text:
08/11/2015
Roland Berland, un lemosin de prumièra borra, per Ive Lavalada
Texte de Ive Lavalada transmetut per L'Union Occitana Camila Chabaneau ( UOCC)
°°
L’engatjament public occitanista de Roland Berland comença en 1981. Me’n vos vau dire coma. Aviam decidat coma lo Peire Lallet de lançar benevolament una formacion a l’Escòla Normala de Limòtges, una mandinada per setmana, a l’intencion daus mestres d’escòla dau despartament. Lo Roland Berland fasiá partida daus “elevas“ ; dau monde que dins lor majoritat eran occitanofònes.
E un jorn de prima lo Roland s’apruesmet per me dire que veniá d’escriure un long recit en occitan ; lo me confiet. En veire la qualitat de sa pròsa, la sensibilitat que ne’n montava, la mestreja de sa grafia desjà plan elaborada (perqué era un grand trabalhador) li perpausei de far passar son texte dins la Cronica Occitana de L’Echo (doas cronicas setmanieras a l’epòca). Maugrat sa retenguda, sa modestia e segur sa reserva naturala, lo Roland acceptet. E qu’es entau que pareguet Una font tan frescha (au mes de mai de 1981) ; una mòda de narracion sus la crudela guerra d’Argeria que l’aviá talament nafrat.
L’òme era lançat ; podiá contunhar a traçar sa reja tot sol ; en se perfeccionar, en se bastir interiorament dins son eime occitan, dins son arma lemosina. Çò qu’era estat un interès devenguet una passion. L’eideias li mancavan pas. Venguet au CLEO (Cercle Lemosin d’Estudis Occitans, creat en 1969) ente fuguet un “obrier“ regulier, serios, segur e fecond. Nos balhet tot plen de contribucions per nurir la revuda : recits, poèmas, contes, monològues ; pendent tot lo temps de vita de nòstre butletin e de nòstra associacion.
Qu’era un plaser, una serenitat d’èsser coma se, de comptar sus se. Se perdiá pas en discors ; agissiá metodicament, emb finessa e prigondor. L’aparéncia, la futilitat, l’agitacion, l’ambicion, lo profiech, la gloriosetat, lo Roland los coneissiá pas. A sa plaça de militant desinteressat sabiá chausir e jutjar dau mielhs. Coneissiá plan la situacion de nòstra cultura e de nòstra linga. En plena consciéncia la serviguet e l’illustret. Tot simplament perqué l’aimava, la respectava.
E la resulta ne’n fuguet :
- Lo lop seguiá la nòça (roman editat per La Clau Lemosina en 1988 ; que li vauguet lo prèmi Jaufre Rudel. La remesa se faguet lo 26 de març de 1991 au Conselh Regionau d’Aquitània de Bordeu ; la Jaumeta Bausetiá e me nos l’acompanhèrem alai).
- Lo Fiau e la ‘gulha (peça de teatre editada per La Clau en 1990), emb lo faus-nom de Blasi de Sent-Alari ;
- Lo blagassaire (recuelh umoristic, en 1991) ;
- Solelhs gris (edicion de La Clau en 1992) ;
- Los jorns telhòu ; autre roman que parlava de la guerra de 14-18 viscuda dempuei lo Lemosin (editat per La Clau en 1996) ;
- Tres contes per Nadau (editat per l’IEO en 2006, emb l’autorizacion de La Clau ; bilingue) ;
- Pas aisada, la vita (editat per L’Esperluette en 2014 ; bilingue). Un darrier recuèlh de novelas que, maugrat la grava malaudiá que lo teniá, balhet a Roland una intima e ultima satisfaccion intellectuala. Coma un flamba que voliá pas s’estanchir tan regde.
Mas la contribucion de Roland Berland se planta pas aquí. L’escrich demòra e circula. Sa votz nos es totjorn presenta. Podem l’auvir, enregistrada dins los Tres contes per Nadau ; e dins daus enregistraments que faguet benevolament per lo site chanson-limousine.net (de Jean Delage). Ente avem lo durable plaser de l’auvir dire pausadament e clarament, coma li era d’avesat, quauques 70 textes : de se, de Jan Rebier, unas 46 fablas de Focaud e d’autres autors.
D’aqueu biais, lo Roland Berland demorará totjorn en nòstra companhiá, a la nòstra dispausicion ; per nos manifestar son sosten e sa companhiéra solidaritat. Podem pas obludar tot çò que nos a valhentament balhat. Mercés a se e a sa familha que l’a totjorn ajudat.
I.Lavalada
Roland Berland (13 de novembre de 1932 / 21 d’octòbre de 2015)
Les commentaires sont fermés.


c: text/html

text:
Taoret
Taoret qu'ei ua divessa egipciana deu cap d'ipopotam e deu còs de hemna encinta. Per'mor de la dificultat a mudà's au cap d'un prenh, qu'ei representada a bèth còps acotantant se sus barròts en forma de ankh (simbèu de vita hèra difusat enqüera uei lo dia).
Qu'èi la divessa de la fertilitat, de las hemnas encintas, de l'amainadament e deus petits mainatges. Qu'èra pregada e portada en amuleta entà emparar los prenhs e los amainadaments. Qu'emparava contra las dificultats e aquesta empera que la hè representat mantuns còps miaçanta e muishant dents qui semblan mei estar de crocodil que non pas d'ipopotam.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maquina pneumatica
Antlia (en occitan la Maquina pneumatica) es una constellacion de l'emisfèri sud. Foguèt definida au sègle XVIII a partir d'estelas gaire lusentas dins una region situada entre leis constellacions pus importantas de l'Idra e dei Velas.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La constellacion de la Maquina pneumatica foguèt definida en 1752 per l'astronòm francés Nicolas-Louis de Lacaille. Aquela creacion èra destinada a emplir una region dau cèu vueja d'estelas lusentas situada entre leis de l'Idra, dei Velas, dau Centaure e de la Bossòla. Foguèt dicha en onor dau scientific francés Denis Papin qu'aviá inventat una dei premierei maquinas de vapor.
Leis astronòms chinés coneissián ja aqueleis estelas que foguèron devesidas entre doas constellacions diferentas de l'astronòmia chinesa. e Antliae, n Antliae e θ Antliae faguèron partida de la constellacion dau Temple celèste que se situava magerament sus la constellacion actuala de Bossòla. Lo rèsta faguèt partida de la constellacion dicha Dong'ou que representava una region dau sud de China.
Estèlas principalas[modificar | modificar la font]
Totei leis estèlas de la constellacion, compres seis estèlas principalas, an una luminositat febla. En causa d'aquelei condicions malaisadas, an donc ges de nom ancian mai solament de designacions scientificas modèrnas :
- a Antliae es l'estela pus luminosa amb una magnitud de 4,25. Es una estela giganta aranja de classa M0 situada a una distància de 366 annadas lutz de la Tèrra.
- δ Antliae es una estela d'una magnitud de 5,6 e la segonda pus luminosa de la constellacion. Es un sistèma doble situat a 481 annadas lutz. La segonda estela dau pareu a una magnitud de 9,6.
- Z Antliae es un sistèma multiple de quatre estelas de magnitud 5,8 (Z1), 5,9 Z2), 6,2 e 7,0 que son situadas a aperaquí 373 annadas lutz de la Tèrra.
Objècts celèsts de remarca[modificar | modificar la font]
En causa de sa posicion situada en direccion d'una region vueja de la Via Lactèa, Antlia presenta pauc d'objècts celèsts que se pòdon veire aisament :
- NGC 3132 es una nebulosas planetària de magnitud 9,87 de dimension aparenta 1'4 x 0'9 que se situa a aperaquí 4 120 annadas lutz. D'aspèct similar a la nebulosa M 57, aquel objècte se situa a la frontiera entre la Maquina pneumatica e lei Velas.
- NGC 2997 es una galaxia galaxia espirala Sc de magnitud 10,1 de dimension aparenta 8′9 x 6′8. Situada a 40 milions d'annadas lutz, es lo còrs pus luminós d'un grop de galaxias.
- PGC 29194 es una galaxia nana que fa partida dau Grop Locau. Se situa a 3,7 milions d'annadas lutz. D'una magnitud superiora a 15, es fòrça malaisada d'observar.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) David Lévy, Guide pratique de l'astronomie, 1995.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Valle-di-Rostino
E Valle di Rustinu en còrs (Valle-di-Rostino en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Valle-di-Rostino Es una municipalitat de Anautita-Corsega, de la anciana pieve de Rustinu. A situat sul marge drech del Golo, en la siá mejana vallée, al nòrd-es de la Castagniccia.
Valle-di-Rostino est une commune de Haute-Corse, de l'ancienne pieve de Rustinu. Elle est située sur la rive droite du Golo, dans sa moyenne vallée, au nord-est de la Castagniccia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Saint-Just-Chaleyssin
Nom desconegut en arpitan (Saint-Just-Chaleyssin en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a #èsser creada entre 1790 e 1794 per la fusion de Sant-Just e Chaleyssin.
La commune a été créée entre 1790 et 1794 par la fusion de Saint-Just et Chaleyssin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Lenga d'òc/Lengo d'o : Trad'Hivernales : Mèdias e cultura d'òc / Tè Vé Òc [émission audiovisuelle]
Gros, Lise. Metteur en scène ou réalisateur
TèVéÒc. Producteur
Cros, Amys. Metteur en scène ou réalisateur
Emission dau 27 de genièr de 2017
Lei Trad'Hivernales festejèron sa 18enca edicion dau 20 au 22 de genier de 2017.
Concèrts, atalhiers, Cafè Òc, conferéncia, platèu ràdio e taula redonda atrivèron un public qu'iverna pas. Lo tot, mai ò mens estacat a l'occitan que lei Trad meton cada an a l'onor. Dins aqueste reportatge, vos presentam un rendut-còmpte de l'edicion 2017, emb un accent sus la vida mediatica occitana.


text:
-204
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -204 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. Desbarcament d'una flòta romana menada per Scipion l'African en Africa per atacar dirèctament Cartage. Capitèt de s'aliar ambé lo cap numida Massinissa mai sei fòrças mau capitèron de conquistar Utica.
Egipte[modificar | modificar la font]
Mòrt dau faraon Ptolemèu IV entre julhet e aost. Lei rasons d'aquela disparicion son desconegudas. Son fiu Ptolemèu V li succediguèt lo 8 d'aost sota la regéncia de sa maire Arsinoe III. Pasmens, un complòt menat per d'aristocratas (Agathocles, Sosibi) capitèt d'assassinar la regenta en setembre e de prendre lo poder. Aquò entraïnèt un afebliment important dau poder politic dei Lagides que comencèt un declin acomençat dins lo corrent dei darriereis annadas dau rèine de Ptolemèu IV. Lei Seleucids aprofichèron rapidament aquela situacion per atacar lei territòris egipcians asiatics.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra opausant lei Chu ai Han. En dificultat, lei tropas Han deguèron se retirar dins la region de la vila de Xingyang. Pasmens, maugrat una defensa acarnada e ben organizada, foguèron tornarmai batudas e obligadas d'abandonar la ciutat ai fòrças de Xiang Yu. Pasmens, coma leis annadas precedentas, lo venceire mau capitèt d'esplechar sa victòria per rompre la resisténcia de seis adversaris. Au contrari, lei Han capitèron de se reorganizar e de perseguir lo conflicte dins la província de Henan onte prenguèron pauc a pauc l'avantatge sus lei soudats Chu lassats dei combats e secutats per lei populacions localas (→ 203 av. JC).


text:
Política
Inversions per valor de 430.000€ entàs depuradores dera Val d’Aran
Era enterpresa explotadora des EDARS (Estacions Depuradores d’Aigües Residuaus) dera Val d’Aran Sorigué-SAV-DAM a executat es dues prumères fases d’un plan de modernizacion damb ua inversion de 433.000 € entara melhora deth foncionament, conservacion e mantenença d’aguestes infrastructures
Es inversions s’an amiat a tèrme dempús qu’era enterpresa realizèsse ua auditoria der estat des equipes e es installacions damb era que s'elaborèc un informe liurat ath Conselh Generau d’Aran damb es deficiéncies detectades.
Damb aguestes donades s'establic era priorizacion des accions mès urgentes a amiar a tèrme e eth programa d’execucion des apariaments e melhores entath bon foncionament des EDARS, ua part des que n'an estat executades per part dera Agéncia Catalana der Aigua (ACA) a cargue deth hons de reposicion e melhores entà er an 2018.
Es inversions que s’an amiat a tèrme an permetut era melhora des sistèmes informatics dera gestion en temps reau a trauès des ordenadors des EDARS, atau coma er apariament des difusors d’oxigenacion des reactors entara melhora der aire enes depuradores de Vielha e Naut Aran e melhorar-ne era eficiéncia.


text:
Divèrses scientifics britanics confirman que lo Solelh arribariá en 2030 a un fenomèn conegut coma lo minim de Maunder. Aquò provocariá una davalada generalizada de las temperaturas en la planeta tota. L’estudi es estat fach per la Societat Astronomica Reiala anglesa e soslinha que las temperaturas mejanas poirián caire fins un 60%.
Aquesta davalada de temperaturas que poiriá començar dempuèi 2030 e que durariá en la Tèrra fins l’an 2040 seriá coma l’epòca que i aguèt entre 1645 e 1745, quand los abitants de la planeta poguèren sentir mai de fred. Aqueste periòde es conegut scientificament coma lo minim de Maunder e a coma caracteristica principala que las divèrsas tacas que i a al Solelh – regions ont la temperatura es fòrça mai baissa que las del sieu entorn- son mai flacas.
Segon aquesta nòva ipotèsi qu’an bastit divèrses scientifics angleses poiriam parlar d’un nòu cicle solar descobèrt amb d’espleches nòus e amb nòvas tecnologias e qu’abans avián pas pogut èsser confirmadas. An fach un nòu model en tot analizar la circulacion dels camps magnetics dins e sus la superfícia solara. Aqueste fenomèn tanben es conegut coma efècte dinamo.
«Avèm pogut confirmar que las doas ondadas magneticas que i a dins lo Solelh an coma origina dos tipes de matèria totalament desparièras –çò diguèt la scientifica Valentina Zharkova en tot presentar aquesta teoria fa pauc en una reunion astronomica-. Las doas pòdon demorar fins 11 ans maugrat èsser desparièras. Pendent cada cicle las ondadas viatjan de l’emisfèri nòrd al sud del Solelh. Par rapòrt al cicle solar las previsions an una exactitud del 97%”.
Una teoria pas definitiva
Totun, aquesta descobèrta es pas segura per totes los scientifics. Aital o a volgut mostrar Etienne Parizot, astrofisician del laboratòri APC. “Es un nòu modèl fòrça interessant pr’amor que s’a pogut identificar un nivèl de complexitat mai superior als autres- çò ditz Parizot – mas dire qu’arribarà una pichona epòca glaciala es benlèu una exageracion. L’activitat magnetica influís, es vertat, mas podem dire que los rais cosmics an d’influéncia sus las temperaturas e lo clima? Es pas segur. Los estudis actuals son pas encara definitius”.
Malgrat la discussion dubèrta en la comunautat scientifica, un grop de scientifics angleses an volgut manifestar la sieuna seguretat en aquò. Per eles la Tèrra patirà un minim de Maunder en mens de 15 ans e demorarà aital pendent las annadas 2030-2040. En aqueste periòde las doas ondadas solaras seran totalament desincronizadas e aquò produsirà fòrça mens activitat solara. Es çò qu’afirma Zharkova.
Aquesta teoria es pas lo primièr còp qu’es sostenuda pels scientifics. Ja en 2015 la NASA aviá avisat sus l’escasença d’èsser reala, mas la certitud èra pas tant solida. En aquel moment las escasenças d’aver aqueste tipe de variacions climaticas arribava pas al 20%. Tanben Richard Harrison, del Laboratòri Rutherford Appleton, confirmèt que los ivèrns serián de mai en mai durs pr’amor que la Tèrra marchava cap a una nòva miniedat glaciala.
Lo darrièr minim de Maunder se debanèt entre 1645 e 1715. Alavetz rius coma lo Sèina èran totalament gelats. E segon qualques scientifics coma Parizot, las temperaturas en determinadas regions europèas coma en Occitània, poirián davalar fins a -25º jos zèro. Aital o auriá recentament publicat lo jornal Le Figaró.
La Redaccion


text:
Sul camin d'Augièr
jeudi 6 janvier 2011
TORNAR A L' OSTAL O LAS MEMÒRIAS D' UNA TRÈVA
Bon, e cric, e crac, ma presentacion es accabada, bona legida !
TORNAR A L' OSTAL O LAS MEMÒRIAS D' UNA TRÈVA
revirada occitana del maurici andrieu
Danièl Ardalhés es lo meu nom.
M'apèli Danièl Ardalhés.
Nascut lo 15 de junh de 1978, dins l' apartament de mos parents ; creguèri longtemps que las meunas raices avián pres a de bon a l' estatja dètz-e-ochena d' aquel immòble recent ⎯ amai a Montpelhièr, estent plan tròp jove per ressentir lo meu exilh, la question se pausèssa pas encara. A sèt ans de temps, quitèri la metropòli montpelhierenca per me despatriar cap a l' autra capitala, Tolosa. Aquò 's alara sonca qu' aquela languina atavica comencèt de me ganhar.
Per comprene la natura e l' origina d' aquela manca fondamentala que m' esquiçava l' anma, pacientós, me calguèt tornar trobar l' istòria dels meus, qu' un còp èra de las lors Cevenas originèlas avián sabut téner còp tant a las dragonadas e al brutlament dels lors ostals coma a las galèras e a la torre de Constança. Totjorn e mai que totjorn los qu' èran demorats en vida èran tornats al país e, cada còp, aquela tribú punhastra aviá tornat quilhar las parets de son ostal.
Fin finala, la modernisacion los forcèt a davalar de lor montanha. Pensi qu' aquel estacament al mas de Caucanassa es gravat dins mos gènes mas que, de longtemps, o sapièri pas. Tanlèu lo mas abandonat, los Ardalheses li virèron los talons definitivament e perdèrem dusca a la consciéncia de son existéncia; aquel oblit agent creat un voide jamai comblat per la meuna part. Lo desequilibri que ne resultava venguèt una sorga inconscienta de malaise. Aquò 's pas qu' adulte sonca − quand anèri trabalhar dins l' Òlt − que descobriguèri un ligam entre los elements geografiques divèrses de la meuna vida, quitament al delà de mon existéncia pròpria. Òc ben, per dire la vertat, me sentiái pas capable d'alenar a plec de palmons que sonca dins los países de lenga d' òc. Per trobar la patz per una solucion intellectuala e non pas geografica, me dispausèri a aprene l'Occitan, e atal agèri pas mai de maison mas un ostal1, escambièri chemins et sentièrs contra camins e caminòls1 e quitèri de somiar de revenir au pays per tornar al país.
Aquel aprendissatge de tant m' ocupava l'intelligéncia que me faguèt cabussar una nuèit dins la mai incresibla de las cachavièlhas. Un ser que dormiái, lo caprici del sòmi me menèt sus un planastèl dur coma una figa seca jol seu cèl blau en parasòl, ont se podiá desvistar una capelòta bastida d' un sistre que contrastava amb lo calquièr de l'endrech. Un escrich i endicava: " Agachatz la vista". Quand se despassava la capelòta de quauques passes, se podiá descobrir un panoramà que regaudissiá la vista, per una rompedura del planastèl ofrent una perspectiva a mai de 180 grases sus la val en contrabàs, e daissavi mon anma se repàisser d' aqueles païsatges. Tornavi sus mas piadas quand una tension auratjosa venguèt arrestar lo temps dins l' espandi. Dos liuces raièron lo cèl. Un sentit d' orror m' arrapèt e, sai pas perqué, lo meu agach se portèt emplenat de páur cap a la capèla qu' aviá pres d' aires fantaumatiques. Las linhas de l' avertiment avián lisat e sens pèrdre de la lor sonoritat, revertavan pas mai çò qu' aviái legit bèl primièr. Destrièri ara " Agachatz la bèstia ! ". Lo cèl escampèt tota sa tencha de silenci e l' oxigène s' enfugiguèt per m' aufegar en un sentit de negror engerdabla. Creguèri en vertat qu' anavi passar, que m' en anavi morir en somiant en occitan. Tressusant, acrancat a mos lençòls destrempats, me desrevelhèri.
Alara un jorn, la meuna lenga novèla de totjorn jos la berreta, quitèri mon emplec dins l' Òlt. Tornèri a Tolosa triomflant, qu' un temps, reüssiguèri a i fugir la meuna dolor viscerala en parlant als vièlhs del bèl temps a.
La femna que partejava ma vida d' aquela epòca me parlèt d'un emplec que li parava los braces a Orleans. Rebequèri: " Sortir d'Occitània, jamai ! " Coma me fasiá somacion de justificar mon refús categorique ⎯ causa que ne siguèri plan incapable ⎯ un gaudre d' incomprenença nos butèt a nos desseparar. Inagat de dolor e parlant solet tot lo sant clame del jorn dins la lenga dels trobadors, me metèri a trevar per la vila ròsa ont lo monde s'acostumèron fin finala al meu baujum e i m' aurián daissat confir pel lor divertiment màger.
Per astre, mon paire venguèt e me sauvèt d' aquela perdicion.
De Carcassona, me venguèt quèrre, metèt d'oras per me trobar e, quand aquò siguèt fach, m'embarquèt dins sa veitura sens dire cap de mot. Pensavi que me preniá al seu ostal, mès passèrem Carcassona ; puèi Narbona e Besièrs. A nautor de Sant-Joan-de-Vedàs, tot juste avant Montpelhièr, quitèt l'autostrada e s' endralhèt cap a las Cevenas. Se perdèt lo meu paire, prenguèt lo camin pus long e se perdèt un còp de mai encara. Aquò 's pas que sus las onze oras del ser que tampèt lo seu veïcule a la cima d' un planastèl peirós coma la pèira. Totjorn sens escambiar una paraula, nos partegèrem un marrit entrepan e nos endormiguèrem dins la veitura. Me desrevelhèt lo matin d' aprèp e tot m' ajudant a sortir, me diguèt sonca: " Çò que cèrcas de badas a Tolosa es aicí." Me desrabant de la veitura, mon agach embracèt un planastèl que, pelat coma lo cuol d' un ase, susplombava lo causse d' una infinitud absoluda, a la mesura de l'univèrs totjorn cercat. Sul pic reconeguèri qu'aquel infinit èra per ieu la meuna certitud : m'aviá menat a Caucanassa, un mas perdut a la cima del causse cevenòl. Aicí, dins lo ventre del desèrt ventós, negats al mièg d' autres dins un mont de pèiras, se tenián los vestigis de l'ostal. Se mon paire èra pas vengut puslèu lo tirar del trauc del desbrembièr, aquò's que n'aviá pas tornat trobar l' acte de proprietat que dempuèi pauc de temps sonca. "I a pas l'aiga, nimai l'electricitat e aquò's tròp luènh de tot per èstre connectat jamai. Se vòls d'aquel molon de pèiras, es teu." E lo paire me daissèt aquí ⎯ èri tornat a l' ostal enfin, al meu ostal, que sos fondaments èron sièches sus las òssamentas de generacions d' Ardalheses.
En tornant quilhar l'ostal, trobèri jols escombres de la cròta de traças de la Guèrra de las Cevenas: una bíblia reformada, quauques tòmes de l'Encyclopédie de Diderot e un fusilh rovillat que penjèri endessús de la chimenèia. Dempuèi que soi arribat, vivi coma o faguèron los meus dabancièrs en me noiriguent de castanhas, de noses, d' èrbas e de granas salvatjas. Braconi quauque pauc que i a pas gaire de garda-caça dins aqueste mas desobrat. Lo ser, duèbri la bíblia per lausenjar l' Eternal que merceji de las benfasenças de la jornada, oblidi pas de li rendre gràcias tanben pel meu retorn a l' ostal, sus aquesta tèrra que ne soi sortit e qu' aimariái d'i me fondre. Òc-ben, ai de qué cantar las lausenjas de Dieu: uèi, manqui pas de res, lo meu ostal s'es arborat tornar de las roïnas, lo fuòc crama dins la chimenèia, vau quèrre l' aiga a la sorga e s'un aplech me manca, consulti las taulas de l'Encyclopédie per n'estudiar la concepcion. La santat va plan e ai gravat sul lindal de la chimenèia aquesta devisa: Qui fa de son ventre un jardin, a pas besonh de medecin1.
Cèrtas, m' agradariá d' aver ma companha alprèp de ieu o, fauta d'ela, d' amics que poguèssi parlar en lenga d' òc amb eles. Alara, m' adreci al noguièr bèl, lo noguièr de darrèr l'ostal e als singlars que landrejan lo ser. Tornèri quilhar tanben la paret del pichon cementèri duscas aquí abandonat, a cent mètres del mas. N'adobèri lo paredon de pèiras secas, sauclèri las tombas, las floriguèri, un còp rascladas las lausas que n' assagèri de tornar far aparéisser los noms: tornèri trobar una partida de la genealogia Salas, una branca de ma pròpria familha que l' un de sos patriarcas siguèt pastor. Quand ai identificat un paure defuntat, li parli e fau viure tornar lo mas atal repoblat.
Me fa dòl de poder pas restaurar l'ensemble de l'endrech, mas caldriá per aquò que los eretièrs d'aquelas roïnas siguèsson d'acòrdi e donc los caldriá cercar, anar al cadastre, a cò de notaris, trabalhar per trobar l'argent de besonh per totas aquelas requistas; mas me soi plan jurat de jamai pus quitar Caucanassa. Demòri donc, umile, dins mon ostal pichon d'una estatja que cada nivèl mesura un trentenat de mètres carrats e que lo seu teulat es estat tornat far de per mos suènhs, de lausas, coma se lo molon de pèiras de calquièr al mièg de que la meuna demòra es siècha èra la terranha qu'aquesta n'aviá grelhat.
L'autre jorn, coma tombèri malaute, me metèri al lièch e me sonhèri amb de plantas, seguent en aquò lo precèpte marcat sul lindal. En esperant qu' aquò passèssa e fauta d'anar onorar la memòria dels meus dabancièrs, cantavi lo "Se canta1". Pensèri ben que i anavi passar, creguèri quitament de veire mon anma partir aspirada per una granda clartat blanca; febrós, traversèri aquel camin luminós e qué siguèt pas ma suspresa de tornar trobar al cap d'aquel tunèl mos cosins Salas, que dempuèi lo començament de ma malautiá aviái daissat d'anar veire !
D'en primièr traguèrem pena per nos comprene que, paísbassòls sus las broas, de totjorn parlèron un dialècte cevenòl, entre que ieu aprenguèri lo lengadocian del País Naut, mas bon an mal an, nos n' endevenguèrem, donat que la lenga demòra la mèma.
Quand fin finala poguèri quitar lo lièch e acabar de trevar l'ostal tal coma una anma en pena, trobèri lo mas quilhat tornar del tot al tot e abitat per de familhas entièiras. Tot aquel monde son verament requistes e, al mièg d'eles, pòdi dire que me senti, ara, vertadièirament en çò mieu ; aquí perque, coma ai començat de redigir aqueste pichon memòri sul sicut del mieu retorn a Caucanassa, me demòra pas mai uèi que de lo conclure.
Cèrtas, podriái esperlongar sens fin lo raconte e far d' aquestas pajas un libret intime, mas li teni pas que l' ai redigit dins mon francés mairal, que d' ara'ndavant, aimi pas mai aquela lenga centralisatritz. Clavi aqueste mot qu'assajarai un jorn, de segur, de far passar al meu paire. Mas aquí que se tusta a la pòrta de l' ostal ! Aquò's Gedeon Salas que dintra en çò mieu e li demandi : "Bonjorn Gedeon, vas plan ? Diga-me, compreni pas perque siàtz pas venguts me parlar puslèu, vosautres, à l'epoca de mon arribada ?" Bon pastor, alisant la sieuna barba polida, Gedeon m' agacha d'un somrire tant infinit coma lo causse. Lo daissi a la seuna meditacion enigmatica e acabi mon tèstament. A ! Aquí-lo que bolèga, me para la man per m'entraïnar darrèr el. "Arribi, arribi." Lo temps de conclure per aqueles darrèrs mots, puèi prendrai la cana e lo capèl e segrai Gedeon per charrar un pauc del meu retorn a l' ostal. Alara, reconciliat amb lo nòstre passat e lo nòstre avenir, anirem florir las tombas.
mardi 7 décembre 2010
E VOSAUS, DE QUE’N PENSATZ ?
Veici los problèmas que se pausan :
1°) Coma far passar de l'occitan dins d'unes textes en francés quand la grafia normalisada es de missant legir pel monde non occitaniste.
2°) De saber que la grafia mistralenca pòt esser compresa de tot le monde en se petassan per utilizar dels frasas pròchas de las en francés (e aquò fa patoés),
3°) Escriure coma s'ausís en francés, que fa libre de "terroir" e es per l’autor lo risc de se far clavelat una chiòta mòrta sus la pòrta.
Lo dire de Silvan Chabaud, de Mauresca Fracàs Dub, sòci del PEN club Occitan
Question dificila... n'ai lo cap que fuma ! Es qu'existis d'exemples de romans que mesclan doas lengas? portugués e anglés? francés e bulgar? Per exemple.. fau veire. A mon avejaire sias forçat de transcriure la lenga dins una grafia qu'existis (mistralenca o classica) mai es una marrida idèa de bricolar una grafia "passe partout" que te semblarà evidenta a tu mai pas a totei lei legeires. As que de metre la revirada en dessota a cada còp, en nòta? L'occitan es una lenga, ambé sei còdes.... pòs pas la pensar coma un "soupoudrage" dins lo roman sensa tombar sus lo problema de la compreneson. Tot depend dau public visat, un legeire que parla pas occitan? Alors fau escriure en francés e metre sonque de pichòtas frasas cortetas en occitan (amb revirada) que van pas geinar lo debanament dau quite roman e sa fluiditat. Giono, dins son temps, avia mesclat son òbra amb d'unei mòts prés au provençau, mai d'un biais asardos e de còp en inventant de causas qu'an ren de veire amb la realitat de la lenga, sonque per faire "provençau" o puslèu bensai "provinciau".... Donc mèfi! l'exercici es perilhos.
Vaqui ma pensada, fosca, sus lo sujet
Silvan
www.mauresca.fr
Lo dire de Maime (conegut tamben jós l'escais nom de Limostachut), del siti http://ieumaitot.nireblog.com
L'ustage de mai d'una lenga dins un texte se fasia a l'Atge-Mejan. Avem d'exemple en literatura barròca maitot (las nimfas de du Bartas parlen chascuna dins sa lenga, me sembla). Avem d'exemple en Lemosin emb "Je me souviens de Limoges, te'n rapelas ?" de Melhau : un texte en francés au centre e sus los costats, un texte en occitan diferen dau francés. Panazô, dins daus libres de "terroir" utiliza de las frasas en òc dins los dialògues, sens las revirar (en grafia classica). Crese que Delpastre fai coma lo Melhau dins "D'una lenga l'autra", dau bocin en francés, d'autres en òc, sens revirar. Quò demanda la coneissença de las doas lengas finalament.
Me sembla que fau escriure l'occitan coma l'escrives, pas d'un autre biais. Quand botem 'na frasa en espanhòu o anglés dins un texte en francés, l'escrivem pas en fonetica per que sia mas aisat de legir (de prononciar ?) per un public francés.
Podem utilizar lo francitan maitot. Quò balha 'na color a la lenga. Pense a çò que se fai en argòt francés, coma los romans de Leo Malet. Mas quò demanda maitot 'na coneissença linguistica. O far un lexic a la fin dau libre o de la novela, coma per mai d'un roman "argotier" o "francitan" (coma Jacquou le Croquant).
De segur, fau pensar au public per lo quau escrives. Un public occitanofòne que sap pas escriure la lenga, un public que la sap escriure, un public que la coneis pas dau tot...
La responsa es benleu dins n'autra question : perdeque de l'occitan dins un texte en francés ? Me sembla que lo "perdeque" pòt orientar lo "coma".
Veiqui quauquas reflexions sus la question... Sei pas segur que quò t'aidarà !!
mercredi 1 décembre 2010
Manel, què és aixó?
I a una còla de musica catalana que m'agrada fòrça, e me sembla qu'es pas gaire coneguda del nòstre costat dels Pirèneus. Manel es pas un grop pro engatjat, mas coma me diguèt un amic catalan, es important d'aver de gropes simplament fòlks. I a un tròç d'eles que m'encanta especialament, "En la que el Bernat se't troba". Ne trobi la musica polida, modèrna, e a son biais, catalana. Aconselhi als musicians occitans d'i prestar l'orelha, qu'es una direccion artistica rica d'ensenhaments.
Benlèu que se teniái un bon nivel de catalan, cercariái mai que de la musica, coma amb Massilia o Mauresca. Mas bon, solide que pòdi compréner las paraulas de Massilia, ba pòdi pas encara faire amb la musica catalana. Aital, la musica me sufís.
Alavètz, a vosaus de jutjar; aquí lo clip per la cançon "En la que el Bernat se't troba", tirada de l'album Els millors professors europeus.
Mauresca es tornat a de bon!
Do it qué ? Lo pastis? Que non, Cooperativa passa lo messatge que per far rodar la ròda, cal balhar la man a son vesin, cal trabalhar e viure al nivèl local, tot en aguent l'uèlh dobèrt sul monde. Fai çò que vòls que siá fait, pensa lo monde se lo vòls tremolar, baralha se vòls fugir la pression, mas la vida es dins ta man (e dins tas caussaduras tamben). Pel primièr còp, me sembla, explican de que es un "Fracàs". Cresi qu'ai comprés la diferencia d'amb la "Chorma" de Massilia, mas me'n assugurarai al prèp dels interessats avans de m'avançar mai.
Alavètz, en conclusion, los messatges simples e vertadièrs vesinan la poesia pura una vision globala mai complexa, la musica es plan variada: corrètz crompar aqueste disc!


text:
Mes : Julh 2006
Ben Ali
Ei facil hèr-te ua idia deth règim personalista que caushigues. Mès arrés au tòque: Eth sistèma dera excolònia francesa ei amparat per Occident (per Bush e Chirac surtot). Pòc impòrte era democràcia quan era economia va ben (eth miracle deth torisme e era sua estabilitat l’an convertit en dusau país african en renda per càpita, despús dera Republica Sudafricana).
Ben Ali ei eth protagonista de totes es informacions de toti es diaris de Tunísia. Non i a marge tara critica. De hèt, era censura e era autocensura son ara orde deth dia, segontes mos informèc era unica persona que gosèc parlar-mos de politica en tota Tunísia, precisament un periodista.
Tà entretíer ath personau, eth règim non pare d’anonciar « l’eveniment » dera temporada: era actuacion esterlara d’ua que s’apère Mariah Carey. Tanben es carrèrs son amaradi de fòtos d’aguesta tipesa de formes carnaus subergessentes. Pan e circ. Domatge qu’eth Tour non i pogue passar tà arengar as volentaris damb discorsi tà sei cap ce qué…
Bèn… Aguestes causes ací non passen. Tu non sabes coma arribe a reconfortar er hèt de líeger era wèb ròsa deth Conselh/Carlos Barrera (que tot ac « lidère »: volh ua fòto sua!) o diaris coma eth prestigiós Quinze Val d’Aran.
‘La ginestra o Il fiore del deserto’ (Fragment deth Cant XXXIV de Giacomo Leopardi)
Qui su l’arida schiena
Del formidabil monte
Sterminator Vesevo,
La qual null’altro allegra arbor né fiore,
Tuoi cespi solitari intorno spargi,
Odorata ginestra,
Contenta dei deserti. Anco ti vidi
De’ tuoi steli abbellir l’erme contrade
Che cingon la cittade
La qual fu donna de’ mortali un tempo,
E del perduto impero
Par che col grave e taciturno aspetto
passeggero.
Fòto: Desèrt de Sau en Tunísia


text:
Lo CIRDÒC ofrís la possibilitat al public escolar de venir visitar sa mediatèca
Tota l’annada, lo CIRDÒC aculhís a gratis de classas de totes los nivèls dempuèi la mairala fins al licèu.
Tota l’annada, lo CIRDÒC aculhís a gratis de classas de totes los nivèls dempuèi la mairala fins al licèu. Prepausam sistematicament d’elaborar amb l’ensenhant un programa modulable de visitas e de talhièrs per ofrir, en francés coma en occitan, un viatge lingüistic e cultural a travèrs las colleccions patrimonialas o d’actualitat del CIRDÒC.
Prepausam per exemple los programas seguents :
Benvenguda al CIRDÒC :
Descobrir la mediatèca, los servicis numerics a distància e escambiar amb l’equipa, descobrir sos mestièrs e los diferents percorses professionals de sos agents.
Classa patrimoniala :
Passar la pòrta de las resèrvas e cabussar dins las colleccions del CIRDÒC, a la descobèrta de sos tresaurs patrimonials, documents unics o rares, mas tanben d’enjòcs de la salvagarda e de la transmission del patrimòni occitan.
Visita guidada de las exposicions temporàrias :
Beneficiar d’una presentacion adaptada de las exposicions renoveladas mantun còp per an pel CIRDÒC.
Talhièrs de sensibilizacion lingüistica e culturala :
Iniciacion al tambornet, jòc de societat en occitan, jòcs d’escritura, kamishibaï… generalament causits en complement d’un autre talhièr, aquelas activitats permeton d’ofrir als visitors e gropes escolars un moment original de socializacion de la lenga long de las visitas.


text:
Dimars, 2.10.2018 03h00
Carta dels estats del Mond en esperanto
© Kaifi / imgur.com
Èri recentament a Poznań en Polonha ende cantar l’Imortèla dens un encontre esperanto a un public internacionau. Aqueste hestenau s’apèra ARKONES e es un deus mès ancians dens la lenga internacionala.
L’endeman èi agut lo parat d’escotar una conferéncia suus noms de paises en esperanto hèita per ... un tolosan que, de mès, es occitanista e que s’apèra lo Christophe Chazarein.
Lo tèma pòt semblar curiós, mes en vertat es fòrça interessant. Muisha lo rebat d’uns biaishes de pensar que’s pòdon a còps acarar. Cau saber que la Lenga internacionala es basada a l’encòp sus la tradicion e l’istòria mes tanben sus la logica e sus concèptes que pòdon estar acceptats e comprés per totis.
Ende balhar un nom a un país, i a pas que dus biaishes que depenen deu nom vertadièr. Purmèr cas, lo nom deu país es lo rasic de basa e lo nom deus estatjants n’es derivat per l’ajost deu sufixe -ano (que vòu díser “sòci” e se pòt botar a cada rasic): Kanado, kanadano. Aquò’s fòrça simple.
Dusau cas, lo mot de basa es lo nom deu pòble e aqueste còp es lo nom deu país que n’es derivat. E vaquí que los trabucs començan ...
I a haut o baish tres possibilitats: sia ajustar lo sufixe -io, sia lo sufixe -ujo, sia lo sufixe -lando. Atau, un estatjant de las isclas britanicas es un Brito e son país es sia Britio (prononciar britía) sia Britujo (prononciar britóia) o mès rarament Britlando. Quina diferéncia? me demandaratz.
L'Estat francés ò espanhòl, sembla far referència a l'autoritat politica qui
dirige l'entitat geografica, França ò Espanha.
#1 Atz rason sus Espanha, mes pensi a la situacion actuala e non pas a l'istòria.
Per çò qu'es d'Alemanha, es lo nom "Germanio" qu'es estat causit per Zamenhof, lo creator de la lenga, que hasèva sovent referéncia au latin en cas de mantunas possibilitats.
Estat francés = Estat occitan ?
L'Estat francés es la denominacion del govèrn de la França jots occupacion alemanda, o regime de Vichei. Ironia de l'istòria, aquell estat fosquèt territorialament le premièr estat occitan, sens qu'òu sapièsse! De meditar...
Mercés Joan-Marc per aqueu brave article! Si se podiá tirar per contra aquela v-òrra mapa projeccion de Mercator que disproporciona lo Nòrd rapòrt au Sud, diriatz que Groënland es tan beu coma Africa, l'i a d'autras projeccions que respiechan fòrça mielhs las proporcions. http://derrierelescartes.over-blog.com/article-13314963.html
"Quitament se l’occitan coneish pas terminasons en -óia mes meslèu en -olha on lo “L” es ausit"
Lo -L- s'ausís pas en provençau (e es pas notat d'alhors en grafiá mistralenca).
Aquò dich, siáu d'acòrd qu'es pas la mai polida dei terminasons, emai s'es completament subjectiu e bessai un pauc etnocentrat de pensar aquò ;)
Un autre ponch, podem pas dire qu'Espanha es Castelha.
Castelha es una region de l'antica Hispania que ne'n deriva lo nom "Espanha" (qu'es en realitat ren qu'u... Legir la seguida


text:
Du lundi au vendredi à 7h40 et 8h55
Saint-Amans-Valtoret (81)
Dans le Tarn, au Sud-Est de Mazamet.
E òc, benvenguts a Sant Amanç de Val Toret, es lo nom d’origina e es en lenga nòstra, segur ! Çò primièr brave mond / tout d’abord, qui est ce saint ? Oui, qui est Sant Amanç ? E ben es un avesque de Rodés / Saint Amans est un évêque de Rodez. Il vit au Ve siècle. Voilà pour Saint Amans qui est le premier élément du toponyme. Saint Amans Valtoret.Valtoret que vous dîtes en occitan Val de Toret. La val, c’est la vallée et Toret fait référence à une rivière : le Thoré T-H-O-R-E accent aigu qui coule dans le Tarn et l’Hérault. Le Thoré qui est un affluent de l’Agout (photo).
Est-ce qu’on connaît l’origine du nom Toret ?
Degun o sap pas tròp / personne ne connaît l’origine exacte du nom Toret. Çò segur pr’aquò / ce qui est sûr en revanche, c’est que le nom est très ancien puisque on le retrouve sous la forme Toaret à la fin du Xe siècle. Fa pas gaire de temps que lo vilatge se sona Sant Amanç de Val Toret / le nom de Saint Amans Valtoret est assez récent. Un còp èra / autrefois, le village s’appelle Vila Màger. Vila Màger francisé en Villemage, c’est à dire la ville ou plutôt le domaine principal, majeur. Vila Màger que serà opausat a Vila Mendre / Villemage qui va être opposé à Villemoindre, situé de l’autre côté du Thoré et qui est devenu depuis, Saint Amand Soult.
Un exemple de nom à consonance occitane dans la commune de Saint Amans Valtoret ?
Il y en a plein mais j’ai décidé de vous parler ce matin du mot Pioch. Puòg qui veut dire la colline. Puòg que vous prononcez ailleurs dans notre région sous la forme puèg o poi. Puòg est vraiment le mot que vous retrouvez à l’Est du département du Tarn mais aussi dans le sud Aveyron ou encore dans l’Hérault pour parler de la colline: lo puòg. 953 estatjants dins lo vilatjòt de Sant Amanç de Val Toret / 953 habitants à Saint Amans Valtoret. Adieu-siatz à tous les Saint Amantais qui écoutent France Bleu Occitanie sur 90,4.


text:
Indici de massa corporala
L'Indici de massa corporala (IMC) (var. indici de massa corporau), es una chifra que permet d'avalorar la corpuléncia d'una persona en foncion de sa massa e de sa talha.
Foguèt inventat pel belga Adolphe Quételet mentre qu'elaborava son sistèma de "fisica sociala" entre 1830 e 1850 (se ditz tanben Indici de Quételet). La formula n'es:
Que m i es la massa de la persona e h sa nautor; ambdoas introduïdas en unitats del SI, es a dire, kg e m. La seuna interpretacion es la seguenta (aplicabla sonque a las personas adultas, pel mainatges la classificacion es diferenta):
E mai que siá una simpla aisina estatistica, es largament emplegat coma mesura de l'obesitat o de l'estat nutricional, mai que mai per l'Organizacion Mondiala de la Santat. Emai que siá una estimacion de la preséncia de graissa en çò d'una persona, pren pas en compte las proporcions de massa ossosa ni musculara. De fait, podriá èsser substituït per un assag d'impedància bioelectrica, mas la realizacion d'aqueste es fòrça mai complexa, mentre que la nautor e lo pes son de bon mesurar.
La seuna valor potenciala, a mai, varia amb l'edat e lo sèxe.


text:
Youri Gagarine
Youri Alexeyevitch Gagarine (en russo Ю́pий AлekcéeBич ГarápиH, prononcé [ˈjʉrʲɪj ɐlʲɪˈksʲejɪvʲɪt͡ɕ ɡɐˈɡarʲɪn]), nèssu en Russie lo 9 de Mârs de 1934 et môrt lo 27 de Mârs 1968 dens lo chach·e de son avion, de nacionalitâ soviètica est lo premiér homo a avêr rèalisâ un vôl dens l’èspaço, lo 12 d’avril de 1961.
Youri Gagarine est nèssu dens un vilâjo povro de la règ·ion de Smolensk, sens egoua ni èlèctricitât. Il at 7 ans quand la guèrra comence, et sa familye conyèt l’ocupacion nazi. Dens la cladestinitâ, lo jouèno Youri fât de sabotâjo contre l’ocupant. Un avion soviètico se pose alyors dens un prât, et Youri est tant èbloyé pèr la mach·ina, que cet èvènement vat lo marcar por tojorn.
Apros la guèrra, Youri torne a l’ècola. Son pâre vot lo fâre chapués coment lyé, mas Youri vot sortre de la via du vilâjo, et alâr a l’univèrsitâ. Il entre en 1949 a l’Institut tècnico-industrièl de Saratov, et est membro du club d’aviacion de la vila. En 1955 il entre a l’ècole militèra d’aviacion d’Orenbôrg, et obtint lo diplômo de piloto sur MiG-15 en 1959.
En 1959, lo programo spacial de l’Union Soviètica chèrche de jouènos pilotos, entre 25 et 30 ans. La capsula de vôl ehtant petioda, la talye de Youri — 1,58m — lyi balye un avantâjo cèrten. Tant-bien que ses compètences — modèsto, intèligent, rèactivo, bon en matèmatica — lo font remarcar pèr los èxaminators. I est Nikita Khrouchtchev que vat chouèsir Youri Gagarine entre los 2 dèrniérs candidâts, issu de la clâsse pôvra et reprèsentent l’idèâl d’ègalitâ soviètico.
Vostok 1, lo vôl spacial que vat balyér Youri Gagarine dens l’èspaço, est lancé a Baykonour, lo 12 d’avril de 1961. U momènt du dècolâjo, a 09:07 (hora de Moscou, 06:07 GMT), lo pôls de Youri Gagarine passét de 64 a 157 batements pèr segonda. Dens l’èspaço, Youri s’èmèrvèlye de la biotâ de la Tèrra.
A la dèsarpâ de l’èspaço, la capsula conyèt quârques problèmos, et comence a viriér. Lo tôrn de la capsula fât de grantes fllâmes, mas Youri Gagarine rèsta calmo. La fin de la dèsarpâ se fât en parach·uto.
Lo 14 d’avril, Youri Gagarine est invitâ pèr Nikita Khrouchtchev et Leonid Brejnev a Moscou recêvre los honors.


text:
Longor d'onda
La longor d’onda es una grandor fisica omogèa a una longor, caracteristica d'una onda monocromatica dins un mitan omogèu, definit coma la distància separant dos maxims consecutius de l'amplitud.
La longor d'onda depend de la celeritat o velocitat de propagacion de l'onda dins lo mitan ont passa. Quand l'onda passa d'un mitan a l'autre, ont sa celeritat es diferenta, sa frequéncia demora incambiada, mas sa longor d'onda varia.
Quand l'onda es pas monocromatica, l'analisi armonic permet de la decompausar dins una soma d'ondes monocromaticas. Los fenomèns fisics ne son jamas estrictament periodics; l'analisi espectral mena a una soma infinida d'ondas monocromaticas. se considèra alara la longor d'onda dominanta, es a dire aquesta que correspond a la frequéncia que pòrta mai d'energia, o de frequéncia centrala de la plaja que pòrta mai d'energia.
Las longors d'onda son d'un usatge corrent en acostica, en radiografia, en optica.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Una onda es una perturbacion que se propaga dins un mitan sens modificar pas de biais permanent sas proprietats.
Exemples:
las ondas sonoras son una perturbacion de l'atmosfèra que las particulas subisson de variacions de pression a l'entorn d'un punt d'equilibri, la pression atmosferica;
Las radiacions electromagneticas, que comprenon entre autres las onda radio, la lutz, los rais cosmics, son una perturbacion del camp electromagnetic.
Per estudiar aquestas perturbacions, es util de simplificar la realitat, en considerant que lo mitan es omogenèu e que las ondas son monocromaticas, es a dire se repetisson a l'infinit amb una sola frequéncia. L'analisi espectral mòstra que, se las relacions fisicas dins lo mitan son linearas, totas las perturbacions se pòdon descriure en una seguida, eventualament infinida, de fenomèns periodics monocromatics, descrichs per de sinusoïdas. S'estudia de biais separat las transicions entre los mitans omogenèus. Se un mitan varia progressivament, se considèra qu'aquesta variacion es una seguida de transicions entre de mitans fòrça pròches.
Dins aquesta condicions e amb aquestes metòdes, l'estudi de las ondas monocromaticas dins un mitan omogenèu es la basa de totes los autres estudis.
Dins un mitan omogenèu, una perturbacion monocromatica se propaga amb una celeritat constanta. En observant l'estat del mitan dins un punt donat, se torna trobar identic a cada periòde. En observant l'estat del mitian entièr dins un instant donat, la longor l'onda es la distància entre dos punts que son al mèsme estat. Se pòt causir coma punt de referéncia per la mesura lo passatge en bassa al punt d'equilibri, o tot autre punt plan definit.
Exemple:
Supausam que lo fenomèn periodic siá una colomna de ciclistas identics que pedalan sens fin, espaciats regularament, sus una carrirèra.
lo periòde es la durada que lo pedon qu'espèra per passar mesura entre dos ciclistas;
la longor d'onda es la distàcia entre dos ciclistas.
En fisica, se nòta sovent la longor d'onda per la letra grèga λ (lambda).
Se l'onda descrich una foncion periodica quina que siá, se pòt definir la longor d’onda coma mai pichon λ > 0 tal que per tot x, avèm:
La longor d’onda es l’equivalent espatial del periòde temporal. En efièch, la longor d’onda es la distància parcorruda per l’onda pendent un periòde. Se se nomena c la celeritat de l’onda e T son periòde temporal e f sa frequéncia, avèm:
Lo periòde es l’equivalent temporal de la longor d’onda: lo periòde es lo temps minimal que s’escola entre doas repeticions identicas de l’onda dins un mèsme punt. Per una onda sinusoïdala, la longor d’onda es la distància entre dos pics de mèsme signe successius.
La longor d'onda en optica[modificar | modificar la font]
La longor d'onda a una importança istorica e practica en optica. Al sègle XIX, Joseph von Fraunhofer estudièt l'espèctre solar, e tornanrà ligar las colors de la lutz decompausada pel prisme optic de lonors d'onda dels rais correspondents, calculadas segon las interferéncias al passatge d'un ret optic. Los rets ligan, per una relacion geometrica, las longors d'ondas a las colors. Los rets optics e los filtres interferencials contunhan d'aver fòrça aplicacions, e lor calcul implica la longor d'onda. Avèm donc l'abitud, en optica, de caracterizar los rais per lor longor d'onda.
Quand se parla de longor d'onda en optica sens autre precision, cal comprene longor d'onda dins lo void.
La velocitat de la lutz dins l'aire es pauc diferenta d'aquesta dins lo void, mas varia sensiblament per los mitan que passa, l'aiga, los veires optics, los mitans organics que compausan l'uèlh uman. La frequéncia, ligada a l'energia que pòrta la radiacion electromagnetica quand se considèra coma un flus de fotons, es invariable. En consequéncia, la longor d'onda varia segon los mitans per ont passa.
La variacion de velocitat provòca, al passatge d'un mitan a un autre, de refraccions. Quand la celeritat de la lutz varia, la longor d'onda varia. Aquesta variacion depend leugièrament de la frequéncia, çò que causa atal de dispersion.
La longor d'onda dins lo material de la fibra optica es un paramètre capital per ne determinar lo mòde de transmission.
La longor d'onda en acostica e en radio[modificar | modificar la font]
L'istòria de l'acostica comença amb l'estudi de fenomèns vibratòris, que la frequéncia, calculada per extrapolacion de sistèmas vibrants de mai grandas dimensions, èra la caracteristica mai accessibla. La longor d'onda interven sonque dins lo calcul de las resonàncias dins un tub.
A partir del sègle XX, los sistèmas electronics permetèron d'espandre progressivament lo domèni de las frequéncias produchas. Dins los primièrs temps de la radiodifusion, se designava mai generalament lo segnal per sa longor d'onda puslèu que per sa frequéncia. Se classava las bendas en grandas ondes, ondas mejans e ondas cortas, e se disiá 1 852 mètres puslèu que 162 kilohertz.
La longor d'onda demora una caracteristica segondària, importanta quand s'agís d'antena radioelectrica e de linha de transmission.
Coma aquela de la lutz dins diferents mitans, la celeritat de las ondas electromagneticas es inferiora dins las linhas de transmission a çò qu'es dins lo void, alara que la frequéncia demora invariabla.
Vector d'onda e nombre d'onda[modificar | modificar la font]
A cada longor d’onda es associada un nombre d’onda e un vector d’onda.
- Lo nombre d’onda es una grandor proporcionala al nombre d’oscillacions que realiza una onda per una unitat de longor: es lo nombre de longors d’onda presentas sus una distància de unitats de longor. Aqueste nombre d’onda es tanben una grandor inversament proporcionala a la longor d’onda. Son unitat es lo radian per mètre.
- Lo vector d’onda (o « vector de fasa », en electronica per exemple) es un vector representant una onda. La nòrma del vector correspond al nombre d’onda (ligat a l’invèrs de la longor d’onda), e sa direccion indica la direccion de propagacion de l’onda.
Lo vector d’onda es paln util per generalizar l’equacion d’una onda a la descripcion d’una familha d’ondas. Se totas las ondas d’una familha se propagan dins la mèsma direccion e possedisson la mèsma longor d’onda, pòdon totas se descriure per lo mèsme vector d’onda. Lo cas mai corrent d’una familha d’onda respectant aquestas condicions es aquela d’una onda plana, per que la familha d’ondas es tanben coerenta (totas las ondas possedisson la mèsma fasa).
Onda electromagnetica[modificar | modificar la font]
Una onda electromagnetica se propaga dins lo void, a una velocitat constanta e impassabla. La velocitat de la lutz dins lo void c es una importanta constanta fisica.
ont:
- es la longor d’onda dins lo void de l’onda;
- c es la velocitat de la lutz (≈3× 108 m/s);
- (ni) es la frequéncia de l’onda.
Longor d'onda de De Broglie[modificar | modificar la font]
Louis de Broglie decobriguèt que totas las particulas fisicas dotadas d’una quantitat de movement an una longor d’onda, nomenada longor d’onda de De Broglie (veire Mecanica ondulatòria). Per una particula relativista, la longor d’onda de De Broglie es donada per
ont es la constanta de Planck, es la quantitat de movement de la particula, lo factor de Lorentz, la massa de la particula al repaus, la velocitat, e la celeritat de la lutz dins le void.
Longor d'onda termica de De Broglie[modificar | modificar la font]
La longor d'onda termica de De Broglie correspond a la longor d'onda de De Broglie tipic de las particulas d'un gas portat a una temperatura T donada. Aquesta grandor interven (entre autres) dins las discussions justificant que los efièch quantics son de negligir quand se considèra un volum macroscopic de gas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dic. Phys., p. 634 « spectre ». Pour d'autres auteurs, les limites peuvent varier quelque peu.


text:
Empatia
L'empatia es la capacitat de comprendre la situcion dels autres e viure coma los seus los sentiments d'autrú. Pareis èsser un mecanisme adaptatiu (perque favorizan l'altruisme e la comunicacion). S'es plan una qualitat de l'innat (totas las personas son capablas d'identificar las emocions dels autres e las comparar amb las seunas e totòm possedissèm aquela capacitat dins un gra concrèt), pòt s'entrenar e aumentar mejans l'educacion de las valors, la meditacion o de practicas coma lo volontariat, e mai. Un excès d'empatia o la non distanciacion dels patiments dels autres pòt provocar una depression, frequenta dins professions d'assisténcia (coma las infirmièras) e dins l'ensenhament.
Es diferent de la simpatia o compassion perque lo subjècte sofrís de l'emocion dels autres, va al delà de l'identificar e d'i reaccionar. Qualques corrents esoterics la nomenan telepatia dels sentiments. Los psicopatas o los autistas son de personas qu'an fòrça desvolopada la capacitat empatica.


text:
Maria Magdalena
Maria de Magdala o Maria Magdalena o mai simplament Magdalena, es, dins lo Nòu Testament, una discipla de Jèsus que lo seguèt fins als jorns darrièrs. Los quatre evangèlis la designan coma lo primièra testimònia de la Resurreccion, que foguèt missionada per n'avertir los apòstols.
Una error correnta es de confondre Maria Magdalena amb Maria de Betania , es pas tanpauc la pecairitz qu'onchèt lo Crist de perfum (en Luc 7,36-50 per ex). Aquela confusion es legendària.
Aquela santa catolica se fèsta lo 22 de julhet.
Somari
- 1 Maria de Magdala dins las Escrituras
- 2 Maria Magdalena dins la legenda
- 3 Teorias divèrsas
- 4 Bibliografia
- 5 Galariá
- 6 Annèxes
- 7 Nòtas
Maria de Magdala dins las Escrituras[modificar | modificar la font]
Segon lo Nòu Testament[modificar | modificar la font]
Originària de la vila de Magdala[1], sus la riba occidentala del Lac de Tiberiàs[2], Maria de Magdalena es la femna mai presenta del Nòu Testament. L'evangèli de Luc la presenta coma la femna que Jèsus desliurèt dels sèt demons; venguèt una dels disciples — benlèu la discipla femna mai importanta del Crist aprèp la seuna maire —, e lo seguèt fins a la mòrt d'aquel.
Pels quatre evangelistas, foguèt la primièra a testimoniar de la Passion del Crist e de la Resurreccion. La mencionan coma assistent a la misa en Crotz amb las autras femnas[3]; dins los tres evangèlis sinoptics assistèt tanben a la mesa al tombèl[4]
Seriá estat la primièra a testimoniar de la Resurreccion de Jèsus (Marc, XVI, 1s ; Matièu, XXVIII, 9), mas lo reconeguèt pas sul còp, e ensejèt de lo tocar çò que donèt la frasa Noli me tangere (« Me tòques pas »).
Los escrichs apocrifs[modificar | modificar la font]
Un tèxte del codèx de Berlin, escrich en còpte a la fin del sègle II. (segon Michel Tardieu), pòrta lo seu nom: l’Evangèli de Maria. S'agís d'un tèxte gnostic comprenent un dialòg Crist e Maria de Magdala, aquela lo tornant als apòstols, seguit de dialògs entre Maria e eles.
Segon las Questions de Maria, que data de la fin del sègle III, Maria Magdalena es la partenària sexuala de Jèsus. Aquel tèxte foguèt conservat per Epifana de Salamina, dins lo Panarion. Contra las eretgias, XXVI, 8. Dins la Pistis Sophia, tèxte gnostic en còpte datant de gaireben 350, Jèsus dialòga amb Maria Magdalena e mai disciples.
La Letra dels apòstols[5], l'Evangèli de Pèire, l'Evangèli de Tomas e l’Evangèli de Filip evòcan tanben Maria Magdalena.
Maria Magdalena dins la legenda[modificar | modificar la font]
La confusion amb la pecairitz[modificar | modificar la font]
Gregòri lo Grand (Homiliae in Evangelium 25) la confond amb la pecairitz citada dins l’Evangèli de Luc (VII, 36-50) [6] e l'identifiça tanben a Maria de Betania, sòrra de Lazar e de Marta.
Gregòri de Tors, situa en 590 lo tombèl de Maria Magdalena a Efès, en Asia Menora : « Dins aquela vila repausa Maria Magdalena, avent al dessùs d'ela cap de teulat » (In Gloria Martyrium, ch. 29, P.L., t. 71, c. 731). Los rèstes de Maria Magdalena repausariá benlèu dins l'atri en davant d'un sanctuari, tradicion tipicament efesiana. Pasmens, la tradicion es falsa pels exegètas que pensan que Maria Magdalena jamai sortiguèt de Palestina [7].
En 1969, lo Papa Pau VI decretèt que será pas mai festejada coma « penitenta », mas coma « discipla », la Glèisa catolica considerant pas pus Maria Magdalena coma una prostituida repentida. Pasmens demòra lo punt de vista dominant de fòrça catolics[8]. Mas las recercas actualas presisan e confirman l'interpretacion del concili Vatican II[9].
Las Santas Marias de la mar[modificar | modificar la font]
La tradicion provençala, que torna cap a aquela identificacion, conta qu'aprèp qu'auriá acostat a las Santas Marias de la mar e qu'auriá evangelizat la region, Maria de Magdala auriá viscut tota la fin de la seuna vida en preguièra dins una balma ara lo sanctuari de la Santa Balma. Lo tombèl es a Sant Maissemin de la Santa Bauma, gardar pels Dominicans[10], es considerat coma lo 3n tombèl de la crestiantat.
A l'ora d'ara, lo fach que Maria de Magdala se siá desplaçada fins en Provença es discutit. Las tradicions que mencionan lo viatge datan sonque del sègle X ApC e identifican per error Maria de Magdala amb la pecairitz de Luc 7, 36-50 a Maria de Betania. Uns exegètas ne concluson qu`aquela legenda es falsa e que Maria de Magdala jamai sortiguèt de Palestina[11].
Representacions plasticas[modificar | modificar la font]
Dins l'art sacrat, Maria Magdalena es sovent representada desnuda, amb de cabels longs e desligat, per significar la repentida e la peniténcia, coma las prostituidas de Palestina (Donatello). Aquela representacion permet un resson a Maria l'Egipsiana amb que es ligada a partir de l'Epòca modèrna[12].
- La Tradicion provençala de Maria Magdalena (sègle XIII), capèla de Sant Erige à Auron (06)
- Icòna (180 × 90 cm) de 1225, representant las scènas de la vida de la santa a l'entorn del seu retrach de pè, Acadèmia de Florença
- Pintura de la mòrt de Maria Magdalena, assistida de Marta e Sant Maximin, capèla de Sant Erige à Auron (06)
- pintura d'un Noli me tangere, sègle XV, basilica de Sant Maissemin de la Santa Bauma
- Escultura en pèira de Santa Magdalena, vèrs 1310, glèisa d'Écouis (Eure)
- Escultura de Francesco Laurana, cenotaf del sègle XV : Maria Magdalena portada pels àngels, que cabiá los rèstes de Marta. Glèisa de Tarascon
- Veiral anonim: Maria Magdalena mirrifòra", glèisa Notre-Dame-des-Marais, La Ferté-Bernard (Sarthe)
- Viral (dessenh de Joseph Cabasson) : La Barca, glèisa del Plan de Cucas (13).
- Ensems de veirals de Pierre Petit, (1910-…) sus la vida de Maria Magdalena, capèla de la Santa Balma de 1977 a 1983.
- Maria Magdalena, la Verge e l'Enfant entre santa Catarina e Maria Magdalena, 1490, pintura de Giovanni Bellini ; Galleria d'ell'Academia, Venècia.
- Bas relèu de marbre, La barca, 1500, La Vielha Majora , Marselha.
- Batisme del rei e de la reina de Marselha jols uèlhs de Maria Magdalena episòdi del Miracle Marselhés 1525 glèisa de Contes, (06)
- Bas relèu de Jean Béguin : Despartida dins la barca, 1536, basilica de Sant Maissemin de la Santa Bauma
- Retaule de Lukas Moser : l'altar de la Magdalena 1432, Tiefenbronn
- La barca de Maria Jacobèa e de Maria Salomèa esculptura de la glèisa de las Santas Marias de la mar
- Lo vòl sacrat del monge Badilon a Ais de Provença - Arribada del còrs a Vézelay, manuscrich de la Gèsta de Girard de Rosselhon, enluminat per Jean Wauquelin en 1453.
- Maria Magdalena mesa al tombèl Escultura del sègle XVI, glèisa de Sant Volucian de Fois (Arièja).
- Maria Magdalena raubada pels àngels escultura de L.J. Alexandre 1878, al fons de la balma de la capèla de la Sant Maissemin de la Santa Bauma.
- Reliquiari d'Armand Caillat, donat en 1886 a la balma grotte pel monsenher de Terris, evesqua de Frejus-Tolon.
- 5 frescas del pintre Frédéric Montenard a l'ostelariá de la capèla de la Santa Maria Magdalena a Lo Plan d'Aups de la Santa Bauma, pausada en 1913.
S'es representada abats la repentida, es mostrada de cortesana ornada e fardada (l'imatge pareis a aquela de Vènus de la Renaissença). L'atribut mai frequent e mai ancian, que permet d'identificar lo personatge dins una òbra, es lo vas de nard qu'oncha los pès de Jèsus a çò de Simon (e qu'aviá portat amb ela al Sepulcre). Mai tardièrament, s'apondèron lo miralh de la cortesana, lo crani (davant que medita quand se retirèt dins la Santa Balma) e la corona d'espina. Levat d'excepcions raras, los cabels son mai sovent longs e desligats[13].
Teorias divèrsas[modificar | modificar la font]
L'esposa del Crist[modificar | modificar la font]
La figura de Maria de Magdala ten una plaça centrala dins las òbras feministas neognosticas. Los autors tentan de tornar escriure l’istòria dels començaments de la glèisa se basant sus d'escrichs gnostics que datant, al pus lèu, del sègle III ApC. De tèxtes apocrif, coma l’Evangèli de Maria, l’Evangèli de Tomas e l’Evangèli de Felip, son utilizat per piejar la tèsi del maridatge de Maria Magdalena e de Jèsus de Nazarèt, e tanben l’importança que se deu acordar a la femnas. D'interpretas contemporanèus parlan de « maridatge esperital » : sostenent, dins Dieu homme et femme, que Maria de Magdala e Jèsus èran esposes « en esperit », los teologians Jürgen Moltmann e Elisabeth Moltmann pausan la question d'una egalitat fondamentala entre l'òme e la femna. Cal remarcar que las recercas exegiticas sul local entre Maria de Magdala e Jèsus van cap a aquela interpretacionv, coma lo mòstra l'exegeta Xavier Léon-Dufour[14]: en Joan 20, 16, Maria dich a Jèsus « Rabboni ». Aquela pòt se traduch per « mèstre » dins l'evangèli, mas « Rabboni » es en realitat un diminutiu de "Rabbi" e poiriá donar un matís d'afeccion o de familharitat. La quèsta amanta de Jèsus per Maria de Magdala en Jean 20, 11-16 renvei al Cantic dels cantics 3,1-4.
Aquel tèma trobèt vam dins lo conspirationisme contemporanèu. Maria Magdalena auriá agut d'enfants amb Jèsus, mas la Glèisa catolica auriá amagat los fachs amb fòrça e terror, e fach de Maria Magdalena una prostituida per condamnar lo desir carnal.
Tota aquela dimension inspirèt lo romancièr Dan Brown pel seu Da Vinci Code[15]. Fa de Maria Magdalena lo simbòl de la feminitat sacrada, pretendent que la quita dòna seriá lo Sant Graal :
- « Lo Graal es literalament l’ancian simbòl de la feminitat e lo Sant Graal representa lo femenin e la divessa, que, solide, desapareguèt per l'ora, perque foguèt foragetat per la Glèisa. Autrescòps lo poder de las femnas e lor capacitat a donar la vida èra quicòm de sacrat, mas aquò constituissiá una menaça dins la pojada de la Glèisa de majoritat masculina. En consequéncia, lo femenin sacrat foguèt diabolizat e considerat coma ertgia. Foguèt pas Dieu mas l’òme que creèt lo consèpte de « pecat original », qu'Èva tastèt la poma e foguèt a l'origina de la casuda de la raça umana. La femna que foguèt sacrada, aquela que donava la vida, foguèt transformada en enemic. »[16]
En mai de la perspectiva mistica femista evocada en dessús, l'idèa de descriure Maria de Magdala coma esposa foguèt utilizada dins la literature de la mitat del sègle XX. Dins lo seu roman de 1951, la Darrièra Tentacion del Crist[17], que mòstra un Jèsus sucombant a la tentacion d'una vida simpla, l'escrivan grèc Níkos Kazantzákis tracta del tèma de l'union amourosa entr'ambedos.
Los sèt « esperits marrits »[modificar | modificar la font]
Dins son óbra (fr) Trois amies de Jésus de Nazareth[18], l'exegeta Jean Pirot remet en cause l'identification opérée dans le catholicisme, torna sus la publicacion del presic de Gregòri I, entre Maria de Magdala, Maria de Betania e la pecairitz anonima citada en Luc 7:36-50.
L'assimilacion de Maria de Magdala amb una pescairitz ven segon el d'una error d'interpretacion del passatge de Luc 8:2, que presisa que Maria èra possedida pels sèt demons. Explica que la « possession » èra pas ligada à l'idèa del pecat mas puslèu a una nevròsi, e considèra d'un biais general que, al contrari de la quita interpretacion de la tradicion catolica, las escasenças de possession pels « esprits marrits » dins los Evangèlis son de metafòras per designar la malautiá (fisica o nerviosa) puslèu que lo pecat.
Sus la virginitat de Maria de Magdala[modificar | modificar la font]
Sant Ambròsi de Milan (De virginitate, 3,14; 4,15) e sant Jean Crisostòm (Matèu, Presec 88) afirmèron que Maria de Magdala èra verge a la Resurreccion de Jèsus.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Istòria e analisi (fr)[modificar | modificar la font]
- Richard Atwood, Mary Magdalene in the New Testament Gospels and Early Tradition. Dissertation for the attainment of the Doctor of Theology Degree from the University of Basel: 1993.
- De Boer Esther A., Mary Magdalene, beyond the Myth (SCM Press London, 1997).
- Joseph Escudier, L'évangélisation primitive de la Provence - St-Lazare, Maximin, Marthe, Marie-Madeleine, les saintes Maries Jacobé et Salomé en ce pays, éd. Maison sainte Jeanne-d'Arc, Toulon, 1929
- Karen King, Canonisation et marginalisation: Marie de Magdala. In Concilium, N° 276 de Juin 1998 pp. 41-49.
- Elisabeth et Jürgen Moltmann, Dieu homme et femme, éd. Cerf, 1984
- Jean Pirot, Trois amies de Jésus de Nazareth, éd. Cerf, 1986
- Jean-Yves Leloup, L'évangile de Marie : Myriam de Magdala, éd. Albin Michel, 1997
- Élisabeth Pinto-Mathieu, Marie-Madeleine dans la littérature du Moyen Âge, éd. Beauchesne, 1997
- Suzanne Tunc, Des femmes aussi suivaient Jésus. Essai d'interprétation de quelques versets des évangiles, éd. Desclée de Brouwer, 1998
- Marianne Alphant, Guy Lafon, Daniel Arasse, L'apparition à Marie-Madeleine, éd. Desclée De Brouwer, 2001
- Régis Burnet, Marie-Madeleine (sègle I- XXI) : De la pécheresse repentie à l'épouse de Jésus : histoire de la réception d'une figure biblique, éd. du Cerf, 2004
- Christian Doumergue, Marie-Madeleine, coll. Qui suis-je?, éd. Pardès, Grez-sur-Loing, 2010 (en savoir plus).
- Ève Duperray, Georges Duby, Charles Pietri, Marie-Madeleine dans la mystique, les arts et les lettres, Colloque Avignon, éd Beauchesne, 1989.
- Maurice Colinon, Les Saintes-Maries-de-la-Mer, éd SOS, 1975.
Literatura (fr)[modificar | modificar la font]
- Jacques de Voragine, La Légende dorée, éd de La Pléiade, 2004.
- Jacqueline Kelen, Un amour infini. Marie-Madeleine prostituée sacrée, éd. Albin Michel, coll. « Espaces Libres » n° 28, 1992
- Jean Desmarets de Saint-Sorlin, Marie-Madeleine ou le triomphe de la Grâce, éd. Jérome Millon, coll. « Atopia » n° 27, 2001
- Jean-Yves Leloup, Une femme innombrable - Le roman de Marie Madeleine, éd. Albin Michel, 2009
- Jean-Yves Leloup, Tout est pur pour celui qui est pur. Jésus, Madeleine et l'Incarnation., éd. Albin Michel, 2005
- Yves Bridonneau, Le tombeau de Marie-Madeleine à St-Maximin, éd. Édisud, 2002
- Yves Bridonneau, Naissance de la Provence chrétienne. La chanson de Geste de la Madeleine, Photographies de Pascal Robin, éd Édisud, Compagnie des éditions de la Lesse, Aix-en-Provence,2008, 95.p.ISBN 9782744407654
- Margaret Starbird, Marie-Madeleine et le Saint Graal : la controverse qui entoure Marie-Madeleine et sa relation avec Jésus, éd. Exclusif, 2006
- Dan Burstein et Arne J. de Keijzer, Les secrets de Marie-Madeleine : La femme la plus fascinante de l'histoire, éd. ViaMedias, 2006
- Christian Doumergue, Le Mystère Marie-Madeleine, éd. Thélès, 2006
- Kathleen McGowan, Marie Madeleine, le livre de l'élue, éd. XO, 2007
- Jacqueline Kelen, Marie-Madeleine ou la beauté de Dieu, éd La Renaissance du livre, 2003.
- R.L. Bruckberger, Marie-Madeleine, éd Albin Michel, 1975.
- Jean-Christophe Duchon-Doris, La fille au pied de la croix, éd Julliard, 2008
Obratge de fe (fr)[modificar | modificar la font]
- Michèle Koné : Myriam de Madgala, Sainte Marie Madeleine, Éd. Anne Sigier, (livre illustré)
- Henri Lacordaire o.p., Sainte Marie-Madeleine, 1860 ; rééd. préfacée par Bernard Montagnes o.p. et postfacée par Jean-Pierre Olivier o.p., éd. Cerf, 2005
- Mgr Victor Saxer, La « Vie de Ste Marie-Madeleine » attribuée au pseudo-Raban Maur, œuvre claravallienne du XIIe siècle, Mélanges St-Bernard, Dijon, 1954. p. 408-421
- Mgr Victor Saxer, Le culte de Marie-Madeleine en Occident. Des origines à la fin du Moyen Âge, éd. Cahiers d'archéologie et d'histoire, Auxerre, Paris, 1959, vol. 1-2.
- Mgr Victor Saxer, Les origines du culte de sainte Marie-Madeleine à Aix-en-Provence, 1954-1955 in Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France. p. 148-151.
- Mgr Victor Saxer, Un manuscrit démembré du sermon d'Eudes de Cluny sur Sainte Marie-Madeleine, in Scriptorium vol. 8 (1954), p.119-123.
- Mgr Victor Saxer, L'origine des reliques de Sainte Marie-Madeleine à Vézelay dans la tradition historiographique du Moyen Âge, in Revue des sciences religieuses, 1955. vol. 29. p. 1-18.
- Mgr Victor Saxer, Sermo in sollemnitate Sancte Marie-Magdalene, 1956. in Mélanges Michel Andrieux. p. 385-401.
- Mgr Victor Saxer, Les saintes Marie-Madeleine et Marie de Béthanie dans la tradition liturgique et homilétique orientale, 1958. In Revue des sciences religieuse, vol.32. p. 1-37.
- Mgr Victor Saxer, Note sur l'origine d'un manuscrit de l' Abbreviato' de Jean de Mailly (dominicain) ; Paris, Mazarine 1731, in Analecta Bollandiana, 1976, vol.94. p. 155-159.
- Mgr Victor Saxer, Les ossements dits de sainte Marie-Madeleine conservés à Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, in Provence historique. vol. 27. p. 57-311.
- Mgr Victor Saxer, Marie-Madeleine dans le Commentaire d'Hippolyte sur le Cantique des Cantiques, in Revue bénédictine, vol.101., 1991, p. 219-239.
- Mgr Victor Saxer, La Madeleine, figure évangélique dans sa légende jusqu'au XIIe - XIIIe siècle, 1999, in Évangile et évangélisme. p. 198-220.
- Mgr Victor Saxer, Le dossier vézelien de Marie-Madeleine. Invention et translation des reliques en 1265-1267. Contribution à l'histoire du culte de la sainte à Vézelay à l'apogée du Myen-Âge, Bruxelles, 1975.
- Jacqueline Dauxois, Marie-Madeleine, éd. Pygmalion/Gérard Watelet, coll. « Chemins d'Eternité », 1998
- Père Philippe Devoucoux du Buysson, Dialogues avec Marie-Madeleine sur la montagne de la Sainte Baume, éd. Théosis :
- Tome 1 : Ma rencontre avec Jésus, 2005
- Tome 2 : Marie-Madeleine prophète, 2007
- Père Philippe Devaucoux du Buysson : Histoire du pèlerinage de Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, 1994.
- Père Philippe Devaucoux du Buysson : La Sainte Baume, haut lieu de la Provence, 2008, éd PEC, 33. p. ISBN 9782842932121
Galariá[modificar | modificar la font]
Maria Magdalena per Rogier van der Weyden (1400-1464). Maria Magdalena Gregor Erhart (1470-1540) (Lovre). Santa Magdalena penitenta per Hyacinthe Rigaud (1659-1743). Magdalena de Francesco Hayez, 1825.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ n>de l'ebieu migdal, « torre »
- ↑ (fr)Macmillan Bible; Yohanan Aharoni, Michael Avi-Yonah; 1968 p. 145-146
- ↑ Es citada en Matièu, 27, 56-61; Marc, 15, 40-41; Joan 19, 25; Luc,23, 49 mentionant sonque « las femnas que l'aviá accompanhat dempuièi Galilèa » cf (fr)Ève Duperray, Georges Duby, Charles Pietri; Marie-Madeleine dans la mystique, les arts et les lettres; ed: Beauchesn; p.15-17
- ↑ Matièu, 27, 56-61; Marc, 15, 47; Luc, 23, 49, 56-57]], cf (fr)Ève Duperray, Georges Duby, Charles Pietri; Marie-Madeleine dans la mystique, les arts et les lettres; ed: Beauchesne; p15-17
- ↑ Cf. (fr)Ecrits apocryphes chrétiens, tome I, sous la direction de F. BOVON et P. GEOLTRAIN, Bibliothèque de La Pléiade, Paris, 1997, pp.369-370.
- ↑ (fr)Ortenberg Veronica, Iogna-Prat Dominique; Genèse du culte de la Madeleine (VIIIe-XIe siècle); Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen Âge, Temps modernes; nº T. 104, N°1. 1992, p.9-11; 1992 [1]
- ↑ (fr)André-Marie Gérard. Dictionnaire de la Bible (avec la collaboration de Andrée Nordon-Gerard et de François Tollu, P.S.S.), éditions Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1989, p. 884.
- ↑ (fr)Jean-Philippe Watbled, Les figures bibliques de Marie-Madeleine, une histoire d’Amour, conferéncia de l'universitat de la Reünion.
- ↑ (fr)Jean Pirot, Trois amies de Jésus de Nazareth, éd. Cerf, 1986, p.134.
- ↑ (fr)Santa Balma, sanctuari dels Dominicans
- ↑ Vejatz per ex. (en) Richard Atwood, Mary Magdalene in the New Testament Gospels and Early Tradition. Dissertation for the attainment of the Doctor of Theology Degree from the University of Basel: 1993, pp.147-148. (fr)André-Marie Gérard. Dictionnaire de la Bible (avec la collaboration de Andrée Nordon-Gerard et de François Tollu, P.S.S.), éditions Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1989, p. 884. Suzanne Tunc, Des femmes aussi suivaient Jésus. Essai d'interprétation de quelques versets des évangiles, éd. Desclée de Brouwer, 1998, pp. 41-42.
- ↑ (fr)Gaston Duchet-Suchaux & Michel Pastoureau; La Bible et les saints; ed: Flammarion; 2006; p 238; ISBN 2080115987, ISBN 9782080115980 en longs
- ↑ (fr)Gaston Duchet-Suchaux & Michel Pastoureau; La Bible et les saints; ed: Flammarion; 2006; p239; ISBN 2080115987, ISBN 9782080115980 en linha
- ↑ (fr)Xavier Léon-Dufour, Lecture de l'Évangile selon Jean, t. 4, coll. Parole de Dieu, Seuil, Paris 1996, p.221.
- ↑ filmat per Ron Howard en 2006.
- ↑ Dan Brown, Da Vinci Code.
- ↑ filmat per Martin Scorsese en 1988.
- ↑ (fr)Trois amies de Jésus de Nazareth, éditions du Cerf, 1986, ISBN 220402583-6.


text:
Valle-di-Campoloro
E Valle di Campoloru en còrs (Valle di Campoloro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 2001, Valle-di-Campoloro, o lo masatge caseriu de Muchjetu, i aguèt designat segond vilatge çò de mès fleuri d'Anautita-Corsega.
En 2001, Valle-di-Campoloro, ou le hameau de Muchjetu, fut désigné deuxième village le plus fleuri de Haute-Corse.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Colomba de la patz
La colomba de la patz es un emblèma que representa la patz amb una colomba e un ram d'olivièr al bèc. Lo simbòl s'enrasiga dins la cultura mediterranèa, mejans las tradicions josièva, cristiana e islàmica e la cultura grecoromana. La quita branca d'olivièr, coma simbòl de la victòria e de la patz que li succedís, se tròba èsser un motiu allegoric e contunha d'esser utilizat dins las arts e dins lo logotipe de qualques d'organizacions pacifistas.
Somari
Originas[modificar | modificar la font]
La legenda biblica[modificar | modificar la font]
L'origina biblica del motiu es la legenda del deluvi universal e de l'Arca de Noè contada dins lo libre de la Genèsi.[1] Segon la legenda, al començament dels temps, lo mal dels òmes provoquèt la colèra de Dieu, que decidiguèt d'exterminar gaireben tota la vida sus la tèrra, levat los animals e la familha de Noè, la sola que Li auriá mostrat fidelitat. Dieu advertiguèt Noè que bastigue una arca per preservar de la destruccion la seuna familha e un parelh de cada animal pur. Alara Dieu faguèt plóure tan sus la Tèrra que demorèron cobèrtas totas las montannhas e moriguèron totes los animals e los èssers umans qu'èran pas dins l'arca de Noè.
Aprés de quaranta jorns Noè obriguèt una fenèstra de l'arca e daissèt s'enlairar una colomba perque verifiqua en quinas condicions demorava la tèrra après l'eveniment. Acabats sèt jorns, tornèt la colomba, portant al seu bèc una branca verda d'olivièr, çò que significava que l'inondacion ja aviá passat e que los arbres començavan a créisser. La colomba e la branca èran lo senhal de que lo Dieu biblic èra en patz amb l'umanitat, e que alara podavan desbarcar, A la fin del recit, Dieu creèt l'Arc de Sant Martin coma simbòl del tractat de patz entre El e l'òme, coma pròva del seu compromés que jamai tornarà a destruir la tèrra.[1]
La branca d'olivièr dins la tradicion grecoromana[modificar | modificar la font]
D'un autre costat, la tradicion grèga tanben considèra las brancas d'olivièr coma simbòl de patz. La planta èra considerada sagrada de l'anciana divessa de la saviesa, Atena. Dins la mitologia grèga, Atena combatèt amb Poseidon per la ciutat d'Atenas. Poseidon creèt una font d'aiga e Atena plantèt un olivièr a costat de la font. La cort divina decidiguèt qu'Atena aviá guanhat perque agradèt la dona melhora per la ciutat.[2] Èra un dels atributs d'Eirenèa, la divesa de la patz.[3][4] Tanben èra estampada sus las monedas de l'Empèri Roman.[5] L'escrivan latin Virgili associava l' oliva grassa amb la divessa Pax, l'equivalent roman d'Eirenèa, e utiliza la branca d'olivièr coma simbòl de patz dins l'Eneïda.[6][3][7]
La colomba de patz dins las arts[modificar | modificar la font]
- Per la seuna seria de dessenhs de colombas, al segle XX, l'artista Pablo Picasso, contribuguèt a far reviure aquel simbòl. Una de las seunas colombas serviguèt per una aficha del Congrés Mondial pe la Patz en 1949, après de la Segonda Guèrra Mondiala.[8]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 (ca)«Dieu castiga los òmes amb lo deluvi (Gn. 6,5-9,17)», La Bíblia / version dels tèxtes ooriginals e notas pels monges de Montserrat
- ↑ (en)Robert Graves, The Greek Myths, Penguin, 1960, sec.16.c
- ↑ 3,0 et 3,1 (en)Theoi Greek Mythology
- ↑ (en)Kathleen N. Daly and Marian Rengel, Greek and Roman Mythology A to Z, New York: Chelsea House, 2009
- ↑ (en)Michael J. Covili, «Coins of Roman Egypt: Eirene», 2001, 2006, «Monedas romanas de l'Egipte anciana»
- ↑ (ca)Virgili, Els IV Llibres de les Geòrgiques de Publi Virgili Maró, traducció en vers per Mn. Llorenç Riber i Campins, Barcelona, Institut d'Estudis Catalans, pagina 54
- ↑ (en)Great Seal
- ↑ (fr)Robert Maillard e Frank Elgar, Picasso: étude de l'œuvre et étude biographique París, Fernand Hazan, 1955, pagina 3


text:
Alòr que seissanta-sèt despartaments francés son ara pertocats per la calorassa
, lei prefècts de Provença Aups Còsta d’Azur an signat d’arrèsts pèr esparnhar l’aiga.
Se secaressa e calorassa van pas forçadament de cotria
, en l’estiu 2017 semblan pasmens se conjugar pèr agravar la situacien.
Es dins aqueu quadre que lo director de l’Agéncia de l’Aiga pèr Ròse Mediterranèa, Laurenç Roy, es vengut a-z-Ais, de Lion, dimars, pèr presidar un collòqui sus l’Aiga e lo chanjament climatic. « Ja exista una tensien dins leis usatges de l’aiga, »
qu’a dich, « e tre
ara dins quaranta dau cent dei rius valats e ribieras coma dei bacins versants podèm pas acontentar totei leis usatges e gardar ai corrents d’aiga son bòn estat de biodiversitat »
.
Segon eu i a dètz-e-nòu bacins de Provença que dejà coneisson aquela tensien.
Aquò s’es pas tant dich, mai EDF, actor màger dei corrents d’aiga provençaus n’an coneissut una d’aquelei tensien, e dei bèlas.
L’electrician a fòrça posat
dins lei resèrvas dau Serre-Ponçon, lo bacin màger de l’aiga de Durença, quand lei centralas nucleàrias èron en mantenença, l’ivèrn passat. « La nèu finalament a pron tombat »
que nos aviá rassegurat son capolier de l’idraulica.
A l’Agència de l’Aiga, ajustan pasmens : « ce qu’èra verai en mars l’èra pus tant en abriu, que la resèrva an tirat dessus ; e ara son inquiets »
.


text:
Grand prix de la ville d’Hirson (Nevers) : 1er) Pierre Vandersypt ; 2e) Adrien Janson ; 3e) Jean-Marc Vadurel. Challenge Jean-Jacques Thomas championnat général : 1er) Pierre Vandersypt ; 2e) Philippe Laforest ; 3e) Marc Demessence ; 4e) Daniel Desquilbet ; 5e) Jean-Marc Vadurel ; 6e) Philippe Leurquin. Challenge Goffinon : 1er) Daniel Desquilbet ; 2e) Pierre Vandersypt ; 3e) Marc Demessence ; 4e) Jean-Marc Vadurel ; 5e) Philippe Laforest ; 6e) Philippe Leurquin ; 7e) Robert Bortzmeyer ; 8e) Adrien Janson ; 9e) Gérard Balitout ; 10e) Alain Bourgeois ; 11e) Noël Jeannot ; 12e) Stéphane Fournival ; 13e) Thomas Kleisch. Challenge Bureau (pointeur moins de 350 Km) : 1er) Pierre Vandersypt ; 2e) Philippe Laforest ; 3e) Marc Demessence. Challenge Bourgeois (pointeur plus de 350 Km) : 1er) Jean-Marc Vadurel ; 2e) Philippe Laforest ; 3e) Pierre Vandersypt. Challenge Demessence (pointeurs jeunes) : 1er) Marc Demessence ; 2e) Pierre Vandersypt ; 3e) Daniel Desquilbet.
Coupes et championnats. 5 inscrits vieux moins de 350 Km : 1er) Pierre Vandersypt, 2e) Daniel Desquilbet ; 3e) Philippe Demessence. Plus de prix vieux moins de 350 km : 1er) Pierre Vandersypt ; 2e) Philippe Laforest ; 3e) Philippe Leurquin. 5 inscrits vieux + de 350 km : 1er) Pierre Vandersypt ; 2e) Daniel Desquilbet ; 3e) Jean-Marc Vadurel ; 4e) Philippe Leurquin. Plus de prix vieux + de 350 km : 1er) Philippe Leurquin ; 2e) Pierre Vandersypt, 3e) Noël Jeannot ; 4e) Philippe Laforest ; 5e) Jean-Marc Vadurel. 5 inscrits jeunes : 1er) Daniel Desquilbet ; 2e) Marc Demessence ; 3e) Adrien Janson ; 4e) Thomas Kleisch ; 5e) Jean-Marc Vadurel. Plus de prix jeunes : 1er) Marc Demessence ; 2e) Daniel Desquilbet ; 3e) Jean-Marc Vadurel ; 4e) Adrien Janson.


text:
Ven d'èsser publicat (estiu de 2018) lo darrièr libre de Joan-Claudi Puech Lei filhas de Sion a las Edicions dels Regionalismes.
Lo roman de 166 paginas, al còp istoric e fantastic, seguís la destinada de Pèire de Bovila d’Avinhonet.
Lo darrièr libre de Cristian Chaumont ven de sortir (estiu de 2018) a las edicions de l'IEO de Lengadòc. Còsta 17 èuros e fa 388 paginas.
A per títol Abelhas e Forselons, conta l'epopèa del Còrs Franc de la Montanha Negra pendent la seconda guèrra mondiala.
Las Edicions dels Regionalismes venon de reeditar (estiu de 2018) lo libre de Maurici Magre Lo tresaur dels Albigeses en occitan.
La traduccion es de Miquèla Cabayé-Ramòs. Lo libre fa 170 paginas.
Las edicions Les Classiques Garnier publica (París, 2016, 393 paginas) lo libre Frédéric Mistral, l'ombre et l'écho de Joan-Ives Casanòva.
Presentacion – L'òbra de Frederic Mistral es encara pas pro coneguda. Luènh de las idèas totas fachas e de las lecturas simplistas que faguèron d'aquel poèta lo « chantre de la Provence », aqueste obratge vòl definir los fondaments psichics d'una òbra e analisar las traças poeticas depausadas coma lo les pel riu dins l'ensemble del còrpus mistralian.
En 2017 IEO Edicion tornèt reeditar una part dels contes de Joan Bodon.
Lo volum de 220 paginas recampa los Contes del Drac, los Contes del meu Ostal, los Contes de Viaur e, una novèla : Lo pan de Froment.
Febrièr de 2018, lo recuèlh Dins los tudèls, obratge collectiu que recampa las nòvas del concors litterari organizat per Lo Lector del Val, l'associacion de las Bibliotècas del Lauragués, es sortit.
Conten 158 paginas. La mitat dels tèxtes son en francés, l'autra mitat en occitan.
Es sortit al mes de junh de 2018 a las edicions Lambert-Lucas lo libre vidas de Philippe Martel.
L'autor presenta aquí divèrses itineraris biografics de personalitats dels sègles XIX e XX. Causiguèt de personas que se son, tot al long de lors vidas, mobilizadas per la lenga occitana.
Rhône-Alpes, terre de troubadours de Jean-Claude Rixte. Libre publicat en 2015 per las edicions EMCC.
En 256 paginas l'obratge presenta una colleccion de tèxtes occitans de l'Edat Mejana.
Los autors causits son originaris del nòrd occitan : Vivarés e Dalfinat mai que mai. Mas an alargat lo domèni fins al Piemont que l'occitan, alara, i èra emplegat.
A planta cotelet es un roman policièr de Jòrdi Peladan. Publicat per IEO-Edicion. Sortiguèt e 2018.
Conta las aventuras de la detectiva Margarida Cercamond e de son ajutòri Rogièr Pagés, dos personatges ja crosats pel lector dins Treparàs pas mon semenat que sortiguèt en 2009.
L'IEO d'Òlt propausa (2014) lo libre Pichon vos vau contar.
L’autor, Aimat Tastaire, presenta aquí un libre compausat de sièis novèlas pels enfants.
« Ma maire aviá d’istorietas imaginàrias e d’unes còps fantasticas coma l’estranh mercejament d’un fachilièr, l’ajuda a un farfadet nafrat o la visita d’un castèl embreissat ; mas tanben las coquinariás, la maissantisa, o al sens contra, l’amabilitat dels enfants quand o cal dins la vida de cada jorn. »
Lo dimècres 13 de junh de 2018 al Musèu d'Istòria de Catalonha a Barcelona, Griselda Lozano presentèt lo sieu darrièr libre titolat Istòrias medievalas. Es editat per Larkos.
Aquel libre recampa las contribucions de l'autora al webzine Jornalet. Son de racontes cortets escriches en occitan sus de tematicas istoricas ligadas a l'Edat Mejana.
Es sortit en 2018 a las edicions Latinoir lo libre de Glaudi Barsotti Tèxtes occitans de la Comuna de Marselha.
L'autor presenta qualques tèxtes de l'epòca, racontes o cançons, escriches pels testimònis e actors d'aquel eveniment. Nos permetan de portar un agach nòu e de melhor comprene la situacion d'aquel temps a Marselha.
Glaudi Barsotti seleccionèt de documents produsits dins la lenga emplegada encara majoritariament d'aquel temps a Marselha, l'occitan provençal maritime.
Lo libre Ecrits en langue d'oc et Auteurs Occitans du Haut-Rouergue sortiguèt en 2010. Presenta de tèxtes d'autors occitans del Naut Roergue, contemporans o ancian.
D'escriches en lenga occitana : poèmas, contes, cançons... mas tanben inventaris de bens o contractes.
L'edicion es estada aprestada per Zefir Bòsc. Los tèxtes son classificats per cantons e comunas d'origina :
Dins la revista Lo Gai Saber numèro 62 dels meses de novembre e decembre de 1929, pagina 211, Josèp Salvat publicava una critica de l'òbra d'Enric Mouly Al Cant de l'Alauseta que veniá de pareisse a cò de l'editor roergat Carrère a Rodés (lo títol original portava l'ortografia Alauzeta).
La tornan publica, per part, çai jos en occitan modèrne, levat per las citacions presas al tèxt original que son dins la grafia del tèxt de Mouly.
Petite Histoire de l’Occitanie de Jean Sagnes. Libre en francés.
L'autor istorian de formacion, autor de nombroses obratges sus l'istòria del Lengadòc e del Rosselhon presenta aquí una sintèsi sus l'istòria d'Occitània.
Jean Sagne rapela primièr lo sens del mot Occitània : l’ensemble de las regions qu’an per lenga originala una lenga derivada del latin, la lenga d'òc o occitan. Precisa qu'aquel grand ensemble geografic deu pas èsser confondut amb la region administrativa recentament creada e nomada Région Occitanie que recampa pas que 13 departaments.
Lo libre de Miquèu Arnaud, Quora la matèria..., que sortiguèt en 2017 es una ficcion : descabestrada, leugièra.
L'autor s'amusa aquí de tot e amusa. Fantasma sus l'occitanisme de deman, per melhor se trufar de lo de uèi, fantasma sus Euròpa, sus las organizacions politica de venir, sus las tecnologias futuras (e las siá visions aquí son un pauc ninòias, lo libre pòt pas èsser calificat de roman d'anticipacion).
Lux veneris de Joan-Ives Casanòva (Trabucaire, 2003, 88 paginas, 12 €). Raconte de l'amor e del desir. Extrach :
Ai ! lo desir, avètz bèu ròtle amb vòstre desir que vos ven ais uelhs coma lo velhaire dau mond, bèu ròtle de nos faire creire a son bonaür e a son espetament e après, de que faire après, donc, de que pensar après amb totei lei gèsts vergonhós e banaus de la cigarreta alucada, la lenga que se bolega soleta dins la boca per vestir lo silenci que se pòt pas eternalament lecar lei fendas umidas e escartar d’aise d’aise amb lei dents, de la poncha de l’esmaut, lei labras sarradas de la cambra. E, digatz-me, de que dire e de que faire après ? Comolar, comolar lo vuege, l’organizar, faire coma se, coma se pòt faire, coma se podriá faire, coma se deu faire, lo temps de recomençar s’o podètz, de laissar tombar lo tròç de carn flaca que vos pendola entre lei cambas ò alara de ren dire, d’acceptar lo silenci coma paraula, d’escotar lo respir de l’autre e lo sieu, de lei comparar, de veire son pitre se levar e se desgonflar, esperant la sòm, lo roncament, lei cambas umidas que se cròsan, de se desvelhar e partir a la muda per òrta...
Es sortit en julhet de 2017 lo libre Camins de guèrra de Jules Cubaynes. Es publicat per IEO Òlt edicion. Presenta lo tèxt occitan de l'autor e la traduccion en francés de Roger Lassaque que faguèt tanben lo prefaci e s'encarguèt de la modernizacion ortografica del tèxt occitan.
L'autor aicí raconta çò que visquèt pendent la guèrra de 1914-1918 alara qu'èra mobilizat en Lorena.
En mars de 2017 lo jornal Centre Presse dins sa rubrica en lenga occitana Aital òc ! presentava lo libre d'Amanç Batut publicat pel Grelh Roergàs De qué soscas, grand paire ?
Amanç Batut se soven e sosca...
« De qué soscas, grand paire ? » es la debuta d'una cançon de « Los de Sauvatèrra ». Aquí qualques paraulas de la cançon ont lo felen demanda a son papeta : « Conta me, parla me de ton país... »
Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.
Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.
Page 1 of 10


text:
Lasseran
Lasseran[1][2][3],[4],[5] (oficialament en francés Lasséran) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pòbli-carrièra del airal urban de Auch situada al sud de Auch en direccion de Tarbes sus la rota nacionala 21.
Village-rue de l'aire urbaine d'Auch située au sud d'Auch en direction de Tarbes sur la route nationale 21.
Comuna de la zona urbana d'Aush situada au sud d'Aush cap de Tarba suus rota nacionala 21 .
Istòria[modificar | modificar la font]
L'an 1279 a erigit un castelnau #que lo castèl n'a uèi desaparegut. Los sols vestigis d'aquela epòca son las rèstas de las remparts #qu'una pòrta[6].
En 1279 est érigé un castelnau dont le château a aujourd'hui disparu. Les seuls vestiges de cette époque sont les restes des remparts dont une porte[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Luòc de la comunitat de municipalitats ne Val de Gers
- ↑ Site de la communauté de communes Val de Gers
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Wikipèdia:esbòs
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha


text:
Quand, fa quatre setmanas, escriviái un article que cridava a la mobilizacion generala per la premsa occitana, non imaginavi pas que la crida devenguèra mai concreta e sustot mai urgenta uèi. Laid temps per la premsa occitana, ara! Après lo barrament de La Setmana, que nos daissèt orfanèls a fòrça, es nòstre e vòstre solet quotidian occitan numeric, e solet quotidian tot cort, qu'es menaçat de clavar la botiga; e de la clavar abans 2019.
Farai una constatacion de bèl comprene: las caissas de Jornalet son voidas, e son director Ferriòl Macip Bonet, sens qui lo jornal pòt pas foncionar, es quasi sens ressorsas. En qual s'aprene? Lo retard enòrme de pagaments essencials a la vida de Jornalet e sustot a la vida de son director. M'entendretz plan, cresi: s'en causa de las caissas voidas de vòstre quotidian occitan Ferriòl Macip pòt pas pus viure corrèctament, val mai, de tot segur, qu'aqueste se cèrque un emplec que garentisca sa subrevivença de cada jorn. En d'autres mots, valdrà mai clavar Jornalet que sacrificar una persona.
Mas la fin de Jornalet, lo meteis an que la fin de La Setmana, seriá un desastre per la difusion normala de nòstra lenga encara injustament menaçada; e un autre còp que la nafrariá encara un pauc mai. Seriá una irreparabla reculada que non podètz pas imaginar, n'ai la certitud intima e prigonda.
L'associacion Los Amics de Jornalet o pòt pas acceptar. Malgrat las demandas de subvencions per ara sens nada responsa, nos resignam pas. Avèm doncas aguda l'idèa de cridar a un finançament participatiu d'urgéncia, e tant urgent qu'aqueste còp farem pas servir un micromecenatge normal, que podèm pas prene lo risc de pèrdre tota la soma se daveram pas çò que demandam. Volèm tanben limitar nòstras despensas. Pasmens, nos sembla legitim que sapiatz regularament l'evolucion del projècte. Avèm doncas creada una pagina Facebook, apelada "Jornalet: 3 meses per 3000€". La trobaretz sens mal amb un cercador d'Internet en picant "@jornaletsolidari". Almens cada setmana, la pagina farà lo bilanç dels dons recebuts, e ieu, coma publiqui cada setmana un article dins ma cronica d'opinion, vos n'assabentarai pereu sistematicament a la fin de cada publicacion miá.
Ja podèm mercejar los que de Catalonha e d'Occitània estant, an mandat quicòm tre qu'an sauput suls rets socials qu'alestissiam aquesta campanha, mas sèm encara tras que luènh dels 3000€ indispensables que cal amassar abans lo 15 de decembre. Alara cossí ajudar a vòstre jornal?
Se vivètz dins l'estat francés, podètz mandar un chèc o far un transferiment bancari als Amics de Jornalet, que, coma fasèm sistematicament, transferirem puèi totes los dons a Jornalet. Totas las informacions las traparetz sus la fòto qu'illustra mon article. Basta de clicar dessús per las aver totas. Mas se sètz residents dins l'estat espanhòl, o endacòm mai, bensai prefeririatz de donar via PayPal a l'ADÒC que gerís lo jornal occitan. En mai d'aquò, es possible de transferir vòstra contribucion sul compte de Jornalet.
Quina que siá vòstra causida, comptabilizarem del meteis biais vòstres dons. E totes seràn precioses perque totes nos donaràn l'espèr de poder contunhar.
Salvem Jornalet, comptam sus vosautres, e nos fisèm de vòstra solidaritat!
GERARD JOAN BARCELO .


text:
Dimenge, 1 de decembre de 2013, 03h00
Alidé Sans
musiciana
Nicolau Rei Bèthvéder entrevistèt Alidé Sans a la fin d’un concèrt fach a Tolosa lo 26 de novembre, amb Murièl Batbie-Castell e Enric Hernàez. Alidé a 20 ans e compausa, escriu e interprèta sas cançons totjorn en occitan aranés. Retorn sus un an de cançons amb ela.
Hè un an Alidé Sans non existie, ara ei pro coneguda ena cançon occitana. Quin explicar açò?
«
»
« Eth vidèo Esperança arribèc a auer mès de 9000 visites
»
Hè un an, si qu’existia. Passe qu’encara non auia decidit de començar es concèrts ath public. Quan comencè a cantar ère damb eth vidèo Esperança.
Arribèc a fòrça gent. Eth vidèo arribèc a auer mès de 9000 visites
. E dempús d’auer realizat aquerò, coneishí ara gent de BarnaSants. Damb eri e era inauguracion deth hestenau
en Vielha en gèr de 2013. Ath madeish temps, arrecebí fòrça sostens dera part d’Occitània de gent que m’ajudèren a hèr d’auti concèrts.
Non as paur que totòm desbrembe a Alidé Sans rapidament?
En aguesti moments, sagi d’eliminar totes es paurs ena mia vida. Non voi paur ath mèn costat!
Perqué non i a un album d’Alidé Sans?
Perque encara non è auut ni temps, ni sòs.
« Arrecebí fòrça sostens d’Occitània que m’ajudèren a hèr d’auti concèrts
»As d’auti projèctes previsti?
Òc, un album! I a donques un projècte. Seguraments ac harè ena tardor de 2014. Normauments enregistraram un album.
Te sentes aranesa, espanhòla, catalana o occitana?
Ei ua qüestion a on semblarè èster un shinhau diplomatica. Mès, me senti de tot. Me senti deth Mond, mès canti en occitan. Sò deth Mond, mès ne sò en occitan.
Ei aisit d’èster joena e de cantar tostemp en occitan aranés?
Perqué non?
« Normauments enregistraram un album ena tardor de 2014
»Quin explicar qu’ès era soleta artista aranesa que s’expòrte en dehòra d’Aran?
I a artistes aranesi que s’expòrten en dehòra dera Val d’Aran. Mès Aran ei un petit país. Era explicacion ei de cercar ena petitesa dera Val d’Aran. Ei tot.
En qué eth public occitan ei diferent deth public catalan?
Non è pro d’experiéncies entà díder se i a diferéncies o non. Me cau temps entad aquerò.
Hès collaboracions damb artistes occitans?
Òc, collabòri damb Crazy Álvarez
, qu’ei un joen rapaire aranés. Recentaments, hec un espectacle tot en occitan entitolat Expression Verbau
a on i participè. Collaborè, en BarnaSants, damb Muriel Batbie-Castell.
Tanben, cantè damb Eric Fraj en licèu dera Isla de Baish. Son experiéncies bones e de tornar a hèr.
Comentaris
9 de decembre 08.28h
Qu'at ditz com s'aqueth qui se sent sonque occitan n'estosse ciutadan deu monde...
Valoriza aqueste comentari: 1
10
5 de decembre 00.21h
Tu la fada,
Pantaisada,
A espelit,
Sens far de crit.
Lo tieu doç cant,
En caminant,
A desvelhat !
Pòbl' amagat !
Tu l'estèla,
Lusís bèla
A mai rajat !
Alen abrat !
Los mots volants,
Còrs tressautants
A tant donar !
Futur a far !
Mercés a tu,
De Salardú
Fins a Draonier !
Espèr badier !
Valoriza aqueste comentari: 10
0
5 de decembre 00.21h
Hippie!
Valoriza aqueste comentari: 2
11
3 de decembre 15.29h
#3
Alidé Sans tornarà a Tolosa, a l'ostau d'Occitània, le dissabte 14 de decembre. Ende aver mès detalhs vos cau anar suu siti de l'Ostal d'Occitània.
Valoriza aqueste comentari: 12
0
3 de decembre 08.16h
E!
Mes hètz promocion ABANS de har concèrts, pas après!!! Avossi sabut que i avè aquò a Tolosa lo 26/11 qu'i serí anat!
Valoriza aqueste comentari: 6
1
1 de decembre 17.57h
"Me senti deth Mond, mès canti en occitan. " : òsca Alidé, pas arren de hornir.
Valoriza aqueste comentari: 17
1
1 de decembre 03.27h
Òsca, Alidé!
Valoriza aqueste comentari: 17
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Haute-Loire (43)
superficie : 4 977 km² communes : 260 chef lieu : Le Puy-en-Velay
Arlempdes |Cascade de la Baume |Pradelles |Château de Rochebaron |Lavaudieu |Blesle |Le Dyke d’Arlempdes |Lac du Bouchet |Le château de Chalencon |Château de Saint vidal |Château de Lespinasse |Château de Chavaniac |Château de Domeyrat |Château des Evêques-du-Puy |Château de Polignac |Le Musée fantastique de La Bête du Gévaudan |Train Touristique des Gorges de l’Allier |Cloître de l’abbaye de Lavaudieu |Chapelle Saint Michel |Le Puy en Velay |Basilique Saint-Julien |Le Cloître de la cathédrale |Abbatiale Saint-Robert de La Chaise-Dieu |La Cathédrale Notre-Dame |La cascade de Louade |Le Lac bleu de Champclause |La cascade du Salin ou de Chaudeyrolles |Le Ravin de Corboeuf |