text:
Encore une belle soirée à L'Ostal occitan narbonés jeudi 8 juin :
18h30 jeux monnaie locale Cers
19h30 repas
21h Rodolfo BRUN, auteur, compositeur, chanteur occitan d'Italie
Concert Rodolfo Brun (Cantautor de las valadas occitanas d'Italia)
"Es un chamin dins lo territòri mas tanben dins las sasons, dins l'interioritat, dins las tradicions di antenats, dins mon passat. Lhi ritmes dal pòp, dal rock, dal blues e de la música electrònica s'encòntron e se fondon embe di recòrds medievals e renaissimentals, en percorrent lo pont que jonh la música di trobadors provençals, lhi premiers chantautors de l'istòria, ai sòns de nòstre temp a travèrs las sonoritats e lhi enstruments de la tradicion. Un viatge que se desvelopa da l’enfança a la maturitat travèrs arquetips, luecs, aveniments, moments magics o dràmatics; encòntre embe fremas, òmes, enfants e vielhs."


c: text/html

text:
Un terrorista plan preparat e decidit es estat mestrejat al moment de cometre son atemptat, mercé al coratge de dos estudiants del MEBOC.
Es en plen amfi, al moment d’un cors sus la literatura occitana del sègle 20, que lo terrorista se levèt per perpetrar son malfait. Urosament, dos estudiants del Meboc, desrevelhats per un còp, ausiguèron lo malfactor que repetava a votz baissa « degunalitat degunalitat ». Son intencion èra segurament de getar aquesta panoccitanitat a las aurelhas dels paures estudiants occitans, que la risca de traumatisme es grandarassa, sens parlar dels professors presents dins la sala.
Escotant pas que lor coratge, sens prene lo temps de se botar de bolas Quiès, los dos estudiants se getèron sul terrorista presumit per lo balhonar. Un d’eles prenguèt un punt d’entergason perdut dins l’aurelha esquèrra mas son audicion es pas en dangièr.
Un omenatge es estat rendut al coratge dels dos estudiants al local del Meboc a l’entorn d’un barral de Faugères. Lo ministre delegat a la lenga occitana alprèp del ministre de la cultura lor remetèt oficialament una crotz d’aur ofèrta per la societat Racamèl.
Foguèt l’ocasion de tornar dire que la vigilància mai granda deu èsser de rigor per evitar los atemptats lingüistics, que la risca es maximala en aquestes tempses que se parla de ratificar la Carta Europèa de las Lengas.
Fòto : Vpe

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Partit dolent eth jogat aguest dissabte en Bossòst dauant un equip de Montespan que sonque venguèc entà Bossòst a jogar ara patacada sense cap intencion de hèr bon joc. Eth partit siguèc tostemp fauta de ritme tamb interrupcions de contunh. A despiet d’açò , era U.E. Bossòst auèc ua bona ocasion de Pèir entà daurir eth marcador : eth son xut passèc a toca deth garròt. Ena darrèra jogada dera prumèra mietat i auèc un clar penalty a Ignasi qu’er arbitre non fiulèc e acabèc en tangana damb era expulsion de dus jogadors, un de cada equipa. Ena dusaua mietat continuèc era nòsta proposta d’anar a guanhar eth partit e eri sonque aluenhar era pilota lo mès luenh dera sua porteria. Auèrem ua molt bona ocasion tamb un xut d’Ariel ena creueta dera porteria. Lèu deth minut 80, Ruben profitaue un refus dera defensa entà xutar des de dehòra der àrea e marcar eth 1-0. 5 menutes mès tard Moha, en jogada personau , marcaue eth definitiu 2-0 , resultat finau deth partit.
Èm a quate jornades deth finau, classificadis en lòc cincau. Era part positiua, era victòria ja qu’eth jòc non siguèc bon dauant un rivau que non jogue a fotbòl e ena part negatiua, era greu lesion d’Ignasi en jolh que harà que non torne a jogar aguesta sason.
Eth pròplèu partit, serà contra eth Isle en Dodon en sòn terren de jòc
Partit : dimenge 17 de mai tàs 15:00 ores.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 2 – Montespan 0
U.E. BOSSÒST: Monchi, Borja, Felipe, Marc, J. Carlos, Jorge , Alex, Ignasi (Ariel 46’) , Moha , Liaño, Pèir (Ruben 65’).
Trainer: Jordi
Tarjetes auriòles : Alex (70’).
Tarjeta vermelha : Jorge (46’)
Montespan: Bilbe, Verge (Laplagne 85’), Bresquignan, Baboulet, Daure, Laforgue, Belarbi, Lecointe, Dutheil, Lagarde (Lafforgue 46’), Souquet .
Trainer : Laplagne J.M.
Tarjetes auriòles : Belarbi (57’).
Tarjeta vermelha : Bresquignan (46’)
Gols : 1-0 Ruben (80’), 2-0 Moha (85’)
Arbitre : Desprats Serge


text:
20/12/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolau Puech nos informan que l'emission dau diumenc 24 de decembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera consacrada a de las receptas de cosina per Nadau, balhadas per Gineta, eposa de Piaron Folharet, acordeonista de Las Belutas dau Canton de Moissidan.
Piaron sera acompanhat per Nicolau Puech a l'accordeon e Joan-Pau Verdier a la guitarra.
Per ne'n saber mai sur quel òme, de legir: Donar per far plaser
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
13:28 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Setmana pòrtas alandadas dens las Calandretas de Bearn
Qu'i èm, qu'èm arribats au periòde de l'annada de las pòrtas alandadas dens las escòlas immersivas. Las Calandretas de Bearn e lo Collègi Calandreta de Gasconha qu'aubriràn las lors pòrtas la setmana deu 26 au 31 de març.
Qu'averatz la possibilitat de viéner en classa entà descobrir lo desrotlament d'un cors immersiu en occitan e mei que mei la pedagogia activa perpausada per las escòlas.
La Calandreta d'Artics que v'arcuelherà cada dia de la setmana de 9 ò a 17 ò (arron 17 ò, encontres sus rendetz-ve) entà escambiar dab l'equipa pedagogica. La Calandreta d'Auloron qu'aubrirà las soas pòrtas au public lo divés 30 e lo dissabte 31 de març per un encontre dab los pairs, professors e calandrons a l'entorn d'un cafè.
Que poderatz visitar cada dia lo Collègi Calandreta de Gasconha sus rendetz-ve en aperar lo 05 59 82 12 93 o per corric a l'adreça Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!.
Tornatz trobar lo programa sancèr ací
Inf. : www.calandreta-bearn.org


text:
Pas Paris, e pas manco Montpelhier…la candidatura francèsa a la Copa dau Monde de Rugbí serà dificila a viure per mai que d’una ciutat que fai pasmens mestier de jugar au balon ovala.
Lo dorsier de candidatura es estat depausat au World Rugby fai una setmana, dins l’amira de la Copa 2023.
Au revenge Marselha e Niça fan partida dei nòu ciutats francèsas retengudas pèr lo comitat de candidatura. D’espròvas podrián adonc se jugar a l’Estadi Velodròme de Marselha coma a l’Allianz Riviera de Niça, se la França finalament organisa la copa.
De saupre que Tolosa e Bordèu an pereu vistas sa candidatura joncha au dorsier francès.


text:
24/07/2016
Daus òmes que tomban (partida 1), per Joan Ganhaire
Joan Ganhaire offre pour l'été aux lecteurs de La Vita en òc une nouvelle policière inédite à suivre par épisodes : « Daus òmes que tomban ». On y retrouve l'équipe du Comte Gaëtan Caüzac daus Ombradors, ancien commissaire à la retraite, que nous avons déjà croisée dans « Concerto per Pissarata » et "Los esbratats".
Viam landat lo portau daus Ombradors per far rentrar los prumiers rais d’un solelh printanier qu’esperavam dempuei longtemps. Faudriá que Ròsa s’ocupe un bric de la pouvera. Mas lo tipe que ‘nava e veniá dins lo al se’n fotiá dau solelh, mai de la pouvera. Aviá pas l’aer bien d’ aise. Coma dire… La prumiera ideia que veniá a l’espiar quo era “gris” e la seconda que ‘nava plan aveque, quo era “triste”. Era ‘bilhat, si entau se pòt dire, d’una blauda de regent de l’ancian temps, tota desbotonada e que flotejava au vent de sos movements desordonats. Son grand nas semblava plejar jos lo pes daus malors, sas bochas tiravan vers l’enbas dins un potin de degost, sos uelhs semblavan los de quauque chen mau aimat, sas quitas aurelhas trobavan lo biais de pendilhar tristament. Los darriers acòrds de la Tresiema de Mahler soneren tras la lorda pòrta ente Gaëtan Caüsac comava bien au chaud en far mina de menar l’orchestre filarmonic de Berlin. Fauguet la poncha de la cana blancha per ‘restar lo lanç de çò que io ‘pelava desjà lo paubre òme, per lo calar redde. Degun, manca la granda Lili, a lo drech d’entrar dins los apartaments privats de Mossur lo Comte, mai quò deu i sentir un pauc la feina, quí dedins. Mossur lo Comte reçaup sas praticas dins la granda sala de minjar ente per l’ocasion, fau menar dos o tres radiators, dobla espessor de cubertas e quatre litres d’aiga, que Gaëtan dempuei quauques jorns prend pus sas gotas. E si quo era nonmas quò, mas tota quela aiga… E lo monde que venen per lo prumier còp leven sovent las cilias en veire l’aristocratica man de Mossur lo Comte farfolhar en dejós de la taula, ne’n traire un gatge plen d’un liquide d’aisat coneitre, e lo voidar a grand bruch dins la selha sonhosament instalada a portada. Mas nòstre visitor ne’n fariá pas de cas. Bombet dins la peça, tota blauda defòra, era quitament pas enquera sietat sus la chadiera que io li parava, que aguet quela paraula estranha : sei un salòpard. Quo es pas sovent que dau monde fan entau un avoament, subretot emb queu ton de certituda sens fendassa. E sos uelhs luqueteren d’una lusor fera que era nonmas aguisança per se mesma.( de segre).
Joan Ganhaire
Les commentaires sont fermés.


text:
Quarques elementes sus u Bauces rosses (nom toscanizat en “Balzi Rossi”, quartíer de Ventemilha, en frontiera imediata d’a ciutat de Mentan) : Es un site damb de multiples ponches d’interès arqueologic. Cal saber que cada lueg qu’es stach cavat a un nom: Barma d’u enfantes, abric Lorenzi, abric Mochi, Barma dau Cavilhon, Barma dau Prince, Barma Grana, Barma Floresta. E avema tanben d’autre barme desapareishue en causa de construccions coma o Bauç d’a Torre…
O site ese tanben sonat Grimaldi, per o fach que i es un masatge sobran sonat Grimaldi (en rapòrt damb u Princes de Mónego, perqué i aguèran totjòrn de terrens). Ese stach expiorat primíer en o 1846 justament per o Prince monegasc Florestan Ier. Per malastre, ese stach talhat en dos per o camen de ferre, quora es arribat aicí entre Mentan e Ventemilha, entòrn dau 1870. Mas a permés de trobar, per cas, de noveles sites. Una situacian qu’arriba sovent coma quora se fa una autovia o una bastisan.
Coma interès primíer, cal dir qu’entre a Barma Grana e e autre barme vesine (au meno tres barme) i son agüe trobaie 15 Vènus scultaie. Aquesta es a segonda barma en talha dau site. A barma foguèt bombardaia en o 1940 dau temps d’a Segonda guerra mondiala. 3 squeletas an stach trobats. Doe filhe e un adult. E mai, i èra un squeleta d’elefant expausat mas existe plus que foguèt destruch paríer.
Pui, dintre a barma de Cavilhan (toscanizat en Caviglione), un cercaire o Doctor Rivière va trobar “l’Òme de Mentan”. S’expiega aquel nom perqué se trobema talament mai a proximitat d’a ciutat de Mentan que de Ventimiglia. Aquel Òme de Mentan aüra a cambiat de sèx e se sòna a “Dòna de Cavilhan”. Perqué avema trobat mai precisament qu’èra una frema de 37 annes, d’1,72 m. Se sap qu’èra una frema perqué avia o bacin mai dubèrt, gràcias a de melhore analisis modèrne. Èra sepelia volentariament damb segurament un rit funerari perqué i èran un casco de cauquilhatges, un ornament de gamba e d’oferte. Èra magara una masca o una garisheira. Foguèt ben conservaia, o squeleta ese compiet, perqué èra compietament sepelia a travèrs o temps. Segon e analisis dau còrs, se manjava principalament de carn e de peish.
O cercaire de Villeneuve que trabalhava per o Prince Albèrt 1er qu’avia cercat el tanben dintre a Barma Grana, e coma u autres venguts cavar, non an vist d’art parietal. Non èra de mòda e non èra çò que se cercava e pensava trobar. Se tròba sovent çò que l’uèlh conoishe, e qual cerca tròba. S’i tròba d’art parietal totun. Un caval engravat de 35 cms de lòng fach damb una lama de silèx dintre a ròca. Foguèt trobat en o 1971. Una òbra d’art. Dintre l’aut d’a barma i èran tanben de ponches de coror òcra. Pròva d’autre pinture presente mas ben mai degalhaie. Aquel art es associat a l’Homo sapiens, nòstre antenat direct, fa 25 000 ans. De saber que question de temps an trobat de trace de Mosterian de l’época dau neandertal sus o site.
A Barma dau Prince -perqué o Prince Albèrt 1er l’a facha comprar en o 1895- soreta barma que Mónego n’es proprietària sus o territòri italian, a conoishut diferentes niveles d’aiga. En foncian d’u periòdes de guiaciacian o de rescaudament, l’aiga a poshut puar fins a 128 mètres sus o nivèl actual. Quora l’aiga a baishat, l’òme de Neandertal a compietament ocupat a barma. E avansh el l’Homo erectus tanben. Doncas 200 000 annes d’evolucion s’i tròban. Èra un lueg de passatge de totes temps.
4 000 mètres cubes de sedimentes èran dintre a barma e foguèran evacuats. Au començament dau sécolo 20, o Prince damb o paleontològ Boule an cavat en a Barma. E sobre, dintre a barmeta dicha Grimaldi, i san de vestigis de vilafranquian, dins l’anciana propietat dau famós doctor experimentalista Voronoff (just au sobran d’a Barma dau Prince).
Aüra, se tròban de sepulture expausaie a Mónego, a París e a Ventemilha. Perqué avansh u rèstas trobats apartenian a aquelu que u trobavan. Se vendian a d’anticaris, de colleccionaires, de riques… Mas despui gràcias a l’instauracian d’una Lei de proteccian, san totjòrn conservats u rèstes d’e trobaie dintre o païse que fuguèran trobats. Sus aquel site se contunha de cavar damb d’equipe internacionale. Ese e serà jamai acabat.
O musèu d’u Bauces Rosses ese stach o primíer musèu de preistòria dau jove stat d’Itàlia! Foguèt bastit en o 1898 per iniciativa privaia dau mecena e riquissim comerciant anglés Hanbury (i es un òrt botanic famós que ven d’el tanben dintre o quartíer Mórtora). Devenguèt pui un musèu de stat. E despui o 1994 , i san dos musèus, l’un a costat de l’autre. Fàcia a Mentan e tot just en riba de mar. Alora sabètz qué far per non bronzar necis aüra.
Article e fòtos de Laurenç Revèst


text:
Eritrèa
Eritrèa es un país de la Bana d'Africa, vesin de Sodan a l'oèst, d'Etiopia al sud e de Jiboti al sud-èst. Es limitat per la mar Roja a l'èst. Aquel país a obtengut son independéncia d'Etiopia en 1993. Dempuèi, aqueles dos païses se liuran una guèrra esporadica.
Sa capitala es Asmara.
Lo gentilici es eritrèu -èa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
La region d'Eritrèa foguèt mencionada per lo premier còp dins un document egipcian dau sègle XXV av. JC. Assostava alora divèrsei reiaumes que participavan au trafecs comerciaus de la Mar Roja a partir dau pòrt d'Adulis. Lo pus ancian foguèt lo Reiaume de D'mt que se situava dins lo nòrd de l'Etiopia actuala e dins lei regions centralas d'Eritrèa. Dins lo corrent dei sègles seguents, foguèt remplaçat per d'autrei reiaumes centrats sus aquelei regions. Lo pus important foguèt lo Reiaume d'Aksum que dominèt la region dau sègle I ap. JC au sègle X.
Après la disparicion d'Aksum, la region passèt dins l'esfèra d'influéncia de l'Empèri Etiopian que l'utilizan coma accès a la mar. En parallèl, lo pòrt de Massaua remplacèt lo pòrt d'Adulis coma centre economic. Ocupat per leis Otomans en 1560, foguèt utilizat per organizar d'incursions còntra lei populacions crestianas dei regions interioras. Aqueleis expedicions, conjugadas ambé l'influéncia dei marchands musulmans entraïnèron l'islamizacion progressiva dei plans e dei regions litoralas.
La colonizacion italiana[modificar | modificar la font]
En 1882, aprofichant lo declin otoman e la volontat britanica de blocar leis ambicions francesas en Jiboti, Itàlia poguèt crompar Assab. Puei, tres ans pus tard, totjorn ambé lo sostèn de Londres, ocupèt Massaua. Aquel ensems formèt en 1890 la colonia d'Eritrèa. Leis Italians prenguèron pauc a pauc lo contraròtle dau litorau e l'utilizèron coma basa per envaïr Etiopia en 1896. Pasmens, aqueu projècte mau capitèt totalament e l'armada italiana subiguèt una desfacha restontissenta a la batalha d'Adua.
Après la revirada de l'invasion d'Etiopia, leis Italians negocièron ambé lei poissanças vesinas la definicion dei frontieras de sa colonia. Puei, ne comencèron lo desvolopament e l'esplecha ambé l'objectiu de'n faire una colonia « modèl ». Ansin, organizèron la construccion d'infrastructuras importantas coma un camin de fèrre entre Massaua e Asmara, un ret de rotas ò un ret d'aigatges.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, Eritrèa foguèt ocupada per lei Britanics a l'eissida de la batalha de Keren (28 d'abriu de 1941). A la fin de la guèrra, Roma perdiguèt sei colonias e lei venceires deguèron resòuvre la « question d'Eritrèa ». En 1947-1948, una enquista internacionala foguèt organizada per estudiar l'existéncia d'un sentiment nacionau eritrèu. Pasmens, sei conclusions foguèron negativas e la region foguèt donc restacada a Etiopia amb un estatut d'autonòmia. Ansin, en 1952, maugrat l'oposicion de la màger part deis abitants, l'ONU creèt una federacion gropant Etiopia e Eritrèa sota la direccion dau negus.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
La guèrra d'independéncia[modificar | modificar la font]
Etiopia adoptèt una politica d'assimilacion de la populacion eritrèa e anullèt son estatut autonòm en 1962. Pasmens, aquela politica agravèt l'ostilitat de la populacion. Ansin, en 1961, un Frònt de Liberacion d'Eritrèa (FLE), gropant sustot d'etnias musulmanas, comencèt de menar una guerilha còntra lei tropas etiopianas. Puei, dins lo corrent deis annadas 1970, una segonda guerilha, lo Frònt Popular de Liberacion d'Eritrèa (FPLE) d'inspiracion marxista, jonhèt a son torn lo combat. En 1977, ocupavan la màger part dei zònas ruralas.
Pasmens, lo regime de Haile Mariam Mengistu refusèt de laissar l'independéncia. Gràcias au sostèn de l'URSS, organizèt en 1978-1979 d'ofensivas per reconquistar lei regions tengudas per lei guerilhas. Lo FPE foguèt durament desfach durant aquelei combats e perdiguèt son importància. En revènge, lo FPLE capitèt de gardar lo contraròtle de la region de Nafka. En 1982, i arrestèt una novèla ofensiva. Puei, abandonèt son ideologia socialista per se raprochar deis Occidentaus en 1987. L'annada seguenta, enregistrèt una victòria importanta a Afabet avans de conquistar Massaua (febrier de 1990) e Asmara (mai de 1990). Son cap, Issayas Afeworki, formèt alora un govèrn provisòri que proclamèt l'independéncia lo 27 d'abriu de 1993 a l'eissida d'un referendum.
De l'independéncia a la guèrra còntra Etiopia[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, lo FPLE venguèt lo Frònt Popular per la Democracia e per la Justícia (FDPJ). Pasmens, aqueu nom empachèt pas Issayas Afeworki d'establir un regime fòrça autoritari. En parallèl, Eritrèa deviá faciar de problemas economics fòrça important per menar la reconstruccion d'un país devastat per un trentenau d'annadas de guèrra. Ansin, de tensions l'opausèron rapidament au govèrn etiopian a prepaus de questions economicas e de la definicion de la frontiera entre lei dos estats.
En mai de 1998, una guèrra comencèt après l'ocupacion de certanei sectors contestats per de soudats eritrèus. Fòrça saunós, aqueu conflicte s'acabèt en mai de 2000 per una desfacha eritrèa que perdiguèt pauc a pauc lei territòris revendicats per lei dos país. L'armada etiopiana ocupava alora un quart dau territòri etiopian entraïnant la fugida de 650 000 abitants. De mai, de 19 000 a 69 000 soudats èran estats tuats durant lei combats (còntra 34 000 a 70 000 mòrts per l'armada etiopiana) e 75 000 Eritrèus foguèron expulsats d'Etiopia. Una fòrça internacionala foguèt creada per assegurar lo mantenement de l'alta-au-fuòc mai sa mission s'acabèt en 2008. Dempuei sa partença, de tensions vivas demòran lòng de la frontiera.
Eritrèa dempuei 2000[modificar | modificar la font]
Dempuei la fin de la guèrra, lo regime d'Issayas Afeworki es relativament isolat en causa de son autoritarisme que li vau l'ostilitat dei poissanças occidentalas. D'efèct, la constitucion de 1997 e leis eleccions previstas son totjorn suspendudas per lo govèrn e leis accusasions de violacion dei Drechs de l'Òme se multiplican. De mai, dempuei 2009, lo país es somes a de sancions dei Nacions Unidas en causa de son sostèn a diferentei guerilhas d'Africa de l'Èst. Franc de Qatar e quauqueis estats interessats per lei ressorsas minieras dau territòri eritrèu (Sud-Africa, China, Canadà...), Asmara a donc gaire d'aliats.
L'armada e lo FPDJ son donc lei dos pielons dau desvolopament nacionau e son cargats de desvolopar l'industria miniera, leis activitats portuàrias e lo torisme. Durament tocada per la crisi economica de 2008 e la demenicion dei prètz dei matèrias premieras, l'economia eritrèa se redreiça dempuei 2012. Pasmens, aquò es pas encara sufisent per redurre la pauretat e plusors miliers d'abitants contunian de s'enfugir cada annada en direccion d'Euròpa ò d'Orient Mejan.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
618
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 618 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Sassanidas. Coma leis ans precedents, lei Bizantins èran en dificultat e deguèron se defendre còntra una invasion d'Egipte, premiera region agricòla de l'Empèri. Pasmens, en causa dei desacòrdis entre monofisistas e ortodòxs, la populacion sostenguèt pas la resisténcia dei tropas imperialas. L'armada pèrsa poguèt ansin una partida importanta dau país e assetjar Alexàndria onte se concentravan lei darrierei fòrças bizantinas encara importantas (→ 619).
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Aguent lo contraròtle totau de Siria e de Palestina dempuei 614, l'armada pèrsa decidèt d'atacar Egipte. La buta podiá semblar malaisada de conquistar qu'èra una region poblada e un centre agricòla major de l'Empèri Roman. Pasmens, la populacion èra devesida entre monofisistas e ortodòxs e resistiguèt pas. Ansin, l'armada dau generau Shahin Vahmanzadegan ocupèt sensa dificultat la quasi totalitat dau país. L'unic ponch de resisténcia foguèt Alexàndria onte s'assemblèron lei fòrças fidèlas a Constantinòble (→ 619).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Es probable, en 2017 Provença comptarà un pargue naturau regionau de mai. Après Cairàs, Camarga, Leberon, Verdon, Preaups d’azur e Aupilhas, e esperant aqueu dei Baronias, Santa-Bauma s’ajustarà
a la tiera d’espaci d’aparar sens restancar son desvolopament.
Lei comissions qu’alestísson l’afaire an de pan sus la canissa
, e mai que d’un abitant conscient leis ajuda coma pòu.
Mai tótei va pòdon faire d’un biais tot simple, amé son aparelh de fòto.
Bòrd que l’associacion de prefiguracion dau pargue, que vòu faire la reclama dei riquessas d’aqueu mitan, baileja un concors de fotografias amé tres tèmas :
Lo paisatge, amé o sensa patrimòni bastit, lo bestium e lo plantum en vistas macròfotograficas, l’òme e son territòri son de fotografiar.
Es de remarcar que de tot biais lei participants de mens de 21 ans, que que siegue lo tèma, jogaran a despart dins la categoria « joines chanuts »
Lei clichats numerics son de mandar au sindicat mixte de prefiguracion avans lo 15 de junh : aude.mottiaux@pnr-saintebaume.fr
Adonc es lo moment de barrutlar de lòng e de caire
, e de bas en aut dins la montanha mai meridionala de Provença, e d’i mitralhar tot ce que s’i remarca. Ecrit avec les suggestions lexicales de Reinat Toscanò


text:
Lo pifre
Quna calorassa avèm aguda augan ! A saber pas ont se metre. La calor es dintrada dins l’ostal e parlèssem pas del noguièr de davant la pòrta, son ombra a perduda la frescor. Se dura aital, nòstras campanhas vendràn d’èrms de sabla. Vertat que quand nos fasèm toristas, aimam mai lo solelh, mas çà que là...
Lo mes de vacanças es mai que mai aprofechat per ieu a la lectura qu’aquesta es totjorn un espandi de libertat retrobat mas quand es impausada, foguèsse pel temps coma aquela annada, ven una constrencha. Entre legir e prangièra, las jornadas se debanavan dins la monotonia e lo languiment. Caliá far quicòm. amb la meuna dòna anguèrem far un torn a la fièra de las pelhas de Livernon.
Cal ben dire de pelhas, caliá plan furgar per trobar quicòm d’interessant : un calelh copat, un romana rompuda, un vièlh pòste de radiò que censura totas las estacions, un dentièr entartrat o un pincèl de barba salit pel sablon secat e s’èra pas qu’aquò. Caliá èstre caluc per crompar quicòm. Aürosament, quauques productors locals tenián dels taulièrs de produches de qualitat a vos far salivejar, a dels prètz especialament adaptats al torista en vacança, val a dire plan cars.
Començavi de n’aver mon confle de rodar dins aquel entrevescament despariat e eteroclit, quand, darrièr un d’aquelses taulièrs, un òme sens atge, dels longs pelses grises, una barba longa, tot redon o tot en ventre, un large sorire que vos convidava de vos arrestar perque lo fasiá talament simpatic. Son taulièr : ò ! una tauleta tota pichona emplenada d’un molon de flaútèls de tota mena e de tota dimensions. Tant l’òme coma lo seu taulièr avián un quicòm de pivelaire. M’arrestèri e agachèri quauques unes d’aquelses flaujòls de bona fabricacion e polits.
« Pari que m’en cromparetz un ! » Me diguèt l’òme, aiçò dins un occitan blos alèra que mas lunetats de solelh e mon aparelh de fòtò en bandolhèra fasián de ieu lo parangon del perfièch torista e pas de l’occcitanofòn que soi. Li respondèri sul còp :
« Aimariái plan, mas soi pas brica musician »
« Sètz en vacança, me figuri, vos metretz al flaujòl lèulèu, entre doas prangièiras, cossí dire, en diletanta, vos balharai aquel papieiron que vos ajudarà plan », disiá aquò en me presentant una tablatura plan facha d’aquel instrument.
« Alèra, perqué pas, mas n’avètz talamentes que non sabi qu’un prene !
Ai pas de conselh a vos donar, pr’aquò, me permetrai de vos aconselhar aqueste. Amb aiceste qu’es un pifre, instrument tradicional d’aicí, auretz mai d’aise a ne jogar e veiretz vòstres progrès evoluir amb los jorns que passaràn, siaudament e eficaçament. »
Es aital que quitèrem la fièra de las pelhas de Livernon, per ieu, un pifre de mai e vint euròs de mens.
Tanlèu a l’ostal, agèri qu’una prèissa, ensajar aquel pifre. Lo soleh èra plan de la partida, coma se dis : un soleh a far petar lo cuol al mèrle. Davalèri pel Pèirafisses e m’engulhèri pel Garenon. Aquí i trobariá ben un garric que me donariá un pauc d’ombra e èri pro luènh de l’ostal per parar los meus del bruch que será pas, per enquèra, de ritornèlas musicalas e armoniosas.
Bufi dins lo fiulèl, tampi los traucs de las nòtas coma pòdi, e ma paura flaúta bufava e rauquejava nimai una sèrp a far japar los canhs al lop e fugir totes los passerons.
Me sovenguèri del papieron que lo mercant m’aviá donat, èra enquèra al fons del pochet. « E sustot, servissètz-vos del metòd. » que m’aviá recomandat lo vendeire. Lo desplègui, una tièra d’esquemas mostravan la tablatura de l’instrument amb la posicion dels dets per obténer cada nòta e sustot la posicion de l’instrument sus pòts. Un pifre es ni mai ni mens qu’una flaúta traversièra sens quincalhariá. Çò qu’atirèt lo mai mon agach èra un imatge sul cornet naut e esquèr de la fuèlha, la representacion d’un pichon èstre tot vert amb un morre sorisent mièg uman mièg insècte, un agach pivelaire e vivent, coifat d’un capèl negre, vestit d’una coa d’agaça tota negra e un pifre dins la man, un parelh de solièrs roges viu, una mena de Geminy Criquet de Walt Dysnet que vos daissava pas indiferent.
Estudièri lo biais de plaçar lo pifre suls pòts e comencèri de fiular. Apuèi los dets. Alèra l’imatge comencèt de s’animar, èra pas res, coma un ologram, lo personatge en relièu, coma se se voliá destacar del papièr. Sul còp pensèri que los uèlhs me fesián bimbarèla, quitament que ne boissèri las lunetas. E tornèri reprene mon fiuladís estudiós quand, subran, lo personatge del dessenh se destaquèt de la fuèlha de papièr e me sautèt sus l’espatla. La suspresa emai la paur me faguèron escampar l’instrument.
"Crentes pas, ages pas paur, soi lo Gèni d’aquel instrument fabricat un còp èra per un grand fachilhièr. Aqueste, un pauc somiaire, aimava l’umanitat e pensava que la musica poiriá rendre lo mond mai savi e lo dalvar de la guèrra e de totes lo patiments deguts a aquesta. Desirava que tot un cadun poguèsse practicar la musica per poder portar la patz dins lo mond, quitament se èra pas nascut musician. Creèt una tièra d’instruments ont i installèt un Gèni capable de mudar tota persona en un musician dels mai sensibles e dels pus mannats. Aquí que tu ara, as un d’aquelses instruments. Auràs pena qu’a te daissar menar, es ieu que te plaçarai los dets, que mestrejarai lo teu buf e veiràs lèu, dins l’aire linde d’aquela solelhada, meravelhejar de nòtas de musicas talas que de ta vida n’as ausidas. Que te digui tanben que se vòls far plaser a d’amics teus, poiràs jogar çò que voldràs, serai aquí per te guidar mas degun me veirà pas fòra tu méme.
Cèrtas, te cresi, mas compti pas passar ma vida darrièr aquel pifre. E de qué vendràs tu quand pifrejarai pas plus ?
Ieu, tornarai a ma plaça, dins l’imatge del papieron. Mas se desires totjorn de t’aver a ton costat per pifrejar, pensa i, pèrdes pas jamai aquel papièr."
Aquò dich, los corses comencèron. Corses ? Sabi pas se cal dire aital que tot anguèt plan vite. Al cap de quatre o cinc jorns, n’aviai pena que de pensar a un aire o un musicain que prèsi, Villa Lobos, Haendel, Mozart o Guilhèm Lopez e la musica escleta s’escampava coma l’aiga linda d’una font. amb totjorn lo Gèni sus l’espatla a me comandar los dets e mestrejar lo ritme del buf.
« Degun me veirà pas fòra tu même. » Lèu-lèu agèri embeja de mostrar a la meuna dòna çò que èri capable de far. Èra juste après lo café del repais de miègjorn :
« Te sovènes del pifre que crompèri a la fièra de las pelhas de Livernon ?
Pel segur que m’en sovèni qu’ai pas jamai comprés per de qué crompavas aquò tu que siás pas brica musician !
Pr’aquò te pòdi far veire que m’en sòrti pas tròp mal. »
Sus aquesta, aquí que desplègui ma fuèlha de papièr, lo Gèni que me sauta sus l’espatla, e aquí qu’es partit per una interpretacion d’una sonata en sòl major de Haendel, una de las sonatas per flaúta de bèc. Aquí que las nòtas s’escalsissián totas solas dins un caminament siau entre grèvas e primas ondrat tot còp per una ritornèla pimparèla malgrat la transposicion que deviái far perqu’aquela sonata qu’aviái causida seriá estada escricha per una flaúta de bèc altò. La meuna dòna comencèt per se sèire e de m’agachar coma jamai o aviá fach. Ieu, vertadièrament me congostavi d’aquel efécte amb un pauc d’ufana.
Quand tirèri l’instrument de pels pòts, non sabiá tròp que dire, esperèt un moment :
"Te coneissiái pas musician, Quna mestresa, o m’as pas jamai dich !
Non, dempuèi tantas d’annadas que nos fasèm mai que fisança, li podiái pas contar de farivòlas. Alèra li confessèri cossí aquel pifre èra enfachilhat e cossí lo personatge de la fuèlha me teniá los dets. N’èra espantada.
Per ieu una question començava de me curar la cervèla, capable de jogar nimai un misician professional reconescut, cossí tirar profièch d’un tal don ?
Èra lo dissabte matin, mercat a Fijac. amb la dòna i anguèrem far quauques crompas, oblidèri pas la flaúta amb son papieron. après nòstras crompas, timidament m’installèri rasi l’Ostal de la Moneda sus la plaça Vival, pro luènh de la plaça Champolion jà ocupada per un pianista mannat que merita complètament lo gaubi qu’emana de son jòc.
Aquí amb mon Gèni sus l’espatla, entemeni la Sonata en Sol major HWV358 de Haendel, la primièra que joguèri après la descobèrta del Gèni e aquela que m’agrada tant. Lo mond s’amolonavan e èra tot vistable que se congostavan. Aviá pausat pel sòl lo sacon del pifre que me coseguèt la dòna e, de nonent, las pèças s’amolonavan amb los tròces de musica qu’interpretavi, Haendel plan solide mas tanben, gràcia al Gèni, Smetana, Villalòbos, Bach quitament Mozart.
Quand estremèri lo flaujòl, i aviá prossas pèças per que posquèssem manjar dins un pichon restaurant que coneissiam, formidable. Çò qu’anavem fa sul còp mas aquí qu’una dòna s’avança cap a nautres e se presenta, es ela que programa "les Estives Quercynoises" a la Comandariá Ospitalièra d’Espedalhac ont y presenta de grands musicians per i interpretar de musica baròca. Nos conta qu’augan aurián deguts venir los fraires Hantai, Jiròni e Pèire, sonque pres dins una tornada en Israël e Palestina lor retorn se trobava contrariat per un atemptat demascat sus l’avion que deviá los tornar menar. Lo vòl seriá reportat a un parelh de jorns çò que rendiá complètament impossible lo concèrt d’Espedalhac. M’aviá ausit jogar e me damanda se desirariái pas los remplaçar. Imagenatz ma suspresa e mon contentament que se deviá veire a mas gautas totas rojas. Cèrtas li diguèri :
« Me desagradariá pas brica, mas avètz ausit mon repertòri, es pas aquel de la musica baròca.
Que volètz, me respondèt ela, aquela serada es programada, l’anulacion me còsta, ai paur que marque la fin d’aquelas manifestacions çò que desiri pas brica. Benlèu vòstre gaubi serà pas al servici de la musica baròca mas vos ai plan ausit e sabètz donar a vòstras interpretacions una prigonda sensibilitat que marca una singularitat rapòrt a la notacion musicala de la particion que, s’òm i pren garda, pòt menar a una musica matematica basada sus de temps, de duradas de nòtas e despolhada de sa sensibilitat e de son umanitat. Vos cresi complètament capable de menar aquela serada e de nos regaudir e compti plan qu’acceptaretz ma proposicion . »
Pensatz s’èri content e podètz creire que, al restaurant i mangèrem d’apetís.
La serada a la Comandariá se debanèt fòrt plan, tot lo mond presèt aquel novèl musician desconescut. Òc ! Musician desconescut e podètz pensar lo meu malaise quand me damandavan mon parcors, cossí n’èri arribat a aquel nivèl, lo d’un grand musician professional. E los amics d’enfancia que comprenián pas que lor ajèssi amagat aquela part de ieu.
E çà que là, d’aquel jorn, los contractes començavan d’arribar. Las comunas vesinas que totas fan d’animacions l’estiu pels toristas, es aital que m’ausiguèron a Livernon, Dubans e tanben Fijac, Gordon, Caors.
Mas interpretacions de Haendel, Villa Lobos, Mozart, ara Schubert que l’aviái apondut a mon repertòri, e "Le vol du bourdon" de Rimsky-Korsakov pèça que marcava mas capacitat de virtuòsa e que mancablament clavava mon concèrt èran presadas per la critica, disián que al delai d’una clartat estonanta mancavan pas de sensibilitat, d’originalitat e benlèu un autre biais de compreneson d’aquelses compositors.
Tot anava pel melhor, las grandas vilas m’aculhissián, Tolosa, Bordèus, Marsèlha, Grenoble, Lyon, Rennes, Strasbourg e Paris plan segur.
Lo succès èra aquí, la meuna dòna me fasiá l’impressariá, organizava totes los rendètz-vos e lo calendièr dels concèrts. Çà que là, fugissiái los contactes amb la premsa especializada. Se cèrtas aviái fa quauques progrès de pifraire, es ben totjorn lo gèni del papièr que fasiá lo trabalh, ma coneissença musicala èra demorada complètament basica quitament se ai totjorn aimat los tròces qu’interpretavi.
Tot anava donc pel melhor. Èrem ara a alestir cinc seradas a l’Òlimpia.
Mas un jorn que repetavi, juste per far semblant de coneisser perfièchament lo tròç que jogavi, lo gèni mostrava ostenciblament un malcontentament que compreniái pas. Aquò rai, sentiái dempuèi quauques jorns que l’estrambòrd del debut i èra pas mas çà que là tot fonccionava per abitud. Mas aquel jorn …
Quand comencèrem, res non anava drech, me sentiái pas brica guidat, sostengut, e las nòtas falsejavan, lo quite paure Haendel èra pas urós, non, quicòm trucava. Aquò podiá pas durar, me caliá li’n parlar :
« Uèi, manca d’òli dins lo flaujòl, li diguèri, sabi ben que siás un èstre desparièr que venes d’un mond enfachilhat, çà que là, i a pro temps nos fasèm amassa per qu’una fisança sincèra se siague establida entre nautres dos e donc, me podes dire ton sentiment.
Ai mancada ma mission me diguet lo Gèni. Auriái degut te transmetre la musica per que tu a ton torn la posquèsse portar, la far viure, li tornar son aura per que contribuigue a la patz del mond coma o voliá mon mèstre. Tot çò qu’ai sachut far es de te metre, tu, e tu sol en valor. Jògues pas plus per la musica mas per ta pròpria renommada. Era pas la tòca del fachilhièr. Per ieu mon trabalh es pas complit e per aquò vau tornar prene lo camin del país imagenari. Per quant a tu, tocaràs de ton pifre pro per de musicas popularas simplas e agradivas. Tornaràs fòra del succès qu’as ajut mas aumens en acòrdi amb tu. »
Aquí que lo meu gèni venguèt de nonent un rond de fum, coma de fum de cigareta, aqueste s’estirèt, passèt per la fenèstra e tornèt al país de las fachilhièras.
Me demorava son que lo pifre e lo tròç de papièr tot agrifonit que ne portava totjorn las tablaturas mas ont l’imatge del gèni s’èra complètament escafat. Ensajèri de bufar dedins. Podiái tot just jogar quauques aires de nòstra musica tradicionala e non pas sens cap d’escarbicadas pauc academicas.
Adieusiatz Haendel, Smetana, Mozart, Schubert, Rimsky-Korsakov. De totas mas interpretacions requistas ne demorava pas un quite enregistrament fòra per ieu un prigond tristum e languison.
L’Òlimpià, cinc jorns de programat, començavi dins onze jorns al just : qué far ? Cossí confessar que tot mon parcors, mon succès èra complètament bufèc, i aviá engana de ma part. Qunas consequéncias ? La meuna dòna que s’ocupava de tot telefonèt per descomandar en pretestant una malautiá. Veirem ben... Tombèt sus una dòna que compreniá pas çò que voliá.
« Plèti ?... cinc seradas amb lo sénher X al pifre ?... De quand a quand me disètz ? Non, avèm pas aquò sus nòstra programacion... Volètz reire, sètz aquí a nos far pèrdre nòstre temps !... Non vos disi. Adieusiatz Dòna !... »
Cròsi sovent la dòna de la Comandària d’Espedalhac, ausi pas jamai li damandar se se soven de ma prestacion a "les Estives Quercynoises". Rencontri pro sovent mos copins, emai de mond dels vilatges a l’entorn, degun mençona pas mas competéncias musicalas, efemèras cèrtas, mas pr’aquò...
M’arriba de tornar a la fièra de las pelhas de Livernon, ai pas jamai tornat veire l’òme dels longs pelses grises e de la longa barba e son taulièr de flaujòls.
Soi coma a me demilhar d’un sòmi extraordinari amb lo regrèt prigond de daissar escapar un moment dels mai embelinaires e dels mai misterioses de ma vida.
Quitament la meuna dòna, quand li rampeli aquelas entrefachas, « Qu’ès falor ! » me ditz mancablament.
Sèrgi IRONDÈLA
Le fifre
Quelle chaleur avons-nous eue cette année ! A ne pas savoir où se mettre. La chaleur est rentrée dans la maison, quant au noyer de devant la porte, son ombre a perdu la fraîcheur. Si cela continue ainsi, nos campagnes deviendront des déserts de sable. Il est vrai que quand nous jouons au touriste, nous préférons le soleil, cependant...
Ce mois de vacances, je le consacrais surtout à la lecture, celle-ci est toujours un espace de liberté retrouvé, mais quand elle est imposée, ne serait-ce que par le temps comme cette année-là, cela devient une contrainte. Entre lecture et sieste, les journées se déroulaient dans la monotonie et l’ennui. Il fallait faire quelque chose. Mon épouse et moi, allâmes au vide-grenier de Livernon.
Que des salletés, Il faut fouiller pour trouver quelque chose d’intéressant : un chaleil cassé, une balance romaine usée, un vieux poste de radio qui censure toutes les stations, un dentier entratré ou un blaireau à barbe sali par le savon séché pour n’en citer un minimum. Il fallait être fou pour acheter quelque chose. Par bonheur, quelques producteurs locaux présentaient des étals de produits de qualité à donner l’eau à la bouche, et à des prix spécialement adaptés au touriste en vacance, c’est à dire, très chers.
J’en avais marre de cet enchevètrement d’objets désordonné et hétéroclite, lorsque derrière l’un de ces étals, se tenait un homme sans âge, aux longs cheveux gris, une longue barbe, un ventre bien rond et un large sourrire sympathique qui vous invitait à vous arrêter. Son étal : Oh ! une table toute petite remplie d’un tas de flutes de toutes sortes et de toutes dimensions. Tant la personne comme son étal avaient quelque chose de fascinant. Je m’intéressai à quelques uns de ces instruments de bonne fabrication et beaux.
« Je pari que vous m’achèterez une flute ! » Me dit-il, ceci dans un bon occitan alors que mes lunettes de soleil et mon appareil photo en bandouillè faisait de moi le parangon du parfait touriste et non l’occitanophone que je suis. Je lui répondi aussitôt :
« J’aimerais bien, mais je ne suis pas musicien.
Je me doute que vous êtes en vacance, vous appendrez la flute rapidement, entre deux siestes, en dilletante. Je vous donnerai ce petit papier qui vous aidera efficacement. », il disait ceci tout en me présentant une tablature didactique de l’instrument.
« Pourquoi pas... mais vous en avez tellement que je ne sais lequel choisir !
Je n’ai pas de conseil à vous donner, néanmoins, je me permettrai de vous conseiller celui-ci. Avec cette flute qui est un fifre, instrument traditionnel d’ici, vous serez plus à l’aise pour en jouer et vous verrez vos progrès évoluer de jour en jour, tranquillement et efficacement. »
Et c’est ainsi que nous quittâmes le vide-grenier de Livernon, pour moi, un fifre en plus et vingt euros de moins.
Aussitôt arrivé à la maison, je n’avais qu’une hatte, celle d’essayer ce fifre. Le soleil était vraiment complice. Je descendis dans les Pèirefis et m’enfonsai dans les Garenous. J’y trouverai bien un grand chêne qui me donnera de l’ombre et je serai suffisament loin de la maison pour éviter aux miens les bruits qui ne seraient pas pour l’instant de belles ritournelles musicales et harmonieuses.
Je soufflai dans le sifflet, je fermai les trous des notes comme je pus, et mon pauvre fifre bruissait rauque comme un serpent, à faire aboyer les chiens et fuir les passereaux.
Le papier que le marchant m’avait donné était encore au fond de ma poche. « Et surtout, servez-vous de la méthode. » m’avait-il recommandé. Je le dépliai, une série de shémas montraient la tablature de l’instrument avec la position des doigts pour obtenir chaque note et surtout la position de l’instrument sur les lèvres. Un fifre est, ni plus ni moins qu’une flute traversière sans quincaillerie. Mais, ce qui surtout attira mon regard, c’était une image sur le coin en haut à gauche de la feuille, la représentation, d’un petit être tout vert avec une face souriante moitié humaine moitié insecte, un regard hypnotisant et vif, coiffé d’un chapeau noir, vêtut d’une queue de pie toute noire et un fifre dans la main, Des chaussures rouge vif, une sorte de Geminy Criquet de Walt Dysnet qui ne vous laissait pas indifférent.
J’étudiai la manière de poser le fifre sur les lèvres et je commençai à jouer. Ensuite les doigts. Alors l’image commença de s’animer, subrepticement, comme un hologramme, le personnage en relief, comme s’il voulait se détacher du papier. Je pensai à une halucination, j’essuyai même les lunettes. Et je repris mes exercices studieux quand, soudain, le personnage du dessin se détacha de la feuille et sauta sur mon épaule. La surprise et la peur me firent tomber l’instrument.
« Ne crains rien, n’ai pas peur, je suis le Génie de cet instrument fabriqué, il y a longtemps, par un grand sorcier. Celui-ci, un peu rêveur, aimait l’humanité et pensait que la musique pourrait rendre le monde plus sage et le protéger de la guerre et des souffrances dues à celle-ci. Il souhaitait que chacun puisse pratiquer la musique pour porter la paix dans le monde, même si on n’était pas né musicien. Il inventa un ensemble d’instruments dans lesquels il installa un Génie capable de faire de toute personne un musicien des plus sensibles et des plus sentimental. Te voilà avec l’un de ces instruments.Tu n’auras qu’à te laisser conduire, c’est moi qui placerait tes doigts, qui maîtriserait ton souffle et tu verras, dans l’air pur de ce soleil, briller des notes de musique telles que tu n’as jamais entendues. Que je te dise aussi, si tu veux faire plaisir à tes amis, tu pourras jouer ce que tu voudras, je serai là pour te guider, personne d’autre que toi ne le verra.
Je te crois mais je ne compte pas passer ma vie derrière ce fifre. Et que deviendras-tu lorsque je ne jouerai plus ?
Moi, je reviendrai à ma place, dans l’image de la feuille. Mais si tu souhaites toujours m’avoir à tes côtés pour jouer, penses-y, ne perds pas ce papier. »
Ceci dit, les cours commencèrent. Cours ? Je ne sais pas s’il faut dire ainsi car tout alla très vite. Au bout de quatre à cinq jours, je n’avais qu’a penser à un air ou un musicien que j’aime, Villa Lobos, Haendel, Mozart ou Guilhèm Lopez et la musique claire, s’épanchait comme l’eau limpide d’une source et avec toujours le Génie sur l’épaule pilotant mes doigts et maîtrisant le rythme de mon souffle.
« Personne d’autre que toi ne me verra. » Bientôt, j’eu envie de montrer à mon épouse ce que j’étais capable de faire. C’était juste après le café du repas de midi :
« Tu te souviens du fifre que j’ai acheté à la foire de la brocante à Livernon ?
Bien sûr, je n’ai jamais compris pourquoi tu as acheté cela alors que tu n’es pas musicien !
Mais, je peux te montrer que je ne m’en sors pas trop mal. »
Voici que je déplie la feuille de papier, le Génie me saute sur l’épaule, et nous voilà parti pour une interprêtation d’une sonate en sol majeur de Haendel, une des sonates pour flute à bec. Les notes s’écoulaient toutes seules dans un cheminement calme entre les graves et les plus aigues agrémentées parfois d’un ritournelle pimpante malgré la transposition que devais faire puis que la sonate que j’avais choisie aurait été écrite pour une flute à bec alto. Mon épouse commença par s’assoir et me regarder comme jamais elle ne l’avait fait. Quant à moi, on peut dire que je me régalais de cet effet avec beaucoup d’orgueil.
Quand je retirai l’instrument de mes lèvres, elle ne savait que dire et attendit un moment :
« Je ne te connaissais pas musicien. Quelle maîtrise, tu ne me l’avais jamais dit !
Depuis si longtemps que nous nous faisons confiance, je ne pouvais pas lui raconter de fariboles. Je lui avouai alors comment cette flute était enchantée et comment le personnage de la feuille dirigeait mes doigts. Elle en était époustouflée.
Quant à moi, une question germait dans mon esprit, capable de jouer tel un musicien professionnel reconnu, comment exploiter ce don ?
C’était un samedi matin, marché de Figeac, mon épouse et moi fîmes quelques achats, je n’avais pas oublié le fifre et son petit papier. Après nos achats, je m’installai timidement près de la Maison de la Monaie sur la place Vival, assez loin de la place Champolion déja occupée par un pianiste virtuose dont le jeu est particulièrement éloquent.
Mon Génie sur l’épaule, j’entamai la sonate en Sol majeur HWV358 de Haendel, la première que je jouai après la découverte du Génie, celle qui me plait tant. Les gens se groupèrent et il était évident qu’ils se régalaient. J’avais posé sur le sol le petit sac du fifre que m’avait confectionné mon épouse et, petit à petit les pièces s’entassaient avec les morceaux de musique que j’interprêtais, Haendel bien sûr mais aussi, grâce au Génie, Smetana, Villalòbos, Bach et même Mozart.
Lorsque je rangeai le fifre, il y avait suffisamebnt de pièces pour que nous puissions manger dans un petit restaurant que nous connaissions, formidable. Nous partions et voici qu’une dame s’avança vers nous et se présenta, elle programmait "les Estives Quercynoises" a la Commanderie hospitalière d’Espédaillac où elle présente de grand musiciens pour y interprêter de la musique barroque. Elle nous informa que cette année auraient du venir les frères Hantaï, Jérôme et Pierre, mais pris dans une tournée en Israël et Palestine leur retour se trouvait ajourné suite à un attentat démasqué sur l’avion qui devait les rammener. Le vol étant reporté de deux jours, le concert d’Espédaillac devenait impossible. Comme elle m’avait entendu jouer, elle me demanda si je ne souhaitais pas les remplacer. Imaginez ma surprise et ma joie qui devait se voir sur mes joues écarlates. Cependant, je lui déclarais :
« Cela ne me déplairais pas, mais vous avez entendu mon répertoire, ce n’est pas celui de la musique barroque.
Cette soirée est programmée, me répondit-elle, l’annulation m’est difficile, j’ai peur qu’elle ne marquerait la fin de ces manifestations ce que je ne souhaite pas. Sans doute, votre talent ne sera pas au service de la musique barroque mais je vous ai bien entendu et vous savez donner à vos interprêtations une profonde sensibilité qui marque une singularité par rapport à la notation musicale de la partition qui, si on n’y prend garde, peut conduire à une musique mathématique basée sur des temps, des durées de notes et dépouillée de sa sensibilité et de son humanité. Vous êtes capable de conduire cette soirée et de nous émerveiller, je compte bien que vous accepterez cette proposition. »
Croyez-moi, j’étais heureux et au restaurant, nous mangeâmes d’un bon appétit.
La soirée à la Commanderie se déroula comme prévu, les gens apprécièrent ce nouveau musicien inconnu. Eh oui ! Musicien inconnu et vous pouvez penser mon malaise quand on me demandait mon parcours, comment j’en était arrivé à un tel niveau, celui d’un musicien professionnel. Et les amis d’enfance qui ne comprenaient pas que je leur ai caché ce talent.
A partir de ce jour, les contrats arrivèrent dans les communes voisines qui font toutes des annimations l’été pour le tourisme. Ainsi, on m’entendit à Livernon, Dubans et aussi Fijac, Gourdon, Cahors.
Mes interprêtations de Haendel, Villa Lobos, Mozart, maintenant Schubert que j’avais ajouté à mon répertoire et "Le vol du bourdon" de Rimsky-Korsakov morceau qui validait mes capacités de virtuose et qui invariablement terminait mon concert étaient appréciées de la critique. Celle-ci affirmait que, au delà d’une clarté étonnante, ces interprêtations étaient pleines de sensibilité, d’originalité et apportaient une autre manière de s’imprégner de ces compositions.
Tout allait pour le mieux, j’étais accueilli dans les grandes villes, Toulouse, Bordeaux, Marseilles, Grenoble, Lyon, Rennes, Strasbourg et Paris bien sûr.
Le succès était là, mon épouse était mon impressario, elle organisait tous les rendez-vous et le calendrier des concerts. Cependant, je fuyais les contacts avec la presse spécialisée. Malgré mes progrès de joueur de fifre, c’était bien toujours le Génie du papier qui faisait le travail, mes connaissances musicales étaient restées tout à fait basiques même si j’aimais les morceaux que j’interprêtais.
Tout allait donc pour le mieux. Nous préparions maintenant cinq soirées à l’Olympia.
Alors qu’un jour je répétais, juste pour faire semblant de conaitre parfaitement le morceau, le Génie montra ostensiblement un mécontentemant que je ne comprenais pas. J’avais remarqué depuis quelque temps que l’enthousiasme du début n’était plus au rendez-vous, néanmoins tout fonctionnait par habitude. Mais ce jour là…
Quand nous nous mîmes au travail, tout allait de guingois, je ne me sentais pas guidé, soutenu, et les fausses notes détonnaient, même le pauvre Haendel n’était pas heureux, non, quelque chose coinçait. Cela ne pouvait pas durer, je me devais de lui en parler :
« Ça ne tourne pas rond aujourd’hui, lui dis-je, je sais bien que tu es un être différent, que tu viens d’un monde féérique, cependant, nous sommes amis depuis suffisamment longtemps pour qu’une confiance sincère ait pu s’établir entre nous, tu peux donc me dire ta préoccupation.
J’ai failli à ma mission me dit le Génie. J’aurais du te transmettre la musique pour qu’à ton tour tu puisses la porter, la faire vivre, lui redonner son aura pour qu’elle contribue à la paix du monde comme le voulait mon maître. Je n’ai su que te mettre en valeur, toi et toi seul. Tu ne joues plus pour la musique mais seulement pour ta propre renommée. Ce n’était pas le but du sorcier. Quant à moi, je n’ai pas accompli mon travail, je vais donc reprendre le chemin du pays imaginaire. Quant à toi, tu joueras du fifre suffisament pour interprêter des musiques populaires, simples et plaisantes. Le succès que tu as eu t’abandonnera mais tu retrouvera la paix en toi. »
Aussitôt, mon Génie devint un rond de fumée, comme une fumée de cigarette, qui s’étira, passa par la fenêtre et s’en revint au pays des fées.
Il ne me restait que le fifre et le bout de papier tout chiffonné où étaient inscrites toujours les tablatures mais sur lequel, l’image du Génie s’était effacée. J’essayai e souffler. Je ne pus jouer à grand peine que quelques airs de notre musique traditionnelle avec beaucoup de faussses notes et de difficultés.
Adieu Haendel, Smetana, Mozart, Schubert, Rimsky-Korsakov. De toutes mes interprêtations les meilleures il n’en restait même pas un enregistrement et pour moi seulement tristesse et regret.
L’Olympià, une programmation de cinq jours, je devais commencer dans onze jours : que faire ? comment avouer que tout mon parcours, tout mon succès n’étaient que tromprerie, qu’il y avait malhonnèteté de ma part. Quelles conséquences ? Mon épouse qui s’occupait de tout téléphona pour annuler en prétestant une maladie. Nous verrons bien... La dame qui décrocha ne comprenait pas.
« Pardon ?... cinq soirées avec Monsieur X au fifre ?... De quand à quand me dites-vous ? Non, nous n’avons pas ceci dans notre programmation... Vous voulez rire, vous nous faites perdre notre temps !... Non je vous dis. Au revoir Madame !... »
Je rencontre souvent la dame de la Commanderie d’Espédaillac, je n’ose pas lui demander si elle se souvient de ma prestation aux "les Estives Quercynoises". Je retrouve assez souvent mes copains et des personnes des villages voisins, personne n’évoque mes compétences musicales, éphémaires certes, mais cependant...
Je reviens parfois à la brocante de Livernon, je n’ai jamais revu l’homme aux longs cheveux gris et à la longue barbe et son étal de fluteaux.
Je me sens comme au réveil d’un rêve extraordinaire avec un regret profond d’avoir laissé s’envoler une période des plus enchanteresse et des plus mystérieuse de ma vie.
Lorsque j’évoque ces événnements à mon épouse, elle-même me répond imperturbablement « Que tu es fou ! ».
Serge HIRONDELLE


text:
Lo brutlage dei residús de bòscs e, d’un biais generau, lo desvolopament de l’energia-bòsc en Provença serà deman lo factor principau de la pollucien de l’èr, segon Domenja Robin. Lo baile de l’associacien de susvelhança de l’èr Air PACA parlava lo 27 setembre, a Seteme (13), dins l’encastre d’una jornada scientifica
sus lei residús d’alumini que remanda la societat Alteo, de Gardana.
Per dire mai qué es aquela pollucien dei residús solidas de baucita
qu’Alteo espandís sus un terrenc, Manja Garrit
, au mitan dei còlas de Gardana e Boc-Bèl-Air, Air PACA
a pausat cinc captaires de produchs quimics, entre Manja Garrit e un site testimòni a quinge quilomètres.
A la suspresa de l’organisme, es aqueu, sus la comuna de Trets, qu’a enregistrat la mai granda pollucien quimica. Mai lei poussas
de baucita li èran pas per grand causa. « Lei responsables ne’n son premier lei veituras de la via rapida e lei poussas de bòscs dei centenas de chaminèias d’ostaus que tractan pas sei fums »
segon lo director d’Air PACA.


text:
Salvesines
Salvesines (oficialament en francés Salvezines) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom ven benlèu d'un nom latin d'òme *Salvicius, de Salvius, ambe'l sufixe -ina [1].
Istòria[modificar | modificar la font]
- La comuna prenguèt son independéncia de Puèglhaurenç en 1868.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Atsat; es ara del canton de la Haute-Vallée de l'Aude (en francés), donc de la Nauta Val d'Aude.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 641


text:
Los calhòcs
Los calhòcs que son aquí. A l'argüèit. Qu'an passat la jornada amassats, sarrats en brolha tranquilla, acluchats suu penent de la ròca sauvatja. Çò qui sobra sonque de tucolèira calma, meilèu. Shens botjar, petrificats dinc au bequiu de las plumas, volontat d'estatua per ua eternitat de segondas. Que's son acostumats au monde, aus crits mainadèrs, ad aquera navèra mòda d'umans curiós e envasius. La plaja deus calhòcs que s'apauqueish er'an, chic a chic, enqüèra e enqüèra.
La distança qu'abraqueja, mensh d'ua portada de fesilh. Qu'an ahonat la paur, ua hartèra de paur. Los òmis que s'apressan, que'us vòlen véder, tostemps mei pròches. La beutat ! Hilh de puta de beutat !
E aqueth tremolament, be n'es lo vent de bisa. Los nèrvis, que'us an ligats au còr com cordas tenudas entà tirar sagetas au cèu.
L'uelh sol que vira, l'uelh sol que testimònia sègles e sègles de libertat.
E alavetz tot dia, e alavetz tot lo dia, a maugrat d'aqueth coratge desesperat, tostemps volar, tostemps s'envolar, s'esparvolar, s'esbarrejar d'un costat l'aute, esperlitada de grans còs aflaquits, ronda motha d'escarcalhs d'ombra e d'eslambrecs de blancor.
Maubarrei d'alas, de plumas, d'energia, semiat de quauques crits planhius, en cerca d'ua darrèra plaça de lèta blanca. E usclà's las palmas au sable tròp prim e cauhat a blanc, saps, lo qui shiula au sorelh devath los pas pesucs deus òmis.
La monina e lo palhassa
Un còp èra, un clown, un palhassa que disèm en cò nòstre. Èra pas un comic de la sanflorada, pasmens sabiá un pauc far rire, un pauc far paur... Ça que la, un brave palhassa al trefons de son còr !
Aviá una monineta. La sonava Mon Còr. Aquela èra mai que polideta, bograment intelligenta e bograment coquinassa a l'encòp. Lo palhassa l'aimava plan sa monineta.
Quand fasiá caud, èra Mon Còr qu'anava quèrre d'aiga ; quand fasiá fred, èra Mon Còr qu'alucava lo fuòc. Fin finala, èra pas tant aissabla qu'aquò, la Mon Còr...
Pasmens se rabalava la tissa de las tissas : cada còp que la luna èra redonda dins lo cèl, voliá montar cap a ela, a tota bomba voliá sautar sus ela, plorava, s'encapriciava, bramava qu'èra lo palhassa que la voliá pas daissar anar sus la luna.
Deveniá impossible e lo paure palhassa deveniá malurós, tan malurós que las gents disián :
« Qu'es triste aquel palhassa ! Pas possible, es un patiràs ! »
Lèu-lèu, lo palhassa s'encorissiá en cò de la marchanda de grimaças, monas e reganhons. Ne crompava plen sas pòchas. S'entornava dins son circus, ne cargava una sus son morre, s'escampava sus la pista, palhassava tant e mai que las gents picavan de las mans...
Extrach tirat de : Alranq, Claude, La monina e lo palhassa, I.E.O.-Aude, Quillan, 1996.
Lo mètge de Cucunhan
Qué cal far, mon dieu, per se ganhar la vida ! Gara aquí que ieu, Bernadon, entèrra-mòrt, garda-campèstre, campanièr, caça gosses, tot òbra en fin de Cucunhan, me vesi sul ponch de passar lèu desenterraire de ressuscitats !
Dotze mestièrs, tretze misèrias ! Aquò es aital. Sus la tèrra, cal que cadun tròbe l'estèc per far bolhir son ola... E n'i a de mai a plànher que ieu, a Cucunhan.
Pensi a aquel paure Mèstre Lapurga, nòstre paure mètge, que dempuèi dos ans qu'es aicí,a pas encara una sola practica... Qué volètz ? Aquò es pas de sa fauta. Per qué donc se passeja totjorn amb un libre a la man ? Deu pas saber, grand causa, d'abòrd qu'estúdia sens relambi. S'estúdia es per aprene; se a de besonh d'aprene, es que sap pas; se sap pas, qu'es vengut faire a Cucunhan?
Tanben, quand aicí i a qualque malaut, es pas el que van quèrre, anatz! Paure Mèstre Lapurga! Ganha pas l'aiga que beu. Se compren que siá las d'èsser un calelh sens òli, e s'es enfin decidit a far parlar d'el. Ièr delà, me faguèt trompetar dins totas las carrièras que se cargava, non solament de garir un malaut, mas de ressuscitar un mòrt. Òc, un mòrt, un mòrt enterrat !
Extrach tirat de : « Lo Mètge de Cucunhan » de Jan de La Roca (Prosper Estieu), Societat d'Edicion Occitana, Castelnaudary, 1926.
Menina
Fa tant de temps que las ai pas pus vistas, mas drolletas. Tant de temps, que sabi ieu, un an e mièg, pel mens, que dels ans n'ai perdut lo compte, ara. Quand i son pas, aicí, l'ostal sembla vuèg.
Mon filh e ma nòra fan pas cap de bruch. Despuèi que son a la retirada totes dos e que son tornats viure aicí, al mieu, mon filh passa totas sas jornadas defòra, dins l'òrt, a la pesca, a la caça, o bricolèja, dins la passada.
E ma nòra fa lo tren de l'ostal, gaita la television, va veire las vesinas. Los ausissi gaireben jamai. I a pas que quand ma pichòta filha e son òme arriban, per las vacanças, qualques jorns solament que lor cal tanben anar veire la familha d'el, del costat de Tolosa, que i a un pauc de vida dins l'ostal.
Que las pòdi ausir, las pichonetas, que corrisson d'en pertot, que cridan, que se ploran, que se carpinhan, que cantan. Que rison. Mas fa tant de temps que las ai pas pus vistas. Dos ans gaireben. Cossí devon aver cambiat, Angelica, la granda, qu'a fach uèch ans en abrial, e Ninon , la pichoneta, que n'a cinc despuèi setembre. Qué donariái pas per las tornar veire. Paura de ieu! Mas las vacanças son aquí, aqueste còp, ne soi solida.
Extrach tirat de «Menina» de VERNET, Florian, Vidas e engranatges, IEO edicions, Castres, 2004.


text:
Lo disc de la presenta edicion qu’ei tirat d’un liberòt d’un quarantenat de paginas dens un format cartonat singular de 30cm per 15cm, qui compren tanben lo DVD d’un filme de 37 minutas realizat per l’Atelier du Passeur : A. Saulière e E. Alexandre.
Qu’ei brac lo disc : 29 minutas, gessit d’un tribalh de longa miat de 2006 tà 2010 per Jakes Aymonino dab Manufactures Verbales, Chantier Vocal, Alen, lo Parc Naturau de las Lanas de Gasconha, Z. Chattou, sociològue, lo fotografa S. Carlier… e hèras, hèras autas personas. Tribalh artistic e uman miat dens airaus de Gasconha e tot lo parçan de El Hajeb au pè de l’Atlàs en Maròc… Sus la memòria e l’emigracion, l’ací e l’alhors… La comunitat marocana immigrada en Lana gran entermesclada a la de Gasconha dens hèstas de cant, de dança, de paraulas, de contes, d’encontres e de musica.
Un disc riale, de mau trobar dab poètas improvizators Haïdous, Michèle Bouhet, Moktar El Moussaoui, Baadi Abdderahim, Houssa El Bazaze, dançaires, Rachid Aazab cantaires, Rachid Amhazoune, Manufactures Verbales, Afida Tahri, Abderahim Sellam, e un bon pro d’autas personas tot autant importantas las uas com las autas.
Une journée des voix de Traverse, CD libe DVD pareishut en 2010.
Disc realizat per Jakes Aymonino, Jean-Pierre Cazade e Joan Francés Tisnèr.


text:
02/01/2018
Le TCO Périgueux fait son AG et sa rentrée
Dijuòus 4 de genier 2018 a 20 oras 30, a l'occasion de son amassada annuala, lo TCOP convida Joan Champigneul que vendra amb son òrgue de maneta (orgue de Barbarie).
Musica, istorias e chançons son previsdas. Ne'n profietarem per festejar los reis amb una bona galeta.
La serada, a gratis, se debanara au cafe associatiu los Thetards, 7 charriera de la Brida (rasis la tor Mataguerra) a Perigüers.
Informacion mandada per Sigolène Cabié dau TCOP
Les commentaires sont fermés.


text:
Lo bèl Danubi blau
Lo Bèl Danubi blau (en Alemand An der schönen blauen Donau), op. 314, es un celèbre ensems de valsas vienesas de Johann Strauss II, compausat en 1866.
Istòria[modificar | modificar la font]
Un escac[modificar | modificar la font]
L'òbra foguèt compausada en comanda de Johann Herbeck, director de l'Associacion corala vienesa.
La primièra representacion publica, lo 13 de febrièr de 1867, faguèt un fracàs. Doas rasons o explica. La primièra, lo compositor mancava d'experiéncia, perque èra la primièra òbra amb cant de Johann Strauss. La segonda ven del quita tèxte, escrich per un foncionari de polícia que s'èra ispirat dels nòus esclairatges de gas installats per las carrièras de Viena: la corala refusèt d'en primièr de cantar, trobant las paraulas ridiculas.
Un succès mondial[modificar | modificar la font]
Per l'Exposicion universala de 1867, Johann Strauss viatjèt París. Li foguèt demandat d'apondre una valsa al programa del seu primièr concert en public. Se remenbrant del Bèl Danubi bleu, Johann Strauss faguèt venir la particion de Viena. L'accuelh de l'òbra sens la partida cantada es trionfal e Johann Strauss deunla jogar vint còps a la fila. A Viena, lo succès es tal que los estampaires penan a provesir la demanda de particions.
Lo Bèl Danubi blau es programat lo meteis an dins de concerts a Londres, en preséncia de la reina Victòria.
Lo Bèl Danubi blau demora la mai celèbra de totas las valsas escrichas per Johann Strauss II.


text:
Raubada au Musèu deis Arts e Tradiciens de Draguinhan en 1999 una tela de Rembrandt foguèt retrobada au començament de març de 2014, a Niça, per una còla de l’Ofici Centrau de lucha còntra lo trafic de Bens Culturaus.
Mai èra pas finalament un Rembrandt.
L’òbra, que son pretz èra estimat a 3M€ tant que s’agissiá d’una tela dau mèstre olandés, èra en veritat pintada « a la manièra de », per un autor francés dau siècle XVIII.
Lo site especialisat La Tribune de l’Art,
imagina amé lo conservator Jacques Foucart, que seriá pusleu de Santerre, Raoux o Grimou, tres mèstres francés de l’epòca.
Quant ai dos raubaires, un ancian asseguraire e son complici, arrestats a Niça, èron pas de bòns coneisseires. Mancàvon de discerniment, bòrd que, per un Rembrandt o per un pichon mèstre, la tarifa sera tota pariera per la Justícia.


text:
nuancier la seigneurie excellent great id es la cat la with la with nuancier la seigneurie le chromatic.
nuancier chromatic seigneurie gauthier design la photoshop 2018,nuancier la seigneurie chromatic 2016 ral,chromatic nuancier la seigneurie 2017 gauthier,nuancier la seigneurie gauthier gautier excellent photoshop,nuancier la seigneurie 2015 stunning 2017 chromatic gauthier,nuancier la seigneurie gautier a peinture gauthier 2015,nuancier la seigneurie gautier 2016 ral taupe con e,nuancier comptoir seigneurie gauthier la 2017 ral a chromatic,nuancier comptoir seigneurie gauthier ral la chromatic excellent marque par 2016,chromatic nuancier peinture seigneurie gauthier la photoshop.


text:
Fòca
fòca comun (Phoca vitulina)
Lo mot fòca es generalament utilizat dins lo lengatge corrent per totes los mamifèrs marins carnivòrs constituissent la familha dels focids, qu'apartenon a l'òrdre dels pinnipèdes.
La fòca comuna es un mamifèr carnivòr que fa partida de la familha dels focids. Un mascle mesura en mejana una talha de 1,55 m amb un pes de 90 kg. Per las femèlas, la talha mejana es de 1,45 m amb un pes de 70 kg.
Viu dins las aigas temperadas e subarticas. En ivèrn, viu sus la banquisa.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
D'una longor de 1 a 6 m, segon las espècias, las fòcas an lo còs fusifòrme. Lors membres anteriors, cortets, son transformats en paletas natatòrias. Los membres posteriors que se pòdon pas replegar jol ventre determinan lo mòde de locomocion : a tèrra o sul glaç, las fòcas progressan per reptacion en s'ajudant de lors dos membres anteriors (alara que los autres pinnipèdes, otarias e mòrsas, se servisson de lors quatre membres) ; en mar, godilhan. Las fòcas son carnivòras e lor alimentacion se compausa essencialament de peisses costièrs.
Visualament, la fòca se diferencia aisidament de sa cosina l'otaria :
- abséncia de pavalhon al nivèl de l'aurelha, se nòta just la preséncia del conduch auditiu
- la propulsion es assegurada per las nadarèlas posterioras dins un movement similar a lo de la granhòta, o per un movement de godilha
- la direccion es assegurada per las nadarèlas anterioras
Qualques espècias de diferentas sosfamilhas[modificar | modificar la font]
Los monaquins, es a dire las fòcas monjas, son infeodadas a las mars tropicalas e subtropicalas. Monachus monachus es la sola espècia de fòca presenta en Mediterranèa, ont es venguda fòrt rara. Los lobodontins, encara apelats, del fach de lor reparticion geografica, fòcas antarticas, son representadas per la fòca de Weddel (Leptonychotes weddelli), que viu en general en solitari, mas se rassembla en massa sus las còstas rocosas al moment de la reproduccion ; la fòca crancièr (Lobodon carcinophaga), que sas caninas longas e finas servisson mens a trissar las carapaces duras dels pichons crustacèus que se ne noirís qu'a filtrar l'aiga per reténer aquestes organismes flotejants ; lo leopard de mar (Hydrurga leptonyx), que son pes pòt aténher 400 kg e que deu son nom tant a las pigalhas de sa forradura coma a sa ferocitat envèrs los manpòts e las fòcas d'autras espècias ; enfin, la fòca de Ross (Ommatophoca rossii), verdenca sus l'esquina, raiada de jaune suls flancs, que pais las algas e ingerís los invertebrats dels fonses oceanics.
Los eistoforins, o fòcas de cresta, se caracterizan per un organ erectil, formant una mena de trompa o de cresta, sul cap dels mascles. Los elefants de mar del sud (Mirounga leonina), los mai grands e mai poderoses, en son los especimèns pus tipics. Alara que se trobavan autres còps sus totas las còstas e las illas subantarticas, subsistisson pas mai, uèi, que suls ribatges de qualques illas (Saint-Paul, Kerguelen...), ont forman, al moment de la reproduccion, d'arèms populoses. Quant a lors pròches parents, los elefants de mar del nòrd (Mirounga angustirostris), son encara mens nombroses. Las mesuras de proteccion que son estadas presas an permés çaquelà de far remontar los efectius d'aquestas doas espècias. Las joves fòcas de capuchon (Cystophora cristata), de las regions circumpolaras, son nomenadas atal en rason de la preséncia sul cap d'una « casqueta » que se pòt coflar quand l'animal es excitat.
Los focins, enfin, son de fòcas articas. La fòca marbrenca (Phoca hispida), o fòca anelada, abitant de las còstas situadas a la periferia de la calòta glaciara artica, viu en ivèrn jol glaç, dins laquala manten una dobertura per alenar. Representava autres còps la noiridura essenciala de las popladas costièras de l'Artic. La fòca barbuda (Erignathus barbatus) es, aprèp l'elefant de mar, la mai granda de las fòcas (pòt despassar 3,50 m) de long. Aqueste animal a de mors semblablas a las de l'espècia precedenta. La fòca de Groenlàndia, o fòca de sèla (Pagophilus groenlandicus), se destria per las doas pigalhas negras largas que convergisson dorsalament al nivèl de sas espatlas. Recentament l'opinion internacionala a exprimit son indignacion a prepaus del chaple dels novèls nascuts d'aquesta espècia. La fòca grisa (Halichoerus grypus) viu sus las còstas de l'Atlantic Nòrd. Enfin, la fòca vedèla marina, o vedèl marin (Phoca vitulina), que sa color varia del grisenc al gris brun escur, sejorna sus las plajas de sabla bordejant las aigas pauc pregondas. Viu dins lo nòrd d'Euròpa, en Canadà e sus las còstas del Pacific Nòrd.


text:
Made in "France" de Ives Roqueta (1970, IEO Edicion).
Las annadas seissanta, un escrivan liure, aquò peta. L'autor afusta, tòca. Tot es viu. Una pròsa a despart, tres nòvas, Ives Roqueta.
Extrach pagina 18 : A cò de Schleswig los autres me dison qu'ai tòrt, qu'aquò's fòrça important de legir lo jornal : de Gaulle, Ben-Barka, lo Viet-Nam, Lecanuet-Plage, te sabi... Los daissi dire. Desempuèi l'Argeria – quora fasiàm la guèrra amb totas las porcariás de rigor e que puèi legissiàm sul jornal çò que se'n podiá dire – Figaro o Humanité aquò's quif-quif per ieu. Coma ditz Ives, aquò's un fons sonòr qu'acompanha l'eveniment. Pas Mai.
Extrach pagina 50 : Òm sap pas diguèt lo curat. Tant que quicòm es pas escrich, degun pòt pas saber çò que i aurà al fons. Escriure, pintrar, tota activitat artistica consitís a assumir un cèrt nombre d'azard. Ives ?
– Siái d'acòrdi. Empacha pasmens que Ferdin a rason. Deu èsser un raconte tot blanc. Quasi transparent, voide e objectiu. Dins lo fons s'es pas passat ren e pr'aquò valdriá lo còp d'èsser notat. A l'italiana o a l'americana : en plans precises, sens cap de fiorituras, tragicas o pintorèscas. Comprenes ?
– Compreni pas ren de tot.
E compreni totjorn pas. Simplament aquò s'es mes a me trevar – escriure, escriure, escriure – e ara siái aquí.


text:
Un tèxt de Lluís Aracil. Traduccion de Maria Clara Viguièr. Sorsa : Lo Bilingüisme coma mite (Colleccion A Tots, 1982).
La normalizacion lingüistica
Avèm vist que l'exemple pus remarcable de feedback negatiu o compensator es la normalizacion lingüistica, que consistís a reorganizar las foncions lingüisticas de la societat de faiçon a readaptar las foncions socialas de la lenga a de condicions « extèrnas » que càmbian. Vaquí perqué la normalizacion ven generalament en seguida de desfasaments istorics mai o mens analògs a çò que William F. Ogburn apèla culture lag. Òm poiriá citar per corroborar las tèsis d'Ogburn totes los cases ont la normalizacion acompanhèt de prèp l'introduccion de tecnicas coma l'escritura e l'estampariá (cf. lo concèpte de linguistic revolucion en cò de Morris M. Lewis). D'alhors, la normalizacion es de còps que i a la sola alternativa practica a la reculada (veja a l'extincion) d'una lenga. Es atal, en efècte, que fòrça comunitats lingüisticas europèas susmontèron de longs conflictes anteriors e que, tant val dire, agafèron lo temps perdut.
Estant que la normalizacion es necessàriament fòrça complèxa, cada « cas » particular presenta sa pròpria singularitat aparentament irreductibla - çò que, d'alhors, es aplicable a tot eveniment istoric. Ara, per delà aquesta diversitat indeniabla, òm discernís sens pena una estructura essenciala, a quicòm prèp invariabla, impossibla de desconéisser. De mai : las normalizacions son pas que plan rarament d'eveniments istorics completament isolats, « espontanèus » e « originals ». Al contrari, sembla que la normalizacion tend a se propagar « en cascada », de comunitat lingüistica en comunitat lingüistica, e quitament d'epòca en epòca, d'un biais qu'illustran las tèsis difusionistas. Lo latin, primièra lenga europèa occidentala que foguèt eficaçament normalizada instar del grèc ellenistic, venguèt en seguida lo modèl comun qu'inspirèt, directament o indirectament, la normalizacion progressiva de gaireben totas las autras lengas europèas.
L'emulacion conscienta (cf. çò que los economistas apèlan demonstration effect) jòga gaireben totjorn un ròtle salhent dins la normalizacion. Mas gardem-nos de ne conclure a la lèsta que l'imitacion banala e superficiala es la fòrça motritz del procès de difusion. Los cases anteriors escasuts vénon, après los precedents e los exemples qu'inspiran e orientan de novèlas tentativas, sens dobte per çò que i a d'analogia, manifèstas e objectivas. Las solucions son transferiblas dins la mesura que lo problèma es lo meteis al fons. Sembla d'alhors que la normalizacion visa generalament a aténher o a restablir un equilibri - çò qu'es plan congruent amb las implicacions del modèl foncional. Lo cap (de còps francament proclamat) de las normalizacions « tipicas » o pròpriament dichas es un ideal d'egalitat, directament contrari als esquèmas ierarquics.
Per definicion (sens parlar de l'etimologia), la normalizacion consistís subretot en l'elaboracion e la mesa en vigor de sistèmas de nòrmas d'us lingüistic. Ara, aquò supausa necessàriament que la normalizacion siá totjorn conscienta. En realitat, del moment qu'es prospectiva per definicion, es tanben prevesenta. Implica, en efècte, non solament una actitud favorabla envèrs la lenga que s'agís de normalizar, mas tanben - e notadament - un espèr e una fisança dins l'eficacitat de l'accion sociala revelhada e concertada. Fin finala, se l'afar ne valiá pas la pena o que semblava clarament non vivabla, òm somiariá pas gaire a i plaçar de ressorças. L'aventura - es totjorn una aventura - comença al moment que lo pariatge es acceptat. (Voldriái insistir en parentèsi : aqueste biais actiu e optimista d'abordar la question s'opausa radicalament al fatalisme dels filològs-ideològs que nos vòlon far creire que las lengas se devoloparián e s'escantirián de son sicap, sens intervencion umana, en vertut de « leis naturalas » inerentas a lor « esséncia »).
La normalizacion mòstra cossí las doas foncions lingüisticas fondamentalas - la consciéncia e lo contaròtle - opèran concomitantament e complementàriament. Per consequent, una vertadièra normalizacion se deuriá pas jamai bornar als aspèctes « purament » lingüistics. Deu envisatjar en meteis temps fòrça factors decisivament « socials », veja essencialament politics. Çò que cal en tot cas es assegurar un equilibri dins lo cercle foncional - car seriá tròp estranh d'esperar qu'una lenga « viva » poguèsse acomplir la plenitud de sas foncions socialas e culturalas del temps qu'es pas provesida de l'integritat de las foncions lingüisticas indispensablas, o que n'es privada coactivament. L'accion es avodada a l'insuccès, a de mens qu'avance simultanament sus un doble front : lingüisticocultural (= desvolopament de las foncions socioculturalas de la lenga) e sociopolitic (= reorganizacion de las foncions lingüisticas de la societat). Contrariament a çò que s'imaginan qualques-uns, lo remanejament « intèrne » del sistèma lingüistic es pas lo cap de la normalizacion.
En brèu : la normalizacion es una vertadièra macro-decision que, coma las macro-decisions economicas per exemple, visa a orientar lo futur d'una comunitat e supausa l'exercici d'un certan poder. Se compren perque la normalizacion eficaça exigís, siá la plena independéncia politica (= sobeiranetat), siá al mens un gra substancial de self-government de la comunitat lingüistica interessada. Òm pòt citar tanben, sens dobte, de cas ont una certana forma de normalizacion es estada « autrejada » - a la manièra de qualques constitucions non democraticas - per una comunitat dominanta a una comunitat subordenada. Mas aquestes exemples sovent dobtoses e ambivalents a mai d'un esgard (cossí distinguir la concession de l'imposicion ?) - sufison pas per invalidar la règla generala.
La normalizacion lingüistica es essencialament analòga (e sovent associada) a d'autres procèsses istorics : lo constitucionalisme, la codificacion legala, las refòrmas metrologicas, la planificacion economica, etc. Se'n distinguís ça que la per son rapòrt manifèste e inevitable a un quadre social plan especific : la comunitat lingüistica. La normalizacion es totjorn nacionala - a de mens que s'agisca precisament de normalizar una lenga inter- o supranacionala.
La renaissença remirabla de l'ebrèu en Israël confirma sens replica que la normalizacion lingüistica es vivabla - quitament quand s'agís de « reviscolar » una lenga -, mai que las condicions socialas e politicas indispensablas manquen pas.
Lluís Aracil


text:
Las Trix son tres mascas sòrs fòrça poderosas, davalairas dirèctas de las Tres Mascas Ancestralas que destruiguèron Domino. Son en lutant totjorn contra las Winx pendent las sasons a l'excepcion d'en la sason 4. Assistissián anteriorament a Tor de Nívols, mas foguèron expulsadas après atacar Alfea, en causant vergonha en la directora Griffin. Son fòrça dolentas. An unes objèctes que servisson a trobar e conténer las mai poderosas energias misticas.
Icy Edit
Icy es freda e, coma lo sieu nom suggerís, contròtla lo gèl. Aissosa las Winx (mai que mai Bloom) e vòl aténher la flama del dragon que Bloom possedís en lo sieu interior. Es la que revelèt a Bloom lo sieu tragic passat, quand Domino queiguec, los sieus parents desapareguèron e la siá sòr Daphne moriguèt (supausadament). En la sason 1, atenhon los poders de Bloom, mas èra messorga, doncas que çò que passava èra que las Trix cresián qu'o avián e Bloom tanben s’o creguèt. Ela los recuperèt en tornant a creire en ela meteissa, amb ľajuda de ľesperit de Daphne. Lo sieu nom ven ďIce, qu'en anglés significa gèl, e lo sieu nom Icy significa gelat/da. A los pels en una coa de color blanca e va totjorn maquillada, aital coma las autras Trix. Lo sieu objècte magic a forma ďadimant color blau. Es la mai poderosa de las Trix e la cap. Es la mai granda.
Darcy Edit
Darcy es intelligent e refleissiva, de la meteissa manièra qu'enganhosa. A lo poder del contraròtle mental sus las personas, s'especializar ďde mai en la foscor e en los efièches optics. Se faguèt nòvia de Riven pendent los capítols 8 a 23 de la sason 1 e arribèt a comparar la siá aura amb la del prince de las ombras, Lord Darkar. Lo sieu nom, aital coma lo de Lord Darkar, ven de Dark qu'en anglés significa escur/a. A lo pel long e daurat. Lo sieu objècte magic a forma ďoquet davanç-darrièr, color violeta. Es la mai escura de las tres. Es la sòr mejana e la mai polida de las Trix.
Stormy Edit
Stormy es fòrça esquiernosa, impulsiva e destructiva, ela es la masca que domina la tempèsta, la pluèja e los pericles. Lo sieu nom Stormy en anglés significa tempestosa, que ven de ľanglés Storm que significa tempèsta. A lo pel guinhonut, cuert e violet. Lo sieu objècte magic a forma ďbotelha color ròsa. Es la mai broncosa de las tres. Es la sòr mendre.


text:
Per una reconquista dei comuns/ Pour une reconquête des communs (version òc-fr)
Occitània es un espaci geografic precís que presenta d’un costat una brava diversitat, de l’autre de fòrmas territorialas partejadas pel pais tot entièr. Aquelei se mantenguèron e se desvolopèron de l’Antiquitat cap al sègle XX° çò que significa que son encara vesible a l’ora d’ara e que pòdon esser estudiadas, adaptadas e emplegadas per la societat occitana de deman. Lei comuns son unas d’aquelei fòrmas.
Occitània rencontre les Lakotas.
Nous avons découvert Thierry et son incroyable histoire Occitano-lakota sur les réseaux sociaux. Nous vous proposons une interviews sur cette rencontre entre deux nations minorisées. Bonne lecture.


text:
Fronsac (Nauta Garona)
Fronsac [1], o Fronçac[2] ( Fronsac en francés) es una comuna gascoa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Coma son omonime de Bordalés, Fronçac que ven deu nom d'òme latin Frontius, damb lo sufixe -acum [3], latinizacion deu sufixe celtic -*ako. Fronçac qu'èra donc una anciana grana proprietat gallo-romana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, Fronçac qu'èra deu canton de Sent Biat, ara, qu'es deu canton de Banhèras de Luishon.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 198 abitants (48 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/31garonanauta.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Avinguda de la Constituciķ, 45 43540 Sant Carles de la Rāpita, Spain
Sant Carles de la Rāpita
Tarragona
/ 977 50 10 10
aglomerado en Sant Carles de la Rāpita
, artistas en Sant Carles de la Rāpita
, barnices en Sant Carles de la Rāpita
, bolsas de plástico en Sant Carles de la Rāpita
, cajas registradoras en Sant Carles de la Rāpita
, cromados en Sant Carles de la Rāpita
, empresas de pintura en Sant Carles de la Rāpita
, generadores electricos en Sant Carles de la Rāpita
, horno industrial en Sant Carles de la Rāpita
, lamina de plastico en Sant Carles de la Rāpita
, maquinaria para ceramica en Sant Carles de la Rāpita
, maquinaria para la madera en Sant Carles de la Rāpita
, maquinaria para metalurgia en Sant Carles de la Rāpita
, maquinas de escribir en Sant Carles de la Rāpita
, maquinas de vending en Sant Carles de la Rāpita
, maquinas registradoras en Sant Carles de la Rāpita
, molde de plastico en Sant Carles de la Rāpita
, perchas en Sant Carles de la Rāpita
, pintores en Sant Carles de la Rāpita
, pinturas en Sant Carles de la Rāpita
, pinturas barnices en Sant Carles de la Rāpita
, poliuretano en Sant Carles de la Rāpita
, rodamientos en Sant Carles de la Rāpita


text:
Camèl
Los camèls son d'animals ongulats nadius de las zònas secas e deserticas d'Asia. Lo nom camèl proven de l'ebrieu gamal, que significa "tornar", vist que l'animal fa çò que son mèstre li demanda. Existisson doas espècias, que totas doas apartenon a la familha dels Camelids:
- Lo camèl bactrian (Camelus bactrianus)
- Lo dromadari o camèl arabic (Camelus dromedarius)
Ambedoas espècias son de romiaires sens banas, amb de narras situadas oblicament, lo morre superior devesit, mobil, desseparat e extensible.
Lo camèl bactrian se destria dels autres qu'a doas gibas. Es originari de l'Asia Centrala e es una espècia a mand de desaparéisser.
Lo camèl foguèt emplegat a l'origina coma animal de transpòrt de bens.
Lo camèl coma font d'alimentacion[modificar | modificar la font]
Lo camèl es una font d'aliments indispensabla dins las tribús nomadas del desèrt. Lo lach que produsisson las femèlas es un aliment vital qu'es complet e ric en vitaminas, minerals, proteïnas e immunoglobulinas. Ten mens de grais e de colesteròl que lo lach de vaca. La carn del camèl, paura en grais, es encara un element primordial d'alimentacion dins divèrses païses orientals coma per exemple en Somalia, Egipte, Arabia Saudita, Libia demest d'autres.
Lo Camèl de Besièrs[modificar | modificar la font]
Aquesta bèstia es l'animal totemic de la ciutat de Besièrs. Sa celebracion, que se fa lo 28 d'abrial, es ligada a la legenda de Sant Afrodisi que se ditz que se n'anèt d'Egipte e arribèt a Besièrs sus un camèl. Las ceremònias medievalas siaguèron probablament abolidas per la glèisa mas existisson d'atestacions que l'animal totemic existissiá en 1632. Al sègle seguent, en 1793, siaguèt cremat sus la plaça de la Ciutadèla. Qualques ans pus tard, siaguèt reconstruït tornar per èsser destruit un còp mai en 1830. Aprèp èsser estat cremat en 1848 la bèstia siaguèt reviscolada en 1895.
Lo Camèl es menat per un personatge central, lo Papari qu'es acompanhat d'un grop de joves desguisats en salvatges. Sus l'animal se pòt legir l'inscripcion : Sèm fòrça e sas maissas enòrmas qu'an per tòca d'espaurugar las gents e subretot los enfants recebèron l'escais de nhica-nhaca.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- L'emplec dels camèls dins la polícia d'Africa del Sud
- Centre de Recèrcas Nacional sul Camèl a Bikaner (Rajasthan), India
- The Daily Grind: Two Camels At Work - Vidèo d'unes camèls que premsan d'òli d'oliva e copan d'èrba a Djerba, Tunisia
- Los camèls de A a Z


text: Arron l’arrefús de la comission paritària de las publicacions e agéncias de premsa deu 16 de seteme de 2010 d’acordar a l’Escòla Gaston Febus – Edicions Reclams un certifi cat d’inscripcion, l’associacion que mandè au Tribunau Administratiu de París ua requèsta en anullacion. Qu’aprenem per corrièr qu’aqueth tribunau vien d’anullar la decision de la comission paritària e de’u demandar de tornar examinar la nosta demanda dens un delai de dus mes. La comission paritària qu’a la possibilitat totun de har apèl auprès de la Cort Administrativa d’Apèl. Los arguments presentats dens lo dossièr de requèsta en anullacion apitat per Eric Rey-Bethbeder qu’an convençut los jutges deu Tribunau Administratiu...


text:
Somari
Engagement dans la renaissance d’oc
Josèp Soulet es un poèta e cançonièr d’expression occitana, nascut a Seta en 1851 e mòrt dins la meteissa vila en 1919. Es lo director de l’Armanac cetòri entre 1893 et 1913 et fonda en 1893 l’Escola felibrenca de Sent Cla que ne serà lo primièr president. Serà tanben collaborator del jornal La Campana de Magalouna e nomenat majoral del felibrige en 1907
Negociant en vins e alcoòls, fai bastir per Léon-Etienne Rosiès, lo primièr urbanista de la vila de Seta, un ostal grand a La Corniche ont se recamparàn pendent de nombrosas annadas los felibres setòris e dins la quala recebrà lo poèta malhanenc Frederic Mistral, prèmi Nobel de literatura en 1904..
Las primièras traças de ligams entre Josèp Soulet e la langue d’oc remontan a 1887 e la publicacion de son primièr recuèlh Las ajustas à Ceta, recuèlh illustrat que celèbra e presenta la practica de las ajutas a Seta. Se dubrís alara l’engatjament d’una vida dins la defensa de la lenga d’òc e mai particularament de son particularisme setòri. Serà un dels actors principals de la renaissença occitana setòria mercés a son estatut de president fondator de l’Escola felibrenca de Sent Cla, l’escòla felibrenca setòria.
Militant e autor actiu, mantendrà la tradicion occitana a Seta mas tanben al delà e celebrarà son amistat amb qualques uns dels principals actors de la renaissença felibrenca del sègle XIX coma Loís Roumieux e Frederic Mistral amb lo qual tendrà una importanta correspondéncia, publicada en 2008.
En 2002, serà inaugurada a Seta l’estatua L'homme aux pieds nus, que rend omenatge a la practica al mens quadricentenària de las ajutas sus l'Île singulière. Jos l’esquina de l’estatua, son presents quatre vèrses de Josèp Soulet extraches de sa cançon « L’ajustaire ». Aquela cançon es presenta dins son recuèlh Mas cansous : ressouns cetoris, publicat en 1917.
- Las ajustas à Ceta : pouème lenguadocien dins lou parla de Céta. Céta : Empremarie A. Cros, 1887, 16 p.
- Souveni felibrenc. Montpellier : Cabirou Frères & Cie, 1889, 16 p.
- Oda a Beziès : pèça lengadouçiana. Montpellier : Impr. Centrale du Midi, 1890, 15 p.
- Lou Cassoulet : Cansouneta lengadouciana. Montpellier : Lith. I. Combes, [ca 189.], 3 p. [Veire sus Occitanica.eu]
- Lous pescadous lengadouçians : pouësia lengadouciana. Montpellier : Impr. Centrale du Midi, 1893, 19 p.
- Las Vendemias. Bordeaux : Impr. Candolives, [1894 ?], 8 p. [Veire sus Occitanica.eu]
- A ma filha Maria-Louisa pèr lou jour de sa prumièira coumunioun, 2 de julhet 1895 : pouesia lengadouciana. Montpellier : Imprimerie Centrale du Midi, 1895, 15 p.
- La sorre de caritat : pouësia lengadouciana. Montpellier : Imprimerie Centrale du Midi, 1902, 19 p.
- Lou capelan : pouësìa lengadouciana en set estrofas. [1905], 6 p.
- Lous cocha-vestits : Cansou. Montpellier : [La Campana de Magalouna], [ca 1905], 4 p.
- Sounet nouviau : a ma filha Elisa per lou jour de soun maridage amé René Barrillon, lou 12 de nouvembre de 1907. 1907, 8 p.
- Sounet nouviau : a ma filha Maria-Louisa per lou jour de soun maridage amé Marcel Brouillonet, lou 12 de Julhet de 1909. 1909, 8 p.
- Mas cansous : ressouns cetoris. Montpellier : impr. Firmin et Montane, 1917, 110 p., [25] p. pl. [réed. 2014]
- Cartabèu de Santo Estello, n°5, 1907-1908, p. 19
- Di Nitto, Paul-René. « Joseph Soulet, le pape cettois du félibrige » in Midi Libre, 6 septembre 1998, p. 15
- Soulet, Joseph. Mistral, Frédéric. Correspondance Joseph Soulet, Frédéric Mistral (1882-1912). Institut d'Estudis Occitans, 2008, 185 p.
- Soulet, Joseph. Mas cansous : ressouns cetoris. Montpellier : impr. Firmin et Montane, 1917, 110 p.


text:
1851
Aquesta pagina concernís l'an 1851 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Remplaçament dau negus Yohannes III per Sahle Dengel.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En setembre, lei revòutats Taiping capitèron de conquistar sa premiera vila fortificada après la presa de Yong'an. Dins lo nòrd de China, començament de la Revòuta dei Nian après una venguda deis aigas catastroficas dau Fluvi Jaune.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Invencion d'una ròda novèla per lei molins d'aiga per l'engenhaire francés Alphonse Sagebien (1807-1892). Permetèt d'aumentar d'un biais important lo rendement mai aqueu sistèma — e tota la tecnologia dei molins d'aiga — foguèt lèu suplantat per l'eficacitat dei turbinas.
Fotografia[modificar | modificar la font]
Aquela annada ò la precedenta, lo o Francés Gustave Le Gray (1820-1884) e lo Britanic Frederick Scott Archer (1813-1857) desvolopèron d'un biais independent un procès fotografic, dich collodion umid, qu'anava s'impausar fins ais ans 1870. A respèct dei sistèmas precedents, utilizava una solucion de nitrocellulòsa, d'alcoòl e d'etèr per melhorar la fixacion de l'imatge au supòrt. La qualitat de l'imatge èra tanben superiora. En revènge, la tecnica necessitava tractament rapide per revelar l'imatge e la nitrocellulòsa es una substància perilhosa en causa de son caractèr fòrça inflamable. Tres variantas d'aquela tecnica apareguèt : l'ambrotupe (un imatge positiu sus una placa de veire), lo ferrotipe ò tintipe (un imatge positiu sus una placa de metau) e un metòde basat sus un imatge negatiu sus una vitra.


text:
Aepyceros melampus
L'impala es un mamifèr romiaire de l’òrdre artiodactyla, de la familha bovidae, es una polida antilòpa eleganta. Viu en Africa dins las savanas secas.
Mesura de 75 a 95 cm de naut et 120 a 160 cm de long, pesa entre 60 e 80 kg. En general es castanh/burèl e blanc. Los mascles an de grandas banas.
L’impala pòt viure fins a 12 ans dins la savana e 15 ans en captivitat. Se noirís de fuèlhas e d’èrbas cortas.
Es un animal que viu en grop. La sason de la reproduccion dura tota l’annada. La gestacion dura de 6 a 7 meses. La femèla a un sol pichòt a l’encòp, que pesa entre 4 e 5 kg. Atenh sa maduretat sexuala entre 12 e 18 meses.