text:
Restauracion Meiji
La Restauracion Meiji correspònd au periòde entre 1868 e 1869 onte l'emperaire japonés, reduch au ròtle de figura religiosa dempuei de sègles, retrobèt son poder e acomencèt la modernizacion dau país après una guèrra civila corta, la guèrra Boshin, e l'abolicion dau Shogunat Tokugawa.
D'efèct, la dubertura forçada dau país au comèrci internacionau e ai nacions estrangieras après una expedicion militara estatsunidenca en 1854 entraïnèt una crisi prefonda de la societat e dau govèrn feudau japonés. Divèrsei faccions apareguèron devesidas a prepaus de l'influéncia deis estrangiers e de la modernizacion dau país. Rapidament, lo poder tradicionau dau shogun foguèt criticat puei escomés per de clans opausats ais estrangiers e favorables a una restauracion dau poder de l'emperaire. Fàcia a la poissança creissenta dei partisans de l'emperaire, lo shogun Tokugawa Yoshinobu acceptèt en persona l'abolicion dau shogunat en 1867 e lo retorn dau poder entre lei mans dau jove emperaire Meiji.
Pasmens, aquela decision èra encara pas sufisenta per certanei partisans de l'emperaire que crenhèron una manòbra dau shogunat per gardar son poder. Una guèrra civila acomencèt donc en genier de 1868 fins au 17 de mai de 1869. Lei diferents adversaris dau govèrn imperiau novèu foguèron desfachs après una tiera de campanhas militaras vèrs lo nòrd dau país.
Après aquela guèrra, lo país foguèt transformat prefondament per una seria de reformas que toquèron la societat, l'economia e lei fòrças armadas japonesas. La division deis abitants en castas foguèt abolida e la modernizacion occidentala venguèt la nòrma. Enfin, Japon tenguèt per lo premier còp un govèrn centrau fòrt e capable d'impausar sei decisions au rèsta dau país.
Somari
- 1 La dubertura forçada dau país
- 2 Crisis, conflictes e declin dau shogunat
- 3 Fin dau shogunat
- 4 Guèrra Boshin
- 5 Consequéncias
- 6 Referéncias
- 7 Bibliografia
La dubertura forçada dau país[modificar | modificar la font]
La convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
En 1853, l'expedicion dau commodòre Matthew Perry e d'una flòta de quatre naviris de guèrra modèrnes pervenguèt au larg d'Edo. Sa mission èra d'obtenir la fin de la politica d'isolacion dau Japon e sa dubertura au comèrci internacionau, se necessari per la fòrça[1] [2] [3]. La preséncia dei naviris entraïnèt donc una crisi prefonda per lo govèrn dau shogunat Tokugawa. D'efèct, lo shogunat e sei conselhiers vouguèron realizar un acòrd ambé leis estrangiers, l'emperaire lei vouguèt emmandar e un nombre important de daimyo (senhors feudaus) desirèron la guèrra. Lei faccions principalas dau país èran donc devesidas e lo conselhier Abe Masahiro (1819-1857) assaièt de trobar un compromés malaisat.
En març de 1854, foguèt signada ambé lo commodòre Perry la convencion de Kanawaga. Permetèt la dubertura de tres pòrts (Nagasaki, Shimoda e Kakodate) ai batèus estatsunidencs recercant de viures, un tractament corrècte per lei naufragiers estatsunidencs e l'installacion d'un consul estatsunidenc a Shimoda. Pasmens, aqueu tractat èra contrari ai desirs de l'emperaire, causant un maucontentament de la populacion còntra lo shogunat.
Consequéncias de la convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
Per lo shogunat, leis efècts de la convencion de Kanawaga e de la crisi foguèron importants. D'efèct, un debat, novèu au Japon, acomencèt a prepaus de la politica dau govèrn e de criticas dau shogunat apareguèron. Abe deguèt donc trobar d'aliats novèus per contuniar sa politica, especialament per mandar una seria de modernizacions de la defensa dau país. Ansin, un raprochament foguèt realizat ambé lei País Bas per la recepcion dau premier naviri a eliça japonés e la creacion d'una escòla militara navala a Edo e d'un centre d'entraïnament a Nagasaki. De mai, lei conoissenças scientificas occidentalas venguèron la basa de la recèrca japonesa.
En causa d'aquela politica, l'oposicion au conselhier Abe venguèt fòrça importanta e foguèt remplaçat en 1855 per Hotta Masayoshi (1810–1864). Lo cap de la dissidéncia èra alora Tokugawa Nariaki que combinava una leiautat fòrta per l'emperaire e un sentiment egalament grand còntra leis estrangiers. Èra tanben lo cap de la defensa nacionala dempuei 1854.
Lo Tractat d'amistat e de comèrci de 1858[modificar | modificar la font]
Après la nominacion de Townsend Harris coma consul deis Estats Units en 1856 e doas annadas de negociacions, un tractat d'amistat e de comèrci foguèt signat en 1858 entre Japon e leis Estats Units. Lei ponchs principaus d'aqueu tractat èran :
- cambi d'agents diplomatics.
- dubertura au comèrci estrangier dei pòrts d'Edo, de Kobe, de Nagazaki, de Niigata e de Yokohama.
- lei ciutadans estatsunidencs podián viure e comerçar librament dins aquelei pòrts, a l'excepcion dau comèrci de l'opium.
- lei ciutadans estrangiers èran jutjats segon la lèi de lor país amb un sistèma de tribunaus dins lei consolats.
- una taxacion febla per leis exportacions e leis importacions sota un contraròtle estrangier. Ansin, lo comèrci internacionau èra independent dau govèrn japonés.
- Japon poguèt comprar d'armas o de naviris estatsunidencs.
Ambé l'acòrd deis Estats Units, lo govèrn japonés deguèt egalament aplicar de condicions similaras per leis autrei país. Ansin, Reiaume Unit, França o Russia obtenguèron rapidament lo drech de comerçar e de s'establir dins lei pòrts dubèrts per lo tractat.
Crisis, conflictes e declin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Crisi politica[modificar | modificar la font]
La politica de dubertura dau país entraïnèt de crisis novèlas e un premier afebliment dau shogunat. D'efèct, en causa de sa politica, Hotta perdeguèt lo sostèn dei senhors principaus, e quand Tokugawa Nariaki s'opausèt au tractat, mandèt una sancion imperiala. Devinant la feblesa dau shogunat, lei jutges imperiaus rebutèron lo planh, mesclant l'emperaire a la politica dau país per lo premier còp dempuei de sègles. Puei, après la mòrt dau shogun Iesada Tokugawa en 1858, Tokugawa Nariaki prepausèt son fiu Tokugawa Yoshinobu per la succession ambé l'ajuda de divèrsei senhors. Dins aquò, Hotta averèt la lucha per lo poder e Tokugawa Nariaki e Tokugawa Yoshinobu foguèron arrestats. Naosuke Ii venguèt shogun provisòri. Enfin, de tractats novèus foguèron signats ambé leis Estats Units.
Crisi economica e solevaments[modificar | modificar la font]
La dubertura dau comèrci exterior japonés causèt una instabilitat economica importanta. L'inflacion e lo chaumatge aumentèron enterin que lo país èra tocat per de gròssei faminas. De mai, lo sistèma monetari japonés s'afondrèt en causa deis investisseires estrangiers. D'efèct, la paritat tradicionala au Japon entre l'òr e l'argent èra egala a 1 per 5 contra 1 a 15 dins lei país estrangiers. Aquela diferéncia entraïnèt de còmpras massissas d'òr per lei marchands estrangiers, forçant lo govèrn de desavalorar la moneda. Enfin, de centenaus de miliers d'abitants moriguèron d'una epidemia de colera, egalament aducha per leis estrangiers.
Ansin, dins leis annadas 1860, lei revòutas païsanas e lei violéncias urbanas se multipliquèron. D'incidents aguèron tanben luòc entre d'abitants japonés e d'estrangiers. De movements antiestrangiers poderós apareguèron. Naosuke Ii, signatari dau tractat de 1858, foguèt assassinat en març de 1860 a Sakuradamon. Divèrsei marins europèus foguèron tuats en 1860 a Yokohama[4]. Puei, en 1861, l'ambaissada britanica foguèt atacada e doas personas foguèron tuadas [4]. En consequéncia, lei nacions estrangieras deguèron prendre de mesuras violentas per protegir sei ciutadans.
L'oposicion armada a l'influéncia estrangiera degenerèt finalament en conflicte armat quand l'emperaire Komei rompèt ambé de sègles de non-intervencion imperiala e ordonèt l'expulsion deis Occidentaus e deis Estatsunidencs lei 11 de març e 11 d'abriu de 1863. Aquel òrdre foguèt especialament seguit per lo clan Choshu basat a Shimonoseki, sota la direccion dau senhor Mori Takachika. D'efèct, a partir dau 10 de mai, acomencèt de tirar sus totei lei naviris estrangiers temptant de traversar lo destrech de Shimonoseki maugrat leis òrdres dau shogunat. D'autra part, en setembre de 1863, l'ambaissada estatsunidenca d'Edo foguèt incendiada.
Intervencions militaras occidentalas[modificar | modificar la font]
L'influéncia estatsunidenca, inicialament importanta, declinèt a partir dau començament de la Guèrra de Secession en 1861. Foguèt remplaçada per Reiaume Unit, França e País Bas. Coma lo shogunat se declarèt pas capable de punir lei dos clans principaus dau camp antioccidentau, lei clans Choshu e Satsuma, lei fòrças occidentalas decidiguèron d'agir esperelei.
Ansin, en 1863, Estatsunidencs e Francés ataquèron dins lo destrech de Shimonoseki en julhet e aost. Leis Estatsunidencs averèron una batalha navala contra una flòta rebèlla e lei Francés destruguèron una vila pichona e una posicion d'artilhariá [5]. Pendent lo meme periòde, lei Britanics bombardèron Kagoshima, sus lo territòri Satsuma, en respònsa a la mòrt d'un marchand britanic[6]. Destruguèron tanben quauquei naviris. De negociacions acomencèron donc entre lei Britanics e lo clan Satsuma qu'èra opausat au shogun mai non a la dubertura e a la modernizacion dau país. Ansin, après pagament de reparacions per lo clan Satsuma, lei relacions se melhorèron. Ansin, pendent la guèrra de Bonshin, lei Britanics foguèron aliats e Satsuma obtenguèt de naviris de guèrra de vapor.
Còntra lo clan Choshu, leis operacions venguèron pus importantas en 1864. Lei 5 e 6 de setembre, una flòta internacionala ataquèt lo destrech e desbarquèt de fòrças terrèstras. Lo 8, lei fòrças Choshu deguèron se rendre e lei fortificacions de la region foguèron destruchas. Après aquela intervencion, leis Occidentaus demandèron una indemnitat fòrça gròssa de 3 milions de liuras au shogunat[7] [8]. Per redurre la soma, lo shogunat negocièt e leis Europèus demandèron la ratificacion dau tractat d'amistat de 1858 per l'emperaire, la dubertura dei pòrts de Hyogo e Osaka e una uniformizacion dei taxas a 5% [9]. Per far pression sus l'emperaire, una flòta foguèt mandada a Hyogo en 1865 e l'emperaire finiguèt per calhar e autorizar lo shogun de negociar ambé leis estrangiers.
Fin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Succès militars dau shogunat e restauracion provisòria de son govèrn[modificar | modificar la font]
Entre 1864 e 1867, data de sa dissolucion nominala, lo shogunat retrobèt una partida importanta de son poder e de son influéncia. D'efèct, lo 20 d'aost de 1864, capitèt de repossar puei d'esquichar una revòuta a Kyoto sostenguda per lo clan Choshu. Una expedicion punitiva, mandada en setembre, obtenguèt per la seguida lo deliurament dei caps de la rebellion refugiats sus lo territòri Choshu. Foguèron condamnats a mòrt. De mai, entre mai de 1864 e genier de 1865, una autra rebellion, la rebellion Mito, foguèt egalament desfacha per leis armadas dau shogunat maugrat unei victòrias inicialas deis insurgents [10] [11]. Coma per la revòuta de Kyoto, la repression foguèt saunosa[12]. Lei basas dau govèrn tradicionau foguèron donc installadas tornarmai e lo movement anti-shogunat reprimit.
Segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu e fin nominala dau shogunat[modificar | modificar la font]
Lo declin definitiu dau shogunat foguèt entraïnat per sa desfacha durant la segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu. Acomençada en 1866, l'expedicion foguèt desfacha per l'aliança e lei fòrças modèrnas dei clans Choshu e Satsuma. De mai, lo shogun Tokugawa Iemochi moriguèt, bessai d'empoisonament, la mema annada e Tokugawa Yoshinobu venguèt lo shogun novèu. Capitèt d'establir un alta-au-fuòc mai lo prestigi dau shogunat èra d'ara endavant grèvament afectat. Puei, lo 30 de genier de 1867, l'emperaire Komei moriguèt e son jove fiu Meiji li succediguèt enterin que l'influéncia de la rebellion Choshu-Satsuma aumentava. Lo shogun Tokugawa Yoshinobu prepausèt donc de rendre son poder a l'emperaire. La fin dau shogunat aguèt oficialament luòc lo 9 de novembre de 1867[13]. Dins aquò, lo poder dei Tokugawa èra ja fòrça important e l'estructura de son govèrn totjorn en plaça.
Guèrra Boshin[modificar | modificar la font]
Restauracion de l'emperaire e començament de la guèrra[modificar | modificar la font]
Maugrat la fin dau shogunat prononciada per Tokugawa Yoshinobu, lei relacions entre lei doas faccions èran encara tendudas. La rompedura aguèt finalament luòc au començament de l'annada 1868 e la guèrra civila acomencèt rapidament en genier. D'efèct, lei clans pus engatjats, principalament Satsuma e Choshu, dins lo camp de l'emperaire crenhèron que la fin dau shogunat proclamada per Tokugawa Yoshinobu foguèsse solament una manòbra per gardar un poder non oficiau important. Lo 3 de genier de 1868, de tropas dei dos clans ataquèron lo palais imperiau per liberar l'emperaire que proclamèt la restauracion de son poder. Puei, e mai se la majoritat dei senhors desiravan contuniar la collaboracion ambé lei Tokugawa, Saigo Takamori dau clan Satsuma, menacèt de suprimir lo títol de shogun e de sasir lei tèrras Tokugawa.
De son caire, lo shogun, inicialament d'acòrd ambé la proclamacion de l'emperaire, s'estimèt plus liat per aquela lo 17 de genier[14]. Aquela decision foguèt presa après la destruccion dau castèu d'Edo, una residéncia dau shogun, e l'ataca d'un burèu dau govèrn per de partisans dau clan Satsuma. L'endeman, lei fòrças dau shogun ataquèron donc lo palais dau daimyo Satsuma a Edo. Quauquei personas foguèron capturadas o tuadas[15]. Après aqueleis eveniments, una guèrra civila dubèrta, dicha guèrra Boshin, comencèt rapidament.
Batalha de Toba-Fushimi e presa d'Osaka[modificar | modificar la font]
Lo 27 de genier de 1868, 15 000 soudats dei fòrças dau shogunat ataquèron 5 000 combatents dei tropas dei clans Satsuma e Choshu a Toba e Fushimi, vèrs l'intrada sud de Kyoto. Equipats d'armas modèrnas mentre qu'una partida importanta dei tropas Tokugawa avián encara sei materiaus feudaus, lei clans Choshu e Satsuma resistiguèron. De mai, venguèron oficialament l'armada imperiala lo 28. Aprofichant lo cambiament de camp de divèrsei senhors entre lo 5 e lo 6 de febrier, capitèron donc de rebutar l'armada dau shogun. Après aquela desfacha, Tokugawa Yoshinobu, se retirèt a Edo e son prestigi èra entamenat[16]. L'armada imperiala acomencèt d'avançar e prenguèt lo castèu d'Osaka lo 8 en causa de la retirada dei fòrças dau shogun.
En revenge, sus lo teatre navau, la flòta imperiala èra pas encara capabla de batre lei naviris shogunaus. Foguèt batuda a Awa lo 28 de genier e perdiguèt un naviri.
Neutralitat dei país estrangiers[modificar | modificar la font]
Divèrsei país estrangiers tenián d'interès au Japon e assaièron d'intervenir au començament de la guèrra Boshin. Pasmens, pauc a pauc, après de negociacions ambé l'emperaire e fàcia a l'intransigéncia dau shogun, evolucionèron vèrs una neutralitat mai o mens respectada.
D'efèct, en febrier, leis Occidentaus reünits dins lo pòrt dubèrt de Hyogo declarèron que lo shogunat èra totjorn considerat coma lo govèrn legitim dau Japon. Aquela declaracion permetèt l'espèr d'una intervencion occidentala, especialament francesa, per ajudar lo shogunat. Dins aquò, una delegacion imperiala venguèt a Hyogo quauquei jorns après aquela declaracion. Lei diplomatas de l'emperaire rementèron l'abolicion dau shogunat e prometèron lo respèct dei tractats e la proteccion deis estrangiers. Ansin, obtenguèron finalament la reconoissença internacionala dau govèrn de l'emperaire. Pasmens, la reconoissença de l'emperaire arrestèt pas lo movement e leis atacas antiestrangiers. Per exemple, 11 marins francés foguèron tuats per un clan favorable a l'emperaire lo 8 de març de 1868. L'ambaissador anglés foguèt tanben atacat dins una carriera de Kyoto vèrs la fin dau mes.
Lo refús de l'ajuda diplomatica francesa per lo shogun acabèt lei poissanças occidentalas de demorar neutras dins la guèrra civila. Aquela ajuda foguèt la proposicion d'un plan prepausat per l'ambaissador Léon Roches per arrestar l'avançada dei tropas imperialas a Odawara, darrier ponch estrategic avans una ofensiva contra Edo. Léon Roches demissionèt e en març, sota l'influéncia dau Britanic Harry Parkes, les nacions estrangieras concluguèron l'adopcion d'una neutralitat estricta enebissent intervencions dirèctas e liurasons de materiaus.
Pasmens, aquel acòrd de neutralitat foguèt parcialament respectat car lei Francés ajudèron l'armada dau shogun ambé lo mandadís de conselhiers mai o mens oficiaus per formar de soudats. De mai, d'una maniera generala, lei dos camps capitèron d'obtenir de materiaus de guèrra modèrnes europèus o estatsunidencs.
Reddicion d'Edo[modificar | modificar la font]
Après sei premierei victòrias, Saigo Takamori dirigiguèt lei fòrças imperialas vèrs l'èst e lo nòrd de Japon, ganhant la batalha de Kōshū-Katsunuma lo 29 de març. Sei tropas poguèron donc enceuclar Edo en mai de 1868, entraïnant la reddicion de la vila e dau shogun Tokugawa Yoshinobu. Quauquei grops assaièron de contuniar la lucha mai foguèron vencuts lo 4 de julhet durant la batalha d'Ueno.
Pasmens, lo cap de la flòta Tokugawa, Enomoto Takeaki, refusèt la capitulacion. Amb uech naviris sota dotze e 2 000 òmes, capitèt d'anar vers lei territòris dau nòrd, revoutats contra l'emperaire. Foguèt egalament ajudat per un grop de conselhiers militars francés, especialament Jules Brunet.
Campanha contra la coalicion dau nòrd[modificar | modificar la font]
Après la desfacha e la reddicion de Tokugawa Yoshinobu, la màger part de Japon acceptèt lo govèrn e l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, unei senhors dau nòrd, sostenguts per lo clan Aizu, refusèron l'òrdre novèu e formèron una aliança per combatre lei tropas imperialas. En mai de 1868, l'aliança tenguèt lei clans de Sendai, Yonezawa, Aizu, Shonai e Nagaoka. De mai, un prince imperiau aviá fugit au nòrd ambé de partisans dei Tokugawa. Venguèt lo cap nominau de la coalicion. Enfin, la flòta d'Enomoto arribèt a Sendai lo 26 d'aost. Pasmens, maugrat una superioritat numerica importanta, 50 000 combatents, lei fòrças de la coalicion èran mau equipadas maugrat l'obtencion de 3 canons Gatling e de 2 000 fusius francés modèrnes ambé l'ajuda d'un marchand alemand.
Una campanha relativament corta permetèt de véncer la resisténcia de la coalicion. D'efèct, en mai de 1868, lo daimyo de Nagaoka foguèt atacat. Capitèt d'exercir una resisténcia importanta durant la batalha de Hokuetsu e d'infligir de pèrdas autas ais Imperiaus. Pasmens, son castèu foguèt pres lo 19 de mai. Puei, lei tropas de aigo Takamori capitèron de pertusar lei defensas de la coalicion construchas dins la passa de Bonari per atacar directament lo clan Aizu. Aqueu clan foguèt vencut en octòbre durant la batalha d'Aizu. En consequéncia, la posicion de Sendai èra desenant indefendabla e la flòta d'Enomoto se retirèt a Hokkaido.
Formacion de la Republica d'Ezo[modificar | modificar la font]
Après la desfacha sus l'illa d'Honshu, Enomoto Takeaki se retirèt a Hokkaido ambé sa flòta, sei conselhiers francés e 3 000 òmes. Entre lo 20 e lo 26 d'octòbre, eliminèron la resisténcia dau clan Matsumae puei prenguèron lo contraròtle de tota l'illa pendent lo mes de novembre. Pasmens, la flòta perdeguèt dos naviris importants au larg d'Esashi en causa d'una tempèsta. Puei, organizèron un govèrn sus l'illa e proclamèron la Republica d'Ezo lo 25 de decembre de 1868 ambé l'objectiu de formar una nacion independenta. Enomoto foguèt facilament elegit president. Leis autoritats d'Ezo assaièron adonc d'obtenir un sosten internacionau o un acòrd ambé l'emperaire mai leis Estatsunidencs, lei Francés e lei Rus refusèron de reconóisser la republica novèla. Puei, Enomoto prepausèt que l'illa foguèsse dirigida per lo shogun sota l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, aquela proposicion foguèt tanben refusada per lo Conseu Imperiau. Durant lei mes d'ivèrn, lei fòrças d'Ezo fortifiquèron adonc lo sud de l'illa per assaiar de rebutar l'assaut de l'armada imperiala. Un comandament d'oficiers japonés e francés foguèt egalament organizat e quatre bregadas venguèron operacionalas per l'armada d'Ezo.
Campanha d'Hokkaido[modificar | modificar la font]
Lo 20 de març de 1869, una flòta imperiala agantèt la baia de Miyako dins lo nòrd de l'illa d'Honshu. Lo 6 de mai, anticipant lo movement, la flòta d'Ezo assaièt d'atacar e de capturar lo naviri pus poderós de la flòta, lo Kotetsu. Pasmens, en causa dau marrit temps e de la preséncia d'armas modèrnas sus lo naviri, l'assaut contra lo Kotetsu manquèt.
Aquela revirada permetèt a l'armada de l'emperaire d'atacar directament l'illa d'Hokkaido amb una fòrça de 7 000 soudats desbarcats lo 9 d'abriu. Gràcias a lor superioritat numerica, capitèron de prendre pauc a pauc lei posicions defensivas fins a Hakodate, la capitala de la republica. Puei, entre lo 5 e lo 10 de mai de 1869, dins la baia d'Hakodate, la flòta d'Enomoto foguèt destrucha o capturada per lei naviris de l'emperaire. Aquela victòria permetèt ai tropas de l'emperaire de finir l'enceuclament d'Hakodate e d'obtenir finalament la capitulacion de sa garnison lo 17 de mai.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La Restauracion Meiji accelerèt l'industrializacion dau país ja acomençat durant la fin dau shogunat. Japon venguèt donc rapidament una poissança militara importanta, capabla de véncre leis armadas europèas coma en 1905 contra lei tropas russas.
Au nivèu de la politica interiora japonesa, lo govèrn novèu introduguèt de reformas per afeblir lei sostens dau shogunat abolit (daimyos, clans e samurais) e consolidar son poder. Ansin, una capitala novèla, Tokyo, venguèt lo centre dau poder e lei tèrras Tokugawa, 25% dei tèrras cultivadas, foguèron sasidas per lo govèrn imperiau. Puei, entre 1869 e 1871, leis autrei fèus foguèron egalament représ per l'emperaire. D'autra part, a partir de 1873, la casta dei samurais foguèt tanben abolida pauc a pauc maugrat la rebellion dau clan Satsuma en 1877. Dins aquò, la màger part dei samurais acceptèt aquelei transformacions e capitèron d'obtenir de pòstes importants dins la societat novèla (oficiers, ensenhants, foncionaris, fabricants d'arma de fuòc...) en causa de sei conoissenças. De mai, l'esperit d'elèit de lor classa subrevisquèt.
Lei fòrças armadas subiguèron tanben de reformas fòrça importantas ambé la disparicion de la classa dei samurais qu'èra la soleta que podiá tenir d'armas. Aqueu privilègi foguèt estendut a totei leis abitants. De mai, l'armada venguèt una armada de conscripcion amb un servici militar de quatre ans. Enfin, lei samurais poguèron plus portar en vila d'armas mostrant lor estatut ancian.
Enfin, lo govèrn imperiau desvolopèt fòrtament l'industria japonesa transformant lo país en poissança mondiala modèrna. Per exemple, la produccion de carbon, 600 000 tonas en 1875, agantèt 21 300 000 tonas en 1913. Autre exemple, lo nombre de naviris de vapor aumentèt de 26 en 1875 a 1 514 en 1913.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ The economic aspects of the history of the civilization of Japan Yosaburō Takekoshi p. 285-86.
- ↑ Black Ships Off Japan - The Story of Commodore Perry's Expedition, Arthur Walworth p. 21.
- ↑ Arms and men: a study in American military history Walter Millis p. 88.
- ↑ 4,0 4,1 Satow, Sir Ernest 2006 A Diplomat in Japan Stone Bridge Classics, p. 34.
- ↑ The Battle of the Straits of Shimonoséki, www.navyandmarine.org, [1]
- ↑ Sir Ernest Satow, A Diplomat in Japan, Capíto VIII, The Bombardment of Kagoshima.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 314-315.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p .86.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p. 145.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), pp. 119-120.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 118.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 120.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 310-311.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 124.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 125.
- ↑ Mark Ravina, Last Samurai: The Life and Battles of Saigo Takamori, John Wiley & Sons, 2004.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Paul Akamatsu, Meiji 1868: Revolution and Counter-Revolution in Japan, Harper & Row, New York, 1972, p.
- (en) W.G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford University Press, Stanford, 1972
- (en) W.G. Beasley, The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850, St. Martin's Press, New York, 1995
- (en) Albert M. Craig, Chōshū in the Meiji Restoration, Harvard University Press, Cambridge, 1961
- (en) Marius B. Jansen, Japan in Transition: From Tokugawa to Meiji, Princeton University Press, Princeton, 1986
- (en) Marius B. Jansen, The Making of Modern Japan, Harvard University Press, Cambridge, 2000
- (en) Rhoads Murphey, East Asia: A New History, Addison Wesley Longman, New York, 1997
- (en) Ernest Satow, A Diplomat in Japan (ISBN 4-925080-28-8)
- (en) Rachel F. Wall, Japan's Century: An Interpretation of Japanese History since the Eighteen-fifties, The Historical Association, London, 1971
- (en) Breen, John, The Imperial Oath of April 1868: ritual, power and politics in Restoration Japan, Monumenta Nipponica, 1996.
- (en) Harry D. Harootunian, Toward Restoration, Berkeley: University of California Press, 1970.
- (en) Najita Tetsuo, The Intellectual Foundations of Modern Japanese Politics, Chicago & London: University of Chicago Press.
- (en) H. Van Straelen, Yoshida Shōin, Forerunner of the Meiji Restoration: A Biographical Study, Leiden: E. J. Brill, 1952.
- (en) David M. Earl, Emperor and Nation in Japan, Seattle: University of Washington Press, 1972.
- (en) Marius B Jansen, Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration, New York: Columbia University Press, 1994.
- (en) W. G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford, California: Stanford University Press, 1972.
- (en) Conrad Totman, « From Reformism to Transformism, bakufu Policy 1853 – 1868 », in T. Najita & V. J. Koshmann, Conflict in Modern Japanese History, New Jersay: Princeton University Press, 1988, pp. 62 – 80.
- (en) Jansen, Marius B., « The Meiji Restoration », in Jansen, Marius B. The Cambridge history of Japan, Volume 5: The nineteenth century, New York: Cambridge UP, 1989, pp. 308–366.


c: text/html

text:
Sant Christol
Sant Christol (Saint-Christol en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se situa en la vallée del Talaron a la cœur del Parc natural regional dels Monts de Ardèche.
Le village se situe dans la vallée du Talaron au cœur du Parc naturel régional des Monts d’Ardèche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Al XVIIe sègle, O municipalitat a patit los exactions dels Dragonnades.
- En lo moment de la guèrra de 14-18, 55 abitants de la municipalitat an trobat la mòrt.
- Au XVIIe siècle, Le commune a subi les exactions des Dragonnades.
- Lors de la guerre de 14-18, 55 abitants de la commune ont trouvé la mort.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bonnet (Mòsa)
Bonnet es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Casqueta es un modèst vilatge sus la rota de Nancy a Orléans, a mes camin entre Vaucouleurs sus la Meuse e Joinville sus la Marna. La siá célébrité lududes ven de lo sieu ancian Eglise #que protegís lo cavòt de Sant Florentin.
Sant Florentin #far partida de la pléiade de ascètes #qu'a Modèl:La s- #emigrar islas britanicas sul continent per i cercar la perfeccion crestiana.
Fils d'un rei d'Escòcia, Sant Florentin se vei un jorn prepausar per lo sieu paire d'èsser associat al tròn. Mogut per una aspiracion de Detlo-Anautit, el se enfuit pendent la nuèch. Trenta chevaliers an enviat a la siá persecucion mas Sant Florentin multitud als pès la corona #que presentan e lo convertit a lo sieu pròpri ideal.
En afranquint alavetz la mar, dicha la legenda, sus una immensa crotz de bòsc aportat per un angel, los fugitifs abòrdan la França. "Nosautres cal renonciar (separar) e Dieu servir", la siá dicha lo sieu cap. E los en abandonant arriba per monts e per val als confins del Austrasie e de la bourgogne, a Casqueta. En amagant lo sieu títol e lo sieu nom, se loga, per humilité, a las gents del luòc coma porcher.
Pendent trenta dos ans,Sant Florentin portarà una vida abjècta, en butte a las méchancetés de #çò que lududes reprotxaran de négliger la siá vegada pel prec, mas venjat pels miracles #que dison la siá aplicacion al dever d'estat e venerat pels humbles #qu'el réconforte e guérit.
- Venir un jorn o satan #resòlvre de l'experimentar. Florentin I aviá una cœur e se remembrava siens, de lo sieu país, #que ne demorava volontàriament sens nòvas. Lo demòni, jols molzuts d'una filha de rei se presenta a lududes, lududes dicha #qu'es, ludut parlar de lo sieu Escòcia alunhat e ludut prepausa, al meteis temps que l'anèl del matrimòni, d'i tornar fin finala.
Tres jorns pendent, lo pâtre #lutar contra los séductions de la jove filha e contra los sieus pròpris remembres. A la fin per caçar lo obsession, #levar la massue #que lududes servissiá a dirigir las bèstias e @frapper la pretenuda princessa. Sulpic aquela aicí #abandonar los sieus molzuts de emprunt e Florentin #reconéisser lo diable. Apurat, Se #endormir sus luòc. A lo sieu réveil una font fluïa a la endroit ont i aviá clauat la siá massue. Es encara uèi la fontaine venerada de Sant Florentin ont nombre de malauts #èsser antany guéris.
Avertit per un angel que lo tèrme de la siá vida sarrava, Sant Florentin #far venir lo curé, lududes #revelar la siá reiala origina e #demandar #qu'après la siá mòrt lo sieu còrs, depausat sus un carri enganchat de dos braus roges, siá enterré al luòc o s'arturaràn aqueles animals.
Environat lèu de la vénération populara, aquel cavòt #donar naissença a la glèisa. En 960 Sant Gérard, avesque de Toul, #desvolopar lo culte de Sant Florentin e a Modèl:La s mini- e Modèl:S- #caler engrandir la glèisa en rason de l'afluéncia dels pelegrins en venent de tota l'Euròpa. Los aliénés, los nervioses i imploraient lo sieu guérison. Jos Louis XIV un soldat, victima de la guèrra, i #recobrar l'usatge de los sieus membres. A Modèl:La s-, la vila de Bar lo Pòrti pagava de bon gra lo pelegrinatge a Casqueta a las aliénés #que dépendaient d'ela. De tot temps Sant Florentin i aguèt invocat contra las divèrsas formas de temor en rason de la paur #que lududes #parlar satan.
La glèisa de Casqueta a classificat monument istoric dempuèi 1909.
Los principals episòdis de la vida de Sant Florentin an evocat en un continuament de 19 pinturas murales (classificada M.Ora 1907). Una inscripcion sul darrièr aficha rajouté en lo moment de la restauracion de 1876, repren un cartouche ancian, en donant la dade 1500 e lo nom del révérend Paire Mathieu, sens #que se pòsca saber se s'agís de la data d'execucion e del nom del pintor.
Lo cavòt de Sant Florentin (lo en jasent, classificada M.Ora 1907) se tròba al caireforc del transept e data de la fin de la Modèl:S-. En lo moment dels pelegrinatges, se fasiá passar los malauts entre los cinc piliers #que sostenon al en jasent del Sant.
UNAS AUTRAS CURIOSITATS DE CASQUETA:
Lo nòstre typique albereda de las tilleuls #que portarà a la fontaine de Sant Florentin e dins l'airal de diversió (extremitat del pòble, direccion Joinville).
La comuna-escor (1852), bastissa çò de mès d'estructurat del costat.
Lo égayoir, conca semi circulara a pendent doç que # se banhava los cavals (extremitat del pòble, direccion Gondrecourt lo chateau).
L'òrta conservatoire(memòria de las nòstras òrtas localas), las fontaines, lavoirs, castèls, ostals de caractèr e lo ancià presbytère a descobrir en esbaladant dins lo pòble. Vista panoramique dels parcs eolianes installats sus la municipalitat retent-vos près de la "crotz del molin a vent".
Bonnet est un modeste village sur la route de Nancy à Orléans, à mis chemin entre Vaucouleurs sur la Meuse et Joinville sur la Marne. Sa célébrité lui vient de son antique Eglise qui abrite le tombeau de Saint Florentin.
Saint Florentin fit partie de la pléiade d'ascètes qui au Modèl:S- émigra des îles britanniques sur le continent pour y chercher la perfection chrétienne.
Fils d'un roi d'Écosse, Saint Florentin se voit un jour proposer par son père d'être associé au trône. Mû par une aspiration d'En-Haut, il s'enfuit durant la nuit. Trente chevaliers sont envoyés à sa poursuite mais Saint Florentin foule aux pieds la couronne qu'ils présentent et les convertit à son propre idéal.
Franchissant alors la mer, dit la légende, sur une immense croix de bois apportée par un ange, les fugitifs abordent la France. "Il nous faut départir (séparer) et Dieu servir", leur dit leur chef. Et les quittant il arrive par monts et par vaux aux confins de l'Austrasie et de la bourgogne, à Bonnet. cachant son titre et son nom, il se loue, par humilité, aux gens du lieu comme porcher.
Durant trente deux ans,Saint Florentin mènera une vie abjecte, en butte aux méchancetés de ceux qui lui reprocheront de négliger son troupeau pour la prière, mais vengé par les miracles qui disent son application au devoir d'état et vénéré par les humbles qu'il réconforte et guérit.
Vint un jour ou satan résolut de l'éprouver. Florentin avait un cœur et se souvenait des siens, de son pays, dont volontairement il restait sans nouvelles. Le démon, sous les traits d'une fille de roi se présente à lui, lui dit qui il est, lui parle de son Écosse lointaine et lui propose, en même temps que l'anneau du mariage, d'y retourner enfin.
Trois jours durant, le pâtre lutta contre les séductions de la jeune fille et contre ses propres souvenirs. À la fin pour chasser l'obsession, il leva la massue qui lui servait à diriger les bêtes et frappa la prétendue princesse. aussitôt celle ci quitta ses traits d'emprunt et Florentin reconnut le diable. Épuisé, il s'endormit sur place. A son réveil une source coulait à l'endroit où il avait fiché sa massue. C'est encore aujourd'hui la fontaine vénérée de Saint Florentin où nombre de malades furent jadis guéris.
Averti par un ange que le terme de sa vie approchait, Saint Florentin fit venir le curé, lui révéla sa royale origine et demanda qu'après sa mort son corps, déposé sur un char attelé de deux taureaux rouges, soit enterré au lieu ou s'arrêteront ces animaux.
Entouré bientôt de la vénération populaire, ce tombeau donna naissance à l'église. En 960 Saint Gérard, évêque de Toul, développa le culte de Saint Florentin et au Modèl:S mini- et Modèl:S- il fallut agrandir l'église en raison de l'affluence des pèlerins venant de toute l'Europe. Les aliénés, les nerveux y imploraient leur guérison. Sous Louis XIV un soldat, victime de la guerre, y recouvra l'usage de ses membres. Au Modèl:S-, la ville de Bar le Duc payait volontiers le pèlerinage à Bonnet aux aliénés qui dépendaient d'elle. De tout temps Saint Florentin fut invoqué contre les diverses formes de crainte en raison de la peur que lui causa satan.
La glèisa de Bonnet est classée monument historique depuis 1909.
Les principaux épisodes de la vie de Saint Florentin sont évoqués dans une suite de 19 peintures murales (classées M.H. 1907). Une inscription sur le dernier panneau rajouté lors de la restauration de 1876, reprend un cartouche ancien, donnant la dade 1500 et le nom du révérend Père Mathieu, sans qu'on puisse savoir si il s'agit de la date d'exécution et du nom du peintre.
Le tombeau de Saint Florentin (le gisant, classé M.H. 1907) se trouve à la croisée du transept et date de la fin du Modèl:S-. Lors des pèlerinages, on faisait passer les malades entre les cinq piliers qui supportent le gisant du Saint.
AUTRES CURIOSITÉS DE BONNET:
Notre typique allée des tilleuls qui vous mènera à la fontaine de Saint Florentin et à l'aire de détente (extrémité du village, direction Joinville).
La mairie-école (1852), édifice le plus architecturé du canton.
l'égayoir, bassin semi circulaire à pente douce dans lequel on baignait les chevaux (extrémité du village, direction Gondrecourt le chateau).
Le verger conservatoire(mémoire de nos vergers locaux), les fontaines, lavoirs, châteaux, maisons de caractère et l'ancien presbytère à découvrir en se baladant dans le village. Vue panoramique des parcs éoliens installés sur la commune en vous rendant près de la "croix du moulin à vent".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
|2008=217 |2009=217 |cassini=4841 |senscomptesdobles=1962}}
Lieux et monuments[modificar | modificar la font]
[[Image:BonnetMeuse2.jpg |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}}


text:
Guèto
Un guèto (var. guetò, gueto, guèt, ghetto per lo tèrme generau e judariá, juteria per lo tèrme especific ai comunautats josievas) designava inicialament un quartier reservat ò impausat ai Josieus. I avián generalament lo drech de viure segon sei lèis e costumas.
Per extension, lo tèrme designa tanben a l'ora d'ara de quartiers onte son concentrats una minoritat etnica, culturala ò religiosa. Aquela minoritat es generalament desfavorizada mai lo tèrme comença d'èstre utilizat per designar de quartier onte certanei minoritats de populacions richas se concentran. Dins totei lei cas, lo mòt a generalament una conotacion pejorativa.


text:
Yucca brevifolia
Yucca brevifolia
Yucca brevifolia
Yucca brevifolia
Engelm., 1871
Yucca brevifolia, que lo dison tanben Joshua tree o arbre de Josué, es una espècia de la familha Agavaceae, que s'encontra sonque en America del Nòrd pels Estats de Califòrnia, Arizòna, Utah, e Nevada. Confinhats principalament al Desèrt de Mojave entre 600 e 1800 m d'altitud, butan mai que mai dins la region de la Queen Valley e de la Lost Horse Valley dins lo Joshua Tree National Park que s'i pòt trapar un especimen de 13 mètres de nautor.
Descripcion botanica[modificar | modificar la font]
Los Joshua trees pòdon butar a partir d'una grana o d'un rizòma sosterranh d'un autre Joshua tree. Butan lentament : 10 a 20 cm las primièras annadas e sonque 10 cm l'an puèi. Le tronc es constituit de millierats de pichonas fibras e ten pas los traditionals anèls de creissença, çò que ne fa malaisida l'evaluacion de l'atge. Lo Yucca brevifolia es pas fòrça rustic pr'amor de son racinum superficial e de sas brancas pesugas al som, mas subreviu a la rigor del desèrt e pòt aténher 200 ans.
Un espectacle primaveral dels pus polit es lo floriment blanc dels Joshua trees. Las flors apareisson entre la fin de febrièr e d'abrial. Los Joshua trees butan pas pus après lo floriment e florisson pas cada an. Coma nombrosas plantas del desèrt, lo floriment es dependent de l'ocuréncia de las precipitacions precedentas. An de besonh d'un ivèrn freg per florir.
Après lo floriment, las flors son fecondadas pel parpalhon de yucca, que difusa lo pollèn en pondent sos uòus sus las flors. Las babas del parpalhon se noirisson de las granas de l'arbre mas ne'n daissan pron per permetre la reproduccion de l'espècia.
L'embrancament se fa mai que mai quora las extremitats son destruitas pel cusson del Yucca.
Istòria[modificar | modificar la font]
Le nom de Joshua tree foguèt balhat per un grop de mormons que traversavan lo desèrt de Mojave al mitan del sègle XIX . La forma particulara de l'arbre lor faguèt pensar a Josué mostrant, braces tenduts, la Tèrra promesa.
Galariá[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
- Joshua Tree National Park
- The Joshua Tree es lo títol d'un album del grop de rock U2.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Yucca brevifolia dins Flora of North America (en)
- Referéncia NCBI : Yucca brevifolia (en)
- Joshua Tree
- Data Plants


text:
Bischoffsheim
Bischoffsheim en alemannisch (Bischoffsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Gustave Brion-Bòsc de Bischoffsheim.jpg|thumb|left|Bòsc de Bischoffsheim, dessin de Gustave Brion, 1844]]
Communément trucat Bischen-am-Berg lo vilatge de Bischoffsheim fa partida del costat de Rosheim e del arrondissement de Molsheim. Situat al pè de la montanha dicha Bischenberg (363 mètres a lo-dessus del nivèl de la mar) sus la rota en connectant Rosheim a Hipsheim
Communément appelé Bischen-am-Berg le village de Bischoffsheim fait partie du canton de Rosheim et de l'arrondissement de Molsheim. Situé au pied de la montagne dite Bischenberg (363 mètres au-dessus du niveau de la mer) sur la route reliant Rosheim à Hipsheim
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors de trabalhs efectuats sul territòri de la municipalitat, de nombrosas descobèrtas an #èsser fachas al fil dels ans. Testifiquen La preséncia de l'òme sul luòc de Bischoffsheim dempuèi la préhistoire (Neolític rubané 5 a 6000 abans J.C.). Los desparièrs vestigis e trobalhas recensés pròvan qu'aquel luòc aviá a l'epòca romaine ja de l'importància.Protegissiá probablament un camp militar romain. Passat jol domeni dels Alamans de contunh dels Mérovingiens, la localité es de contunh donada a la avesque de Estrasburg, #que i a un tribunal episcopal mencionat dempuèi 1070. Lo nom de la municipalitat significa « pòble de l'avesque », e es d'ailà #que ven lo sieu blason. Bischoffsheim #Èsser coma Bishheim-a lo-Saum, donat per Clovis a Sant Rémy #qu'en #dispausar en benefici de lo sieu glèisa. Bischoffsheim #Èsser a divèrsas recuperacions dévasté al cors dels sègles, sustot en lo moment de la Guèrra de las paysans e de la Guèrra de Trenta Ans.
Bischoffsheim I aviá antany dos castèlx, la Oberschloss e lo Niederschloss: lo primièr i aguèt vendut pendent la Revolucion e démoli, lo segond es plan conservat e forma, amb las siás dependéncias una vasta e polida proprietat.
Sul Bischerberg, una image de la Vèrge douloureuse atrasiá dempuèi longtemps un grand pelegrinatge, quand Jean de Manderscheidt, avesque d'Estrasburg, i #far bastir una glèisa en 1590.En 1663, un coatz de Franciscàs #èsser édifié al Bischerberg, la Revolucion #escampilhar los religioses e la glèisa #èsser délaissée. En 1825 los paires liguoriens se #establir en lo monastèri abandonat e dempuèi alavetz lo pelegrinatge a trobat lo sieu ancian splendeur.
Al Sègle XVIII, las municipalitats copropriétaires en indivision del Ried e de la bòsc regulatz los sieus litiges e se partejan las tèrras. Après las guèrras de la Revolucion e de la Empèri, Bischoffsheim tròba la siá vocacion agricòla. Lo òrdi, lo avoine, lo blat e la poma de tèrra i an conreat. Lo vilatge es alavetz réputé per la siá produccion de fruchas, de cerises sustot. La viticulture es egalament fòrça present dins lo pòble, aital coma çò ramaderia. A la fin del Sègle XX la municipalitat patida un important èxode rural al ponch de pas mai comptar que deu agricultors e viticulteurs. A present la municipalitat s'investís en l'implantacion de zònas d'activitat artesanala e de desvolopament de quartièrs residenciales per una populacion #que se desplaçan en las grandas aglomeracions.
Au cours de travaux effectués sur le territoire de la commune, de nombreuses découvertes ont été faites au fil des années. Elles attestent la présence de l’homme sur le site de Bischoffsheim depuis la préhistoire (Néolithique rubané 5 à 6000 avant J.C.). Les différents vestiges et trouvailles recensés prouvent que ce site avait à l’époque romaine déjà de l’importance.Il abritait probablement un camp militaire romain. Passé sous la domination des Alamans puis des Mérovingiens, la localité est ensuite donnée à l'évêque de Strasbourg, qui y tient une cour épiscopale mentionnée dès 1070. Le nom de la commune signifie « village de l'évêque », et c'est de là que vient son blason. Bischoffsheim fut comme Bishheim-au-Saum, donné par Clovis à Saint Rémy qui en disposa au profit de son église. Bischoffsheim fut à plusieurs reprises dévasté au cours des siècles, notamment lors de la Guerre des paysans et de la Guerre de Trente Ans.
Bischoffsheim avait autrefois deux châteaux, l'Oberschloss et le Niederschloss: le premier fut vendu pendant la Révolution et démoli, le second est bien conservé et forme, avec ses dépendances une vaste et belle propriété.
Sur le Bischerberg, une image de la Vierge douloureuse attirait depuis fort longtemps un grand pèlerinage, lorsque Jean de Manderscheidt, évêque de Strasbourg, y fit construire une église en 1590.En 1663, un couvent de Franciscains fut édifié au Bischerberg, la Révolution dispersa les religieux et l'église fut délaissée. En 1825 les pères liguoriens s'établirent dans le monastère abandonné et depuis lors le pèlerinage a retrouvé son antique splendeur.
Au Sègle XVIII, les communes copropriétaires en indivision du Ried et de la forêt règlent leurs litiges et se partagent les terres. Après les guerres de la Révolution et de l'Empire, Bischoffsheim retrouve sa vocation agricole. L'orge, l'avoine, le blé et la pomme de terre y sont cultivés. Le village est alors réputé pour sa production de fruits, de cerises surtout. La viticulture est également très présente dans le village, ainsi que l'élevage. À la fin du Sègle XX la commune subi un important exode rural au point de ne plus compter que dix agriculteurs et viticulteurs. À présent la commune s'investit dans l'implantation de zones d'activité artisanale et de développement de quartiers résidentiels pour une population qui se déplacent dans les grandes agglomérations.


text:
Ford T
La Ford Model T ès una automobila producha per la companhiá Ford Motor Company d'Henry Ford de 1908 a 1927. Aquel modèl fogèt la primèra automobila de l'istòria a èsser fabricada en massa sus una cadena de montatge. L'introduccion d'aquela tecnica de fabricacion de la Ford T donèt luòc a una revolucion qu'afectèt fòrça lo domeni industral. Una de las consequéncias de la Ford T foguèt la popularizacion de l'aquisicion de las veituras, lo concèpte de veitura populara. Al total se fabriquèt mai de 15 000 000 Ford T.
La Ford T foguèt dessenhada per Henry Ford, e vegèt jorn lo 1èr d'octobre de 1908, amb un motor de quatre cilindres e de 20 cv de poténcia atenguent una velocitat maximala de 71 km/h, amb un pes de 1 200 kg e consument un litre d'esséncia per 5 km.
Lo modèl T inclusiá de novetats que d'autres veïculs de la concurréncia prepausavan pas coma lo volant situat al costat esquèrra, de granda utilitat per facilitar la dintrada e sortida dels ocupants e d'autras avançadas tecnicas coma l'ensems del blòt motor, amb carter e virabiquí coplats, utilizant un aliatge leugièr e resistent d'acièr de vanadi.
Aquel modèl se caracterizava perque fòrça espartenc, caracteristica pròpria dels veïculs d'Henry Ford e sa politica de produccion: la cadena de montatge, amb que poguèt baissar lo prètz inicial de 850 dolars fins a 260, fasent del modèl lo favorit de la societat trabalhadora industriala.
Transmission[modificar | modificar la font]
Lo modèl T èra de traccion de ròdas arrièras. La bóstia de velocitats èra de tipe trin a plat, amb doas velocitats en davant e una enrè. Los cambis de velocitat se fasián amb tres pedalas e un palfèr situat a l'esquèrra del conductor. Lo volant èra a l'esquèrra. L'accelerador consistissiá en un palfèr situat al volant.
- Los cambis de velocitat implicavan d'accions pauc abitualas.[1]
La pedala esquèrra servissiá per accionar la marcha. Amb lo fren a man en posicion intermediària o tot cap en davant, e la pedala esquèrra apijada de contunh, se causís la primièra velocitat en davant.
- Se lo palfèr de fren es mantengut en la posicion intermediària lo veïcul demorava al punt mòrt. Tanben demorava al punt mòrt se lo palfèr de l'esquèrra èra plaçat al vertical.
- Se lo palfèr de l'esquèrra se desplaçava cap en davant e lo conductor daissava d'apijar la pedala esquèrra, s'accionava la segonda velocitat (totjorn lo fren de man mantengut "tot en davant").
- En segonda velocitat lo veïcul se desplaçava sens que lo conductor aguèsse d'apijar la pedala.
- I aviá pas de pedala d'embragatge (coma los actuals).
- La pedala al mièg s'utilizava per accionar la marcha enrè.
- La pedala de drecha accionava lo "fren motor".
- Lo palfèr d'esquèrra, en mai d'actuar sus la transmission, servissiá coma fren de man (fren d'estacionament) la plaça tota cap enrè. Tanben servissiá de fren d'urgéncia.


text:
Eissalabra
Eissalabra (Chalabre en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Quercòrb situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia[modificar | modificar la font]
Eissalabra es situada dins la val de l'Ers Viu, aj jonhent amb lo Blau, que tanben pasa a Puègverd, e l'Eissalabrai.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge foguèt fondat abans lo sègle XII e las tèrras èran de l'Ostal de Trencavel. Aprèp la Crosada dels Albigeses, las tèrras foguèron leguadas a Pons de Brulhèras, d'une famila venguda en Lengadòc amb Gui Ièr Lévis e Pèire de Voisins, en seguida de Simon IV de Montfòrt qu'èran vesins e aliats de las tèrras de Montfort-l’Amaury en Illa de França. Los descendents foguèron senhors, barons puèi marqués d'Eissalabra[1]. En 1279, lo vilatge patiguèt d'aigadas. En 1350, los barris acabats forman una fortificacion complèta a l'entorn du vilatge. Lo centre de la vila es una bastida del sègle XIII.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo Castèl d'Eissalabra, sègles XIII, XV e XVIII.
- Lo sculpture sus un puèg en dessús.
- La glèisa de Sant Pèira de 1552 amb una estatua de fusta de Sant Alòi del sègle XIVème siècle.


text:
Alan Moore
Alan Moore, qu'escriguèt tanben jos mantun pseudonim coma Curt Vile, Jill de Ray o Translucia Baboon (Northampton, Anglatèrra, 18 de novembre) es un scenarista e escrivan anglés, conegut mai que mai per son trabalh d'escritura dins lo mond de las bendas dessenhadas que los protagonistas son de supereròis. Sas aportacions dins aquel domeni foguèron plan importantas que contribusiguèt a desvolopar la dimension psicologica de mantun supereròi famós coma Batman o Superman. Una de sas creacions mai popularas es V per Vendetta qu'inspirèt lo movement Anonymous.


text:
850
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 850 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Bretanha amb una incursion dau duc Nominoe que li permetèt d'ocupar Angieus e sa region. Lo còmte Lambert II de Nantas abandonèt alora tornarmai lo camp dau rèi franc per s'aliar ambé lei Bretons. Lo 15 d'aost, aquela coalicion capitèt d'ocupar Nantas e Rennes. D'incursions foguèron organizats còntra lo Comtat de Maine onte lei Francs perdèron Lo Mans.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Adopcion d'una lèi sus l'estatut dei dhimmis per lo califa Al-Mutawakkil. Marquèt una rompedura a respèct de la politica de tolerància de sei predecessors car ordonèt unei discriminacions coma la creacion de signes vestimentaris per leis identificar, la destruccion d'unei luòcs de culte bastits dempuei la conquista musulmana ò de limitacions regardant lo drech de trabalhar dins l'administracion. Aquò entraïnèt de tensions ambé lei populacions crestianas, lei josievas e lei zoroastrianas. En Iraq, destruccion dau Tombèu d'Hussein per luchar còntra l'influéncia dau chiisme. Coma ambé lei decisions regardant lei dhimmis, aquò marquèt una rompedura ambé la politica dei califas predecessors e entraïnèt una agitacion importanta au sen dei chiistas.
En Armenia, acomençament d'una insureccion sostenguda per l'Emirat de Tiflis a l'apogèu de sa poissança.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Engenhariá[modificar | modificar la font]
Publicacion a Bagdad per lei fraires Banu Musa dau Libre dei Dispositius Engenhós que depinta uneis aparelhs e dispositius avançats, compres de sistèmas automatics.


text:
Leis de Newton
Las leis del moviment o d'inercia de Newton, o simplament las lleis de Newton, son las leis qu'Isaac Newton formulèt, descrivon las originas e las condicions del moviment dels corses e son la basa de la mecanica classica. Newton publiquèt aquelas leis en 1687 a una òbra de tres volums intitulat Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, dins lo tresen volum las combinèt amb la seuna lei de la gravitacion universala puèi d'explicar las leis de Kepler alara reconeguda sul moviment dels planetas.
Las tres leis de Newton[modificar | modificar la font]
- 1ª Lei .-Principi de l'inercia
- « Tot còrs persèrva dins l'estat de repaus o de movement uniforme en linha drecha que se trapa, al mens qu'una certa fòrça agisca sus el, e lo constrenga a cambiar d'estat. »
Lo principi d'inercia ven mai complexe quand agís cap de fòrças sus un còrs o quand las fòrças contaagissan entre elas. Dins aqueles cases se dich que lo còrs es en equilibri. Segon çò que dicta aquela lei poiriam dire que l'efècte de las fòrças es pas de mantenir lo movement, coma o pensava Aristòtel, mas o modificar, es a dire, l'accelerar.
Una dificultat per que lo principi d'inercia se verifique es que los corses sus tèrra demòran pas indefinidament en movement. Totes los mobils perdon la velocitat e acaban per s'arrestar. Se poiriá pensar qu'aquela desacceleracion poiriá èsser provocada per manca d'una fòrça. Mas Galilèu asegurèt qu'èra a causa d'una autre fòrça que los frena. Aquelas fòrças son las dichas fòrças de fregament, que sens aquelas los corses de la tèrra se mourián de contunh.
- 2ª lei .-La lei fonamentala de la dinamica
- L'alteracion del movement es proporcional a la fòrça que li es aplicada; e aquela alteracion se fa en linha drecha dins la direccion de la fòrça. S'exprima amb la formula seguenta:
- ont m es la massa, la fòrça, e l'acceleracion. Las doas darrièras son de quantitats vectorialas.
Se divèrsas fòrças agisson simultanèament sus un còrs, tanben poiriam aplicar la formula fondamentala de la dinamica. Dins aquel cas la fòrça qu'apareis al primièr element serà resultant de totas las fòrças que lo còrs es somés.
La segonda lei de Newton inclutz lo principi d'inèrcia.
- 3ª lei .-Lei d'accion e de reaccion
- L'alteracion del movement es proporcional a la fòrça que li es aplicada; e aquela alteracion se fa en linha drecha dins la direccion de la fòrça.
Matematicament se pòt exprimir del biais seguent:
- Pauc a pauc, aquelas doas fòrças se trapan sus la linha qu'unís lo baricentre dels dos corses. Se cal pas oblidar qu'aquelas doas fòrças, pasmens se lo modul e la direccion sián egals e lo sens opausat, se contrarian pas, perque s'aplican sus de corses diferents.


text:
Al-Tasrif
Lo Kitab al-Tasrif (arabi, ' كتاب التفسير ') ( Lo metòde de medecina) es una enciclopèdia de medecina e de cirurgia fòrça famosa, escrita cap a l'an 1000 per Abu Al-Qasim (Abulcasis), considerat coma lo paire de la cirurgia modèrna. Los 30 volums d'aqueste obratge comprenon de descripcions anatomicas, de classificacions de malautiás, d'informactions subre la nutricion e d'articles subre la medecina, l’ortopedia, l’oftalmologia, la farmacologia, e tractan mai que mai de la cirurgia[1].
En Occident, lo libre s'es espandit largament jos lo títol latin de Concessio ei data qui componere haud valet. Pendant al mens sièis sègles, demorèt un guide important per la practica medicala dels mètges e cirurgians a l'encòp dins las civilizacions islamicas e crestianas. Lo trenten volum d'aquesta òbra es tractat cirurgical (La Cirurgia d'Albucassis) que foguèt revirat en occitan per iniciativa de Gaston III de Foish-Bearn (Gaston Fèbus) e que ne'n demora, uei lo jorn, un manuscrit a la bibliotèca de l'Universitat de Montpelhièr[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dr. Monzur Ahmed, El Zahrawi (Albucasis) - father of surgery, Muslim Technologist, August 1990.
- ↑ La Cirurgia d'Albucasis a Google Book


text:
Prada de Conflent
Prada de Conflent en catalan (Prades en francés) es una comuna catalana de la comarca de Conflent situada dins lo departament dels Pirenèus Orientals e la region de Lengadòc-Rosselhon
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1969 se celèbra cada agost a Prada la Universitat Catalana d'Estiu.
Se celèbra tanben cada an lo Festival Pau Casals.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Pau Casals, violoncelista, cap d'orquèstra e compositor.
- Pompeu Fabra, filològ qu'establiguèt la normativizacion de la lenga catalana.
- Gustau Violet, escultor e escrivan.
- Charles Renouvier, filosòf.
- Louis Prat, filosòf.
- Eugène Charles (Riam 23/08/1865 - Prada de Conflent 05/08/1946), governador generau d'Indochina per interim, "resident superior" e preceptor de l'emperaire Bảo Đại.


text:
Soulaire-et-Bourg
Soulaire-et-Bourg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a unitat|14|km {{}} al nòrd de Angieus, es prèp del val de Sarthe, al nivèl del vilatge vesin de Cheffes.
Aquela municipalité a constituit de dos pòbles : Soulaire al Sud, e Bourg al Nòrd
Commune située à 14 km au nord d'Angers, elle est proche du val de Sarthe, au niveau du village voisin de Cheffes.
Cette municipalité est constitué de deux villages : Soulaire au Sud, et Bourg au Nòrd
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo fief del prieuré de Briollay compreniá aquel de Sant-Marcel (parròquia de Briollay), lo fief de la Bouchetière en Étriché, lo fief de Bretignolles (parròquia de Bauné), lo fief d'en Estofant (parròquia de Soulaire), e qualques autras bastissas coma de las granjas a Tiercé[1].
Le fief du prieuré de Briollay comprenait celui de Saint-Marcel (paroisse de Briollay), le fief de la Bouchetière en Étriché, le fief de Bretignolles (paroisse de Bauné), le fief de Noyant (paroisse de Soulaire), et quelques autres bâtiments comme des fermes à Tiercé[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ G. Hubert, Nòtas istoricas sus Briollay, 1940, p 68
- ↑ G. Hubert, Notes historiques sur Briollay, 1940, p 68


text:
1708
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1708 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Après doas annadas de crisi e d'anarquiá, assassinat dau negus Tekle Haymanot Ièr (1706-1708) lo 30 de junh. Son fiu Naod II li succediguèt mai foguèt rapidament despausat per son oncle Tewoflos (1708-1711). Condamnèt a mòrt leis assassins d'Iyasu Ièr e de Tekle Haymanot Ièr. En particular, ordonèt l'execucion de l'emperatritz Malakotawit e de 36 autrei personalitats de la Cort. Inicièt tanben la canonizacion de son fraire Iyasu Ièr.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de novembre - William Pitt, 1èr Comte de Chatham, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1778)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de decembre - Joseph Pitton de Tournefort, botanista francés (n. 1656)


text:
Douro
Douro (portugués), Duero (espanhòl), es un dels flumes màgers de la Peninsula Iberica. L'origina del seu nom ven del latin, Durius flumen, que son equivalent grèc es Aόupιoς πotauoύ. Nais a mai de 2 000 m d'altitud a la sèrra d'Urbión (Sistèma Iberic), travèrsa lo planòl de Castelha e Leon e dintra en Portugal, ont desboca dins l'Ocean Atlantic prèp de la vila de Porto. A percorregut 850 km dins un bacin de mai de 98 000 km².
Reculhís las aigas de la part nòrd de la Meseta. Son bacin es limitat per la serra Cantabrica al nòrd, pel Sistèma Central al sud e per la Serra Iberica a l'èst.
Los afluents mai importants en territòri espanhòl son lo Pisuerga, l'Esla, lo Tera, lo Valderaduey e lo Tormes; e en Portugal recep lo Côa, lo Tua, loSabor, lo Corgo, lo Tavora,lo Tâmega, lo Balsemão e lo Sousa.
Es solament navegable en la part bassa del riu, en territòri portugués.
Entre las vilas situadas al bòrd de Douro cal notar: Sòria, Almazán, Aranda de Douro, Tordesillas e Zamora (en Espanha) e Miranda don Douro (en lenga mirandesa: Miranda d'I Douro, Foz-Coa, Pesi da Régua Lamego, Vila Nòva de Gaia e Porto, (en Portugal). En Portugal Douro travèrsa los districtes de Bragança, Garda, Vila Reala, Viséu, Aveiro e Porto.
L'UNESCO designèt lo 14 de decembre de 2001 la region viticòla del Naut Douro (45° 68' N, 5° 93' O) Patrimòni Mondial de l'Umanitat, dins la categoria païsatge cultural.


text:
Montbrun
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Patronimas[modificar | modificar la font]
- Charles Dupuy de Montbrun , capitaine protestant durant les guerres de religion
- Louis Pierre Montbrun (1770-1812) Général d'Empire.
- Hugues Brisset de Montbrun de Pomarède (1756-1831) Général de brigade.
- Marie Anne Thérèse Ombline Desbassayns, née Gonneau-Montbrun , propriétaire d'une plantation à la Réunion
- Deneu de Montbrun , architecte francés vers le début deu XXe siècle.
Toponimas[modificar | modificar la font]
- Montbrun (Gers), comuna francesa de Gers
- Montbrun , comuna francesa d'Òlt
- Montbrun , comuna francesa de Losera
- Montbrun , anciana comuna francesa de Nauta Vinhana, uèi dens Dornasac


text:
Saint-Jean-de-Vaux
Saint-Jean-de-Vaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en Bourgogne, en lo departament de la Saône-e-Loire, a aperaquí 14 quilomètres de Chalon-sus-Saône. Es un vilatge viticole de la Còsta Chalonnaise, en fasent partida de la vallée de las Vali.
La commune est située en Bourgogne, dans le département de la Saône-et-Loire, à environ 14 kilomètres de Chalon-sur-Saône. C'est un village viticole de la Côte Chalonnaise, faisant partie de la vallée des Vaux.


text:
Shalom
Shalom (שלום) es un mot ebrieu que significa «patz». Coma en occitan, se pòt referir tan a la patz entre doas partidas coma tanben a una patz interiora, calma o tranquillitat d'un individú. S'utiliza tanben coma formula de salutacion, equivalent a «adieu».
La raiç lingüistica de shalom la podèm ligar amb le-shalem, que significa «completar, retribuir, pagar, compensar». Per aquò se pòt dire que es pas sonque l'abséncia de conflicte o la desaparicion d'ostilitat, mas que lo shalom significa tanben un retorn a l'equilibri, a la justícia e l'egalitat integrala.
Se pòt utilizar solet, coma la forma abreviada de la frasa Shalom Aleichem (literalment «la patz siá amb tu») que se pòt traduire coma adieu (una salutacion).


text:
Wattrelos
Wattrelos es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela tèrra #èsser la proprietat de la abbaye de St-Bavon, a Gand, en vertu de títols de 1030 e 1123. Los protestants, trucats los Gueux, après i aver #èsser batuts pels Lillois, se #refugiar a Wattrelos, en lo campanal de la glèisa, ont se #defendre amb opiniâtreté. La siá resisténcia #èsser tala que, per far cessar lo sieu fuòc , s'i aguèt obligat de incendiar lo campanal, que # #perir. (E) Borís, a* la Comm. hisL, T E,pàg. 216. Lo 6 d'agost de 1412, lo Conselh de Flandre #prononciar una sentence de bannissement , considerabla jos aquel informe #que condemnava lo banni a far pintar , per la glèisa de Wattrelos, l'image de St-Bavon , que # se li caliá davant el o representar agenouillé e en avent un cartouche amb una inscripcion en verificant qu'aquel quadre i aviá #èsser executat per multa onorabla , perque lo colpable i aviá liurat de preson los sieus fils e los sieus complices , convencuts de agravies cap al bailli de Wattrelos. Un acte del 16 d'octòbre de 1536 fa conéisser/conéisser que, cap a aquela epòca, se conreava la vinha als environs de Lille e sustot a Watlrelos, doncas que lo tenancier del fief de la Bouteillerie, dins aquel vilatge , i aviá agut de far lo mestièr de bouteiller pendent lo sojorn de las abbés en aquela distincion, e de los ofrir, a la siá arribada, sièis botelhas de vin del crus d'un vignoble #qu'en dépendoit. E al nomentament dels nòus abbés, lo tenancier d'un autre fief de Wattrelos i aviá tanben a los presentar un barril de vin recollé en lo meteis domeni.
Lo nom de Waterloz apareis per las primièras fes a Modèl:La s. En principi proprietat d'un ric e poderós senhor nomenat Allowin, Wattrelos i aguèt cedit per aquel darrièr al abbaye gantoise de Sant Bavon, apertendrà de contunh al évêché de Gand fins a la Revolucion francesa. dins lo XII sègle Watrelos vei aparéisser/aparéisser sus las siás tèrras las artisanats del texil #que se desvoloparàn rapidament mercés a la fòrta demanda de Lille.
Pendent divèrses sègles Lille a #èsser disputada per divèrses reialmes entrainant amb ela las municipalitats de Tourcoing , Roubaix, Wattrelos ... En 1477, los soldats del rei Louis XI, saquegen los solares, lo castèl e los récoltes. La vila comença fin finala a prospérer, mas en 1488 la batalha de la Espierre se desenrotllarà a la cœur meteis de la vila.
Los Wattrelosiens escaparàn pas pas als guèrras de Religion ; en 1556 dins la siá pròpria glèisa, i aurà o massacre de 150 protestants per l'Inquisicion lançada per Charles Quint.
En 1667, jos òrdre de Louis XIV, la vila de Lille a capturat e la region ven francesa, al meteis temps Wattrelos aurà 12 km de frontièra a susvelhar.
Pendent la Revolucion, Wattrelos patiguèt de divèrses atacs dels monarchies europèas en volent metre Louis XVI sul tròn mas Wattrelos va se'n sortir victorieuse, malgrat de pesats dégâts.
dins lo XIX sègle la vila coneguèt/conéisser un essor considerable. Mercés al texil, de nombrosas fabricas s'installèron e la populacion coneguèt/conéisser un fòrt aument. Divèrsas fabricas del sector apertenián a Alfred Motte.
Cette terre fut la propriété de l'abbaye de St-Bavon, à Gand, en vertu de titres de 1030 et 1123. Les protestants, appelés les Gueux, après avoir été battus par les Lillois, se réfugièrent à Wattrelos, dans le clocher de l'église, où ils se défendirent avec opiniâtreté. Leur résistance fut telle que, pour faire cesser leur feu , on fut obligé d'incendier le clocher, dans lequel ils périrent. (i) Bull, à* la Comm. hisL, t I,p. 216. Le 6 août 1412, le Conseil de Flandre prononça une sentence de bannissement , remarquable sous ce rapport qu'elle condamnait le banni à faire peindre , pour l'église de Wattrelos, l'image de St-Bavon , devant laquelle on devait le représenter agenouillé et tenant un cartouche avec une inscription constatant que ce tableau avait été exécuté pour amende honorable , parce que le coupable avait délivré de prison son fils et ses complices , convaincus d'offenses envers le bailli de Wattrelos. Un acte du 16 octobre 1536 nous fait connaître que, vers cette époque, on cultivait la vigne aux environs de Lille et notamment à Watlrelos, puisque le tenancier du fief de la Bouteillerie, en ce village , était tenu de faire l'office de bouteiller durant le séjour des abbés en cette seigneurie, et de leur offrir, à leur arrivée, six bouteilles de vin du cru d'un vignoble qui en dépendoit. Et à la nomination des nouveaux abbés, le tenancier d'un autre fief de Wattrelos avait aussi à leur présenter un tonneau de vin recollé dans le même domaine.
Le nom de Waterloz apparaît pour la première fois au XIen. D'abord propriété d'un riche et puissant seigneur nommé Allowin, Wattrelos fut cédée par ce dernier à l'abbaye gantoise de Saint Bavon, puis appartiendra à l'évêché de Gand jusqu'à la Révolution française. Au XIIème siècle Watrelos voit apparaître sur ses terres les artisanats du textile qui se développeront rapidement grâce à la forte demande de Lille.
Pendant plusieurs siècles Lille a été disputée par plusieurs royaumes entrainant avec elle les communes de Tourcoing , Roubaix, Wattrelos ... En 1477, les soldats du roi Louis XI, pillent les manoirs, le château et les récoltes. La ville commence enfin à prospérer, mais en 1488 la bataille de l'Espierre se déroulera au cœur même de la ville.
Les Wattrelosiens n'échapperont pas aux guerres de Religion ; en 1556 dans sa propre église, il y aura le massacre de 150 protestants par l'Inquisition lancé par Charles Quint.
En 1667, sous ordre de Louis XIV, la ville de Lille est capturée et la région devient française, en même temps Wattrelos aura 12 km de frontière à surveiller.
Pendant la Révolution, Wattrelos va subir plusieurs attaques des monarchies européennes voulant remettre Louis XVI sur le trône mais Wattrelos va s'en sortir victorieuse, malgré de lourds dégâts.
Au XIXème siècle la ville va connaître un essor considérable. Grâce au textile, de nombreuses usines vont s'installer et la population va connaître une forte augmentation. Plusieurs usines du secteur appartenaient à Alfred Motte.


text:
Kazimieras Būga
Kazimieras Būga (nascut lo 6 de novembre de 1879 a Pažiegė, a ras de Dusetos - mòrt lo 2 de decembre de 1924 a Königsberg e enterrat a Kaunas) èra un lingüista e filològ lituanian. Foguèt professor de lingüistica e trabalhèt mai que mai sus la lenga lituaniana.
Nomenat secretari personal del lingüista lituanian Kazimieras Jaunius, mostrèt son interès per la lingüistica e en 1905-1912 estudièt a l'Universitat d'Estat de Sant Petersborg. Puèi, contunhèt son trabalh sus l'indoeuropèu jos la supervision de Jan Niecisław Baudouin de Courtenay. S'installèt puèi a Königsberg (uèi Kaliningrad, dependéncia russa) per estudiar jos la direccion d'Adalbert Bezzenberge. En 1914 recebèt son diplòma de lingüistica.
Sas recèrcas dels noms lituanians lo menèron a l'estudi de la toponimia. A partir d'eles poguèt determinar que lo centre istoric dels lituanians e dels autres pòbles baltics fins als sègles VI o IX èra estat just al nòrd d'Ucraïna a l'entorn del riu de Pripet. A mai estudièt la sequéncia cronologica dels manlèus a las lengas eslavas dins las lengas balticas.
Faguèt de reconstruccion lingüistica dels noms lituanians dels princes de la debuta del Grand Ducat de Lituània e provèt qu'èran pas d'origina eslava. Foguèt lo personatge essencial de l'idèa e de la creacion del Diccionari academic de lituanian (Didysis Lietuvių Kalbos Žodynas en lituanian).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Antanas Klimas (L'Universitat de Rochester), Kazimieras Būga e lo Diccionari academic de lituanian, Lituanus, Volume 27, No.4 - Winter 1981
- Kazimieras Būga, de l'Encyclopedia Lituanica I-VI, Boston, 1970-1978, publicada dins the Lithuanian Word de la Comission Seimas sus las tradicions e l'eiretatge de la lituanistica


text:
Jane Grey
Jane Grey, sovent sonada Lady Jane o encara mai formalament Joana d'Anglatèrra (1537 – 12 de febrièr de 1554), una rèireneboda d'Enric VIII d'Anglatèrra, regnèt coma reina non coronada del Reialme d'Anglatèrra pendent 9 jorns, al mes de julhet de 1553. La jove reina foguèt considerada coma un dels esperits mai cultivats de son epòca.
Tot ben que l'accession de Joana, segon lo testament del jove rei Edoard VI anèsse en contra de las leis d'Anglatèrra, los òmes de poder foguèron dispausats de la reconéisser per reina d'Anglatèrra per tal d'empachar l'ainada d'Enric, la catolica Maria I d'Anglatèrra, d'accedir al tròn. Lo regne cortet de Joana s'acabèt, pr'aquò, quand las autoritats revoquèron sa proclamacion coma reina. Maria la faguèt escapitada per traïson.
L'istòria populara anglesa parla tanben de la "Reina de Nòu Jorns” (10 de julhet – 19 de julhet de 1553) o, pas tant sovent, de la "Reina de Tretze Jorns" (6 de julhet – 19 de julhet de 1553) — en rason d'una incertitud per çò de la data de son accession al tròn. Los istorians prenguèron siá la data de la mòrt de son predecessor lo 6 de julhet, siá de sa procalamacion oficiala lo 10 de julhet, coma començament de son regne cortet.


text:
Sant Orenç de Gamevila
Sant Orenç de Gamevila[1][2] ( Saint-Orens-de-Gameville en francés) es una comuna d'Occitània (Lengadòc) del departament francés de la Nauta Garona (Miègjorn-Pirenèus).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban a l'Èst de la vila de Tolosa a gaireben 10 km. Es bordada per lo riu Saune e traversada per lo riu Marcaissona.
Accès[modificar | modificar la font]
- Pel periferic Èst de Tolosa sortida 18.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Sant Orenç de Gamevila ven del nom d’un evesque espanhòl del sègle V, Orentius qu'auriá liberat Tolosa de l'empresi dels romans en 438. Sas preguièras repetidas aurián provocat un nivolàs a l'entorn del general roman Litorius que se perdèt a la dintrada de la vila de Tolosa ont foguèt fach presonièr. Aprèp sa mòrt en 439, Orentius foguèt canonizat Sant Orenç. En son omenatge, se faguèt construire la glèisa en son nom sul site de la batalha.
La creacion de la comuna ven de la fusion, lo 31 de decembre de 1790, de tres comunautats : Cairas, Gamevila e Lantorvila que faguèron part del diocèsi de Tolosa. Lo primièr maire de la vila foguèt Joan Bellières que ne balhèt lo seu nom a la plaça ont i a l’espaci cultural Altigone.
En 1791, lo conselh municipal votèt una soma destinada a pagar un cirurgian pels paures e en 1818 la creacion d'un burèu particular de caritat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo castèl Catalan del sègle XVII
- La Glèisa de Sant Orenç del sègle XV
- La crotz inscricha sus las tièras dels Monuments istorics del sègle XII
- Lo Molin de Quint
- L’anciana Pòsta (1912)
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
- Pel motor de recèrca, vejatz Google (motor de recèrca)
Google es una societat americana fondada lo 27 de setembre de 1998 dins Silicon Valley en Califòrnia per Larry Page e Sergey Brin.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1996, Google, es nomenat BackRub, qu'es lo nom d'un projècte de recèrca de dos estudiants de l'Universitat de Stanford : Larry Page e Sergey Brin. Volián crear un motor de recèrca melhor que los qu'existissián a l'epòca, amb un sistèma d'analisi de las relacions entre los sits web.
Lo nom de domeni « google.com » es registrat lo 15 de setembre de 1997.
Los dos estudiants tornan nomenar lo projècte Google en referéncia al mot Gogol. Gràcias als amics e la familha, crèan la societat Google Inc. lo 7 de setembre de 1998.
En febrièr de 1999, es ja 500 000 requestas cada jorn que Google deu tractar, puèi en agost tres milions. En març, la societat muda a Palo Alto. Lo motor de recèrca acaba son periòde de tèst lo 9 de decembre.


text:
Puèg Dàvid
Puèg Dàvid es un quartièr de Tolosa situat al tèrme sud de la vila e compausat d'un grand pargue de 280 ha, culminant a 130 mètres al tresplomb de Garona e que domina l'ensemble de la vila ròsa. Puèg Dàvid es una zona de léser ont se tròban passejaires, ciclistas, e familhas qu'i venon far lo picnic suls nauts de la vila.
Dins un sens mai larg, aquel nom designa un succession de relèus que s'escampant cap a Venèrca.
Dempuèi Puèg Dàvid i a una vista excepcionala sul Grand Tolosa e sus la cadena dels Pirenèus.
Puèg Dàvis es regularament subrevolat pels avions aterrant a l'Aeropòrt de Tolosa-Blanhac.
Dos grands espitals son implantat a Puèg Dàvid: lo CHU de Ranguèlh e l'Espital Larrey.
Istòria[modificar | modificar la font]
En agost de 1799, los reialistas lo prenguèron dins lor tentativa de prene Tolosa.


text:
818
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 818 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Lo 22 de genier, partença dau califa Al-Mamun en direccion de Bagdad per eliminar lo califa usurpator Ibrahim ben al-Mahdi. Dins lo corrent de son viatge, marquèt unei pausas per s'assegurar dau sostèn popular gràcias a de demenicion d'impòsts. Organizèt tanben l'assassinat de son vizir Fadh que sa fidelitat èra mau segura e marquèt tornarmai son sostèn au sunisme après divèrsei temptativas mancadas per se raprochar dei chiitas.


text:
Schopperten
Schopperten en alemannisch (Schopperten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciana proprietat de las comtes de Sarrewerden, la localité #que #passar a la reforma protestante a partir de 1557 i aguèt ligat l'an 1745 al bailliage de Nassau-Weilbourg. Lo sieu cap de-luòc èra alavetz Neusaarwerden, l'actuala Vila-Nòva de Sarre-Union. Ligada dempuèi 1801 al costat de Sarre-Union, fasiá partida de 1793 a 1801 del costat de Harskirchen.
De 1697 (tractat de Ryswick) a 1869 (bastiment de la capèla catolica), l'unica glèisa del vilatge servissiá als protestants e als catòlicos (glèisa mixte). Un document de 1628 evoca la preséncia d'una léproserie (Gutleuthaus) a Schopperten.
- Ancienne propriété des comtes de Sarrewerden, la localité qui passa à la réforme protestante à partir de 1557 fut rattachée en 1745 au bailliage de Nassau-Weilbourg. Son chef-lieu était alors Neusaarwerden, l’actuelle Ville-Neuve de Sarre-Union.
- Rattachée depuis 1801 au canton de Sarre-Union, faisait partie de 1793 à 1801 du canton de Harskirchen.
De 1697 (traité de Ryswick) à 1869 (construction de la chapelle catholique), l’unique église du village servait aux protestants et aux catholiques (église mixte). Un document de 1628 évoque la présence d’une léproserie (Gutleuthaus) à Schopperten.


text:
Blasi Pascal
Blasi Pascal (Clarmont d'Auvèrnha, 19 de junh de 1623 – lo 19 d'agost de 1662) que ho un matematician, filosòf, fisician, teologian e moralista occitan (auvernhat) deu sègle XVII. Mainatge hèra precòç, que ho educat peu son pair en començar per las sciéncias experimentaus. Qu'inventè ua calculadera, que desvolopè ua teoria deus fluids e deu vueit en contunhar l'òbra d'Evangelista Torricelli. Aus 16 ans que publiquè un tractat de geometria projectiva ; que ho tanben correspondent deu matematician Pèire de Fermat e que desvolopè la teoria de las probabilitats.
En 1654, arron ua crisi mistica, qu'abandonè lo son intens tribalh scientific entà virà's de cap a la teologia devath ua influéncia jansenista. D'aquera experiéncia religiosa que demòran las soas Letras Provinciaus (Lettres Provinciales en francés) e las soa Pensadas (Pensées en francés).


text:
Musician
Un musician o un musicaire o un musiquièr es una persona que jòga o compausa de musica. Los musicians se pòdon classificar en foncion de son ròtle dins la creacion o l'interpretacion musicala:
- Los cantaires (o vocalistas) fan servir sa votz coma un instrument.
- Un instrumentalista jòga d'un instrument musical.
- A l'encòp lo cantaire e l'instrumentalista pòdon èsser improvisaires, en crear de musica espontanèament.
- Los compositors e los cantautors escrivon de musica.
D'unes musicians pòdon a mai dançar o crear una coregrafia. Lo concèpte e l'estatut de musician dins la societat son diferents en foncion de las culturas.


text:
Mérida (Veneçuèla)
La vila de Santiago de los Caballeros de Mèrida o Simplament Vila de Mèrida es la capitala de la municipalitat Libertador e de l'estat Mèrida e una de las principalas localitats dels Andes veneçolans. Foguèt fondada en 1558, en fasent partida de la Nòva Granada, malgrat aiçò, passèt a aperténer a la Capitania Generala de Veneçuèla, en jogant un ròtle actiu pendent la Guèrra d'Independéncia. La populacion de la vila principala es de 204 879 abitants e l'airal metropolitan que compren la Municipalitat Libertador atenh las 300 000 personas (Cens 2001). La vila representa 28% de la populacion totala de l'Estat Mèrida, qu'a mai de 750 000 abitants (Cens 2001). Es sieu de l'Universitat dels Andes e de l'Arquidiocèsi de Mèrida. De mai ostenta lo telefèric pus naut e lo segond del mond per la longor. Es lo màger centre estudiantil e toristic del cogant veneçolan. Presenta tanben coma un atractiu lo Sistèma de Transpòrt Massiu Trolebús de Mèrida lo que s'expausa coma un mejan de transpòrt turistico mercés a la siá estructura. Aquela vila s'assenta sus un altiplà enclavat dins la val del riu Chama, que la recor d'extrèm a extrèm. La localitat de Mèrida se tròba situada a una altitud de 1600 msnm. Coma cortina de fons s'auça en l'orizont merideño la cresta mai elevada del país: lo bèc Bolívar.
Toponimia[modificar | modificar la font]
La vila recebèt lo sieu nom pel fondator Juan Rodríguez Suárez, que la cristianèt d'aquela manièra en onor dins la siá vila natala, Mérida a Extremadura, Espanha. Malgrat aiçò, Juan de Maldonado la renombraría coma San Juan de las Nieves. En 1559, tornèt cambiar lo nom, en optant aquel còp per Santiago de los Caballeros. Progressivament, s'anèt en adoptant la denominacion Santiago de los Caballeros de Mèrida, manièra que combinava las variantas amb que s'èra designat dins la vila fins alavetz. La paraula Mérida proven del tèrme "emèrita", votz latina que significa "de qui a merit" e tanben "emèrit", qu'es la vertadièra origina etimologic del nom, doncas qu'una autra accepció del tèrme en latin èra ligada als soldats que resultan licenciats de l'armada. Aital doncas, la vila de Mèrida, capital actual de la Comunitat Autonomica d'Extremadura, a aquela origina: lo nom d'Emèrita Augusta significava que foguèt una vila fondada en temps d'August amb soldats licenciats de l'armada, los que se placèron en un poblat ja existent, en escambi de los donar la categoria de ciutadans romans als ancians poblants. D'autra banda, tanben en espanhòl e en anglés, lo mot emerit significa « retirat » ("Professor Emerit" e en anglés "Emeritus Professor" significan « Professor retirat »). Amb lo passatge del temps, aquel nom foguèt mutant fins a venir "Mérida", en perdent l'E iniciala e en cambiant la t contra la d, malgrat qu'autras derivats coma "meritori" o lo meteis "emerit" òc qu'an conservat una forma mai semblabla a la paraula latina. E un autre trach comun entre la Mérida espanhòla e la veneçolana es que dins las doas vilas i a un afluent del riu principal amb lo nom d'Albarregas.


text:
Rubeòla
La rubeòla es una malautiá causada pel virus de la rubèola. Lo nom deriva del latin, que significa roge. Aquesta malautiá es abitualament benigna e sovent passa inapercebuda. La malautiá pòt durar d'un a tres jorns. Los enfants guerrisson mai rapidament que los adults.
Las consequéncias de l'infeccion de la maire pel virus de la rubeòla pendent la prensa pòdon èsser grevas, e se la maire es infectada dins de las primièras 20 setmanas de prenhesa, lo mainat pòt nàisser amb lo sindròm de rubèola congenitala, que compòrta una seriá de gravas malautiás incurablas. L'avortament espontanèu se produtz dins aperaquí 20% dels cases.[1]
La rubeòla es una infeccion comuna de l'enfança en general amb afectacion sistemica minima, emai que pòsca causar pels adults una artropatia transitòria. Las complicacions seriosas son fòrça raras. Levat los efèctes de l'infeccion transplacentària del fètus en desvolopament, la rubeòla es una infeccion relativament benigna.
La rubeòla aquesida (es a dire, non congenitala) se transmet al mejan d'emission de gotas dins l'aire de las vias respiratòrias superioras dels cases actius. Lo virus tanben pòt èsser present dins l'urina, las matèrias fecalas e dins la pèl.. Lo periòde d'incubacion es de 2 a 3 setmanas.[2]
Dins la majoritat dels cases, lo virus s'elimina rapidament. Pasmens, pòt persistir pendent qualques meses en çò dels nenons amb SRC qu'an subreviscuts. Aqueles mainatges son una font importanta d'infeccion pels autres enfants e per las femnas prensas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Siegel M, Fuerst HT, Guinee VF, Rubella epidemicity and embryopathy. Results of a long-term prospective study, jornal: Am. J. Dis. Child., 1971
- ↑ (en)Richardson M, Elliman D, Maguire H, Simpson J, Nicoll A; Evidence base of incubation periods, periods of infectiousness and exclusion policies for the control of communicable diseases in schools and preschools, jornal: Pediatr. Infect. Dis. J.; 2001 "pmid11332662"


text:
Comtat d'Anglatèrra
Los comtats d'Anglatèrra son de zonas administrativas, geograficas e politicas d'Anglatèrra. Administrativament, Anglatèrra, fòra del Grand Londres e de las islas Scilly, es devesida en 83 comtats. Los comtats pòdon consistir en un districte unic o estre devesits en mai d'un districtes. 27 d'aqueles comtats son devesits en districtes e tenon un conselh de comtat. Sièis comtats, cobrissent las grandas aglomeracions, son dits comtats metropolitans. An pas de conselhs de comtat, e mai que d'unas foncions sián organizadas a l'escala del comtat pels districtes agisson conjuntament.


text:
Apalaches
Los Apalaches son una cadena de montanhas situadas a l'èst de l'America del Nòrd e que s'espandisson de Terranòva (Canadà) fins al centre de l'estat d'Alabama (Estats Units) al sud. Culminan al Mont Mitchell (2037 mètres) en Carolina del Nòrd. Los Apalaches despartisson la plana costièira atlantica del bacin del flume de Mississipí e dels Grands Lacs.
Los Apalaches son los vestigis de sèrres ancians fòrça erodats; son formats de corredors longs que s'espandisson parallèlament a d'esquinas rectilinèas. Las clusas dels Apalaches forman de passatges estreches al travèrs de los sèrres.
Los Apalaches foguèron entre autres los territòris dels Americans Natius Cherokees (mas tanben dels Creeks e Iroqueses) abans que foguèsson decimats per la veròla puèi deportats en Oklahoma (Camin de las lagremas).


text:
Tatars
Los Tatars ei lo nom balhat aus pòbles Turc d'Euròpa Orientau e d'Asia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Tatar vien d'un ancian pòble turc qui vivè au sègle XI en lo territòri actuau de Mongolia e Kazakhstan. Los Tatars arriban en Euròpa a comptar de 1222. Organizan incurcions armadas en Euròpa orientau de 1239 a 1243. Au sègle XVI, los Tatars son batuts per los russes de Moscòu. Lo reiaume deus Tatars de Crimèa, vassau de l'Empèri Otoman, ei mantiengut dinc a 1783.
Minoritats Tataras de uèi[modificar | modificar la font]
Son assimilats a las populacions despuish lo sègle XIX e abandonan lo lor mòde de vita nomada. Uei lo dia 8 a 10 milions de Tatars demoran sus lo planèta, en Bulgaria, Ucraïna, Roumania, Russia e dinc a Turquia Ozbequistan e China.
Cèrtes Tatars an conservat la lor lenga d'origina. La lenga tatara ei compausada de mantuns dialèctes, ei lenga oficiau de la Republica de Tatarstan, qui ei sòci de la Federacion de Russia.