text:
1797
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1797 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Ocupacion de Gènoa, incapabla de resistir, per lei fòrças francesas de Napoleon Bonaparte. Aquò entraïnèt la disparicion de la Republica de Gènoa que son territòri foguèt intregat au sen de la Republica de Ligúria, estat-satellit de França.
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Guilhèm II que foguèt remplaçat per Frederic Guilhèm III.
Russia[modificar | modificar la font]
Ocupacion de Georgia per de tropas russas a la demanda dei senhors locaus.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Per defugir leis atrocitats de l'armada qajara en carga de restaurar l'autoritat pèrsa dins lo nòrd-oèst dau país, Georgia demandèt e obtenguèt la proteccion de Russia qu'ocupèt la region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Franz Schubert, compositor austrian (m. 1828)
- 15 d'abril - Adòlf Tièrs, òme politic occitan, president de la França (m. 1877)
- 17 de junh - Alexandre Vinet, teologian protestant soís (m. 1847)
- 20 d'octobre - Juan Lavalle, militar argentin (m. 1841)


c: text/html

text:
Annouville-Vilmesnil
Annouville-Vilmesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Goderville.
Commune du pays de Caux située dans le canton de Goderville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En junh 1901, la foudre destruit lo campanal de la glèisa en fasent una desena de ferits[1].
En juin 1901, la foudre détruit le clocher de l'église en faisant une dizaine de blessés[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Periodic de Roan, 1er en julhet 1901
- ↑ Le Journal de Rouen, 1er juillet 1901

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Canal de Brienne
Lo canal de Brienne es un canal que religa la Garona e lo Canal del Miègjorn. Lo canal es situat al centre de la vila de Tolosa, Occitània. Long d'1,6 km entre l'amont de la cauçada del Bazacle lo canal jonh lo Canal del Miègjorn als Ponts Bessons.
Istòria[modificar | modificar la font]
La construction del canal de Brienne foguèt decidida pels Estats de Lengadòc en 1760, per tal que lo centre de la vila venga accessible per via navegabla.
L'òbra comencèt en 1765 e foguèron cavats lo canal e un pòrt a la boca dels dos canals (als Ponts Bessons)[1] ; foguèt inaugurat le 14 d'abril de 1776.
Son primièr nom: Canal de Sant Pèire, foguèt cambiat en Canal de Brienne, en onor d'Étienne-Charles de Loménie de Brienne (1727-1794), arquevesque de Tolosa
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Cotte, Canal du Midi, merveille de l'Europe, édition Belin Herscher, 2003, (ISBN 2-7011-2933-8), page 96.


text:
Escatologia
L'escatologia (del grèc ἔσxatoς "ultim") tracta del destin del monde, la vida aprèp de la mòrt, l'eternitat o las esperanças de cada religion, es a dire, de l'ensem de las cresenças e coneissenças que transcendon los limits temporals pels umans.
Somari
Mitologia e escatologia[modificar | modificar la font]
I a divèrsas referéncias escatologicas dins la mitologia egepciana, grèga, romana e escandinava en çò que se dona mai importància a l'òme que a l'univèrs, coma l'existéncia del Jutjament Darrièr, Lo cèl e l'infèrn. Cada religion a sa pròpria vision escatologica.
L'escatologia bodista[modificar | modificar la font]
Dins lo bodisme se crei que los ensenhaments del mèstre desapareisseràn 5000 ans aprèp la predicacion e que l"umanitat cairà dins una seguida de mals que provocaràn sa destruccion fins qu'un nòu boda restaure las causas, començant un cicle novèl. Aquela concepcion es coerenta amb lo retorn eternal oriental e amb lo cicle de las reencarnacions de l'èsser uman.
L'escatologia zoroastrista[modificar | modificar la font]
Dins lo monde religiós del zoroastrisme, Zaratostra descriguèt amb fòrça detalh l'arribada del jutjament darrièr amb l'ultim afrontament entre Ahura Mazda (Lo Ben) e Angra Mainyu (Lo Mal), que provocarà de grandas Catastròfas e accelerarà l'arribada d'un salvador, descendent de la linhada de Zaratostra el meteis, que vendrà encargat de portar la victòria a las fòrças del Ben.
Dins lo jutjament final se decidirà lo destin de l'umanitat e la reconciliacion entre una partida d'aquela e (lo Ben), que menarà a la fin del Mal. Mas serà pas efectuada la condemnacion eternala dels pecaires, mas pas qu'aprèp d'un castig de tres jorns, las plagas del monde desapareisseràn dintrant dins un periòde sens pauretat, talent, dolor, o òdi... e la Tèrra vendrà una mena de paradís.
Escatologia ebrieva[modificar | modificar la font]
Lo pòble ebrieu crei que son istòria èra dirigida per Dieu YHWH per capitar a la promesa facha a Abraam. Mejans de fachs istorics coma l'Exòde (lo retorn cap a la Tèrra promesa dempuèi l'exili a Egipte) o la Diaspora (l'exili provocat per l'invasion romana).
Los eveniments de la fin del monde son los meteisses dins lo judaïsme e lo cristianisme: la destruccion del Temple de Jerusalèm, la nòva creacion, lo jutjament darrièr e lo govèrn divin, qu'inclusís l'arribada del Messias.
L'escatologia cristiana[modificar | modificar la font]
Es resumida al libre de l'Apocalipsi que proclama allegoricament la fin del monde. La data es pas clara e aquò provoquèt l'aveniment de divèrses grops e sèctas que calculan quora se deu passar e exortan a la penedença collectiva o a la mòrt avançada per veire pas las orrors profetizadas. Dins aquel darrièr moment arribarà la parosia o la segonda venguda de Jèsus, que causirà definitivament aqueles que seràn salvats per l'eternitat (amb la ressurreccion dels cosses) e aqueles que seràn condemnats a l'infèrn. Aquela escatologia se referís l'ensems de las personas e tanben amb una autra individuala onte cadun es jutjat a la fin de la vida per decidir se se merita o non lo paradís.
L'escatologia indoa[modificar | modificar la font]
L'indoïsme tanben crei dins un temps ciclic e eternal, perque jamai lo monde s'acabarà, mas viurà una epòca plan corrompuda fins que un novèl avatar tòrna als òmes a l'autentic camin de vertut. Al nivèl individual, se la persona se comportèt ben pòt gausir d'un certan temps dins lo paradís fins a que torna a se reencarnar, o es castigada segons lo karma. Per interrompre lo cicle eternal de reencarnacions, se pòt cremar lo còs just aprèp de la mòrt.
L'escatologia musulmana[modificar | modificar la font]
L'islam predica la fin del monde d'un biais fòrça semblant a l'Apocalipsi crestiana, mas amb un ròtle predominant dels esperits malignes Gog e Magog, qu'eliminaràn tota l'aiga de la Tèrra. Alara Jèsus e lo Mahdin (un guerrièr sagrat de Maomet) los combatràn amb l'ajuda divina. Jèsus se maridarà, portarà de decennis de patz (qualques simbolics quaranta ans) fins que morisca e arribe l'autentica fin del monde. Alara un vent levarà los autentics cresents per los menar al paradís, pendent que la Tèrra serà destruida pel fuòc.


text:
Jardin de las Plantas (Tolosa)
43° 35′ 34″ Nòrd 1° 27′ 04″ Èst / 43.5929, 1.4511
Lo Jardin de las Plantas de Tolosa es un jardin public, ancian jardin botanic que amb lo Bolingrin e lo Jardin Reial, fa partida d'un ensemble de tres jardins situats au sud-èst del centre de la vila.
S'espandís sus sèt ectaras entre l'andana Jules Guesde, l'andana Frederic Mistral, la carrièra Alfred Duméril e la carrièra Lamarck.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo premièr Jardin de las Plantas de Tolosa foguèt creat en 1730 per la Societat de las Sciéncias de Tolosa. Mas èra pas al luòc actual; se situava dins lo quartièr de Sant Sarnin, prèp de la pòrta Matabuòu.
La qualitat del sol essent pas pro bona, la colleccion se deguèt desplaçar en 1756 prèp de la carrièra de la Senescauciá (carrièra de las Flors d'uèi).
Aquel jardin èra pas encara dins l'encastre ideal: tròp pichon, enrodat de parets, eca. Foguèt en 1794 per la volontat de Filip Picòt de La Peirosa, naturalista, que los Capitols decidiguèron que lo Jardin de las Plantas seriá situat dins l'encastre gaireben identic a aquel qu'ocupa uèi. Se situa sus una partida de l'ancian claus dels Carmes. Amb una colleccion de 1 300 espècias, localas o en aclimatacion, lo Jardin de las Plantas venguèt un grand Jardin Botanic mas tanben un luòc ont los mai paures podián culhir de plantas medicinalas.
Per decrèt del 27 de julhet de 1808, Napoleon donèt a la vila los terrens e los bastiments del jardin (amb doncas lo cabinet d'istòria naturala).
Pendent la batalha de Tolosa (abril de 1814), lo jardin foguèt utilizat coma punt d'artilhariá dempuèi un de sos taps.
En 1817 foguèt creada una pèça d'aiga, alimentada pel canal de la doas mars escavat a costat.
Puèi lo perimètre del Jardin foguèt leugièrament modificat: s'espandiguèt fins a la Granda Andana (ièu andana Frederic Mistral) mas perdèt de superfícia vèrs l'andana Jules Guesde quand se bastiguèt la Facultat de Medecina (1885).
Lo jardin foguèt transformat a l'ocasion de l'Exposicion Internacionala de 1887: venguèt alara un jardin public.
Actualament[modificar | modificar la font]
Lo Jardin de las Plantas se tròba al sud-èst del centre vila, dins lo quartièr del Busca e prèp del quartièr de las Domaisèlas ribejant lo Canal de las Doas Mars.
Quand foguèt desplaçat al luòc actual èra fòra dels barris, uèi es al centre dins une zona fòrça abitatada mesclant de construccions ancianas (Carrièra Ozenne, Andana J. Guesde) e los immòbles pus recents (Pòrt de Sant Salvador).
Es desservit per
- Las linhas de bus 1|2|10|78|80
- Lo mètro: l'estacion "Palais de Justícia" de la linha B es a cinc minutas.
- Lo tram: un cap de linha es en projècte sus las andanas Jules Guesde
Es bordat per l'Escòla de Medecina, lo Museum d'Istòria Naturala, lo teatre Daniel Sorano e la glèisa de Sant Exupèri.
Una planca de metal permet als pedons de jónher lo Bolingrin alara que son separats per una avenguda.
Dins lo jardin se pòt veire d'ancians bastiments o rèstas. Lo bastiment del Museum, per exemple, data de la fin del sègle XVI. La pòrta de dintrada èst del jardin es une reconstitucion de 1886 d'una de las pòrtas de l'ancian Capitòli. La pòrta Nòrd se dobrissent sus la carrièra Ozenne foguèt dessenhada per Virebent e la decision de sa construccion data de 15 ventòse de l'an XIII.
Pasmens se abans se podiá veire de fòcs, orses, monins, eca, fins a 1976, se tròba uèi pas que de polas d'aiga, guits, aucas o pavons
Font[modificar | modificar la font]
(fr)Jean-Marie Granier, Toulouse côté jardins, Daniel Briand, Dremil e La Faja, 2005.
Vejats tanben[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Jardins ligats:


text:
Exposicion universala de 1873
L'Exposicion Universala de Viena (1873) (en alemand: Wiener Weltausstellungse) se debanèt de l'1 de mai al 31 d'octobre de 1873 a Viena, Empèri Austroongrés.
Lo tèma d'aquela exposicion foguèt "Cultura e educacion". Demest los bastiments nombroses que foguèron construïts per l'exposicion, dins lo parc vienés de Prater, se remarcava la Rotunde, una construccion emblematica qu'aviá la copòla mai granda del mond durant aquela epòca.
Grelh de l'exposicion[modificar | modificar la font]
Tre 1857 se publiquèron divèrses documents per botar en plaça l'estructuracion d'una exposicion industriala per tal de ne promòure l'aspècte economic. A partir de 1862, s'integrèron a l'estructura organizativa l'Associacion de de Comèrci e la Cambra de Comèrci e d'Industria de la Bassa Austria. Los expausaires que who could already show some success soslinhèron los beneficis immenses que podriá portar l'eveniment. De resolucions imperialas per afavorir l'organizacion foguèron publicadas entre 1866 e 1868, pasmens los problèmas que causèt la guèrra en 1866 emperilhèt la realizacion de l'exposicion.


text:
Estèpa
En geografia fisica, una estèpa (en rus: cTeпb - AFI: [sʲtʲepʲ], ucraïnian: cTeп - [stɛp], cazac: дaлa - [dɑlɑ]) es una plana sens arbres (levat pròche dels rius e lacs); parièra a una prada, l'estèpa es mai que mai dominada per d'èrbas rasas. Pòt èsser semidesertica, o cobèrta d'èrba, d'arbrilhons, o los dos, en foncion de la sason e de la latitud. Lo tèrme es tanben emplegat per descriure lo clima de regions tròp secas per aver una selva, mas pas pro secas per èsser un desèrt. Lo tèrme original ven del mot rus cTeпb que designa una tèrra plana e arida.
Lo clima de totas las estèpas es resumit per lo clima continental. En estiu las temperaturas mai nautas son de 40 °C e las pus bassas en ivèrn de -40 °C. Los escarts de temperaturas entre jorn e nuèit son tanben fòrça importants. En Mongolia, se pòt enregistrar 30 °C lo jorn e de temperaturas negativas la nuèit.
Las estèpas de latituds mejanas se caracterizan per d'estius cauds e d'ivèrns freds, amb en mejana 250-500 mm de pluèjas o equivalent en nèu per an. Dins las localizacions tropicalas, las casudas de pluèjas fan la diferéncia entre estèpa e desèrt vertadièr tan coma la granda evapotranspiracion.


text:
1783
Aquesta pagina concernís l'an 1783 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danemarc-Norvègia[modificar | modificar la font]
Lo 8 de junh, acomençament de l'erupcion dau volcan Laki en Islàndia. Pus gròssa erupcion de lava de l'Istòria umana, la catastròfa entraïnèt una famina importanta dins l'illa que tuèt un quart de sa populacion (aperaquí 9 300 abitants). Lei gas desgatjats per l'erupcion foguèron a l'origina de perturbacions climaticas lòngas dins l'illa e tanben dins lo rèsta d'Euròpa.
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume d'Oyo[modificar | modificar la font]
Revirada saunosa d'una campanha militara còntra lo reiaume de Borgo.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de París (3 de setembre) que marquèt la fin oficiala de la guèrra d'independéncia deis Estats Units.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Après la publicacion de Lavoisier sus l'existéncia de dos gas principaus dins l'èr l'annada precedenta, lo quimista anglés Henry Cavendish capitèt de menar la premiera estimacion precisa dau rapòrt entre lei dos. Trobèt 20,8% d'oxigèn, 79,2% d'azòt e aperaquí 1% d'un gas desconegut (identificat en 1894 coma l'argon).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Stendhal, escrivan francés (m. 1842)
- 19 de junh - Friedrich Sertürner, farmacian alemand (m. 1841)
- 24 de julhet - Simón Bolívar, liberator de Grana Colómbia, Peró e Bolívia (m. 1830)
- 4 d'agost - Domingo Caicedo, president de Grana Colómbia (m. 1843)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 de març - Joan Baptista Fabre, escrivan occitan (n. 1727)
- 18 de setembre - Leonhard Euler, matematician e fisician soís (n. 1707)
- 24 d'octobre - Jean Le Rond d'Alembert, matematician e filosòf francés (n. 1717)


text:
890
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 890 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fòrça malaut, lo visir Al-Muwaffaq organizèt una darriera invasion de la region de Fars mai la temptativa s'acabèt per una revirada. Un acòrd permetèt de restaurar rapidament la patz ambé lei Saffaridas.


text:
Arnaud Montebourg
Arnaud Montebourg nascut lo 30 d'octobre de 1962 a Clamecy (Nièvre), es un òme politic francés. Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 Ministre del Redreçament productiu dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Membre del partit socialista dempuèi 1985, foguèt elegit deputat a l'Assemblada nacionala dins la 6a circonscripcion de Sòna e Léger, dempuèi las eleccions legislativas francesa de 1997. Foguèt tanben president del Conselh general de Sòna e Léger dempuèi lo 20 de març de 2008 e, a partir del congrès de Rems, secretari nacional del Partit socialista encargat de la renovacion. Arribèt en tresena posicion del primièr torn de la primària presidenciala socialista de 2011.
Carrièra d'avocat[modificar | modificar la font]
Arnaud Montebourg comencèt sa carrièra professionala coma avocat a la Cort d'apèl de París (en 1990).
Plaidejèt dins d'afars que marquèron l'opinion publica:
- en 1992, dins l'afar del Carrefour du développement ;
- en 1995, defendèt Christian Didier ;
- en 1995, defendèt de Christine Villemin[1].
Mandat e foncions[modificar | modificar la font]
- 12 de junh de 1997 - 18 de junh de 2002 : deputat de la 6a circonscripcion de Sòna e Léger
- 19 de junh de 2002 - 19 de junh de 2007 : deputat de la 6a circonscripcion de Sòna e Léger
- 2003 : membre del burèl nacional e du conselh nacional del PS
- 20 de junh de 2007 : deputat de la 6a circonscripcion de Sòna e Léger
- 9 de març de 2008 : conselher general de Sòna e Léger
- 20 de març de 2008 : president del conselh general de Sòna e Léger
- 6 de decembre de 2008 : secretàri nacional del Partit socialista, encargat de la renovacion
- 16 de mai de 2012 : ministre du Redreçament productiu


text:
Diluns, 16 d'abril de 2012, 07h00 Cultura
Lengadòc
> Tolosan
Poesia En-cantada, dijòus 19 d'abril a l'Ostal d'Occitània
Muriel Batbie Castell, acompanhada per la flauta traversièra de Claude Roubichou, prepausa un recital de cançons e de poèmas acompanhat amb de lecturas en catalan e persan.
Muriel Batbie Castell, nascuda a Tolosa, passionada de lenga e de poesia, apren d'ora la musica e lo cant en tot se daissar breçar per las sonoritats de la lenga occitana qu'ausís dins la siá familha al còr de las Pirenèus. Una formacion solida e completa li permet de cantar un repertòri tant medieval (los Trobadors particularament) coma barròc, liric, tradicional d'aicí e d'endacòm mai, omai contemporanèu. Aquela votz d'una puretat emmascanta nos revela sensiblament l'amna de la tèrra occitana.
Amb las intervencions de Claude Roubichou (flauta traversièra), e la participacion de Marçal Girbau e de Manijeh Nori (lecturas catalan e persan).
JCF
Poesia En-cantada
Recital Muriel Batbie Castell
a 19 oras (entrada liura)
Comentaris
I a pas cap de comentari
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Villars-le-Pautel
Villars-le-Pautel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Teatre de nombroses afrontaments pendent la segonda guèrra mondiala, tot lo vilatge a #èsser enregistrat pels Alemands pendent l'aucupacion. Fòrça Josieus se son refugiats dins los ostals dels resistentes . Pendent l'avançada dels Aliats a França, un bombardier s'i es esclafat. Los cavòts dels soldats son totjorn ailà.
Théâtre de nombreux affrontements pendant la seconde guerre mondiale, tout le village a été fouillé par les Allemands pendant l'occupation. Beaucoup de Juifs se sont réfugiés dans les maisons des résistants . Pendant l'avancée des Alliés en France, un bombardier s'y est écrasé. Les tombes des soldats sont toujours là.


text:
1990
Aquesta pagina concernís l'an 1990 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Perseguida de la transicion vèrs lo capitalisme ambé la dissolucion dau POUP que son unitat se rompèt ambé l'afondrament dau blòt sovietic. A la fin de l'annada, Wojciech Jaruzelski demissionèt de la preséncia de la republica e Lech Walesa foguèt elegit per lo remplaçar ambé 74,25% dei sufragis.
Mond[modificar | modificar la font]
- 21 de març Independéncia de Namibia après 75 ans de poder sud-african.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Mesa en orbita dau telescòpi espaciau Hubble per la naveta espaciala Discovery. Pasmens, en causa d'un defaut sus un mirau, lo desvolopament de correccions foguèt necessari per utilizar corrèctament lo telescòpi e una mission espaciala suplementària foguèt finalament decicida (en 1993).
Dins lo Sistèma Solar, capitada de la mesa en orbita de la sonda Magellan a l'entorn de Vènus per la NASA. Fins a 1994, permetèt de realizar una cartografia fòrça detalhada de la planeta e divèrsei mesuras sus son estructura.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Alberto Lleras Camargo, president de Colómbia (n. 1906)
- 6 de genièr - Pavel Alekseievich Cherenkov, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1904)
- 25 de genièr - Ava Gardner, actritz americana (n. 1922)
- 23 de febrièr – José Napoleón Duarte, president de Lo Salvador (n. 1925)
- 24 de febrièr - Sandro Pertini, president d'Itàlia (n. 1928)
- 3 d'abril - Sarah Vaughan, cantaira americana de [[jazz] (n. 1924)
- 15 d'abril - Greta Garbo, actritz suedesa (n. 1905)
- 23 d'abril - Paulette Goddard, actritz americana (n. 1910)
- 25 d'abril - Dexter Gordon, musician american de jazz (n. 1923)
- 16 de mai - Sammy Davis Junior, actor de comèdia american (n. 1925)
- 22 de junh - Ilia Frank, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1908)
- 7 de julhet - Cazuza, cantaire e compositor brasilièr (n. 1958)
- 18 de julhet - Yun Po Sun, president de la Corèa del Sud (n. 1897)
- 22 de julhet - Manuel Puig, escrivan argentin (n. 1932)
- 27 d'agost - Stevie Ray Vaughan, musician american (n. 1954)
- 26 de setembre - Alberto Moravia, novelista italian (n. 1907)
- 30 de setembre - Patrick White, escrivan australian, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1912)
- 13 d'octobre - Le Duc Tho, òme politic e militar vietnamian, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1911)
- 14 d'octobre - Leonard Bernstein, musician e compositor american (n. 1918)
- 27 d'octobre - Xavier Cugat, musician cuban (n. 1900)
- 17 de novembre - Robert Hofstadter, fisician nòrd-american, Prèmi Nobel (n. 1915)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Jerome Isaac Friedman, Henry Way Kendall, Richard Edward Taylor
- Prèmi Nobel de Quimia : Elias James Corey
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas
- Prèmi Nobel de Literatura : Octavio Paz
- Prèmi Nobel de la Patz : Mikhaïl Gorbachov
- Prèmi Nobel d'Economia : Harry Markowitz, Merton Miller, William Sharpe


text:
Oscar
Los Prèmis de l'Acadèmia (Academy Awards en anglés), mai coneguts coma los Oscars, son un prèmi cinematografic que recompensan cada annada, dempuèi 1928, los melhors filmes sortits als Estats Units (pus precisament dins lo Comtat de Los Angeles en Califòrnia entre lo 1èr de genièr e lo 31 de decembre de l'annada precedent la ceremonia).
Las recompensas son atribuidas per una associacion cinematografica professionala, l’Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS, Acadèmia de las Arts e Sciéncias del Cinèma) que comptava en 2003 5816 membres possedent lo dreit de vòte.
La ceremonia es organizada al començament de l'annada per l'AMPAS, al cors d'una emission televisada fòrça seguida. Sa mediatizacion entraina tanben d'incidents qu'an marcat l'istòria de l'emission e participa a sa notorietat. En 1973, Marlon Brando manda una jove Indiana que se presenta a sa plaça per refusar la recompensa e denonciar lo ròtle reservat als Indians d'America del Nòrd dins los filmes americans.
Lo mai grand nombre d'Oscars ganhat per un sol filme es de 11. Aquel recòrd es detengut per tres filmes :
En concurréncia (pas totjorn leiala tanplan...) amb lo Festenal de Canas e la Mòstra de Venècia, l'Oscar (li ne direm sovent de Ceremonia dels oscars o Oscars d'alhors...), ne pretend èsser l'eveniment màger del cinèma mondial, planetari...
Çò ne veirem que s'economicament es lèumens vertat (quitament se quand se parla de box office, se ne parla sonque del nòrd-american, d'a vegadas de l'europèu, mas pas jamai del chinés o de l' indian, que mantun filme d'ambedos païses aquels, se passèron ja la muralhassa ( de China, segur, mas pas cap de porcelana...) de mai de 200 o 300 000 000 d'espectators..., que lo recòrd se ne sarra dels 500!!! , o se ne son eles d'aliens, que vívon pas sus la meteissa planeta qu'Occident lo Conflòra, l'imperiala e imperialista, tant imperialista e plan sovent racista (lo racisme cultural, qu'es un dels piégers que i a sus Tèrra...) mens que petita mitat del cèl? Tant i a.
Per çò tot que d'art e creacion audiovisuala se tracha, ne veirem, amb pròvas sufisentas e evidentas assatz, que n'es pas cap lo cas o almens fòrça mens sovent.
N'es fòrça mens dominairitz la posicion d'Hollywood per ailò tot que d'art cinematografic vertadièr se tracha (ja ne comencèt la polemica, d'al grèc poulemos id est « guèrra »... entre en Thomas A. Edison e los fraires n'Auguste e'n Louis Lumière, tre la quita naissença del cinèma...), amai promocion de la creacion artistica... per çò quar lo cinèma es quicòm mai que non pas un simple divertiment (il cosidetto entertainment), o una novèla alquimia capabla de tot o se mudar en pecunha (i cosidetti soldi, the so-called money money...) mas un art total e complèt, coma musica, pintura o escultura ne son (o almens ne pòdon èsser... mas daissan "prosperar" sos "Van gOGH$$$" dins sos còfres e crebar los novèls Vincents!!!) , amb de millenaris d'edat de mai çaquelà.[2]
E es far pròva d'objectivitat e onestetat enciclopedicas que de o afortir amai o provar.
Que, coma çò ne disiá lo grand, l'immens en John Cassavetes (se ne foguèt el oscarizat un jorn, o pas... I don't think so...), Money is not a culture!!
Not at all.
Pas cap. Per çò quant a n' Orson Welles, se deguèt exiliar per crear.
Somari
- 1 los Oscars del merit (Academy Awards of Merit)
- 2 l'Istòria
- 3 l'Oscar
- 4 la Nominacion
- 5 la Ceremonia
- 6 los Oscars especials (Academy Special Awards)
- 7 los Oscars scientifics e tecnics (Academy Scientific and Technical Awards)
- 8 los Oscarizats famoses
- 9 los Nonoscarizats famoses
- 10 l'Impacte
- 11 Citacions
- 12 Hollywood, Canas & Venècia
- 13 Vejatz tanben
- 14 Bibliografia generala
- 15 Documents audiovisuals
- 16 Ligams extèrnes
- 17 Ligams videografics
- 18 Nòtas & referéncias
los Oscars del merit (Academy Awards of Merit)[modificar | modificar la font]
guerdons màgers[modificar | modificar la font]
- Oscar del melhor filme (dempuèi 1928)
- Oscar del melhor actor (... 1928)
- Oscar del melhor realizator (...1928)
- Oscar del melhor actor dins un segond ròtle (...1928)
- Oscar de la melhora actritz (...1928)
- Oscar de la melhora actritz dins un segond ròtle (...1936)
- Oscar del melhor filme de lenga estrangièra (...1947)
citacions[modificar | modificar la font]
autres guerdons[modificar | modificar la font]
- Oscar del melhor scenari adaptat (...1928)
- Oscar de la melhora fotografia (...1928)
- Oscar de la melhora direccion artistica (...1928)
- Oscar de la melhora mescla de son (...1930)
- Oscar del melhor filme cort d'animacion (...1931)
- Oscar del melhor filme cort de ficcion (...1931)
- Oscar de la melhora musica de filme (...1934)
- Oscar de la melhora cançon originala (...1934)
- Oscar del melhor montatge (...1935)
- Oscar dels melhors efèctes visuals (...1939)
- Oscar del melhor scenari original (...1940)
- Oscar del mehor filme cort documentari (...1941)
- Oscar del melhor documentari (...1943)
- Oscar del melhor vestit (...1948)
- Oscar de la melhora benda sonòra (...1963)
- Oscar del melhor maquilhatge (...1981)
- Oscar del melhor filme d'animacion (...2001)
citacions[modificar | modificar la font]
guerdons passats[modificar | modificar la font]
- Oscar dels melhors intertítols (...1927-1928)
- Oscar de la melhora e triada qualitat artistica de produccion (... sonqu'en 1928)
- Oscar dels mehors efèctes d'engenhariá (... sonqu'en 1928)
- Oscar de la melhora istòria originala (...1928-1956)
- Oscar del melhor filme cort per la noveltat (...1932-1935)
- Oscar del melhor assistent-realizator (...1933-1937)
- Oscar de la melhora direccion per la dança (...1935-1937 & 1962)
- Oscar del melhor filme cort en colors (...1936-1937)
- Oscar del melhor filme cort d'accion de dos rotlèus (...1936-1956)
- Oscar de la melhora particion per un filme musical o una comèdia (...1995-1999)
citacions[modificar | modificar la font]
l'Istòria[modificar | modificar la font]
1928 - 1945[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
1946 - 2010[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
l'Oscar[modificar | modificar la font]
origina[modificar | modificar la font]
citacion[modificar | modificar la font]
apellacion[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
la Nominacion[modificar | modificar la font]
los Votants[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
las Règlas[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
la Ceremonia[modificar | modificar la font]
sètis[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
organizacion[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
los Oscars especials (Academy Special Awards)[modificar | modificar la font]
guerdons actuals[modificar | modificar la font]
- Oscar d'onor (dempuèi 1929)
- Oscar commemoratiu Irving G. Thalberg per guerdonar la melhora produccion o lo melhor productor (...1938)
- Oscar umanitari Jean Hersholt per guerdonar una personalitat dins la siá accion umanitària (...1957)
- Oscar per contribucion especiala (...1973)
citacions[modificar | modificar la font]
guerdons passats[modificar | modificar la font]
- Oscar de la joventut (... 1934-1960)
citacions[modificar | modificar la font]
los Oscars scientifics e tecnics (Academy Scientific and Technical Awards)[modificar | modificar la font]
guerdons actuals[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
los Oscarizats famoses[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
los Nonoscarizats famoses[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
l'Impacte[modificar | modificar la font]
resson als EUA[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
resson endacòm mai[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Hollywood, Canas & Venècia[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
istòria de l'Oscar[modificar | modificar la font]
- K. Gail & J. Piazza: The Academy Awards: The Complete History of Oscar, Black Dog & Leventhal Publishers, 2002 (en anglés)
- Emmanuel Levy: All about Oscar: The History and Politics of the Academy Awards, Continuum, Nòva York, 2003 (id)
- Jon Wright: The Lunacy of Oscar: The Problems with Hollywood's Biggest Night, 2007 (id)
istòria del cinèma mondial[modificar | modificar la font]
- Jacques Legrand: Chronique du cinéma,, obratge collectiu bailejat per l'autor, edicion de luxe, 959 pp (de grand format, amb iconografia abondosa e de màger qualitat), edicions Chronique, Boulogne-Billancourt, 1992 (en francés) ...una istòria cronologica del cinèma mondial que çò ne menciona cada an de l'Oscar (amai dels Oscars...) e dels sius eveniments màgers... indefugible e essencial...
- Philippe d'Hugues : Almanach du cinéma:
- Tome I - Des origines à 1945;
- Tome II - De 1946 à nos jours, edicion de grand luxe, 294 pp & 360 pp (de format rectangular, amb iconografia rèireabondosa e d'extrèma qualitat), Encyclopædia Universalis France S.A., París, octobre de 1992 (en francés) ... d'encara mai excepcional e complèt que non pas lo precedent... E ne comença l' armanac aiceste en l'an 1487, amb en Leonardo da Vinci de personatge motor e actor... de qué se ne pòt dire mai ?
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Sit oficial
- (en) Sit oficial de la Ceremonia
- (en) Lista completa del palmarès de l'Oscar
- (en) Istòria de l'Oscar
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 66 100 documents subre l' Oscar en picar coma clau Academy Awards Oscar


text:
1606
Aquesta pagina concernís l'an 1606 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Fin dau calcul de l'orbita de Mart menada dempuei 1600 per Johannes Kepler que descurbiguèt la natura eliptica deis orbitas dei planetas (premiera lèi de Kepler). Aquò foguèt una rompedura majora dins l'istòria de l'astronomia e de la fisica en causa de sei consequéncias importantas sus lo desvolopament de la mecanica.


text:
Notoryctemorphia
Las Talpas masupialas (Notoryctemorphes, Notoryctidae o Notoryctes) son de mamifèrs marsupials que vivon dins los desèrts de l'Oèst australian.
Espècias[modificar | modificar la font]
L'unic genre d'aqueste òrdre de marsupial compren pas que doas espècias de talpas marsupialas : la talpa marsupiala del Sud (Notoryctes typhlops Thomas, 1920) o itjaritjari pels aborigèns e la talpa marsupiala del Nòrd (Notoryctes caurinus Stirling, 1889), tant pròchas que se pòdon pas destriar una de l'autra dins la natura.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
Familha[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 552318 Notoryctidae Ogilby, 1892 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Notoryctidae (en)
- Referéncia NCBI : Notoryctidae (en)


text:
Mètro
Lo mètro (forma abreujada de camin de fèrre metropolitan), nomenat camin de fèrre urban dins los primièrs temps, es un camin de fèrre electric pel transpòrt de passatgièrs dins lo domeni urban, amb una nauta capacitat e frequéncia de passatge, en essent en general sosterranh o en viaducte.
A diferéncia del tramvia, es totalament independent e segregat de la rèsta de circulacion e mejans de transpòrt. En Euròpa (mai que mai en Alemanha e en Benelux) se son bastits de sistèmas mixtes de mètro e tramvia (Stadtbahn, Prémetro), ont los convòis circulan segregats e sosterranhs al centre de las vilas coma lo mètro e de forma superficiala dins los quartièrs periferics en forma de tramvia.
Lo primièr mètro foguèt lo de Londres (1863), que foncionava inicialament per mejan de locomotrices de vapor. Lo primièr mètro europèu pel continent foguèt lo de Budapèst (1896).
I a divèrsas caracteristicas que diferéncian los mètros. La presa electrica pòt èsser ja plan aeriana (per catenària o per ralhs superior) o ben al mejan d'un tresen ralh situat dins la tèrra al bòrd dels autres dos. Lo bastiment dels tunèls respond a dos estils fòrça diferents: lo nomenat de trincada, un tunèl fòrça superficial fach generalament pel procediment de talhar e cobrir, e los fòrça prigonds, faches coma de vertadièrs tunèls de minas, uèi lo jorn amb tuneladoiras.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
De pas confondre amb Nunavik, una region del nòrd de Quebèc, o Nunatsiavut, una region autonòma del nòrd de Tèrranòva e Labrador
Nunavut (Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ AFI: [ˈnunavut]) es lo pus grand e lo pus al nòrd dels territòris de Canadà. Foguèt separat oficialament dels Territòris del Nòrd-Oèst lo 1èr d'abril de 1999 per lo Nunavut Act[1] e lo Nunavut Land Claims Agreement Act,[2] e mai que sas frontrièras actualas foguèsson establidas en 1993. La creacion de Nunavut foguèt lo primièr cambiament màger de la mapa politica de Canadà dempuèi l'incorporacion de la província nòva de Tèrranòva e Labrador en 1949.
- ↑ Nunavut Act
- ↑ Nunavut Land Claims Agreement Act


text:
Amazonas (fluvi)
Lo fluvi d'Amazonas, en portugués Rio Amazonas, en espanhòl Río Amazonas, es un cors d'aiga d'America del Sud que nais dins la Cordilhièra dels Andes, travèrsa Peró e Brasil e se geta dins l'Atlantic al nivèl de l'eqüator. Es un dels dos flumes pus longs del mond, l'autre essent Nil. Sa longor es de 6448 km, mas vària de 6259 km a 6800 km segon las diferentas definicions de la font d'una ribièra.
Lo sieu bacin, de 6 915 000 km² es tanben lo mai grand del mond, abraçant los 40% d'Amèrica del Sud e compren Brasil (62,4%), Peró (16,3%), Bolívia (12,0%), Colómbia (6,3%) e l'Eqüator (2,1%). Emai que nasca a 5597 m, lo fluvi se caracteriza durant una bona part de son escorreguda per un pendís feble, davalant sonque de 60 m als darrièrs 3000 km de son recorregut. Una bona part de son bacin es cobèrt per la selva amazoniana.
Origina del flume[modificar | modificar la font]
La font primièra d'Amazonas foguèt establida segurament fa pauc de temps. Es un riu situat sus un som de 5507 m d’altitud, lo Nevado Mismi dins los Andes perovians, aproximativament a 160 km a l'oèst del lac Titicaca e aperaquí 650 km al sud-èst de Lima. Aquesta montanha foguèt suggerida pel primièr còp coma vertadièra font en 1971 mas foguèt pas confirmada abans 2001.


text:
966
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 966 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin deis operacions bizantinas centradas sus Cilícia. Permetèron ai Bizantins d'i assegurar son contraròtle. L'objectiu seguent foguèt la vila d'Antiòquia que foguèt blocada dins lo corrent de l'annada.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Dubh d'Escòcia dins lo corrent d'una batalha desconeguda dins la region de Moray. Culen d'Escòcia, fiu d'Indulf e autor d'una insureccion en 965, li succediguèt.
Polans[modificar | modificar la font]
Conversion dau prince Mieszko Ièr de la tribú dei Polans au cristianisme. Aquò li permetèt de normalizar sei relacions ambé lo Sant Empèri Roman Germanic e de renfòrçars son autoritat.
Mond[modificar | modificar la font]
- Abu al-Misk Kâfûr qu'ei nomat governador d'Egipte.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Fujiwara no Michinaga, òmi d'Estat japonés.


text:
Baiona
Baiona qu'ei ua vila d'Occitània, o de Bascoat, situada dens lo parçan deu Baish Ador. Que's tròba dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània. Qu'apartiengó a Labord au sègle XII, arron n'estó desligada. Totun, qu'ei generaument citada dens las listas de comunas de Labord. Qu'estó lo sièti d'ua senescaucia segondària dependenta de la Senescaucia Principau de las Lanas. Que hè partida deu "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Lo gentilici qu'ei baionés -esa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
La lenga tradicionau de la conurbacion formada per Biàrritz, Baiona e Anglet (nuclèu deu Baish Ador) qu'ei l'occitan (gascon), segon las enquistas filologicas deus sègles XIX e XX (vejatz en particular l'Atlas linguistique de la Gascogne), mes que i a ua hòrta preséncia deu basco deguda a ua immigracion rurala recenta de l'arrèrpaís bascofòn. En tot cas la lenga dominanta i es lo francés dempuish lo sègle XX. Los movements culturaus locaus que revendican l'occitan e lo basco e qu'an obtengut ua senhalizacion trilingüa en francés, en basco e en occitan. Ara el basco es ganren mai parlat
Los movements occitanistas que revendican lo Baish Ador (dab Baiona) coma ua part d'Occitània, qu'es çò que hè en particular l'associacion culturala locala Ací Gasconha. Los movements basquistas que'u revendican coma ua part deu Bascoat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- Pampalona ( Espanha)
- Daytona Beach ( Estats Units)
- Veliko Tărnovo ( Bulgaria)
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs remarcables[modificar | modificar la font]
- Castèth Vielh
- Catedrau
- Claustre
- Pòrta d'Espanha
- Ciutadèla
- Muralhas
- Comuna-Teatre
- Cais de la Niva
- Musèu Basco e de l'Istòria de Baiona
- Musèu Bonnat
- Glèisa de Sant Andrieu
- Castèth Nau
- Glèisa deu Sant Esperit
- Sinagòga
- Jardin botanic
Arreproèr[modificar | modificar la font]
- A Baiona, tot que s'i dona ; quan ès arribat, tot qu'es dat.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Plan clinat
Un plan clinat es una paritida plana de sol que forma un angle amb l'oritzontala sens arribar a èsser vertical, es a dir, un l'angle tan que 0º < a < 90º.
Lo plan clinat permet de reduire la fòrça que se deu fornir per levar una carga mens que s'aquel èra vertical.
Imaginam que volèm trainar lo pes P d'una nautor 1 cap a 2; las posicions 1 e 2 èssent aquelas del centre de gravetat de cada blòc representat sus la figura.
Lo pes del blòc, considerat es una grandor vectoriala (vertical e cap avant), pòt se descompausar en doas compausentas, H e V, parallela e perpendiculara al plan clinat respectivament:
- H = P·sin(a)
- V = P·cos(a)
E mai, quand lo blòc se desplaça per la superfícia del plan clinat, existirà en general una fòrça de frotament FR del blòc contra la superfícia que tanben aurèm de véncer per poder lo desplaçar. Aquesta força és:
- FR = µ·V = µ·P·cos(a)
amb µ lo coeficient de frotament.
De l'observacion de la figura, es imediat que per capitar a desplaçar lo blòc, la fòrça F qu'aurèm de fornir, serà:
- F = H + FR = P·sin(a) + µ·P·cos(a) = [sin(a) + µ·cos(a)]·P
Resulta evident que, se consideram lo plan clinat, ensagèm de levar lo blòc sens mai d'ajuda que los nòstres pròpi múscules, la fòrça G que seurèm fornir seriá simplament aquela del pes del blòc a causa de l'acion de la gravetat, es a dire
- G = P
La qüestion es: en que condicions serà avantajòsa la utilizacion del plan clinat?


text:
-40
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -40 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Partença de Marc Antòni per Itàlia onte luchèt còntra lei tropas d'Octavius.


text:
Sent Pèr d'Irúber
Hiriburu / Saint-Pierre-d'Irube
Sent Pèr d'Irúber (Hiriburu en basco, Saint-Pierre-d'Irube en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Lo toponim que vien d'*Iru(n)berri (Yruber en 1170) qui significa 'maine navèth'. Lo gentilici actuau qu'ei hiriburutar e ancianament b'èra irubertar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Lahonça au nòrd
- Baiona au nòrd-oèst
- Urcueit au nòrd-èst
- Briscós a l'èst
- Moguerre a l'oèst
- Vièlafranca au sud-oèst
- Hasparn au sud-èst
- Jatsu au sud
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
-
L'ostau de la « dauna benedita » (la guardiana de la glèisa) (sègle XVII).
-
-
-
-
-


text:
796
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 796 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Campanha abbassida en Siria per reprimir una insureccion fomentada per de partisans deis Omeiades.


text:
Pargue Natural del Cadí-Moixeró
Lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró es un espaci d'interès natural de Catalonha, que compren l'ensems de las sèrras prepirinenques del Cadí, Moixeró, lo massís de la Pedraforca e una granda part de la Tosa d'Alp e lo Puigllançada. A una superfícia de 41 342 ha e es situat en limit de las comarcas de Berguedà, de l'Aut Urgèl e de Cerdanha. Es protegit dempuèi 1983 en essent declarat Pargue Natural per decrèt del 15 de julhet de 1983 de la Generalitat de Catalonha.
Las siás altituds se situan entre 900 m dins las vals e 2648,6 m de la cresta mai nauta, lo Vulturó. Es doncas un pargue de nauta montanha. Las sèrras del Cadí e del Moixeró jonchas alpòrt de Tancalaporta forman una barrièra d'impressionanta nautor que separa la val del Segre de l'entèsta del riu Llobregat.


text:
Republica Chèca
La Republica Chèca o simplament Chequia (en chèc Česká Republika, Česko) es un Estat de l'Euròpa Centrala. Aquel país es enclavat e sas frontièras son exclusivament continentalas. Es limitròf amb Àustria, Alemanha, Polonha e Eslovaquia.
Sa capitala es Praga.
Lo gentilici es chèc -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Las tèrras chècas sorgiguèron a la darreria del sègle IX, quand foguèron unificadas pels Přemysl. Lo reialme de Boèmia èra una importanta fòrça locala, mas los conflictes religioses coma las guèrras ussitas del sègle XV e la guèrra dels Trenta Ans del sègle XVII foguèron devastadors. Mai endavant seriá jos influéncia dels Habsborg e venguèt part de l'Àustria-Ongria.
Après l'escrancament d'aquel estat, passada la Primièra Guèrra Mondiala, los chècs e los vesins eslovacs se jonhèron e formèron la republica independenta de Checoslovaquia en 1918. Aquel nòu país aviá una nombrosa minoritat alemanda que portariá a la dissolucion de Checoslovaquia quand Alemanha atenh annexar la minoritat amb l'Acòrdi de Munic en 1938. Eslovaquia se ne separèt tanben. L'estat chèc que ne demorèt foguèt ocupat pels alemands en 1939.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, Checoslovaquia queiguec jos l' esfèra d'influéncia sovietica. En 1968, una invasion de la part de las tropas del Pacte de Varsòvia metèt fin als esfòrces dels caps del país de liberalizar las nòrmas del partit e crear un "socialisme amb una cara umana" pendent la Prima de Praga. En 1989, Checoslovaquia recupèra la libertat amb una revolucion pacifica, la "Revolucion de Vellot". Lo 1 de genièr de 1993, l'estat checoslovac se separèt pacificament e se formèron la Republica Chèca e la Republica Eslovaca.
Politica[modificar | modificar la font]
Chequia es una republica parlamentària. Lo president es lo cap d'Estat, es elegit per un periòde de cinc ans, amb solament una possibilitat de reeleccion. L'executiu es dirigit pel primièr ministre, Bohuslav Sobotka dempuèi lo 17 de genièr de 2014.
Lo Parlament a doas cambras: la Cambra dels Deputats (amb 200 membres) e lo Senat (Senát), amb 81 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
Regions[modificar | modificar la font]
Article detalhat : Regions de la Republica Chèca
Las tres grandas regions istoricas de Chequia son Boèmia a l'oèst, Moràvia a l'èst e Silèsia al nòrd-èst.
Chequia es devesida en 13 regions administrativas (kraje, al singular kraj) e una ciutat capitala (hlavní město - marcada per *) :
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de la Republica Chèca.
Cultura[modificar | modificar la font]
Aquel país, malgrat la siá mesura relativament pichona, a vist nàisser d'importants escrivans coma Milan Kundera, Franz Kafka (qu'escriviá en alemand), Jaroslav Hašek, Karel Čapek, Václav Havel, Bohumil Hrabal o Jaroslav Velinský, e de compositors coma Bedřich Smetana, Antonín Dvořák, Gustav Mahler, Leóš Janáček o Bohuslav Martinů.
Lo tèrme Nòu Onda Checoslovaca es estat emplegat per se far referéncia a las innovadoras primièras òbras de directors coma Miloš Forman, amb una estetica opausada a la Nòva Onda Francesa, una tematica e una filosofia fòrça ligadas a la literatura nacionala dels ans 60 e amb los faches de la Prima de Praga, qu'acabèron en impausant una fòrta censura sus las òbras d'aqueles realizadors.
Pendent l'èra comunista, e l'existéncia de l'estat checoslovac doas pelliculas fachas dins aquel país ganhèron l' Oscar a la melhora pellicula de parlar pas anglés: La botiga de la carrièra granda (Obchod la korze) de Ján Kadár e Elmar Klos, e de Trens rigorosament susvelhats (Ostře sledované vlaky, basat en lo roman omonim de l'escrivan Bohumil Hrabal) de Jiří Menzel. En los darrièrs ans, una autra pellicula a obtengut lo prèmi, Kolya del director Jan Svěrák.


text:
Nevascha
Nevascha[1] (Névache en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pus auta comuna de la vau de Clarèia, se situa a 1 594 m d'altitud.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1343, la vau de Nevascha, coma l'ensems dal Briançonés, se deseparèt dal Daufinat e formèt un territòri d'estatuts particulars, los Escartons. Aqueles se sometèron al poder de París en seguida de la Revolucion francesa.
Son territòri s'es agrandit de la vau Estrecha en 1947, amb las rectificacions de frontièra de la Segonda Guèrra Mondiala. Aquel apondon constituís una excepcion a la règla que fasía la frontièra per l'aigavèrs.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Atestat en occitan medieval sota la forma Nevasc[h]a, vej. DAUZAT Albert, & ROSTAING Charles (1963) Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, París: Guénégaud


text:
Ardoix
Ardoix (Ardoix en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En la donation de Quintenas facha per Charlemagne a la abbaye bénédictine de Santa-Claude (#Jurar) lo 23 d'agost de 776, a citat la glèisa Santa-Didier de Ardoix. Dépendaient Egalament de Sant-Claude la Capèla d'Oriol, Sant Alban de Ay, Sant Jaire de Ay, Sant Romain de Ay e la capèla de las nòstras Madamas de Ay. En 1557, Ardoix cossí Quintenas #èsser sécularisés e administrats dempuèi alavetz pel diocèse de venga.
Vièlha tèrra Ardoix a los sieus castèls, los sieus torns: Oriol, Munat, Léorat, Lo Pestrin, Manoha èra en realitat a las fes un ostal fòrt e una espleitacion agricòla. Es encara de los nòstres jorns un domeni rural.
Lo torn d'Oriol es #çò que demòra del castèl medieval #que susvelhava e gardava las Gargamèlas de la Ay. Pendent la guèrra de #cent ans, aquel #èsser saccagé pels viaris. A lo favor de las guèrras de religion, un malfaiteur de Vernoux, Erard, se'n #apoderar, lo #restaurar per ne far lo sieu repaire. Los paysans exasperats per los sieus brigandages, #arruïnar lo castèl per déloger lo bandit (#que i aguèt penjat a Lamastre).
Dans la donation de Quintenas faite par Charlemagne à l'abbaye bénédictine de Sainte-Claude (Jura) le 23 août 776, est citée l'église Saint-Didier d'Ardoix. Dépendaient également de Saint-Claude la Chapelle d'Oriol, Saint Alban d’Ay, Saint Jeure d'Ay, Saint Romain d'Ay et la chapelle de notre Dames d'Ay. En 1557, Ardoix comme Quintenas furent sécularisés et administrés dès lors par le diocèse de vienne.
Vieille terre Ardoix a ses châteaux, ses tours: Oriol, Munat, Léorat, Le Pestrin, Manoha était en réalité à la fois une maison forte et une exploitation agricole. C'est encore de nos jours un domaine rural.
La tour d'Oriol est ce qui reste du château médiéval qui surveillait et gardait les Gorges de l'Ay. Pendant la guerre de cent ans, celui-ci fut saccagé par les routiers. A la faveur des guerres de religion, un malfaiteur de Vernoux, Erard, s'en empara, le restaura pour en faire son repaire. Les paysans exaspérés par ses brigandages, ruinèrent le château pour déloger le bandit (qui fut pendu à Lamastre).


text:
353
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 353 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Començament d'una guèrra sus la frontiera orientala de l'Empèri ambé lei nomadas kidarites.


text:
Guinèa Bissau
La Guinèa de Bissau (sovent acorchada Guinèa Bissau) es un país de l'oèst de l'Africa que confronta Senegal al nòrd, e Guinèa a l'èst e al sud. A l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic.
Lo gentilici es bissauguinean -ana.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ancian reialme de Gabú, part de l'Empèri Mali, subsistiguèt fins al sègle XVIII. Mas fasiá ja temps que la còsta e los rius èran estats colonizats pels portugueses, qu'utilizavan lo territòri pel trafic d'esclaus.
Dins las annadas 1950 la mortalitat infantila atenhiá l'indèx de 600 mòrts per 1000 naissenças e solament un per cent de la populacion rurala èra alfabetizada.
Amílcar Cabral fondèt l'Associacion d'Espòrts e Recreacion, qu'en 1956 se deviá transformar en lo Partit African per l'Independéncia de Guinèa e Cap Verd (PAIGC).
Après tres ans lo PAIGC comencèt una guèrra de guerrilhas. Las zonas liberadas pel PAIGC proclamèron la Republica Democratica de Guinèa, en 1973, reconeguda per l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas. Guinèa-Bissau foguèt la primièra colònia portuguesa d'Africa qu'obtenguèt l'independéncia.
En Bissau nasquèt l'antecessor del Movement de las Fòrças Armadas, responsabla de l'esmolinament del regim dictatorial portugués en 1974. Quatre meses après, Portugal reconeguèt l'independéncia de Guinèa Bissau.
En 1980 João Bernardo Vieira, comandant de la luta guerrilhèra, dirigiguèt un còp d'Estat e interrompèt la fusion amb Cap Verd quand los dos païses projectavan una union constitucionala.
Malgrat aiçò, João Bernardo Vieira foguèt assassinat en la matinada del 2 de març de 2009 per de militars après un atemptat amb bomba qu'oras abans costèt la vida al cap de l'Estat màger Tagmé La Waié. João Bernardo Vieira moriguèt als 69 ans, que ne passèt practicament mai de 23 a la tèsta de Guinèa Bissau. Foguèt reelegit a la Presidéncia d'aquel país en 2005, nòu ans après la fin d'una guèrra civila d'11 meses que l'aviá embandit del poder.
Après la mòrt de Vieira, los militars del país jurèron de respectar l'òrdre constitucional de succession. Lo pòrtavotz de l'Assemblada Nacionala, Raimundo Pereira assumiguèt coma president interin fins a un'eleccion nacionala, qu'arribèt lo 28 de junh de 2009[2], ganhada per Malam Bacai Sanhá, qu'assumiguèt lo poder lo 8 de setembre del meteis an[3].
Politica[modificar | modificar la font]
Guinèa Bissau es una republica parlamentària, amb una Assemblada Nacionala Populara pluripartidaria, e tanben un president que son elegits per votacion populara. Lo president nomena lo primièr ministre après una consulta amb los partits de l'Assemblada. Lo poder es actualament al Partit African per l'Independéncia de Guinèa e Cap Verd (PAIGC). Lo president Malam Bacai Sanhá, elegit en 2012, es mòrt lo 9 de genièr de 2012. Lo president per interim Raimundo Pereira deu organizar d'eleccions abans 90 jorns.
Geografia[modificar | modificar la font]
A una superfícia de 36 120 km² e una populacion de 1 611 000 abitants, l'an 2009[1]. La capitala es Bissau.
Aqueste pichon país tropical es format de tèrras bassas: lo punt culminant se tròba pas qu'a 300 m d'altitud. L'interior es una savana, e la còsta a paluns. La sason de las pluèjas altèrna amb de periòdes de vents cauds e secs provenent de Sahara. A l'intrada de l'estuari dels rius de Geba e Corubal s'estend l'archipèla dels Bijagós.
Lo clima de Guinèa Bissau es calent durant tot l'an e i a pauca variacion de temperatura: la mejana annala es 26,3 °C. La mejana annala de pluèjas es 2024 mm.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Guinèa Bissau.
Guinèa-Bissau es un dels païses pus paures del monde.
Cultura[modificar | modificar la font]
La musica de Guinèa-Bissau aperten pel general al gumbe, genre musical de natura polirritmica, lo que es l'exportacion musicala mai considerabla. Malgrat aiçò, l'inestabilitat de la societat e lo relativament pichon desvolopament del meteis an fach que lo gumbe e d'autres genres associats ajan pas atengut transcender las frontièras e arribar a las grandas audiéncias.


text:
Singapor possedís una economia extrèmament desvolopada e plan succedida. Es una economia de mercat obèrta e liura de corrupcion amb un PIBper capita parièr al dels païses mai rics d'Euròpa. L'economia depend principalament de las exportacions, particularament las del sector electronic, farmaceutic e industrial, en mai d'un sector de servicis en creissença[1].
L'economia creissèt en mejana de 7% l'an entre 2004 e 2007, mas solament 1,2% en 2008, e amendriguèt 1.0% coma resultat de la crisi financièra mondiala[1], mas tornèt créisser sulpic: 14.8% lo 2010 e 4.9% lo 2011, amb la recuperacion de las exportacions[1].
La rafinariá petrolièra pus granda d'Asia se tròba a Singapor. Egalament, Singapor possedís lo pòrt maritim que maneja màger volum de carga annala, tant en tonatge coma lo nombre de contienedors del mond.


text:
Franklin Delano Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt foguèt president dels Estats Units d'America entre 1933 e 1945. Sol president que siá estat elegit quatre còps, Roosevelt metèt en òbra la politica del New Deal per lutar contra la Granda Depression e tanben foguèt president pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Marquèt l'istòria de son país.
- 1000 articles fondamentals
- Cap d'Estat o de govèrn de la Segonda Guèrra Mondiala
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit Democrata
- Governador de Nòva York
- Ancian escolan d'Harvard
- Francmaçon
- Filatelista
- President dels Estats Units d'America
- Naissença en 1882
- Decès en 1945
- Familha Roosevelt


text:
Peninsula Italica
La Peninsula Italica, peninsula italiana o peninsula apenina es una de las peninsulas mai grandas d'Euròpa. S'espandís sus 1 000 km dels Alps al nòrd fins al centre de la mar Mediterranèa al sud, d'una largor maximala de 225 km. La peninsula es coneguda per sa forma de bòta, e en italian coma Lo Stivale. La majora partida de la peninsula correspond a l'Estat d'Itàlia, levat los dos pichons Estats independents: Sant Marin e la Ciutat de Vatican.
La peninsula s'acaba a l'oèst amb la mar Ligura e la mar Tirrèna, al sud amb la mar Ioniana, e a l'èst amb la mar Adriatica. L'orografia de l'interior de la peninsula es fòrça traversuda, del nòrd al sud s'espandís la serrada Apenina. Lo clima de la peninsula es subretot mediterranèu.


text:
Tremeven-Kemperle
Tremeven-Kemperle en breton ( Tréméven en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tréméven Es una pichona municipalitat situat près de la vila de Quimperlé. Lo territòri communal a estrech entre los corses del Isòla e del Ellé.
Tréméven est une petite commune située à proximité de la ville de Quimperlé. Le territoire communal est enserré entre les cours de l'Isole et de l'Ellé.


text:
Hattigny
Hattigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana província lorraine.
- Dintratz 1275 e 1278, batalha entre Transbordador, pòrti de Lorraine, e Laurent de Lichtenberg, avesque de Mètz, en lo cas de la possession de las salines de Vic.
- Barthélemy Jacquemin I #fondar una verrerie #que #desaparéisser en 1615.
- Ancienne province lorraine.
- Entre 1275 et 1278, bataille entre Ferry, duc de Lorraine, et Laurent de Lichtenberg, évêque de Metz, à propos de la possession des salines de Vic.
- Barthélemy Jacquemin y fonda une verrerie qui disparut en 1615.


text:
-509
Aquesta pagina concernís l'an -509 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la revòuta còntra lo monarquia romana e fugida dau rèi — legendari — Tarquin lo Supèrbe. Aquela data marquèt lo començament supausat de la Republica Romana.
Signatura d'un tractat comerciau ambé Cartage.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Signatura d'un tractat comerciau ambé Roma. Donèt ai Cartaginés l'exclusivitat dau comèrci en Africa dau Nòrd en cambi de l'aplant deis operacions de pilhatge dau territòri roman ò d'aquelei de seis aliats.


text:
Tèxtes de l'Egipte antica
Desempuish las paletas deu periòde tinita (qui'ns condan hèitas en la illustrar e en bèth hornir quauques protoieroglifs figuratius) dinc aus textes còptes, grècs e latins de la debuta de l'èra crestiana, la(s) civilizacion(s) de l'Egipte antic que'ns auhereish un heish de textes de genres e de supòrts deus variats: papirus, estelas, monuments ondrats de textes e tot aquò en escritura ieroglifaca (talahada sus la pèira au sensu stricto), en ieroglifs linears, ieratica o demotica. Aquiu que presentam ua lista d'aqueths textes e los sons ligams :
- Paleta de Narmer
- Papirus de Westcar
- Canon Reiau de Turin
- Estela de la Hami
- Estela deu Saunei
- Lista Reiau d'Abidòs
- Conte de Sanehat (Sinoé)
- Conte deu pagés eloquent
Tèxtes de l'Egipte antica los mai coneguts :
- Los Tèxtes de las piramidas, lo mai ancian corpus religiós conegut ;
- Los Tèxtes dels sarcofags, derivat dels Tèxtes de las piramidas ;
- Lo Libre de çò que i a dins l'au-delà ;
- Los Litanias de Ra
- Lo Libre de la vaca e del cèl, lo mite egipcian del Delugi ;
- Lo Libre de las pòrtas, tèxt funerari post amarnian ;
- Lo Libre dels sòmis, interpretacion dels sòmis ;
- Lo Libre dels mòrts, nom donat per Champolion al libre funerari que son títol pòt èsser traduch per « Libre per sortir lo jorn » o « Libre per sortir a la lutz » ;
- Lo Libre dels ostals secrets (o Libre de l'Amdouat), libre funerari que descriu lo viatge del defuntat al travèrs de las dotze oras de la nuèch ;
- Las Letras d'Amarna, tabletas d'òrdre diplomatic, retrobadas sul sit de Tell el-Amarna ;
- L'Imne a Aton, cant d'amor e de fervor, sens dobte compausat per Akhenaton.
Los darrièrs Libres reials


text:
Neftis
Divessa de l'Egipte antica hilha Not, divessa deu cèu e de Geb, diu de la tèrra; adonc qu'ei tanben la sòr s'Isis, d'Osiris e de Seth. Deu medish biais qu'Osiris esposè la soa sòr Isis, Neftis que's maridè dab Set. Totun qu'avó un hilh dab Osiris: lo diu Anubis deu cap de chacal. Qu'ei representada potant lo ieroglif qui vòu díser "ostau" suu cap com un capèth. Com la divessa Bastet, qu'ei associada au sistre (instrument de musica de pecussion). Qu'èra mei que mei venerada a Eliopòlis e qu'èra considerada au còp protectriça (e mai que mai protectriça deus faraons estant qu'avèva emparat lo diu Òrus mainatge) e terribla.


text:
Ayurveda
L'Ayurveda (sanscrit: आयुर्वॆद, la 'sciéncia de la vida') es un sistèma de medecina tradicionala originari d'Índia[1], e practicat dins d'autras partidas del mond coma medecina alternativa[2]. En sanscrit, lo mot ayurveda amassa los mots āyus, que significa "vida" e veda, que significa "sciéncia"[1]. Evoluent a travèrs son istòria, Ayurveda demòra un sistèma de medecina infuent en Asia del sud[3]. La literatura tardiva de l'Ayurveda apareguèt durant lo periòde vedic en Índia[2]. Lo Sushruta Samhita e lo Charaka Samhita foguèron de trabalhs influents sus la medecina tradicionala durant aqueste periòde[2]. Los practicians ayurvedics identifiquèron tanben fòrça preparacions medecinalas e proceduras cirurgicalas per sonhar divèrsas infirmitats e malautiás.
L'Ayurveda es considerat coma una medecina alternativa en Occident, ont mantun de sos metòdes, coma las èrbas, los massatges, e los exercicis de iòga son mes en practica[4].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Chopra, page 75
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Department of Ayurveda, Yoga & Naturopathy, Unani, Siddha and Homoeopathy. Ministry of Health & Family Welfare (Government of India).
- ↑ In Sharma & Bodeker 2008 and Chopra 2003
- ↑ A Closer Look at Ayurvedic Medicine. NIH: Focus on Complementary and Alternative Medicine, Volume XII, Number 4: Fall 2005/Winter 2006. National Center for Complementary and Alternative Medicine, National Institutes of Health.


text:
Curare
Curare [1] (de l'amerindian curari) es lo nom comun de divèrses poisons de sageta originaris d'America del Sud. Existisson tres tipes principals de curares, classats generalament en foncion del recipient ont son servats:
- Curares de bambó (perqué contenguts dins de tubes de bambó). La toxina màger n'es la D-tubocurarina. Es un alcaloïde monoquaternari, derivat de l'isoquinolina.
- Curares de cocordas (servats dins de cocordas sacradas); las toxinas principalas ne son l'aloferina e la toxiferina)
- Curares de topins (servats dins de topins de terra cuècha; las toxinas principalas ne son la prorotocurarina, protocurina, e protocuridina).
Entre aquestes tres tipes, d'unes formulas qu'apertenon als curares de cocordas son pus toxicas, pr'amor de la valor de sa LD50 (dòsi letala 50).
Los curares son extrachs d'unas plantas (lianas) comunas dins la conca d'Amazonas, coma Chondodendron tomentosum o Strychnos toxifera.
Fòrça actius per via parenterala, los curares o son fòrça pauc per via orala pr'amor d'una febla absorpcion intestinala. Son de substàncias capablas d'enebir la contraccion dels muscles estriats, qu'agisson per fixacion als receptors de l'acetilcolina (de tipe nicotinic) en s'opausar aital a la transmission sinaptica. Se caracterizan quimicament per una estructura de còps fòrça complèxa (alcaloïdes dels curares naturals) que ten totjorn doas foncions amòni quaternari. S'utilizan en anestesiologia per via I.V. per melhorar la resolucion musculara e per aparar lo pacient contra los espaimes e lo tresvirament operatòri.[2]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ curare - definition of curare by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia
- ↑ Dictionnaire des Sciences Pharmaceutiques et Biologiques, Académie Nationale de Pharmacie.


text:
1939
Aquesta pagina concernís l'an 1939 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 11 de setembre - Normandia: desembarcan las primièras tropas britanicas (Segonda Guèrra Mondiala).
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 16 de febrièr - S'enebís per decrèt l'usatge public de la lenga catalana.
- 19 de febrièr - País Valencian: l'aviacion franquista ne bombarda la zòna litorala.
- 2 de març - Vatican (Roma): lo conclau proclama papa Eugenio Pacelli, qu'adòpta lo nom de Piu XII.
- 15 de març - Checoslovaquia: l'armada alemanda ocupa lo país. Après l'ocupacion de Praga, los alemands ne fan lo protectorat alemand de Boèmia e Moràvia.
- 28 de març - Madrid (Espanha): la capitala de l'estat es ocupada per l'armada franquista, a la fin de la Guèrra Civila Espanhòla.
- 30 de març - Valéncia: los franquistas ocupan la vila.
- 1 d'abril - Espanha: la Guèrra Civila Espanhòla s'acaba amb la victòria del partit franquista.
- 6 d'abril: Benito Mussolini ocupa Albania.
- 28 d'abril: Adolf Hitler denóncia lo pacte de non agression de 1934 amb Polonha.
- 1 de setembre - Euròpa: comença la Segonda Guèrra Mondiala. Alemanha ocupa Polonha.
- 10 de setembre - Segonda Guèrra Mondiala: Canadà declara la guèrra a Alemanha.
- 17 de setembre: Polonha: las tropas sovieticas ocupan Polonha e prenon la zòna orientala (adjudicada a Stalin dins lo pacte del 23 d'agost).
- 27 de setembre: Polonha: rendicion de la vila de Varsòvia, assetjada e bombardada per las tropas nazis.
- 8 d'octobre - Segonda Guèrra Mondiala: Alemanha annèxa l'oèst de Polonha.
- 30 de novembre - Finlàndia: las tropas sovietica ocupan lo país.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, de negociacions diplomaticas foguèron menadas amb Alemanha e ambé França e lo Reiaume Unit regardant lei possibilitats d'aliança dins l'enquastre d'un conflicte europèu generalizat. Lo 23 d'aost, un acòrd foguèt finalament conclut amb Alemanha car Stalin voliá pas intrar en guèrra còntra Hitler sensa lo sostèn de París e de Londres. Òr, l'atitud esitanta dei Francés e dei Britanics e l'ostilitat dei Polonés èran de fònts d'inquietud importantas per lei Sovietics dins lo cas d'una guèrra. De mai, aquel acòrd permetiá a l'URSS de reconquistar unei territòris perduts per Russia après sa desfacha de 1918.
Ansin, lo 17 de setembre, lei Sovietics ataquèron Polonha qu'èra ja a faciar l'invasion alemanda acomençada lo 1èr de setembre. La campanha foguèt aisada car lei principaleis armadas polonesas èran estadas ja anientadas ò enceucladas per la Wehrmacht. S'acabèt lo 6 d'octòbre e lo territòri polonés foguèt partejat entre Alemands e Sovietics.
Puei, a la fin de l'annada, l'URSS mandèt un ultimatum au govèrn finlandés demandant la cession d'unei territòris frontaliers de la region de Leningrad e la locacion de la basa navala de Hanko. En cambi, prepausèt de laissar dos territòris de Carèlia a Finlàndia. Pasmens, lei Finlandés refusèron l'installacion dei Sovietics a Hanko. Lo 30 de novembre, l'Armada Roja ataquèt alora lo país sensa preparacion militara vertadiera. Se turtèt rapidament a una resisténcia opiniastra de l'armada finlandesa qu'aprofichèt son mestritge dei combats ivernencs per causar de pèrdas considerablas dins lei rengs sovietics.
En Asia, una guèrra frontaliera non declarada opausèt l'URSS ai Japonés dins la region de Khalkhin Gol en causa de revendicacions japonesas sus la region. Dau 16 de mai au 19 de setembre, de combats acarnats mobilizèron de desenaus de milièrs d'òmes, de centenaus de carris e de pèças d'artilhariá dins lei dos camps. Aprofichant una logistica superiora, lei Sovietics dirigits per lo generau Gueorgui Júkov ganhèron finalament la batalha e causèron de pèrdas fòrça importantas a l'armada japonesa. D'amplor limitats a respèct dei grandeis operacions de la Segonda Guèrra Mondiala, aquelei combats aguèron un efèct important sus lo debanament de la guèrra car la remembrança de sa desfacha empachèt lei Japonés d'atacar tornarmai l'URSS.
Mond[modificar | modificar la font]
- 9 de genièr - Libia: Itàlia annèxa lo país.
- 1 de julhet: Nòva ofensiva japonesa en China.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Sal Mineo, actor american (m. 1976)
- 22 de genièr - Alfredo Palacio, president d'Eqüator
- 2 de febrièr - Dale Thomas Mortensen, economista american, Prèmi Nobel
- 28 de febrièr - Daniel C. Tsui, fisician chinés, Prèmi Nobel
- 13 de març - Neil Sedaka, cantaire american
- 14 de març - Pilar Bardem, actritz espanhòla
- 20 de març - Brian Mulroney, primièr ministre de Canadà
- 31 de març - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (m. 1993)
- 2 d'abril - Marvin Gaye, cantaire american (m. 1984)
- 7 d'abril - Francis Ford Coppola, realizator american
- 13 d'abril - Seamus Heaney, escrivan irlandés, Prèmi Nobel
- 16 d'abril - Dusty Springfield, cantaira anglesa (m. 1999)
- 20 d'abril - Gro Harlem Brundtland, primièra ministra de Norvègia
- 23 d'abril - Lee Majors, actor american
- 2 de mai - Ernesto Castano, fotbolaire italian
- 7 de mai - Sidney Altman, quimista canadian, Prèmi Nobel
- 7 de mai - Ruud Lubbers, primièr ministre dels Païses Basses
- 18 de mai - Peter Andreas Grünberg, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 5 de junh - Charles Joseph Clark, primièr ministre de Canadà
- 11 de junh - Jackie Stewart, pilòt de Formula 1 escocés
- 22 de junh - Ada Yonath, quimista israelian, Prèmi Nobel
- 15 de julhet - Aníbal Cavaco Silva, president e primièr ministre de Portugal
- 26 de julhet - John Winston Howard, primièr ministre d'Austràlia
- 9 d'agost - Romano Prodi, primièr ministre d'Itàlia
- 12 d'agost - George Hamilton, actor american
- 19 d'agost - Ginger Baker, baterista del grop de rock Cream
- 21 d'agost - Festus Gontebanye Mogae, president de Botswana
- 5 de setembre - Clay Regazzoni, pilòt de Formula 1 soís (m. 2006)
- 8 de setembre - Susumu Tonegawa, biològ japonés, Prèmi Nobel
- 13 de setembre - Guntis Ulmanis, president de Letònia
- 18 de setembre - Jorge Sampaio, president de Portugal
- 30 de setembre - Jean-Marie Lehn, quimista francés, Prèmi Nobel
- 7 d'octobre - Harold Walter Kroto, quimista anglés, Prèmi Nobel
- 11 d'octobre - Maria Esther Bueno, jogaira de tennis brasilièra
- 12 d'octobre - Franjo Gregurić, primièr ministre de Croàcia
- 14 d'octobre - Ralph Lauren, dessenhaire de mòda american
- 22 d'octobre - Joaquim Chissano, president de Moçambic
- 30 d'octobre - Leland H. Hartwell, scientific american, Prèmi Nobel
- 19 de novembre - Emil Constantinescu, president de Romania
- 26 de novembre - Tina Turner, cantaira americana
- 26 de novembre - Abdullah Ahmad Badawi, primièr ministre de Malàisia
- 27 de novembre - Laurent-Désiré Kabila, president de la Republica Democratica de Còngo (m. 2001)
- 17 de decembre - Eddie Kendricks, cantaire american (The Temptations)
- 18 de decembre - Harold E. Varmus, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - William Butler Yeats, escrivan irlandés, Prèmi Nobel (n. 1865)
- 10 de febrièr - Papa Piu XI (n. 1857)
- 2 de març - Howard Carter, arqueològ britanic (n. 1874)
- 7 d'abril - Joseph Aloysius Lyons, primièr ministre d'Austràlia (n. 1879)
- 26 d'abril - Emili Barta, escrivan e òme de teatre occitan (n. 1874)
- 12 d'agost - Eulalio Gutiérrez Ortiz, president de Mexic (n. 1881)
- 15 de setembre - Jens Bratlie, primièr ministre de Norvègia (n. 1856)
- 23 de setembre - Sigmund Freud, psiquiatra alemand (n. 1856)
- 23 de setembre - Francisco León de la Barra, president de Mexic (n. 1863)
- 29 de novembre - Philipp Scheidemann, cancelièr d'Alemanha (n. 1865)
- 11 de decembre - Prospèr Estieu, escrivan, jornalista e poèta occitan (n. 1860)
- 23 de decembre - Anthony Fokker, constructor neerlandés d'avions (n. 1890)


text:
Crau
Crau o la Crau d'Arle es un parçan d'Occitània[1] situat en Provença, dins lo departament dei Bocas de Ròse.
Crau es una planura, foguèt l'ancian dèlta de Durença puei un ancian desèrt de còdols. Ara la fertilizan dieumercé l'aigatge. I a un mitan naturau freule. La plana de Crau se situa a l'èst dau Ròse e de Camarga, au sud deis Aupilhas e a l'oèst de l'Estanh de Bèrra.
Sa vila principala es Selon de Provença.
Lo gentilici es cravenc -a.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Un païsatge tipic de Crau, amb tantei còdols
-
Una fònt a Selon de Provença, de nuech
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
Carri B1
Lo carri B1 èra un carri pesuc francés desvolopat dins leis annadas 1930 e en servici dins l'armada francesa au començament de la Segonda Guèrra Mondiala. Èra destinat a l'ataca de sectors fortificats. Per aquò, èra equipat d'un armament pesuc (dos canons de 47 e de 75 mm) e d'un blindatge resistent. En revènge, coma èra pas destinat a l'esplecha de la rompedura dau frònt advèrs, aviá una autonòmia e necessita una logistica e un entretenh fòrça importants.
En 1940, lo carri B1 foguèt superior ai carris alemands sus lo prat batalhier mai se mostrèt totalament inadaptat ai condicions logisticas de la guèrra dei movement impausadas per l'armada alemanda. Ansin, la màger part deis unitats foguèron sabotadas per seis equipatges que deguèron leis abandonar en causa de panas ò de la manca de carburants. Pasmens, 161 B1 operacionaus foguèron capturats per leis Alemands que leis utilizèron subretot per l'entraïnament. En 1944 e 1945, una partida d'aquelei carris foguèron recapturats per la Resisténcia ò per leis Aliats e utilizats tornarmai còntra l'armada alemanda per l'armada francesa. Foguèron retirats dau servici au començament de l'annada 1946.


text:
Riam
Riam (forma arcaïca: Riòm[1], dau latin Ricòmagus, dau gallés rigo- "rei" e magus "merchat") es una vila d'Occitània, en Auvèrnhe, dins la planura de Limanha. Se situa dins lo departament dau Puèi Domat e n'es una sosprefectura. Sa populacion es de 18 000 abitants (2005).
Lo gentilici es rianaire -a.
Riam es lo sèti d'una cort d'apèl que cobrís tota la region d'Auvèrnhe e fuguèt una de las capitalas administrativas de la província d'Auvèrnhe durant lo Regim Ancian, en concurréncia amb Clarmont-Ferrand.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Escrit voé Rian en nòrma bonaudiana (vej. Karl-Heinz REICHEL, 2005, Dictionnaire général auvergnat-français, sl.: Créer). La forma arcaïca se nòta Riom (de legir Riòm, probable) dins los Comptes daus Cònsols de Montferrand (1273-1319).


text:
Bouleurs
Bouleurs es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bouleurs Es a aperaquí 35 km de París.
Bouleurs est à environ 35 km de Paris.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Bouleurs Apareis per las primièras fes en los tèxtes al VIIModèl:Ème sègle jol appellation de Bolorria[1]. Mas la siá origina es mai anciana doncas qu'una via romaine disposicion de Lion a Boulogne-sus-Mar lo travèrsa dempuèi lo antiquitat e testifica de la preséncia umana a aquela epòca[2].
Divèrses notaires e tabellions seigneuriaux i residisson. La distincion de Bouleurs aperten pendent longtemps als senhors de Quincy e Rohan de Montbazon, de senhors de Coupvray. E fin finala cap a 1775, #passar al Comte d'Agut #que lo ne pòrti de Penthièvre èra eretièr a la revolucion. La populacion aumenta fòrtament a partir de la segonda mitat del 18Modèl:Ème sègle mas amendrís en lo corrent del 19ème al continuament d'una epidèmia, #qu'entrena la desaparicion de grandas familhas e continuament al melhorament de la provenguda de cultura #qu'an de besonh mens de man de œuvre e provòca un èxode rural. Bouleurs Èra réputé per lo sieu Brie[2]. En 1794, Bouleurs i aviá la siá societat populara. Una deputacion se seriá d'en un autre luòc retuda a la convencion lo 1er en abril 1794 per felicitar Talien d'i aver fach guillotiner Danton. En 1850, la municipalitat compti 487 abitants[2]. La populacion a fòrtament aumentat a partir d'ans 1970 e de la dubertura de la autoroute A4 ; compta a l'ora d'ara 1 400 abitants[2].
Bouleurs apparaît pour la première fois dans les textes au VIIModèl:Ème siècle sous l’appellation de Bolorria[1]. Mais son origine est plus ancienne puisqu’une voie romaine allant de Lyon à Boulogne-sur-Mer le traverse dès l’antiquité et atteste de la présence humaine à cette époque[2].
Plusieurs notaires et tabellions seigneuriaux y résident. La seigneurie de Bouleurs appartient pendant longtemps aux seigneurs de Quincy et Rohan de Montbazon, seigneurs de Coupvray. Et enfin vers 1775, passa au Comte d’Eu dont le duc de Penthièvre était héritier à la révolution. La population augmente fortement à partir de la seconde moitié du 18Modèl:Ème siècle mais diminue dans le courant du 19ème à la suite d’une épidémie, qui entraîne la disparition de grandes familles et suite à l’amélioration des procédés de culture qui nécessitent moins de main d’œuvre et provoque un exode rural. Bouleurs était réputé pour son Brie[2]. En 1794, Bouleurs avait sa société populaire. Une députation se serait d’ailleurs rendue à la convention le 1er avril 1794 pour féliciter Talien d’avoir fait guillotiner Danton. En 1850, la commune compte 487 habitants[2]. La population a fortement augmenté à partir des années 1970 et de l’ouverture de l’autoroute A4 ; elle compte actuellement 1 400 habitants[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 {{{Títol}}}. Consultat lo 29 d'agost de 2012
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 {{{Títol}}}. Consultat lo 29 d'agost de 2012


text:
Estats e territòris d'Austràlia
Los Estats e territòris d'Austràlia forman una federacion e compausan lo Commonwealth d'Austràlia.
Somari
Estats australians[modificar | modificar la font]
Territòris australians[modificar | modificar la font]
Territòris interiors[modificar | modificar la font]
Territòris exteriors[modificar | modificar la font]
- Illa Christmas
- Illas Cocos
- Illas Ashmore e Cartier
- Illas de la Mar de Coralh
- Illa Heard e illas McDonald
- Antartic australian
Territòri autonòm autogovernat[modificar | modificar la font]
Statistics[modificar | modificar la font]


text:
Golf Persic
Lo golf Persic (latin Persicus Sinus, grèc Πepσιkός Kόλπoς Persikos kolpos, persan خلیج فارس, Khalij-e-Fars; arabi خليج فارس, Khalīje fars, vulgar Bahr Faris) es un grand golf format per una partida de la mar de Pèrsia, situat entre la peninsula Aràbia e Iran. Sa superfícia es de 233 000 km2 e sa longor de 989 km. L'estrech d'Ormuz n'es la part mai estrecha (fa 56 km de larg) e s'escampa dins lo golf d'Oman. Las aigas i son pauc prigondas, amb un maximum de 102 mètres, e una mejana de 50 mètres.
Sus la còsta nòrd del golf i a Iran e la còsta sud se dividís entre divèrses territòris: Musandam, jos la sobeiranetat d'Oman; la partida occidentala de l'emirat de Ras al-Khaimah, l'emirat d'Umm al-Qaiwain, la partida principala de l'emirat de Sharjah, la partida principala de l'emirat d'Ajman, l'emirat de Dubai e l'emirat d'Abu Dhabi, coneguts ensems coma los Emirats Arabis Units; l'emirat de Qatar, lo reialme de Bahrayn, la còsta d'Al-Hasa (Arabia Saudita), l'emirat de Kowait e una pichona zona de sobeiranetat d'Iraq, ont i a las illas de Warba e Bubiyan, qu'apartenián a Kowait mas que los regims iraquians reclamèron fins a l'ocupacion americana. Al mitan del golf i a divèrsas illas, qu'una de las pus importantas es l'illa iraniana de Qeshm. Qualques illas an lor sobeiranetat disputada coma las illas Tonb, que la reclaman Ras al-Khaimah e Iran (que las ocupavan), o Abu Musa (ocupada per Iran mas qu'aperteniá abans a Sharjah). Las autras illas son Banu Yas e Sirri.
A l'extremitat occidentala se tròba lo dèlta del Shatt al-fars, que recep las aigas d'Eufrates e de Tigre.
La plataforma petrolièra mai importanta del monde, Al-Safaniya, es dins aquel golf.
Istòria[modificar | modificar la font]
L’istòria del golf Persic foguèt dempuèi totjorn animada de fòrça conflictes, que demeniguèron son influéncia dins los ligams entre Orient e Occident, e faguèt de la mar Roja, mai a l’oèst, la via de relacion privilegiada.
Las populacions del littoral s'afrontèron reguliarament, entre tribús, clans, territòris.
Las populations de l'interior de las tèrras cerquèron sovent a profeitar de las bòcas maritimas.
Al sègle XIII, los Mongòls i establiguèron lor influéncia. Una rota maritima, utilizada par Marco Polo, lo religava a la China. Al sègle XVI, lo golf Persic èra contraròtlat per Portugal, que n'es fòragetat per l'Iran dels Sefevidas. Al sègle XIX, los Britanics s'i establiguèron amb per pretèxte lo combat contra la piratariá. Ne gardèron lo contraròtle fins a la Segonda Guèrra Mondiala, e la creacion dels Emirats Arabis Units.
Pus recentament, lo golf Persic encara foguèt agitat de conflictes:
- guèrra Iran-Iraq (1980 - 1988)
- guèrra del Golf (1990-1991) en 1990 e intervencion d’una coalicion internacionala per sa liberacion en 1991.
- guèrra d'Iraq (2003), invasion d’Iraq pels Estats Units d'America en 2003
L'estrech d’Ormuz es uèi contrarotlat ensems per Iran e lo sultanat d'Oman.
Economia[modificar | modificar la font]
La font economica gaireben unica del golf Persic es lo petròli. Los païses mai grands del golf Persic son regropats dins l’Organizacion dels Païses Exportadors de Petròli (OPEP) e contraròtlan lo camin mercé a de petrolièrs gigants, o per d'oleoductes en ligam cap a Mediterranèa e mar Roja, atal evitant lo passatge per l'estrech d’Ormuz e lo canal de Suèz. Aquò provòca una granda pollucion, dempuèi 2000 se seriá escampat 1,14 million de tonas de petròli cada an largat per 40 % dels 6000 petrolièrs que travèrsan cada an l'estrech d'Ormuz.
Lo Conselh de Cooperacion del Golf foguèt creat lo 25 de mai de 1985 a Abu Dhabi, als Emirats Arabis Units. Sièis Estats arabis del golf Persic ne son membres:
Los reialmes de Marròc e de Jordania son eles en cors d'adesion. Le Conselh a per objectiu de favorizar la cooperacion e la coordinacion entre los Estats membres dins de domenis coma l'economia, las finanças, lo comèrci, las doanas, lo torisme e la recèrca.
Salinitat[modificar | modificar la font]
Long d'un milièr de quilomètres, larg de 200 a 300 km, lo golf Persic es gaireben una mar tancada que sa prigondor mejana es sonque de 50 mètres. Recep mens d'aiga dels flums d'Iran e d'Iraq que ne pèrd amb l'evaporacion. Aquò explica sa salinitat, que pòt montar de 45 a 100 gramas per litre. De còps qu'i a va al delà dels 100 gramas per litre, se pòt alara se formar de « sebhas » o paluns salagats naturals. Lo nivèl se manten mercé al corrent venent de l'ocean Indian per l'estrech d'Ormuz, que vira dins lo sens invèrs de las agulhas del relòtge.


text:
Batalha de Leipzig
La batalha de Leipzig o batalha dei Nacions se debanèt dau 16 au 19 d'octòbre de 1813. Opausèt leis armadas coalizadas deis enemics de Napoleon Ièr, magerament Russia, Prússia, Àustria e Suècia, ai fòrças de l'Empèri Francés, magerament compausadas de soudats francés. Lei premiers jorns foguèron marcats per de combats saunós e lo mantenement de sei posicions per lei doas armadas. L'eveniment decisiu se debanèt lo 18 d'octòbre quand Saxònia cambièt de camp e acomencèt d'atacar lei Francés. L'arribada de renfòrç coalizats importants foguèt tanben un factor qu'encoratjèt la retirada francesa en direccion de Ren e entraïnèt l'abandon d'Alemanha per l'armada imperiala franc de quauquei garnisons que resistiguèron fins a 1814.
Ambé 200 000 soudats francés còntra 380 000 coalizats, la batalha de Leipzig foguèt lo combat pus important dau periòde napoleonenc.


text:
Empatia
L'empatia es la capacitat de comprendre la situcion dels autres e viure coma los seus los sentiments d'autrú. Pareis èsser un mecanisme adaptatiu (perque favorizan l'altruisme e la comunicacion). S'es plan una qualitat de l'innat (totas las personas son capablas d'identificar las emocions dels autres e las comparar amb las seunas e totòm possedissèm aquela capacitat dins un gra concrèt), pòt s'entrenar e aumentar mejans l'educacion de las valors, la meditacion o de practicas coma lo volontariat, e mai. Un excès d'empatia o la non distanciacion dels patiments dels autres pòt provocar una depression, frequenta dins professions d'assisténcia (coma las infirmièras) e dins l'ensenhament.
Es diferent de la simpatia o compassion perque lo subjècte sofrís de l'emocion dels autres, va al delà de l'identificar e d'i reaccionar. Qualques corrents esoterics la nomenan telepatia dels sentiments. Los psicopatas o los autistas son de personas qu'an fòrça desvolopada la capacitat empatica.


text:
Petròni
Petròni, C. ou T. Petronius Arbiter en latin, seriá naissut devers 30 aparentament a Palèrme ò Marselha e moriguèt alentorn de 66 a Cuma. Es un escriveire latin, que li es generalament atribuit lo Satiricon.
Biografia[modificar | modificar la font]
Visquèt dau temps deis Emperaires Glaudi e Neron. Foguèt bèu premier procònsol roman en Bitinia, puei foguèt anomenat cònsol. Maugrat qu'aquela foncion aguèsse perdut fòrça de la sieuna importància an aqueu moment, mòstra pasmens l'influéncia que ne'n gausissiá Petròni. Tacit lo descriu ja coma òme de plaser, dorment de jorn e s'espaçant en d'afars de nuech. Venguèt puei sòci de Neron.
La bòna astrada de Petròni suscitèt puei de gelosiá. Tigellin, prefècte dau pretòri, lo faguèt acusar d'aver participat a l'esconjuracion de Pison de 65. Èra d'efiech Petròni collèga d'Escaevinus, un deis esconjuraires. Sachent qu'èra clavat son sòrt, se trenquèt lei venas en 66 mentre que fasiá ribòta ambé seis amics, dau temps qu'èra a Cumes ambé la cort. Avans que de morir, atrobèt de temps per escriure son testament qu'adreicèt a Neron e que recapitulava lei tòrts qu'arreprochava a l'Emperaire. Aquela biografia a un caractèr largament ipotetic e tant se porriá que l'autor dau Satiricon foguèsse un autre Petronius
Anecdòta[modificar | modificar la font]
Se pensèt un temps que Petròni seriá naissut a Marselha. Un passatge dau Satiricon uei perdut se debanava dins la Ciutat Focèa. Probable tanben que se i naissèt pas, i passèt quauquei temps dins sa joinessa.


text:
La Chapelle-Montligeon
La Chapelle-Montligeon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Bòsc domaniale de Réno-Valdieu.
- Forêt domaniale de Réno-Valdieu.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo quite nom de la municipalitat, étymologiquement Mos legionum, daissa supausar que los Romains aurián #aver un camp sus la butte.
- Le nom même de la commune, étymologiquement Mons legionum, laisse supposer que les Romains auraient eu un camp sur la butte.


text:
Coincourt
Coincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncias gallo-romaine e mérovingienne.
- Pòbles dévastés l'an 1914.
Abans 1870 aquela municipalitat fasiá partida del Costat de Vic-sus-Seille. Après lo tractat de Frankfurt, a integrat lo nòu costat de Arracourt amb los uèch unas autras municipalitats demorats franceses. Coincourt A #èsser ligat a Parroy entre lo 1er {{}} en genièr 1973 e lo 1er {{}} en genièr 1987.
- Présences gallo-romaine et mérovingienne.
- Villages dévastés en 1914.
Avant 1870 cette commune faisait partie du Canton de Vic-sur-Seille. Après le traité de Francfort, elle a intégré le nouveau canton d'Arracourt avec les huit autres communes restées françaises. Coincourt a été rattaché à Parroy entre le 1er janvier 1973 et le 1er janvier 1987.