text:
16/03/2016
Conférence par Jean-Claude Dugros
Vendredi 18 mars à partir de 20 h 30 à la salle Lestrada à La Force, l'ARAH ( Association de Recherches Archéologiques et Historiques du Pays de La Force) organise une conférence de Jean-Claude Dugros.
Le thème en est « Femmes cathares, femmes occitanes, femmes résistantes ».
11/03/2016
Recitau DIVA… ….GACIONS, lo 13 de març a Sent Marçau de Valeta rasis Nontron
Questa annada, dos Rossinhòu e una Isabella van far lo printemps !
Avem de la chança… Au programa dau concert doas òbras occitanas inspireren los compausitors classics :
D’en prumier, Luciano Berio (1925-2003) creet la peça chantada « Maluròs qu’a una femna… » tirada de « Folk songs ». Es una òbra plan impertinenta e umoristica que prova que la femna occitana es independenta d’esperit, presta d’esbolhar las convencions socialas e los còdís religiós !
En segond, aurem la jòia d’auvir, in prumiera mondiala, la creacion « variacion de 4 mans » de Bruno Rossinhòu (1958-) inspirada de « Lo Turlututu ». L’auvidor tornara descubrir lo chant tradicionau lemosin, que aquí, dins quela novela particion, faurà nàisser fòrça sentiments inedits. Entau, sens paraulas, la particion nos permetrá d’enfaciar eissudas e eschamnhes inesperat entre la « fidela » Bargiera et lo « pusillanime e empaurit » Mossur.
Enquera una pròva d’independença e de libertat !
Per lo concert, Isabella Alberto e Bruno Rossinhou seran au pianò. De mai Mathilda Rossinhou, Mezzo- soprano diplòmada dau CNSM de Paris a concebut un recitau viu e scenarisat,que umor, emocions e qualitat de juòc teatrau son quí per nos tresmudarán !
A diumenc que ven !
Lo 13 de març que ven a 17 oras au Domeni de Montagenest
Comuna de St Marçau de Valeta – Rasis Nontron
Informacion mandada per Joan-Ive Agard, president de l'associacion Musica au Molin
06:32 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
08/03/2016
L' Enchantada fait chanter en òc à Nontron.
Pour la 8ème année, l'Union Occitane Camille Chabaneau organise samedi 19 mars un événement qui met la chanson occitane au cœur de nos vies.
Devenu cette année « l' Enchantada », le rendez-vous annuel a décidé de se fixer à Nontron et fait évoluer sa formule.
« Questa annada , los gropes convidats van venir de pertot en Dordonha, de Nauta-Viena, de Corresa. Chaque grope pòrta una chançon tradicionala o recenta e nos vam las chantar a l'unisson, ço-ditz Patric Ratineaud de l'UOCC. Aurem la corala de l'Asco de Sarlat, Coltrecorchant, lo grope daus talhiers de la Jaumelina de Perigüers, lo grope de chant de Ianic Guedec en Eissiduelh, Chant òc Greu de Sent Auvent, Copagòrja de Sent-Abre, Loudaki de Condat e de segur la Tireta Duberta de Nontron. Tot quilh monde van se desplaçar pertot dins la vila de Nontron, en començar per lo merchat a 10 oras 30. Quo es pas un concert, la gent podran chantar coma n'autres, si vòlen.
Apres lo repas jos la ala, tornarem començar e chantarem a l'Ehpad a 15 oras, puei dins los vergiers dau chasteu ( o la sala, si quò plòu), mai a 17 oras, dins la sala dau tribunal. Vers las 18 oras, nos trobarem a la sala de la festas ente los goiassons de primaria de Nontron van chantar coma lor regenta Manon Boulanger.
A 18 oras 30, avem convidat per un concert lo grope de polifonias occitanas, San Salvador, vengut de Selhac en Corresa. Apres lo repas preparat per los productors de « la Charette gourmande » chabarem la serenada per un bal a la votz coma « Copagòrja e lo duò « Anem » de Nicolas Puech e Lucie Roulet.
Devem dire que tot quò-qui es a gratis, l'idéia es de passar una jornada conviviala a chantar mai dançar en occitan, entre los membres daus gropes de segur mas subretot coma la populacion. Volem tornar botar lo chant e la dança occitana au còr de la vila, coma quò se fasiá dempuei totjorn ».
Ce projet de grande ampleur et à rayonnement régional bénéficie du soutien de la nouvelle région Aquitaine Limousin Poitou Charentes, du PNR Périgord Limousin et de l'Agence Culturelle Dordogne Périgord.
Denis Gilabert.
19:50 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Espectacles, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Omes e femnas dau landés, spectacle à Trélissac
Vendredi 11 mars à 20 h 30 à la médiathèque de Trélissac, Michel Feynié et la compagnie Nordack présentent le spectacle bilingue occitan-français « Omes e femnas daus landés ».
Entre création et collecte, Michel Feynié, anthropologue et comédien conte la vie des hommes et des femmes de son coin du sud-ouest du Périgord.
Entrée gratuite.
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 13 de març 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission de diumenc 13 de març a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera consacrada a la segonda partida de la visita a Emile Coly que fabrica una tropelada de pitits objets, de las miniaturas, mas que foncionan coma de las veraias, sovent en rapòrt emb deus mestiers de chas nos.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:41 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)


c: text/html

text:
Sara Bareilles
Sara Beth Bareilles (Eureka, Califòrnia, 7 de decembre de 1979) es una cantautora e pianista americana. Venguèt celèbra en 2007 gràcias a sa cançon "Love Song", que la propulsèt en primièra posicion dins lo Billboard Pop 100. La cantaira a vendut mai d'un milion d'albums e sold over one million records e mai de 4 milions de singles sonque als Estats Units e foguèt nominada tres còps als Prèmis Grammy. Participèt a la jurada de la tresena sason del concors musical The Sing-Off de la cadena NBC. En febrièr de 2012, la cadena VH1 situèt Bareilles en 80ena posicion dins lo Top 100 de las femnas mai importantas del mond de la musica (en anglés: Greatest Women in Music)
Discografia[modificar | modificar la font]
- Careful Confessions (2004)
- Little Voice (2007)
- Kaleidoscope Heart (2010)
- The Blessed Unrest (2013)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Teofil d'Antiòquia
Teofil foguèt, al sègle II, patriarca (evesque) d'Antiòquia segon Eusèbi.
Nos es conegut per qualques notícias ancianas e pel sol de sos tractats – una apologia – qu'es arribat fins a nosautres: los Tres libres a Autolycus.
Sembla d'èsser originari d'Assiria[1] en Mesopotamia, coma Tacian, mas sa lenga e tot son rèireplan son grècs. D'origina pagana, venguèt crestian après legir « los escriches sacrats dels sants profètas »[2]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A Autolycus II. 24
- ↑ A Autolycus II. 14. S'agís probablament de l'Ancian Testament mas benlèu tanben de l'Apocalipsi


text:
Parmi les propositions de Chantal Eyméoud, la vice présidente régionale déléguée (entre autres) à la Culture : la création d'une plate forme publique de crowdfunding à même de lancer des opérations de financements participatifs pour plusieurs projets à la fois (photo MN)
La Region Provença aumenta per lo segond còup son budgèt Cultura de 9%. Pasmens, se profiecha ai gràndeis estructuras coma lei Festenaus, lei mai modèstas se lamentan que pòdon plus jogar son ròtle d’animacion culturala de territòris ruraus. Chantal Eyméoud -
Siáu premiera consolessa
d’Ambrun despuei 16 ans, e pereu la presidenta de son intercomunalitat. Aquò per vos dire que siáu per una vertadiera politica de sosten ai territòris, en particulier quand son ruraus.
La politica favorabla ai gràndeis estructuras que disetz es necita. Son ròtle economic es important, e crean d’emplecs. Pasmens podèm pas delaissar lo rèsta.
Imaginam adonc de crosar leis actors locaus de la cultura amé lei carrejaires de projèctes. La tòca
es de desvelopar lo mecenat. Coma en practica podriatz organisar una politica d’ajudas que recorre ai finançaments privats per lei proposicions e estructuras d’espectacles ?
La proposicion que formam – e insisti qu’es ben una proposicion que se discuta – es de desvolopar lei clubs d’entrepresas e àutrei fondacions, per organisar lo mecenat. Lei pichóneis estructuras sàbon pas coma faire, e leis entrepresas, de son costat, sàbon pas lei projèctes. En veritat, se degun va caçar, degun trobarà de caçum
!
A costat d’aqueu pòle de mecenat culturau que voudriam crear, s’agisse adonc de sostenir lo desvolopament de clubs d’entrepresas, en favor de territòris a valorisar. Ja avèm en Provença de fondacions d’acampaments de mecenas. La Region podriá acompanhar aquí una dinamica e favorisar lo malhum
.
Enfin, vesètz ben coma s’espandís
lo crowdfunding au nòstre. L’idèa es tras que
bòna, que lei contributors participan dau desvolopament de son territòri. La Region podriá endralhar
una campanha de finançaments participatius en partenariat am’una platafòrma, per sostenir d’un còup un desenau de projèctes sinhalats per Provença Aups Còsta d’Azur.
Mai, encara un còup, son de prepausicions fachas per èstre discutidas. Ara anèm vèire amé leis actors culturaus.


text:
Premiera Guèrra de Dahomey
La Premiera Guèrra de Dahomey foguèt un conflicte de la colonizacion francesa d'Africa que se debanèt dau 21 de febrier au 4 d'octòbre de 1890. Opausèt França a Dahomey. Foguèt entraïnada per d'atacas dei fòrças de Dahomey còntra de vilatges dau reiaume de Porto Novo qu'èra sota protectorat francés. França mandèt alora un còrs de soudats per arrestar aqueleis atacas. Doas ofensivas de Dahomey foguèron replegadas. Après de pèrdas importantas, Dahomey deguèt acceptar lo protectorat francés e renonciar a sei drechs sus la vila de Cotonou.


text:
Anzy-le-Duc
Anzy-le-Duc es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Anzy-Lo-Pòrti fa partida del Brionnais.
- Caserius
(Lista pas exaustiva)
- Lo Lac, dicha tanben : Sant-Martin-de detlo-Lac, abans la Revolucion. Uèi comuna, #qu'un de las separacions dichas Rejus, situat entre la glèisa e Champceau, n'èra la possession dels fraires de Sant-Martin de Autun, sus la parròquia de Anzy-lo-Pòrti, al Sègle XVI[1].
Anzy-le-Duc fait partie du Brionnais.
- Hameaux
(liste non exhaustive)
- Le Lac, dit aussi : Saint-Martin-du-Lac, avant la Révolution. Aujourd'hui commune, dont un des écarts dit Rejus, situé entre l'église et Champceau, était la possession des moines de Saint-Martin d'Autun, sur la paroisse d'Anzy-le-Duc, au Sègle XVI[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se sap pauc de causa sus l' installacion dels primièrs abitants sul luòc de Anzy-lo-Pòrti. Es fòrça probabla #qu'una Villa rustica romaine s'i siá installat sus aquel luòc propice a l'agricultura e prèpa de las primièras vias de comunicacions (Loire e de vias gallo-romaines #que passan sabut lo territòri de la comuna). Es sens dobte d'aquela villa que lo senhor Letbalde #far don en 876 al Abbaye de Sant-Martin de Autun per i fondar un establiment bénédictin. Lo sieu primièr prieur, Hugues de Peitieus #èsser escolleix per édifier aquel monastèri dempuèi 880[3]. La reputacion d'aquel prieur #donar rapidament una cèrta importància al prieuré en lo brionnais. Mas es la siá mòrt #que ven de donar una granda notoriété a aquel establiment. #Venir n'efièch un important luòc de pelegrinatge a Modèl:La s e Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle sègle ont los reliques de sant Hugues de Peitieus i aviá expausat. Aquel pelegrinatge #aportar de nombrosas riquesas a aquel monastèri e una populacion se #installar rapidament a l'ombra del prieuré. Lo Pape Alexandre III, refugiat a França, confime per una Bulle d'abril 1164, St Martin de Autun en la siá proprietat del Prieuré[4].
Lo Caseriu Lo Lac ditz tanben Sant-Martin del Lac, aperten a la s|XV|e}} sègle a la familha Petitjean, #que donarà lo sieu darrièr abbé regular al Abbaye de Sant-Martin de Autun. Lo fief passarà cap a 1550 a la familha de Massenet. Guillaume de Massenet en essent lo marit de Jeanne de Digoine, la sœur del doyen de la collégiale de Sant-Hilaire de Semur[5].
En 1770, lo Prieur, paga 40 écus de patrocini al abbé de Sant-Martin. Saccagé A de nombrosas recuperacions, lo prieuré #començar de declinar a partir de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle sègle. En 1789, abans la Revolucion, lo prieuré comptava pas mai que 2 a 3 fraires. Lo prieuré #èsser alavetz vendut cossí plan nacionales e la glèisa promesa a la demolicion del fach de l'existéncia d'una glèisa paroissiale, #èsser racheté per 3 abitants de la comuna.
On sait peu de chose sur l'installation des premiers habitants sur le site d'Anzy-le-Duc. Il est fort probable qu'une Villa rustica romaine se soit installée sur ce site propice à l'agriculture et proche des premières voies de communications (Loire et voies gallo-romaines qui passent su le territoire de la commune). C'est sans doute de cette villa que le seigneur Letbalde fit don en 876 à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun pour y fonder un établissement bénédictin. Son premier prieur, Hugues de Poitiers fut choisit pour édifier ce monastère dès 880[6]. La renommée de ce prieur donna rapidement une certaine importance au prieuré dans le brionnais. Mais c'est sa mort qui finit de donner une grande notoriété à cet établissement. Il devint en effet un important lieu de pèlerinage au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle et Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle siècle où les reliques de saint Hugues de Poitiers était exposée. Ce pèlerinage apporta de nombreuses richesses à ce monastère et une population s'installa rapidement à l'ombre du prieuré. Le Pape Alexandre III, réfugié en France, confime par une Bulle d'avril 1164, St Martin d'Autun dans sa propriété du Prieuré[7].
Le Hameau Le Lac dit aussi Saint-Martin du Lac, appartient au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle siècle à la famille Petitjean, qui donnera son dernier abbé régulier à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun. Le fief passera vers 1550 à la famille de Massenet. Guillaume de Massenet étant le mari de Jeanne de Digoine, la sœur du doyen de la collégiale de Saint-Hilaire de Semur[8].
En 1770, le Prieur, paie 40 écus de patronage à l'abbé de Saint-Martin. Saccagé à de nombreuses reprises, le prieuré commença de décliner à partir du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle siècle. En 1789, avant la Révolution, le prieuré ne comptait plus que 2 à 3 moines. Le prieuré fut alors vendu comme bien nationaux et l'église promis à la démolition du fait de l'existence d'une église paroissiale, fut racheté par 3 habitants de la commune.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Gregaine, Periodic d'un bourgeois de Marcilly, pendent la Liga en Brionnais (1589-1596), MSE, tome 38, 1910, BnF, Gallica
- ↑ Jean Gregaine, Journal d'un bourgeois de Marcilly, pendant la Ligue en Brionnais (1589-1596), MSE, tome 38, 1910, BnF, Gallica
- ↑ http://www.teres-romanes.llegit/anzy.htm modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte N°XVIII.
- ↑ http://webcache.googleusercontent.Coma/search?Q=amaga:zYKgNrDWNjsJ:pjpmartin.pàg... modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Prieuré d'Anzy-le-Duc »
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte N°XVIII.
- ↑ « Jean Gregaine: Journal d'un bourgeois de Marcilly pendant la Ligue (1589-1596)-MSE,t.38, 1910, BnF-Gallica. »


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 27 de juny de 2011
Rondèus pertot
Lo grop de la video qu'èra lo deus de Barberousse de la bona vila d'Hàwenau (Haguenau en francés). (Nòta culturau: Barbarossa qu'èra lo chafre de l'emperaire Frederic prumèr deu Sent-Emperi Germanic qui balhè la sua carta -l'equivalent deus nòstes fòrs- a la vila d'Haguenau au sègle 11 o dilhèu 12, non me'n brembi pas mes. Fin de la nòta culturau).
E puish los Alsacians qu'estón convertits a la religion vertadèra, gràcias aus missionaris motivats e benevolents de l’A.I.D.S. (Associacion Internacionau deus Diatonicaires Satisfèits). Justament, que i vedem a assajà's un neo-convertit alsacian dens la video qui segueish (bon, çò de piri n'ei dilhèu pas lo coquin):
E aquò que't hè evoluar lo biaish de dançar a Estrasborg, notaratz aqueth ritme endiablat qui hè assemblà's lo rondèu a la samba brasilèra:
La civilizacion qu'a artenhut Belgica:
E dinc aus País-Baishs, escotatz com ei polit, aqueth rondèu dab las duas flabutas:
E mes en Anglatèrra, que'us avem prengut lo rugby, que ns'an prengut lo rondèu:
Los quites Mexicans que vienen en çò nòste tà i apréner lo rondèu gascon, (¡¡¡Ayyy, mira, qué boniiito!!! Ándale!):
Lo Rondèu gascon qu'ei a hè's patrimòni immateriau de l'umanitat deu món mondiau. Totun, aquò n'ei pas sonque la prumèra etapa, pr'amor, tà que los dius deu Rondèu sian plan contents, que i cau ahíger duas causas. La prumèra qu'ei la votz, EN GASCON, clar o pas, mès en gascon. (E pensavas qu'èra acabat, lo rondèu? Que non! Un aute que segueish! )
E qu'anerà enqüèra miélher si t'apitas sus duas chancas tà eslhevà't de cap taus dius rondelaires, e mes si lo rondèu e's gaha un ritme de pòlca, com aqueth rondèu barrejat qui jo coneishi com pòlca deus chancaires.


text:
Montrejau de Gers
Montrejau[1],[2],[3] (o Mont-rejau de Gers o Mont-rejau deu Gèrs[4]) (oficialament en francés Montréal) qu'ei ua comuna de Gers dens la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada au limit deus departaments d'Òlt e Garona e de las Lanas, bastida en un luòc en riba dreita d'Ausoa, domina dos tucs de part e d'autra de la vau.
Entre haut e baish Armanhac, qu'ei lo cadpdulh de Tenarèsa.
Montrejau qu'ei situat per la Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume. En venent de l'abadiá de Flaran, l'etapa seguenta qu'ei L'Auret.
La linha de las crèstas adocidas, qualques quilomètres a l'oèst de Seviac, que separa los bacins d'Ador e de Garona, que junt los Pirenèus dab Gironda sens aver de traversar un riu. Qu'ei la Tenarèsa, anciana via de migracion deu neolitic que serviguèt a l'epòca romana e a l'Edat Mejana. Qu'èra cobèrta de molins de vent. Uèi, aqueu mot qu'ei estat représ per designar una zòna centrau de l'airau de produccion de l'aigardent d'armanhac.
La Tenarèsa que cobrís 105 330 ectaras. En defòra de la vinha, lo paisatge es sustot marcat per la cultura de las cerealas e de las plantas oleaginósas.
Montrejau qu'ei una bastida dab un plan ben regular, estirada d'èst en oèst. En respectant lo quadrilhatge classic de las bastidas, carrièras e carrelòts menan a la plaça centrau environada de cornièras suber tres costats.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge qu'ei una bastida tipica deu Sègle XIII, bastida suber un esperon rocós dominant Auso, suber la localizacion d'un oppidum celtibèr. Qu'ei una de las purmèras bastidas gascoas e la purmèra de Gers. Qu'ei estat fondada lo Annada invalid (de 1255)[5] per Anfós de Peitieus, hraire deu rei Loís IX de França, vengut per lo son matrimòni en 1229 dab Joana, hilha de Raimond VII, mèstre deu comtat de Tolosa e deu comtat d'Agenés.
Un de los sons oficièrs, Guilhèm de Banhòus, senescau d'Agenés, que venguèt en persona causir la localizacion de la bastida a la prima de 1255 e la batejèt Montrejau a la glòria de la dinastia Capet de qui l'autoritat s'implantava a tot doç en Gasconha. Es un notari d'Agen, Pons Mainard, qui aguèt la carga de har lo plan e d'escriure las costumas.
Montrejau, bèth prumèr ligat au comtat de Tolosa, que passèt au domeni de la corona, dab lo rèsta de Lengadòc, jos Felip III de França. Qu'aguèt una justícia reiau, dependenta de la senescauciá de Condòm. Cap a 1320, que foguèt restacada a la corona d'Anglatèrra, dab mantuas ciutats deu ducat de Guiana.
Carles IX de França que visitèt Montrejau lo 26 de julhet de 1565 e qu'i recebèt los onors d'una intrada solemna.
Pendent los Guèrras de religion, Gabriel Ièr de Montgomery, cap protestant, qu'incendièt Montrejau après 1565 jols òrdres de Joana de Labrit.
Uèi lo jorns, que demòra sonque los rèstas de las fortificacions, destruidas a la Revolucion.
Montrejau que foguèt tanben sonada Montrejau d'Agenés o Montrrjau de Condomés.
Administracion[modificar | modificar la font]
Embessonatge[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Un deus "pus bèus vilatges de França"
- La comuna qu'ei deu Sègle XVIII
- Un musèu arqueologic.
- La Villa galloromana de Seviac : Furgada despuèi 1961, ei una villa classica deu Sègle IV, dab peristil : tres alas qu'encadran ua cor interiora e que son flancada au sud d'un complèxe termau ; a l'entorn de la cor, quatre galeriás que desèrvon los membres d'abitacion e d'usatge.
- La glèisa gotica, deu Sègle XIII, en partida fortificada, qu'a un aspècte pron impausant. Que foguèt restaurada au Sègle XVII e que presenta ua mosaïca galloromana.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo sit de l'Office de Torisme de Montrejau de Gers
- Montrejau de Gers sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ març+1255%22&pgis=1#search_anchor Enquèstas administrativas de Alfonse de Peitieus, Pierre Fr Fournier, Pascal Guébin, publicat per Impremta nacional, 1959
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat amb lo segond paramètre egal al títol de la pagina
- Via Podiensis
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Localité adhérant à l'association Les Plus Beaux Villages de França
- Bastida medievala
- Comuna de Condomés
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


text:
Sèrgi Granièr : « “ Digús ” s'escriu “ Degun ” »
L’escrit es fondamentalament diferent de la paraula dins sas condicions e sas foncions, e tend a generalizar. Atal, tota ortografia es forçadament mai o mens globalizanta, e donc convencionala. En occitan, s’escriu vinha çò que d’unes pronóncian coma binho, d’autres coma binha, d’autres coma vinho (amb la v coma en francés), totes normalament e en bon occitan.
Atal, s’escriu degun çò que d’unes pronóncian coma digús. Perqué ? Perque i es pas qu’una variacion de prononciacion de e en sillaba pretonica (coma d’autres pronóncian sirà çò que s’escriu serà), que la n finala es sovent muda (coma dins la man), e qu’aicí la s finala es coma la que d’unes ajustan dins la prononciacion de qualques mots qu’an un ròtle particular dins la lenga (tanben prononciat coma tanbens, de matin coma de matins, etc.)
Se cal gravar jos la boneta un còp per totes que l’idèa que se poiriá « escriure coma se parla » es una asenada coronèla, que l’escrit es pas la paraula, e qu’en occitan avèm melhor a faire qu’a nos embestiar amb de problèmas que ne son pas.
En partenarit amb locongres.org.
- Publicat dens Point de langue


text:
Julieta Dissèl, (Issèl, Aude, 21 de decembre de 1902 – Pessac, Gironda, 3 de novembre de 1962), actritz, mèstra d’òbra del Felibritge, sòcia de l’Escòla Occitana, fondatritz del Teatre d’Òc.
< Peine, Juliette (nom a l'estat civil)
Qualques annadas aprèp sa naissença, la familha de Julieta Peine, de son nom d’ostal, se muda a Castèlnòu d’Arri ont dobrís una granatariá. Julieta seguís los corses de l’Escòla Primària Superiora de la vila e obten lo brevet elementari. Es aquí que, d’aprèp Josèp Salvat (« Chute de feuilles en Lauragais » – Julieta Dissèl, Lo Gai saber, n° 305, novembre-decembre de 1962), s’afòga pel teatre.
Aprèp sos estudis, Julieta Peine auriá ensenhat qualque temps dins lo Lauragués abans de s’avodar cap e tot a sa carrièra teatrala e a la promocion del teatre occitan.
Los escambis entre l’abat Josèp Salvat e Julieta Dissèl testimònian de contactes estreches entre ela e lo Felibritge lengadocian tre las annadas 1920. Se fa remarcar mai que mai en 1927 a l’inauguracion per l’associacion dels Grilhs del Lauragués – que ne fan partida Josèp Salvat e Prospèr Estieu – del bust d’August Forés ont ne ditz lo poèma, « La Lauseta ».
Cal benlèu parlar dins aquel cas de revelacion, pr’amor qu’evòca d’ara enlà dins sa correspondéncia ambe l’abat Salvat, l’importància que deu aver lo teatre dins la vida culturala d’òc, abans de partir per qualques meses a Barcelona en 1928. Ailà, ambe l’ajuda de l’escrivan e dramaturgue catalan Carles Soldevilla, ditz de poèmas d’Estieu, Vermenosa o Forés dins d’espectacles.
Tornada en Occitània, se presenta sus las scènas d’Òlt e Garona fins a Provença, en passant pel Roergue e lo Besierés e se marca al Conservatòri de Tolosa. Rescontra entre la fin de las annadas 1920 e la debuta de las annadas 1930 los que seràn per ela de sostens importants per las annadas venentas – entre autres Enric Molin, Juliana Seguret e sustot Armand Pravièl... – , aderís al Felibritge e ne ven un membre actiu en 1926. Respond lo 14 de març de 1931 a una sollicitacion de Salvat : « Segur qu’acceptarai d’èstre mèstra d’òbra. Regrèti pas qu’una causa, es de poder pas èstre Capolièr ! » E es aquela annada que ven mèstra d’òbra.
En 1932, es a París ont s’installa per mantuna annada. Passa d’audicions, a l’escasença d’anar dire qualques vèrses, convidada per qualques societaris de la Comèdia Francesa (letra a Josèp Salvat del 11 d’abrial de 1932) e anóncia dins un corrièr del 25 de junh de 1932, qu’es engatjada per jogar « Lucette » dins una adaptacion cinematografica de « Monsieur de Pourceaugnac » de Molière. Lo filme realizat per Gaston Ravel e Tòni Leklain la compta dins sa distribucion (ficha Imdb, consultada lo 27 d’abrial de 2016). Dins la meteissa annada, expausa son desir de fondar la societat dels « Amis du Théâtre occitan » per finançar un projècte de tropa de teatre que se produiriá dins las fèstas regionalistas e felibrencas. L’associacion del Teatre d’Òc espelís vertadièrament en 1933 e Julieta Dissèl encadena las annadas venentas las mesas en scèna atal coma las mesas en votz de poèmas occitans.
Julieta Dissèl marida en genièr de 1939 un autre militant occitan, Pèire-Loís Berthaud. La guèrra los dessepara. Mentre que Berthaud rejonh Vichèi, ela, se replega sus Tolosa ont contunha son activitat ambe lo Teatre d’Òc. Ambe l’ajuda del Prefècte Cheneaux de Leyritz, multiplica las manifestacions dins lo Sud-Oèst duscas en 1944. Son divòrci es prononciat pendent la deportacion de Pèire-Loís Berthaud a Dachau entre junh de 1944 e mai de 1945.
Sembla que Julieta Dissèl aja subit qualques afronts a la Liberacion, pr’amor qu’es « quelque temps détenue » d’aprèp l’abat Salvat, sens que se’n sàpia res mai. Cossí que siá, es plan mens presenta las annadas seguentas. Patís de problèmas grèus de santat e isolada, fin finala quita Tolosa e rejonh Bordèu. Escriu qualques cronicas per Sud-Oèst mas capita pas de reviudar son Teatre d’Òc. Aculhida ençò de monsen Montanha, poèta natiu el tanben del Lauragués e proprietari del castèl Pape-Clément, es a Pessac que s’escantís lo 3 de novembre de 1962.


text:
Tetrapoda
Tetrapòdes de las quatre classas actualas: una Granhòta verda, un Oazin tufat, una Mirga grisa e un Plestiodonte de cap larg
Classas de reng inferior
Un tetrapòde es un vertebrat terrèstre o marin que son esqueleta compòrta dos parelhs de membres provesits de dets, aparents o atrofiats, que pòrtan testimòni dins l'evolucion d'una adaptacion primitiva a la marcha, coma los anfibians, los reptils (dont las sèrps), los mamifèrs e los ausèls.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Los Tetrapòdes constituisson un fil al sen dels Sarcopterigians. Son los Anfibians e los Amniòtas (Reptils, Ausèls, Mamifèrs). Se caracterizan per la preséncia de dos parelhs de membres quiridians (dos membres anteriors o pectorals e dos membres posteriors o pelvians) que son omològs de las nadarèlas paras dels peisses. Los membres quiridians son devesits en tres partidas: estilopòde (umèrus sul membre anterior/femur sul membre posterior), zeugopòde (ràdius-cubitus/tíbia-peronè), autopòde (carps-metacarps-falanjas/tarses-metatarses-falanjas). Aqueste esquèma de basa a subit de variacions fòrça nombrosas en relacion amb l'adaptacion a divèrses mòdes de locomocion dels Tetrapòdes (vòl, nada, salt, corsa, escavairament...).
Los primièrs Tetrapòdes apareguèron al Devonian Superior (fa 365 milions d'annadas). Contràriament a çò que se pensa sovent, los membres quiridians apareguèron en primièr pels organismes entièrament aqüatics e foguèron cooptats pus tard per permetre lo desplaçament en defòra de l'aiga, coma o mòstra l'estudi de las doas espècias de tetrapòdes fossils « Acanthostega » e « Ichthyostega ».
Autres caractèrs derivats pròpris :
- conduch lacrimal entre uèlh e sac nasal,
- lo cap es separat de la rèsta del còs per un còl,
- l'òs iomandibular de la maissa passa dins los òsses de l'audicion,
- la primièra vertèbra cervicala deven l'atlàs.


text:
Leon Còrdas
Portam lo nom d’aquel poëta nòstre. Al collègi avèm lo bonur e l’astre de servar libres de sa bibliotèca que la familha de Leon nos porgiguèt e los mercejam grandament. Los collègians pòdon tocar e veire los libres notats corregits de la man de Leon.
Quina escòla pels nòstres enfants ?
Sèm lo solet collègi calandreta de la Region Lengadòc-Rossilhon.
Un collègi dobèrt sul monde mercés al bilinguisme e a la pedagogia activa.
Creat en 1997, lo collègi s’inscriu dins la continuitat pedagogica del movement Calandreta. Lo collègi es en contracte d’associacion amb l’Estat e seguís lo programa de l’Educacion Nacionala. Son especificitat es la descobèrta de la cultura regionala e l’aprendissatge de la lenga occitana. Aquel aprendissatge se fa en immersion. Lo collègi s’apuèja sus las practicas pedagogicas eissidas del movement de Celestin Freinet e de la Pedagogia Institucionala que favorizan la presa de responsabilitat dels collegians.
Grop palanca
Lo collègi a la volontat de se dobrir als mainatges que posquèron pas integrar una Calandreta en primari. Per aquò far organizam una còla de novelaris que reçaup ajuda dels altres collegians que paissèlan.
Organizam corses d’apregondiment de la lenga occitana. L’experiénça fa pròba que mainatges capitan d’integrar lo collègi en camin e qu’arriban de bailejar la lenga e las practicas nòstras coma cal. L’important dins la capitada d’aquel projècte, es d’explicar coma se deu al cada novelari los enjòcs, las dificultats, lo vam,… e aital qu’el meteis se pòsca far una causida de s’endralhar o pas sul camin.


text:
Ero clar, lou publi de la Librejado, dimenche 3 de mars 2013. Ourganisado à Marsiho, au quartié de Castèu Goumbert, pèr lou Felibrige, aquelo manifestacioun èro counsacrado à l’escri d’O. Se ié rescountravo mai que d’un autour, e si libre, que fuguèsson escri en grafìo mistralenco o en grafìo classico.
Mau-grat aquel esperit lar, lou mounde ié venguè pas proun noumbrous. « Lou mounde d’aro, particularamen li jouine, legisson pas tant qu’acò, e s’atrobo pas eisadamen un publi » regrèto Bernat Gièly, que publico emé lis edicioun Prouvènço d’Aro.
« Mai que d’un cop, lou libre atrivo de mounde dins l’encastre d’uno manifestacioun que n’en parlo pas… coume un festivau de musico óucitano » soutaligno de soun coustat Liso Gros, que venié fa un repourtage televisuau pèr la TV Sud.


text:
Glèisa Catolica Romana
La Glèisa Catolica Romana ei l’ensemble de las institucions crestianas qui arreconeishen l’autoritat deu Papa de Roma (considerat com lo successor de Sant Pèir) e qui son arreconeguts per eth com estant catolics. Los membres de la Glèisa Catolica Romana deven seguir lo dògma e la liturgia causits e decidits per era desempuish l’elaboracion deu catolicisme peus Pairs de la Glèisa puish peus Papas e peus concilis de la medisha glèisa. Los concilis màgers que hon lo concili de Trent (1545-1563), lo concili de Vatican I (1870) e lo concili de Vatican II (1962-1965).
La Glèisa Catolica Romana qu’amassa uei la majoritat deus crestians.
La Glèisa ei organizada en províncias eclesiasticas dirigidas per archivèsques e en diocèsis dirigidas per avèsques.


text:
Nevièr
Un Nevièr es una acomolacion de nèu que se forma en montanha, e que pòt perdurar l'estiu. A la diferéncia d'un glacièr, lo nevièr es una formacion temporària e non pas permanenta a l'escala umana. Es constituït d'un tipe de nèu jova e granulara, qu'es estada per part fonduda, puèi tornar gelada e compactada, e que precedís a la formacion de glaç. La densitat minimun de la nèu dins un nevièr es de 500 kg/m³. Aquel tipe de nèu es associada a la formacion dels glacièrs a travèrs del processus de nivacion. Un nevièr que subreviu una sason entièra d'ablacion es apelat firn, una formacion a l'encòp pus vièlha e pus densa. Amb lo temps, lo firn vendrà lo glaç glaciari compactat que forma los glacièrs. La formacion d'un glacièr pòt préner entre de jorns e d'annadas en foncion dels factors de gel e de fonda.


text:
Coma deman sem la jornada dau trabalh, la festa daus trabalhors e de las trabalhosas, apres lu desfilat o las manifestaci’s, apres la biera o lu càfet, apres minjar o apres bicar o sabe tròp que, trobaretz be ‘na minuta per deschargar e legir mon desboiradís daus haïku (>òc-lm, fr, eo, en) farjats per lu NaHaiWriMo
_____
Coma de costuma, podetz imprimar lu libreton, puei plejar las fuelhas sus lu mitan avant de las reliar sus ‘na mòda japonesa. Se v’autres i arribatz pas, pòde vos iò far e vos l’envoiar per la Pòste©, fau nonmàs me damandar (sei pas de la gleisa de l’occitanistan, fase pas la retenci’ d’adreiça coriel…).
_____
Per trobar quauques haïku analisats, espelhats, copilhats dins tots los sens per ne’n tirar, ne’n comprener l’eime, fau ‘nar sus :


text:
Un molon
de cadieras entrecavaucadas
enebisson l’intrada dei halls de l’Universitat sestiana. D’estudiants patrolhan, contraròlan. « Lo president d’Ais-Marselha Universitat nos repròcha un tag, o d’enebir l’intrada a la Bibliotèca Universitari qu’a pasmens eu mume decidit de barrar ».
Clemença estudia lei Letras aquí, e despuei de setmanas occupa lo terren. De jorns coma de nuech, amé benlèu 250 personas. Amé de bonurs e de malurs : « la plueja a acompanhat totei nòstrei manifestaciens, qu’a descoratjat ben de monde… Fins qu’au 22 de març a Montpelhier ».
Aqueu jorn, d’òmes violents am’un professor, an assajat de descasar
d’estudiants, a l’Universitat Pau Valery. « Aquela accien de faissistes a relançat lo movament »
sotalinha Audric, que passa un an fòra de Sciéncias Politicas, per estudiar aquí de lengas estrangieras. Quasi mòrt, lo movament s’es reviscolat d’un còp. E se senton plus tant solets, leis estudiants que lo menon a-z-Ais , despuei « que lei dockers de Marselha nos an donat son sosten, e afirmats que, si li aviá d’acciens violentas per nos descasar, elei serián presents amé nosautres ! »
s’alegra Audric.
Segur que lo president de l’Universitat podrà pas – de supausar que va vòudriá – chanjar la lèi. Mai podriá la renegar, « coma l’a ja fach son collèga de l’Universitat de Pau ! »
sotalinha Clemença. « T’an lo poder de pas l’aplicar, e es aquò qu’assajam de negociar ». « S’orientar tardierament deuriá èstre un drech ! »
acaba Max. vengut tardierament ais estudis superiors. « Demandar a un joine de decidir de son avenir tre
quinge ans, es pas caluc aquò ?! »


text:
Letra d’informacion nº 17 - Abans la Manifestacion del 31 de Març
Aquesta letra presenta los darrièrs articles pareguts sul site internet de l’IEO. S’i apondon las nòvas ligadas a la lenga occitana e a la vida federativa de l’IEO, e mai que mai a la granda manifestacion Anem Òc aquest dissabte a 14h a Tolosa. Bona lectura a totes !
Anem Òc 2012 - Videò de promocion Inspirat de la crida preparada per la Coordinacion "Per la lenga occitana", Dètz.com publiquèt un aperèt videò sus Vimeo e Youtube. Bon visionatge e doblidetz pas de la far virar !
L’IEO al Vilatge Occitan Dins lo talhièr dels organizators (que partejam amb los autres membres de la Coordinacion "Per la lenga occitana") presentarem nòstras activitats, mai de prene en man amb nòstres partenaris e los benevòlis l’organizacion d’aquela jornada. Mai d’infòs.
Lo nº 139 d’Anem Occitans es paregut A la una : la reestructuracion de l’IEO Region Alvernhe, L’occitan qu’es aquò 2012 e un bèl article suls carnavals d’Occitània. La musica bovina i es tanben consagrada. Dins lo dorsièr central, avètz d’entresenhas practicas per poder anar a Tolosa lo 31 de març. La seguida aicí.
Rescontre internacional de fotbòl Dins un contèxte de manifestacions, l’Occitània rescontrarà la còla dels Sápmis ("lapons") lo 30 de març de 2012 a 19h a Tolosa, un rescontre internacional amb un autre país de lenga minorizada en Euròpa. La seguida aicí.
La mobilisacion que contunha Un compte-rendut complet amb tot çò que se debanèt (e que se debana) a l’entorn de la manifestacion Anem òc. La seguida aicí.


text:
Montesquieu
Carles Loís de Secondat, baron de La Breda e de Montesquieu, conegut jol nom de Montesquieu (abans lo 18 de genièr de 1689 a la Breda (Gasconha) - París lo 10 de febrièr de 1755) foguèt un pensaire politic, precursor de la sociologia, filosofia e escrivan del Sègle de las Luses.
Montesquieu, amb entre autres John Locke, foguèt un dels pensaires de l'organizacion politica e sociala de las societats modèrnas. Trabalhèt sus lo despartiment de las foncions de l'Estat entre sas diferentas compausantas, apelat mai tard « principi de separacion dels poders ». Sa contribucion bèla es d'aver sauput expausar als sieus contemporanèus dos modèls de libertat politica : la « libertat moderada » del regim monarquista e la « libertat extrèma » representada per la Constitucion d'Anglatèrra.
Filh de Jacme de Secondat, baron de Montesquieu (1654-1713) e de Maria Francesa de Pesnel, barona de la Breda (1665-1696), Montesquieu nasquèt dins una familha de magistrats de la bona noblessa, al castèl de la Breda (prèp de Bordèu en Gasconha) que ne'n portèt d'en primièr lo nom e que i serà totjorn fòrça estacat. Los sieus parents li causiguèron un mendicant per pairin per fin que se remembrèsse tota sa vida que los paures èran los sieus fraires.
- Naissença en Guiana
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf politic
- Teoria del drech
- Istòria de las idèas politicas
- Istorian de la Roma antica
- Jurista francés
- Precursor de la sociologia
- Sociologia del drech
- Enciclopedista
- Membre de l'Acadèmia francesa
- Acadèmia d'Amians
- Acadèmia de Berlin
- Personalitat de la francmaçonariá iniciada abans 1800
- Naissença en 1689
- Decès en 1755
- Filosòf de las Luses


text:
Silves (Portugal)
Silves es una vila e una municipalitat portuguesa situada dins lo districte de Faro.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
La vila romana se nomenava Silbis. Los arabs la nomenavan Xelb[1].
Geografia[modificar | modificar la font]
Silves es limitròfa:
- al nòrd, d'Ourique,
- au nòrd-èst, d'Almodôvar,
- a l'èst, de Loulé,
- al sud-èst, d'Albufeira,
- au sud-oést, de Lagoa,
- a l'oèst, de Portimão e Monchique,
- al nòrd-oèst, de Odemira.
Silves a tanben al sud una pichona dubertura sus l'ocean Atlantic.
Istòria[modificar | modificar la font]
Silves foguèt establit coma basa de comèrci feniciana. Aquela colonia venguèt en grandissent la vila romana de Silbis. Èra mai tard la capitala del pichon reialme musulman d'Algarve, amb al sègle XII un castèl, un pòrt, de talhièrs de construccion navala e un comèrci prospèr amb los pòrts de Mediterranèa e d'Africa. es tanben a l'epòca un fogal cultural e artistic important ligat a Andalosia e l'Africa del Nòrd e conegut pels seus poètas e savis. Reconquerits psr Sanche Ièr de Portugal aprèp un sèti de tres meses en 1189, puèi de nòu presa en 1191 pels Almoads (Abu Yusuf Yaqub al-Mansur), e fin finala restacada a Portugal amb l'Algarve en 1242, jos l'accion de Dom Paio Peres Correia al servici de Ferand III de Castelha. Lo Tèrratrem de Lisbona de 1755 deroïguèt una granda partida de l'arquitectura mora[2].
Èra pendent longtemps un pòrt important abans de declinar amb lo lent ensablament du flum Arade.
Demografia[modificar | modificar la font]
Subdivisions[modificar | modificar la font]
La municipalité de Silves groupe 8 freguesias :
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Fortalesa de Silves[modificar | modificar la font]
La Fortalesa de Silves, Castelo de Silves, o castèl Al Hamra (lo roge), es constituida d'un barri merletat, de gres roge, occupant una superfícia de 12 ectars.
Bastida pels Moros entre lo sègle VIII e X, la fortalesa patiguèt de las divèrsas conquèstas e reconquèstas. Foguèt espandida al sègle XV. Foguèt damatjada pel Tèrratrem de Lisbona de 1755. Foguèt restaurada en 1835. La granda citèrna d'aiga arcada es encara utilizada per la vila.
Se debana una fèsta de la bièrra cada julhet[3].
Catedrala[modificar | modificar la font]
La construccion de la catedrala, Sé de Silves, comencèt al sègle XIII sul site de la mosqueta mora[4]. Foguèt transformada al sègle XV dins l'estil gotic, e de nòu bastida aprèp lo tèrratrem de 1755 dins l'estil barròc. De l'estil gotic, demòra la dintada, las colomnas de granit ròse, las vòltas e las gargolhas
A lo plan de crotz latina amb una nauta nau de 18 mètres.
Lo rei Joan II de Portugal es enterrat dans la catedrala depuèi 1495.
Crotz de pelegrinatge[modificar | modificar la font]
Sul camin quitant la vila pel nòrd-èst i a una Crotz de Portugal del sègle XVI, autrecòps fòrça erigidas coma senhalizacion de pelegrinatge. Raras aquelas que demòra e es considerada coma una mai bèla de Portugal.
Pilòri[modificar | modificar la font]
Sus la plaça màger, Praça do Município, i a l'ostal devila, de cafès e lo darrièr pilòri ancian en Algarve, restaurat a partir dels rèstes del sègle XVI.
Autres punts d'interès[modificar | modificar la font]
Lo musèu municipal d'arqueologia expausa de traças d'occupacion venent de la preistòria, e de ceramicas morescas. Al darrièr estatge un accès a une seccion de barri restaurat va vista sul vièlh centre vila arab (almedina).
Una usina de siure al bòrd del riu bord foguèt transformada en unitats touristicas (restaurants, musica e obratges d'aiga) e un musèu del siure.
Environament[modificar | modificar la font]
La praséncia de qualques parelhs de cigonha blanca nisant sus las chimenèias de la vila es condicionat per la permanéncia de zonas umidas de las bòcas dels flums Odelouca e Arade.
Pel respècte de l'environament, la melhoracion del mitan dels abitants, la vila obtenguèt lo labèl Cittaslow.
Los camps a l'entorn son plantats de fòrça olivièrs e figuièrs.
Personnalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Lo poèta arab Ibn Ammar nascut en 1031.
Galaria[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Monument en omenatge al rei poète Al Mutamid


text:
ISBN : 9782859105082
234 pages
13.5 x 18
16.00 €
E mai que siguessiatz nascuts, totei dos, après l’annada funèsta, siatz encuei tot çò que me rèsta de la familha nòstra. La tendresa que me ligava tant fòrt a vòstre paire, l’ai portada sus vosautrei ; ni lo temps, ni ma vida d’exili l’an poguda estofar.
Pensatz a ieu, de còps ! »
Pantòri es per ieu un roman complet. Es ric e formiquejant. A la debuta, sembla un roman social a la Claudi Barsotti. Çò qu’es, ja, una de las melhoras referéncias de la literatura nòstra actuala. L’accion se debana al sègle XIXn. Un de sos eròis, que lucha per la republica contra la temptativa de restauracion reialista, sembla, per fòrces costats, lo que Claudi Barsotti met en scèna dins son darrièr libre Lo capitani de la republica. Es, atanben, l’istòria d’un engatjament politic ont l’eròi met tot en jòc, compresa sa pròpria vida, per complir son ideal de democracia e de justícia sociala.
Marselha es un pauc la patria del roman social occitan. Romieg Jumèu perpetua amb bonaür aquela tradicion ja vièlha. Soi pas un especialista mas la cal far remontar a Victor Gelú, si que non encara pus naut. Dins aqueste Pantòri, i a mai que l’engatjament politic dels protagonistas, i a tanben un questionament prigond sus las relacions umanas. I a, subretot, una dobertura de soscadissa sus las passions amorosas, las aürosas, e las que ne son mens. Mai qu’aquò! S’i tròba una reflexion filosofica sul sens de la vida. L’autor fa de longa l’anar e lo tornar prospectiu sus las dificultats de l’existéncia. Me rebecaretz que se la granda literatura servissiá pas a nos remenar qualquas questions existencialas, a de que serviriá?
Un de sos personatges centrals va fins a l’embarrament volontari per aver pas a suportar l’agach del autres, si que non lo del seu pròpri caratge. Pertot ont i a l’uman, i a, pauc o pro, la foliá dels umans. Romieg Jumèu o sap e ensaja d’explorar totas las dralhas dels psiquismes mai o mens neurotics, quand son pas completament psicotics. I a la violéncia exercida pels unes suls autres e i a tanben l’autoflagelament. Una violéncia pus subtila e de plan mal comprene per qui es pas concernit.
Aquò balha una òbra densa. Claufida de pistas de pensaments dins totes los domenis de la vida vidanta. Nos regalam de las situacions inversemblablas que nos prepausa l’autor. Las peripecias dins las qualas s’entravan los personatges son nombrosas e inesperadas. Son susprenentas de mai d’un biais e es aquò que fa l’embelinament de l’òbra. Se poiriá dire qu’es un roman realista claufit de mistèris. Lo legeire es talament pivelat que pòt pas mai daissar la rega abans d’aver acabat lo camp de l’impossible.
Benlèu que, tot comptat e rebatut, lo primièr d’aquestes mistèris demòra, lo de la creacion dins l’espelida d’una òbra literària. D’aqueste costat sièm pas decebut que la que nos prepausa Romieg Jumèu es asondanta de trobalhas de tota mena. Possedís lo manejar de totas las ficèlas del roman, no’n balha aquí-çai la pròva. Es manifacièr e constant dins son prètzfach.
Son libre es escrich dins un provençal remirablament mestrejat. L’autor, al rebat de Claudi Barsotti, a sabut esporgar sa lenga de totes los localismes esquerrièrs que, tròp sovent, fan qu’un dialècte se racocona sus el per melhor s’alonhar de l’intercompreneson occitana. Quicòm que, se contunha, acabarà per tuar la lenga. Aürosament l’autor, un còp de mai, a sabut tombar pas dins aquela trapèla. Nos ofrís una lenga modèrna e pasmens chucosa de sa prigonda e feconda provençalitat. Coma qué, las doas causas son pas imcompatiblas.
Basta pas pus que d’esperar que Romieg Jumèu ne demorarà pas an aqueste primièr ensag romanesc e que no’n tirarà maites de sa biaça. Qu’o fague per son plaser e lo de la molonada. Pantòri es un roman que vos aconselhi de legir al pus lèu. Mai serem nombroses a lo legir e melhor l’edicion nòstra se portarà. Melhor l’edicion nòstra se portarà e maitas vocacions d’escrivan naisseràn. Es un fenomèn vital conegut: lo dinamisme crida lo dinamisme.
Ce roman en provençal se déroule au moment du coup d’état de 1851 à Marseille et dans les Basses-Alpes, à Valensole. Son auteur, Rémy Jumeau, est le président du CREDD’O Provence (Centre de rencontres, d’études, de documentation et de diffusion d’Oc), situé à Graveson, association active qui conserve une bibliothèque remarquable sur la Provence. Rémy Jumeau est l’arrière-petit-neveu d’Aillaud de Valensole, un républicain de 1851.
Association 1851 pour la mémoire des résistances républicaines
Hôtel de Ville 04190 LES MEES
la suite sur: www.aquodaqui.info/Pantori-le-roman-des-multiples-destins_a404.html


text:
Poètas/Ensagistas/Novelistas
SECCION
DE LENGA D’OC
DEL
PEN-CLUB
INTERNACIONAL
Declaracion
d'Octobre 2017 sus Catalonha
Acamp
annadièr de
Montpelhièr 2016
Reunion
Montpelhièr Junh 2017
Declaracion
sus l'eleccion presidenciala francesa de 2017
Lo
tsunami de la refranchimandizacion massiva es tornarmai en marcha
ennegant de santuaris qu'auriam pas cresegut.
Acamp de
Johannesburg (drechs linguistics) 2016: una declaracion musclada sus la
regression dels drechs linguistics en França a l'iniciativa dau PEN Occitan
82e
Congrès del PEN Internacional, Ourense (Galícia) 2016
Lo PEN internacional es estat fondat en 1921
e s’es sempre fach conóisser per sas posicions cotatjosas contra las
injustícias e l’escanament de las culturas minoritàrias o oprimidas.
La literatura de lenga d’òc es una
importanta literatura europèa, aquò se sap dins lo mond entièr, ni qu’en
França aquò demorèsse ocultat. La reconoissença de l’importància de
nòstra literatura nos a valgut d’èsser reïntegrats a l’unanimitat coma
una de las 140 seccions del P.E.N. internacional, qu’es la granda fraternitat
dels escrivans del mond, engatjada per la patz e la libertat d’expression.
Los escrivans occitans del PEN, usatgièrs
jornadièrs e exigents de la lenga d’òc, considèran qu’aicesta es un
instrument d’expression d’una riquesa e d’una poténcia espectaclosas, que
posa dins un passat prestigiós d’immensas potencialitats per se projetar dins
la vida culturala del sègle XXI. La literatura es un luòc ont nòstra lenga
viu intensament e batèga, e pòt far grelhar d’usatges novèls d’expression
e de pensada, contribuissent a luchar contra lo perilh d’una lenga unica,
portaira d’una pensada unica e d’un estequiment de la cultura umana.
Nòstre combat es un combat pacific mas
pinhastre per l’umanisme e la civilizacion, au travèrs de l’aparament de l’expression
escricha e orala en lenga occitana.
Quebèc
13-16 d'Octòbre: 81en congrès mondial del PEN
A Quebec: los occitans a la vicepresidéncia del
Comitat de PEN per los Dreches linguistics e la traduccion; lo centre
oficialament rebatejat "Occitan PEN" ... e una resolucion sus la lenga
occitana en frança adaptada a l'unanimitat en assemblada generala lo 16
d'Octobre!
80en
CONGRES INTERNATIONAL DEL PEN, Bishkek, Kirghiztan,
9-12 de Setembre de 2013
Acamp
d'Octòbre 2014 amb lo PEN Esperanto a Málaga
Acamp de la
Chaux de Fond (PEN occitan e PEN Esperanto) Agost 2014
Acamp del
Comitat PEN per la Patz, Bled, 2014
Omenatge del
PEN a Mistral 2014
Prèmi Ostana
2014: Marcèl Cortiada e Danièla Jullien
JORNADA INTERNACIONALA DE LA
LENGA
MAIRE 2014
Acamp
de Montpelhièr Novembre 2013
Congrès internacional
del PEN Reykjavik del 9 al 12 de setembre de 2013
Manifèst
dels Escrivans per la Patz (manifèst de Bled)
Nòstras
publicacions en linha
Publicar
largament sens entravas...
IMPORTANT!!! Mocion revistas
Joan Claudi Foret nos escriviá:
"L'escrivan occitan e las revistas. Las revistas son essencialas a la
creacion literària. Es un luòc ont los autors novèls se pòdon far conéisser
e reconéisser. Es un luòc d'escambi. Es una veirina de nòstre creativitat
literària. Òr, per de rasons divèrsas, las revistas occitans son totas en
crisi, per una al mens d'aquelas quatre rasons que se pòdon cumular : manca
d'argent (de subvencions per exemple), manca d'abonats, manca de matèria, manca
d'organizacion eficaça. Un prètzfach urgent e indefugible del PEN es d'ajudar
las revistas, d'en primièr las qu'an una vocacion panoccitana : Reclams, OC,
Gai Saber. Aquela ajuda comença per un engatjament personal de cada autor
aderent al PEN : s'abonar al mens a doas d'aquelas revistas, lor porgir de tèxtes
(valent a dire las alimentar doblament en dardenas e en matèria). Nos podèm
felicitar que lo president del PEN aja agut e contunhe d'aver una activitat e
una experiéncia dins la revista OC, sens exclusion de las autras, ont a ja
participar. Seriá donc plan que l'AG sosque al biais de sosténer las revistas
occitanas."
L'assemblada
decidís de publicar aquela mocion:
"Los
escrivans del PEN club de lenga d'òc recampats a z'Ais tenon a afortir amb una
insisténcia particulara qu'acòrdan a las tres revistas literàrias
panoccitanas, OC, Reclams, Gai Saber, una importancia màger. E que las considèran
coma un element essencial de la vida de la literatura d'òc e un element de nòstre
patrimòni cultural que nos lo cal aparar amb totas nòstras fòrças.
Sens
ges d'intencion de comandar als escrivans çò que deurián far, e qu'es del domèni
de lor libertat e de lor consciéncia personala, pensam adonc que deurián, dins
la mesura qu'o pòdon, far aquelas tres
causas per materializar aquel sosten:
- s'abonar a al mens doas de las
tres revistas;
- lor mandar de tèxtes literaris,
documentaris o critics, (que los cap-redactors nos indican que ne volrián reçaupre
mai, subretot tocant la pròsa)
- las far conóisser e encoratjar
lo mond a son entorn a las legir e a s'i abonar
Rementam
aquí las adreiças e tarifas d'abonament de caduna:
OC
(fondada en 1923) 25 euròs de l'an (sosten>60) : Frederic Fijac 625 La
Permenade 47300 Bias
RECLAMS
(fondada en 1897) 25 euròs de l'an (sosten>40) de
mandar a Maurici Romieu 13 rue du hameau de la Cavette 64230 Lescar
LO
GAI SABER (fondada en 1918) 25 euròs
de l'an de mandar a Felip Carbonne, Les Dames, 31320 Aureville
Ajustam
uèi una mençon de sosten particulara per "Reclams", que s'es ara
impausada dins l'asuèlh de nostra cultura coma revista totalament panoccitana
sens renonciar a son enraiçament bearnés, e que patís subran de reduccions
marcadas de sosten institucional aquest an. E que de segur volontam mòrt e fòl
que contunhèsse son pretzfach.
Sèm
tanben atentius a la perspectiva de desvolopament de formas mai modèrnas de
publicacion utilizant las tecnicas informaticas e electronicas, que dobrisson d'autras
possibilitats sens remplaçar lo tradicional format estampat, e encoratjam las
tres revistas a contunhar son evolucion en tirant profièch d'aquelas
possibilitats novèlas qu'alargaràn sas possibilitats d'audiéncia.
Fach a
z'Ais de Provença los 20-22 de Febrièr de 2010
per
lo PEN-club de Lenga d'Oc
Joan-Frederic
Brun, president; Teiriç Offre, clavaire »


text:
Palais deis papas d'Avinhon
Lo Palais deis papas d'Avinhon, es la pus granda dei construccions gotica de l' Edat Mejana. A l'encòp fortalesa e palais, la residéncia pontificala foguèt pendent lo Sègle XIV lo sèti de la crestiantat d'Occident. Lo palais dei papas es situat au nòrd d'Avinhon, foguèt bastit subre un puèg rocassós, lo ròc dei Dòms, que susplomba la riba senestra de Ròse. Set papas e dos antipapas s'i succediguèron. Lei premiers demorèron a Avinhon de 1309 a 1376. Lei segonds s'i instalèron de 1378 a 1413. Sièis conclaus se son tenguts dins lo palais d'Avinhon que menèron a l'eleccion de Beneset XII, en 1335 ; de Clamenç VI, en 1342 ; d'Inocenci VI, en 1352 ; d'Urban V, en 1362 ; de Gregòri XI, en 1370, et de Beneset XIII, en 1394.


text:
12.05.2018. Nòva
Sénher President: Vos adreici aquestas linhas de Corsega estant, un pichon país
29.03.2018. Nòva
L’elegit de Corsega dins la Republica (drecha francista), Pierre-Jean Luciani, èx-president
28.02.2018. Blòg de Joan-Pèire Cavalier
Coma zo se podiá crénher, entre autres signes a la vista de las reaccions oficialas e mediaticas en
13.02.2018. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Lo president a parlat: nada reïvindicacion deus nacionalistas còrses de la coalicion elegida democraticament
10.02.2018. Blòg de Gerard Joan Barceló
Dimècres passat, dins son discors de Bastia ont o faguèt tot per umiliar los sobeiranistas còrses,
9.02.2018. Nòva
Lo president francés prononcièt dimècres passat, dins la vila còrsa de Bastia,
8.02.2018. Nòva
Stéphanie Colonna, molhèr d’Yvan Colonna, abordèt dimats passat lo president
7.02.2018. Nòva
Macron arribèt ièr en Corsega per una vesita de dos jorns a l’illa, entre l’indignacion
5.02.2018. Nòva
De milièrs d’insulars manifestèron dissabte de subrejorn per carrièras d’Aiacciu
25.01.2018. Nòva
E mai se l'estat francés aviá mostrat una volontat de parlar e negociar amb los representants
19.01.2018. Nòva
La lenga còrsa es ara presenta dins la senhaletica de trafec de Bastia. I es arribada gràcias
12.01.2018. Blòg de Terric Lausa
L’actualitat politica internacionala d’aquestas darrièras setmanas es estada rica en bonas e en
8.01.2018. Nòva
La ministra estacada al ministre de l’Interior, Jacqueline Gourault, li dison la “Dòna
6.01.2018. Blòg de Gerard Joan Barceló
Reconeisserai la region Occitània quand sa presidenta prendrà lo temps d'aprene la lenga nòstra
4.01.2018. Nòva
Los membres del Conselh Executiu, lo govèrn de Corsega, prestèron jurament dimars passat
14.12.2017. Nòva
Après la victòria electorala dels sobeiranistas còrses, aquestes an exigit de parlar
11.12.2017. Nòva
Lo sobeiranisme s’es impausat al segond torn de las eleccions còrsas provocadas per la fusion
9.12.2017. Blòg de Gerard Joan Barceló
Assistissèm aquesta setmana a las reüssidas de doas nacions, la catalana e la còrsa. Los catalans
4.12.2017. Nòva
Corsega a fach d'eleccions aqueste dimenge. Se tracta d’elegir la nòva Assemblada de
18.11.2017. Nòva
Un ciutadan còrs es estat punit amb una multa de 135 èuros per aver parlat en còrs
24.10.2017. Nòva
Femu a Corsica (Fagam Corsega) es ara venguda un sol partit politic. L’anciana coalicion formada
2.10.2017. Nòva
D’obténer un estatut d’autonomia de plens drech e exercici per Corsega, al tèrme
26.07.2017. Nòva
Los sojorns d’aprendissatge del còrs per immersion s’estendràn als collegians
20.07.2017. Blòg de Gerard Joan Barceló
Las eleccions legislativas de l’autre còp me mandèron tornarmai en Corsega, amb la jòia que mon
13.06.2017. Nòva
Al primièr torn de las eleccions legislativas francesas, la coalicion Pè a Corsica (Per
12.04.2017. Nòva
Lo procès de patz al Bascoat, la majoritat sobeiranista a l’Assemblada de Corsega e las
10.04.2017. Nòva
Marine Le Pen es pas estada tanpauc ben aculhida en Corsega. De manifestants antifaissitas e independentistas
1.03.2017. Nòva
L’Assemblada francesa ratifiquèt, lo 22 de febrièr passat a mièjanuèch,
18.02.2017. Nòva
An publicat la primièra carta de Corsega amb sa toponimia originala en còrs. Lo trabalh
24.11.2016. Nòva
Los govèrns regionals de Corsega, Sardenha e de las Illas Balearas an bastit un front comun per
19.11.2016. Blòg de Jean-Charles Valadier
La victòria nacionalista en Corsega es una remesa en causa màger del modèl d’uniformizacion culturala
7.10.2016. Nòva
Tres joves militants del sindicat d’estudiants còrs Ghjuventù Indipendentista venon
29.09.2016. Nòva
E mai se los mèdias franceses ne parlan pas gaire, dissabte passat se debanèt en Corsega
17.08.2016. Nòva
Après las vilas occitanas de Canas e de Vilanòva Lobet, la vila còrsa de Siscu,
29.07.2016. Nòva
Lo Front de Liberacion Nacionala de Corsega (FLNC) del 22 d'Octòbre a avertit los “islamistas
6.07.2016. Nòva
Lo primièr ministre francés Manuel Valls a refusat tornarmai la cooficialitat de la lenga
13.05.2016. Nòva
Las seleccions de fotbòl còrsa e basca jogaràn, lo 27 de mai que ven, una partida
22.04.2016. Nòva
Convidat pel govèrn catalan per una reünion bilaterala, Gilles Simeoni foguèt recebut
19.04.2016. Nòva
Lo president del Conselh Executiu de Corsega, Gilles Simeoni, s’amassèt ièr a Barcelona
7.04.2016. Nòva
L’Aliança Liura Europèa (ALE) clavèt dissabte 2 d’abril son assemblada
17.03.2016. Nòva
Corsega e Sardenha signèron diluns passat a Aiacciu un acòrdi istoric (vidèo). Los
17.03.2016. Nòva
De politicians, d’ensenhaires e d’artistas participèron en Corsega a de jornadas sus
25.01.2016. Nòva
Divèrsas manifestacions se debanèron dissabte pertot en Corsega per sosténer los
20.01.2016. Nòva
La reünion de diluns passat entre lo primièr ministre francés, Manuel Valls, lo president
16.01.2016. Nòva
1755. La Republica Còrsa de Pasquale Paoli Per fòrça nacionalistas còrses,
28.12.2015. Nòva
Eveniments d’Aiacciu: dos actes racistas Sembla que lo racisme es lo motiu dels dos actes
21.12.2015. Nòva
La nòva majoritat nacionalista còrsa foguèt investida dijòus 17 de decembre.
18.12.2015. Nòva
L’independéncia de Corsega es pas a l’òrdre del jorn, çò a dich
15.12.2015. Nòva
1. Que significa la victòria del sobeiranisme? Après ganhar la comuna de Bastia
14.12.2015. Nòva
Corsega: “rendètz-vos amb l’istòria” “En decembre Corsega
10.12.2015. Nòva
Las doas principalas listas electoralas nacionalistas còrsas an anonciat que s’unisson fàcia
24.11.2015. Nòva
Se joguèt dimenge passat a Bastia lo dèrbi còrs: Bastia-Aiacciu. Las doas esquipas
5.11.2015. Nòva
“Creis l’esperança”. Amb aqueles mots s’exprimissiá lo 2 de
16.08.2015. Blòg de Gerard Joan Barceló
Jamai non serai vengut occitanista sens mon arribada en Corsega, lo 1r de març de 1982. Amb mos uèlhs
15.06.2015. Nòva
Mai de 2000 personas manifestèron dissabte passat a Aiacciu (Corsega) per exigir a l’estat
14.06.2015. Blòg de Gerard Joan Barceló
Lo títol es en lenga còrsa mas, de manièra evidenta, es tan transparent que serà pas la pena de lo
1.06.2015. Nòva
L’assemblada de Corsega votèt dissabte passat, a l’unanimitat, una mocion de sosten
27.04.2015. Nòva
Corti, capitala de Corsega a l’epòca de son independéncia al sègle XVIII,
28.03.2015. Nòva
Na Dorothy Carrington es estada estudianta a Oxford abans d’èsser jornalista. De 1948 fins
15.12.2014. Nòva
Corsega, administrativament, es pas una region de l’estat francés mas, despuèi 1991,
8.12.2014. Nòva
Per nòstres compatriòtas occitans dels estats espanhòl, italian e monegasc, l’8
7.11.2014. Nòva
L’Assemblada de Corsega aprovèt lo 31 d’octòbre passat son nòu plan
20.10.2014. Nòva
La partida de fotbòl de Liga 1 d’aquesta dimenjada entre las esquipas de Niça e de
1.08.2014. Nòva
Los debats independentistas en Escòcia e Catalonha, amb los referendums d’independéncia
14.07.2014. Nòva
En la màger part d’Occitània, lo 14 de julhet, jorn festiu, celebrarà la fèsta
13.07.2014. Nòva
Lo torista brave, la comerçanta còrsa, Hubert Tempête, lo còrs vertadèr,
30.06.2014. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
L’eiretatge pesant de la tension francoargeriana Quand l’estat francés se lancèt dins la conquista
26.06.2014. Nòva
Lo Front de Liberacion Nacionala de Corsega (FLNC) anoncièt dimècres passat son intencion
12.05.2014. Nòva
Qualques milièrs de personas manifestèron dissabte a Bastia (Corsega) lor malcontentament
20.04.2014. Blòg de Gerard Joan Barceló
Aqueste 30 de març en Corsega aguèt luòc un eveniment que se’n mesuran pas encara las consequéncias:
19.12.2013. Nòva
La ministra de la descentralizacion, Marylise Lebranchu, lancèt dimenge passat d’aiga freja
17.09.2013. Nòva
Onze personas son estadas detengudas al País Marselhés e en Corsega, dins l’encastre
18.08.2013. Blòg de Gerard Joan Barceló
Los que me coneisson o sabon plan: soi tanben còrs, e aqueste estiu, a l’ostal de mos parents d’ont
6.08.2013. Nòva
Los amazighs d’Azawad son estats los convidats d’onor de las 32s Jornadas Internacionalas
30.06.2013. Nòva
L’associacion Omenatge als Vilatges de França (HVF segon sa sigla en francés) ven
4.06.2013. Nòva
Lo ministre de l’Interior francés, Manuel Valls, es pas favorable a l’estatut de
23.05.2013. Blòg de Marçal Girbau
La setmana passada l’Assemblada de Corsega aprovèt l’estatut de cooficialitat de la lenga còrsa.
20.05.2013. Nòva
La lenga còrsa, e mai s’es emplegada en la senhaletica e es ensenhada dins qualques escòlas
26.04.2013. Nòva
La lenga còrsa, e mai s’es emplegada en la senhaletica e s’ensenha dins qualques escòlas
16.02.2013. Blòg de Matieu Casanòva
Lo 27 de febrier 1967 es una data encara presenta dins la memòria collectiva còrsa. Aqueu jorn, l’esquipa
14.02.2013. Nòva
L’associacion France-Corse, que se ditz representativa de la “majoritat silenciosa”
14.02.2013. Nòva
Lo ministre de l’Interior Manuel Valls a enebit, per un decret publicat dimècres passat
22.01.2013. Nòva
Lo portal informatiu sèrbe B92 explica qu’un rapòrt elaborat per d’expèrts
19.10.2012. Nòva
Segon d’informacions de l’AFP, Antoine Sollacaro, un dels avocats mai coneguts e un defensor
11.09.2012. Nòva
Los establiments tocats son los ipermercats Leclerc de Bastia, d’Oletta, de San Ghjulianu e d’Aiacciu,
10.08.2012. Nòva
Lo primièr estudi, fach en 1975, permet de comprene las causas de la frustracion còrsa
9.08.2012. Nòva
Los elegits foguèron convidats a las jornadas pel partit independentista Corsica Libera, qu’a
6.05.2012. Nòva
La formacion independentista còrsa Corsica Libera anóncia que vòl estonar


text:
Vielha cultura
Hèstes tradicionaus
Romiatges e Processions
Sant Antoni de Bossòst
13 de junh, ermita de Sant Antoni.
Crist de Salardú
3 de mai, per tota era poblacion.
Santa Quitèria de Vielha
22 de mai, Santuari de Santa quiteria (Boca Sud).
Sant Pelegrí, Arties
25 de Junh, ena ermita de Sant Pelegrí.
Romiatge Artiga de Lin
3er dimenge de junhsèga, des de diuèrsi pòbles de Lairissa.
Sant Jaime, Arties
2 de junhsèga, en Santuari Mariano de Montgarri.
Aplec de Montgarri
2 de junhsèga, en Santuario Mariano de Montgarri.
San Martin de Corilha
2º dissabte de junhsèga, ena ermita de Sant Martín.
Santa Margarita, Bagergue
20 de junhsèga, ena ermita de Santa Margarida.
San Esteban, Tredós
3 d’Agost ena ermita de Sant Esteban.
Hèstes deth huec
Haro de Les
24 de junh, era net víspera de San Joan, crema deth Haro ena plaça deth madeish nòm.
Taro d’Arties
24 de junh, se rosigue eth Taro en ahlames per tota era poblacion.
Hèires ramaderes
Les
6 d’octobre.
Salardú
7 d’octobre.
Vielha
8 d’octobre.
Bossòst
20 d’octobre.
Hèstes majors e autes
Arties
24 de junh, hèsta deth Taro.
Arres
29 d’agost, San Juan Bautista.
Arròs
Deluns de Pentecosa, en mai.
Aubèrt
3 d’octobre, hèstes del Rosari.
Bagergue
1 d’agost, San Félix.
Baqueira
5 d’agosto, Vèrge de les Nhèus.
15 d’en agost, Asunción de María.
Betlan
5 d’en agost, Vèrge des Nhèus.
Betrén
3 d’en octobre, hèstes deth Rosari.
Es Bòrdes
8 de Seteme, Natividad de María.
Canejan
26 de Hereuèr, Hèsta de Barbacans.
Casarilh
21 de deseme, Sant Tomás.
Casau
25 de junhsèga, Sant Jaime.
Escunhau
29 de junh, Sant Pere.
Gausac
15 d’en agost, Asunción de María.
Gessa
29 de junh, Sant Pere.
Garòs
16 d’agost, Sant Ròc.
Les
25 de junh, Sant Blas. 29 de junh Quilha deth Hàro.
Mont
15 d’agost, Asunción de María.
Montcorbau
11 de mai, Vèrge des Desemparats.
Salardú
30 de noveme, Sant Andrés.
Sant Joan de Toran
8 de seteme, Natividad de María.
Tredós
27 de seteme, Sant Cosme e Sant Damian.
Unha
16 de seteme, Sant Sebastian, 10 de deseme, Santa Eulalia.
Vielha
8 de seteme, Natividad de María e Vèrges deth Pirenèus ( Aran, Meritxell, Nuria, etc...)
Vila
15 d’en agost, Asunción de María.
Vilac
1 d’en agost, Sant Félix.
Vilamòs
15 d’en agost, Asunción de María.
Eth reneishentisme en Aran
Era Major concentracion d’òbres reneishentistes des Pirenèus
Era Val d’Aran amasse un ric auviatge culturau que va ath delà deth Romanic que se conserve encara era bona part des sues transformades glèises, qu’an experimentat ua superposicion d’estils dempús de sègles de vicissituds e un clima rigorós. Bèri tecnicians e istorians der art, coma Albert Velasco, expèrt en art reneishentista en Catalonha, a avertit es repetides escadences qu’en era Val d’Aran i a ua concentracion d’òbres, que se pòden catalogar coma reneishentistes, uniques en Pirenèu.
Exemple d’aguesta afirmacion son es importantes pentures deth sègle XVI e XVII que se conserven enes glèises de Santa Maria d’Arties, en Sant Andreu de Salardú o en Santa Eulalia d’Unha, mès tanben son es bèles cases araneses que se conserven d’aguest periòde, e qu’er ues escadences as estat encertadament restaurades e encara viu era familha (Çò de Pèir Joan, en Escunhau), ues autes s’an transformat es musèus (Tor deth Generau Martinhon, actuau sedença deth Musèu dera Val d’Aran) o quitament es otèls, coma Çò de Gaspar de Portolà, actuau Parador d’Arties. Un aute cas especiau ei era Casa deth Senhor d’Arròs, actuau sedença der Archiu deth Conselh Generau d’Aran, damb importanta documentacion coma era Querimònia (carta de privilègis deth rei Jaime II).
Bères cases mès emblematiques son:


text:
PRESOÈRS DERA MAR GELADA
- Ficha Técnica
- Editorial:
- PAGES EDITORS
- Año de edición:
- 2006
- Materia
- NARRATIVA
- ISBN:
- 978-84-7935-509-8
- EAN:
- 9788479355098
- Páginas:
- 157
- Encuadernación:
- Rústica
- Disponibilidad:
- Sin stock, disponible en breve
- Idioma:
- CATALA
Sense dubte quauquarren mès enlà d'ua novèlla d'aventures. Er autor viu e hèr víuer era grana aventura des sòns personatges, mès non pas coma un fin, senon menjançant sensacions, pensaments, interiors e exteriors d'aqueri que la viuen e la senten, com pèces d'un tot inseparable, com se toti eri auessen estat predestinats a víuer un tròç de vida amassa, jenhudi, embarradi e presoèrs d'un junhs estranhs a ua hita tà arténher e tà complir: Pujar ua montanha. Era descripcion des ambients, deth paisatge, des personatges ei luenh d'èster ua descripcion fisica. Tot ath contrari, eth lector se i cale laguens pr'amor deth minuciós detalh en explic e raconte de sensacions. Plan ben contextuada ena vision romantica deth segle XIX, prebotge en lector experiéncies e sensacions contradictòries e encontrades. Tan lèu viatge ena mès absoluta cauma, coma s'enhon-se ena henerècla d'ua pendent, enes hinèscles, es presons dera mar gelada.


text:
Saint-Lambert-sur-Dive
Saint-Lambert-sur-Dive es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a liberat lo 20 d'agost de 1944 per las tropas del Màger David Vivian Currie après violentes combats, en permetent aital de talhar una de las vias de évacuation de la Pòcha de Falaise.
Le village est libéré le 20 août 1944 par les troupes du Major David Vivian Currie après de violents combats, permettant ainsi de couper une des voies d'évacuation de la Poche de Falaise.


text: Es prumères alendades dera primauèra mos pòrten a víuer ua renaishença. A risc de repetir-me, ja hè lèu un an que, en començar era naua sason, i hègem referéncia ací. Inspiracions diuèrses, ues mès avientes qu’ues autes, an impregnat de flaira primaverau diuèrses e variades creacions artistiques, literàries sustot. Coma un recors abituau que torne e retorne, tant coma era sason arribe o tant com eth rebrembe adocit s’escampilhe pera ment creadora. Tanben i trobam, en d’auti encastres mès prosaics, ua volentat de mielhora. Era vocacion de renèisher, que didíem. Un desir renauit explosione damb totes es contradiccions qu’era astènia rigorosa mos permet de hèr a complir. Se hè dificil er esfòrç e eth cansament arrossègue ua vida dilhèu cansada, mès es talents son imperturbables, intactes e purs coma es alendades d’aire clarent e solei coratjós. De dificultats n’ei plen eth camin, que vos vau a condar, mès ua sòrta de moviment dera amna posse a arténher ua naua mèta, un rèpte mès gran e interpellant. De primauères n’i a fòrça, mès n’i a qu’an nostàlgia deth passat… e deth traspàs! Fortunosament, aguesta ei ua nostàlgia mès politica, deth qui desire un autogovèrn coma traspassat, mentre, per contra, fòrça competéncies s’an agut de mielhorar darrèrament. Ara fin, mès important qu’eth traspàs ei assolidar çò que dejà auem, que non ei pas pòc, e dignificar era vida deth qui demore ena tèrra, sustot quan cau predar-se, ara mès que jamès, per aquerò que mos hè a sostier-i, coma eth trabalh e era economia. ¿Non serà que, dempús deth traspàs, ei preferibla era fòrça dera renaishença encetada e era esplendor d’ua naua primauèra collectiva?


text:
Montbrun
Montbrun puet estar:
- Montbrun (Boscatge) (Montbrun-Bocage en francés y oficialment), una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Murel, cantón de Montesquiu de Bolbèstra y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Montbrun (Gers) (Monbrun en francés y oficialment), una comuna occitana en o departamento francés d'o Gers, districto de Miranda, cantón de Masseuva y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Montbrun (Losera), una comuna occitana en o departamento francés de Losera, districto de Florac, cantón de Sainte-Enimie y rechión de Lenguadoc-Rosellón.
- Montbrun (Òlt), una comuna occitana en o departamento francés d'Òlt, districto de Fijac, cantón de Cajarc y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Montbrun (Alta Viena), una antiga comuna occitana en o departamento francés d'Alta Viena, districto de Rechoard, cantón de Samatiá y rechión d'o Lemosín, que hue fa parte de Dornasac.
- Montbrun-des-Corbières, una comuna occitana en o departamento francés d'Aude, districto de Narbona, cantón de Lesinhan de las Corbièras y rechión de Lenguadoc-Rosellón.
- Montbrun de Lauragués (Montbrun-Lauragais en francés y oficialment), una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Montgiscard y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Montbrun-les-Bains, una comuna occitana en o departamento francés de Droma, districto de Niom, cantón de Séderon y rechión de Roine-Alpes.


text:
Política
Pròplèus milhores ena carretèra entre Arres e Bossòst e eth camin dera Lana
Er Ajuntament de Bossòst contunhe en tot trebalhar entà apraiar e milhorar eth municipi en toti es aspèctes possibles.
En aguestes darrères setmanes eth consistòri a arrecebut era confirmacion de dues subvencions qu’auie demanat entà realizar trebalhs de milhora ena carretèra que comunique Arres e Bossòst e en camin dera Lana.
Aguesta prumèra actuacion se realizarà amassa damb eth Conselh Generau d’Aran e compdarà damb ua subvencion provinent dera Generalitat.
En cas deth projècte de milhora deth Camin dera Lana, ei era Deputacion de Lhèida era qu’aportarà era subvencion entà poder realizar es trebalhs necessaris.
Aguestes dues pròplèus actuacions se somen donques as diuèrsi e constants trebalhs que realize eth consistòri entà mantier eth bon estat des infraestructures municipaus.


text:
Catalisador
En quimia, un catalisador (del grèc: kataλύtnς, catalytēs), es una substància qu'aumenta la velocitat d'una reaccion quimica, mas que se consumís pas dins la reaccion.
Existisson dos tipes de catalisadors,
- Omogenèu: se tròban dins la meteissa fasa que los reactius e productes. Los catalisadors omogenèus reagisson amb un o mai d'un reactiu per formar un intermediari que après va evoluir cap als productes finals de la reaccion. Per exemple,
- A + C -> AC
- AC + B -> AB + C,
- ont A, B son los reactius, C es lo catalisador, AC es un intermediari de reaccion e AB es lo producte.
- Eterogenèu: se tròban dins una fasa diferenta dels reactius e productes. Lo cas abitual es lo d'un catalisador solid e de reactius e productes en solucion. Los reactius son adsorbits a la superfícia del catalisador, de tal biais que qualques ligams quimics s'aflaquisson en permetent l'evolucion cap als productes.
A nivèl energetic la foncion del catalisador es de demenir l'energia de l'estat de transicion, doncas l'energia d'activacion de la reaccion. Los catalisadors principals son los metals de transicion, que sián jos la seuna forma metallica o formant de complèxes.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Enzim - biocatalisadors


text:
Partit Comunista d'Azerbaitjan
Lo Partit Comunista d'Azerbaitjan (en azèri: Azərbaycan Kommunist Partiyası; en rus: KoMMyHиcTичeckaя пapTия AзepбaйджaHa) foguèt un partit comunista que controtlava la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan entre 1920 e 1991. Lo PCA fasiá partida del Partit Comunista de l'Union Sovietica.[1] Entre 1969 e 1982, Heydar Aliyev (que mai tard se convertiguèt en lo President de la Republica d'Azerbaitjan independenta) foguèt lo president del PCA. Pendent lo 33au Congrès del Partit Comunista de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan, celebrat lo 16 de setembre de 1991, se decidiguèt per ampla majoritat la siá dissolucion, tres meses abans de la dissolucion de la URSS. Las fòrças comunistas del país se dividiguèron en desparièras faccions, las qu'a lo sieu torn, s'organizèron en quatre partits politics distintos: Partit Comunista d'Azerbaitjan (Post-sovietic), Partit Comunista d'Azerbaitjan (Plataforma del marxisme-leninisme), Partit Comunista Jonch d'Azerbaitjan e Partit Reformista Comunista d'Azerbaitjan.[2]
Primièrs secretaris del Partit Comunista de l'Azerbaidjan de la RSS de l'Azerbaitjan[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Political organization in Central Asia and Azerbaijan: sources and documents. Vladimir Babak, Demian Vaisman y Aryeh Wasserman. Página 37. (en)
- ↑ Nico Biver, « Leftist Parties of the World », (en)


text:
DESCOBÈRTA D’UNA ENZIMA QUE MANJA DE PLASTIC
Lo problèma del plastic per l’environament, a nòstra epòca, es tras qu’alarmant. N’i a dins los oceans e pertot. Aürosament, ara, e mentre que degun o podiá pas pensar, de cercaires an trobatt cossí crear una enzima que manja lo plastic de las botelhas, un tipe de textil e de tapisses. Una bona nòva per la lucha contra lo cambiament environamental.
La descobèrta scientifica aguèt luòc quand una còla internacionala de cercaires dels Estats Units, d’Anglatèrra e de Brasil èra a analisar l’estructura del dich PET (polietilèn tereftalat), la matèria basica utilizada dins d’objèctes plastics coma de botelhas de bevenda o de tapisses.
Otra aquò, decidiguèron d’estudiar una enzima naturala desvolopada dins un centre de reciclatge japonés e qu’ajuda la bacteria Ideonella sakaiensis a fondre lo plastic. La tòca èra de ne determinar l’estructura mas un accident ajudèt a crear l’enzima que manjava totes los plastics faches amb de polietilèn.
“L’azard a totjorn jogat un grand ròtle dins la recèrca scientifica e nòstre trabalh foguèt pas desparièr –çò diguèt John Mc Geehan, cercaire de l’universitat anglesa de Portsmouth–. La trobalha es modèsta, mas ideala pr’amor que dobrís lo camin a la creacion de nòvas enzimas e a arribar, enfin, a poder resòlver lo reciclatge de totas las montanhas de plastic que i a sus la planeta”.
Una enzima particulara
Los cercaires an confirmat que la nòva enzima creada a de caracteristicas particularas e que foguèt desvolopada dins un environament ont i aviá de plastics. Pendent lo trabalh scientific i aguèt una mutacion sonada S238F/W159H, ideala per far aparéisser una enzima que mangèsse de plastic.
D’autre caire, la còla de cercaires confirmèt que la nòva enzima tanben pòt degradar de polietilèn furandicarboxilat, tanplan apelat PEF, un susbtitut biologic utilizat tanben per far d’objèctes de plastic e que dempuèi fa gaire es utilizat, de mai en mai, coma lo nòu material per far de botelhas de bevenda.
La còla de scientifics, qu’a publicat un estudi en tot confirmar la descobèrta al numeric Proceedings of the National Academy of Sciences considerèt qu’amb aquela tecnologia tot se podiá far. “Lo procès de creacion foguèt parièr a l’utilizat pendent la creacion de detergents biodegradables o plusors biocarburants –çò soslinhèt Mc Geehan–. La tecnologia emplegada existís dempuèi longtemps e aquò vòl dire que las escasenças de reüssir dins la lucha contra los plastics son mai que realas”.
Ara los cercaires vòlon trabalhar amb l’industria per aplicar aquela enzima amb los plastics que contenon de polietilèn o d’autres tipes de substrats que poirián plan èsser manjats per d’enzimas coma aquela. Atal, dison, poirián èsser recicladas dins la quita bastida ont foguèron utilizadas. E aquò cambiariá fòrça lo reciclatge, que seriá pas coma es conegut uèi lo jorn.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Alpaca
L'alpaca (Vicugna pacos) es un mamifèr ongulat domestic de la familha Camelidae, coma lo guanaco, la lama o la vigonha.
Las alpaques se tròban en tropèls nombrosas que pasturan sus las nautors planas dels Andes del Peró meridional, del nòrd de Bolívia e de la part septentrionala de Chile a una nautor aproximada de 3.500 a 5.000 mètres sul nivèl de la mar, pendent tot l'an. S'utilizan pas coma bèstias de carga coma las lamas, mas son abalits per sa lana, que se'n fan las flaçadas e los ponchos indigènas tradicionals, entre autras multiplas pèças de ròba de consomacion locala e d'exportacion. Las quatres unicas colors so|n marron, negre, blanc e gris e la capa es de granda longor: pòt gaireben arribar a fregar la tèrra. En estatura l'alpaca es considerablament mai bassa que la lama, que parteja amb el l'abitud d'escopir.


text:
Joan Vergés
Joan Vergés i Calduch, escaissat intimament Ton (Barcelona, 21 de març de 1928 - Barcelona, 24 de febrièr de 2014) foguèt un mètge e poèta catalan. Ganhèt mantun prèmi de poesia tre 1965. Sa produccion poetica inspirèt mantun cantaire de la Nòva Cançon catalana coma la malhorquina Maria del Mar Bonet o lo catalan Joan Manuel Serrat. Èra maridat amb Rosa Porter, la sòrre de l'istorian del cinèma Miquel Porter, e ensems aguèron una filha, Montserrat. Amassa amb sa femna e Josep Rius Camps faguèron una traduccion del Novèl Testament que foguèt publicada en 1978.
Biografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Soledat i Païsatges (1959)
- El gos (1967)
- La vida nova (1970)
- Ara és trist (1994)
- Antologia poètica (2006)


text:
Faremoutiers
Faremoutiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Faremoutiers A situat en lo centre de la Seine-e-Marna, a aperaquí 50 km a l'èst de París.
La municipalitat dispausa d'una estacion sus la branca sud de la linha del Transilien P (París → Coulommiers/#Provenir).
Faremoutiers est située dans le centre de la Seine-et-Marne, à environ 50 km à l'est de Paris.
La commune dispose d'une gare sur la branche sud de la ligne du Transilien P (Paris → Coulommiers/Provins).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Banc d'un monastèri doble fondat cap a 620 per santa Fare (veire abbaye de Faremoutiers). Escampilhada a la Revolucion, la comunitat religiosa se reforma en 1931.
Siège d'un monastère double fondé vers 620 par sainte Fare (voir abbaye de Faremoutiers). Dispersée à la Révolution, la communauté religieuse se reforma en 1931.


text:
631
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 631 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Avars[modificar | modificar la font]
Començament d'una importanta revòuta dei pòbles eslaus installats dins lei regions occidentalas dau territòri avar. Dirigida per lo Franc Samo, capitèt d'instaurar l'independéncia de plusors principats eslaus lòng de Danubi durant mai de dos decennis (→ 658). Aquò agravèt mai lo declin de la poissança avara.
Africa[modificar | modificar la font]
Aksum[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Armah (614-631). En despiech de la patz establida ambé Maomet (→ (615), lo reaiume aviá contuniat de declinar durant son rèine en causa de la competicion entre marchands arabes e africans en Mar Roja e dau desplaçament dei rets marchands principaus vèrs lo nòrd. Ansin, après la disparicion d'Armah, Aksum poguèt plus batre de monedas novèlas. Comencèt un lòng declin – fòrça mau conegut – que durèt probablament fins au sègle X.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Reconquista e pilhatge de Naranja per lei fòrças de Calakmul. Son rèi foguèt siá torturat siá manjat après la presa de la vila.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Perseguida dau caòs politic entraïnat per l'afondrament de 628. D'efèct, dins lo corrent de l'annada, i aguèt au mens sièis pretendents a la corona e plusors princes qu'èran a assaiar de venir independents (→ 632).


text:
Lengas austricas
La superfamilha de las lengas austricas es una construccion teorica recampant de lengas d'Asia del Sud-Èst, del Pacific e del soscontinent indian. Aquesta superfamilha recampa las familhas austronesiana (Asia del Sud-Èst insular, Oceania e Madagascar) e austroasiatica (Asia del Sud-Èst continentala, èst d'Índia e Bangladèsh). L'ipotèsi d'una relacion genetica entre las doas familhas es pas acceptada per totes los lingüistas.
L'idèa d'una superfamilha austrica foguèt emesa pel primièr còp en 1906 pel missionari alemand Wilhelm Schmidt. Schmidt avancèt d'arguments fonologics, morfologics e lexicals per demostrar l'existéncia d'aquesta superfamilha, mas los elements lexicals foguèron regetats per la comunautat dels lingüistas. L'ipotèsi austrica es doncas generalament pas acceptada.
En 1942, lo lingüista Paul K. Benedict prepausèt una superfamilha qu'incluissiá non solament las lengas austronesianas e austroasiaticas, mas tanben tai-kadai e hmong-mien (o miao-yao). Aquesta ipotèsi es gaireben universalament regetada uèi.
D'autres lingüistas pensan que de similituds morfologicas recentament descobèrtas entre las lengas de las illas Nicobar (que son de la familha de las lengas môn-khmer, doncas austroasiaticas) e l'austronesian demòstra una relacion genetica entre l'austronesian e l'austroasiatic.


text:
Batalha de Malàisia
La batalha de Malàisia se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 de decembre de 1941 au 31 de genier de 1942. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa còntra la Malàisia Britanica. Maugrat sa superioritat numerica (140 000 òmes còntra 70 000), lei tropas britanicas mancavan de preparacion e d'armaments. Foguèron ansin rapidament vencudas e obligadas de se retirar en direccion de Singapor après la pèrda d'aperaquí 50 000 òmes (5 500 tuats, 5 000 bleçats e 40 000 presoniers). De mai, la flòta britanica perdiguèt dos naviris importants (HMS Prince of Wales e lo HMS Repulse) lo 10 de decembre aprefondats per l'aviacion japonesa tre lo 10 de decembre. En comparason, lei pèrdas japonesas foguèron fòrça feblas (1 793 tuats e 3 378 bleçats).


text:
03/06/15 - Fin de l'accion de David Grosclaude après l'anóncia per l'estat francés de la creacion de l'Ofici Public de la Lenga Occitana :
"Que soi urós d’anonciar a tots los qui m’an sostienut desempuish ua setmana qu’an ganhat ua victòria. Lo document qui demandavi desempuish lo 27 de mai que m’ei arribat a 19h30 [03/06/15].
"Qu’ei un document adreçat aus presidents de las duas regions Aquitània e Miègjorn-Pirenèus devath la fòrma d’ua letra signada deus dus ministres de l’Éducacion e de la Cultura. Dens aquesta letra qu’ei indicat que l’Estat s’engatja a autorizar la creacion de l’Ofici Public de la Lenga Occitana e que s’i associarà." [ligam]
27/05/15 - David Grosclaude ven d'entamenar una cauma de la fam a l'Ostal de Region de Bordèu. Contèsta la position de l'estat francés sus la creacion de l'Ofici Public de la Lenga Occitana, l'estat refusa de balhar una seguida al projècte alara que sa creacion es estada aprovada per los conselhs regionals de Miègjorn-Pirenèus e d'Aquitània. Legir sa declaracion [aquí]
A reçauput lo sosten de Alain Rousset president del conselh regional d'Aquitània, de Paul Molac deputat Breton, de la Confederacion de las Calandretas (Jean-Louis Blenet), d'APRENE (Patrice Baccou), del CFPOC (Jean-Brice Brana), del CFPO (Delphine Krajewski, Cédric Valmary), de l'IEO (Pierre Brechet), del Cirdòc (Marcel Mateu), del Congrés permanent de la lenga occitana (Gilbert Mercadier), de l'InÒc (Jean-Jacques Castéret), d'Iniciativa per Occitània, de la FELCO (Felip Martèl), de País Nòstre, d'Unitat d'Aran, del Conselh General d'Aran, de l’Assemblada de Corsega (a l'unanimitat, votacion del 30/05/15), de l'Union Democratica Bretona.
David Grosclaude es conselhièr regional d'Aquitània delegat a las lengas regionalas.
Lo dissabte 27 de septembre de 2014 a Narbona País Nòstre organizava lo collòqui L'Occitanie à l'heure de la réforme territoriale.
Lo malhum associatiu Forum d'Oc, que nasquèt en 2013 après la capitada en novembre de 2013 (30/11/13) de l'acampada del Pharo a Marselha iniciada pel comitat Anem Òc Provença, es destinat a recampar las accions en favor de la lenga occitana en provença.
Genièr de 2014, lo Conselh general d'Avairon comunica. Sorsa : Le magazine du Conseil Général de l'Aveyron) :
L'occitan convencionat :
Pendent qualques annadas, los partenaris de l’Educacion nacionala en carga de l’accion culturala per l’occitan se son remosats al rectorat dins l’encastre del Conselh academic per l’ensenhament de l’occitan (C.A.E.Oc.). Lo Conselh general d’Avairon i es estat representat per Simona Anglada e son cargat de mission per l’occitan, C.-P. Bedèl. Aqueles rescontres se son concretizats per una convencion de desvolopament de l’occitan entre la Region, lo rectorat e los departaments interessats.
En seguida de la votacion del 25/05/2014 per l'eleccion dels deputats europèus, Martina Gròs e Geli Grande, membres de la lista Occitània per una Euròpa dels Pòbles, comunican :
Lo 3 de junh de 2014 se debanèt sala Colbert (Assemblada Nacionala) un collòqui sus las lengas. Colette Capdevielle èra a l'initiativa de l'eveniment amb l'ajuda de Jean-Jacques Urvoas e de Paul Molac.
Après la presentacion del govèrn al mes de junh (02/06/14), la votacion del Senat (04/07/14) que refusèt la mapa prepausada e après las proposicions dels deputats en comission (lo 09/07/14 e lo 16/07/14), Occitània s'organisariá principalament al torn de quatre regions : Aquitània-Lemosin-Peitau-Charantas, Lengadòc (Midi-Pyrénées+Languedoc-Roussillon), Provença (PACA) e Auvèrnha-Róse-Alps.
Al mes de mai los europèus tòrnan elegir lo parlament de l'Union. Per s'informar, qualques ligams :
- instituts, fondacions : notre europe - fondation robert schuman
- mèdias : euractiv - neweurope - euronews - voxeurop - europeanvoice - euranet - europolitics - euobserver
Comunicat de premsa del Partit de la Nacion Occitana - Eleccion dels deputats al Parlament europenc del 25 de mai de 2014 :
"Lo 25 de mai de 2014, los ciutadans de l'Union Europenca son apelats a elegir lors deputats al Parlament europenc.
Per las municipalas de 2014 en França, mai de 50 membres del moviment Bastir ! son estat elegits.
Sul moviment Bastir ! : "Es un projècte occitanista que fa una plaça granda a la question de la lenga e de la cultura occitana mas qu'es portaire d'una vision occitanista del desvolopament de nòstres territòris. Es un projècte que pòrta l'idèa que las decisions se devon prendre de faiçon de mai en mai descentralizada. Es dins aquestas condicions que poirem trobar las solucions a las crisis (economica, ecologica, sociala) que nos tòcan.
Page 7 of 12


text:
10/09/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 25
Lo jorn se leva sus la vila. Franciscò e io som las prumieras praticas dau cafe dau Relotge, en faciá de la catedrala. Caüsac, rajòunit de vint ans, es demorat coma lo comissari Bosquet. Pense que vai tot li contar, manca l’episòdi dau Verolat… Hofnagel e Juliá son partits per l’opitau de Clarmont coma los dròlles per far prener en charja la paubra pita que son frair vòu pus laschar. Ne’n es de cuòl, lo professor. Z’auriá portat luenh que Gaspard suerte entau de son monde. I ‘viá ben tots quilhs pitits signes de quilhs derniers jorns, mas de lai a s’enfugir, a tornar rentrar dins quela maison, Diu sap d’alhors per ente se’s raletat, lo pitit bogre, a me trobar dins l’escuretat e me menar a la cava ente aviá segurament passat pas mau de temps, ente sabiá que sa pita sòr gromava dins sa brena… Franciscò me disset coma, pauc de temps aprep mon entrada, una veitura de policiá era ‘ribada, silenciosa, tots fuòcs tuats. Finalament, lo fiau dau portau deviá plan far lopiar quauque lampissot o trundir quauqua eschinleta au comissariat locau. Avián pas bien cregut a las explicacions de Caüsac, e ‘vián començat ‘na marcha silenciosa tras lo parc, seguits de prep per nòstra equipa d’alhors tota destimborlada per la disparicion de Gaspard. La seguida, la coneisse. Franciscò sonha sas bochas fendudas e son nas espotit emb una mirtilla dau país e ne’n ven presque sentimentau e lo dich Chapeirós e sa femna son mielhs en seguretat au comissariat de Vilafrancha. Lo sòrt que lor auriá fait coneitre l’ancian legionari, los aguessiá ‘gut doas minutas entre las mans, es dau genre a chabar davant la Cort Suprema per crimes contre l’umanitat. Una ora pus tard, Franciscò, meitat coijat sus la taula, pura sus la chaitivariá de l’umanitat e pòde pas far grand chausa per lo conortar.(de segre)
Joan Ganhaire
Les commentaires sont fermés.


text:
- Détails
-
Dens l’encastre de las soas missions d’Educacion Artistica e Culturau, l’InÒc Aquitània qu’a hicat en plaça un partenariat dab lo Conselh Departamentau deus Pirenèus Atlantics entaus projèctes EAC occitans.
Los professors de collègi interessats (occitanofònes o non) qu’an dinc au 6 de junh entà respóner a la crida a projèctes.
- Détails
-
L’associacion G.A.S.C.O.N. Lanas que prepausa un estagi de gascon a Gèuna (40). Que’s harà lo 26 de mai 2018.
- Détails
-
Au programa : Total Festum, Sent Jan d'estiu, hèsta de la musica, teatre...
- Détails
-
L’Estagi Parlar qui vien, dia d’immersion en occitan gascon prepausat peu CFPÒC, que’s harà a Pau lo 26 de mai 2018.
- Détails
-
Lo 23au Liurament deus prèmis deus Calams Bearnés, concors literari organizat per La Civada e l’Ostau Bearnés, que’s harà dimèrcs 23 de mai 2018.
- Détails
-
La prumèra edicion de la corruda "La Passem !", dont la tòca ei de har valer la lenga occitana, que’s harà deu 25 au 27 de mai 2018 shens discontinuar. Un sarròt d’animacions que son previstas ad aquera escadença.
- Détails
-
L’associacion Asson Animation qu’organiza un hestau de musicas, dansas e cantas tradicionaus. Que’s harà deu 19 au 26 de mai a Asson (64).
- Détails
-
Lo Campestral de 2018 que’s harà los 19 e 20 de mai a Milhan de Garòna (47). Que s’i prepausarà un estagi, lo talhèr Rescontres, bals, ua passejada contada e ua mustra de lutèrs.
- Détails
-
L’associacion Òc-Bi Aquitània qu’organiza l’encontre Escambilingüe lo dissabte 19 de mai ; l’eveniment que’s harà augan a l’ecomusèu de Marquesa a Sabres (40).
- Détails
-
Aprèp un primièr Forum en 2016 a Castèlnòu d'Arri (« Patrimòni e creacion »), lo CIRDÒC, la Fira Mediterrània de Manresa e Sa Xerxa - Fira de Teatre Infantil (FIET) convidan los actors culturals de tota l'Euroregion Pirenèus-Mediterranèa per una segonda edicion a l'entorn de las culturas vivas d'Occitània, de Catalonha e de Balearas, los 18 e 19 de mai al Pont de Gard.
- Détails
-
L’associacion Conta’m qu’a doblat Mini-Lop, seria d’animacion a destinacion de la joenessa realizada per Frédéric Mège.
- Détails
-
Lo comissari Magret, eròi de l’escrivan Joan Loís Lavit, que torna augan dab un blòg qui conta la soas navèras aventuras.


text:
Aprèp tres ans de guerrilha urbana, la vila de Tripòl (Nòrd Liban) tornèc trobar enfin la patz duas setmanas-a, tant subitament com tot avèva començat…
Les tapises pénjan deus balcons en se mòver tranquilament au grat d’un ventonet marin, les taulèrs de fruta son plens de mèsplas e de prunas verdas, un vièlh mercand mostachós lava la veirina de son restaurantet de falàfel, un escóter portant tres gojats plan cavilhats eslaloma a hum de calhau entre les badaires : las ruetas popularas deu soq de Tripòl renéixen devath le sorèlh primavèr. A quauques mètras de la glèisa ortodòxa, duas gojatas, l’ua velada, l’auta pas, escàmbian secrets au sortir de l’escòla. Benlèu a prepaus d’Amal Alameddin, la nòvia libanesa de Georges Clooney que pausa sus las afichas de cada libraria auèi, o de çò que cadua hascoc pendent las vacanças de Pascas. En tot cas, se parla pas de guèrra, aquò’s segur. Que tot es acabat adara a Tripòl, dempèi quauquas setmanas que paréixen sègles dija…
Quina istòria estranha la d’aquera guèrra urbana que durèc tres ans dins l’ex-grana vila de Liban, ara nomada « vila deus praubes », tant per le nivèu economic de la majoritat de sons abitants com per las violéncias assassinas que menèn de l’aute costat deu Stix mantuns tripolitans deus dus barris enemics Jabal Mohsen e Bab el-Tebbene. A l’origina, conflict entre familhas importantas e mafiosas de la vila, s’es lèu mudat, pramor deus ligams damb la Síria vesina, en conflict interconfessionau entre sunitas e alaoitas d’aquestes dus barris separats, ironicament, per la Rua de Síria. En efèit, se le president Bachar el-Aassad hè part de la comunitat alaoita, les sunitas son eths, com se sap, fòrça majoritàriament deu costat deus opausants sirians.
Aprèp annadas de luta e l’intervencion de l’armada libanesa – e d’acòrds politics – tots se reconcilièn en s’anar ofresir – tanlèu l’endeman de l’armistici – pastises arabes, tè de menta e embraçadas au bèth mei de la rua on se pampèvan ! Segur, pas digun se dèixa enganar e cadun sap plan qu’aquesta comèdia es pas que la seguida de la tragèdia d’avant, e que les actors son pas cap libres de l’escenari. Mès rai, se le pòple pòt enfin alenar e la vila tornar trobar sa doçor passada, tots accèptan le jòc.
Es donc dins aquesta atmosfèra apasimada que me passejèi dins le laberint de ruetas de Tripòl e de El-Mina, le barri deu pòrt on, ça ditz la legenda, le trobador Jaufre Rudel se vengoc morir dins les braces de son « amor de lonh », la princessa de Tripòl, dempèi longtemps vila de tragèdia, de legenda e de peguèra… Estóssen pas que d’amor e de poesias !
Aicí le país de l’amor de lonh, adixatz e yalla bye!


text:
Cremadura
La cremadura es una destruccion parciala o totala podent concernir la pèl, las partidas mòlas dels teissuts, e mai los òsses.
La gravetat de la cremadura depend de sa localizacion, de sa prigondor (lo gra de cremadura), de l'extension de la superfícia degalhada (en percentatge de la superfícia totala) e de l'agent causal en question. La cremadura es pas una plaga coma las autras pr'amor qu'a una incidéncia sus l'estat psicologic del cremat.
Una cremadura pòt èsser causada:
- pel contacte amb una font cauda (solida, liquida, o gasosa),
- pel contacte amb una substància o un produch dich caustic,
- per fretament,
- per l'efècte de la combustion (accion d'una flama),
- per l'efècte d'una radiacion (lo còp de solelh - radiacion ultravioleta B - es l'exemple mai frequent),
- per l'efècte d'un corrent electric (electrizacion).
Lo tractament d'urgéncia de las cremaduras es de rinçar e refrejar la cremadura amb d'aiga freda durant fòrça temps.
Classificacion en gras[modificar | modificar la font]
- Cremadura del primièr gra: son las cremaduras mens grèvas e pus frequentas. Sol l’epidèrma es atench. I a aparicion de rojor e aumentacion de la sensibilitat de la region brutlada. Un bon exemple es lo còp de solelh. La pèl sèrva tota sa capacitat de regeneracion.
- Cremadura del segond gra: aquestas cremaduras degalhan l'epidèrma e, de manièra mens prononciada lo dèrma. I a aparicion de bofigas sus las zònas nafradas. La pèl se podrà aquí tanben regenerar soleta.
- Cremadura del tresen gra: son las cremaduras mai grèvas. La pèl es detrusida completament (dèrma e epidèrma) e pren una coloracion blanca, bruna o negra. La sensibilitat desapareis e aquestas regions venon secas e propícias a las infeccions. Dins aqueste cas, i a cap de possibilitat de regeneracion per la pèl pr'amor que totas las cellulas cutanèas son destrusidas. L'ensèrt de pèl es alara indispensable a la subrevida del nafrat en cas de lesion espandida.