerca en optica li a de lasers que ti pòdon faire un pichon trauc dins la man se la daissas davanç unei segondas. Mais per trancar un braç d'un coup en una fraccion de segonda cau vertadièrament un laser dei poissantàs.
Pòu estre tan compact coma en Star Wars ?
Actualament lei laser embé aquelei poissanças son grandàs. Mais es pas una limitacion teorica, simplament tecnologica. Se savèm faire una batariá pron compacta (e si pòu totjorn maginar una batariá nucleara per exemple) e una cavitat laser pron solida lo principau es bòn.
Li a de dangier per lo Jedi ?
Se lo sabre-laser toca un objèct metalic o tota mena de miralh, li a un risque de refleccion dau laser, que si pòu tornar contra lo Jedi o un amic.
Sabre-laser o Fusiu-laser ?
La causida dau sabre per George Lucas es sobretot per l'efièch romantic et chivalierós. Mais en fach un fusiu-laser es ben mai naturau qu'un sabre laser. Lo principi dau laser es qu'es una lum coërenta (toei lei foton son de clones d'un unic foton de referença), ço que fa que le raion demòra coërent sus de distanças grandassas se li a ren per l'aresta. E l'atmosfèra es pas grand-cauva per l'arestar, fasem soventi fes d'expriment monte un laser percorre unei quilomètres. Aquò es fòrça interessant per un fusiu laser o un canon laser (d'alhors cresi que l'armada US a ja fach de canons lasers, per la defensa anti-missil), mais es un problèma per un sabre : lei risques de domatges collateraus son grandàs. Bensai sariá possible de reglar precisament la longor d'onda dau laser sus una banda d'absorption dau CO2 atmosferic (mais alora les sabres sarián aisidament neutralisats per una augmentacion dau taus de CO2 dins l'aire), mais lo mai probable es que caudriá que lo sabre-laser produsisse son atmosfèra pròpra d'un biais o d'un autre.
Doi sabres-laser si podrían crotzar coma de sabres vertadièr ?
Aqui es un problèma importanta. L'atmosfèra terrenca es un mitau opticalament linear, valent-a-dire que se doi laser si crotzan alora la lum dei doi sabres si va simplament adicionar en lo ponch de contact, sensa ges d'enteraccion. Adonc se li a ges d'enteraccion vòu dire qu'un sabre-laser pòu pas en arestar un autre : ren si va passar quora si crotzan e cada sabre-laser va contuhar son camin. Per resòuvre aquesto problèma, d'unei soslinhan que "sabre-laser" es pas una revirada exacta per l'inglés "lightsaber", e que George Lucas a pas jamai dich que lei sabres eran fach de lasers. Per exemple la citat dei scienças de la Vileta a fach una mòstra monte perpausa que lei "lightsaber" siágan de plasma confinat. Si podría tanben maginar un sistèma ibride : un plasma/gas confinat que son ròtle es simplament de guidar lo laser. E la causida dau plasma utilisat podría cambiar lo comportament dau laser en un molon de biais interessants.
Podriá arestar lei balas lo sabre ?
Lei balas òc, mais pas lei còps de fusiu-laser (per la mema rason que lo paragraf passat sus lei sabres que si crotzan). Per lei balas "convencionala" li pòu aver un efièch de pression de radiacion.
Lei moviments dau sabre farían de bruch ?
Es possible. Lo laser pòu un pauc caufar e ionisar l'aire a son entorn. Se la region caufada cambia li pòu aver una vibracion sonora.
Commentaires
Padawanòta que soi, akò me fa resson a akò http://tumourrasmoinsbete.blogspot.com/2010/02/mardi-dhiver-lasers.html


text:
Samedi 9 juin, Villegailhenc près Carcassone :
Stage de chant entre 16h et 17h animé par Jeanne Labatut, chef de choeur du GESPPE pour ceux qui le désirent
Concert à 17h30,
1/2h à peu près puisqu'il y a 3 groupes.
Oc , Total Festum se sarra lèu lèu !
Avèm agut una acampada Dimècres de ser per clavar tot aquò. En pèça junta , lo programa de la jornada.
L'idèa serià de cantar un cant en comun sus l'empont .... si avètz un cant preferit amb la particion ....Ne podèm discutir! .La menaira del talhièr de cant serà la capmèstre de la corala del GESPPE ( plan coneguts dins Aude , la Joana Labatut e lo GESPPE).
Pel luòc precis , lo fogal es aisit de trapar , davant la Comuna de Vilagalhenc ( Villegailhenc , "banlieue" nord de Carcassona , a 15 minutas de la "sortie ouest"
de l'autoroute)
Per l'ora , los que vòlon participar al talhièr , a 3 oras e mièja ( lo temps de bèure un còp abans de cantar !) .Si volètz arribar pus lèu , ges de problema. I aurà de mond per vos aculhir. Sufís de dire a quina ora.
Pel repais , sèm pas a una o doas personas . Nos comptarem al moment. Disèm 15 e veirem plan. > Per aver una sala , ges de problema tampauc ! I a çò que cal : pichona , bèla , mejana .... causiretz !


text:
Insurreccion zapatista
L'Insurreccion zapatista (sonada en espanhòl: Conflicto de Chiapas) se debanèt dau 1èr au 12 de genier de 1994 entre l'Armada Zapatista de Liberacion Nacionala (EZLN) e l'armada mexicana. Foguèt deguda a la crisi sociala e economica dei populacions indigenas dau sud de Mexic qu'èran menaçadas de pauretat après la signatura de l'acòrd fondant l'ALENA per lo govèrn mexican. Ben organizada e entraïnada, l'EZLN capitèt de conquistar divèrsei vilas dau sud de Mexic, comprés San Cristóbal de las Casas (200 000 abitants). Suspresa, l'armada mexicana mandèt una contraofensiva lo 3 de genier e reconquistèt lei vilas perdudas. Pasmens, la guerilha capitèt de se retirar dins de zonas d'accès malaisat de la region de Lacandon. Lo 14 de genier de 1994, un alta-au-fuòc foguèt signat e l'EZLN gardèt lo contraròtle dei zonas encara ocupadas. Un acòrd politic foguèt signat en 1995, especialament per assegurar lei drechs deis indigèns e lo desvolopament economic dau sud, entre lei dos camps mai son aplicacion demora complexa e leis escaramochas entre fòrças mexicanas e EZLN son pas rars.


text:
Reis Magues
Los Reis Magues son tres personatges nomenats Marquion (o Marchion), Gaspar e Baltasar (o Bautesar). Dins la tradicion crestiana, guidats per l'estela de Betelèm, visitèron lo Crist aprèp sa naissença, en li porgir de presents que son l'aur, l'encens e la mirra.
Segon la tradicion, los Reis Magues arribèron davant lo presèpi lo 6 de genièr, lo jorn de l’Epifania. Son mencionats dins l'evangèli segon Matieu, que i es dich que venguèron de l'èst de Jerusalèm per venerar Jèsus, nascut rei dels josieus.


text:
Escalfament global
L'escalfament global (var. eschaufament global/-au, escauhament globau, escaufament globau) de la planeta es l'aumentacion de la temperatura mejana de l'atmosfèra e dels oceans de la Tèrra. Aquel tèrme es tanben utilitzat per se referir a la teoria (o ipotèsi) scientifica mai especifica de l'escalfament global antropogenic, que prepausa que la màger part de l'escalfament global observat recentament (e lo projectat) siá induch per las activitats umanas. La teoria expausa que l'escalfament es la resulta d'un enfortiment de l'efièch de sèrra causat per l'aumentacion del nivèl de dioxid de carbòni e d'autres gases produches per las activitats umanas coma la cremacion de combustibles fossils e lo desboscament. L'efièch de sèrra natural manten la temperatura de la Tèrra de 30 °C mai cauda de la que seriá sens l'efièch; en apondre de dioxid de carbòni dins l'atmosfèra, sens cap d'autre cambiament, la temperatura va pujar. La recèrca actualament ensaja de descobrir mai de precisions suls processus e factors que podrián produire una pujada de las temperaturas, principalament subre las retroalimentacions positivas e negativas, per tal d'obtenir una quantificacion pus precisa dels efièchs de l'escalfament global.
Lo cambiament de temperatura es sonque un aspècte de la branca scientifica larga qu'estúdia lo cambiament climatic induch per las activitats umanas. L'opinion scientifica subre lo cambiament climatic, exprimit per la Comission Intergovernamentala de l'ONU sul Cambiament Climatic (IPCC per las inicialas en anglés) e explicitament aprovat per las acadèmias nacionalas de las sciéncias de las nacions del G8, es que la temperatura mejana globala a aumentat de 0,6 ± 0,2 °C dempuèi la fin del sègle XIX, e que la màger part de l'escalfament observat dins las 50 darrièras annadas se pòt atribuir a las activitats umanas. D'autres scientifics qualificats an regetat sul papièr l'ipotèsi de las activitats umanas per la pujada recenta de la temperatura globala. I a d'incertituds subre la grandesa del cambiament climatic que s'espèra dins lo futur, e existís un debat public e politic subre quinas accions cal realizar coma responsa a l'escalfament global.
Somari
Donadas scientificas[modificar | modificar la font]
Lo consensus scientific (e mai que i aja de voses que s'opausan a aquesta ipotèsi) subre l'escalfament global es que la tèrra s'escalfa, e que las emissions dels gases de l'efièch de sèrra produches per l'umanitat son fòrça significativas. Ça que la, se sap pas amb precision la relacion entre aquestes dos fenomèns.
Los scientifics de l'atmosfèra sabon qu'en apondre de dioxid de carbòni (CO2) o metan (CH4) dins l'atmosfèra, caeteris paribus, sens cap d'autre cambiament, la temperatura de la planeta aumentarà. D'efièch, los gases d'efièch de sèrra que son dins l'atmosfèra dempuèi de milions d'ans, crèan un efièch de sèrra natural sens que la temperatura de la Tèrra seriá pus bassa de 30 °C, inabitabla. Doncas, i a pas cap de debat subre lo fach que d'ajustar CO2 e CH4 causa una pujada de las temperatures mejanas ceteris paribus, si que non subre l'efièch net qu'aurà l'aumentacion d'aquestes gases o l'interaccion dels gases amb los autres, e si las modificacions dins la biosfèra, la vapor d'aiga o las nívols compensaràn l'efièch d'escalfament. Los resultats climatologics son tanben una question que fa controvèrsia; se sap pas amb precision se l'aumentacion de la temperatura produiriá mai o mens de precipitacions (l'aumentacion de vapor d'aiga dins l'atmosfèra aumentariá pas l'umiditat mas demeniriá las precipitacions). De tot biais, un escalfament global de la planeta a tèrme cort, quitament que siaga de qualques grases, podriá aver d'efièches fòrça importants: desgèl de las calòtas glaciàrias polaras e aigats de zonas costièras, desertificacion, cambiaments climatics, etc.
De 1860 a 1900 la temperatura globala (mar e tèrra) aumentèt de 0,75 °C. Las temperaturas de la bassa atmosfèra an aumentat entre 0,12 e 0,22 °C cada decenni dempuei 1979. Se pensa que pendent 1000 o 2000 ans abans 1850 las temperaturas foguèron establas amb de fluctuacions localas o regionalas, coma lo periòde d'escalfament medieval o la Pichona Edat de Glaç. Las donadas subre la temperatura globala començan en 1860. D'autres estudis recomandan d'espandir lo modèl 1000 ans abans. Las mesuras per satellits disponiblas de la troposfèra comencan en 1979.
Pendent lo sègle passat, la temperatura globala (tèrra e mar) a aumentat de 0,6 ± 0,2 °C [1]. Los efièches d'aquel escalfament global son mesurables. Lo dioxid de carbòni atmosferic a tanben aumentat de 280 parts per milion (ppm) en volum en 1880 e a l'entorn de 315 ppm en 1958 e 367 ppm en 2000, una pujada de 31% en 200 ans. Las autras emissions de gases d'efièch de sèrra an tanben aumentat. Las emissions que s'espèran dins lo futur contunharàn de pujar per encausa de l'utilizacion de combustibles fossils, e mai qu'aquò dependrà dels desvolopaments economics, sociologics, tecnologics e naturals.
Causas de l'escalfament[modificar | modificar la font]
Teoria de las causas antropicas[modificar | modificar la font]
Per fòrça scientifics, l'aumentacion del nivèl de dioxid de carbòni e d'autres gases d'efièch de sèrra, e la pujada de la temperatura globala son ligadas. Aquesta teoria foguèt resumida dins las investigacions de la Comission Intergovernamentala sul Cambiament Climatic (IPCC). Dins lo seu Tresen Rapòrt de Valoracion, la IPCC conclusiguèt que « la màger part de l'escalfament observat pendent los 50 darrièrs ans se pòt atribuir a las activitats umanas ». Aquesta posicion recebèt lo sosten d'un grop internacional d'acadèmias de las sciéncias dels païses del G8, Brasil, China e Índia [2].
La IPCC donèt divèrs escenaris possibles de las emissions de dioxid de carbòni, entre 540 e 970 ppm per 2100. Los modèls climatics, afectats per las estimacions de l'aumentacion del dioxid de carbòni, e en mendre mesura, per la diminucion dels aerosòls de sulfat, predison una pujada de las temperaturas, entre 1,4 e 5,8 °C entre 1990 e 2100. La màger part de l'incertitud dels modèls es causada per l'ignorància de las emissions futuras de dioxid de carbòni, e tanben l'incertitud subre la precision dels modèls climatics. Las recèrcas sul clima predison que si los nivèls dels gases d'èfiech de sèrra e l'activitat solara demòran constants, i aurà de tot biais una aumentacion de 0,5 °C (e qualques modèls predison 1 °C), pendent los 100 ans que venon.
L'utilizacion de carbon coma combustible, las emissions de las automobilas e de las fabricas e d'autras activitats umanas produison 22 miliards de tonas de dioxid de carbòni e d'autres gases d'efièch de sèrra cada an. L'agricultura, lo gas natural, e d'autras fonts contribuisson amb 250 milions de tonas de metan cada an. La mitat de las emissions umanas son encara dins l'atmosfèra. Las concentracions atmosfericas de CO2 e CH4 an aumentat de 31% e 149% respectivament dempuei los nivèls preïndustrials de 1750. Aquesta aumentacion es fòrça mai importanta que cap d'autra pendent lo periòde dels darrièrs 650 000 ans, segon las donadas disponiblas de l'extraccion dels jaces de glaç. L'observacion geologica fa pensar que las valors de dioxid de carbòni actualas an existit fa 40 milions d'ans. Los tres quarts de las emissions atropicas de dioxid de carbòni dins l'atmosfèra pendent los 20 darrièrs ans foguèron causadas per la cremacion de combustible fossil. La rèsta proven dels cambiaments de biais de viure, principalament per encausa del desboscament. [3]
Cal senhalar que las emissions antropicas d'autres contaminants, principalament dels aerosòls de sulfat, pòdon aver un efièch contrari de refrejament [4].
Lo protocòl de Kyoto[modificar | modificar la font]
La presentacion de la teoria de las causas antropicas foguèt plan acceptada e las incitacions economicas (especialament de Russia) foguèron sufisentas per persuadir los govèrns de 150 nacions de ratificar lo Protocòl de Kyoto, mas i a encara de discussions subre la quantitat de gases que causan l'escalfament de la planeta. De questions demòran pausadas subre los còsts necessaris per redusir l'escalfament global. Çaquelà, la posicion adoptada pendent las negociacions foguèt l'acceptacion de la causa antropica de l'escalfament global, e la necessitat de prendre de mesuras per contarotlar las emissions de carbòni pel mejan de l'atribucion de permeses d'emission qu'auràn una valor mercanda. Divèrses païses an acceptat de signar lo Protocòl de Kyoto. Pasmens la signatura d'aqueste acòrd foguèt fòrça lenta pr'amor que los païses en via de desvolopament la considèran coma una restriccion sevèra a lor desvolopament economic e industrial. Eles considèran qu'arribaràn pas al nivèl de desvolopament d'Euròpa e dels Estats Units amb las restriccions prepausadas e qu'aquestas regions desvolopadas an obtengut lor gra de desvolopament per un long processus de creissement industrial dempuèi lo sègle XIX acompanhat de fòrça pollucion, un processus que considèran inevitable. L'acòrd, pasmens, a inclús de clausetas especialas per diferenciar lo gra de desvolopament dels païses, sens pausar cap de restriccion immediata als païses paures (China e Índia per exemple, son dos dels principals païses contaminants de la planeta, mas mercé a lor classificacion coma païses paures, foguèron exclús de las restriccions que se son impausat Euròpa e Japon; aquò es una de las rasons que faguèt que los Estats Units an pas ratificat l'acòrd).
Teoria de las causas non antropicas[modificar | modificar la font]
Emai que i aja un consensus scientific e politic sus las causas antropicas, d'autres scientifics pensan que las donadas disponiblas permeton pas d'assegurar que lo procèssus siaga imminent, e que s'es ben certan que i a agut una aumentacion leugièra de las temperaturas mejanas dins lo darrièr sègle, es tanben verai que i a agut d'oscillacions naturalas de la temperatura mejana de la Tèrra fòrça mai importantas, dins las epòcas passadas, e qu'un dobte pòt demorar subre la part d'influéncia ligada a las activitats umanas, e aquela ligada als cicles naturals. Lo sistèma climatic càmbia pels procèssus naturals (intèrnes) e per las variacions extèrnas, causadas pels umans o per la natura (coma per exemple los cambiaments d'orbita terrèstra a l'entorn del solelh, nomenats cicles de Milankovitch; l'activitat solara e las emissions volcanicas). Los climatològs accèptan que la Tèrra s'es escalfada aquestas darrièras annadas. Mas i a agut controvèrsia, subre las causas d'aquela aumentacion de temperatura.
Fluctuacions de l'activitat solara[modificar | modificar la font]
En 1991, Knud Lassen de l'Institut Danés de Meteorologia de Copenaga e son collèga Eigil Friis-Christensen an trobat una fòrta correlacion entre la longor del cicle solar e los cambiaments de temperatura dins l'emisfèri Nòrd. Al començament, avián inclús las tacas solaras e las mesuras de temperaturas notadas entre 1861 e 1989, mas s'apercebèron pus tard que d'enregistraments vièlhs de quatre sègles confortavan lor descobèrta. Aquesta correlacion permetiá d'explicar 80% de las variacions de temperatura pendent lo periòde considerat (vejatz grafic). Sallie Baliunas, una astronòma del centre d'astrofisica de la "Harvard-Smithsonian Institution", foguèt una de las pus ardentas suportritz de la teoria que l'activitat solara « pòt explicar los cambiaments màgers del clima dins las 300 darrièras annadas, mai que mai l'escalfament global actual ».
Caquelà, dins l'edicion del 6 de mai de 2000 de la revista americana « New Scientist », Lassen e l'astrofisician Peter Thejll, en completar l'estudi de 1991 amb de donadas novèlas, concluguèron que e mai que lo cicle solar poguèsse explicar aperaquí la mitat del creissement en temperatura observat dempuei 1900, podiá de cap de biais explicar lo creissement de 0,4 °C dempuei 1980.
Pus tard dins la meteissa annada, Peter Stott e d'autres cercaires del centre Hadley del Reialme Unit publiquèron un article sul modèl de simulacion numerica mai complet jamai realizat al sègle XX. Lo lor estudi compreniá a l'encòp los agents de forçatge naturals (variacions solaras e emissions volcanicas) e lo forçatge antropogenic (gases d'efièch de sèrra e sulfats jos forma d'aerosòls). Coma Lassen e Thejll, trobèron que los factors naturals explicavan un escalfament gradual fins en 1960, seguit d'un retorn a de temperaturas pròchas de las de la fin del sègle XIX, en acòrd amb lo cambiament gradual del forçatge solar pendent lo sègle XX e amb l'activitat volcanica dels darrièrs decennis. Aqueles factors sols èran incapables d'explicar l'escalfament dels darrièrs decennis. Del meteis biais, lo forçatge antropogenic sol podiá pas explicar l'escalfament del periòde 1910-1945, mas èra necessari per simular l'escalfament dempuei 1976. Çaquelà, en combinar totes aqueles factors intervenents, la còla de Stott poguèt simular precisament los cambiaments de temperaturas planetàrias pendent lo sègle XX. Preveguèron que l'emission de contunh de gases d'efièch de sèrra causariá de pujadas de temperaturas futuras « a un ritme similar a çò que s'es pogut observar los darrièrs decennis.» [5] Un grafic de la relacion entre los factors naturals e antropics contribuent al cambiament climatic es reprodusit sul repòrt Climate Change 2001: The Scientific Basis del GIEC.


text:
Charly García
Carlos Alberto García Lange, vadut Carlos Alberto García Moreno (que demondè per via legau de cambier Moreno per Lange, nom de la soa ajòla pairau), mei conegut deu son nom d'empont Charly García (Buenos Aires, lo 23 d'octobre de 1951) qu'ei un cantaire argentin de ròc de longas.
Que comencè a cantar dab lo grop Sui Generis (1972 - 1974), puish dab La Máquina de Hacer Pájaros (1976 - 1977) e fin finau Serú Girán (1978 - 1982) abans de perseguir sol. Qu'a interpretat l'imne nacionau dab la soa interpretacion personau de cantaire de ròc.
La soa personalitat que soslhevè mantuas polemicas. Que'u diagnostiquè divèrs destrobles deu comporatament e qu'a avut per aquesta rason problèmas au parat deu servici militar. Qu'a tanben coentas coneguda dab las drògas. Que'u ei vedat l'entrada en Uruguai per s'aver pelejat dab un paparazzi. Fin finau qu'ei obèrtament en conflicte dab lo son hilh e tanben dab lo cantaire argentin Andrés Calamaro.


text:
Hugleville-en-Caux
Hugleville-en-Caux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge a testificat v.1071 jos la forma latinisée Huglevilla.
Significat: veire Heugleville-sus-Serra.
Le nom du village est attesté v.1071 sous la forme latinisée Huglevilla.
Signification: voir Heugleville-sur-Scie.


text:
Las Cabanas (Arièja)
Las Cabanas o Escabanas [1], oficialament en francés Les Cabannes, es una comuna del País de Fois del departament francés d'Arièja e de la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Situacion
La comuna de Las Cabanas es situada dins la nauta val d'Arièja, a la confluéncia d'Aston, a 10 km au sud èst de Tarascon d'Arièja e 15 km al nòrd-oèst d'Ax.
La comuna de Las Cabanas es minuscula (87 ha) e environada d'autres comunas pauc espandidas : Puèg, Castèlverdun (79 ha), Aulòs...
- Vias de comunicacion
La comuna es traversada par la Rota nacionala (París-La Guingueta d'Ix). I a tanben una gara SNCF, gara de Las Cabanas, sus la linha de Tolosa-La Tor de Querol.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Determinacion del nom
Patrici Pojada presenta Las Cabanas coma la fòrma « classica », valent a dire « normala », e Escabanas coma una fòrma populara [2], usitada pr'aquò. Lo site Toponimia occitana a una preferéncia per Escabanas o Es Cabanas, pel motiu de la prononciacion locala [3] e Top'Oc recèrca selecciona Las Cabanas [4].
- Atestacions
Lo nom es atestat en 1385, Las Cabanas, e l'origina es Las Cabanas de Castèlverdun [5]. (Castèlverdun es al sud-oèst, a pauca distància).
- Etimologia, origina
Lo nom ven del bas-latin capanna, « cabana, cabanon », eventualament d'usatge pastoral [6],[7]. La preséncia d'un article senhala normalament una formacion al segond millenari. L'origina del futur caplòc de canton es donc modèsta : de cabanas, probablament a foncion comerciala, sul camin grand de la ribièra d'Arièja, simplas dependéncias d'un castèl que las aparava e, probable, espleitava los comerciants.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Las Cabanas; es ara del canton de Haute-Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1793, la municipalitat compreniá tanben Alvièrs, Aston, Aulòs, Castèlverdun e Puèg. La populacion totala de 1793, 1569 abitants, empachariá lo grafic de foncionar.
Economia[modificar | modificar la font]
- Elevatge bovin
- Fusta
- Torisme
- Esquí: la comuna es sus la rota del Plan de Belha.
- Albèrgament en lotjaments comunals Les Oustallous, Camping Le Bois de Boulogne, Vilatge de vacanças VVF Les Cigalières, e mai, d'estiu coma d'ivèrn.
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 36
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 36 e 42
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
- ↑ http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 42
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 127
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 284
- ↑ [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField= 09070


text:
Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt (Nòva York, 27 d'ochoire de 1858 - Oyster Bay, 6 de genoièr de 1919) siaguèt un politician e cap del Partit Republican, militar, istorian e naturalista american. Foguèt president dels Estats Units d'America entre 1901 e 1909 e recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1906 per sa mediacion dins la Guèrra Russojaponesa.
Membre del Partit Republican, foguèt successivament cap de la polícia de Nòva York entre 1895 e 1897, adjonh del secretari a la Marina de 1897 a 1898, engajat volontari dins la guèrra ispanoamericana de 1898 ont s'illustrèt a la tèsta de son regiment de cavalariá, los Rough Riders, a la batalha de San Juan puèi governador de l'Estat de Nòva York entre 1899 e 1900.
Vicepresident dels Estats Units jol mandat de William McKinley, li succediguèt après son assassinat per un anarquista e acabèt son mandat del 14 de setembre de 1901 al 3 de març de 1905. Roosevelt entamenèt puèi son pròpri mandat presidencial qu'acabèt lo 3 de març de 1909. Conformament a sos engatjaments, postulèt pas en 1908 a un novèl mandat presidencial.
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Francmaçon
- Governador de Nòva York
- Vicepresident dels Estats Units d'America
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit Republican
- President dels Estats Units d'America
- Naissença en 1858
- Decès en 1919
- Familha Roosevelt
- Laureat del Prèmi Nobel de la Patz
- Prèmi Nobel american


text:
Me soveni del futur.
Sabi ben : quand me trobatz sul camin,
dins la vila o endacòm mai,
(m'escutlatz?( lo vòstre septicism...
e vesi dins vòstre agach
que non cresètz pas mai a res,
que cresètz pas en vos , ni mai en vòstre pòble,
e vos estonatz , ambe un riset caritados,
que vos gausi semondre de paraulas d'espèr.
Avètz plan dreit de vos estonar.
Es natural que me cregatz caluc.
E pr'aquò, o soi pas. Pas brica , monsens .
Pas brica.
Soi pas ni mai lo pesca luna que cresètz.
Ia solament que ieu , Cristian Rapin.
que sinhi tanben , de còps que i a ,
Bernat Sicart o Pascal Foissac,
i a solament que me soveni del futur.
Aquò vos espanta e vos sanglaça
Un bricon.
Mas perqué? Me contenti companhons ,
de vos anonçiar çò que farètz deman.
Tot aquò es dins l'òrdre .
Dins l'òrdre de las causas.
Dins cada pòble , n'ia que naisson
Per far quicòm: d'unis que i a
Son sabatièrs , regents, boiers, saberuts,
Fustièrs, maçons, mètges o musicaires.
Se sovenon del passat.
Cò que de ièu,
Sabi ben que vos e…