text:
Deputats de la XIIIena legislatura
Los deputats de la XIIIena legislatura de la Vena Republica de l'Assemblada Nacionala foguèron elegit en 2007 per un mandat s'acabant en 2012 e que lo president èra Bernard Accoyer, de l'UMP.
Somari
Resultat de las eleccions[modificar | modificar la font]
Composicion de l'Assemblada de 2007[modificar | modificar la font]
Grops politics[modificar | modificar la font]
Segon lo règlament de l'Assemblada Nacionala, los « deputats se pòdon regropar per afinitats politicas » en grops parlamentaris. Devon conténer almens 20 membres (dempuèi 1988, de per abans aqueste nombre èra fixat a 30 al minimum). En 2007, lo Partit Comunista Francés, que dispausa pas pus que de 15 elegits e 2 aparentats e doncas pòt pas mai, dins las condicions actualas, formar cap de grop, demanda un abaissament novèl d'aqueste nombre a 15 membres. Lo grop politic deu presentar al moment de la dobertura de la legislatura al president de l'Assemblada Nacionala una declaracion politica signada per sos membres.
Otra los membres de plen drech del grop, que son generalament membres del meteis grand partit (UMP, PS, UDF, PCF, etc.), d'unes deputats pòdon « s'aparentar » a un grop : alara son pas incluses dins lo quota minimum de 20 necessaris per la formacion del grop. S'agís en règla generala de membres eissits de pichons partits o sens etiqueta pròches de la tendéncia del movement politic principal a l'origina de la formacion del grop.
Los grops decidisson, amb lo president de l'Assemblada Nacionala, de las zònas de l'emicicle ont sieràn. Apuèi son sols jutges del biais de repartir lors membres e aparentats al sen d'aquesta zòna. An lor pròpria organizacion e lor reglament interior pròpri, elegisson en lor sen un president que los representarà al sen de la Conferéncia dels Presidents e que dispausarà de maitas prerogativas importantas (coma la demanda o al contrari l'oposicion a la creacion d'una comission especiala, lo drech d'obténer una suspension de sesilha per acampar lo grop, de demandar lo vòte a l'escrutinh public, d'apelar en sesilha a la verificacion del quorum a l'ocasion d'un vòte, de preparar l'òrdre del jorn parlamentari mensual pròpri a lor grop, de prepausar o de s'opausar a l'engatjament de proceduras d'engatjament simplificadas, o encara lo « drech de tiratge » que lor permet d'obténer un còp per an l'examèn en sesilha publica d'una resolucion que prepausa la creacion d'una comission d'enquèsta, etc.). Cada grop, en foncion de son pes numeric al sen de l'Assemblada, designa sos representants al sen del Burèu e de las diferentas comissions. An a mai d'aquò, en foncion de lor talhq, una subvencion financièra pròpria e dispausan de burèus e de salas per s'acampar.
En defòra dels deputats "inscriches" a un grop, conven de discernir los deputats solament "aparentats" a un grop, e mai los deputats "non inscriches". Çaquelà, aquesta darrièra categoria es quasi nulla a l'Assemblada Nacionala.
Al moment de la dobertura de la XIIIena legislatura lo Mois invalide (de junh de)M, quatre grops politics son estats presentats : lo largament majoritari de l'UMP, un autre dominat pels socialistas als quals se son aparentats los elegits del Partit Radical d'Esquèrra, del Movement dels Ciutadans e qualques divèrs esquèrra. Lo Centre Novèl, que fa partida de la Majoritat presidenciala, a pogut constituir un grop a part entièra alara que los elegits del MoDem de François Bayrou sèison coma non inscriches amb d'autres elegits divèrses. Enfin, fauta d'avèr obtengut abans lo començament de la legislatura un abaissament a 15 del minimum de 20 membres d'acampar per formar un grop, los comunistas se son aligats al sen d'un grop tecnic de la presidéncia tornanta cada 10 meses amb los elegits Verds, apelat Esquèrra democratica e republicana.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Composicion dels grops politics, sul sit de l'Assemblada Nacionala Francesa
- ↑ arredondit als centens


c: text/html

text:
Prolina
La prolina (abreujat Pro o P) qu'ei un deus 20 aminoacids deu còde genetic (devath la forma de la L-prolina) entrant dens la composicion de las proteïnas. Dens las proteïnas umanas qu'apareish dab ua frequéncia de 5,2 per cent.
La soa formula bruta qu'ei C5H9NO2
La prolina que possedeish un cicle dab un azòt (dens un grop imina) auta que lo deu son grop amino. La preséncia de prolina dens ua proteïna que presenta consequéncias estructuraus puish qu'aqueth aminoacid be destabiliza l'eliç-a e modifica las huelhas B.
Los sons codons sus las moleculas d'ARNm que son CCU, CCC, CCA, e CCG.
La prolina b'ei pas un deus aminocids indispensables en çò deus èstes umans, çò qui vòu díser que pòt estar sintetizat per aquestes darrèrs a partir d'autes precursors.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lissamphibia
La sosclassa dels Lissanfibians correspond a la classa dels anfibians (ancianament batracians). Es una classa de vertebrats, tetrapòdes quitament se los membres son perduts segondàriament çò los gymnophiones, intermediari entre los peisses e los reptils dins la conquista de la vida terrèstra. Apareguèron sus tèrra al devonian periòde de l'èra primària, fa environ 370 Ma.
Somari
Classificacion dels anfibians[modificar | modificar la font]
- Òrdre : Anura (anoras)
- Familha : Allophrynidae
- Familha : Arthroleptidae
- Familha : Ascaphidae
- Familha : Astylosternidae
- Familha : Bombinatoridae
- Familha : Brachycephalidae
- Familha : Bufonidae
- Familha : Centrolenidae
- Familha : Dendrobatidae
- Familha : Discoglossidae
- Familha : Heleophrynidae
- Familha : Hemisotidae
- Familha : Hylidae
- Sosfamilha : Hemiphractinae
- Sosfamilha : Hylinae
- Sosfamilha : Pelodryadinae
- Sosfamilha : Phyllomedusinae
- Familha : Hyperoliidae
- Sosfamilha : Hyperoliinae
- Sosfamilha : Leptopelinae
- Familha : Leiopelmatidae
- Familha : Leptodactylidae
- Sosfamilha : Ceratophryinae
- Sosfamilha : Cycloramphinae
- Sosfamilha : Eleutherodactylinae
- Sosfamilha : Leptodactylinae
- Sosfamilha : Telmatobiinae
- Familha : Limnodynastidae
- Familha : Mantellidae
- Sosfamilha : Boophinae
- Sosfamilha : Laliostominae
- Sosfamilha : Mantellinae
- Familha : Megophryidae
- Familha : Microhylidae
- Sosfamilha : Asterophryinae
- Sosfamilha : Brevicipitinae
- Sosfamilha : Cophylinae
- Sosfamilha : Dyscophinae
- Sosfamilha : Genyophryninae
- Sosfamilha : Melanobatrachinae
- Sosfamilha : Microhylinae
- Sosfamilha : Phrynomerinae
- Sosfamilha : Scaphiophryninae
- Familha : Myobatrachidae
- Familha : Nasikabatrachidae
- Familha : Pelobatidae
- Familha : Pelodytidae
- Familha : Petropedetidae
- Familha : Pipidae
- Sosfamilha : Dactylethrinae
- Sosfamilha : Pipinae
- Familha : Ranidae
- Familha : Rhacophoridae
- Sosfamilha : Buergeriinae
- Sosfamilha : Rhacophorinae
- Familha : Rheobatrachidae
- Familha : Rhinodermatidae
- Familha : Rhinophrynidae
- Familha : Scaphiopodidae
- Familha : Sooglossidae
- Òrdre : Urodela (urodèlas)
- Familha : Ambystomatidae
- Familha : Amphiumidae
- Familha : Cryptobranchidae
- Familha : Dicamptodontidae
- Familha : Hynobiidae
- Familha : Plethodontidae
- Sosfamilha : Desmognathinae
- Sosfamilha : Plethodontinae
- Familha : Proteidae
- Familha : Rhyacotritonidae
- Familha : Salamandridae
- Familha : Sirenidae
- Òrdre : Gymnophiona (gimnofiònes)
- Familha : Caeciliidae
- Sosfamilha : Caeciliinae
- Sosfamilha : Typhlonectinae
- Familha : Ichthyophiidae
- Familha : Rhinatrematidae
- Familha : Scolecomorphidae
- Familha : Uraeotyphlidae
- Familha : Caeciliidae
Classificacion filogenetica[modificar | modificar la font]
Dins la Classificacion filogenetica del vivent, los autors resèrvan l'anciana denominacion de batracians al grop fraire dels Gymnophiones comprenent las urodèlas de còs apelats Caudata e las anoras o Salienta.
─o Sarcopterygii ├─o Coelacanthimorpha o Actinistia └─o ├─o Dipnoi (+) └─o Tetrapoda ├─o Lissamphibia e Lepospondyli (+) └─o ├─o Temnospondyli (atudat) (+) └─o Reptiliomorpha └─o Cotylosauria │ └─o AMNIOTA (+)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 586230 Lissamphibia (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Lissamphibia (en)
- Sur tree of Life (en)


text:
Oligonucleotid
Un oligonucleotid es una sequéncia corta d'ADN o d'ARN, amb cinquanta o mens de parelhs de basas. An de foncions distintas: coma s en de reaccions d'amplificacion (PCR per exemple), coma sondas d'ibridacion o per blocar especificament d'ARN messatgièr. L'ibridacion de l'ADN que permet d'identificar de gèns; consistís a desnaturalizar un genòma e agregar un oligonucleotid e se aqueste se pega (en terme mai sientific, s'ibrida) a las cadenas d'ADN indica qu'existís aqueste gèn dins lo genòma.


text:
Jean Cocteau
Jean Cocteau (Maisons-Laffitte, 5 de julhet de 1889 - Milly-la-Forêt, 11 d'octobre de 1963) èra un poèta francés, e artista de talents multiples, grafista, dramaturg e cineasta. En 1955 foguèt elegit membre de l'Acadèmia francesa e de l'Acadèmia Reiala de lenga e de litetratura francesas de Belgica.
Es enterrat dins la capèla de Saint-Blaise-des-Simples a Milly-la-Forêt. Un colleccionaire american ofriguèt mai de 1500 de sas òbras d'una valor de 7 500 000 euros a la vila de Menton.
Somari
- 1 Biogerfia
- 2 Òbras
- 3 Òbras sus Jean Cocteau
- 4 Vejatz tanben
- 5 Ligams extèrnes
- 6 Referéncias
Biogerfia[modificar | modificar la font]
Jove[modificar | modificar la font]
Jean Cocteau nasquèt a Maisons-Laffitte d'una familha borgesa de París. Son paire, avocat e pintre amator, se suicidèt quand Cocteau aviá nòu ans aguèt una sòrra e un fraire[1].
A quinze ans Cocteau foguèt enviat al lycée Condorcet fòrça amic del venenós Pierre Dargelos que venguèt fascinat[2], indisciplinat foguèt remandat en 1904 sens diplòma.
Publiquèt son primièr libre de poèmas, « La Lampe d'Aladin », a 20 ans (1909) recebèt l'escais de « prince frivole » e se fascinèt pel mèstre dels ballets russes, Sèrgi Diaghilev e d'artistas de la tropa Leon Bakst (pintre) e Vaslav Nijinsky (dançaire).
Collaborèt amb aqueles dins Le Dieu bleu (1912), e Parade, ballet produit en 1917 amb costums e decòrs de Pablo Picasso e musica d'Erik Satie. Trabalhèt amb lo movement dadà.
Franc del servici militar, Cocteau decidiguèt pasmens de participar a la guèrra de 1914, coma agent sanitaria civil volèt, amb Roland Garros. En 1920 escriguèt un roman sus la guèrra Thomas l’Imposteur. Dins los ans 1920, Cocteau s'associèt amb Marcel Proust, André Gide e Maurice Barrès.
Raymond Radiguet[modificar | modificar la font]
En 1918, Max Jacob li presentèt lo jòve Raymond Radiguet. Entosiasta pels poèmas de Radiguet, Cocteau li balhèt conselhs, l’encoratgèt, lo faguèt trabalhar e publicar dins de revistas d’Avantgardas. E mai tard e fòrça viatjes Cocteau promoviá sus trabalhs e faguèt publicar Le Diable au corps.
La reaccion de Cocteau a la mort subte de Radiguet, en 1923, creèt un desacòrdi amb d'amics que declarèron que l'aviá daissat destimborlat, malcorat e pres per l'opium.
Sa dependéncia a l'opium a aquela epòca, Cocteau l'explica coma un simple azard ligat a sas relacions amb Louis Laloy, lo director de l'Opèra de Montcarles. Los efòrces per se'n desacotumar influencièron fòrça son modèl literari. Son libre mai conegut, Les Enfants Terribles, foguèt escrich en una setmana, pendent una dificila desintoxicacion.
Cocteau e los Bourgoints[modificar | modificar la font]
Jean Cocteau e la familha Bourgoint se coneguèron mejans Christian Bérard, un pintre que realizèt de decòrs per Cocteau. Los Bourgoints avián tres enfants, los bessons Maxime e Jeanne, e lo cabdet Jean.
Jeanne e Jean Bourgoint tornèron veire Cocteau en 1925. Jos l'influéncia d'amics[3] se convertiguèt e lo 19 d'octobre Jean Cocteau communiava al costats de Jean Bourgoint e de Maurice Sachs. Se frequentèron fins a 1929, data de sicidi Jeanne, daissant lo fraire destimborlat. S'inspirèt de la vida de Jeanne e de Jean Bourgoint per esciure l'istòria dels Les Enfants terribles.
Maturitat[modificar | modificar la font]
Dins los ans 1930, Cocteau seriá estat en relacion amb la princessa Nathalie Paley, (ostal dels Romanov), modista, actritz o modèla e anciana femna del coturièr Lucien Lelong. Natalie s'afolèt, aquò provoquèt una granda confusion entre Cocteau e Paley. Cocteau evòca l'avortament dins Le passé défini, coma consequéncia d'una escena violenta amb Marie-Laure de Noailles, mas benlèu seriá degut a l'opium.
Vèrs 1933, Cocteau coneguèt Marcel Khill que venguèt son companhon e creèt lo ròtle del messatgièr de Corinta dins La Machine Infernale. Faguèron ensems, en 1936, un torn del monde en 80 jorns contat dins Mon Premier Voyage.
Aprèp Cocteau aguèt de relasions de longa durada amb dos actors franceses, Jean Marais e Edouard Dermit, aquel darrièr oficialament adoptat par Cocteau.
Seriá estat en relation amb Panama Al Brown, un boxaire que prenguèt en carga la carrièra.
En 1940, Le Bel Indifférent, una pièça de Cocteau escricha per Édith Piaf, foguèt un grand succès. Tanben trabalhèt amb Pablo Picasso e Coco Chanel. Lutava de contunh contra son intoxicacion a l'òpi pendent sa vida d'adulta. Alara qu'èra dubertament omosexual, aguèt d'aventuras brèvas e complicadas amb de femnas. Dins son trabalh se tròba fòrça criticas contra l'omofobia.
Jean Cocteau joguèt un ròtle ambigú pendent la Segonda Guèrra Mondiala, los resistents l'accusan de collaboracion amb los Alemands, une partida de son passat (1939-1944) demòra misteriosa[4].
Alara una referéncia cinematografica, presidiguèt lo Festenal de Canas en 1953 e 1954.
En 1960, l'artista filma Le Testament d'Orphée amb lo sosten financièr de François Truffaut.
En octobre 1963, a la novèla de la mòrt de son amiga Édith Piaf, Cocteau moriguèt qualques oras mai tard d’una crisi cardiaca dins son ostal de Milly-la-Forêt l'11 d'octobre de 1963 a 74 ans[5].
Òbras[modificar | modificar la font]
Poesia[modificar | modificar la font]
- 1909 La Lampe d'Aladin
- 1910 Le Prince frivole
- 1912 La Danse de Sophocle
- 1919 Ode à Picasso - Le Cap de Bonne-Espérance
- 1920 Escale. Poésies (1917-1920)
- 1922 Vocabulaire
- 1923 La Rose de François - Plain-Chant
- 1925 Cri écrit
- 1926 L'Ange Heurtebise
- 1927 Opéra
- 1934 Mythologie
- 1939 Énigmes
- 1941 Allégories
- 1945 Léone
- 1946 La Crucifixion
- 1948 Poèmes
- 1952 Le Chiffre sept - La Nappe du Catalan (en collaboration avec Georges Hugnet)
- 1953 Dentelles d'éternité - Appogiatures
- 1954 Clair-obscur
- 1958 Paraprosodies
- 1961 Cérémonial espagnol du Phénix - La Partie d'échecs
- 1962 Le Requiem
- 1968 Faire-Part (publicat postumament)
Novèlas[modificar | modificar la font]
- 1919 Le Potomak (edicion definitiva1924)
- 1923 Le Grand écart - Thomas l'imposteur
- 1928 Le Livre blanc
- 1929 Les Enfants terribles
- 1940 La Fin du Potomak
Teatre[modificar | modificar la font]
- 1921 Les Mariés de la tour Eiffel (Musica de Georges Auric, Arthur Honegger, Darius Milhaud, Francis Poulenc (e Germaine Tailleferre)
- 1922 Antigone
- 1924 Roméo et Juliette
- 1926 Orphée
- 1930 La Voix humaine
- 1934 La Machine infernale
- 1936 L'École des veuves
- 1937 Œdipe-roi. Les Chevaliers de la Table ronde
- 1938 Les Parents terribles
- 1940 Les Monstres sacrés
- 1941 La Machine à écrire
- 1943 Renaud et Armide. L'Épouse injustement soupçonnée
- 1946 L'Aigle à deux têtes
- 1948 Théâtre I e II
- 1960 Nouveau théâtre de poche
- 1962 L'Impromptu du Palais-Royal
- 1971 Le Gendarme incompris (postum, amb Raymond Radiguet)
Critica[modificar | modificar la font]
- 1918 Le Coq et l'Arlequin
- 1920 Carte blanche
- 1922 Le Secret professionnel
- 1926 Le Rappel à l'ordre - Lettre à Jacques Maritain
- 1930 Opium
- 1932 Essai de critique indirecte
- 1935 Portraits-Souvenir
- 1937 Mon Premier voyage (Tour du monde en 80 jours)
- 1943 Le Greco
- 1947 Le Foyer des artistes - La Difficulté d'être
- 1949 Lettres aux Américains - Reines de la France
- 1951 Jean Marais - Entrevista a l'entorn del cinematografa (amb André Fraigneau)
- 1952 Gide vivant
- 1953 Journal d'un inconnu. Démarche d'un poète
- 1955 Colette.
- 1956 Discours d'Oxford
- 1957 Entretiens sur le musée de Dresde (amb Louis Aragon) - La Corrida du 1er mai
- 1959 Poésie critique I
- 1960 Poésie critique II
- 1962 Le Cordon ombilical
- 1963 La Comtesse de Noailles, oui et non
- 1964 Portrait souvenir (publicacion postuma; entrevista amb Roger Stéphane)
- 1965 Entretiens amb André Fraigneau (postum)
- 1973 Jean Cocteau par Jean Cocteau (publicacion postuma; entrevistas amb William Fielfield)
- 1973 Du cinématographe (publicion postuma). Entretiens sur le cinématographe (publicacion postuma)
Òbras jornalisticas[modificar | modificar la font]
Cinematografia[modificar | modificar la font]
- 1925 : Jean Cocteau fait du cinéma
- 1930 : Le Sang d'un poète
- 1946 : La Belle et la Bête
- 1948 : L'Aigle à deux têtes
- 1948 : Les Parents terribles
- 1950 : Coriolan
- 1950 : Orphée
- 1952 : La Villa Santo-Sospir
- 1957 : 8 X 8: A Chess Sonata in 8 Movements
- 1960 : Le Testament d'Orphée
Dessenh e grafisma[modificar | modificar la font]
- 1924 Dibuixos
- 1925 Le Mystère de Jean l'oiseleur
- 1926 Maison de santé
- 1929 25 dessins d'un dormeur
- 1935 Seixanta dissenys per l'obra [Les Enfants terribles]
- 1941 Dibuixos al marge de text de l'obra Chevaliers de la Table ronde
- 1948 Drôle de ménage
- 1957 La Chapelle Saint-Pierre, Vilafranca de Mar
- 1958 La Salle des mariages, ostal de vila de Menton - La Chapelle Saint-Pierre (litografias)
- 1959 Gondol des morts
- 1960 Saint-Blaise-des-Simples
Jornals[modificar | modificar la font]
- 1946 La Belle et la Bête (jornal de filmatge)
- 1949 Maalesh
- 1983 Le Passé défini (publicacion postuma)
- 1989 Journal, 1942-1945
Segèls[modificar | modificar la font]
Òbras sus Jean Cocteau[modificar | modificar la font]
- Claude Arnaud, Jean Cocteau
- Monique Lange, Cocteau Prince sans royaume
- André Fraigneau, Cocteau
- Jean Marais, Histoires de ma vie
- Jean Marais, l'Inconcevable Jean Cocteau
- Nicole Vaillant Dubus, À toi, Jean Cocteau : poète de l'Europe. Colomars : Mélis éditeur, coll. « Lettre à... », 2003. 32 p., 21 cm. – ISBN 2-914333-51-X
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) site web oficial
- (en) Cocteau
- (en) Cocteau
- (es) El poder de la palabra
- (fr) Font pedagagica
- (fr) Mister Cineaste/Histoire du Cinema/Portraits de Cineastes (Cocteau) ...
- (fr) Forum en francés
- (en) Forum en anglés
- (fr) site web sus Cocteau
- (fr) Biografia de l'artista
- (fr) Biografia
- (en)(fr) La seva obra plàstica
- (fr) Bibliografia a Amazon.com
- (fr) Cocteau vist per Jean-Pierre Rosnay
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Biographie de Jean Cocteau (1889-1963)
- ↑ Sa preséncia se vei dins Le Livre Blanc e Les Enfants Terribles.
- ↑ les Grandes Amitiés [1]
- ↑ Emmanuelle Retaillaud-Bajac, « Les démons de Jean Cocteau », Revista L'Histoire, n° 279, Septembre de 2003.
- ↑ Jean Cocteau (1889-1963)


text:
Preures
Preures es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pichon vilatge de la Nautor-Artés format de divèrses caserius, en un relief pro vallonné. A traversat pel Baillons, afluent de la Canche.
Petit village du Haut-Artois formé de plusieurs hameaux, dans un relief assez vallonné. Il est traversé par le Baillons, affluent de la Canche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom "Preures" ven de la paraula "prada".
La preséncia de cavòts mérovingiennes, descobèrtas en un pré pas luènh del centre del pòble, testifica de lo sieu ancienneté.
De 1930 a 1933, mai de 75 cavòts an #èsser enregistradas: d'armas, vasos e bijoux i abondaient. La mai considerabla descobèrta #èsser "lo caval de Preures", una fibule en bronze.
Jean de Preures, chevalier, épousa al XIVe sègle Marida de Mailly, filha de Gilles, senhor de Authuiles ; los sieus fils, maridat a Jeanne de Brimeu, #èsser lo darrièr de la siá raça. Lo hereva de l'importanta ' distincion de Preures épousa successivament : Archambaud de Croy #que i aguèt aucit a Azincourt en 1415 ; Jean de Fosseux, chambellan del pòrti de Bourgogne, e fin finala lo sire de Commines. A datar d'aquela epòca Preures pas #cessar d'aperténer als illustres barons don Thiembronne : i aguèt per proprietaris en principi los Bournel ; de contunh los Rouault-Gamaches ; de contunh los de Bruna de Montlauet e fin finala Jacques de Bullion, marques de Farvacques #que #transmetre lo domeni als Gontaut-Biron, als Biencourt e als Rohan-Chabot. La confrérie de las Charitables, fondada l'an 1627 dins la glèisa de Preures, i aguèt restablit l'an 1836. Lo pelegrinatge de sant Adrien es celèbre dins lo país. Se detla invoca per obténer d'èsser de preservadas epidèmias ; totes los sèt ans, los abitants de Samer se reten processionnellement a la glèisa de Preures, amb la fin de implorer la siá poderosa intercession. Los chanoines de Boulogne, eretièrs del capítol de Thérouanne, #que los dreches n'avián #èsser confirmats l'an 1179 pel pape Alexandre III, partejavan la dîme amb lo prieur de Renty e amb lo titular de la capèla castrale de Sant-Jean-Baptisle.
Lo Castèl Fòrt i aguèt destruit l'an 1554 pel Pòrti de Norfol après lo i aver assiégé.
En 1662, Bertrand Postel, Sieur del Clivet #prene lo cap dels amotinats del Boulonnais en la guèrra dicha "de las Lustucrus" e los #entrenar cap a Hucqueliers ont la Fortalesa los #servir de basa en lo moment de la solucion finala. En représailles los soldats del Rei #cremar lo sieu solar patrimonial. Decrèt, del Clivet #conéisser lo suplici de la ròda, lo 19 d'Agost de 1662.
En 1820 lo Caseriu de Séhen #temptar de conquistar la siá independéncia sul plànol paroissial. Avián, a aquel efièch, fa bastir una capèla #que i aguèt @frapper d'enebit l'an 1885.
Le nom "Preures" vient du mot "prairie".
La présence de tombes mérovingiennes, découvertes dans un pré non loin du centre du village, atteste de son ancienneté.
De 1930 à 1933, plus de 75 tombes ont été fouillées: armes, vases et bijoux y abondaient. La plus remarquable découverte fut "le cheval de Preures", une fibule en bronze.
Jean de Preures, chevalier, épousa au XIVe siècle Marie de Mailly, fille de Gilles, seigneur d'Authuiles ; leur fils, marié à Jeanne de Brimeu, fut le dernier de sa race. L'héritière de l'importante ' seigneurie de Preures épousa successivement : Archambaud de Croy qui fut tué à Azincourt en 1415 ; Jean de Fosseux, chambellan du duc de Bourgogne, et enfin le sire de Commines. A dater de cette époque Preures ne cessa d'appartenir aux illustres barons do Thiembronne : il eut pour propriétaires d'abord les Bournel ; puis les Rouault-Gamaches ; puis les de Brune de Montlauet et enfin Jacques de Bullion, marquis de Farvacques qui transmit le domaine aux Gontaut-Biron, aux Biencourt et aux Rohan-Chabot. La confrérie des Charitables, fondée en 1627 dans l'église de Preures, fut rétablie en 1836. Le pèlerinage de saint Adrien est célèbre dans le pays. On l'invoque pour obtenir d'être préservé des épidémies ; tous les sept ans, les habitants de Samer se rendent processionnellement à l'église de Preures, afin d'implorer sa puissante intercession. Les chanoines de Boulogne, héritiers du chapitre de Thérouanne, dont les droits avaient été confirmés en 1179 par le pape Alexandre III, partageaient la dîme avec le prieur de Renty et avec le titulaire de la chapelle castrale de Saint-Jean-Baptisle.
Le Château Fort fut détruit en 1554 par le Duc de Norfol après l'avoir assiégé.
En 1662, Bertrand Postel, Sieur du Clivet prit la tête des révoltés du Boulonnais dans la guerre dite "des Lustucrus" et les entraîna vers Hucqueliers où la Forteresse leur servit de base lors du dénouement final. En représailles les soldats du Roi brûlèrent son manoir patrimonial. Arrêté, du Clivet connut le supplice de la roue, le 19 Août 1662.
En 1820 le Hameau de Séhen tenta de conquérir son indépendance sur le plan paroissial. Ils avaient, à cet effet, fait construire une chapelle qui fut frappée d'interdit en 1885.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement d'Enz (236)
Liste des communes
Mühlacker
Ville de Mühlacker, localité de l'Allemagne de 25 000 habitants.
La mairie de Mühlacker a un site Internet.
Niefern-Öschelbronn
Ville de Niefern-Öschelbronn, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Niefern-Öschelbronn a un site Internet.
Remchingen
Ville de Remchingen, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Remchingen a un site Internet.
Straubenhardt
Ville de Straubenhardt, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Straubenhardt a un site Internet.
Birkenfeld
Ville de Birkenfeld, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Birkenfeld a un site Internet.
Königsbach-Stein
Ville de Königsbach-Stein, localité de l'Allemagne de 9 700 habitants.
La mairie de Königsbach-Stein a un site Internet.
Keltern
Ville de Keltern, localité de l'Allemagne de 9 000 habitants.
La mairie de Keltern a un site Internet.
Knittlingen
Ville de Knittlingen, localité de l'Allemagne de 7 600 habitants.
La mairie de Knittlingen a un site Internet.
Neuenbürg
Ville de Neuenbürg, localité de l'Allemagne de 7 500 habitants.
La mairie de Neuenbürg a un site Internet.
Illingen
Ville d'Illingen, localité de l'Allemagne de 7 100 habitants.
La mairie d'Illingen a un site Internet.
Neulingen
Ville de Neulingen, localité de l'Allemagne de 6 600 habitants.
La mairie de Neulingen a un site Internet.
Maulbronn
Ville de Maulbronn, localité de l'Allemagne de 6 500 habitants.
La mairie de Maulbronn a un site Internet.
Wiernsheim
Ville de Wiernsheim, localité de l'Allemagne de 6 400 habitants.
La mairie de Wiernsheim a un site Internet.
Kämpfelbach
Ville de Kämpfelbach, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie de Kämpfelbach a un site Internet.
Ispringen
Ville d'Ispringen, localité de l'Allemagne de 5 900 habitants.
La mairie d'Ispringen a un site Internet.
Heimsheim
Ville de Heimsheim, localité de l'Allemagne de 5 400 habitants.
La mairie de Heimsheim a un site Internet.
Neuhausen auf den Fildern
Ville de Neuhausen auf den Fildern, localité de l'Allemagne de 5 300 habitants.
La mairie de Neuhausen auf den Fildern a un site Internet.
Tiefenbronn
Ville de Tiefenbronn, localité de l'Allemagne de 5 200 habitants.
La mairie de Tiefenbronn a un site Internet.


text:
Guernesey
Guernesey (en anglés e oficialament: Guernsey) es una de las illas Normandas. Encara que siá pas part del Reialme Unit, es una dependéncia de la Corona Britanica. La sobeirana n'es la duquessa de Normandia e la reina d'Anglatèrra, actualament Elisabèt II.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
La bailiá inclutz las 10 parròquias de Guernesey, mas tanben las illas de Herm, Jethou, Burhou e Lihou (emai las illas mai pichonas que ne dependon). Administra tanben parcialament d'autras dependéncias de la corona: Aurinhac, Sarc e Brecqhou.


text:
Èra
Dins la mitologia grèga, Èra èra una divessa de l'Olimp, segonda esposa de Zèus e maire amb aquel d'Ebé, Eris, Efèst, Arès e Ilitia. Èra la divessa del matrimòni. Es caracteriza per la furiá e lo desir de venjança causadas per las infidelitats de contunh de son marit. Li es consagrat lo pavon, perque dins sa plumas pòrta los cent uèlhs d'Argòs, fidèl servidor de la divessa. Los uèlhs del pavon, tanben, representavan los uèlhs qu'Èra deviá aver per vigilar que son marit Zèus li siá pas infidèl
Èra e sos filhs[modificar | modificar la font]
Los descendents legitims de son union amb Zèus son Arès (dieu de la guèrra), Ebéa (divessa de la jovença), Eris (divessa de la discòrdia) e Ilitia (divessa de las jacilhas). Èra tant gelosa que Zèus aguèsse agut Atena sens recórrer a ela (en realitat amb Metis), qu'engendrèt Efèst sens el. Zèus alara foguèt afastigat per la laidetat d'Efèst e lo fòrabandiguèt de l'Olimp. Segon una autra version Èra aguèt soleta totes los filhs normalament atribuïts a Zèus e ela ensems, picant la man contra lo sol, un acte solemne pels grècs. Efèst se venguèt d'Èra per l'aver rebutat li faguèt un tròn magic que, aprèp que s'i assetariá, se poiriá pas tornar levar. Los autres dieus preguèron Efèst que tornèsse a l'Olimp per la liberar, mas aquel s'i neguèt de contunh. Dionis l'embriaguèt e lo faguèt tornar a l'Olimp sus una mula. Efèst liberèt Èra aprèp que recebèt Afrodita coma esposa.[1]
Èra e Eracles[modificar | modificar la font]
Èra foguèt la mairastra e enemiga d'Eracles. Eracles es l'eròi que, mai encara que Persèu, Cadme o Tesèu, introduguèt las costumas olimpianas en Grècia. Quand Alcmèna èra prens d'Eracles, Èra temptèt d'empachar qu'aquel nasqua ligant las cambas d'Alcmèna de noses. Sos dessenhs foguèron desjogats per Galantis, la servidora d'Alcmèna, que diguèt a Èra que ja nasquèt lo mainat. Èra la transformèt en una faïna. Quand Eracles èra encara mainat, Èra envièt doas sèrps per lo tuar mentre que dormiá en son brèç. Eracles escanèt una serp de cada man e sa noirissa lo trobèt se divertissent amb sos còsses coma se foguèsson joguinas.
Los dotze trabalhs[modificar | modificar la font]
Èra carguèt Eracles trabalhar pel rei Euristèu de Micènas. Quand Eracles lutèt amb l'idra de Lèrna, envièt un cranc perque li ponche los pès amb l'espèr de lo distraire. Per importunar Eracles aprèp qu'aquel panèt la bèstia de Gerion, Èra envièt un tavan per que ponche los caps de bèstia. Èra provoquèt alara una inondacion que leve tant lo nivèl d'un riu que Eracles posca pas traversar amb la bèstia. Hèracles empilèt pèiras dins lo riu per far l'aiga mens prigonda. Quand capitèt a la cort d'Euristèu, la bèstia foguèt sacrificada a Èra. Euristèu tanben voliá sacrificar lo taure de Creta a Èra, que refusèt lo sacrifici perque rebatejava la glòria d'aquel. Lo taur se liberèt e vaguèt fins a Maraton, fins a èsser conegut coma lo taure de Maraton.
La gelosiá d'Èra[modificar | modificar la font]
Per encausa de las infidelitats frequentas de son marit Zèus, Èra foguèt plan gelosa de:
- Ecò (mitologia) ninfa dels bòsques.


text:
1984 (libre)
1984 (en anglés Nineteen Eighty-Four) es lo roman mai celèbre de George Orwell, publicat en 1949.
1984 es mai sovent considerat coma una referéncia del roman d'anticipacion, de la distopia, veire de la sciéncia ficcion en general. La principala figura del roman, lo Grand Fraire, venguèt una figura metaforica del regim policièr e totalitari, de la societat de la susvelhança, coma de la reduccion de las libertats.
Descriu una Grand Bretanha trenta ans après une guèrra nucleara entre l'Èst e l'Ouèst que se seriá passada dans las annadas 1950 e que se seriá instaurat un regim de tipe totalitari fortament inspirat a l'encòp de l'estalinisme e de qualques elements del nazisme. La libertat d'expression existís pas mai. Totas las pensadas son minuciosament susvelhadas, e d’immensas afichas son placardadas per las carrièras, indicant a totes que « Lo Grand Fraire vos gaita » ((en) Big Brother is watching you).
Somari
- 1 Resumit
- 2 Contèxte
- 3 Tèmas e personatges
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Resumit[modificar | modificar la font]
Lo mond segon 1984[modificar | modificar la font]
L’istòria se passa a Londres en 1984, coma l'indica lo títol del roman. Lo mond, dempuèi las grandas guèrras nuclearas dels ans 1950, es divisat en tres grands « blòts » : l’Oceania (Americas, illas d'Atlantic (comprenent las illas Anglocèltas), Oceania e Africa Australa), l’Eurasia (Euròpa e URSS) e l’Èstasia (China e las seunas contradas miègjornalas, illas de Japon, e una partida importanta mas variabla de la Mongolia, la Manchoria e del Tibet[2]) que son en guèrra de contunh los uns contra los autres. Aquelas tres grandas poténcias son dirigidas per diferents regims totalitaris revendicats atal, e s'apiejan sus d'idéologias nomenadas diferentament mas fondamentalament similaras: l’Angsoc (o « socialisme anglés ») per l'Oceania, lo « neobolchevisme » per l'Eurasia e lo « culte de la mòrt » (o « escafadura del ieu ») per l'Èstasia. Totes aqueles partits son presentats coma comunistas abans que pujèron al poder, fins a que venguèron de regims totalitaris e releguèron los proletaris que pretendavan defendre a la basa de la piramida sociala.
Al costat d'aqueles tres blòts demòra una mena de « Quart mond », que territòri sembla a airal avent per sucs Tànger, Brazzaville, Darwin e Hong Kong. Es lo contraròtle d'aquel territòri, e tanben aquel d'Antartida, que justifica oficialament la guèrra de contunh entre los tres blòts.
Winston Smith[modificar | modificar la font]
Winston Smith, 39 ans, abitant de Londres en Oceania, es un emplegat del Partit Exterior, es a dire un membre de la « casta » intermediária del regim oceanian, l'Angsoc (mòt nòvaparla per « Socialisme Anglés »). Winston oficia al Minivert, Ministèri de la Vertat. Son trabalh consistís a retocar los archius istorics per far correspondre lo passat a la version oficiala del Partit. Atal, quand Oceania declara la guèrra a l'Èstasia alara qu'èra en patz dos jorns abans amb aquel Estat, los autres membres del Ministèri de la Vertat, e subretot aqueles del comissariat dels archius (« Comarch » en nòvaparla), ont trabalha Winston, deuran s'assegurar que pas mai de traça escricha existís de l'anciana aliança amb Èstasia.
Pasmens, al contrari de la máger partida de la populacion, Winston capita pas a practicar aquela amnesia selectiva e pòt pas alara aderir a las mentiras del partit. Prenguèt alara consciéncia qu'existís gaire de pensadas tant ortodòxas que deuriá n'aver als uèi del Partit. Susceptible d'èsser tracat per la Polícia de la Pensada, una redobtabla organizacion de repression, amaga las seunas opinions contestatárias als uèlhs dels collègas de trabalh. Lo roman se dobrís suls projèctes d'escritura de Winston; desira en efècte gardar una traça esricha e doncas fixa del passat, en oposicion a la propaganda d'Oceania. La primesa de las possibilitats de rebellion aparéis leu; la simpla redaccion del seu jornal es possible a Winston sonque mercé una particularitat del plan del seu apartament que permet d'escapar a l'agach omnipresent del telecran.
Winston Smith utlisará mai tard lo pretèxte del seu roman per expausar la societat totalitária del seu entorn, los òmes qu'i collabòran e los seus ressòrts mai despietadoses. serrán expausadas los seus rencontres la negacion de l'amor e de la sensualitat per l'ensems de la societat - amb l'exemple notable de l'exfemna de Winston - o encara una presentacion de la destruccion de la lenga per un dels artesans entosiastas d'aquela entrepresa. La delacion dins la familha e tanben l'alunhament generalizat dels membres mai fidèls a la societat qu'acaban per prononciar dins lor sòm çò que riscan pas de prononciar la jornada serán abordats dins lo roman.
Rencontre amb Julia[modificar | modificar la font]
Al moment de las Doas Minutas de l'Òdi, moment ritual de la jornada, pendent que la cara de l'« enemic » de l'Angsoc, Emmanuel Goldstein, es difusada sus d'ecrans, Winston crosa Julia, una gojata del comissariat als romans, membre de la liga antisèxe dels joves. Aprèp que creguèt qu'èra una espia de la Polícia de la Pensada e quitament qu'aviá desirat l'assassinar (mai precisament li espotir la clòsca d'una calada), subretot a causa del fach que semblava sovent lo seguir, Winston cambièt d'avís quand ela li confessèt mai tard qu'èra amorosa d'el.
S'enamorèron e s'amorejèron clandestinament dins una mansarda rendada dins lo quartièr dels proletaris. Sabon que serán condamnats, e que tard o d'ora deuran pagar lo prètz de totes aqueles crimes contra lo partit. Sómian pasmens d’un soslèvament, d’una resisténcia; creson al mite d’una Fraternitat qu'existiriá endacòm e uniriá las gents coma eles contra lo Partit. Es per aquó qu'acaban per anar rencontrat O’Brien, personatge intelligent e carismatic, membre del Partit interior que Winston a l’intima conviccion qu’es un partisant de la Fraternitat. O’Brien lor fa pervenir « Lo Libre » de Goldstein, l’enemic del pòble e del Partit, objècte de l'òdi e de la paur mai intensa en Oceania. I es explicat totas las originas e las consequéncias dels sistèmas politics e de las manipulacions psicologicas mesas en plaça en Oceania.
Arrestacion[modificar | modificar la font]
Abans la fin de lor lectura, Winston e Julia son arrestats per la Polícia de la Pensada e menats al Ministèri de l'Amor (M. Charrington, que rendava una cambra a Winston e Julia, i aviá amagat un telecran darrièra un quadre). Winston i trapa lo quite O'Brien, que jamai èra membre de la Fraternitat, tot o contrari, perque precisament èra encargat de tracar los « criminals per la pensada ». O'Brien li apren que Winston èra ja reperat coma gaire fisable plan abans qu'el meteis ne prenga consciéncia (sèt ans d'ora)
Winston será torturat e umiliat pendent de jorns e de setmanas veire de meses (la nocion del temps es pas plan precesada a aquel moment de l'istòria car Winston a pas cap d'instrument que se fisar per mesurar lo temps) fins a que pèrda totas la seunas conviccions moralas e siá prèst a acceptar vertadièrament quina que siá vertat, tan contradictòria que siá (2 e 2 fan 5, Winston existís pas en realitat…), del moment qu'emana del Partit.
La reeducacion s'acaba quand confrontat a sa terror mai fòrta (dels rats), traís Julia e la renega.
En efècte, la tòca del Partit es d'epurar totas las pensadas que li son geinantas abans d'executar aqueles que los an emisas per eliminar çò que Winston nomena « la natura umana ». La leialtat de Winston per Julia èra la darrièra causa qu'anava contra las idèas del Partit, èra doncas l'etapa finala logica de sa « reeducacion ».
Aprenèm fin finala que lo « Libre » de Goldstein es en realitat una creacion del Partit Interior, qu'es a l'origina del regim de l'Oceania, e qu'Emmanuel Goldstein es una figura allegorica al mèsme títol que lo Grand Fraire; çò qu'i es escrich ne demòra pel mens vertadièr segon las paraulas d'O'Brien, donnant una dimension esglasianta d'aquel mond.
Escac de Winston[modificar | modificar la font]
Relargat, Winston es pas mai qu'una epava voida de sentiments e de dignitat, passant sa vida a l'estanquet. Par hazard torna veire Julia, qu'ela tanben o reneguèt jos la tortura e aquela traïson mutuala trenca lor afeccion.
Pendent la guèrra necessária e de contunh qu'opausa los tres blòts totalitaris, la propaganda pretend qu'una « novèla brilhanta victòria » auriá afavorit magistralament una situacion qu'èra compromesa. Ven alara un admirator beat del Grand Fraire. Morrís benlèu executat d'una bala dins la nuca, tan que son totes los criminals de la pensada un còp lor « foliá » espurgada.
Contèxte[modificar | modificar la font]
1984 s'inspira d'un obratge de l'escrivan rus Ievgueni Zamiatine intitulat Nosautres e sortit en 1920. El tanben dona la descripcion d'una distopia totalitara. Emprunta tanben fòrça a La Kallocaïne, distopia de la suèca Karin Boye, publicat en 1940, que pausa lo problèma de la fisança, de la delacion e de la traïson dels pròches dins un regim totalitari.
Parabòla del despotisme modèrne, conte filosofic sul pièger del sègle XX, lo totalitarisme orwellien es de segur inspirat del sistèma sovietic, amb lo Partit unic, lo cap tutelar objècte d'un culte de la personalitat, lo regim d'assemblada, la confusion dels poders, los plans de produccions trienals, lo militarisme de patronatge, las paradas e manifestacions « espontanèas », las filas d'espèras, los eslogans, los camps de reeducacion, las confessions publicas « a la moscovita » e las afichas giantas. Se pòt veire tanben de manlèu al nazisme, al fascisme e a l'stalinisme.
Orwell èra e demorèt un òme d'esquèrra d'una absoluda sinceritat. Abans 1984, aviá per exemple publicat suls fogals obrièrs miserablas dins lo Yorkshire et los caumaires de Middlesbrough (Lo Cai de Wigan). Tanben aviá aderit al Partit trabalhista independant, partit « socialista d'esquèrra » e èra pròche dels marxistas (combatèt dins las milicias comunistas del POUM pendent la guèrra civila espanhòla). Mas èra un socialista « de terren ». Se la drecha conservatritz èran plan segur son adversari politic, èra fòrt exigent contre l'esquèrra. Atal se trufèt de biais crudèl dins un dels seus primièrs romans (E òsca l'aspidistra !, amb lo personatge ridicul de Ravelston) d'una partida de l'« esquèrra » plan alunhada de la realitat sociala e materiala del mond obrièr. Crenhava tant l'« esquèrra morala » satisfacha, que sopçonava de far lo lièch del totalitarisme (mejans lo conferencièr « anti-Hitler » ridicul d' Un pauc d'aire fresc) en 1938. Fin finala, odiava los comunistas, a fortiori « de salon », e mespresava per exemple Jean-Paul Sartre[3]. La misèria materiala demorava per el la misèria materiala, que lo « Partit » siá al poder o que siá los « capitalistas ». I a cap dobte doncas, al contrari de çò que se crei a vegadas, sus sas conviccions socialistas fòrça prigondament antiautoritárias[4], e Orwell acceptava mal d'èsser recuperat per la drecha, çò que foguèt subretot lo fach de l'accuèlh nordamerican de 1984.
D'autras particularitats de la descopa del Mond dins 1984 son tanben un rebat de las inquietuds d'Orwell. Atal dins lo roman, los Estats Units d'America son censat far partit d'Oceania (que regropa en fach los païses anglosaxons - veire mapa). Orwell vesiá dins los Estats Units d'America, un pauc al biais dels Temps modèrnes de Chaplin, la quintesséncia del mond modèrne tecnomaniac qu'es tanben l'un dels avertisments de 1984.
Fin finala la tèsi qu'Orwell expausa mejan lo manifèste del « traïdor » Emmanuel Goldstein (Del collectivisme oligarquic) supausa que lo poder pòt emplegar la misèria per de fins politicas: Goldstein atribuís las penurias regnant jos l'« angsoc » a una estrategia exprèssa del poder puslèu qu'a un escac economic.
Qualques intellectuals qu'avián conegut lo regim estalinian, coma l'ancian dissident Alexandre Zinoviev, s'acòrdan per saludar l'estonanta intuicion orwelliana dels mecanismes politics e psicologics del totalitarisme, quitament se Zinoviev fa de resèrvas sus l'obratge, que tròba a vegadas un pauc « simplista »[5]).
Tèmas e personatges[modificar | modificar la font]
Los personatges e los concèptes inventats per Orwell (Big Brother, Doblapensada, nòvaparla, O'Brien…) venguèron d'arquetips, que pòdon influénciar las sciéncias politicas coma:
Trucatge de l’Istòria e propaganda[modificar | modificar la font]
Lo Partit a la mainmesa sus l'archiu e fa acceptar la seuna pròpia vertat istorica ne la farlabicant; practica la desinformacion e lo lavatge de cervèl per assetar sa dominacion. Fa tanben desapareisser de personas que venon tròp encombrantas e modifica lor passat, o los tornan, fals testimònis dels interessats per supòrt, pels traïdors, d'espions o de sabotaires. Es lo principi de la « mutabilitat del passat » car « que deten lo passat deten l’avenir ».
Una posicion vertadièrament filosofica sosten l'accion del Partit: la teoria del Partit es que lo passat existís pas d'esperel. Es pas qu'un sovenir dins los esperits umans. Lo mond existís sonque mejan la pensada umana e a gaire de realitat absoluda. Atal, se Winston es l'unic òme a se remembrar qu'Oceania èra una setmana mai d'ora en guèrra contra l'Eurasia e non pas contre l'Èstasia, es el lo fòl e non pas los autres. Quitament se lo fach es objectivament vertadièr, existís (dins lo sens qu'a de consequéncias) sonque dins la memòria de Winston. Lo Partit impausa una gimnastica de l'esperit als òmes (nomenat « doblepensada » en nòvaparla): cal assimilar totes los faches que lo Partit lor lança, e subretot obliar qu'èra autrament. E mai, cal obliar lo fach d'aver obliar.
Grand Fraire e telecrans[modificar | modificar la font]
Al domicili e suls luòcs de trabalh dels membres del Partit, e tanben dins los luòcs publics, son dispausats de « telecrans », sistèma de videosusvelhança e simultanèament de television, que difusa de contunh de messatges del Partit. Los telecrans permeton a la polícia de la Pensada d’entendre e de veire çò que se fa dins cada pèça ont qualcun es present. Sols los membres del partit interior pòdon arestar lo telecran que se tròba a çò d'el pendent un cort periòde. Se pòt comparar lo telecran dels ecrans gigants de television interactiva que tapissant los murs dels ostal dins Fahrenheit 451 de Ray Bradbury (1953). Alucats en permanéncia, abestisson la populacion amb d'emissions en favor del partit (informacion, cants…). Los pompièrs piromans son encargats de cremar los libres anant contra las idèas del partit e de percaçar los asocials.
Orwell manifestament integrèt al seu recit un novelum que fasiá debat a l'epòca: la television, que lo quite nom èra tot un programa. La confusion entre receptor e camerà èra, en mai, una inquietud frequenta als començaments de la television, de raras personas equipadas se cresent susvelhadas par l'aparelh. Una traça d'aquela angoissa se vei dins Los Temps modèrnes de Charlie Chaplin : Charlot es reprimendat per l'ecran gigant ont apareis son patron, que lo « vei » mejans aquel e que lo seguís dels uèlhs. Se pòt encara veire un rebat d'aquela idèa dins 2001 : una Odissèa de l'espaci, de Stanley Kubrick, que l'ordinator Hal 9000 susvelha de contunh la nau espatiala e los passatgièrs pels seus innombrables e inquietants objectius de camerà rogencs. E plan segur los abitants de l'esglasianta vila sosterranha de THX 1138, de George Lucas, son susvelhat en permanéncia dins lors mendres faches e actes.
Ironicament, lo país de George Orwell, la Grand Bretanha, es ara lo país mai densament equipat en malhums de telesusvelhança: comptam una camerà per 15 abitants.
En mai, per proder exercir un contraròtle continual al sen de las quita familhas, los enfants son endoctrinats fòrça joves. Son encoratjats a denonciar lors parents al mendre simptòma de manca a l'ortodoxia.
Aquel comportament fa pensar a aquel dels enfants jol regim faissista italian, dins las Jovensas hitlerianas, o dins lo sistèma sovietic, que recompensava los joves que denonciavan lors parents e aviá fondat un vertadièr culte nacional amb lo delator presumit Pavel Morozov.
Boc emissari e mòstras d'òdi collectiu[modificar | modificar la font]
L’ensems dels mals que tòcan la societat es atribuit a un oposant, lo « Traïdor Emmanuel Goldstein », que lo nom e la descripcion fisica semblant fòrça a Lev Davidovitch Bronstein aliàs Trotski. Aquel traïdor es l'objècte de sessilha d'isteria collectiva obligatòria, las « doas minutas d'òdi » que son organizadas jornalament.
Aquel Goldstein pòt tanben èsser considerat, coma lo Grand Fraire, coma una allegoria imortala. dins aquel cas una personificacion del mal, del desviament al respècte del partit. Pensam evitamment a l'« Enemic del Pòble » que se servissiá Stalin, que lo regim totalitari inspirèt fòrça lo roman tot entièr.
Dins lo roman, es tanben considerat coma l'autor d'un libre subversiu que los oposants al regim se passan entre eles. Winston Smith capita a obtenir lo libre, mas apren quand es arrestat que s'agís pas que d'un tèxte redigit pel regim d'esperel.
Destruccion de la lenga e de la logica[modificar | modificar la font]
En mai de l'anglés classic, lenga oficiala d'Oceania, l'Angsoc creèt una lenga, la nòvaparla (newspeak en anglés). Aquela lenga es constituida subretot de montatge de mots e es somesa a una politica de reduccion del vocabulari. Lo nombre de mots en nòvaparla merma de contunh.
Al començament del roman, un membre del Partit Exterior revèla que la version finala del diccionari nòvaparla èra en preparacion per eliminar tot autre mena de pensada e idèa eretica. De mai, los mots nòvaparlas compòrtan pauc de sillabas per se prononciar mai rapidament, son concebuts per èsser prononciats sens reflexion e per anientar l'afècte e la coneissénça intuitiva dels mots e tanben de rendre impossible l’expression e la formulacion de pensadas subversivas. Pr'amor que siá totjorn possible de dire que las decisions del Partit son marrida, será impossible d'argumentar sus aquó. A l’epòca que se passa lo roman, la nòvaparla constituís encara una noveltat, que coexistissiá mai omens amb l’anglés classic. Lo lengatge n'es reduit a una foncion informativa.
La nòvaparla fa l’objècte d’apauriments planificats que la tòca es d'abestiar lo pòble pels contraròtlar melhor.
En mai, lo quite « sens logic » dels assubjectits al regim es alterat. En nòvaparla, per exemple, un mèsme mot coma « canalenga » pòt aver un sens laudatiu s’es aplicat a un membre del partit o pejoratiu s’es aplicat a un enemic del Partit. Ven doncas impossible de l'utilizar per dire de mal d'un membre du Partit. La populacion es aclapada d'eslogans coma:
- « La guèrra, es la patz. »
- « La libertat, es l’esclavatge. »
- « L'ignorància, c'est la fòrça. »
Angsoc[modificar | modificar la font]
L’Angsoc, regim d’Oceania, divisís lo pòble en tres classas socialas: lo « Partit Interior », classa dirigenta al poder partejat, lo « Partit Exterior », trabalhadors mejans, e los « proletaris », sosclassa s’amassant dins los quartièrs lords. Lo cap suprèma del Partit es lo Grand Fraire, visatge imortal e adulat placardat suls murs de la vila. Totes los membres del Partit son de contunh susvelhats per la Polícia de la Pensada e cada acte, mot o agach es analisat mejans de « telecrans » (bastit de dos mots coma aqueles en nòvaparla) qu'exploran los mendres luòcs. Winston Smith, membre del Partit exterior, ocupa un pòste de rectificacion d’informacion al comissariat a l'archivu, dins lo Ministèri de la Vertat (Minivert en nòvaparla). Son trabalh consistís a suprimir totas las traças istoricas que correspondon pas a l'Istòria Oficiala, que deu totjorn correspondre a çò que predís lo Grand Fraire.
La mòrt de Winston Smith[modificar | modificar la font]
Aprèp que foguèt torturat per O'Brien e aver renegat Julia, Winston Smith venguèt un fervorós admirator del sistèma totalitari.
Pasmens, dins la darrièra pagina del libre, aprenèm que será executat per la Polícia de la pensada. Porque aquela darrièra suprimariá un òme qu'es totalament favorable al regime en plaça?
La responsa ven de la quita natura del regim totalitari; la mòrt de Smith significa:
- d'un costat, que lo sistèma tua non tant los oposants, coma dins los regims dictorials « classics », mas tanben los seus mai feveroses partisants: coma dins lo fenomèn de las Grandas purgas estalinianas dels ans 1930, degun es aparat, e lo fach d'èsser un partisant del regim en plaça garantís gaire que la vida será salvada; dins aquel sistèma la vida umana val res e a cap de significacion;
- d'autre costat, se lo regim vòl anientar tot biais de libertat constrenhent la libertat d'anar e tornar, los còrs, lo langatge, la sexualitat, la pensada politica e la pensada privada, vòl, d'una mena, « empachar tot escap »: non tant los amics del regim pòdon èsser executats, mas los enemics son d'en primièr convertits abans de subir lo mèsme sòrt. Atal, qué que fasem, qué que pensam, qué que disèm, lo Partit, de tota eternitat e per sempre, es « lo mai fòrt », anientant tota traça presenta, passada e futura d'oposicion, absoludament res e degun podent li risistir. La mòrt de Smith pòt voler dire: « De tota mena, tot lo mond será executat un jorn o l'autre ».
Elements vertadièrs dins lo roman[modificar | modificar la font]
La correspondéncia d’Orwell indica que son projècte èra de lançar un avertiment contra los totalitarismes, subretot a una esquèrra britanica (que n'èra) que sopçona de complasença en favor de Stalin, subretot de la part d'intellectuals coma George Bernard Shaw o H. G. Wells. Es possible que son roman siá una critica del movement de la Fabian Society qu'aqueles darrièrs apartenián, e que poiriá correspondre a l’angsoc (ingsoc en anglés : progressive socialism)[6], movement que lo quite Orwell auriá appartengut, introdusit per Aldous Huxley[7].
Fòrça elements son posats dins la realitat de la fin dels ans 1940 qu'inspirèt Orwell de biais flagrant: la descripcion d'un Londres descrepit, amb de cratèris duguts a de « bombas fusadas », sas filas d'espèra devant las boticas, ostals victorians en roïna, las privacions de totas menas. Tot aquó evòca fortament lo Londres de l'imediat postguèrra e las penurias (los tiquets de racionament demorèron una realitat fins a 1953) sens comptar los efèctes encora visibles dels bombardaments alemands. Lo bastiment qu'aurián inspirat lo « ministèri de la Vertat » seriá aquel del ministèri de l'Informacion dins lo quartièr Bloomsbury, Senate House, ara proprietat de l'universitat de Londres.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La descripcion del libre es pas tan destalhada. La mapa se fonda doncas sus qualques especulacions. En mai, a la fin del libre, l'Oceania conduerís tota l'Africa, al mens se cresen la propaganda del Partit
- ↑ Cal pas oblidar qu'Orwell s'inspira de la situacion geopolitica mondiala de 1948
- ↑ « Pensi que Sartre es una bofiga e vau lui donner un copas de pé. » (Letra non publicada per David Astor, citat dins George Orwell, Une Vie", de Francis Crick, p.|467)
- ↑ Conviccions qu'exprimèt dètz ans abans la redaccion de 1984 dins son obratge Omenatge a Catalònha
- ↑ Vejatz Confessions d'un homme en trop, Alexandre Zinoviev
- ↑ Orwell's 1984: the future is here
- ↑ THE EVIL THAT IS FABIANS….BROWN THE ACTOR- FABIAN TO HIS BONES..
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia, estudis[modificar | modificar la font]
- Anthony Burgess, 1984-85, ed Robert Laffont, Paris, 1977
- Hannah Arendt, Les Origines du totalitarisme
- François Brune, Sous le soleil de Big Brother, Précis sur "1984" à l'usage des années 2000, Éditions L'Harmattan, 2000.
- Frédéric Regard commente 1984, Folio, París, 1994
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Nòvaparla (en anglés newspeak)
- Grand Fraire (en anglés Big Brother)
- Distopia
- Brazil, film de Terry Gilliam (1985)


text:
Benito Quinquela Martín
Benito Quinquela Martín (orfanin, trobat a Buenos Aires lo 1 de març de 1890 - Buenos Aires, lo 28 de genèr de 1977) que ho un pintre argentin especilizat dens la representacion de la vita portuària e, atau, mei que mai, de l'estatica deu son pòrt nadau : lo quartièr de La Boca a Buenos Aires.
Lo son nom qu'ei associat tanben dab Caminito, ua carrèra de la Boca on, a la soa seguida, e s'installèn artistas e artesans e qui, pingoralada com ei, b'ei uei ua atraccion toristica de Buenos Aires.


text:
-494
Aquesta pagina concernís l'an -494 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei ciutats grègas d'Ionia que s'èra revoutada en 499-498 av. JC. Lei tropas pèrsas ganhèron una tiera de batalhas qu'entraïnèt la reconquista de mai d'una vila ioniana importanta. Permetèt tanben d'assetjar Milet qu'èra lo centre de l'insureccion. La temptativa grèga de rompre lo blocus navau s'acabèt per una revirada a la batalha de Lade. Après aquela desfacha, Milet capitulèt marcant la fin deis operacions majoras dins la region (→ -493). Pasmens, après la repression còntra lei sostèns de l'insureccion, lei satrapas locaus (Artafernes e Mardonius) laissèron tornarmai una autonòmia importanta ai ciutats-grègas anatolianas.


text:
Etologia
L'Etologia significa etimologicament « sciéncia dels mors » (ethos : « mors », logos : « estudi/sciéncia »). Es en fach l'estudi del compòrtament animal tal coma es benlèu observat en mitan natural. Òm situa las originas d'aquesta sciéncia al sègle XVII, mas lo nom data de 1854 (primièra utilizacion coneguda per Étienne Geoffroy Saint-Hilaire (1772-1844)). Lo sens restrench e modèrne donat al mot d'etologia fa pr'aquò referéncia a una sciéncia mai recenta : es l'estudi objectiu e scientific dels compòrtaments animals inspirat per las òbras de Konrad Lorenz (1903-1989) e Nikolaas Tinbergen (1907-1988) dins la primièra mitat del sègle XX. De mai cal inclure dins aquesta significacion l'estudi comportamental dels èssers umans e de las relacions òme-animal. Lo principi de basa de l'etologia es d'utilizar una perspectiva biologica per explicar lo compòrtament, aquela sciéncia es tanben nomenada « biologia del compòrtament ».


text:
Espècia (cosina)
Leis espècias son de plantas aromaticas de sabor fòrta o tanben de preparacions fachas a partir de mesclums d'aquelei plantas. S'utilizan en pichona quantitat dins la cosina coma conservador, condiment o colorant. Fau diferenciar leis espècias d'autrei produchs utilizats per perfumar lei plats, coma leis èrbas aromaticas o la frucha. Son per la majoritat de produchs exotics. Leis espècias èran un dei produchs comerciaus mai cars pendent l'Antiquitat e l'Edat Mejana. Un grand nombre d'espècias èran utilizadas autrei fes en medecina.


text:
Apartheid
L'apartheid foguèt una politica de segregacion raciala qu'es estat en vigor entre 1948 e 1990 en Sud-Africa e Namibia (alara jos tutèla sud-africana). Aqueste mot foguèt prononciat per lo primièr còp dins un discors de Jan Smuts, alavetz primièr Ministre de Sud-Africa. Lo tèrme significa « separacion » en afrikaans e neerlandés mas es estat adoptat per gaireben totas las lengas per exprimir una situacion de discriminacion raciala.
La segregacion raciala en Sud-Africa comencèt durant lo colonialisme, mas l'oficializacion de l'apartheid comencèt après las eleccions generalas de 1948. La nòva legislacion classificava los abitants en grops racials (blancs, negres, coloured e Indians) e las zònas residencialas foguèron segregadas per de transferiments forçats de populacion. Los abitants negres foguèron despossedits de la ciutadanetat e transferits dins un dels 10 territòris tribals autonònms diches bantostans, que quatre venguèron d'estats independents. Lo govèrn segreguèt l'educacion, la santat e d'autres servicis publics, e reservèt per los blancs los de melhora qualitat e pels negres los piègers.
L'apartheid encontrèt una resisténcia intèrna considerabla. Lo govèrn respondiguèt a las protèstas e rebellions en illegalizant l'oposicion, e per una fòrta repression e en empresonant los líders anti-apartheid mai significatius, coma Nelson Mandela. Las reformas promogudas dins los ans 1980 capitèron pas d'estofar l'oposicion, e en 1990 lo president Frederik Willem de Klerk comencèt las negociacions per metre fin al sistèma. En 1994 i aguèt d'eleccions multiracialas per sufragi universal que ganhèt lo Congrès Nacional African de Nelson Mandela.
Somari
- 1 Leis originas de la segregacion raciala en Sud-Africa
- 2 Lei premierei legislacions segregativas
- 3 L'apartheid oficiau (1948-1991)
- 4 Lei factors de disparicion de l'apartheid
- 5 La fin de l'apartheid e lo periòde de transicion (1991-1994)
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
Leis originas de la segregacion raciala en Sud-Africa[modificar | modificar la font]
Leis originas de la segregacion raciala en Sud-Africa son fòrtament ligadas ai societats colonialas europèas que se desvolopèron dins lo país. Aparegut a partir de la mitat dau sègle XVII, lo poblament europèu de la region conoguèt tres etapas decisivas que veguèron l'aparicion e la renfòrçament de la separacion etnica de la societat, especialament au sen de la communautat afrikaner.
La societat europèa de la colonia dau Cap[modificar | modificar la font]
La colonia dau Cap foguèt fondada a l'iniciativa de la Companhiá Olandesa deis Indias Orientalas en 1652. Ocupava una posicion estrategica subre lo trajècte entre Asia e Euròpa per permetre l'avitalhament dei naviris en produchs agricòlas eissits dau norigatge o de la cultura. Lei premiers podián èstre cambiat ambé lei populacions indigenas mai lei segonds necessitavan una produccion locala. En 1657, la Companhiá decidiguèt donc de favozizar l'emigracion de colons per desvolopar la cultura dei tèrras. L'annada seguenta, foguèt autorizada l'importacion d'esclaus.
Dins leis annadas 1720, lo nombre d'esclaus venguèt pus important que la populacion de colons. Lo ròtle d'aqueleis esclaus èra de servir per lei trabalhs agricòlas. Pasmens, lei fremas avián tanben un ròtle sexuau important coma prostituida per lei marins o coma "mestreja" de lor mèstre. Lo tractament d'aqueleis esclaus èra fòrça sevèr e l'òrdre èra mantengut per la violència e lo taus de mortalitat èra fòrça important e lei liberacions raras. A l'exterior, lei relacions ambé lei populacions indigenas èra tanben malaisadas. D'efèct, lei colons e leis Africans èran en concurència per l'ocupacion dei tèrras permetent lo norigatge. Après quauquei conflictes locaus, lei colons europèus, dichs afrikaners, marquèron lei limits de la colonia e leis indigènas foguèron replegats vèrs lo nòrd e defenduts de venir au sud.
Lei relacions entre lei colons e lei populacions negras de la region veguèron donc rapidàment l'instauracion d'una segregacion dobla entre lei Blancs e lei Negres esclaus e entre lei Blancs e lei Negres exteriors. Dins lei dos cas, aquela segregacion èra ja raciala, sociala e espaciala. Ansin, a la fin dau sègle XVIII, l'estructura politica, economica e sociala de la colonia èra donc organizada a l'entorn d'un ensems de jaç gropant de populacions diferentas e separadas. Au centre, lo còr de la colonia èra sota lo contraròtle de la Companhiá deis Indias. A l'entorn, un premier ceucle èra tengut per lei colons blancs e seis esclaus. Puei, existiá un segond ceucle esplechat per de colons seminomadas e seis emplegats indigènas. Mai au nòrd, se troba de territòris ocupats per de populacions mestissadas, d'indigènas replegats dau sud o de Blancs renegats que la possession èra mau assegurada. Enfin, lo rèsta èra tengut per lei populacions indigènas.
L'annexion per l'Empèri Britanic e lo Grand Trek[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dei guèrras de la Revolucion Francesa, l'ocupacion dei Províncias Unidas per lei Francés entraïna la crenhéncia per leis Anglés de veire França prendre lo contraròtle de la colonia dau Cap.
L'introduccion de l'autoritat e dei lèis anglesas causèt una crisi prefonda. En 1815, lei colons afrikaners se revoutèron mai lor movement foguèt esquichat per lei Britanics. Après aquela desfacha, lei colons deguèron faciar doas lèis que menacèron lei fondaments de lor societat. En 1828, sota la pression dei glèisas evangelistas, lo Parlament de Londres votèt una lèi rendent teoricament leis indigènas e lei colons egaus. Puei, en 1833, l'esclavatge foguèt abolit dins l'Empèri Britanic.
A partir de 1835, leis Afrikaners, que prenguèron lo nom de Boers, decidiguèron donc de quitar la colonia dau Cap e d'emigrar en direccion de l'interior dau continent per fondar d'estats novèus e gardar lor mòde de vida. Aqueu movement d'emigracion, dich "Grand Trek", vendriá un element essenciau de l'identitat afrikaner. Foguèt lo començament d'una tièra de conflictes territoriaus còntra lei populacions africanas qu'entraïnèron la fondacion de dos estats afrikaners dins lo nòrd de Sud-Africa[1]. Ansin, en fòra dei divisions entre populacions blancas e negras, apareguèt una separacion novèla entre Blancs britanics e Blancs afrikaners que va s'accentuar après lei guèrras dei Boers.
Lei guèrras dei Boers e sei consequéncias[modificar | modificar la font]
En 1886, un obrier agricòla descurbiguèt au sud de Pretòria lo pus grand filon aurifèr dau monde. Entraïnèt la creacion dins l'estat boer de Transvaal de la vila de Johannesburg que la creissença foguèt fòrça rapidà. Lo complèx minièr atirèt tanben una populacion obriera britanica fòrça importanta que venguèt pus importanta que la populacion rurala afrikaner. Lo govèrn boer de Transvaal decidiguèt donc de pas donar lo ciutadanatge ais abitants britanics. Ansin, l'existéncia d'aquela populacion anglofona oprimida venguèt un subjècte tension majora entre lei govèrns boers e britanics. Après una premiera guèrra acabada per una victòria dei colons, un segond conflicte acomencèt en 1899 quand lei doas republicas estimèron necessari de mandar una ataca preventiva còntra lei Britanics. Inicialament sosprés, lo govèrn repostèt per lo mandadís d'un contingent de soudats fòrça importants que capitèron de destruir leis armadas boers e d'ocupar lei dos estats de Transvaal e de l'Unio d'Aurenja. Pasmens, foguèt lo començament d'una guerilha acarnada que foguèt vencuda solament en 1902 per la desportacion e l'empresonament de la màger part de la populacion civila afrikaner dins de camps de concentracions e l'aplicacion de la politica de tèrras cremadas.
Lo succès britanic permetèt d'unificar l'ensems dei colonias europèas presentas dins lo sud dau continent african. En 1910, lo dominion de Sud-Africa foguèt donc creat amb una autonòmia importanta. Dins aquò, lo conflicte aviá creat un sentiment d'unitat grand entre lei ciutadans boers. Lei premiereis eleccions legislativas veguèron donc lo succès dei nacionalistas afrikaners e Louis Botha, generau de Transvaal pendent la guèrra de 1899-1902, venguèt lo premier cap dau govèrn de Sud-Africa.
Lei premierei legislacions segregativas[modificar | modificar la font]
La victòria dei nacionalistas afrikaners ais eleccions de 1910 permetèt l'introduccion d'unei lèis segregativas que foguèron pauc a pauc renfòrçats per lei govèrns seguents. Ansin, se l'apartheid acomencèt oficialament en 1948, divèrsei mesuras legislativas foguèron adoptadas dins leis annadas 1910 e 1920. Lo movement marquèt una pausa dins leis annadas 1930 gràcias au dinamisme economic dau país. Pasmens, a la fin deis annadas 1940, d'assais de liberalizacion dei mesuras segregacionistas causèron una repòsta politica dei populacions afrikaners que permetèt lo succès electorau dau Partit Nacionau e lo començament de l'apartheid en 1948.
La separacion espaciala dau país[modificar | modificar la font]
La lèi fondamentala de l'apartheid foguèt adoptada en 1913. Dicha Land Act, definiguèt l'adopcion d'una politica racista au nivèu dau país e la division dau territòri de Sud-Africa entre una zona de poblament blanc e una zona de poblament negre. Lei populacions blancas prenguèron 90% dau territòri e totei lei zonas urbanas principalas. Lo rèsta formèt de resèrvas per lei populacions negras formadas generalament per lo còr dei reiaumes indigènas ancians. Aquelei resèrvas venguèron lo luòc d'abitacion obligatòri dei populacions negras. De miliers de Negres deguèron donc quitar sei bens situats dins de regions vengudas de poblament blanc per anar dins aquelei territòris. En fòra dei resèrvas, la circulacion e lo drech de propritat deis abitants non blancs foguèron egalamen fòrtament limitats.
[modificar | modificar la font]
Après lo Land Act de 1913, la separacion sociala entre Blancs e Negres foguèt renfòrçada dins leis annadas 1920 ambé l'adopcion d'una legislacion pertocant lo trabalh e l'emplech. D'efèct, aqueu decenni foguèt marcat per de dificultats economicas ligadas a la modernizacion de l'agricultura de tipe europèu que necessitèt d'ara endavant mens de man d'òbra. Aquò entraïnèt de migracions de populacions vèrs leis industriás urbanas onte leis obriers blancs e negres intrèron en concuréncia causant una demenicion dei salaris. En 1922, la populacion obriera blanca se revòutèt dins la region de Witwatersrand[2]. Lo movement foguèt esquichat per l'armada mai en 1923, lo govèrn donèt satisfaccion au proletariat blanc. Lo Native Act limitèt la preséncia dei Negres en vila solament per l'exercici d'un emplech. Aquela lèi foguèt completada tre l'annada seguenta per l'Industrial Conciliation Act que defendiguèt ais Africans de participar ai negociacions sociala e salariala.
Leis assais de liberalizacion e lo succès dau Partit Nacionau[modificar | modificar la font]
En 1924, lo govèrn de Jan Smuts foguèt batut ais eleccions per lo partit de James Hertzog. Aqueu darrier aprofichèt lo retorn de la prosperitat per melhorar la situacion economica dau país gràcias a una politica dirigida per l'aumentacion deis exportacions. La segregacion foguèt tanben renfòrçada per empachar de manifestacions novèlas de la classa obriera blanca. Puei, la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945), onte Sud-Africa participèt dins lo camp britanic[3], veguèt l'industrializacion rapidà. Aquò entraïnèt una creissença novèla dei zonas urbanas onte la populacion negra venguèt pus importanta que la populacion blanca. En parralèl, lei movements politics e sindicaus non blancs conoguèron un dinamisme important. Per se parar còntra lei trebols causats per aquela agitacion, lo patronat blanc assaièt de liberalizar lo regime de segregacion per permetre l'aparicion d'una elèit africana capabla de contraròtlar lei populacions negras. Aquela volontat de cambiaments sociaus espauriguèt la màger part de l'electorat blanc que votèt en favor dau Partit Nacionau, de son aliat, lo Partit afrikaner, e de son programa d'apartheid ais eleccions de 1948.
L'apartheid oficiau (1948-1991)[modificar | modificar la font]
Ja prefigurat per lei lèis adoptadas a partir deis annadas 1910, l'apartheid acomencèt oficialament en 1948 e s'acabèt en 1991. Èra basat sus una tièra de mesuras legislativas. Aquelei lèis permetián d'assegurar la separacion entre Blancs e non Blancs, principalament lei populacions negras devesidas entre diferenteis etnias, au nivèu sociala, espaciala, economic e politic.
Lei lèis fondamentalas de l'apartheid[modificar | modificar la font]
Dos tèxtes votats en 1950 representavan la basa fondamentala dau regime d'apartheid. Lo premier foguèt lo Group Areas Act definiguèt de zonas de poblament diferentas per cada categoria de populacion. Aquelei categorias foguèron precisadas per lo Population Registration Act que rendèt obligatòri l'enregistrament de cada abitant coma Blanc, Negre, Indian o Metis. Oficialament, l'objectiu èra de permetre lo desvolopament de cada grop de populacion d'un biais separat e independent. En realitat, lei Blancs obtenguèron lo contraròtle dei zonas pus desvolopadas e ricas e esplechèron economicament leis autrei grops.
L'apartheid pichon[modificar | modificar la font]
L'apartheid pichon designava l'ensems dei lèis que l'objectiu èra d'assegurar la separacion entre lei Blancs e lei non Blancs. Foguèt l'aspèct pus visible dau sistèma ambé, per exemple, la creacion de transpòrts publics o de plajas reservats solament ai Blancs. Lei lèis principalas d'aquela dimension de l'apartheid foguèron lo Prohibition of Mixed Marriages Act (1949) defendent lei maridatges mixtes, l'Immorality Act (1950) enebent lei relacions sexualas entre Blancs e Negres e lo Reservation of Separate Amenities Act (1953) separant lei privats, lei fònts e totei leis installacions publicas.
L'apartheid grand[modificar | modificar la font]
L'apartheid grand èra l'ensems de mesuras permetent de separar Sud-Africa entre de zonas de poblament diferent e la separacion espaciala de cada categoria de populacion. Ja acomençat avans 1948, foguèt renfòrçat e va desboscar, ambé la dimension economica de l'apartheid, subre la politica de bantostans deis annadas 1970 e 1980. Doas lèis permetèron aqueu renfòrçament. Foguèron lo Pass Laws Act (1952) qu'oblibiguèt leis abitants negres a partir de 16 ans d'aver un sauveconduch per demorar dins lei zonas blancas en fòra deis oras de trabalhs e lo Native resettlement Act (1954) qu'autorizèt de desplaçar lei populacions negras en fòra dei zonas blancas.
L'apartheid economic[modificar | modificar la font]
L'apartheid economic èra l'ensems dei mesuras legislativas permetent d'exclure leis abitants non blancs deis emplechs qualificats e d'assegurar lo plen emplech de la populacion blanca. Formèron un ensems de mesuras per gerir una man d'òbra industriala au profiech de l'elèit economic en luchant còntra lo comunisme. Leis elements majors d'aquela politica foguèron lo Suppression of Communism Act (1950) permetent d'enebir lei movements politics sospichats de comunisme, lo Mines and Works Act (1956) renfòrçant la discriminacion raciala au nivèu dau trabalh e la lèi de 1976 defendent la formacion professionala ai Negres
La politica dei bantostans[modificar | modificar la font]
La politica dei bantostans foguèt lo compliment de la logica separatista de la politica d'apartheid. L'unitat territoriala de Sud-Africa foguèt abandonada per formar de regions reservadas ai populacion negras teoricament independentas o fòrça autonòma. Lei bantostans foguèron centrats sus lo territòri d'un etnia negra e deviaá venir lo luòc de residéncia normala dei membres d'aquela etnia.
Aquela politica apareguèt en 1959 après l'adopcion dau Promotion of Bantu Self-Government Act creant lei premiers bantostans sota administracion non blanca. En 1970, la lèi Black Homeland Citizenship Act permetèt de retirar lo ciutadanatge ais abitants negres eissits de communautats etnicas tenent ja una bantostans. De milièrs de Negres perdiguèron donc la nacionalitat sud-africana e venguèron d'emigrats dins lor país pròpri car venián de « ciutadans » dei bantostans. Entraïnèt tanben l'eliminacion finala dei Negres deis institucions nacionalas de Sud-Africa per de rasons similaras.
A partir de la fin deis annadas 1970, lo govèrn de Pretoria reconoguèt l'« independéncia » de certanei bantostans : lo Transkei per l'etnia xosa (1976), lo Bophuthatswana (1977) per l'etnia tswana, lo Venda per l'etnia venda (1979) e lo Ciskei (1981) tornarmai per l'etnia xosa. D'autrei territòris obtenguèron una autonòmia formala importanta coma lo KwaNdebele per lei Ndebeles. Pasmens, aqueleis entitats foguèron formats per de territòris pauc desvolopats, isolats, de còps constituits d'enclavas separadas per de desenaus de quilomètres e sensa ressorsas. Lei bantostans intrèron donc lo sosdesvolopament e forman totjorn a l'ora d'ara de zonas de pauretat fòrça importanta.
Lei factors de disparicion de l'apartheid[modificar | modificar la font]
Lo regime d'apartheid conoguèt son apogèu durant lei premiers decennis de la Guèrra Freja e va se mantenir fins a la fin de la confrontacion entre lei blòts comunistas e capitalistas en 1991. Son engatjament dins la lucha anti-comunista es un premier factor permetent d'explicar son existéncia e son afebliment a partir deis annadas 1970 gràcias au sostèn mai o mens afirmats deis estats principaus de l'OTAN e de seis aliats. La disparicion d'aqueu conflicte li faguèt perdre aquelei sostèns e entraïnèt sa casuda. Lei dificultats economicas causadas per lei campanhas internacionalas organizadas còntra lo regime e lei mutacions intèrnas de l'economia sud-africana causèron tanben la disparicion de la justificacion de l'apartheid coma otís de gestion de la man d'òbra industriala. La revirada de la politica de seperacion que foguèt jamai completada e la lucha intèrna dei movements e dei populacions opausats o oprimits per lo sistèma foguèt lo darrier ponch que rendiguèt necessari l'abolicion de l'apartheid en 1991.
La fin de la Guèrra Freja e la revirada dei guèrras exterioras[modificar | modificar la font]
Lo regime d'apartheid se presentèt coma un barri còntra lo desvolopament dau comunisme dins lo sud dau continent african. Maugrat la reprobacion de l'opinion internacionala o lo vòte de sancions per l'ONU, lo govèrn de Pretoria poguèt donc lòngtemps aprofichar lo sostèn deis adversaris de l'Union Sovietica. Lei grands grops comerciaus foguèron tanben capables de contornejar leis embargos economics. Ansin, a partir deis annadas 1970, Sud-Africa poguèt mandar sei fòrças armadas dins lei país vesins per còntrar l'emergéncia de regimes comunistas (Moçambic, Angòla, Namibia) dins la region o per eliminar dei responsables de la lucha intèrna còntra l'apartheid[4]. En 1975, lei conflictes namibian e angolés s'internacionalizèron ambé l'intervencion d'un còrs expedicionari cuban a l'iniciativa dei Sovietics. Inicialament pus poderosa, l'armada sud-africana veguèt sa superiotat demenir pendent la guèrra enterin que la Guèrra Freja e sei sostèns dau blòt de l'Oèst s'acabèron. Entre decembre de 1987 e març de 1988, la batalha de Cuito Cuanavale s'acabèt per una revirada de Sud-Africa que sei fòrças foguèron pas capablas de prendre aquela vila e deguèron se replegar vèrs lo sud. La demenicion dei capacitats militaras dau país entraïnèt donc lo 20 de julhèt de 1988 la signatura d'un acòrd permetent l'independéncia de Namibia en cambi d'un retirament dei tropas cubanas. Fragilizèt tanben un regime que deviá alora faciar d'autrei dificultats d'òrdre economic e sociala entre sei frontieras.
Lei cambiaments e lei dificultats economicas[modificar | modificar la font]
Lei cambiaments e lei dificultats economicas deis annadas 1980 aguèron un ròtle decisiu dins l'abolicion de l'apartheid. D'efèct, lo regime foguèt bastit parcialament coma un otís per gerir una man d'òbra industriala e miniera. Òr, a partir deis annadas 1960, l'importància dau sector minièr demeniguèt au profiech deis activitats ligadas ai servicis. Aquela tendància venguèt preponderanta e lei lèis de l'apartheid èra d'ara endavant plus adaptadas ai besonhs dau patronat. De mai, ambé la fin de la Guèrra Freja, lei pressions economicas aumentèron e lo sostèn dei país de l'Oèst demeniguèt rendent la situacion economica dau país mau segura meme per la minoritat blanca.
La revirada de la politica de separacion espaciala[modificar | modificar la font]
Un autre paramètre que precipitèt la revirada de la politica d'apartheid foguèt l'impossibilitat per lo govèrn blanc d'assegurar una separacion espaciala vertadiera entre Blancs e Negres. D'efèct maugrat la politica de promocion dei bantostans e lei transferiments de populacion dins aquelei regions, la màger part deis abitants negras dau país vivián encara en fòra d'aquelei territòris. De mai, lo govèrn aguèt de dificultas grandas per contraròtlar lei quartiers negres urbans (townships) que conoguèron una agitacion regulara e unei revòutas majoras. Enfin, en causa dei dificultats economicas e deis embargos internacionaus, la man d'òbra negra destinada ais òbras pus malaisadas èra venguda un element essenciau de l'economia.
La lucha intèrna[modificar | modificar la font]
Lo darrier factor major de casuda dau regime d'apartheid foguèt l'oposicion intèrna au sistèma. Prenguèt principalament la forma d'una oposicion politica, de temptativas per rendre incontraròtlable lei quartiers negres e d'una lucha armada còntra lei fòrças dau poder blanc. Inicialament afeblida per la repression, aquela oposicion s'organizèt a partir de la fin deis annadas 1950. En 1960, après la repression saunosa de la revòuta de Sharpeville[5] lei movements politics anti-apartheid principaus coma l'ANC foguèron interdichs. Lo començament de la lucha armada per la branca militara de l'ANC conoguèt tanben unei reviradas dins leis annadas 1960 ambé l'arrestacion d'unei caps (Mandela, Sisulu...).
Après aquelei desfacha, l'oposicion reprenguèt en 1976 pendent leis esmogudas de Soweto violentament reprimidas[6]. Dins leis annadas 1980, lo govèrn assaièt d'introdurre quauquei reformas per sauvar lo regime (introduccion de parlaments especiaus per leis Indians e lei Metis) mai l'agitacion dei populacions negras s'estendiguèt. En 1984, unei townships se revoutèron e Pretoria deguèt i mandar d'unitats militars per restablir l'òrdre. Enterin, l'ANC mandèt una tièra d'atacas e realizèt uneis atemptats murtriers còntra de simbòls de l'estat (Church Street...). Ansin, a la fin deis annadas 1980, existiá un clima de guèrra civila dins unei regions de Sud-Africa que va minar la fisança dei populacions blancs per lo regime.
La fin de l'apartheid e lo periòde de transicion (1991-1994)[modificar | modificar la font]
La fin de l'apartheid es generalament descrich coma un miracle en causa de la paur d'un conflicte generalizat entre lei communautats que se debanèt finalament pas. Dins aquò, foguèt l'acabament d'un procediment lòng e malaisat de negociacions acomençadas durant leis annadas 1980 quand l'agitacion intèrna e la pression economica entraïnèt l'aparicion e lo mantenement de trebols grèus dins lo país. Lei govèrns Botha e de Klerk deguèron pauc a pauc acceptar de reformas mai e mai importantas dau regime. En 1991, lei lèis principalas de l'apartheid foguèron abolidas e un periòde de transicion acomencèt fins a 1994 quand aguèron luòc lei premiereis eleccions democraticas de Sud-Africa.
L'acceptacion de la dubèrtura de negociacions[modificar | modificar la font]
Dins leis annadas 1980, lei trebols aumentèron fòrtament dins lo país e lei quartiers negres venguèron mai e mai malaisats de contraròtlar. Lo regime assaièt d'introdurre unei reformas per atenuar leis efècts de l'apartheid tot en gardant lo còr dau sistèma mai aquelei temptativas de sauvament mau capitèron. La question dei townships, quartiers negres dins lei zonas blancas, aguèt un ròtle major dins aquela evolucion. Ansin, en 1983 sota la direccion de Pieter Botha, lo govèrn creèt d'autoritats localas negras per gerir aquelei territòris mai leis eleccions de 1984 foguèron largament boïcotadas. En 1985, la màger part dei townships se revoutèron e l'estat d'urgéncia foguèt decretat en 1986. Pasmens, se la repression foguèt fòrça violenta (1 000 mòrts en 1985, 8 000 presoniers en 1986), l'economia dau país deguèt faciar de grèvas importantas dins l'industría.
En 1989, en causa de la revirada dei reformas limitadas e de la repression dau govèrn Botha, aqueu darrier foguèt remplaçat per Frederik de Klerk. Annoncièt lo començament de negociacions ambé l'ANC e de reformas fondamentalas. En 1990, lei partits politics enebits (ANC, Partit Comunista...) foguèron legalizats e Nelson Mandela foguèt liberat. Unei caps dei movements anti-apartheid èran estats ja liberats dempuei 1989 e l'ANC acceptèt donc de renonciar a la lucha armada meme se de combats aguèron luòc entre organizacions anti-apartheid entre 1989 e 1991.
L'abolicion dei lèis segregacionistas e la victòria electorala de l'ANC[modificar | modificar la font]
L'abolicion de l'òbra legislativa que serviá de basa au regime de l'apartheid foguèt realizat entre 1985 e 1991 sota lei govèrns Botha e de Klerk. Per lo premier, l'objectiu èra de reformar d'un biais limitat lo sistèma e lei lèis suprimidas foguèron entre lei pus simbolicas. Per exemple, en 1985, foguèt abolit la lèi defendent lei maridatges mixtes e, en 1986, lei lèis subre lo sauveconduch interior o la discriminacion dins lei luòcs publics. Après l'arribada au poder de Frederik de Klerk, lo movement s'accelerèt e totei lei lèis segregacionistas foguèron abolidas fins a la disparicion oficiala de l'apartheid votada lo 30 de junh de 1991. En març de 1992, la populacion blanca confirmèt aquela politica per referendum ambé 68% de vòtes positius. Après aqueu succès electorau, de negociacions aguèron luòc per definir una constitucion provisòria de 1992 a 1993. Aqueleis annadas foguèron tanben marcadas per d'accions saunosas de movements politics negres o blancs en rivalitat còntra l'ANC o luchant còntra l'abolicion de l'apartheid. Pasmens, lei violèncias poguèron pas empachar la contuniacion dei negociacions que desboquèron sus leis eleccions legislativas de 1994. L'ANC i foguèt victoriosa e Nelson Mandela foguèt elegit marcat donc la fin finala dau periòde de l'apartheid. Lei bantostans foguèron suprimits e reintegrats en Sud-Africa maugrat quauquei resisténcias deis autoritats localas de certanei territòris (Bophuthatswana, Ciskei).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En fòra dei dos estats principaus de Transvaal e de l'Estat Liure d'Aurenja, d'autrei colons boers assaièron tanben de formar de republicas pus pichonas que conoguèron una existéncia corta coma lo Stellaland (1882-1885).
- ↑ Lo movement durèt dau 6 au 18 de març de 1922. La repression governamentala faguèt aperaquí 230 mòrts, 1 200 bleçats e 5 000 presoniers.
- ↑ Aperaquí 334 000 soudats de Sud-Africa participèron au sen deis armadas britanicas magerament sus lei frònts nòrd-african e italian.
- ↑ (en) Hanlon, Joseph (1986). Beggar your neighbours: apartheid power in Southern Africa. James Currey Publishers. p. 27. ISBN 978-0-85255-305-3.
- ↑ La repression d'una manifestacion de 3 000 a 5 000 personas faguèt 69 mòrts e 178 bleçats. Certaneis èran estats executadas après lor arrestacion.
- ↑ Oficialament, la repression faguèt 23 mòrts mai lo nombre vertadier es pas conegut. Se parla puslèu de centenaus de tuats, generalament a l'entorn de 575.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) François-Xavier Fauvelle-Aymar, Histoire de l'Afrique du Sud, Paris, Seuil, 2006, (ISBN 2020480034)
- (fr) Barbara Cassin, Olivier Cayla et Philippe-Joseph Salazar (dir.): Vérité, réconciliation, réparation, Paris, Le Seuil, Le Genre Humain, vol 43, 2004, 365 p. (ISBN 2-02-062886-4)
- (fr) Philippe-Joseph Salazar (dir.), Amnistier l’Apartheid, Paris, Le Seuil, coll. "L’Ordre Philosophique", 2004(ISBN 2-02-06860-4)
- (en) Hermann Giliomee, The Afrikaners, Hurst & Co., 2003
- (fr) Philippe-Joseph Salazar, Afrique du Sud. La révolution fraternelle, Paris, Hermann, coll. "Savoirs: Cultures", 1998 (ISBN 2-7056-6360-6)
- (fr) Bernard Lugan, Histoire de l'Afrique du Sud, 1re éd. : Perrin, coll. « Vérités et légendes », Paris, 1986, 272 p. (ISBN 2262004196), Rééd. 1995 : 282 p. (ISBN 2262008477)
- (en) Dan O'Meara, " Forty Lost Years : The National Party and the Politics of the South African State, 1948-1994 ". Athens (Ohio), Ohio University Press, 1996. 624 p. (ISBN 0-8214-1173-X)
- (eb) A.J. Christopher, The Atlas of Apartheid, Routledge-WUP, 1994, edicion novèla sota lo títol Atlas of Changing South Africa.
- (fr) Paul Coquerel, L'Afrique du Sud des Afrikaners, 1992, éditions complexe, 303p
- (fr) Philippe-Joseph Salazar, L'intrigue raciale. Essai de critique anthropologique, Paris, Méridiens Klincksieck, coll. "Sociologies au quotidien", 1989(ISBN 2-86563-211-3)
- (en) Floris Van Jaarsveld, The afrikaner's interpretation of South African history, Simondium, Le Cap, 1964.


text:
Doncourt-sur-Meuse
Doncourt-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Coma lo sieu nom l'indica, Doncourt a vorejat per la Meuse. La municipalitat es a 6 km de Bourmont e a 9 km de Clefmont e del A 31.
Comme son nom l'indique, Doncourt est bordée par la Meuse. La commune est à 6 km de Bourmont et à 9 km de Clefmont et de l'A 31.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- 1924 : Doncourt pren lo nom de Doncourt-sus-Meuse.
- 1924 : Doncourt prend le nom de Doncourt-sur-Meuse.


text:
Coma sei pas tròp objectiu per çò qu'es de las produccions occitanas, perpause a tot lo monde de respondre a mas criticas per d'autras, istòria d'aver mai d'una opinion. Merces !
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Criticas
1 Criticas le Jeu 5 Juil - 11:50
Danís
Adjudant
Coma sei pas tròp objectiu per çò qu'es de las produccions occitanas, perpause a tot lo monde de respondre a mas criticas per d'autras, istòria d'aver mai d'una opinion. Merces !
2 Re: Criticas le Ven 6 Juil - 19:12
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
23/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 13, per Joan Ganhaire
Pertant, aus Tamaris, i ‘viá aparentament degun que responde a queu sinhalament, e pas mai a l’ostelariá de las Ersas. Marcatz bien que aqui, avem pas bien ‘gut lo temps de far coneissença. Laidonc, misteri. Quò li en copa la prumiera de Bruckner, au Gaëtan. E las prumieras nòtas de la cinquiema de Beethoven que estufla son pas signe de brave temps, malaise, incomprenason, dangier benleu. E veiquí nòstre patron que se bòta a la nuech, fasent crasenar las dents, recoquilhonat dins sas tres cubertas, embarrat dins la chalor de son radiator electric e dins la lentor mortuaria dau second movament de l’ Emperor. Quante es entau d’umor i a pus nonmas lo laissar bonhar dins la melancolia. Franciscò e io, nas au vent, colem la rua daus Fossats Sent Bernat, riebem a la Sena, vam plan trobar quauquaren a chaunhar, nos sietem a la terrassa d’un estanquet au cuenh dau baloard Sent German e dau quai de la Tornela. Chocrota. Ba ! Quò nos chamjara dau bon minjar de Ròsa.
Franciscò trapa un jornau, edicion dau ser, espofidada, espia me quò, Carambolatge Monstre sus lo Periferic, Quauques Nafrats Leugiers, enquera urós, Subrebeus Desgats Materiaus. Lo rei de la perseguida, l’as dau volant, lo menaire falord a enquera tustat. Pareis que cherchen una lonja limosina negra que seriá, per imprudéncia a l’origina de l’accident. Quauqu’un auriá relevat los numeròs. Franciscò a desjà chamjat las placas e surtit lo noveu juòc de papiers. ‘Na vielha ‘bituda. (de segre)
Joan Ganhaire.
Les commentaires sont fermés.


text:
Bocquegney
Bocquegney es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del pòble, Bouqeugneix, a testificat dempuèi 1295. La distincion de Bocquegney aperteniá al capítol de Remiremont e al baron de Darnieulles. Lo ban de Bocquegney, en comprenent tanben Fomerey, aperteniá al bailliage de Darney. A l'esperital, Bocquegney dépendait de Hennecourt. De 1790 a l'an IX, Bocquegney fasiá ja partida del costat de Dompaire.
Le nom du village, Bouqeugneix, est attesté dès 1295. La seigneurie de Bocquegney appartenait au chapitre de Remiremont et au baron de Darnieulles. Le ban de Bocquegney, comprenant aussi Fomerey, appartenait au bailliage de Darney. Au spirituel, Bocquegney dépendait d’Hennecourt. De 1790 à l’an IX, Bocquegney faisait déjà partie du canton de Dompaire.


text:
America del Sud
L'America del Sud (var. America dau Sud, America deu Sud) es una partida del continent american o, segon certans geografs, un continent a despart, entre l'ocean Atlantic e l'ocean Pacific.
L'America del Sud a una superfícia de 17 840 000 km², per la màger part dins l'emisfèri sud. Fa solament tres milions d'ans que foguèt restacada a l'America del Nòrd, un periòde recent a l'escala geologica. Los Andes foguèron tanben formats a aquela epòca.
Los païsatges de l'America del Sud son variats. S'i pòt trobar de nautas montanhas, coma los Andes, de selvas tropicalas (coma la selva pluviala atlantica e la selva pluviala amazoniana), de regions semideserticas (coma lo sertão brasilièr), de savanas (coma la region brasilièra del cerrado), de desèrts (coma los d'Atacama o de Patagònia) e mai de glacièrs (coma lo glacièr Perito Moreno, en Argentina).
Lo portugués i es la primièra lenga, que la populacion totala de Brasil representa 51% de la populacion totala de l'America del Sud.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'America del Sud constituís la màger part australa de las tèrras emergidas de çò qu'es generalament designat coma lo Mond Nòu, l'emisfèri oèst, o las Americas. Se trapa al sud e a l'èst del Canal de Panamà, que travèrsa l'istme de Panamà. Geograficament, gaireben tot lo territòri sudamerican es situat sus la placa sudamericana.
Geologicament, lo continent foguèt restacat a l'America del Nòrd fa solament tres milions d'ans, çò que provoquèt lo grand escambi american. Tanben los Andes son una cadena de montanhas relativament joves e sismicament precàrias, anant del nòrd al sud lo long de la bordadura occidentala del continent ; lo territòri a l'èst dels Andes es principalament cobèrt per la selva tropicala umida, lo vast bacin d'Amazonas. Lo continent presenta tanben de regions pus secas coma la Patagònia Orientala o lo desèrt d'Atacama.
Lo continent sudamerican compren tanben de nombrosas illas, que fòrça d'entre elas apertenon als païses del continent. Fòrça illas de Caribas (las Antilhas) son situadas sus de la placa cariba. Aruba, Barbados, Trinitat e Tobago son situats sul replanat continental sudamerican. Las Antilhas Neerlandesas e las dependéncias de Veneçuèla son localizadas al nòrd del continent. Geopoliticament, las illas Estats e los territòris d'otramar de la Cariba son generalament considerats coma una part d'America del Nòrd. Las nacions d'America del Sud que bòrdan la Mar Cariba: Colómbia, Veneçuèla, Guyana, Surinam e Guaiana – forman l'America del Sud cariba. Las autras illas son las Galapagos, l'Illa de Pascas (en Oceania mas dependenta de Chile), l'illa Robinson Crusoe, l'illa de Chiloé, la Tèrra del Fuòc, e las Illas Malvinas.
Recòrds[modificar | modificar la font]
Se tròba en America del sud:
- Las mai nautas casudas d'aiga, Salto Angel,
- Lo flume amb lo debit mai grand del mond, Amazonas,
- La cadena de montanhas mai longa, los Andes,
- Lo desèrt mai sec, lo desèrt d'Atacama,
- la via de camin de fèrre mai nauta, Ticlio,
- la capitala mai nauta, La Paz,
- lo lac navegable mai naut, lo lac Titicaca,
- la vila mai australa, Puerto Toro.


text:
Chinatown
Chinatown es un filme american realizat per Roman Polanski e produit per Robert Evans, sortit en 1974. Chinatown es un dels grands classics de las annadas 1970. Es originalament distribuit per la Paramount.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Chinatown es un Filme negre, que se passa dins las annadas 1930 a Los Angeles, en plena secada. Una femna que se presenta coma Mma Mulwray, contracta lo detectiu Jake Gittes (Jack Nicholson) per seguir lo seu marit, engenhaire de las aigas de la vila e sospechat d'adultèri. Aquel es lèu trobat mòrt, negat. Gittes perseguís son enquèsta, e descobrís que la femna que lo contractèt es pas la vertadièra Mma Mulwray. Puèi s'amorosís d'Evelyne Mulwray (Faye Dunaway), la vertadièra femna de l'engenhaire, e perseguís sas recèrcas malgrat las menaças de tuaires professionals, fins a la descobrir de la vertat. Lo filme s'acaba dramaticament.
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Jack Nicholson : J.J. Gittes
- Faye Dunaway : Evelyn Mulwray
- John Huston : Noah Cross
- Perry Lopez : Éscobar
- Roman Polanski : l'òme al cotèla


text:
Autivièla, Sent Martin e Vidèren
Autivièla, Sent Martin e Vidèren (Autile en basco, oficialament en francés Autevielle-Saint-Martin-Bideren) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Lauhire, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Las comunas tòcatocantas que son Avitenh e Atòs-Aspins au nòrd, Sauvatèrra a l'èst, Guinarte-Parentias au sud-èst, Arboet-Sussauta en Baisha Navarra au sud-oèst e Ossaranh-Arribarèita en Sola au sud.
Autivièla, Sent Martin e Vidèren que s'unín entà formar la comuna actuau lo 18 d'abril de 1842.


text:
VER CANAL PLUS ACCION ONLINE Y EN DIRECTO GRATIS LAS 24H POR INTERNET
Su programación se centra en la emisión de series y películas del genero Acción.
Category: CANALES DE ESPAÑA
Tags: aqui movistar accion, canal canal plus accion online, canal movistar accion, Canal Plus Accion, canal plus accion blog, canal plus accion en directo, canal plus accion en vivo, canal plus accion gratis, canal plus accion hd, canal plus accion hq, canal plus accion justin tv, canal plus accion on-line, canal plus accion online, canal plus accion por internet, canal+ accion, canal+ accion en directo, canal+ accion gratis, canal+ accion online, en directo movistar accion, gratis por internet movistar accion, movistar accion aqui, movistar accion en directo, online ver gratis movistar accion, ver canal movistar accion, ver canal movistar accion en vivo, ver canal plus accion, ver canal plus accion en Directo, Ver Canal Plus Accion Gratis, ver canal plus accion online


text:
Maranvath
Maranvath[1][2][3] o Maramvath[4] (oficialament en francés: Marambat) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada administrativament dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna qu'ei situada a 2 km de Vic en Fesensac (caplòc deu canton), 30 km d'Aush, 70 km d'Agen e de Tarba e 100 km de Tolosa ;sus l'Ossa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Tor-Pòrta de Maramvath
- Lavador deu Hormé
- Crotz de pèira monolitica a l'entrada deu vilatge
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Maramvath horní dus cònsols a la comuna de Vic en Fesensac, caplòc deu canton. Totis dus èran hils deus haures deu vilatge. Lo purmèr qu'esté coronèu d'Empèri, Joseph Delom (1768-1826). Engatjat volontari tre 1792, participèt a nombrosas campanhas, recebèt la Legion d'Onor e prenguèt la soa retirada en 1815 abans d'èstre elegit cònsol de Vic en 1821. Lo segond, Marc Castex (1914-2002), senator de Gers.
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Maranvath
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon


text:
Phascolarctos
Lo genre Phascolarctos (del grèc ancian: Φaσkoλoς 'pòcha' e ἄpktoς 'ors') se compausa de tres espècias, que sonque una (P. cinereus, lo coala) es viva uèi. L'espècia mai granda èra P. stirtoni (o coala gigant) que visquèt al Pleïstocèn. Las espècias de coala gigant son conegudas sonque mercé als fossils trapats dins lo lac Eyre e lo bacin Tarkarooloo al sud d'Austràlia. Se coneis pas res de l'espècia P. maris. Lo nom del genre foguèt creat pel zoologista francés Henri Marie Ducrotay de Blainville en 1816.