text:
Agnosticisme
L’agnosticisme o pensada de l'interrogacion es una actitud de pensada considerant la vertat d'unas proposicions al subjècte per exemple de l'existéncia de Dieu o dels dieus coma inaccessibla a l'intelligéncia umana[N 1]: L'agnosticisme es pas obligatòriament incompatible amb l'ateïsme o lo teïsme quitament se d'agnostics refusan trencar[1]. Se lo gra de scepticisme varia segon los individús, los agnostics s'acordan per dire qu'existís pas de pròva definitiva en favor de l'existéncia o de l'inexisténcia del divin, e afirman l'impossibilitat de se prononciar al subjècte de la coneissença e tanben, a vegada, al subjècte de la cresença o la non cresença.
Se los agnostics refusan de se prononciar al subjècte de l'existéncia d'una intelligéncia superiora, balhan, pasmens, o al mens tendon a balhar, pas cap de transcendéncias e pas cap de valor sacrada a las religions (profètas, messias, tèxtes sacrats...) e a lors institucions (clergat, rituals e prescripcions diferentas...). Veson en efièch las religions coma de puras construccions socialas e culturalas qu'aurián subretot per foncion istorica de realizar la coesion e l'òrdre dins las societats umanas tradicionalas amb per exemple la menaça de l'infèrn, la promesa del paradís o encara la nocion de pecat[2] o pel mecanisme del boc emissari. Es a dire que, las religions, al vejaire d'un agnostic, seriá tròp « umanas » segon lors mòde de foncionament e per lors dinamicas antropologicas sus quals se basan (sosten psicologic fàcia a la mòrt, analogia fòrça antropocentrica d'un Dieu bastisseire de l'univèrs...) per que ajan un quin que siá ligam dirècte amb tota forma d'intelligéncia superiora, seriá pasmens possible per d'unes. D'aquí ven interrogacion de contunh pròpria a l'agnostic.
Somari
- 1 Tèrmes pròches
- 2 Etimologia
- 3 Posicions filosoficas
- 4 Religions
- 5 Autras posicions filosoficas sus Dieu
- 6 Criticas
- 7 Nombre d'adèptes
- 8 Mèdias
- 9 Nòta e referéncias
Tèrmes pròches[modificar | modificar la font]
Los tèrmes seguents son pròches, mas pasmens diferents, de l'agnosticisme:
- Lo deïsme: que postula un èsser transcendent – un « dieu » indefinissable – qu'interagís pas amb lo mond, e demorant a l'escart de tota religion revelada e ritualizada. Quitament se pòt considerar que la vertat religiosa se pòt pas cenéisser, lo deïsme pren posicion en favor de l'existéncia d'un èsser suprèma. Es la posicion oficiala de Benjamin Franklin, rebatida per son epitafi[N 2].
- L'ateïsme: que considèra qu'i a pas de dieu, o en tot cas pas de rason de supausar que n'i aja un. Richard Dawkins presenta lo deïsme coma simplament la version politicament corrècta de l'ateïsme, mostrant que concretament se'n destria pas.
- L’antiteïsme es una oposicion activa al teïsme.
- Lo scepticisme filosofic: actitud considerant que la vertat sus çò qu'escapa a l'experiéncia pòt pas èsser coneguda amb certitud. Segon aquela actitud filosofica, e segon la formula de Bertrand Russell « se deu prene posicion pas que sus pròva, e se'n absténer quand la pròva manca »[3].
- L'apateïsme: que considèra que la question de l'existéncia o de l'inexisténcia de divinitats possedís pas d'interés ni d'utilitat practica. Un exemple es la celèbra responsa del matematician Pierre-Simon de Laplace interrogat per Napoleon sus l'abséncia de Dieu dins son sistèma del mond: « Sénher, ai pas agut besonh d'aquel ipotèsi ».
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme « agnosticisme » ven del grèc aYvwσtιkισuός, agnôstikismós, el meteis de agnôstos (ignorant), la gnòsis essent la coneissença; designa la privacion de coneissença o l'impossibilitat de conéisser çò que sortís l'experiéncia. S'agís donc d'una posicion puslèu epistemologica que questiona eventualament la legitimitat de la metafisica, de la revelacion, de la devinacion, etc. Se cal pas confondre l'agnosticisme amb una oposicion sistematica e especifica al gnosticisme, qu'es una doctrina ligada als començament del cristianisme, mas a un sens fòrça mai general. Abans lo cristianisme, lo mot « agnostic » designava una persona qu'es pas iniciada a la « gnòsi », e a dire a una cresença mistica en un « saber perfièch e absolut ».
Lo mot « agnostic »[4] foguèt fabregat en 1869, per tòca « polemica », per Thomas Henry Huxley (1825-1895) per significar:
« L'antitèsi evocatritz del « gnostic » dins l’istòria de la Glèisa, que professava ne saber tant sus las causas quitament al respècte de las quals èri ignorant… »
Voliá que lo tèrme faguèsse comprene que la metafisica es « vuèja de sens »; coma o pensava ja lo filosòf empirista David Hume que recomanda, a la fin de son « Enquèsta sus l'Entendament Uman », de getar al fuòc los libres de teologia o de metafisica escolastica.
Posicions filosoficas[modificar | modificar la font]
Es aquí la posicion de çò qui pòt èsser nomenat l’APP, o Agnosticisme Provisòri en Practica. L'APP estima que se un o de dieus « creèron » lo mond, lo faguèron en coeréncia amb los principis que regisson « la lor dimension », de biais que lor òbra (donc, l'univèrs) siá « en coeréncia » al respècte de lor intencion, e subretot, que d'eventualas intervencions divinas posterioras a aquela « produccion » iniciala (illustradas per exemple, per « de revelacions e de profètas consignadas dins las Escrituras », « de miracles », « de personas se disent en contacte amb Dieu ») sián de concebre. D'aquel biais, se pòt supausar que l'existéncia d'una divinitat demòra a la portada de la nòstra Rason, e aquela ipotetica existéncia constituís donc una question que la Sciéncia poirà benlèu resòlvre un jorn, per exemple amb l'estudi de las sieunas eventualas intervencions sus nòstra Tèrra. Entretemps, los partisans d'aquel agnosticisme pòdon establir de probabilitats sus l'existéncia de(ls) Dieu(s) se basant suls sols elements de pròvas accessiblas per l'ora (recits, miracles, fossils[N 3]...), e confrontant los arguments de las diferentas posicions. L'APP s'acabarà quand serà donada a la question del divin una responsa scientificament irrefutabla[N 4].
L'ADP, o « Agnosticisme Definitiu de Principi » es una tèsi s'apièja su de fenomèns e paradòxas que la Sciéncia, la logica son uèi incapables d'explicar[N 5], mas subretot sus l'idèa que l'Umanitat vivent sus la planeta Tèrra representa sonque una partida infima de l'univèrs, e tant infima que jamai serà en mesura de concebre totalament e de probar l'existéncia o non de(ls) Dieu(s). Atali, se un o de Dieus avian creat lo mond, sas intencions « divinas » deuriá pas gaire se concentrar sus nosautres, e donc lo nòstre Esperit pòt pas absoludament èsser lo rebat del sieu o dels lors. Mai se realiza la complexitat del mond ont vivèm, mai lo(s) Creator(s) supausats n'èsser a l'origina devon èsser complèxes e poderoses comparats a nosaltres, e mens alara ven probable que l'Umanitat benefícia d'una atencion divina particulara (e encara mens donc un individú). La nocion de pròva ven donc atal completament ridicula: quitament se un cresent argüís de miracles descrich dins sos tèxtes sacrats (e quitament se un profèta ne fasiá la demonstracion), sempre poirà li èsser objectat que s'agís d'una tecnologia desconeguda o mascariá qu'a pas necessàriament de ligam amb una divinitat. L'ADP insistís sus « la vanitat » de l'Òme se cresent capable de respondre a la question de l'existéncia de(ls) Dieu(a). Pels tenents mai extrèmes de l'ADP, la question de l'existéncia de(ls) Dieu(s) es extraracionala e pòt donc pas l'objècte d'un estudi racional e, per aquel quita motiu, de cap de biais pòt èsser discutida[5].
En practica, los tenents de l'APP auràn puslèu tendéncia a gaitar las religions e lors testimònis amb lo meteis scepticisme que d'autras pròvas mai scientificas; lors conviccions essent dubèrtas a tota l'arribada de totas pròva infirmant o confirmant l'existéncia de Dieu. Al contrari, se los tenents de l'ADP partejan la meteissa indecision a subjècte de l'existéncia d'una existéncia superiora (al delà de l'aspècte 'racional'), auràn tendéncia a rebutar totalament e definitivament tot caractèr sacrat de las religions (clergat, libres sacrats, miracles portat dins la liturgia...). E aquò, a l'encòp que considèran aquelas institucions coma de puras construccions socialas mas tanben que, per eles, l'Univèrs es tan immens, tan complèxe e las nòstras capacitats de percepcion e de compreneson tan limitadas, que postular una intervencion divina jos la forma de messias o de profèta es una absurditat, que deuriá d'esperela mos far remembrar lo caractèr umanament bastit e non divinament revelat de las religions. Cal donc destriar plan al sen del debat agnostic la question de l'existéncia d'una intelligéncia superiora, d'aquel del caractèr transcendental o non de las religions e de las institucions religiosas umanas.
Religions[modificar | modificar la font]
La quita concepcion filosofica de l'agnosticisme fa qu'un agnostic pòt pas esprovar d' « animositat » al subjècte d'un cresent. L'agnostic pòt pasmens èsser « critica » al subjècte de precèptes religioses, e al subjècte de las accions dels fidèls que revendican « l'acompliment de la volontat divina ». Mas gaireben totes los agnostics i son totalament indiferents. L'agnosticisme es donc pas antiteïsta. Al contrari, tot ensag de proselitisme a lor subjècte es mal percebut que pas degun pòt pretendre donar la pròva de l'existéncia de Dieu (en l'estat actual de las coneissenças de l'Òme o per jamai, segon los individús). Un cresent crei tant en Dieu coma un agnostic assumís sa concepcion filosofica, quitament s'aquel darrièr la considèra coma mai objectiva. De fach, l'actitud d'un agnostic es subretot foncion del « gra de scepticisme » de sa posicion. Un partisan de l'APP aurà tendéncia a èsser tolerant e comprensiu, que « concep » los arguments dels cresents, e reconeis, mai o mens, la possibilitat de lor posicion. E a l'opausat, un partisan de l'ADP tendrà cap a una actitud mai critica, considerant los arguments religioses coma integralament infondats e irrecevables, e mòstra donc pel melhor pas que de l'indiferéncia, quitament, du mesprés. Los mai radicals encara crida a una restriccion de l'activitat publica de las institucions religiosas, qu'estiman que deurián pas èsser autorizats a veïcular de las teorias cosmogonicas infondadas (uèi, o, per sempre) las presentant coma « vertat absoluda ». L'agnosticisme es donc sovent ligat al concèpte de laïcitat; e, sens èsser antireligiós, reconéis sovent sa conviccion coma essent mai o mens tintat d'anticlericalisme[6].
En realitat, cal saber que l'oposicion entre cresents e agnostics tòca mai la question de l'intervencion de Dieu dins los afars uman qu'aquela de son existéncia. Gaireben totas las religions afirman téner lor saber de revelacion per lor Dieu, çò que ne fa una « coneissença sacrada », fòra de la portada de l'analisi scientifica. Un agnostic d'en primièr pren en compte d'informacions balhada per las sciéncias (es a dire las coneissenças mostradas o provadas) e, malgrat la dificultat per ela d'estudiar o domeni religiós (a causa del principi del NOMA[N 6]), la Sciéncia dona, cada jorn, d'importantas informacions fisablas sus la natura de nòstre environament e nos ensenha a relativizar la plaça de l'Òme dins l'univèrs. L'escart observat tend a venir tan grand que descredita l'ipotèsi de l'ingeréncia dels dieus dins los afars umans, e amb gaireben totas la revelacions que se prevalon las religions. Es envisatjable que lo(s) Dieu(s) de las religions pòscan èsser de natura superiora, mas es inversemblable qu'ajan creat l'Univèrs s'interessant tant a l'umanitat de biais qu'aquò es descrich dons les Escrichs religioses, que fan gaireben sempre referéncia d'un costat a la « creacion » e al « foncionament del mond » e, d'un autre costat, d'intervencions puntualas e localizadas de lor(s) Dieu(s)[N 7]. I a donc un problèma de disproporcion dins los rapòrts Dieu(s)/Òmes coma son descrichs per las religions. En consequéncia, l'agnosticisme tend puslèu a considerar las religions coma de construccions socialas e culturalas, qu'aurián subretot la foncion de permetre la coesion sociala (lo mot « religion » ven entre autres del latin « religare »=religar : Religar Dieu e los Òmes, mas tanben los Òmes entre eles). En l'abséncia de pròva establidas scientificament, l'agnosticisme sosten que se pòt pas prene al seriós las afirmacions de las religions coma d'indicis objectius de l'existéncia de(ls) Dieu(s).
L'agnosticisme pren alara una actitud de « perfiècha neutralitat » per las religions, al mens tan que respèctan los drechs fondamentals de la persona umana. L'anullacion dels sacraments o assimilats (coma lo desbatejar dins lo Cristianisme) es pas necessari pels agnostics, que dona pas d’importància als rites religioses. Las fèstas religiosas, coma Pascas, Nadal, Yom Kippour, o l'Aïd el-Kebir pòdon plan se celebrar. Son percebudas, simplament, coma de fèstas tradicionalas. Tanben, un agnostic pòt dintrar dins d'edificis religioses se vòl, par exemple, per i contemplar l'arquitectura, o per de rasons de convencion sociala. I a pas cap d'interdiccion o doctrina ligada al fach d'èsser agnostic, que seguís, per definicion, pas cap de « precèpte absolut » almens de « seguissètz vòstra rason tan luènh que vos menarà e pretendètz pas que de conclusions son cèrtas quand son pas demostradas o quand son indemostrablas »[7]. Es la causa que l'agnosticisme pòt se conciliar amb una certa practica religiosa; cadun essent liure, per manca de certitud scientifica, de seguir sa fe, coma li agradarà. Per aquò, l'agnosticisme rejonh lo dich de Blaise Pascal: « lo Còr a sas rasons que la Rason coneis pas. Cal donc puslèu assimilar l'agnosticisme a un corrent de pensada filosofic qu'a una religion.
Religions teïstas[modificar | modificar la font]
Aquelas religions son la primièras visadas per la pensada de l'agnosticisme. Son lors concepcions de Dieu que l'agnosticisme d'en primièr estudièron e a partir de las qualas bastiguèt sa pensada. Pasmens, se remarca que las controvèrsias son gaireben totas demoradas limitadas al cristianisme.
Judaïsme[modificar | modificar la font]
Gaireben totes los pensaires e exegètas josieus considèran se pòt capitar a « trobar » Dieu per sa sola rason, l'exemple tipe essent lo patriarca Abraam. Pasmens, segon la Bíblia, Dieu fa de miracles per que se cresca en el e son omnipoténcia, per exemple dins l'Exòdi[ref. necessària].
Cristianisme[modificar | modificar la font]
Las relacions entre le cristianisme et l'agnosticisme son fachas a l'encòp de confrontacions e de toleràncias. L'exemple mai evocator es le debat que se debanèt entre los representants de las Glèisas e los defendeires de la teorias de l'evolucion de Charles Darwin. Après de debats passionats, Le Glèisa catolica reconeguèt la plausibilitat de la teoria (en admetent qu'Adam e Èva podavan èsser de simbòls) d'en primièr coma ipotèsi, puèi coma mai qu'una ipotèsi[8]. Existís pasmens dins los mitans protestants una persisténcia del creacionisme, coma dins los movements evangelics americans, qu'es en totala oposicion amb la concepcion filosofica de l'agnosticisme. En efièch, lo creacionisme se prepausa de donar una valor scientifica a d'afirmacions purament dogmaticas (coma la Creacion del mond en una setmana), relevant de la fe e non d'una caminada inductiva e racionala, com a o relèva la posicion agnostica. L'agnosticisme se mòstra alara tan mai critica que le « creacionisme » se fa copable de confusion entre fe e empirisme (trencat atal amb lo NOMA).
Islam[modificar | modificar la font]
L'Alcoran condemna los « mescresents » e tanben los « fals cresents », nomenats los « ipocritas », mas pas especificament los agnostics. Concretament, l'istòria de la teologia musulmana es semenada de dobtes: al sègle VI, Burzoe, ministre del rei sassanid Cosrau Ièr, exprimís sos dobtes al subjècte de la vertat de las religions de son epòca, sopçonant lors ensenhaments d'èsser void de sens, e considerant los cresents coma las victimas d'una illusion. Aquelas pensada influencièt lèu l'Islam, iniciant una tradicion de liura-pensada e de literatura sceptica que menèt al scepticisme dels missionaris ismaelians, e tanben a aquel de Al-Ghazalí al sègle XI e XII[9]. Pasmens, le dobte, en Islam, pòrta pas sus la quita existéncia de Dieu, mas sus la definicion d'una practica de son culte sus Tèrra. Se coma lo pensan de teologians de mai d'una religions e unes filosòfes coma Platon o Plotin lo sentiment del Dieu unic es innat dins la natura umana, i a pas besonh de pròva de son existéncia; las revelacions tocavan alara pas que las modalitats del culte a li far, per gratitud d'en primièr, e accessòriament per obténer una eventuala redempcion dins la vida eternala.
Pasmens, demòra possible que, dins la recerca intellectuala de Dieu, lo dobte al subjècte de sa quita existéncia siá temporàriament tolerat per l'islam (o dins l'encastre de la pensada especulativa, o dins un moment d'angoissa), mas la condicion demòra d'acabar, fin finala, al monoteïsme definitiu, e donc la reconeissença somesa a Allà pel biais dels ensenhaments atribuits a Mahomet son profèta[N 8]. D'aquel fach, son subretot l'ateïsme e l'ADP, es a dire lo refús inebranlable de reconéisser Allá, que son absoludament condemnats. Mahomet conselhava a sos disciples (« sahâba », companhs) de se polarizar pas sus de questions que los despassan. Segon lo libre « At-Targhîb wa At-Tarhîb », Mahomet conselha als sieus companhs: « Meditatz sus la creacion de Dieus, meditetz pas sus son Esséncia, que l'estimatz pas coma cal »[10]. Concretament, aquela idèa foguèt utilizada pels teologians musulmans racionalistas jos la forma d'un « agnosticisme religiós », qu'afirma l'existéncia d'un valat insuperable entre Dieu e sa creacion que transcénda, fasent impossible tota prediccion o coneissença al subjècte. Per aquò, rejonh parcialament l'ADP, que preconiza d'abandonar totalament las reflexions sul divin[N 9]. Aquel agnosticisme parcial, remembrant las limitas conceptualas umanas, s'acòrdan sus aquel punt amb las religion dichas de la revelacion. De fach, la revelacion se definís pas coma un fenomèn objectiu liurament observabla per totes, mas coma una « confidéncia » divina adreçada sonque a una minoritat fòrça restrencha d'umans essent benastruc elegit per recebre de revelacions inaccessiblas umanament, per la gràcia de Dieu. Fòra de la revelacion, persona lo drech dins aquela optica d’afirmar - a fortiori impausar - quina interpretacion que siá al subjècte dels questionaments passant en principi l'entendement uman; de biais que se poirà pas res esperar de l'analisi scientifica e racionala sus aqueles subjèctes.
Religions non teïstas[modificar | modificar la font]
De tradicions religiosas rebutan la cresença en un dieu creator. D'entre las religions non teïstas, son encara practicada uèi practicadas lo bodisme e lo jaïnisme, alara que lo corrent atèu del Sâmkhya o seriá pas mai[11]. Aqueles tres punts de vista non teïstas parejan la meteissa cresença dins la lei del karma, lei de causalitat correspondent a çò que poiriá èsser atribuit a un creator dins lo contèxte teïsta[12]. Aquelas religions son mai dificilas a prene per l'agnosticisme que fan pas referéncia exprèssament a una o de divinitat(s). Mas, se l'agnosticisme s'interèssa a tota religion, se penja mai suls « signes de l'existéncia de Dieu(s) creator(s) e/o intervencionista(s) mejans los fachs alegats per las religions que sus lors contenguts dogmatics, d'ont venon los rites e tradicions (qu'an un aspècte d'en primièr e subretot social). Pasmens, las religions al sens larg, an totas en comun de prononciar una « autoritat » morala que presentan sovent l'origina coma transcendentala a l'Òme, es a dire divine. La vision agnostica consistís sempre a dobtar de la divinitat d'aquela « font d'autoritat ».
Lo bodisme, quitament se venèra pas obligatòriament de dieu, prepausa pasmens una cosmogonia (una organizacion del mond) e una vision de la vida après la mòrt, es a dire d'afirmacions fondadas pas que sus de « dògma », çò que ne pòt far una « religion ». Al sieus subjècte, l'agnosticisme s'interèssa subretot a la nocion de karma, fondamentala dins la pensada bodista; segon que totes los èssers vivents son preses dins un cicle de reïncarnacions perpetualas, ont pòdon « progressar » pas que per la realizacion d'accions vertuosas, e aquò, dins l'esper s'escapa a aquel cicle de reïncarnacions per aténher lo Nirvana. L'agnostic poiriá remarcar que se la progression dels individús es condicionada per la valor de lors accions, aquò significa qu'existís « quicòm » (una entitat transcendenta) definissent lo Ben e le Mal, e regulant los percors dels individús segon la proporcion de Ben e de Mal presents dins lors accions[N 10]. Lo punt de vista agnostic consistís a dobtar de l'existéncia d'aquelas entitats transcendentas, e mens a contestar l'idèa de cicle de reïncarnacion (dificilament formalizable en l'abséncia de definicion clara de l'identitat al moment ont la memòria demòra pas), e tanben las idèas de ierarquizacion e de progression dels èssers tan coma son definidas dins fòrça variantas del tal bodisme a causa dels elements de coneissença actuala (amb una mai o mens granda perspectiva d'acampar de nòus elements segon los vejaires). Al subjècte de l'afiliacion, demòra l'afar de convencion sociala, coma indicat mai naut.
Autras posicions filosoficas sus Dieu[modificar | modificar la font]
L’agnosticisme es, a l’origina, en oposicion a las religions, indusent lo dobte sus la coneissença del(s) Dieu(s), dins lo sens ont dobta de la sieuna (lor) existéncia, abans de dobtar de son(lor) inexisténcia. Va donc, dins un primièr temps, dins lo meteis sens que l’ateïsme. Pasmens, a partir del moment que l’ateïsme afirma l’inexisténcia del(s) Dieu(s), l’agnosticisme pòt pas encara uèi, o per sempre, lo seguir, en l’abséncia de pròvas sufisentas. Al contrari, tanpauc pòt seguir las diverses formas de deïsmes, qu'afirman l’existéncia d’un èsser suprèma, d’un(de) Dieu(s) indefinissable(s), dins lo sens ont pas degun o pas cap de movement religiós pòt se pretendre èsser lo depositari exclusiu de sa volontat; qu'eles tanben afirman sens pròvas. Dins los dos cases, pas cap de certitud es establida, qu'existís pas encara o per jamai fach reconegut e establit scientificament que permetrián d'estatuar sus la question. Al subjècte del cominament de purs rasonaments formulats pels dos partits, son inutils perque impotents per provar que que siá, que ten de la « Rason pura », e pòdon pas, de tot biais, subrepassar la valor, ja insufisenta, de l’argument ontologic.
Pasmens, aquela posicion es pas sonque indiferéncia religiosa (coma es lo cas de l'apateïsme), que l'agnosticisme reconeis malgrat tot l'impacte que poiriá aver l'existéncia d'una divinitat, al mens al tèrmes d'escatologia (son benlèu l'Al delà e l'eternitat que son en jòc). Segon los gras de scepticisme, los partisans demòran mai o mens atentius a l'arribada de tot novèl element sus la question. Concretament, al mens dins l'APP, i a pas vertadièrament d'agnostics que donan personalament una valor egala las doas ipotèsis. Se parlarà d'agnostics atèus per aqueles que penjan en favor de l'inexisténcia del(s) Dieu(s) e d'agnostic teïsta per aqueles que penjan en favor de son(ler) existéncia.
Criticas[modificar | modificar la font]
Un repròche recurrent contra los agnostics es que lor filosofia consistís a demorar dins l'indecision, lo compromés de l'entre-dos, lo mòl cabesier del dobte mencionat per Montanha dins sos Ensags. Refusant de prene posicion sus un subjècte tan sensible que lo divin, cercavan a se malcontentar amb pas degun. Gaireben totas las religions i veson mai una reserva d'incresents de convertit, alara que los atèus los considèran coma blocat dins una progression inacabada cap a l'ateïsme, veire lo qualifican d'« ateïsme feble »[N 11], coma lo rèste de las irreligions, endacòm mai. Aquela trufariá contra una postura dicha de l'« esitacion » simplifica evidentament la non causida agnostica, que s'apròcha puslèu d'una forma de saviesa de la prudéncia fàcia a l'ignorança. Segon l'expression de Bertrand Russell dins sos « Ensags especifics » « L'actitud racionala consistís a admetre pas que sos pròvas, e a suspendre son jutjament precisament ont la pròva manca ».
Segon Friedrich Engels, dins l'introduccion anglesa de Socialisme utopic e socialisme scientific, l'agnosticisme es un materialisme[13] « vegonhós », es a dire que l'agnostic coma Thomas Huxley[N 12],[14] es vergonhós de son materialisme e rebuta moralament lo materialisme[N 13],, atal pel lector anglés de la fin del sègle XIX, « Agnosticisme seriá tolerable, mas materialisme es absoludament inadmissible ».
Nombre d'adèptes[modificar | modificar la font]
639 milions de personas pel mond se declaran agnostics segon l'Atlas de las Religions de La Vida e Lo Mond e de l'estudi Atlas of Global Christianity 2010 realizat per Todd M. Johnson e Kenneth R.Ross de l'Universitat d'Edimborg[15]. Un sondatge de l'institut Harris Interactive[16], publicat pel Financial Times, datat de decembre de 2006, compta 32 % d'agnostics en França e lo meteis nombre d'atèus[17] es a dire 21 milions d'adèptes en França en 2013.
Mèdias[modificar | modificar la font]
Protagoras demorèt celèbre per son agnosticisme avoat e un cèrt relativisme[18].
D'eminents artistas, intellectuals e scientifics se son revendicats agnostics. Per exemple: Blaise Cendrars[19], Charles Darwin[20],[21],[22], Émile Durkheim[23], Thomas Edison[N 14], Albert Einstein[24],[N 15],[25], Charlie Chaplin[26], Carl Sagan[27], Marie Curie[28], Thomas Henry Huxley[N 16],[29], Claude Bernard[30], Émile Littré, Clarence Darrow.
Nòta e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Persona que profèssa que çò qu'es pas experimental, que l'absolut, es inconeissable, sceptic en matèria de metafisica e de religion », Dictionnaire Dixel, 2010.
- ↑ « Lo còrs de B. Franklin, estampaire, (coma la tampa d'un vièlh libre, que se levèt las fuèlhas, de son títol e de sa dauradura) Repausa aicí, pastura pels vèrms.
- ↑ Los fossils son de rèstes de l'evolucion, que pausa lo principi que la vida se desvelopèt per trantalhs.
- ↑ La question de l'existéncia de Dieu essent pasmens tan complèxa, es pauc probable qu'una pròva venga un jorn a convencre la totalitat dels adèptes.
- ↑ Un exemple evident es aquel del paradòxa de l'Espaci-Temps: Cossí lo Mond pòt existir se l'Espaci e lo Temps son infinidament grands e pichons?
- ↑ "Non-Overlapping Magisteria" ("Non-envasiment dels magistèris"); concèpte enonciat per Stephen Jay Gould dins E Dieu dich: « Que Darwin siá!
- ↑ Pensam per exemple a la revelacions dels profètas
- ↑ L'acte de somission demorant exclusivament reservat a Dieu
- ↑ Encyclopaedia of Islam, THREE
- ↑ Aquela nocion de ben e de mal definís per una entitat transcendenta es pasmens mai pròche del cristianisme que del bodista que supausa pas d'entitat extèrne per definir çò qu'es positiu e negatiu: los resultats son just constatats a posteriori, o las intencions determinadas a priori pel quita actor).
- ↑ Kenny, Anthony (2006).
- ↑ Nòta de l'introduccion d'Engels del Socialisme utopic e socialisme scientific per Paul Lafargue, « Herbert Spencer, Huxley, los filosòfs e los savents del darwinisme, per tustar pas la respectabilitat de lors compatriòtas, se nomenèron agnostics, volent dire, per aquel mòt grèc, qu'èran privats de totas coneissença sus Dieu, la matèria, las causas finalas, la causa en se, etc.
- ↑ Engels, introduccion de Socialisme utopic e socialisme scientific: « De fach, qu'es aquò l'agnosticisme, senon un materialisme vergonhós?
- ↑ (en) Veire la reflexion de Thomas Edison al subjècte de Dieu [Thomas Alva Edison, Columbian Magazine], aquel darrièr metent clarament en dobte son existéncia dins la mesura que pas cap de pròva scientifica foguèt balhada en linh
- ↑ Pasmens unes ans mai tard, Einstein afirmarà: Çò qu'avètz legit sus las mieunas conviccions religiosas essent una messorga, de segur, una messorga que se repetèt sistematicament.
- ↑ Thomas Henry Huxley foguèt descrich pels religioses de son temps coma un atèu, aquel darrièr rebutava aquela qualificacion s'estimant agnostic.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jacqueline Lalouette, « Agnosticisme et athéisme », in Dictionnaire des faits religieux, éd.
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Bertrand Russell, Essais sceptiques, Introduction : la valeur du scepticisme
- ↑ Dawkins 2009, p. 67
- ↑ Dawkins 2009, p. 64-74
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Dawkins 2009, p. 68.
- ↑ http://www.hominides.com/html/theories/jean_paul_evolution
- ↑ Erreur et délivrance, Beirut 1969, 12–4
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Dalaï Lama 2013, p. 25
- ↑ Lenin in Materialisme e empiriocriticisme: « ... per Huxley, e son agnosticisme es pas que la fuèlha de vigne de son materialisme. » Cap 4.2
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ Bonazzi 2009, p. 49 ; Kahn 1998 ; Poster 2005
- ↑ Cendrars en énigme, sur fabula.org Lire en ligne
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Dans la Présentation par Jean-Marc Drouin, Charles Darwin, L'Origine des espèces, Flammarion, Paris, 2008, p. 26
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Dawkins 2009, p. 24.
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- ↑ (en) The Religious Affiliation of Charlie Chaplin Lire en ligne
- ↑ Dawkins 2009, p. 64
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Dawkins 2009, p. 67-68.
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant - (fr) trad. française de Joseph Ohana, Langage, Vérité et Logique, Paris, Flammarion, 1956.
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- Mauro Bonazzi, « Protagoras d'Abdère », dans Jean-François Pradeau (dir), Les Sophistes, vol. 1, Paris, Flammarion, coll. Modèl:Chapitre
- {{{2}}},
- (en) modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Why I am Not a Christian par Bertrand Russell (Mes invalid (mars))
- (en) Why I Am An Agnostic dans le chapitre « The Moral Arguments For Deity » par Robert G. Ingersoll, 1896
- (en) Atheism and Agnosticism Sur le site de plato.stanford.edu
- (en) A primer on negative (weak) atheism Sul site dbskeptic
- Agnosticisme - Agnostique Sul site atheisme.free.fr


c: text/html

text:
Es un laboratòri del CNRS que se tròba dins una cauna.
Lo laboratòri del CNRS de Molins
Es un laboratòri del CNRS que se tròba dins una cauna.
Lo laboratòri cauna foguèt oficialament inaugurat lo 26 de junh de 1954.
Son vertadièr nom actual es : Estacion d’Ecologia Teorica e Experimentala UMR5321 !!!
Vòl dire Centre Nacional de Recèrca scientifica. Actualament, 32000 personas trabalhan al CNRS dins totas las disciplinas scientificas.
A Molins, un dels objectius principals dels cercaires èra de testar las ipotèsis de l'epòca sus l'evolucion de las espècias e la transmissions dels caractèrs al fil de las generacions.
Se son especializats dins l'estudi del mitan josterran. Recentament una novèla equipa s'es formada amb una cinquantena de cercaires, ingeniors, tecnicians. 65 personas trabalhan a Molins dins lo domeni de l’ecologia.
I estúdian, coma animal cavernicòla, lo protèu, l'eupròcte e l'axolòtl : dins lors elevatges, an 77 protèus, 19 axolòtls e 99 eupròctes dels Pirenèus. I a 2 caunas ara : la de Molins e una autra a Bòrdas (es a 15 km).
La fauna cavernicòla es un modèl per estudiar las adaptacions a l'environa.
Mercé a Olivier GUILLAUME que nos recebèt e respondèt plan aimablament a nòstras questions.
Julia, Vitalis, Luc, Timoty e Emilie
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saint-Baslemont
Saint-Baslemont es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1635, los Suedeses assiègent lo castèl mas an refusat per l'esposa del senhor, Alberte-Barba de Ernecourt, trucada la Amazone crestiana.
En 1635, les Suédois assiègent le château mais sont repoussés par l'épouse du seigneur, Alberte-Barbe d'Ernecourt, appelée l'Amazone chrétienne.


text:
qu'ei cajut sus ua emission de radio pais començada desempuish quauque temps e n'ei pas tot comprenut. Que parlavan d'ua navera revista entà mainats. Que parlavan deth ors Navarre, beleu eth nom dera revista. Tanben qu'ei possible qu'era revista sia sus internet...
Com estavi en auto n'ei pas notat eras referencias (eth editor que vien de Lescar...)
Si avetz informacions, que m'interesse entaths mies mainats. Que harà un beroi present de Nadau.
Que parlan tanben dera creacion de jocs agratis sus internet que emplegan eth òc.
Tot aquo que'm pareishi hèra interessant !
Mercès plan e a +


text:
Neil Armstrong
Neil Alden Armstrong (nascut lo 5 d'agost de 1930, mòrt lo 25 d'agost de 2012) foguèt pilòt d'ensages, astronauta e subretot lo primièr èsser uman que pausèt lo pè e caminèt sus la Luna.
Armstrong nasquèt a ras de Wapakoneta, Ohio, e faguèt son servici pendent la Guèrra de Corèa. En 1950, foguèt enviat en Corèa ont volèt sus 78 missions de combat dempuèi lo pòrtaavions USS Essex dins un Grumman F9F Panther. Recebèt la Medalha de l'Aire e doas Estelas Dauradas. Anèt a l'Universitat de Purdue ont se diplomèt en engenhariá aeronautica en 1955. Estudièt mai tard un mastèr d'engenhariá aeroespaciala a l'Universitat de Califòrnia del sud.
Armstrong venguèt alara pilòt d'ensages de la NACA (National Advisory Committee for Aeronautics), l'entitat predecessora de la NASA a l'estacion de vòl de nauta velocitat del Centre de Recèrca de Vol Dryden, situat sus la basa de las fòrças aerianas d'Edwards en Califòrnia. Armstrong realizèt un total de sèt vòls dins lo prototipe North American X-15, e atenguèt una nautor de 207 500 pès (mai de 63 km) e de velocitats Mach 5,74 (mai de 7000 km/h) dins lo X-15-1. Partiguèt del Centre de Recèrca de Vòl amb un total de 2450 oras de vòl dins mai de 50 menas d'aeronaus.
De 1960 a 1962 trabalhèt coma pilòt dins lo programa de planaire orbital X-20 Dyna-Soar.
Aprèp lo seu viatge, demorèt a l'escart de la vida publica, refusant las entrevistas, aviá decidit de signar pas mai d'autografs, escandalizat pel trafic provocat a causa de las importantas somas d'argent promesas.
Al començament d'agost de 2012, Neil Armstrong foguèt operat del còr. Lo 25 del meteis mes, aprèp de complicacions cardiovasculàrias dugudas a aquela operacion, moriguèt a l'edat de 82 ans.


text:
Lo ai sempre pensat, e donc quora arriba una informacion d’aqueste escantilh, es simplament una confirmacion personala, que vos vòli transmetre. La prefectorala es una institucion sense cap de dobte inutila, en Corsega coma en Occitània, e la declaracion del prefecte de Corsega (de sortida de pòste), confirma que, aqueles, son personatges d’una dimension de nosença granda ; avètz remarcat la convidacion del prefecte a la taula d’amic (veire fòto). Seriá per una esquèrra democratica, urgent de transformar la formacion dels prefectes, e sobretot reformar radicalament aquela institucion militarista francesa. RADICALAMENT, en la suprimir. Lo primièr avantatge es l’estauvi dels salaris per aquesta casta republicana.
Res que lo paragrafe indicat aquí, pròva que lo títol es causit per agradar al prefecte, e qu’a res de veire ambe un acte de jornalisme normal, dins una entrevista normala ; la fòto pròva que l’entrevista es tot levat normala.
Confirma tanben l’idèa lo comunicat en francés de Femu A Corsica sobre aquesta entrevista :
Aquí i a tot per confirmar la nocibilitat dels prefectes per la democracia, en França e en Euròpa. Lo malastrós es que lo verbiatge ‘sciences po’ dels prefectes (principala sorga de formacion) a infectat tot lo sistèma politic francés en Occitània. Aital avèm poscut entendre recentament un candidat UMP explicar qu’«aviá encontrat los administrats» ; es quasiment çò que pensa un prefecte e la seuna administracion ; fòra la ciutadanetat, fòra la democracia (quitament s’es installada pels parisencs en regions sotmetudas), tot aquò es pas utile per administrar.
Legitimar la violéncia en donar un ròtle a la violéncia en Corsega, dins un Parlament sonat Assemblée Territoire de Corse, e aital per orientar los vòts cde l’Assemblée Territoire de Corse, es una usurpacion politica costumièra per França, o faguèron per un referèndum al Comtat de Niça en 1860, res a cambiat dempuèi ; lo bonapartisme es encara aquel que domina la politica, e donc l’assag de democracia qu’es supausada èstre la République Française.
Quí a oblidat lo prefecte Bonnet ? A Perpinyà o Bastia ? Segurament pas lo personal politic coma Chevènement, alara ministre, o un Lionel Jospin, alara primièr ministre.
Mantunes Chineses an plan rason de comparar lo Tibet ambe Corsega. L’un val d’autre, sense cap de dobte.


text:
Lo concèrt de Lluis Llach improvizat ièr de ser sus la plaça de La Concòrda reüniguèt dezenas de milierats de personas. L’artiste catalan a acceptat de sortir especialament de sa retreta per venir sosténer son amic de totjorn.
« Es un grand jorn pel pòble catalan, declarèt lo cantaire, que pel primièr còp dempuèi 1714 un representent nòstre accedis a la fonccion de primièr ministre. » Pertot dins Catalonha, de manifestacions espontanèas de sosten a Manuel Valls se son debanadas, al crits de « Matinyó Independència ! ». Per milièrs, de Catalans avián fait lo viatge cap a Paris per assistir a aquel concèrt excepcional.
Lo primièr ministre montèt sus l’empont per cantar « l ‘Estaca » en duo amb Lluis Llach e, punt levat, lancèt abans de partir « Ara, es caiguda l’estaca », jos las aclamacion del public en deliri.
Rampelam que, tanlèu arribat a Matinhon, lo primièr ministre s’es engatjat a generalizar l’emplec e l’ensenhament del catalan dins las Pirenèas Orientalas, e a apondut que ne seriá aital per las autras lengas de França abans la fin del mandat Hollande. Los participants avián envasit la plaça per dezenas de millièrs segon los organizaires e mantun millions segon la polícia .


text:
Châteaux et remparts de Provence
Découvrez les châteaux et remparts de Provence éparpillés entre mer et collines.
Palais de Papes à Avignon, le château des Baux de Provence,château d’If à Marseille, château du roi René à Tarascon, château Montauban à Fontvieille, la citadelle de Mornas, le château de Boulbon et celui de Barbentane dans la Montagnette, château Grignan, (Drôme), château d’Avignon (route des Saintes-Maries de la mer), les nombreux châteaux situés dans le Luberon, le pont St-Bénézet, (célèbre pont d’Avignon), les remparts d’Aigues-Mortes…


text:
dijous, 30 d’octubre de 2008
ont a passat ma tartina?
Avèm perdut lei traças de Na Tartina. A vostre avejaire, ont es passat Na Tartina? Prepause ai lectors dau Tam Tam de menar l'enquista... Podètz jà faire lei vostrei remarcas e suspausicions... Laissatz de coms per menar l'enquista...
Publié par Tam à l'adresse 5:03:00 p. m. 3 comentaris:
Libellés : jo
dimecres, 29 d’octubre de 2008
la fin de la jalousie
Prost au restau: "Auriatz pas vist pas magdalena?"
FOTOGRAFIA LEVADA DAU SitI: http://www.gerard-bertrand.net/PRO_ritz.htmlGramaci a son autor!
La fin de la jalousie es un recuèlh inventat per la colleccion Folio a dos euros que m'agrada. Torna prene lei novas de Les plaisirs et les jours, L'Indifférent et autres textes. Permet de te faire legir un Prost (pas Alan) lèu lèu. Vou dire una frasassa que dura soncament de la pagina 11 a 108. Aquela frasa descopada en istorietas es mielhs que de te fanar la frasorassa dei 5o volums d' A la cèrca dau temps perdut. Per una inicacion a Prost, pos comencar per aquo. E as pas besonh de burre, passa aisat. Lei novas que m'agradèron fuguèron: La confession d'une jeune fille. L'istoria d'una chatoneta presa per lo plaser carnau mai qu'aquo se fai pas alara se rosiga. E finala, La fin de la jalousie qu'es una beloia dins lo monde de l'escritura corta. L'eroi d'aquestei novèlas se ditz sovent Onorat (Honoré). Es un personatge recurrent. Anoncia la mondanitat dau grand obra dau mèstre qu'es pas ma tassa de tè. Amé una magdalena, benlèu. Finalament, aquela ficha es una ficha cosina. Vaqui doncas Prost au restau.cf foto
Publié par Tam à l'adresse 10:35:00 a. m. 6 comentaris:
barcelona, un mapa
A quatre oras au Clapàs me vau au festenau de cinèma mediterran. Es un festenau geniau qu'a la costuma de nos prepausar de filmes de la mar nostra luenh dau relarg comerciau. Son de filmes politics, engatjats e mai que mai amé una estetica singulara. Lo discors e lo prepaus de l'autor son sovents presents. A quatre oras, promier rendètz-vos amé un filme catalan. Me languisse d'i anar. S'agis, segond lo programa de:
Barcelona (un mapa) - Ventura Pons - Ficcion
Espanha - 2007 - 1 o 30 mn - Realizacion : Ventura Pons - Escènario : Ventura Pons d'après lo libre de Lluisa Cunillé - Imatge : Mario Montero - Descors : Bello Torras - Montatge : Pere Abadal - Musica : Carles Cases - Son : Natxo Ortúzar - Interpretacion : Núria Espert, Josep Maria Pou, Rosa Maria Sardá, Jordi Bosch, María Botto, Pablo Derqui - Contacte : Latido - C/Veneras, 9 - 6° - 28013 Madrid - Espagne - Tél : 34 91 548 88 77 - Fax : 34 91 548 88 78 - e-mail : oalonso@latidofilms.com - web : http://www.latidofilms.com/ Centre Rabelais Dimanche 26 octobre 2008, 12 h 00 Corum - Opéra Berlioz Mercredi 29 octobre 2008, 16 h 00
Vaqui lo programa de ma jornada:
18.OO: Mourir a Madrid de Frederic Rossif, 1963.
o
18.00: Souvenirs de Madrid de Jacques Duron, 2008.
21.00: Serada corts metratges mediterrans, Canau plus.
o
21.00: Boogie de Radu Muntean.
Publié par Tam à l'adresse 10:07:00 a. m. Cap comentari:
dimarts, 28 d’octubre de 2008
James Crumley: Anybody can write a sad song
Promier es lo titre que m'agradèt. Segonda causa que m'agradèt: lo prètz. Ten de la colleccion FOLIO a dos euros. Tresen, ai mon peridode "forma corta". Coma siéu de la generacion zapping es una forma que me vai força. Se pou legir dins lo trin, dins la carrièra au cafè e au cagador. Lo ser abans de te dormir as una istoria complèta coma dins lo jornau de Miquet. E lo format dau libre rintra ben dins ta saca. As vist totei leis avantatges? se que non es bon. Traç que bon. Es american. E sabon contar d'istorias. Tres novas d'endacom mai coma dirié l'autre. Entre Hammet e Chandler. La promièra es lo retrach d'un jogaire de contri, que nos escapa un pauc. Nosautres avèm Janda mai gaire de cantaires de contri musica. Lo segond es l'istoria d'un joine que vou faire sordat que la maire vou pas (encara una copa alibofis). Mai lo paire li fa partejar son amor per lei potz a Petroli. Lo podèm pas trop comprene perque en Occitània avèm pas de petroli mai d'idèias. E siam mai d'afecionados que de petrolaires. Me comprene. Lo tresenc es lo mai long e parla d'un jogaire de balon american en plena cabussada dins son mestier. Nosautres lo comprenèm un pauc qu'avèm lo tambornet coma esport professionau. Es pas tant pagat coma a la Camif, mai bon....
Non. Rai. M'agradèt pasmens sota sei costats un pauc estranhs, lo libre. Vos l'aconselhe doncas per ne posquer parlar aqui que dempuèi quauquei temps oblidatz de me mandar de coms. Mai benlèu que siatz a legir la tièra complèta dei Folio a dos euros.
James Crumley, Tout le monde peut écrire une chanson triste, Paris (França), Gallimard, Folio, 1999.
Lei tres nova son estadas tiradas de: James Crumley, Le bandit mexicaine et le cochon, Paris, Gallimard, Série noire n°2544.
Publié par Tam à l'adresse 7:48:00 a. m. 1 comentari:
dilluns, 27 d’octubre de 2008
mesrine - richet
Vist uèi Mesrine, la promièra partida. S'agis d'un diptic. Un personatge pivelant. Una realizacion lipada. Un filme d'accion a l'americana. Que manca pas de buf. Admiratiéu sus lo ritme. Moment preferit: lo de la preson a Montreau. Actors remirables, a l'americana, tanben. Me sembla pasmens qu'oblidarai lèu aquel afaire...
De la Saga Jacques Mesrine
Data de sortida : 22 Octobre de 2008
Realizat per Jean-Francois Richet
Amé Vincent Cassel, Cécile de France, Gérard Depardieu Plus...
Film françés, canadian, italian.
Genre : Policier, Biopic
Durada : 1 o 53min.
Annada de produccion : 2007
Distribuit per Pathé Distribution
Data de sortida : 22 Octobre de 2008
Realizat per Jean-Francois Richet
Amé Vincent Cassel, Cécile de France, Gérard Depardieu Plus...
Film françés, canadian, italian.
Genre : Policier, Biopic
Durada : 1 o 53min.
Annada de produccion : 2007
Distribuit per Pathé Distribution
Publié par Tam à l'adresse 9:24:00 p. m. Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Trent
Trent (en venèt Trénto e en venèt locau Trent, en italian Trento, en alemand Trient, en latin Tridentum) es una vila d'Itàlia situada dins la region de Trentin-Aut Adige. Es la capitala de la region e de la província de Trent. La populacion de la ciutat en 2005 èra de 112 142 abitants.
Lo gentilici es trentin -a o tridentin -a.
La vila[modificar | modificar la font]
La populacion viu dins una província qu'es completament montanhòla. Aquela província de Trent a una superfícia de 6 207 km² e una populacion de 477 017 abitants (2001).
I a l'autoestrada A22-E45 que vai au sud vèrs Verona e au nòrd vèrs Bolzano (Bozen), Innsbruck e Munic. Lei ferrovias fan la connexion principala d'Itàlia amb Àustria e Alemanha.
Originariament foguèt una ciutat cèlta conquerida puei per lei romans. Trent venguèt famosa mondialament amb lo Concili de Trent (1545-1563) ont engimbrèron la Còntrareforma. L'adjectiu tridentin se pòt referir especialament a aquel eveniment.
Lo riu de Fersina, afluent dau riu d'Adige, passa pròche de Trent.


text:
Lo qui marmusava dens l'escuranha
Estil : Roman
Sector : Literatura
Lenga : Occitan
Annada de parucion : 2016
Creator: Lovecraft, Howard Phillips (1890-1937), Biu, Felip. Traducteur
Editor : Letras d'òc
Au long d'un escambi epistolari enter un professor d'universitat e un solitari estremat e esconut dens las sèrras sauvatjas de Nava Anglatèrra, en Vermont, lo mistèri que vad de mei en mei espés.
De vertat, aqueths èstes descriuts per Henry Akeley com esconuts au pregon de la tèrra, vienguts d'espacis galactics desconeguts, e son ua creacion imaginària, de vielhas legendas, o ua realitat esvarjanta ?
Deishatz-vse donc miar peu mèste contaire dinc au cap de Lo qui marmusava dens l'escuranha tà descobrir la vertat.
Howard Phillips Lovecraft (1890-1937), escrivan american, qu'ei un deus mèstes de la literatura fantastica. Qu'a creat tot un legendari personau e mondes fantastics poplats de creaturas misteriosas, tenebrosas e hòraviengudas.


text:
Gustavo Adolfo Bécquer
Neishec en Sevilha, hilh deth pintor José Domínguez Insausti. Era sua mair siguec Joaquina Bastida de Vargas. Peth costat patern descenie d'ua nòbla familha de comerçants d'origina flamenc, es Becker o Bécquer, establida er eth caplòc andalós n'eth sègle XVI; deth sòn prestigi da testimòni eth hèt que possediren capèla e sepultura er era madeisha catedrala dempús de 1622. Era sua casa natau ja non existís. Siguec cristianat er era parròquia de Sant Laurenç Martira. Es sòns ancessors dirèctes, en tot començar peth sòn madeish pair, José Domínguez Bécquer, sigueren pintors de costums andaloses, e tant Gustavo Adolfo coma eth sòn frair Valeriano sigueren fòrça dotadi entath diboish. Valeriano, De hèt, s'inclinèc pera pentura. Eth pair moric eth 26 de gèr de 1841, quan eth poèta auie cinc ans d'edat. Er an 1846, damb dètz ans, Gustavo Adolfo entrèc er eth Collègi de Nàutica de Sant Elm, en Sevilha, a on li dèc classes un discipol deth gran poèta Alberto Lista, Francisco Rodríguez Zapata, e coneishec eth sòn gran amic e companh d'afans literaris Narciso Campillo. Mès es frairs Bécquer demorèren òrfenes tanben de mair er an següent, eth 27 de hereuèr de 1847, e sigueren adoptadi alavetz pera sua tia María Bastida. Valeriano E Gustavo sigueren fòrça junhut, e de hèt empreneren fòrça trabalhs e viatges amassa.


text:
1140
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1140 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almohades[modificar | modificar la font]
Aprofichant l'afebliment deis Almoravides, leis Almohades menèron una tiera de campanhas en Marròc. Capitèron de conquistar leis oasís dau sud de Marròc, Melilla e Alhucemas. Aqueleis ocupacions s'acompanhèron de mai d'un chaple. En particular, plusors comunautats judievas foguèron eliminadas (→ 1145).
Almoravides[modificar | modificar la font]
Après Al Andalús (→ 1139), la situacion de la dinastia acomencèt de venir malaisada en Marròc onte leis Almohades avián tornat formar sei tropas après la batalha de Marraquèsh dètz ans aperavans (→ 1130). Ocupèron una partida dau sud de Marròc e certanei pòrts mediterranèus (Melilla e Alhucemas). De mai, menèron d'incursions còntra d'autrei vilas importantas (→ 1145).


text:
Comitat Regional d'Accion Viticòla
Lo Comitat Regional d'Accion Viticòla (CRAV) o Comitat d'Accion Viticòla (CAV) es una organizacion radicala de vinhairons lengadocians. Revendiquèt de nombrosas accions violentas subretot pendent las crisis que toquèron la viticultura (annadas 1970 e 2000).
Lo CRAV menèt fòrças accions contra los vins estrangièrs (importats d'Itàlia o d'Espanha) e contra los supermercats.
Lo 17 de mai de 2007, lo CRAV lancèt un ultimatum a Nicolas Sarkozy e apelèt los vinhairons a passar a l'accion se lo President de la Republica fasiá pas res per la viticultura. [1]


text:
Rubrica en oc : la legenda de Sent-Avantin
Voici une légende pyrénéenne venue du pays luchonnais
Une légende pyrénéenne du pays luchonnais, entre val d’Oueil et Larbouste, collectée par Denis Gilabert auprès du guide occitaniste Peire Albero [texte en occitan languedocien de l’Aude, relu par Jean-Claude Dugros].
Al sègle VIII del temps de las invasions dels Mauros, viviá per amont a costat del val de Guelh e de Larbost, un òme qu’apelavan Avantin. Avantin coneissiá totas las flors de la montanha per faire de potingas per sonhar tot lo monde d’aquels vals. Avantin èra un garissaire, un adobaire, èra un breish… Tot aquel monde de la montanha l’aimavan plan e cada jorn avián besonh de sa sapiéncia.
Un jorn, un ors, (una brava bestiassa atal !) se passejava dins la val debàs los ostals. Aquel ors espaurugava la montanha, òmes e g’oelhas ! Avantin veguèt qu’aquel ors aviá quicòm a la pauta, èra nafrat. Avantin l’i tirèt l’espina del pè e l’ors demorava amb el, coma un canhòt.
Los Mauros que arribèron dins la montanha per guerrejar veguèron qu’Avantin èra qualqu’un d’important, qu’aviá de poder dins aquel lòc. Lo trapèron per l’embarrar dins la tòrre de Castel Blancat, penjada sus un malh debàs de Sacorvièla e Trebòns.
Avantin s’escapèt de Castel Blancat en sautant de la tòrre tras del val coma un aucèl.
En son aterriment son pè estampèt una lausa de ròc. Los Mauros enrabiats tornar lo trapèron per aqueste còp lo tuar. Pugèron amont de la val de Guelh per l’escapitar.
Los Mauros davalèron, daissant Avantin mòrt dins la montanha. Avantin se lèva, trapa son cap dins la man e davala la val de Guelh per enterrar son cap dins un lòc debàs de Larbost.
Tres cents ans mai tard, un buòu que caumava dins un prat, rascla la tèrra e trapa un cap. L’avesque de Sent Bertran de Comenge diguèt qu’aquel cap es lo d’Avantin e faguèt edificar sul prat una brava glèisa que s’apelarà Sent Avantin. Debàs la glèisa a costat del camin, tanben una capèla es edificada sul lòc ont lo pè de Sent Avantin a marcat la lausa : la Gleisòla del Miracle…
Pour en savoir plus, voir Rubrica en òc sur occitan.blogs.sudouest.fr.
Les échos
Brageirac e sos entorns, per Joan-Claudi Dugros
Ladesvignes à Pomport ; forme ancienne La Dévigne. Nous avons La Devinie à Douville et Devigne à Issac, et aussi une forme ancienne La Davignie (1666), d’un lieu-dit Ladevigne à Villamblard, aujourd’hui disparu. Ces formes peuvent indiquer que nous sommes en présence d’une évolution Davinie / Devinie en Davignie / Devignie, puis en Davigne / Devigne : les terres, le domaine du nom de personne Davin / Devin.
Dans la rue à Périgueux
Une centaine d’occitanistes se sont réunis, samedi après-midi, place de la Cité à Périgueux pour un apéro revendicatif. Ils réclament une loi qui protège et offre un cadre légal aux langues régionales de France. Plus de photos de ce rassemblement sur le blog de Rubrica en òc, à l’adresse occitan.blogs.sudouest.fr (cliquer en haut à droite sur la première photo).
Meitat-chen, meitat-pòrc
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l’emission de diumenc 28 de mai a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran los organisators dau festival « Balad’oc » de Tulle que se debanara dau 1er au de junh emb los artistes : Nadau, Bernat Combi, Olivier Peyrat, San Salvador…
Michel Feynie et « Omes e femnas dau landés »
La compagnie Nordack de Michel Feynié poursuit son parcours périgourdin avec son spectacle bilingue franco-occitan « Omes e femnas dau landés » qui retrace la vie des paysans sur les 100 dernières années. Prochaine étape samedi 28 mai à 20 h 30, à la salle des fêtes de Bars.


text:
Domaine occitan
Contes libertins e faulas amorosas
Recuèlh de sèt istòrias d'umor e d'amor
Viatge d'ivèrn
Recuèlh de tretze novèlas
Lo libre dels grands nombres o falses e us de fals
Recuelh de uèch novèlas en occitan-
Lo libre del doble despartible
Recuèlh de narraticions corts en occitan
L'Òrle dei matins - L'Ambre
Dos romans corts en occitan- L'evocacion de la Provènça ...
La cèrca de Pendariès
Roman en occitan de Max Rouquette
L'occitan en Languedoc Roussillon. 1991
En 1991, une étude par sondage fut réalisée dans les quatre ...
Temps tres
Livre bilingue occitan-catalan-
Rai la mòrt
Nouvelles en occitan


text:
Lingüistica Occitana
Lingüistica Occitana (maitot s'escriu Linguistica Occitana) es una associacion scientifica —e una revista— que se consagra a la recèrcha lingüistica sobre la lenga occitana. Se fondèt en 2004.
L'associacion a doas activitats principalas:
- Organiza l'Obrador de Lingüistica Occitana (OLO), un minicollòqui que se fai chasque an o chasque dos ans dempuèi 2002, e qu'a precedit doncas la creacion de l'associacion Lingüistica Occitana en 2004
- Publica dempuèi 2004 una revista scientifica que se sona tanben Lingüistica Occitana[1], en format electronic sus lo web. Aquela revista difusa:
- las contribucions escritas per l'Obrador de Lingüistica Occitana.
- de comptes renduts de publicacions scientificas.
- de documents divèrs tochant la lenga occitana.
La lenga de trabalh de l'associacion es l'occitan. Las lengas de publicacion per la revista son divèrsas: l'occitan sobretot mas tanben lo catalan e l'anglés.
L'objectiu de l'associacion es d'èsser un endreit de rescontre e de collaboracion entre los lingüistas universitaris e los lingüistas qu'an pas de pòst a l'universitat. Un autre objectiu es de contribuir a dinamizar la recèrcha scientifica en lingüistica occitana, pr'amor qu'es pas totjorn ben sostenguda dins las universitats d'Occitània nimai dins las associacions culturalas occitanistas.
Lo president de l'associacion es lo lingüista Joan Barceló.


text:
Pierre Cohen
Pierre Cohen es un òme politic francés, nascut lo 20 de març 1950 a Bizèrta (Tunisia), deputat socialista e cònsol màger de Tolosa de 2008 a 2014.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Filh d'una catolica francesa e d'un militar josieu tunisian[1], que seguiguèt en Alemanha en 1958 puèi a Masamet en 1964, Pierre Cohen obtenguèt, aprèp son bac en 1968, un doctorat en informatica a l'universitat Paul Sabatier, e venguèt engenhaire de recèrca en informatica a l'IRIT, fins a sa demission en 1997[2].
Membre del Partit Socialista en 1974, milita al sen del CERES. Elegit municipal a Ramonvila e Sant Anha en 1983, d'en primièr, es encargat de la pichona enfància abans de ne venir cònsol màger en 1989. Conselhièr regional entre 1986 e 1992, se met en vacança del Partit Socialista un temps aprèp l'entrada de França dins la Guèrra en Iraq. Vòta apuèi « non » al referendum sul Tractat de Maastricht, mas rejonh pas Jean-Pierre Chevènement al Movement dels Ciutadans, e se rapròcha de Lionel Jospin en 1995[2].
Implicat dins las politicas de prevencions al GIP e al CISPD, tanben es a l'origina del Festenal de carrièra de Ramonvila. Es elegit deputat en 1997 dins la 3ena circonscripcion de Nauta Garona. Implicat fòrtament dins las Assisas de la Recèrca, tanben es membre de las instàncias nacionalas del Partit Socialista ont trabalha sul servici public.
Reelegit deputat per un tresen mandat legislatiu lo Mes invalid (de junh de), fàcia a la candidata UMP Marie-Claire Danen, es vicepresident de l'Ofici Parlamentari d'Avaloracion de las Causidas Scientificas e Tecnologicas e membre de la Comission dels Afars Economics, de l'Environament e del Territòri[3].
Lo Mes invalid (de març de), al cap d'una lista unitària de l'esquèrra (PS, PCF, MRC, PRG, Verds), davança al segond torn de las municipalas lo cònsol sortent Jean-Luc Moudenc (50,42 % contra 49,58 %[4]).
Mandats[modificar | modificar la font]
Mandats e responsabilitats actualas[modificar | modificar la font]
- Elegit cònsol de Tolosa lo Mes invalid (de març de)[5]
- Reelegit lo Mes invalid (de junh de) : deputat de la Tresena circonscripcion de Nauta Garona.
- President de la Comunautat d'aglomeracion del Grand Tolosa
- Vicepresident del GIP contracte de vila e membre del Sindicat mixte d’estudis de l’Aglomeracion Tolosenca.
- President de la Comission Territoriala del Canal d'Entre doas mars.
- Membre del Conselh de las collectivitats territorialas pel Desvolopament cultural al sen de l’associacion «Vilas e Banlègas».
Mandats escasuts[modificar | modificar la font]
- 06/03/1983 - 12/03/1989 : membre del conselh municipal de Ramonvila e Sant Anha
- 17/03/1986 - 22/03/1992 : membre del Conselh regional de Miègjorn-Pirenèus
- 20/03/1989 - 18/06/1995 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 25/06/1995 - 18/03/2001 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 01/06/1997 - 18/06/2002 : deputat
- 18/03/2001 - 16/03/2008 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 19/06/2002 - 19/06/2007 : deputat
- Membre de la Comunautat d'aglomeracion de Tolosa Sud-Èst (Sicoval).
Font[modificar | modificar la font]
- Notice biographique, Who's Who in France
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sébastien Marti, « Pierre Cohen, le candidat PS côté cœur », La Dépêche du Midi, Mes invalid (de genièr de)
- ↑ 2,0 et 2,1 Yves Bordenave, « Pierre Cohen : le sérieux fait maire, Le Monde, Mes invalid (de març de)
- ↑ Ficha sul sit de l'Assemblada nacionala
- ↑ (fr) Resultats de las eleccions municipalas de 2008 a Tolosa sul sit oficial del Ministèri de l'Interior
- ↑ La lista de Pierre Cohen es estada elegida lo Mes invalid (de març de), mas Pierre Cohen es estat oficialament elegit cònsol pel conselh municipal del Mes invalid (de març de).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Ficha sul sit de l'Assemblada Nacionala


text:
Darnieulles
Darnieulles es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat s'es desvolopada la longitud de la rota en portant de Épinal a Dompaire, a Unitat|10|km {{}} de caduna dels dos localités. Lo bastiment d'una desviació pel nòrd a totalament cambiat la physionomie del luòc.
La commune s'est développée le long de la route menant d'Épinal à Dompaire, à 10 km de chacune des deux localités. La construction d'une déviation par le nord a entièrement changé la physionomie du lieu.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap de-luòc d'una baronnie, Darnieulles aperteniá al bailliage de Darney. La siá glèisa dédiée a sant Maurici èra del diocèse de Sant-Dié, doyenné de Jorxey. La curació, regular, èra a la collation de las religiosas de Chaumousey.
De 1790 a l'an IX, Darnieulles a fach partida del costat de Girancourt, en lo district de Épinal.
Chef-lieu d’une baronnie, Darnieulles appartenait au bailliage de Darney. Son église dédiée à saint Maurice était du diocèse de Saint-Dié, doyenné de Jorxey. La cure, régulière, était à la collation des religieuses de Chaumousey.
De 1790 à l’an IX, Darnieulles a fait partie du canton de Girancourt, dans le district d'Épinal.


text:
Liga dels Campions de l'UEFA
La Liga dels Campions de l'UEFA es la melhora competicion europèa de fotbòl qu'un club pòt jogar. Es disputada cada an.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Copa dels clubs campions europèus foguèt fondada en 1955 sus una idèa del jornal francés L'Équipe. Èra jogada solament amb de partidas Anar-Retorn e la competicion era reservada als campions nacionals.
En 1992-1993, la competicion càmbia de formula (introduccion de las polas) e va devenir la Liga dels Campions. L'Olimpic de Marselha es lo premier club de remportar aquesta competicion sota aquel nom. En 1998, pòt participar mai d'un club per país en foncion del reng UEFA d'aquel país.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- UEFA CHAMPIONS LEAGUE RANKINGS AND MORE...
- (fr) Sit oficial ;
- (fr) [PDF] Règlament ;
- (fr) Estadis de la liga dels Campions ;


text:
Fès
Fès ( فـاس [Fās] en arabi) es la tresena vila mai gran de Marròc, aprèp Casablanca e Rabat, amb una populacion de 1 968 150 abitants.
Se tròba dis la region de Fès-Boleman. Es una de las quatre vilas nomenadas imperialas, amb Marraquèsh, Meknès e Rabat. Es plan sovent considerada coma lo centre esperital de Marròc. L'universitat mai ancina del monde dubriguèt dins la ciutat en 859.
Fès gaudís d'un clima mai sovent continental, amb d'ivèrns plan fregs e secs, a causa de la proximitat de las montanhas del Rif e de l'Atlas Mejan.
Fondada al sègle IX per Idris II, Fès aculhís la Medina mai anciana de Marròc e una de las mai grandas de tot el Magrèb, declarada Patrimòni Mondial de l'Umanitat dempuèi 1981. La vila, divisada en tres zonas plan diferenciadas, consèrva de tradicions perdudas dins lo monde occidental coma lo tanatge artesanal de las pèls.
En realitat, Fès son tres vilas en una. La vila nòva, fondada pels franceses en 1920, Fès-el-Bali (Fès la Vièlha), la medina mai antica de la ciutat, e Fès-el-Jedid (Fès la Nòva), un agrandiment de la metropòli anteriora, realizada jol la dinastia dels benimerins al sègle XIII. Fès-el-Bali es un laberint medieval amb mai de 9400 carrièras. Los diferents còs professionals que coexistisson se distribuisson en diferents quartièrs, existís lo quartièr dels artesans, aquel dels terralhièrs, fabres, sastres... del monde arabi contemporanèu sonque los socs del Caire e Damasc despassan aquel de Fès-el-Bali.
En mai de venir en una veirina toristica de la vila, lo quartièr dels tanaires prepara la matèria primièra pels classics articles de marroquineria que fa la celebritat internacionala d'aquel país. Es una de las zonas mai celèbras e visitadas de Fès. Pel Marròc sonque i a doas vilas (Fès i Tetoan) que practican aquelas tecnicas de tantge e tintan las pèls mas aquel de la Medina de Fès es lo mai conegut.
La tanaria d'Al-Chauara es la mai importanta de la vila. A l'entorn d'un pati central onte se tròba fòça fòssas de brica, se situan los talhèrs de prapracion de las pèls. Los tanaires s'introduscan dins las fòssas de diversas colors per trampar, lavar e ruscar las pèls.
Istòria[modificar | modificar la font]
Article principal: Istòria de Fès
La medina de Fès es lo luòc que Molay Idris II va arribèt a la fin de sègle VIII per acabar l'òbra del seu paire: la creacion del Reialme Marroquin. La medina de Fès es un mitan natural ric e diversificat, amb de ribièras e fonts d'aigua abondants, amb abundància d'argila, de calcari e de gip, de bòscs de cèdres e casses de l'Atlàs Mejan, de tèrras fertilas e generosas, amb un clima sèc. Per resumir, lo necessari per bastir una ciutat coma Fès. Mas, calián d'òmes per çò far, los primièrs èran aqueles qu'avián recebut Molay Idris: los berbèrs.
Luòcs d'interés[modificar | modificar la font]
- Tombas marinidas
- Palai reial
- Quartièr josieu
- Casba Cherarda
- Fondouk el-Nejjarine
- Quartièr dels tanaires
- Borj Nòrd
- Madrassa Bo Inania
- Madrassa Attarin
- Mesquita Quaraoyina
- Zaoía de Mulay Idris
- Musèu Dar Bahta


text:
La Spezia
La Spezia, (Spèza en ligur), es una vila de la region italiana de Ligúria, e lo capluòc de la província omonima. Amb sos 95 635 abitants es la segonda comuna de la region (son airal urban compta 136 000 abitants), precedida solament pel capluòc Gènoa.
La vila se tròba a l'extrème levant de la region Ligúria, a pauques quilomètres de la termièra amb Toscana, al centre d'un golf prigond que li dona son nom. Aqueste golf, conegut amb l'apellacion de Golf dels Poètas, es enrodat d'una cadena de sèrras, que lo trescòl ne's lo mont Verrugoli, (749 m)., situat a la periferia occidentala del centre abitat.
Lo territòri comunal spezzino fa partida de l'Autoritat del Bacin Interregional del Flume Magra e una pichona porcion del territòri comunal, representada pel pichon vilatge de Tramonti aperten al Pargue Nacional de las Cinc Tèrras.


text:
A ! coma lo dire es gostós !.. Te dona enveja de jogar ambé lei mòts, de crear un cònte de barba blua, mai as pas temps... lo delici dei mòts e dau bòn manjar contunha sa farandola. Farandoleja. Nòte que lo roastbeef, cosinat « blu » coma se dèu, es una « flor d’Aubrac. » Lo gost roge se dubrís ambé sei petalas. Lei patatas dançan la « sarladèsa » quora leis espargas arriban en « Mosselina. »
dissabte, 27 d’abril de 2013
Elegància dau Sud-Oèst
Elegància dau Sud-Oèst
Dins lo jardin agradenc de la familhaTormagne. Maset meravilhós que Francèsa tissa ambé sei dets de fada. Jaume fa lo jornalista e l’escrivan. Un òme fòrt au fisic d’un Balzac, ais idèas d’un Camus, ancian trabalhaire de Liberacion e de Geo. Un viatjaire dau mond. La chata Jana viu dins un circ e, te n’aviáu parlat, massa leis artistas. Sarà pas presènta aqueste ser. Seis entresinhas son marcadas dins la marja dau blòg.
Lo parèu dau sud-oèst... dempuei quant d’ans restan aquí ? Dison qu’ère pas nascut. Venguèron aicí per pausar lor amor. Bastiguèron lo nis en Agradà. E ne’n partiguèron jamai... levat per desaparèisser ai quatre recantons dau mond quora èra tròp urgent d’oblidar França ò simpletament d’escriure.
Jaume parla dau desèrt, dei vilatges andalós, es èu que me balhèt l’adrèiça de l’illa de Mitilena onte desaparèisse l’estiu. Francèsa charra de sei vint ans. Que s’escapèt de Sarlat (ont es nascuda), a l’aventura, per retrobar son Romiu en Toscana. País inconegut alòr. E que viatjava dins lei annadas seissantas. Per amor, sensa crenta, mai Francèsa a jamai crenta, la joventa aviá passat lei frontièras. Frontièras de lenga, frontièras de l’Autre, per tocar – pron lèu – la pèu dau jovent dins l’escur d’un vilatge medievau de Toscana que signava – benlèu – son promier fotò-reportatge.
Sus lei fòtos, justament, arrapadas entre lo manjador e la cosina onte senhoreja un « piàno », ambé son peu maurèu, Jaume sembla a un caraco. Pareís qu’es Tolosan. Aqueste retrach sus pelicula argentica (crese que Jaume es a escriure sus la terra regda dau Larzac en 1973, en cabussada, es alongat, e parteja leis idèas dei promiers occitanistas e alter-mondalistas) me fa l’efiech dei clichés de Rotand Pecout, a l’esquina de sei libres. Lo brun dau caraco, la fòrça de la libertat dins lo negre e lo plec de la pèu. Una identitat-mond exprimida per un fisic generós e d’un brun en defòra dei convencions. Un dedins qu’afortís sa libertat e son identitat miegterrana.
Ieu, vau vesitar Jaume coma un grand savi. Jaume es una leiçon de vida. Enraubat per son odor de Gitanas Maïs, me parla de la responsabilitat de l’adult dins la transmiscion. « Aquelei joves, çò ditz, aquelei joves que vòlon faire de musica, de la fòto, de la poèsia, qué sabe, aquelei joves, nosautres leis adults ne’n siam lei promiers responsables quora nos venon veire e que se vòlon faire conselhar, putan. Una manca de respònsa, un moment d’oblit, de consèus tristes e pessimistas e sarem responsables d’aquela nafradura qu’empacharà lo jovent de volar de sei pròprias alas. E aquò pòu produsir de causas grevas dins l’arma. »
Me parla d’èu. Deis empachas de sa familha. E dau jornalista, fòça vièlh que li escriguèt, ambé sa polida tencha violeta de regent, ambé de plens, de desligats, per li dire d’escotar pas lei convencions. De faire tirar. De viure sa vida de jornalista e d’oblidar la succession borgèsa dau paire. Es ansin que Jaume partiguèt e venguèt un caraco tolosan. « Es aquò, putan Tam, lo nòstre ròtle, la transmicion, con. » E quora bade Jaume lo Tolosan, me fau ma conclusion : siam totei de caracos tolosans !
« Lo mitan pòu condicionar un artista, contunha lo mèstre. » Jaume s’auborra cap a la bibliotèca clafida de discs de flamenco. La pintura que me mòstra es la de sa maire. « Era joventa. E dins sa condicion de femneta dau Sud-Oèst se meteguèt a la pintura. Mai la familha e leis empachas amorosas ò autras faguèron qu’abandonèt lèu. » La pintura, au cotèu, es coma una escorchura dau còr. Cliché dau linge que seca sus un fons de cèu e de flors mai un agach dins cada recanton, dau dessenh. En francés, diriáu que sente, una vertadièra « fêlure. »
La « fendiscla » de son arma es vesibla dins aqueste retrach fa d’ela per un pintre rus penjat en dessús dau radassier. « Putan, me ditz Jaume, leis uelhs mai confles que de costuma, veses coma sembla trista aicí, ma maire. Es lo moment que se copa lo pèu per oblidar lo despart de mon paire. Aurà plus jamai lo pèu lòng de sa vida. D’aquela decebuda, tocarà jamai, jamai ...Auses ? Tam ? Jamai ! (Jaume me quicha contra son espatla fòrta e redonda de rugbiman) Tocarà jamai plus un pincèu ! » E dins la cambra de sa Jana, apareís subran un pòrt espanhòu, son cap d’òbra qu’aviá surament pintat dins una jovença mai urosa. Sensa parlar de la galina au cotèu, sus l’armari, dins un moviment de capa de corrida.
Auràs pas de fotografia dei pinturas pivelantas de la mamà de Jaume sus aqueste blòg. Ai crenta de despassar l’intim. D’alhors me demande s’ai rason de te còntar tot aquò. Es-ti d’exibicion ? Mai tròbe l’istòria tan bela ! Pasmens es l’istòria d’una familha e d’una intimitat... « Li avèm dich, pasmens a ma maire. De pas jamai arrestar la pintura. Qu’aviá de mestier. Mai èra tròp tard. A pas trobat l’adult per la metre en fisança. »
Lei Tormagne son lo vèrb. Lo dire. Lo dire e lo manjar. E an totei dos un biais de cosinar unenc. Ambé cada plat aprene de vocabulari. En me sarrant dau « piàno », doncas, vese mijotar plan-planet una sauça dau chocolat. « Boducon, es pas de chocolat, ritz Francèsa, es de la sauça au sang ! ». Qué ? Te trufas ? Siáu pas Dracùla ! « Se ! se ! Es una especialitat dau Sud-Oèst. Per acompanhar lo roast-beef.» La sauça au sang, facha ambé lo sang de la carn...
A ! coma lo dire es gostós !.. Te dona enveja de jogar ambé lei mòts, de crear un cònte de barba blua, mai as pas temps... lo delici dei mòts e dau bòn manjar contunha sa farandola. Farandoleja. Nòte que lo roastbeef, cosinat « blu » coma se dèu, es una « flor d’Aubrac. » Lo gost roge se dubrís ambé sei petalas. Lei patatas dançan la « sarladèsa » quora leis espargas arriban en « Mosselina. »
A ! coma lo dire es gostós !.. Te dona enveja de jogar ambé lei mòts, de crear un cònte de barba blua, mai as pas temps... lo delici dei mòts e dau bòn manjar contunha sa farandola. Farandoleja. Nòte que lo roastbeef, cosinat « blu » coma se dèu, es una « flor d’Aubrac. » Lo gost roge se dubrís ambé sei petalas. Lei patatas dançan la « sarladèsa » quora leis espargas arriban en « Mosselina. »
Leis au-reveires.Se potonejam. Son generós en potons. Crese que se disèm adieu dins cada membre dau maset en lòng. E dins lo son de nuech dau jardin envasit per lei bèstias de la prima, tòrne, urós d’aguer pres una leiçon d’imatge, de bòn sens, de bòn gost, de paratge e de granda amistat. Ibre de tan de bonur. Lo gost de l'aigardènt petant puei dins la boca.
Publié par Tam à l'adresse 5:42:00 p. m. 1 comentari:
Libellés : Vila d'Agradà
dijous, 25 d’abril de 2013
Elegància a l’italiana
Tornar de viatge en cò dau Brû es partejar un repais unenc ai sabors d’un país. L’agéncia (onte trime) me manda en Toscana per lei vacanças de prima. Au retorn, en Agradà (rementa-te : La vila de mei pantais) sòne tot d’una lo grafista, amador dei vins e dau bòn manjar. Dins son manjador, pega leis etiquetas, lei menuts, lei toalhons descorats dei diferents país traversats per lei collègas, lei receptas tanben perque es un fin cosinaire lo tipe, pega lo tot sus un panèu bèu e blanc.
Voliáu tornar au negre e blanc per marcar l’elegància d’aqueste radier repais qu’anoncia surament la color de mon caminament dins una Italia generosa de lutz. Cambajon e pastas au pèsto. E Brû apond sempre sa toca : lo champagne francés. Un ensems cosmopolita !
E lo dessèrt? Per intrar dins lo viatge... vos aponde un imatge color, la paret d'una botiga de Lucas. La ciutat mai polida de Toscana. Gost sucrat e salat dau soleu?
(Un gost, un repais apela lei remembres e lei sensacions. Pequelet, dins sa pastissarié mon paire m'ensinhava lo biais de faire de bons glacets. De lach freg e de bonei fruchas: es lo secret, pichon, es lo secret... Mai èu avié lo biais... Sei glacets occitans èran italians. Me comprene. E ma grand fa de chivau.)
dilluns, 22 d’abril de 2013
Ambient, ambient
... e fagues pas lo marrit esperit occitan, te pregue... This is England! E l'esperit positiu british te convidarà a dançar sota la pluèia!
Elegància d’un bar francés de Londres.
Lo tòp dau smart british, a Londres, es lo « café français. » Te convide a prene un gòt dins lei lumes doç dau « café roge. » Sus lei parets, per anar au cagador son afichats lei cantaires franchimands de varietat deis annadas 70. Fin finala: l’elegància francèsa una legènda anciana ò un folclòr ?
Tchin e lònga mai!
©Fotografias originalas dau Tam ambé son Nikon One novèu.
Terra promesa
Promised Land de Gus Van Sant es un filme a l'estructura classica. Estonant per un realizator que faguèt de recercas esteticas, narrativas, contemporanas, pròchas de l’art (per exemple) dins Elefant.
Dins aqueste radier opus, leis occitanistas ecologistas saràn interessats de veire coma se vend lo gas de Schista dins la campanha americana. Sempre ambé d'arguments financiers, lo devinharetz, en oblidant lo respècte de l'environa. Sus un escenàrio de Matt Damon (personatge principau, rosigat per son educacion, promotor dau gas), lo raconte assaja d'evitar lo dualisme. Aquela estructura classica, aqueste engatjament nos fa pensar a un film a pichon budjècte de Clint Eastwood per son ambient e l'evocacion d'una america pregonda. Lo segond ròtle femenin es traç que ben escrich coma dins totei lei films americans: umor, finessa, auto-derision, que fa lume sus leis interrogacions dau dedins, coma un faire valer, dau personatge principau. L'ecologista, caricaturat dins son biais de militar (mai coneissèm totei nostrei extrèms quora vendèm un messatge...) sarà benlèu un dei punts exagerats de la narracion. Coma la fin, pecaïra, un pauc esperada. La benda son es de Danny Efman, lo musicaire ligat a Tim Burton. Direm qu’es un film d’una « qualitat » americana. Que fau pas fonhar...
Publié par Tam à l'adresse 8:12:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
diumenge, 21 d’abril de 2013
Ostau de la ràdio
L'ostau de la ràdio es un documentari flame que fa lume sus leis amorós dau son. La ràdio darnier media intelligent que laissa de caire lo costat fisic dei gents per metre en valor la grandor de l'arma. Per la votz e sa musicalitat.
Bastison de l'ostau de la ràdio. Imatge d'arquiu.
Publié par Tam à l'adresse 9:13:00 p. m. 2 comentaris:
Libellés : negre e blanc
Aubre nus d'un ivèrn londonian
Leis aubres son nus mai lei colors dançan...
©Fotografias originalas dau Tam ambé son Nikon One novèu.
©Fotografias originalas dau Tam ambé son Nikon One novèu.
Un matin freg de Londres
Una matinada fresqueta a Londres, en febrier. Ambient matin. Interior jorn.
M’agrada l’ambient de la cambra. Lei toalhons amistadosament pausats sus lei cubèrtas. La niva sus lei fenèstras. Lo caud de la docha, au dedins e lo freg dau defòra.
©Fotografias originalas dau Tam ambé son Nikon One novèu.
©Fotografias originalas dau Tam ambé son Nikon One novèu.
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Per Patric
Tot al fons de son trauc aital l’òme aviá
viscut
Paure e sol negre e fòrt a la mina s’èra perdut
Passava sa vida a cavar passava sa vida a somiar
Es al solelh que vau morir ma vida la vesi fenir
La Joana a l’aiga e ièu pescant
Terra t’aurai vuejat la sang
Lo solelh l’aviá vist pel
maridatge de son filh
E la platja e la mar las avia vistas al cinema
Passava sa vida a somiar passava sa vida a cantar
E vaquí qu’un matin la terra venguèt un
tombèl
Paura Joana, paure filh diguèt lo patron al solelh
Passava sa vida a cantar,passava sa vida a cantar
Es al solelh que vau morir ma vida la vesi fenir
La Joana a l’aiga e ièu pescant
Terra m’auràs vuejat la sang
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
3en collòqui de País Nòstre a Narbona (11)
Lo 3en collòqui de País Nòstre se debanarà deman a Narbona. Lo tèma causit ongan es « Region Occitània, per una fòrça culturala occitana ! ». Aprèp la ceremonia d'obertura, a 10 oras, Benjamin Assié, director del CIRDÒC escambiarà amb Ricart Cathala sul sicut « Uèi, una cultura viva ». Gisela Naconaski questionarà l'especialista de l'Istòria occitana Alem Surre-Garcia sus l'espendiment de la cultura occitana. Lo capredactor del Jornalet animarà la taula arredonda amb d'artistas occitans coma Frank Bardou, Aurelia Lassaque, Claudi Marti o encara Gerard Zuchetto, per aver lor testimoniatge sus cossí vivon de lor passion.
L'aprèp-miègjorn, se questionaràn sus l'estrategia d'adoptar amb nombrós invitats : Annetta Clement, Joan Hebrard, Eric Fraj, Joan-Loís Blenet, Jean-Michel Lubhac, Guy Clergue (adjunt a l'ostal de la comuna de Narbona), Patric Roux (conselhièr Region Occitània-Pirenèus-Mediterranèa) e Alain Perea (Deputat d'Aude). Los escambis seràn animats per Michel Cano e Bruno Cecillon.
Un moment de discutidas e d'escambis amb lo public es previst cap a 16 o. País Nòstre prepausarà per acabar una sintèsi del jorn.
A 17 o 30, remesa dels prèmis, « la Palma d'òc e la Cogorda ».
A 18 oras, ven l'ora de la fèsta amb tres concèrts : Sandra Hurtado-Ròs, Mans de Breish, Franc Bardou, Lhubac / Banda Sagana, Eric Fraj e Joanda.
Inf. : Dintrada gratuita, dubèrt al public — Tel. : 06 72 55 04 36 / Mèl : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Articles en relacion
- Vistedit sus Ràdio Lenga d'Òc
- Boko Haram contunha de semenar la terror dins lo nòrd-èst de Nigèria
- Los gavidaires deu jornau independent Le Ravi davant lo tribunau lo 15 de mai per difamacion
- Encontre enter l'ambaishador american au Cameron e lo President de la Comission nacionau tà la promocion deu bilingüisme a Yaoundé ger
- Universitat en cauma - Un apèl a la cauma illimitada « fins al retirament de la lei orientacion e capitada dels estudiants » lançat


text:
Eth rescat des minèrs chilens, es inondacions en Paquistan, eth vessament toxic d'Ongria, era infermièra colombiana qu'aucic a ua mainada acabada de néisher per venjança...ara fin drames personaus, uns damb desenlaç positiu e d'auti acabadi en desastre. Ara emocion que tot eth planeta viuec damb eth que ja se nomente eth miracle dera mina de San Esteban en Chile, qu'acabèc en ua alegria absoluta s'i contrapòse eth patiment de centenars de persones en Ongria e Paquistan, era mòrt e era desesperacion des que s'an quedat sense arren d'un dia entà un aute.
S'estudiam d'apròp eth tractament qu'es mieis de comunicacion an hèt de cadua d'aguestes notícies e les comparam, ath mèn enténer, podem veir qu'aquerò que botge as persones que son ar aute costat dera television o dera ràdio, aquerò que les "tòque era fibra" son es istòries personaus que i a darrèr de cadua d'aguestes notícies (ua des mès cercades en internet ère era deth minèr qu'auie demanat ara sua hemna e ara sua amant que l'anèssen a recéber ena mina e ua auta era d'ua mainada en Paquistan que dempús des aiguats cercaue ara sua familha).
E açò me pòrte a convencer-me encara un shinhau mès que, ara fin, çò que hè a virar aguest mon son es emocions, aquerò que mos hè a conéisher e compréner d'autes realitats e situacions e ara fin mos balhe era consciéncia de qué ei just e qué non. Cèrt, es sòs son importants, serie pòc responsable afirmar que sonque damb bones intencions es causes melhoraran, mès se cadun de nosati ac pense onèstament creigui qu'arribarà ara madeisha conclosion. E francament, a risc de que se me mauinterprète, sò convençuda qu'emocion ei çò que manque ara politica en aguesti moments.
Onèstament creigui qu'en un moment coma aguest a on era politica e es politics (bèri uns damb rason, non ac nègui) son totaument desprestigiadi, a on es ciutadans se senten desamparadi, molèsti e desmotivadi se presente coma un besonh de prumèr orde umanizar eth ròl deth politic e dera politica en generau. Ei de besonh recuperar eth concèpte literau de "politica", qu'en grèc vò díder ciutadan, civil entà que reaument sigue aquera activitat umana en benefici dera societat. Ei moment donc de retornar as origens entà que es ciutadans e ciutadanes se senten, mos sentegam, particèps d'aguesta societat, e sense cap tipe de dubte ei moment entà, de vertat, trabalhar peth ben comun, somar en lòc de restar, e finaument, ei eth moment entà que toti aqueri qu'auem ua responsabilitat publica, sigue ath nivèu que sigue, rebrembegam per qué e entà qué pugèrem en aguest tren. Es generacions futures meriten qu'aqueri qu'aué an era oportunitat de cambiar es causes, de melhorar era vida des nòsti vesins e vesies, trabalhen entà arténher eth madeish objectiu: ua societat mès justa e mès conscient. Coma era au fènix, curiosament eth madeish nòm damb eth que se batièc ara capsula de rescat des minèrs chilens, que renèish des sues cendres, ara encara i èm a temps.


text:
Ville-sur-Saulx
Ville-sur-Saulx es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"Villa", Citat l'an 1171. La tèrra aperteniá a la s mini-|XIV|e}} a Jacques d'Àustria, #que la #vendre a Henri, comte de Bar. Mencionada l'an 1212, la distincion i aguèt crompat a Modèl:La s mini- per Gilles de Trèves, doyen de la collégiale de Bar-lo-Pòrti, fondator del collègi de Bar. Affranchi En 1336 per Jean, fils del comte de Sarrebrück. Antany : Barrois, bailliage De Bar, diocèse de Toul. Pàtria del general Jean-Baptiste Broussier (1766-1814), comte d'Empèri, de Nicolas Broussier (1774-1850), baron d'Empèri, de Nicolas François (1767-1825) #que, de humble cordonnier, #venir poèta. Ancianas activitats : papeterie, molin, carrièras per pèiras de talha. 544 abitants l'an 1850.
"Villa", cité en 1171. La terre appartenait au Modèl:S mini- à Jacques d'Autriche, qui la vendit à Henri, comte de Bar. Mentionnée en 1212, la seigneurie fut achetée au Modèl:S mini- par Gilles de Trèves, doyen de la collégiale de Bar-le-Duc, fondateur du collège de Bar. Affranchi en 1336 par Jean, fils du comte de Sarrebrück. Jadis : Barrois, bailliage de Bar, diocèse de Toul. Patrie du général Jean-Baptiste Broussier (1766-1814), comte d'Empire, de Nicolas Broussier (1774-1850), baron d'Empire, de Nicolas François (1767-1825) qui, d'humble cordonnier, devint poète. Anciennes activités : papeterie, moulin, carrières pour pierres de taille. 544 habitants en 1850.


text:
Fasiá tres ans que los primièrs vaissèls dels vikings avián estat vistes per primièr còp en l’estuari de Gironda. L’alarma foguèt granda. Avián una reputacion d’assassins crusèls e ja avián pilhat divèrsas vilas de la còsta abans d’arribar a tèrras occitanas. Ara, totun, èra Bordèu qu’èra en dangièr. Una flòta de mai de quaranta drakkars s’aviá arrestat davant la vila e iniciat lo sètge. Èra l’ivèrn de l’an 847.
Los poderoses murs de la vila avián pogut arrestar l’ataca temporalament. Avián sortit messatgièrs per informar lo rei d’Aquitània del dangièr dels òmes del nòrd. Maugrat las fòrtas tors e los murs, los vikings avián barrat lo camin a l’illa de Médoc, luòc ont los abitants de Bordèu se refugiavan en temps de crisi.
Un viatgèr arabi d’una epòca posterior, Ibrahim ibn Ya’qub, emissari del Califat de Còrdoa, aviá descrich la vila amb aquestas paraulas : Burdhil (Bordèu) es una vila rica en frucha e granatge. Los sieus abitants son crestians. A unes grands murs situats entre colomnas gigantas. Al sieu riu, Garona, s’i pòt trobar ambre de bona qualitat. Pendent l’ivèrn, quand se pòt pas navegar, los abitants de la vila arriban a una illa prèpa, nomentada Anwâtâ (Médoc) ont i a una espècia d’arbre que se ditz mâdiqa (medica). Quand i a fam pelan aqueste arbre e i tròban una susbtància blanca que la menjan pendent un, dos o mai meses.
Mas ara lo camin a l’illa de Médoc èra barrat pels òmes del nòrd. L’ivèrn d’aquela an èra plan fred e sens poder sortit de la vila i aviá un dangièr real qu’aquesta foguèsse pilhada pels vikings. I aviá pas cap camin a l’entorn de la vila que demoresse dubèrt. L’unica escasença de libertat demorava en l’arribada de l’armada de Pepin II, rei d’Aquitània. Mas los jorns passavan un après autre e i aviá pas cap indici de l’arribada de cap armada.
Maugrat las esperanças dels abitants de Bordèu, èra pauc probable que los òmes del rei arribèsson a temps de los sauvar. Aqueste aviá començat una guèrra contra lo sieu oncle Carles lo Calvet pr’amor qu’aviá estat pas reconegut coma rei de las tèrras aquitanas en 838. Lo sieu pepin, l’Emperaire Loís lo Piós, aviá balhat lo territòri aquitan al sieu fraire, Carles lo Calvet, oncle de Pepin.
Après divèrsas batalhas fasiá solament dos ans, aviá fach la patz amb Carles lo Calvet. Aviá pogut reténer la majoritat del territòri aquitan mens Peitieus, Santonge e Engolesme, qu’ara serián pel sieu oncle. Totun, la fauta d’ajuda de las grandas vilas aquitanas – sens parlar de la traïson de Tolosa – avián fach d’el un sobiran plan pauc aimat per los occitans. E ara li demandavan ajuda davant l’ataca vikinga.
Un guerrièr òrre
Davant los murs de Bordèu aviá arribat un dels caps vikings mai temuts de l’epòca. Lo sieu nom èra Hasting e èra filh de Ragnar Lodbrok – fòrça sovent citat en las cronicas anglo-saxonas -. Hasting aviá acompanhat divèrses reis daneses an las sieunas atacas al sud europèu amb solament 24 ans. Aquestas avián capitat tant que lèu èra ja conegut coma una cap viking respectat e temut. E las expedicions que fasiá èran de mai en mai grandas. En 838 aviá pogut entrar e pilhar la vila d’Amboise. Cinc ans après s’aviá aliat amb lo comte de Nantas e aital aviá pogut dintrar amb los sieus drakkars en Leire. Tombèron Ankinis, Angieus, Saumur, Chinon e Tors.
Aquesta vila èra tròp poderosa e après laissar un campament fortificat se s’anèt a cercar mai d’òmes. Tornarà amb l’eròi del rei danés Orich, l’ajuda d’una flòta giganta e lo supòrt de Bjorn, Costèlas de Fèrre.
Mas après tornar a pilhar Engolesmes, l’illa de Ré, Melleg, Blaia e Santas decidiguèt dintrar, fin finala, en Girona. Ailà i aviá una granda vila que semblava èsser rica e plena de tresaurs. S’apelava Bordèu. Amb una flòta de prèp de quaranta vaissèls èra malaisit poder pas la prene. E après començar lo sètge i arribèt pas cap armada crestiana per la sauvar. L’ivèrn l’ajudariá. Lèu la vila demorariá sens minjar e aurián de dubrir las pòrtas. Lo sacatge èra prèp.
Mas après l’arribada de l’an nòu divèrses vigilants alertèron qu’una armada aviá arribat per l’èst. Podián èsser los òmes del rei del sud , tanben conegut coma rei d’Aquitània, qu’arribava per desliurar la vila ? Hasting demorèt embolhat. Maugrat tot èran pas gaires òmes. La victòria semblava segura. Demandèt a Odin e Tor ajuda en la batalha e amassèt totes los sieus vikings per aquesta.
Una ajuda inesperada
L’armada qu’aviá arribat davant los murs de Bordèu èra pas la del rei Pepin. Centenats de cavalièrs e qualqu’uns milièrs de soldats d’infantariá e arquièrs de Carles lo Calvet, rei de Francia Occidentala, oncle de Pepin, avián arribat sens far de bruch per far una ataca suspresa a l’armada vikinga. Maugrat aquò, lo factor suspresa foguèt pas total e los arquièrs aquitans podèron pas finir lo sieu trabalh.
En mens d’una ora nau vaissèls víkings cremavan jos las sagetas de fuòc qu’avián lançat los òmes de Carles lo Calvet. Mas los òmes del nòrd avián pas paur de las armadas civilizadas dels reialmes del sud europèu. Hasting ordenèt l’avançada de la sieuna armada e, aprés, una ataca generala. Los vikings formèron una longa fila d’escuts redonds que los protegissián de las atacas de la cavalariá aquitana. Los cavalièrs de Carles lo Calvet avián grèus problèmas per arribar a las filas vikingas. La paur èra mai granda que lo coratge. Puèi, los òmes del nòrd lancèron una carga generala e l’infantariá occitana poguèt pas resistir gaire. Èran de paisans e pas un armada de mercenaris, coma los vikings. De mai, la luta èra feroça e los còps d’espada e destral dels òmes del nòrd convertiguèron la batalha en un chaple. Fin finala, l’armada de Carles lo Calvet laissèt lo camp de batalha e se retirèt sens òrdre. Burdèu podiá pas èsser sauvat.
E o foguèt pas. Mens de dos meses puèi, los vikings prenguèron a l’assaut la vila. Lo chaple foguèt terrible. Auciguèron centenats d’abitants, òmes, femnas e mainatges e pilhèron tot l’aur de que i aviá en glèisas e ostals. Aquò fach, decidiguèron contunhar per lo riu vers l’interior. Caliá ara trobar una autra vila e avián ausit que pas luenh i aviá una autra granda vila apelada Tolosa.
L’incendi de Bordèu aguèt de besonh divèrses jorns per èsser extingit. La vila demorèt un camp de cendre e centenats de mòrts qu’impedirián una recuperacion en un periòde cuert de temps . Après la tristum venguèt l’ira dels subrevivents en tot demandar cossí èra estat possible que lo rei Pepin aguèsse pas res fach per los sauvar. Aquò foguèt causa de revòlta entre los nòbles d’Aquitània tota. La nacion podia pas aver un rei que protegissiá pas los sieus subjèctes. Abans la fin de junh Carles lo Calvet èra coronat coma nòu rei d’Aquitània. Aviás pas pogut sauvar Bordèu dels vikings mas, aumens, o aviá ensajat.
Lo viatge dels vikings de Hastings finiguèt, aquel còp, fòrça ben. Lo sacatge èra grand e totes las vilas e vilatges que i aviá prèp de Garona foguèron atacadas e pilhadas. L’istòria de la sieuna flòta seriá mai que famosa en las cronicas de l’epòca pr’amor qu’arribariá a far lo torn a tota la peninsula iberica fins Narbona en tot laissar la còsta devastada. Mas aquesta ja es una autra istòria. Es l’istòria de Hasting, un dels caps vikings mai temuts en Occitània e los reialmes vesins del sègle IX.
Pepin II contunhèt tota la sieuna vida en tot lutar contra Carles lo Calvet per una corona que cresiá pròpria. Poguèt pas jamai èsser rei e moriguèt condemnat a mòrt per traïson per una assemblada de nòbles aquitans. Leçons de l’istòria.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Giez
Giez en arpitan (Giez en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la municipalitat a ligat a la familha de fòrça anciana noblesa de las Chevron Villette, #que possedís lo Castell de Gye dempuèi 1204.
L'histoire de la commune est liée à la famille de très ancienne noblesse des Chevron Villette, qui possède le Château de Gye depuis 1204.


text:
Saint-Rémy-la-Calonne
Saint-Rémy-la-Calonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciana tèrra Barroise, nombrosas victimas en lo moment de l'epidèmia de peste de 1632. Luòc de batalha pendent Primièra Guèrra mondiala.
Ancienne terre Barroise, nombreuses victimes lors de l'épidémie de peste de 1632. Lieu de bataille durant Première Guerre mondiale.


text:
Lo pont de l'Oyapok Guiana colonia francesa, es un pont que separa un pòble e que floteja bandièra francesa, e lo seu nacionalisme, quitament dins las novèlas zònas industrialas inondablas e sense entrepresa, ni carnissièr dins Saint Georges de l'Oyapok :
Los Indians i son mesprezats, encara piège qu'a las Americas del Nòrd e malgrat tot melhor qu'al Brasil dins l'Amazònia. L’expleitacion del sistèma liberal es imposat pel Brasil, mas l’imposicion politica es del costat jacobin francés ; lo chef local, de la santa République française, coneis quitament pas lo territòri abans de lo governar ; los elegits locals pantaissan coma del temps de l’abans guèrra de 14/18 en Occitània.
Lo reportatge d’ARTE-TV es d’una granda qualitat e un umor que la santa République Française deuriá aver vergonha d’aver situacion d’un XIXen sègle que se debana a la frontièra de l’Union Europèa.
Aquel reportatge que podrai veire, en picar sul document d’illustracion, vos indicarà un fum de causa : – l’arrogança francesa, – la paerassa frncesa, – la paur de las frontièras, – las paurs dels Amerindians, dels pòbles sotmetuts, – l’instrumentalizacion lingüistica per damorar al poder, – l’inadaptacion de las règlas e leis europèas e jacobinas per aquel espaci amazonian e american.
Es un filme exemplar, produsit per una cadena europèa de television ; coma per vergonha, lo document es jamai estat rodat per las cadena France Télévision… que l’apartheid de l’informacion sus las colonias francesas i damora la règla coma del temps que los jornalistas de France 2 se recrutava dins lo servici comunicacion de l’armada francesa.
Aquel document es important d’o gaitar, e serà en linha sonque una setmana.


text:
Pecora
Los Pecora (plural del latin pecus, pecoris "tropèl") fòrman un clad de mamifèrs cetartiodactils del sosòrdre dels Ruminantia. Recampa uèi l'ensemble de las espècias vivas de Ruminantia autras que los tragulids.
Posicion filogenetica[modificar | modificar la font]
↕ cladificaction inseguda amb un de sos vesins
Sistematica[modificar | modificar la font]
- familha Antilocapridae, una espècia viva
- familha Giraffidae, doas espècias dins dos genres
- familha Cervidae, 43 espècias vivas dins 16 genres
- familha Moschidae, 4 espècias vivas
- familha Bovidae, 131 espècias vivas e 51 genres
Genres fossils[modificar | modificar la font]
- Andegameryx
- Blastomeryx
- Bugtimeryx
- Dremotherium
- Eumeryx
- Hanhaicerus
- Hispanomeryx
- Hoplitomerycidae
- Longirostromeryx
- Machaeromeryx
- Palaeohypsodontus
- Palaeomerycidae
- Rutitherium
- Walangania
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Pecora (en)
- Referéncia NCBI : Pecora (en)
- Filogenia dels romiants (en)


text:
N° 842 / 2017
Bis repetita
1. LA REVISTA RECLAMS
Si lo nombre d’abonats e’s mantien, peu moment, a 110 (dont 78 abonats volontaris ; los autes que son membres de l’associacion E.G.F. Castèth de Mauvesin e las bibliotècas e mediatècas), que i a, totun, despuish mei de cinc ans, ua baisha regulara qui n’estó pas completament compensada per abonaments navèths.
Que cau considerar tanben la situacion de la lenga ; en despieit de l’aumentacion de l’auhèrta d’ensenhament de las escòlas laïcas Calandreta e de las seccions bilinguas de l’Educacion Nacionau, de totas las manifestacions publicas, de totas las...
Conéisher, compréner la lenga
De prim a purmèr, petita istòria d’un numerau ordinau
Memòria o desbromb ?
Memòria o desbromb ?
Benoît Larradet
Qu’ei un conte vielh qui’vs vau contar, un conte deu temps de la gratèra.
Un còp èra, ua vila de noste que’s trobè
Dançaviam
Taneron. Lo vilatge es esparpalhat. Sus lo camin per la vila, entram en la natura. La bastia, es facha illegalament, de betum, enterraa quasi dins la terra quasi roja. Es environaa de mimòsas. Bèla vista sus la mar ailí, la baia de Cànoas al luenh...
Trach de « l’amor de las Encantadas », reculh de nòvas per paréisser
LO NOVIATGE DE L’ENCANTADA
Peireton cantava en butant sos buòus dins lo camp dau cerièr. L’araire tirava drech dins la tèrra roja coma de carn viva. Règa...


text:
Se ne’n es parlat que per debatre dei ritmes escolaris fins qu’ara, de la Lèi Peillon, dicha de « Refondacion de l’Escòla ». Presentada lo 23 de janvier au Consèu dei Ministres per son raportaire, Vincent Peillon, ditz que son alestiment deu « redinamisar lo dialògue amé lei partenaris de l’Escòla » que son lei parents, lei collectivitats localas…
Mai fin qu’ara aquela concertacion es a sens unic, dei partenaris vèrs lo Ministèri, pasmens totjorn mai que fòrt, perqué organisat per la Felco. La federacion d’associacions d’ensenhaires a obrat « nuech e jorn » que nos ditz sa secretària Maria-Jana Verny, entre decembre e janvier, per comprendre lo tèxte, sei trapèlas, e lei biais de leis evitar.
« Amé lei deputats, senators e autreis elegits que semblan sensibilisats an’aquela tòca, avèm pensat favorisar cinc amendaments per reintrodurre lei lengas regionalas dins la Lèi » qu’aponde MJ Verny. « Mai en veritat e per far simple, n’i a que dos que seràn fondamentaus ».
Premier, chasque còp que, dins la Lèi prepausada ai parlamentaris, li a escrich « lenga », lei deputats son convidats a demandar que siegue ajustat : « estrangiera o regionala ». Puei, coma lo projèct de Lèi ditz que « chasque dròlle deu aprendre una lenga estrangiera a partir dau cors preparatòri », la Felco a vogut que siá apondut : « podràn començar una lenga regionala a paritat orari tre la mairala ».


text:
Era « HEDA » que s'ei perduda ?
Solide ! En òbra famusa de Camelat, que’s vòu ara pagèra dera Mirèlha de Mistral, era dauneta, Belina, reina d’aqueras montanhas, que vié « mair », coma ac ditz eth titre deth cant III ena edicion de l’IEO de 1962, mes Camelat, eth, qu’avia escrivut « La hede », e que sinhalè aquera traïson quan furèm amassadi en colloque a Arrens enà fèr omatge ath gran escrivan deth lòc. Era causa n’ei pas sense importància se l’òm cèrca a compréner era fin causida peth poète, era mort de Belina.Ne legir mai