text:
Villes et mairies de l'Arrondissement administratif de Haute-Argovie (169)
Liste des communes
Langenthal
Ville de Langenthal, localité de la Suisse de 14 000 habitants.
La mairie de Langenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Herzogenbuchsee
Ville de Herzogenbuchsee, localité de la Suisse de 5 500 habitants.
La mairie de Herzogenbuchsee a une adresse e-mail et un site Internet.
Huttwil
Ville de Huttwil, localité de la Suisse de 4 600 habitants.
La mairie de Huttwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Aarwangen
Ville de Aarwangen, localité de la Suisse de 4 100 habitants.
La mairie de Aarwangen a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederbipp
Ville de Niederbipp, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie de Niederbipp a une adresse e-mail et un site Internet.
Roggwil
Ville de Roggwil, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Roggwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Thunstetten
Ville de Thunstetten, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Thunstetten a une adresse e-mail et un site Internet.
Lotzwil
Ville de Lotzwil, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Lotzwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Wiedlisbach
Ville de Wiedlisbach, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Wiedlisbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Madiswil
Ville de Madiswil, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Madiswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Wangen an der Aare
Village de Wangen an der Aare, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Wangen an der Aare a une adresse e-mail et un site Internet.
Wynau
Village de Wynau, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Wynau a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberbipp
Village de Oberbipp, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Oberbipp a une adresse e-mail et un site Internet.
Melchnau
Village de Melchnau, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Melchnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederönz
Village de Niederönz, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Niederönz a une adresse e-mail et un site Internet.
Rohrbach
Village de Rohrbach, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Rohrbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Eriswil
Village de Eriswil, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Eriswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Seeberg
Village de Seeberg, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Seeberg a une adresse e-mail et un site Internet.


c: text/html

text:
Germana Cosin
Modèl:Plantilla:Sant Germana Cosin (Frosins, Lengadòc, 1579 - Pibrac, 15 de junh de 1601) foguèt una laica occitana, venerada uèi coma santa per la Glèisa Catolica.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Frosins, un vilatge prèp de Tolosa, dins una familha modèsta; èra la filha de Laurenç Cosin e de Maria Laròca. Aviá una deformacion congenitala sul braç drech e quand èra pichoneta patiguèt d'escrofula, çò que cosa li laissèt la cara deformada. Perdèt sa maire pas gaire de temps aprèp que nasquèt e son paire se tornèt maridar. Sa mairastra li faguèt patir de maltractaments e la gardèt luènh del demai de la familha. Anèt pas a l'escòla, e foguèt ela quitament que demandèt a son paire que la mandèsse gardar las fedas per passar la màger part de sas nuèches al campèstre. Del temps qu'èra per pradas, consagrava fòrça temps a pregar e a recitar lo catechisme.
Anava plan sovent la glèisa e èra plan devòta, anava a la messa e recitava lo rosari cada jorn. Los abitants se trufavan d'ela. Malgrat tot aquò, s'esperforcèt per tal que sos companhs mai paures, de pastres com ela, anèssen a la parròquia estudiar lo catechisme e recebre una educacion minimala: lor contava tot çò que s'i apreniá e lor portava de bocins de pan per los far sortir de sa fam.
Moriguèt soleta, quand aviá vint-e-dos ans, mentre qu'èra a dormir dins un estable, lo 15 de junh de 1601. Foguèt enterrada dins la glèisa de Pibrac.
Veneracion[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, 40 ans aprèp sa mòrt son còs foguèt trobat intacte. Pro lèu qualques vesins parlèron e diguèron qu'èran estats garits de malautiás gràcias a ela, e se comencèt alara a la venerar. Son taüt foguèt depausat dins la sagristia, e en 1661, lo vicari general de Tolosa l'obriguèt e trobèt un còp mai lo còs inalterat. Lo vicari demandèt de dobrir d'autras tombas qu'èran dins lo meteis endrech ont èra estada enterrada Germana, e dins totas trobèron de còsses descompausats o d'esquelets. Se considerèt doncas qu'èra estat un miracle e lo vicari botèt en plaça lo procès per demandar la canonizacion de la pastora en 1700. Durant la Revolucion Francesa, lo taüt foguèt dobèrt e se lancèt de cauç viva sul cadabre; pasmens las parts que foguèron pas tocadas per la cauç contunhèron intactas.
Lo procès de canonizacion se reinicièt cap a 1850. Beatificada en 29 de mai de 1854 per Piu IX, foguèt canonizada lo 29 de junh de 1867 pel meteis papa. Es la patrona dels pastres e dels joves en perilh, dins son país. A Pibrac, foguèt bastida una basilica per l'onorar, e l'ostal nadiu de la santa es estat preservat a dos quilomètres del vilatge.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lombèrs (Savés)
Lombèrs (Lombez en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lombèrs es situat en la vallée del Savès sus la Save e sus las ancianes rota nacionala 632 e rota nacionala 626
Las municipalitats vesinas son Cadeillan, Espaon, Garravet, Gaujac, Laymont, Mongausy, Montadet, Montamat, Montégut-Savès, Montpézat, Puylausic, Sant-Lizier-de detlo-Plantat, Sant-Loube, Sant-Soulan, Sauveterre e Sauvimont[1]
A parièra distància de Auch e de Tolosa, Lombèrs beneficia d'una situacion privilegiada.
Lombèrs est située dans la vallée du Savès sur la Save et sur les anciennes route nationale 632 et route nationale 626
Les communes voisines sont Cadeillan, Espaon, Garravet, Gaujac, Laymont, Mongausy, Montadet, Montamat, Montégut-Savès, Montpézat, Puylausic, Saint-Lizier-du-Planté, Saint-Loube, Saint-Soulan, Sauveterre et Sauvimont[2]
À égale distance d’Auch et de Toulouse, Lombèrs bénéficie d’une situation privilégiée.
Lombèrs qu'ei situada dens lo parçan de Savés, hens l'arribèra de Sava e sus las ancianas Rota nacionala 632 e Rota nacionala 626
A medisha distància d’Aush e de Tolosa, Lombèrs que gaudeish d’ua situation privilegiada .
Istòria[modificar | modificar la font]
Lomberium, Lombarium, Lombès De contunh Lombèrs i aviá situat en lo comtat de Comminges.
Una activitat de potier a l'epòca gallo-romaine a existit, la pròva en essent d'objèctes, ceramicas sustot, trobats dins las tèrras.
Lo abbaye La nòstra-Madama de Lombès, fondat l'an 793, i aguèt erigit en banc episcopal, suffragant de Tolosa, per boriscas del Pape Jean XXII donadas a Avignon lo data|11|de
.
Lombèrs #Èsser lo banc d'una abbaye bénédictine creada al Sègle IX, #que se #desligar de la nòrma bénédictine al Sègle XII. La vila i aguèt elevat en 1317 al reng de évêché fins en 1790. Un dels darrièrs avesques èra lo posterior-pichon-neveu de Fénelon. Lombèrs #Èsser una jos-prefectura de 1800 fins en 1926.
Lomberium, Lombarium, Lombès puis Lombèrs était situé dans le comté de Comminges.
Une activité de potier à l'époque gallo-romaine a existé, la preuve étant des objets, céramiques notamment, retrouvés dans les terres.
L'abbaye Notre-Dame de Lombès, fondé en 793, fut érigé en siège épiscopal, suffragant de Toulouse, par bulles du Pape Jean XXII données à Avignon le Mois invalide (juillet)M.
Lombèrs fut le siège d'une abbaye bénédictine créée au Modèl:IXe siècle, qui se détacha de la règle bénédictine au Sègle XII. La ville fut élevée en 1317 au rang d'évêché jusqu'en 1790. Un des derniers évêques était l'arrière-petit-neveu de Fénelon. Lombèrs fut une sous-préfecture de 1800 jusqu'en 1926.
Lombèrs estó la seu d'une abadia benedictina creada au sègle IX, qui's copè de la règla benedictina au Sègle XII. La vila qu'estó hèita avescat de 1317 dinc en 1790. Un deus darrèrs evesques èra un descendent d'un nebot de Fenelon. Lombèrs estó ua sosprefectura dinc en 1921.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ua catedrala deu Sègle XIV (Catedrala de Senta Maria de Lombèrs) dab un campanau de 5 solèrs caracteristic deu gotic tolosan. Lombèrs estó un avescat a partir de 1317.
- La catedrala de Senta Maria, en bricas, suu modèl de la Glèisa dels Jacobins de Tolosa que a duas naus inegaus, cabeç pentagonau, capèras encunhadas enter los contrafòrts, camin de ronda, haut cloquièr octogonau ; òrgues (XVIIIen), veiraus (XVIen) atribuits à Arnaud de Mòlas, estalas del (XVIIen), autar de marbre (XVIIIen), ferronnerias (XVIIIen) per Bertin ; Crist jasent deu sègle XV, cuva baptismau de plomb (XIIIen), capitèus preromanics sirvent de beneitier, tresaur.
- Capèra de Sent Majan
- Ancian convent deus capucins, vienut gendarmeria, puish reconvertit en lòtjaments.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vita locau[modificar | modificar la font]
Per vilòta que sia, Lombèrs es caplòc de canton, e amassa administracions e servicis. Que i son escòlas mairaus e purmèras, ua nava Maison deu libe e de las escrituras, ua sala polivalent, ua piscina dauberta l'estiu, tres corts de tennis, un terren de basquet, un terren d'espòrt (rugbi e fotbòl). Lo golf de Barbet qu'ei tanben situat suu territòri de la comuna.
Cultura[modificar | modificar la font]
La comuna qu'organiza mantua manifestacions annadèras :
- la hèsta de Sant Joan
- lo mercat de las hlors lo purmèr dimenge de mai
- lo salon deu libe
- l'estagi deus joens escrivans
- l'estagi de cant liric
- la tresau dimenjada d’agost, la hèsta annadèra de Lombèrs
- lo dimenge de matin (deu 6 de julhet dinc a la fin de deceme), mercat biologic, bordièr e mestierau devath lo mercadau
- le mercat de Nadau
Visita guidada gratuita lo dimenche a 11 h e 17 h, amb despart de l'Ostau de Torisme.
Lombèrs que compta 46 associacions e qui participan a la sua vita sociau et comunitària.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Syndicat d'iniciativas de Lombèrs
- Comunautat de Comunas de Savés
- Lombèrs sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Localizacion de Lombèrs sus una mapa de França e comunas limitrophes
- ↑ Localisation de Lombèrs sur une carte de France et communes limitrophes


text:
Litteau
Litteau es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Litteau A situat a la lisière de la bòsc domaniale de Balleroy al limit entre los departaments de la Mange e del Calvados, a vint quilomètres de Bayeux e a quinze quilomètres de Sant-Lô.
Litteau est située à la lisière de la forêt domaniale de Balleroy à la limite entre les départements de la Manche et du Calvados, à vingt kilomètres de Bayeux et à quinze kilomètres de Saint-Lô.


text:
Cnidaria
Los Cnidaris (del latin cnida, aquel del grèc kvιδn, "ortiga", "anemona de mar") son un embrancament que conten aperaquí 9000 espècias d'animals presents exclusivament en mitan aqüatic, mai que mai marin. Malgrat son aparicion primairenca dins l'istòria de l'evolucion, e sa morfologia simpla, las formas modèrnas son geneticament sofisticadas e bioquimicament complèxas. Los coralhs, que son d'importants bastissèire d'escuèlhs, mas tanben las anemonas de mar e las medusas fan partida d'aquel embrancament.


text:
Neopaganisme
Lo neopaganisme es un ensems de movements religiós apareguts entre lei sègles XVIII e XIX basats ò influenciats per de religions ò de cresenças paganas anticas coma de religions politeïstas ancianas, de legendas tradicionalas ò de practicas magicas coma l'esoterisme ò la mascariá. Dins lo corrent dau sègle XX, aquelei corrents comencèron de ganhar un nombre significatiu d'adèptes, especialament dins lei país nordics e anglosaxons onte pòdon formar de minoritats religiosas d'unei milièrs d'individús (per exemple, entre 200 000 e 300 000 ais Estats Units).


text:
Chanat-la-Mouteyre
Chanat-la-Mouteyre (Chanat-la-Mouteyre en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe..
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Chanat s'explica pel nom d'òme latin Canus e lo sufixe -acum[1], latinizacion dau sufixe gallés -*aco-. Seriá donc una propietat rurala d'origina gallo-romana.
La consonanta finala s'es afeblida en -t abans de s'amudir (disparéisser dins la prononciacion).
- La Mouteyre
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna se creèt en 1882 per desmembrament de la comuna de Nohanent (nom francés).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- La comuna se creèt en 1882 per desmembrament de la comuna de Nohanent (nom francés). I a donc pas de donadas anterioras a aquela data, mas a chaugut apondre fictivament quauques populacions recensadas a Nohanent (ensemble Nohanent e Chanat) per faire foncionar lo grafic.
- 2013 : 944 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Dreadnought
Lo Dreadnought foguèt un tipe de naviri de guèrra cuirassat de la premiera mitat dau sègle XX. Son nom vèn dau naviri britanic HMS Dreadnought qu'intrèt en servici en 1906 e que representèt una revolucion majora dins lo domeni de la guèrra navala. Èra equipat de doas evolucions que venguèron la nòrma dei classas seguentas de naviris militars. La premiera èra una artilhariá principala d'un calibre unic e la segonda èra l'adopcion d'una propulsion basada sus un motor de vapor permetent d'aumentar la velocitat dau naviri. Son introduccion entraïnèt una corsa ais armaments novèla entre lei poissanças mondialas deis annadas 1900, especialament entre Alemanha e lo Reiaume Unit.


text:
Panthera
Panthera es un genre de la familha dels felins (Felidae) que compòrta quatre espècias (leopard, leon, tigre e jaguar). Aquestas espècias se caracterizan per la capacitat de rugir.
Lo genre Panthera es estat definit per Oken en 1816 ; se classa dins los Panterinats (Pantherinae), sosfamilha apelada autrament « grands felins ».
Somari
Espècias e sosespècias[modificar | modificar la font]
Existís nòu espècias qu'an per genre Panthera, sièis desaparegudas.
Las quatre espècias actualas son :
- Lo leopard (Panthera pardus)
Catòrze sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
- Lo leon (Panthera leo)
Nòu sosespècias actualas dont doas decimadas per l’Òme e cinc sosespècias desaparegudas.
- Lo tigre (Panthera tigris)
Nòu sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
- Lo jaguar (Panthera onca)
Uèch sosespècias actualas dont una decimada per l’Òme e doas desaparegudas.
Espècias actualas[modificar | modificar la font]
Lo leopard (o pantèra) (Panthera pardus) viu actualament en Africa e Asia. Sa rauba es pigalhada. Es lo pus pichon felin de genre Panthera.
-
- Panthera pardus pardus – Leopard african
- Panthera pardus panthera – Leopard de Barbaria
- Panthera pardus meas – Leopard de Java
- Panthera pardus saxicolor – Leopard iranian
- Panthera pardus kotiya - Leopard de Sri Lanka
- Panthera pardus delacouri – Leopard indochinés
- Panthera pardus fusca – Leopard indian
- Panthera pardus orientalis - Leopard d’Amur[1]
- Panthera pardus nimr – Leopard d’Arabia
- Panthera pardus japonensis – Leopard del nòrd de China
- (†)Panthera pardus jarvesi – Leopard del desèrt de Juda (atudat)
- (†)Panthera pardus tulliana – Leopard d’Anatolia (atudat)
- (†)Panthera pardus adersi – Leopard de Zanzibar (atudat)
Lo leon (Panthera leo) se caracteriza per sa crinièra espessa pel mascle e sa capacitat de viure en grop (lo sol felin qu'a aquesta possibilitat). Son pelatge es fauve unit, mas los pichons son leugièrament pigalhats. Son airal de reparticion s’espandís en Africa Subsahariana e en Índia. Es lo segond felin del mond per la talha.
-
- Panthera leo leo – Leon de l’Atlàs (atudat a l’estat salvatge)
- Panthera leo nubica – Leon èst-african (risc mejan)
- Panthera leo senegalensis – Leon de Senegal (risc mejan)
- Panthera leo azandica – Leon del nòrd-èst de Còngo (risc mejan)
- Panthera leo bleyenberghi – Leon de Katanga (risc mejan)
- Panthera leo krugeri – Leon de Transvaal (en dangièr)
- Panthera leo persica – Leon d’Asia (en grand dangièr)
- (†)Panthera leo melanochaita – Leon del Cap (atudat)
- (†)Panthera leo europaea – Leon europèu (atudat)
Lo tigre (Panthera tigris) es lo pus grand felin del genre Panthera. Son pelatge es irange amb de raias negras. Viu actualament en Asia Orientala.
-
- Panthera tigris tigris – Tigre de Bengala (en dangièr)
- Panthera tigris corbetti – Tigre d’Indochina (en dangièr)
- Panthera tigris sumatrae – Tigre de Sumatra (en dangièr)
- Panthera tigris altaica - Tigre de Siberia (en grand dangièr)
- Panthera tigris jacksoni – Tigre malai (en grand dangièr)
- Panthera tigris amoyensis – Tigre de China Meridionala (en grand dangièr)
- (†)Panthera tigris virgata – Tigre de la Caspiana (atudat)
- (†)Panthera tigris sondaica – Tigre de Java (atudat)
- (†)Panthera tigris balica – Tigre de Bali (atudat)
Lo jaguar (Panthera onca) viu actualament en America Centrala e del Sud dins la selva tropicala. Sembla fòrça lo leopard, mas en pus grand.
-
- Panthera onca onca – Jaguar d’Amazonia (en dangièr)
- Panthera onca hernandesii – Jaguar mexican (en dangièr)
- Panthera onca veraecrucis – Jaguar de Tèxas (en grand dangièr)
- Panthera onca centralis – Jaguar d’America Centrala (en dangièr)
- Panthera onca goldmani – Jaguar del nòrd de l’America del Sud (en dangièr)
- Panthera onca palustris – Jaguar del sud de Brasil (en dangièr)
- Panthera onca peruvianus – Jaguar de Peró (en dangièr)
- (†)Panthera onca arizonensis – Jaguar mexican e nòrd-american (atudat)
Espècias atudadas[modificar | modificar la font]
- †Panthera gombaszoegensis (syn. †P. shawi, †P. arvernensis, †P. toscana) – Jaguar europèu (atudat naturalament)
- †Panthera combaszoe – ?Pantèra primitiva (atudat naturalament)
- †Panthera schreuderi - ?Pantèra primitiva (atudat naturalament)
- †Panthera crassidens – Leopard primitiu (atudat naturalament)
- †Panthera palaeosinensis – Tigre primitiu (atudat naturalament)
-
- †Panthera pardus sickenbergi - Leopard europèu (atudat naturalament)
-
- †Panthera cf. Panthera leo (Laetoli) - ?Leon (atudat naturalament)
- †Panthera leo ssp. (Olduvai) - Leon (atudat naturalament)
- †Panthera leo fossilis (sin. †P. mosbachensis)– Leon de las cavèrnas primitiu (atudat naturalament)
- †Panthera leo spelaea (sin. †P. youngi) – Leon de las cavèrnas eurasiatic (atudat naturalament)
- †Panthera leo sinhaleyus – leon de Ceilan (atudat naturalament)
- †Panthera leo vereshchagini – Leon de l'estrech de Bering (atudat naturalament)
- †Panthera leo atrox – Leon american (atudat naturalament)
-
- †Panthera tigris trinilensis - Tigre del Trinil (atudat naturalament)
-
- †Panthera onca augusta – Jaguar nòrd-american (atudat naturalament)
- †Panthera onca mesembrina – Leopard de Patagonia (atudat naturalament)
Ibridacions e anomalias de pelatge[modificar | modificar la font]
Arriba que d'individús d’espècias diferentas s'acoplen e balhen d'ibrids, coma lo tigron o lo ligre (entre lo leon e lo tigre), mas tanben entre las quatre espècias. Mas aquestes individús rares naisson sovent en captivitat.
Las anomalias de pelatge son pas mai frequentas, mas tòcan tanben las quatre espècias. Arriba que nascan un leon o un tigre blanc, una pantèra o un jaguar negre.
Istoric[modificar | modificar la font]
Las primièras traças del genre Panthera datan del Pliocèn mejan (3,5 milions d’annadas environ) d’Euròpa. Sos fossils son atribuits a Panthera gombaszoegensis. Çaquelà, en Africa, un autre fossil trobat a Laetoli, datat tanben de 3,5 milions d’annadas sembla d'aparténer a un leon primitiu.
Panthera gombaszoegensis seriá çaquelà la primièra espècia de genre Panthera ; aviá de caractèrs de leons e de tigres, sos fossils son estats formalament identificats sul continent europèu (França, Itàlia, Anglatèrra, Espanha, Alemanha e Païses Basses) dins los depaus datats del Pliocèn tardiu e del Pleïstocèn inferior e mejan.
D’autres fossils del Pleïstocèn inferior de l’Ancian Mond apartenon a Panthera combaszoe e Panthera schreuderi.
Las primièras formas de leopards, Panthera crassidens, son aparegudas al Pleïstocèn inferior (1,5 milions d’annadas) en Africa ; puèi l’espècia, aprèp èsser estada remplaçada per Panthera pardus, migrèt sus tota Africa, en Euròpa (ont es actualament desapareguda) e sus tota Asia.
Las formas primitivas de leons las mai ancianas provenon de Tanzania (Gòrjas d'Olduvai, Pleïstocèn inferior, 1,7 milions d’annadas) e son atribuidas a Panthera leo fossilis. Sembla aver penetrat en Euròpa fa 700 000 ans (Itàlia) ont s'installèt. Mantun fossil es estat trobat en França, en Espanha e en Alemanha. Panthera leo fossilis èra pus grand que lo tigre de Siberia (Panthera tigris altaica).
Fa environ 350 000 ans, Panthera leo fossilis foguèt remplaçat per una autra sosespècia pas gaire mai pichona : Panthera leo spelaea, lo leon de las cavèrnas. Aquesta sosespècia es estada trobada un pauc pertot en Euròpa (França, Alemanha, Anglatèrra) a la Siberia Orientala. Aqueste leon es plan conegut sus las parets de las cavèrnas europèas, per las gravaduras e pinturas del Paleolitic superior ; d’autres imatges son estats gravats dins d’evòri (defensas de mamots). Sembla que, d’aprèp los « testimoniatges » de la bauma de Chauvet, lo leon de las cavèrnas deviá èsser especializat dins la caça dels bisons (Bison priscus).
Los leons d’Asia (Panthera leo persica) semblan d'èsser una relíquia dels leons de las cavèrnas. A la fin del periòde glaciari, son territòri s’espandissiá de la peninsula italiana a Índia.
Una sosespècia de la talha del leon d’Asia, de cran pus cort (apelat Panthera leo vereshchagini), s’installèt a l'ocasion d’un refrejament general, fa environ 35 000 ans, sus l'estrech de Bering, de la Siberia (Russia) al territòri de Yukon (Canadà) ; un immens glacièr separava Yukon e Alaska de la rèsta del continent nòrd-american.
A l'ocasion d’un rescalfament, fa 25 000 ans, l'estrech de Bering s’escafèt tornarmai jos las aigas ; un corredor de tèrra se creèt lo long de las Montanhas Rocosas, ligant lo territòri de Yukon e los Estats Units ; los lions, qu'an encara evoluit, migrèron vèrs los Estats Units.
Aquesta ultima sosespècia, apelada Panthera leo atrox, lo leon american, foguèt la pus granda e la pus poderosa de totas las sosespècias de leons (mai granda encara que lo tigre de Siberia e son ancèstre Panthera leo fossilis). S’installèt rapidament sus aqueste continent. Sos mai bèls fossils provenon de Rancho La Brea, un jaç de quitran natural a Los Angeles ont son estats exumats prèp de 80 especimèns.
La sosespècia s’installèt en Mexic, passèt l’istme de Panamà e migrèt vèrs l’America del Sud. Foguèt blocada pels Andes, mas s’installèt lo long del Pacific fins a Peró.
Los leons de l'estrech de Bering (Panthera leo vereshchagini) e d’America (Panthera leo atrox) an probable la meteissa origina que los tigres (Panthera tigris) ; se pòt doncas suggerir que Panthera leo spelaea foguèt tanben l’ancèstre del tigre. L’espècia Panthera palaeosinensis, del Pleïstocèn mejan de China, foguèt sens cap de dobte lo cadenon mancant entre las doas espècias. Autres còps, se podiá rencontrar lo tigre en Asia Menora, mas s’atudèt, victima de la caça.
Lo jaguar (Panthera onca), es sens dobte lo descendent de Panthera leo atrox. Panthera onca augusta, una espècia de jaguar nòrd-americana, foguèt tanben exumada dels poses de quitran de Rancho La Brea. Lo jaguar viviá autres còps en America del Nòrd, abans de s’atudar, victima de la caça.
Galariá de fòtos[modificar | modificar la font]
- Leopard
- Leon :
- Tigre :
- Jaguar
- Tigron (ibrid)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Felins
- jaguar europèu
- Leopard
- Leon
- Leon de las cavèrnas
- Leon american
- Tigre
- Tigre de Bengala
- Tigre de Siberia
- Jaguar
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180592 Panthera Oken, 1816 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Panthera (en)
- Referéncia NCBI : Panthera (en)
- Referéncia CITES : genre Panthera (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)


text:
Santa Enimia
Santa Enimia (oficialament en francés Sainte-Enimie) es una comuna occitana situada dins lo departament de Losera e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Santa Enimia es situada dins lo grand site classat de las Gòrjas de Tarn, de la Jonta e dels Causses, pel sud oèst de Gavaudan, dins lo Parc nacional de las Cevenas.
Relèu[modificar | modificar la font]
Le vilatge es dispausat sul costat del Causse de Sauvatèrra, que la comuna engloba en granda part. Las comaunas vesinas son : al nòrd Chanac e Balsièja e Sent Bausèli), a l'èst dins las Gòrjas de Tarn (Espanhac, Quesac e Montbrun), au sud de l'autre costat de Tarn Ura e la Parada e a l'oèst Sench Èli e La Val de Tarn.
Entre lo causse de Sauvatèrra al nòrd e lo causse Mejan al sud, dos plan d'altitud mejana superiora a 1 000 m, Tarn raja al fons de sas gòrjas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Bertrans de Masselha (trobador)


text:
Antonio Gramsci
Antonio Gramsci (Ales, Sardenha, 22 de genièr de 1891 – Roma, 27 d'abril de 1937) foguèt un teorician politic, politician, escrivan, filosòf, sociològ e lingüista sard. Amb Amadeo Bordiga e d'autres, creèt lo Partit Comunista Italian e ne venguèt tanben lo menaire. Amb l'arribada al poder de Benito Mussolini e l'instauracion de la repression fascista se vegèt arrestat e empresonat.
Gramsci foguèt un dels intellectuals e pensaires principals del marxisme durant lo sègle XX. Son pensar es conegut mai que mai per sa teoria d'egemonia culturala, que descriu cossí los estats utilizan las institucions culturalas per conservar son poder dins las societats capitalistas.


text:
Sumo
Lo sumo es un espòrt de lucha tradicional multisecular japonés ont dos òmes pesucs pesugasses ensajan de butar mutualament l'autre fòra d'un cercle gaireben perfièch de 4,50 m de diamètre, situat sus un ring de 5,50 m de costat apelat dohyo, o lo s'abausir al sòl, demercé de tecnicas que sovent ne semblan las del judo o de l'aikido, qu'es quicòm de pro extraordinari per de clapas d'òmes atal. De còps que i a, pr'aquò, lo combat, que ne dura lèumens sonque vint o trenta segondas, ne pòt èsser rèireviolent, quand se ne carpanejan o trucan directament a la cara, tè tu tè ieu, que non sai.
Generalament, lo luchaire mai grand es sovent lo que ganha mas pas sempre, que se ne devon conéisser mantuna tecnica de lucha sofisticada e que necessitan d'annadas e d'annadas d'estudis pacients e molts sacrificis. D'efièch, per arribar de n'èsser pesucs atal, mai que pus, los luchaires de sumo o sumotori manjan una alimentacion especiala que los ajuda fòrça per grossir.
Ne devon èsser gròsses, de segur, que d'ont mai son gròsses e d'ont mai serà dificil de los bolegar o abatre al sòl. Lo luchaire mai pesuc pòt pesar mai de 270 kg mas la mejana es d'unes 150 o 160 kg. Ne depen tot parièr de la siá talha, que d'unes son pro bèls e d'autres pichons, per çò quar i a pas cap règla per poder practicar lo sumo.
Dempuèi un quinzenat d'annadas, n'assistissèm a l'arribada demest los melhors luchaires de, primièr, d'unes mongòls (coma n'Asashoryu, un dels 2 sols yokozuna actuals...) e coreans mas tot parièr ara de russes, georgians, bulgars e un hawaiian que foguèt lo primièr non japonés a èsser designat yokozuna, id est campion màger, lo grade suprèm dins la ierarquia complèxa dels sumotori.
Los torneges màgers del circuit de l'eleit son 6, 3 a Tòquio, e los autres a Osaka, Nagoya e Fukuoka. Cada combatent se rescontra los catorze autres concurrents, per un total de quinze combats.Lo venceire es lo que comptarà maitas victòrias e i pòt aver d' ex aequo e mai d'un venceire.
Tot parièr, d'unes prèmis pòdon recompensar la valor o lo coratge idem la combativitat dels rikishi (id est luchaires, autre nom dels sumotori) e tanben la melhora tecnica.D'a vegadas, s'autrejan de prèmis especials, o nat, se los s'ameritan pas.
Es la competicion esportiva mai seguida e fervorosament amai apassionada, de Japon.Se ne pòt explicar aquel fenomèn sociocultural per l'origina religiosa e shamanica d'aicesta practica, dirèctament religada al shinto, la religion nacionala de Nihon.
Somari
- 1 Originas
- 2 Istòria
- 3 Torneges e competicions
- 4 los Yokozuna
- 5 Grades e ierarquia
- 6 Bibliografia generala
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Ligams videografics
- 9 Nòtas & referéncias
Originas[modificar | modificar la font]
D'al mite a l'istòria[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una tradicion seculara[modificar | modificar la font]
Torneges e competicions[modificar | modificar la font]
las règlas[modificar | modificar la font]
los rituals[modificar | modificar la font]
los Yokozuna[modificar | modificar la font]
lo grade suprèm[modificar | modificar la font]
Lista dels yokozuna istorics[modificar | modificar la font]
Grades e ierarquia[modificar | modificar la font]
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
a l'entorn del sumo[modificar | modificar la font]
civilizacion japonesa[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 25 100 documents subre lo sumo en picar coma clau sumo wrestling
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Ginglymodes
Los Ginglimòdes o Lepisosteidae son de peisses d'aiga doça que pòdon aténher una granda talha (6 m), amb d'escatas espessas, losangicas e juxtapausadas. An un morre alongat provesit de dents nombrosas. En cas de besonh, son capables d'aspirar d'aire a la superfícia e lor vessia? natatòria ricament vascularizada servís alara de palmon. Se ne compta uèi sèt espècias en America del Nòrd e Centrala.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Familha dels Lepidosteidae
- Atractosteus
- Atractosteus spatulas
- Atractosteus tristoechus - lepisostèa alligator
- Atractosteus tropicus
- Lepisosteus
- Lepisosteus oculatus
- Lepisosteus osseus - lepisostèa ossosa
- Lepisosteus platostomus
- Lepisosteus platyrhincus


text:
Braçac (Tarn)
Braçac [1][2] ( Brassac en francés) es una comuna lengadociana Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, Braçac, coma las autras comunas d'aquel nom, ven de la fòrma latinizada, *Braccius, del nom d'òme gallés *Braccius, ambe'l sufixe -acum[3]. Se tracta donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Feniés, en seguida de Negre segon Paul Burgan e André Lafon, causisson puslèu Biracius, ambe'l meteis sufixe [4].
Per Braçac (Tarn e Garona), Paul Burgan e André Lafon citan las solucions d'autres toponimistas : Biracius per Ernèst Negre, Braceus, derivat de Bracus, per Astor, e se pronóncian per Braccius o Bracius; i a pas de dobte sul sufixe -acum [5], latinizacion del sufixe celtic -*ako.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 1331 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié et Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, Éditions Sud-Ouest, novembre 2007
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 62


text:
Golf d'Oman
Lo golf d'Oman (en arabi خليج عمان, Khalij Oman) és la dintrada nòrd-occidentala de la mar d'Arabia que, per l'estrech d'Ormuz, comunica amb lo golf Persic. Fa prèp de 560 km de long, 320 km de larg e una prigondor mejana de 50 m a l'oèst fins a 200 m a l'èst.
Coma via d'accès al golf Persic, lo golf d'Oman a una granda significacion estrategica, perque los estats del Golf an d'importantas resèrvas de petròli, vitalas per l'economia mondiala.
Lo golf d'Oman banha, al nòrd, las còstas d'Iran, a l'oèst aquelas dels Emirats Arabis Units e, al sud, aquelas d'Oman, ont se tròba Masqat, la principala vila sus la riba. Cap a l'èst se dubrís fins a jónher l'ocean Indian.