text:
Solidaritat amb Escòcia
Fa qualques meses una amiga dels Estats Units me demandèt çò que podiá far per ajudar la causa independentista d’Escòcia. “Pas gaire”, çò foguèt ma responsa, abans de li explicar qu’aqueste debat deviá aver luòc en Escòcia. Ara: lo Govèrn del Reialme Unit o vei pas ansin; d’efièch, Cameron pretend que pòt pas debatre amb Alex Salmond, ja qu’el votarà pas en setembre. Ne resulta que mon amiga, si que pòt far quicòm, fin finala.
En genièr, lo Sunday Herald publiquèt una notícia segon la quala lo Ministèri dels Afars Estrangièrs del Reialme Unit aviá començat una campanha per recebre de sosten, a l’estrange, en favor de “a Better Together” [“Melhor Ensems”, la campanha unionista per qu’Escòcia rèste dins lo Reialme Unit]. Wee Wullie Hague [William Hague, lo ministre dels afars estrangièrs del Reialme Unit] te vol ausir dire de causas laidas sus l’independéncia escocesa. Segon lo Sunday Herald, los Afars Estrangièrs an contactat los govèrns de China, Russia, Nòva Zelanda, Austràlia e Canadà e los 28 membres de l’Union Europèa dins una cèrca desesperada de Viagra per refortir lor Projècte Paur qu’es moligàs.
http://www.heraldscotland.com/news/home-news/revealed-the-foreign-office-devo-units-drive-to-kill-off-independence.23269484
Los Afars Estrangièrs an organizat una “Devolution Unit” (Unitat Devolucion) per coordenar aquela campanha. Las ambaissadas, los nauts comissaris e los consolats del Reialme Unit del Mond entièr an recebut d’instruccions per tractar tota comunicacion venent d’individús, d’organizacions e d’entrepresas a prepaus de l’independéncia escocesa. Coma se supausa que la foncion publica es politicament nèutra, el Govèrn del Reialme Unit pòt pas admetre dobèrtament çò que tu sabes, çò que ieu sabi e çò que lo chin sap a prepaus de lor afanament. Lor cal manténer una aparéncia de neutralitat.
Mas podèm jogar lo jòc amb doas esquipas. Donc, se sès un escocés e se vives fòra lo país, o se sès ciutadan d’un autre país e se simpatizas amb l’independéncia escocesa, escriu una letra formala a l’ambaissada o a la nauta comission del Reialme Unit de ton país. Çò que lor explicaràs ven a tu, de segur, e mai se foguèsse bon que lor exprimiguèsses ta contrarietat de veire que el govèrn britanic cèrca activament l’intervencion internacionala per empachar l’independéncia escocesa. I te pòdes presentar coma un estrangièr que lausa lo parlament venerable e lo sistèma democratic exemplar del Reialme Unit.
Lor pòdes far remarcar que t’es impossible de considerar encara lo Reialme Unit coma un modèl de seguir, mentre que son govèrn manten una agenda esconduda per influir dins lo debat democratic, e qu’aquela agenda esconduda causa un damatge important e duradís a l’imatge e a la posicion del Reialme Unit dins ton país. Assegura-te de senhalar qu’as enviat una còpia de ta letra a un membre del Parlament, un senator, un congressista o un deputat per lor demandar se sostenon ton idèa qu’Escòcia deuriá poder debatre sus son futur sens interferéncias internacionalas, e per lor demandar de condemnar lo comportament del Govèrn del Reialme Unit.
A partir del moment que lo Govèrn del Reialme Unit recèrca activament las opinions de ciutadans e de residents estrangièrs, es tras que normal e corrècte que lor dones tu tanben ton opinion. Explica-lor perqué creses que l’independéncia es bona per Escòcia, bona per la rèsta del Reialme Unit e perqué serà bona aicí meteis per lo tieu país. Se pòdes, fai de tal biais que la maxima quantitat de gents signe ta letra abans de l’enviar a l’ambaissada o a la nauta comission britanica. Encara melhor, se sès membre d’un club, grop o associacion, parla-ne amb d’autres membres e buta-los a enviar la letra amb un papièr oficial de l’organizacion.
Se sès una persona d’entrepresa, seriá perfiècha una letra amb lo papièr de l’entrepresa, que diguèsse que creses que l’Escòcia independenta constituirà una oportunitat d’investiment per ton entrepresa.
Insistís per que respondan, diga qu’espèras qu’adreiçaràn la letra a la “Devolution Unit” dels Afars Estrangièrs, i diga qu’as enviat tanben una còpia de la letra a ton jornal local.
Alara envia-me una còpia a ieu, a l’adreiça seguenta:
Se David Cameron pòt utilizar lo còrs diplomatic del Reialme Unit per far de politica, nosautres tanben podèm. Aquesta iniciativa, l’organizan pas ni l’inspiran lo Govèrn Escocés, nimai lo Partit Nacional Escocés (SNP), nimai la campanha Yes Scotland. La coordenarem ieu, Paul Kavanagh e Pilar Fernández dempuèi Galícia. Sèm pas membres de l’SNP ni de cap d’autre partit politic, ni d’Escòcia ni d’enluòc mai, e l’Alicsammin [pronóncia del nom d’Alex Salmond pels unionistas] nos a pas engatjats. O fasèm per la nòstra iniciativa pròpria e degun nos paga pas per o far, e mai se, s’aquesta modèsta campanha pren fòrça, aquò empacharà los mèdias del Reialme Unit d’afirmar lo contrari.
Rassemblarem totas las responsas, e publicarem las estatisticas, anonimas, pauc abans lo referendum. Tanben nos agradariá de publicar d’extraches d’una seleccion de las letras. Se vòles pas que publiquem ton nom, o lo de ton entrepresa o organizacion, se te plai, avisa-nos en dins lo corrièr. Los escoceses d’Escòcia saupràn que tenèm d’amics e d’aliats en defòra, e s’avèm un pauc l’astre, las responsas negativas recebudas per la “Devolution Unit” de Cameron e Hague seràn escobadas per las positivas.


c: text/html

text:
Comunas de Gers
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 463 comunas deu departament de Gers per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Lo Conselh General de Gers :
- Grafias d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon[1].
- Preconizacions deu CLO :
- En nòrma classica, seguent las règlas d'accentuacion grafica (cf. las Preconizacions deu CLO [2]) (pp. 27 e seguentas), se pòt pas escriure Haulías* o Baísa* o Montesquíu*.
- S'escriu Haulias, Baïsa e Montesquiu sens accent.
- S'escriu tanben Bèucaire e Bèumarchés
- per Beucaire* e Beumarchés* de la mapa de las comunas de Gers en gascon (règlas d'accentuacion grafica).
- P. Pojada :
- Nom occitan de la comuna prepausat per P. Pojada dins LAS COMUNAS DE MIÈGJORN-PIRENÈUS[3]
- Sit Toponimia occitana :
- Nom occitan prepausat per lo sit Toponimia occitana[4]
Comunas[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon »
- ↑ « Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (PDF) »
- ↑ « Nom occitan de la comuna prepausat per P. Pojada dins LAS COMUNAS DE MIÈGJORN-PIRENÈUS, Nouvelles Editions Loubatières, 2009 »
- ↑ « Nom occitan de la comuna prepausat per lo sit Toponimia occitana »
- ↑ « Basa de Donadas toponimicas » de l'IEO
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1162
Aquesta pagina concernís l'an 1162 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'afaire dei dos papas e de negociacions entre lo rèi Loís VII e l'emperaire Frederic Barbarossa (aost-setembre). Mau capitèron de trobar una solucion e l'esquisme de la Glèisa Catolica contunièt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Còp d'estat còntra lo visir Al-Adil Ruzzik que deguèt laissar lo poder a Shawar que venguèt lo visir novèu. Shawar executèt son predecessor e tota sa familha. Pasmens, venguèt rapidament impopular en causa de l'aviditat de son clan.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
A totes bona annada plan granada de
totas las vòstras desiranças .
Franca es un pais que torna a
l'agricultura sens o voler , vist qu'an tot donat , çò mai ric, al
privat que sia del costat del PS o del UMP . Aviam d'industrias . E
çò que nos demorava , nos los panan Darrièr exemple AIRBUS qu'es
pas cap francés. 13% francés virats dins Neerlandia.
Mas que benlèu es una astrada per
nosautres ... Mentre que los rics cagan a milions ....
Deman que serà fondamental de manjar?
Non? Me ten una sentida....
E alara de que valdran la Mercedes , la
BMW , l' Audi , la Porshe, la tele de 2 mètre per ligason satelita
...???
Lo problèma ambe la centralizacion de
Paris es que sabon pas de que far. E que nos empescan de nos aparar
. Paris vòl que totes crebèsson amassa.
Sabon pas que ressègan los nòstres
diplomats de l'ENA , HEC, SUPDECO, SCIENCAPO.
Per de qué son d'ases ....
Un bon conselh:
-
crompa te un òrt
-
apara te ambe de consèrvas
Que son totas d'ases sabents
d'asenadas .
Que deman l'eurò va cabussar , lo
dolar tanben e sai qué desaparéisser , que lo prètz del petròli
va se coflar e que se tu as pas ren previst per te salvar ,
malgrat las estàlvias , paure, t'en vas cagar de cròtas
estequidas.
Bonas annadas e cròtas gròssas a
totes


text:
Pichon crim en familha.....E pichona
mòrt
Un jorn que lo papa veniá de morir, la
maire me diguèt : monta veire al nòrd, a còde la tia grand , que
te podi pas mai noirir, vist qu' amont son rics , e benlèu te
donaràn de vestits qu'an de passa, vist que son rics. La meuna
maire èra laguiosa e avara . M' envejava de longa demandar de
vestits que lo mond s' aprestavan d' escampar. Que se demandava plan
de que poiriá far d'un filh grand coma ieu e que manjava coma
quatre. Solide qu'avia catòrze ans a pron pena , e que manjavi coma
quatre. Per dire que te podiái te manjar un ensaladièr de fritas
tot sol sens rogir, ambe los margas .
Donc prenguèri lo tren e montèri a
la familha amont.
E que coma lo papa veniá de morir , a
la familha li faguèt pas tròp plaser de veire arribar una boca de
mai a noirir, subretot una boca granda , coma una boca infernosa que
te podiá engolar d'un còp dos o tres ensaladièrs de patanas
fritas, sens produsir cap de bruch. Èra aital un còp èra, un
ensaladièr aprèp l'autre e òp.
Bon que la mameta m'aimava e lo papet
tanben ,e los paures elses qu'avian pas gaire d'argent e grand causa
de donar , me lo donèron, çò melhor. Mas ieu qu'èri jove e nèci
i te vesiái pas ren de ren. Manjavi coma un singlar. Benlèu çò
que salva coma diguèt un jorn un vesin que podiá pas cap cagar e
que manjava per butar tot dins los budèls .
Se trobèt qu'un aluserpit de catalan
de Valencia , te maridèt una cosina . Un tipe que trabalhava de
longa e qu'amassava d'escuts. E que venguèt ric e bèl e brava e
bestiasson , coma lo mond que l'argent assadola tròp lèu.. Lo
paura trabalhava coma un caluc de l'alba dusca 'l solelh colc. Gipièr
èra. Gipièr gafèt venguèri.. El venguèt miliardari . Mas es una
autra istòria.
Me faguèt una flor : la de me prendre
coma manòbra dins la sia startup de gipièr . Pas que dos
meses. Partissiam a l'alba e dintravan al ser.
Que me pareissiá normal de pagar la
mangiscla al grand e a la menina .Mas que me demandèron ren.
Lo grand èra nascut de Laissac dins
Avairon e parlava occitan. La mameta èra nascuda dins lo ròdol de
Noyon ,la patria de Calvin.
Me trobèri estabordit de trabalh .
Martial me mostrèt cossí clavelar lo bakula al ponde , li montar
los estaudèls, e li preparar lo gips. O fasiái e tornavi lo ser
completament crebat .
Un detalh estranh èra qu'avia pas
qu'una braga de trabalh e que la paura ela , se dubriguèt de mai en
mai al cuol. Bon me diretz cal cordurar. Òc mas sabiái pas.
Mas coma partissiá dins l'escurina de
l'alba per tornar a la del ser , me disiái que degun o vesiá pas .
Erem a las trenta gloriosas , lo
progrès sens fin.
Bon totjorn qu'un jorn un polida femna
vestida de Cacharel, dintrèt dins l'ostal ont trabalhavi ,
quitament lo cuol al quatre vents . Vegèt pas cap lo trauc polit que
se dubrissiá coma una VMC abans gardista de securitat, e que lo
quite JP Gauthier imagenèt pas jamai.
Non la femna me parlèt secament ,
durament coma a un esclau:
-Quand anetz acabar? Avètz pas
començar encara de pausar lo gips? N'ai un sadol. Tenètz pas los
termes del contrach . Ai pagat....
Ieu m'acantonavi a la paret . Marchavi
coma la cranc, de costat , lo cuol blanc , sarrat.per amagar la
trauca giganta, que se dobrissiá de mai en mai , mentre que
m'esperforçavi de carregar las sacas de quaranta kilos de gips ,
l'esquina drecha, nonanta sacas per cada ostal , e los carrèls de
gips , las fustas , los fials d'arams , lo rotlèls de bakula, e
de montar l'aiga que fau tant d'aiga que de gisp per cubrir las
parets .....
Bon la femna partiguèt en romegant.
Ne'n parli pas que per dire qu'un jorn
, me telefonèt lo Martial per de dire que lo ponde èra tombat sul
pianò d'aquela familha borgesa .... ne'n demorèri mut. I sabèri
pas de que respondre...
Trimèri e trapèri dos còp la caganha
de beure a l'aiga sanhuda d'un potz. d'una prada abandonada Bon
que vòls ... la vida.
Partissiái de matin e tornavi al
calabrun . E lo trauc de las causas que s'espandissia , m'en
chautavi vist que degun m'o podia pas veire de nuèch.
I passèri dos meses. Tot aquò me
serviguèt mai tard, per bastir lo meu ostal mas aquò's una autra
istòria....
Al cap del dos meses. Venguèt la
desliurança. Martial me donèt la paga. Venguèri ric sul pic, coma un paure al cuòl traucat . Mas
subte me venguèt l'idèa que me caldriá plan pagar la pension a la
grand. La paura ela qu'avia pas cap d'argent.
Un jorn abans de tornar, me remembri
cossí descubriguèt l'estat del vestit del trabalh e que lo getèt
a las escobilhas . Me repoteguèt : as pas vergonha de te
passejar aital, vestit coma una pelha?
Li respondèri: que non menina que
te vau pagar per tot puèi m'en tornar a l'escòla
L' endeman me trobèt a mand de
plorar.
Mas avant de me daissar partir, me
prenguèt al canton per me parlar, e me tenguèt la man :
Aital faguèri. E tornèri a
l'apartament de la maire Carrièra Ferdinand Pelloutier a
Clichy La maire me diguèt : as plan trabalhat.? ---E òc
respondèri.... E t'as pagat lo Martial ? E òc m'a pagat... Quant
t'as pagat ? Quaranta mila .... Per dos meses ? Aquò's pas gaire
diguèt.... Las as me diguèt en parant la man ? .Que nos cal pagar
los deutes ... Que non ai pas res , i diguèri ... que me calguèt
pagar la pension a cò de la menina..... Qué .... te faguèt
pagar...cridèt ???? Quina vergonha....
Aital arribèt ....
La pepin moriguèt puèi la menina e
lo temps passèt.
E tornèri pas cap amont.
Mas qu'un jorn la maire telefonèt a
la familha amont per los insolentar . E que lor cridèt al
telefòn: cossí avètz agut lo front de far pagar un
paure orfanèl?
O sabèri res, al moment, de tot aquò .
Se passèt lo temps : e un jorn lo
telefòn tindèt a l'ostal. Sabi pas qual me parlèt , mas qualqu'un
me diguèt : cossí as agut lo front de dire que la menina
t'avia fach pagar Salòp....
E copèt.
E dempuèi me pensi qu'un tipe que
coneis pas la sentida de se passejar ambe un trauc de dos palms al
cuol, al ras de las parets , es un tipe que coneis pas la vida
.


text:
Lo web independent, son milierats de sitis que ofrisson qualques milions de paginas prestidas de passion, d’opinion, d’informacion, confeccionadas per d’utilisaires conscients del seu ròtle de ciutadans. Lo web independent, es un ligam novèl entre los individús, una banca de saber gratuita, ofrida, dobèrta, sens pretensions.
Fàcia als sitis comercials dels messatges publicitaris agressius, destinats a fichar e enfocar als utilisaires, lo web independent propausa una vision respectuosa dels individús e de las suas libertats, incita a la reflexion e al dialòg. Mentres que los sitis d’entrepresas se convertisson en revistas d’informacion e de divertiment, mentres que los mastodontes de l’informacion-espectacle, de las telecomunicacions, de l’informatica e del armament invasisson lo malhum, lo web independent propausa una vision liura del monde, permet d’esquivar la censura economica de l’informacion, la sua confusion amb la publicitat e lo publi-reportatge, la sua reduccion a un espectacle encalucador e manipulator.
Pasmens, lo web independent e contributiu es ara amenaçat; per la fugida en abans de la tecnologia que fa cada jorn mai complèxa e mai cara la creacion d’un siti; per la poténcia publicitària espotissenta del web mercantil; e dins pas gaire pels accesses disimetrics, los Network Computers, los malhums privats, lo broadcasting, que lo seu objetiu es de redusir al ciutadan a l’unic ròtle de consumidor. La premsa especialisada, tant avida de las publicitats d’anonciaires que recupèran en benefici pròpi la riquesa espantaira del web contributiu, e fascinada per las potencialitats tecnicas e comercialas d’Internet, dedica sonque qualques linhas estequidas als sitis independents, occulta la dimension culturala del malhum, despacha rapidament la mòrt de sitis precursors del web artesanal, e al contrari comenta sens moderacion lo siti nòu de qualque entrepresa comerciala. La creacion d’un siti personal es presentada als utilisaires d’Internet coma una motivacion plan marginala fàcia a las possibilitats d’utilisacion en linha de la sua carta de credit.
Convidam alavetz als utilisaires a prene consciéncia dels seus ròtles primordials sus Internet: quand installan lo seu siti, mandan de comentaris, de criticas e de paraula d’encoratjament als webmasters, quand s’ajudan mutualament dins los nhosgrops e per corrièr electronic, propausan una informacion liura e gratuita que d’autres voldrián vendre e controllar. La pedagogia, l’informacion, la cultura e lo debat son lo patrimòni dels utilisaires, dels webmasters independents e de las iniciativas universitàrias e associativas.


text:
Un repais entre vesins a la campanha, al convit d’amics francimands. En mai de nosautres quatre, un coble d’Angleses, installats tanben, e un indigèna sol. Se parla de causas e d’autras. Lo vesin agricultor pren d’aires d’un qu’a començat a negociar la susor de sos aujòls e que coneis lo mond, e risca qualques mots d’anglés. L’òste francimand lo presenta coma un fièr caçaire. E quitament, dins sa joventut - i a prescripcion ara -, èra un pauc braconièr. Braconièr ! Tot l’interès de la taula se vira cap a el, un pauc moquet d’èsser remandat a sa rusticitat. Falsament complici, lanci lo mot sedon. Òc los sedons per préner los lapins. Mas el non sembla pas compréner e de tot biais non me gaita pas, parla a sa vesina per li donar de detalhs que non semblan li agradar. Ara non o fariá pas. Non. Era jove a l’epòca. L’anglesa es rassegurada. E mai que mai braconava los peisses al riu. Per las rasics. « Òc ! Ieu tanben ». M’entosiasmi : « a la gaunha ! ». Explica que passava aital la man jos las rasics. « Òc, la gaunha », i torni, un pauc pesuc. E una palada de mai : « Quand èrem dròlles, se un arribava amb de bragas tròp cortas o regussadas, nos trufàvem : "Te’n vas a la gaunha ?" ». Mas el que non m’ausís totjorn pas, se fa dramatic : de còps, sense se’n mainar se podiá agantar una sèrp. Las gaunhas ? Degun non me demanda res, mas expliqui : « Coma lo peis, non es aisit d’agafar e que pòt lisar dins la man, lo cal préner per las gaunhas, i botar los dets e sarrar ». Fau lo gèst e preni lo braconièr repentit en testimòni. Mas non me vòl veire. Pensi que me sap dels sieus e que li fau vergonha.
Sèm passats a un autre subjècte. Cossí dins de vilatges del ròdol, tant de josieus foguèron protegits e salvats, d’enfants mai que mai. E se parla d’una personalitat celèbra de la cultura que demorèt aquí lo temps de la guèrra quand èra mainat. Se tròba que lo coneissi. Que lo vesi de quand en quand. E es Ceselha que planta lo clavèl : « Emai parla occitan ! ».
E son de crits unanimes d’admiracion.
J.P.


text:
Adonc lo sénher Raffarin, dont lo fèu es a Chassanuèlh de Peitau (lòc de naissença de Loís lo Piós, primièr rei de l’Aquitània franca e futur emperador, çò que manca pas d’èsser suspècte !), defend l’idèa d’una region Aquitània espandida a las regions Lemosin e Peitau-Charantas. E d’occitanistas son contra perqué la region Peitau-Charanta non es del tot occitana. O es un pauc çaquelà – la Charanta lemosina –, mas non sembla que valga la pena de se copar lo cap per tan pauc de causa. Es un pauc coma los Occitans de Baiona, tan val los daissar a un polit departament basc que se dessepararà un jorn o l’autre. Non cal pas èsser tan pimpilhós. De còps que i a, non cal pas trantalhar a far la part del fuòc, quitament quand non i a lo fuòc. Coma a Ialta, Estalin e Churchill, tè tu tè ieu. Sus una mapa, los òmes non se veson pas. De cisèls per decopar l’espaci. De pargues per triar las fedas.
Per aquò, per aquelas encontradas estranhas, los autres de Peitau-Charanta, los que non son Lemosins, se dison d’Aguiana e dison aguianeses lors parlars peitavin-santongeses. Imaginatz aquò, una consciéncia istorica que subreviu a l’assimilacion linguistica ! Mas ont anatz aquí ? Benlèu non nos anaretz quèrre la toponimia occitana del país, los nombroses mots occitans dins aqueste aguianés, Peitieu capitala del ducat d’Aquitània, Guilhèm lo primièr trobador, Pèire Bèc e lo sieu Centre d’Etudes Supérieures de Civilisation Médiévale, lo « chabichou », formatge amblematic del parçan e que tan revèrta lo cabecon roergat, la reconciliacion finala dins l’unitat retrobada del Conhac e de l’Armanhac… ? Non i pensatz pas ! Nos cal una region Aquitània canda de tota mescla etnica. Los mai sabents evòcan « l’efècte Terracher », una menaça de contaminacion lingüistica. E se l’aguianés, mal conegut, veniá una lenga invasiva dins l’encastre regional novèl. E cossí l’arrestar aprèp ?
J.P.


text:
Trotet partida 3 (Prov)
Realizat per Eric Cazes e Stephane Lezoray
Storimages, 2 Minutes
Partida 3 Provençala, 13 episòdis de 3 min 30
Trotet es un pichon ai griset. Coquin, estrambordat, vei sempre lo bòn costat dei causas e se despatolha dins la vida. Jòga ambé son amiga Lili e aimariá que Nanà s’avise d’eu. Seis aventuras son conceupudas per facilitar la compreneson dei mai pichons e difuson una gènta ironia sus lei testardariás deis enfants que revindican son autonomia.
Seria d’animacion : 52 x 3 min 30
Dab las votz de: Emmanuelle Aymès, Cecila Chapduelh, Rodín Kaufmann, Claudina Paul-Gròs


text:
31/08/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 6 de setembre 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de la prumiera emission de la rentrada diumenc 6 de setembre a 11 oras sera Olivier Boudy, president dau Bornat dau Perigòrd per presentar las accions d'animacion que faran a la fiera espausicion de Perigüers a Chancelada dau dissabde 12 au 20 de setembre.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
L’immersion aboriva en occitan
Calandreta utiliza lo metòde d’immersion lingüistica tre la mairala, per fin de valorizar e desvolopar las capacitats d’enfants joves d’aquesir una segonda lenga e de mestrejar doas lengas d’un biais equivalent.
Amb l’immersion lingüistic, l’occitan servís a ensenhar de disciplinas non lingüisticas, coma las matematicas, l’istòria-geografia. L’occitan es lenga d’ensenhament e lenga ensenhada.
A Calandreta, la practica del bilingüisme aboriu dobrís naturalament a las autras lengas e culturas romanas e a totas las autras. Tre la mairala, sensibilizacion a la diversitat lingüistica (Musica de lengas). En primari, lo programa Familhas de Lengas apòrta un estudi mai aprigondit de las correspondéncias entre las lengas, çò que mena los enfants a descobrir la diversitat dins lo respècte de las diferéncias.
Avantatges : en mai de l’aquisicion d’una segonda lenga e los avantatges practics que balha, l’educacion bilingüa desemboca sus una vertadièra dobertura pluriculturala, sus la practica de l’interculturalitat e sus una dobla lectura del mond e de la realitat. Es completament lo contrari del replegament e de l’embarrament. Lo bilingüisme dobrís tanben de perspectivas de plurilingüisme. L’enfant qu’aquesís una segonda lenga melhora sa primièra lenga e pòt mai aisidament n’aquesir d’autras.
Una pedagogia activa
La pedagogia Calandreta : balhar la paraula a l’enfant, lo rendre autonòm, regular la vida de grop e l’utilizar coma vector d’aprendissatge. Utiliza d’ « institucions » e d’aisinas pedagogicas que van dins aqueste sens : lo Conselh, lo Qué de nòu, la correspondéncia, lo trabalh cooperatiu, l’auto-avaloracion… s’inspira per aquò far de las tecnicas Freinet e de la pedagogia institucionala.
Far l’escòla amassa
Calandreta es un ensemble d’associacions autogeridas que vivon de la participacion dels parents a totes los nivèls. Acompanhan lo desvolopament de l’escòla e s’assòcian als ensenhaires per menar los projèctes de l’escòla.
De temps de rescontres regulars, que sián al nivèl del movement tot entièr (congrèsses de las Calandretas) o que sián al nivèl de cada escòla (rescambis), son de moments d’escambis, de reflexions collectivas, d’elaboracion de proposicions, que venon alimentar lo projècte Calandreta.
Calandreta a per vocacion de venir una compausanta vertadièra d’un servici public renovelat ; aplica d’ara endavant los programas de l’Educacion Nacionala.


text:
La Bibliotèca Francofòna Multimedia de Lemòtges
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Lo D'ÒC Show 28 que's debanà ena BFM de Lemòtges, qui a acceptat d’arcuélher la nosta emission. Alavetz entà har coneishença dab lo lòc, qu’avem demandat a un deus bibliotecaris de’ns contar l’istòria d’aqueth lòc e de ‘ns díser çò qu’ei lo ròtle d’aquera Bibliotèca Francofòna…au bèth miei d’un país de lenga occitana, on la lenga d’òc a ua longa istòria.
Durada : 3 min 28
Disponibla dusca lo 02/03/2020


text:
Los Assions
Los Assions (Les Assions en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups. Los estajants son los picorets. La comuna dels Assions recampa mantun masatges tals que los Ravels, los Borrèls o Champetièr bas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
1849
Aquesta pagina concernís l'an 1849 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En Africa, fondacion de Libreville a l'entorn d'un fòrt francés per d'esclaus negres escapats d'un naviri negrier brasilian.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danemarc[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de Frederic VII, transformacion dau paísen monarquia constitucionala ambé la creacion lo 5 de junh d'un parlament compausat d'una Assemblada dau Pòble e d'una Assemblada dei Grands Proprietaris.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Leviathan, premier carrejaire. Foguèt concebut per l'engenhaire britanic Thomas Bouch (1822-1880). Especialista dau camin de fèrre, imaginèt un sistèma de rampas dotadas de ralhs, bastidas sus lo cai, que permetiá de cargar ò de descargar de vagons dins un naviri. Per la seguida, lo sistèma de rampas foguèt adaptat ai veïculs automobils.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Edmund Barton, primièr ministre d'Austràlia (m. 1920)
- 22 de genièr - August Strindberg, escrivan suedés (m. 1912)
- 3 de mai - Bernhard von Bülow, cancelièr d'Alemanha (m. 1929)
- 14 de setembre - Ivan Pavlov, scientific rus, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1936)
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Antonin Perbòsc
(de L’Escolo Carsinolo a l’Institut d’Estudis Occitans)
En seguida de las Papilhòtas de Jansemin, publicadas en 1830 e popularisadas un pauc pertot, lo Carcin Bas coneis el tanben son reviscòl. Dins las annadas 1840, l’istorian Mari-Lafon, originari de Lafrancesa, balha son Tableau historique et littéraire de la langue parlée dans le Midi de la France et conçue sous le nom de langue romano-provençale, e dos ans mai tard son Histoire politique, religieuse et littéraire du Midi de la France, depuis les temps les plus anciens jusqu’à nos jours. Es la consciéncia del Miègjorn que se bota en camin.
L’Escolo Carsinolo
En 1850, Joan Castelà, lo poèta-molinièr de Lobejac, publica sos Farinals, amb una prefàcia de Mari-Lafon. Son qualqu’unes d’aquestes fulhets que van balhar lo vam a Perbòsc, ça ditz la legenda, el que se fa conéisser ambe son primièr poèma : Brinde al Carci e sos Felibres pourtat al banquet del 11 d’ost de 1890. Demèst los felibres de la taulejada, se tròba Ipolita Lacomba de Cauçada, autor del libre titolat Las Lambruscas de la lenga d’Aquitanio, publicat en 1879. Aviá fondat una « Escolo Carsinolo » qu’a pas plan viscut (lo capiscòl Rodolin moriguèt gaire aprèp). Mès en 1895, son sèt a fondar la vertadièra « Escòla Carsinolo » e a li balhar coma capiscòl lo montalbanés Augustin Carcin (nascut a Lafrancesa dins l’ostal de Mari-Lafon) qu’escriu fòrça « risèyos » recampadas dins lo recuèlh postum Camrosos carsinolos. La tuberculòsa lo nepòrta en 1899 e l’annada d’aprèp es lo torn de Lacomba. Fa que seràn pas mai aquí per presidar a las "Fèstas de l’Escolo Carsinolo". Cada an ça que là, dempuèi la fondacion, de fèstas bèlas son organisadas : en 1905 a Montalban, en 1908 a Cauçada en l’aunor de Lacomba, en 1910 a Lafrancesa pel centenari de la naissença de Mari-Lafon, en 1911 encara a Montalban per l’inauguracion del buste de Carcin realisat pel seu amic Bordèla, eca. Cada còp i a una taulejada, de bravas parladissas ambe la remesa dels prèmis dels Jòcs florals, amai i pòt aver una serada musicala seguida d’un balèti… Dempuèi 1905 pareis l’Almanac Carsinol que mençona fièras e mercats e que publica « countes, poezias e prouverbes en Lengo Carsinolo ». De las autras manifestacions, cal mençonar la de 1935 pel centenari de la naissença de Leon Cladel ambe l’inauguracion de son buste escalprat per Bordèla. L’Académia de Montalban e l’Escolo Carsinolo son representadas per Pèire Gardas e Frederic Cairon. Es el que presida la sesilha de dintrada de l’Escolo Carsinolo del 17 d’octòbre de 1953, preludi de las fèstas del centenari de la naissença del felibre Augustin Carcin. En 1961, lo capiscòl Pèire Gardas balha un omenatge a Antonin Perbòsc pel centenari de sa naissença a Labarta de Carcin : un casse es plantat e una placa pausada a la dintrada de l’ostal commun. Pèire Gardas es lo darrièr capiscòl de l’Escòlo Carsinolo qu’es pas arribada a festejat son centenari.
Antonin Perbòsc
Nascut lo 25 d’octòbre de1861 dins una bòrda de Labarta de Carcin, Antonin Perbòsc passa son enfança al mièg del monde païsan : lo trabalh dels camps, lo contacte de las bèstias li balhan un imatge permanent del campèstre, e sustot la preséncia de la lenga d’òc parlada o cantada...
Lo jove Antòni-Crespin (aquel segond pichon nom es lo del sant del jorn de sa naissença) va a l’escòla publica de Vaserac, puèi a la pension Gasc de Lafrancesa per preparar lo concors d’entrada a l’Escòla Normala de Montalban, que capita en 1878. Après tres annadas d’estudis, le mèstre d’escòla es nomenat un an a Sant Nicolau de la Grava. Aprèp son maridatge amb una regenta, Maria Vidalhac, se’n van totes dos cap al Roèrgue : Arnac, Lacapèla-Livron et La Guépia de 1887 à 1893. Lo pòste ont demòran lo mai es a Combarogièr, en Lomanha, duscas en 1908, et aprèp quauquas annadas à La Vila Dieu del Temple, Montalban acuèlha en 1912 l’aimador de libres que botarà en plaça vertadièrament pendent vint ans la bibliotèca municipala e qu’acabarà sa vida dins son ostal « Hispalia » en 1944.
Tot aquò seriá ordinari se sabiam pas tota l’òbra bèla que nos foguèt daissada, mès tanben un autre document confidencial. S’agis de sa correspondéncia, pas encara publicada, ambe son amic regent d’Aude, Prosper Estieu. I trobam tot lo trabalh de restauracion linguistica, amai sa pensada la mai prigonda. Totes dos s’encontran en 1891, per l’entèrrament del mèstre August Forés al qual Antonin Perbòsc va succedir coma majoral del Felibritge et eiretar de sa Cigala de la Libertat. Totes tres son de poètas que revindican un « felibritge roge » per opocision a l’institucion creada per Frederic Mistral en 1854, jutjada tròp provençala e un pauc passeista. Perbòsc va commençar amb Estieu un escambi epistolari que va demesir aprèp la Granda Guèrra, per s’acabar a la mòrt d’Estieu en 1939. Atal legissèm tot çò que fa Perbòsc en defòra de l’escòla : trabalha son òrt, vendémia, se passeja a bicicleta e, ambe lo sègle nòu, s’interèssa a la fotografia. Amb Estiu s’escambian los retrachs de Cladel, Jansemin, Forés o del seu gat Marcabrun…
Lo regent es encargat del secretariat de la comuna, balha tanben de corses del ser als adultes, mès es alprèp dels escolans que trabalha fòrça a l’espelison de la lenga d’òc. Ja a La Guépia, un inspector li aviá demandat de balhar pas mai de devérs de patoés ! Perbòsc aviá sentit que lo bilinguïsme èra un utís de desvolopament intellectual, coma pensava Jaurés. Es a Combarogièr que comença d’organisar sa classa en « Societat tradicionista » : un talhièr de pedagogia activa ont los joves recampan sul papièr l’oralitat ausida a l’ostal, lo ser, al canton : contes, istòrias, provèrbis e un fum de causas de tota mena.
D’un autre biais, ensaja de crear escòlas novèlas, modèrnas, « bartassièras ont se pòt far quicòm d’util », ça ditz, atal de l’Escòla Carsinolo. L’idèa de revistas es aquí ambe Mont-Segur o sa rubrica del "Cantou felibrenc" dins Le Quercy. Totjorn lo problèma màger que se pausa es lo de la grafia : cal tornar los « a » de la fin dels mots, coma del temps dels Trobadors, per fargar una lenga unenca : « cent parlars que ne fan qu’un ». Es la vision del « Paire de l’Occitan » per Occitània tota, e la modernitat d’un moviment que balha naissença a la revista OC, en 1924, ambe Camilha Solà e Ismaël Girard, e a la fondacion de la Societat d’Estudis Occitans que devendrà en 1944 l’Institut d’Estudis Occitans : « La fe sens òbras mòrta es » !
Cançon (30-05-1895)
"Vòli dire una cançon qu’en mon còr fa florison. Per mon mèstre, dusca a mon darrièr moment, vòli prendre solament lo Campèstre."
[Lo Libre del Campèstre, I.E.O.,1970]
Quauquas òbras
1888 : Monographie de Lacapelle-Livron
1903 : Lo Gòt Occitan (poèmas) e 1930
1906 : L’Arada [ed. Atlantica, 2000]
1908 : Guilhèm de Tolosa (cançon de gèsta)
1907 : Contes licencieux de l’Aquitaine
1914 : Contes populaires de la vallée du Lambon
1920 : Lo Libre dels Ausèls (poèmas)
1924 : Second Livre des Oiseaux
1925 : Psophos (contes)
1926 : Les langues de France à l’école (ensag)
1930 : La debanadora (contes)
1936 : Fablèls & Fablèls calhòls (contes calhòls)
1970 : Lo Libre del Campèstre (poèmas, I.E.O. 1970) + [Atlantica, 2000]
2011 : Per tal astre (Académie de Montauban, 2011)


text:
Dijòus, 17 de mai de 2018, 03h00 Cultura,Politica
Michel Feltin-Palas, cap-redactor deu servici regions de L’Express, cronicaire a France info, que lança ua letra consacrada a totas las lengas de França. Aquesta letra que serà publicada cada setmana suu sit de L’Express e òm se i pòt abonar gratuitament. La prumèra letra deveré sortir a la fin deu mes. Qu’atend d’aver 500 inscripcions d’internautas entà obténguer lo consentiment finau de la direccion.
Michel Feltin-Palas, qui parla mei d’ua lenga, dont l’occitan, defend lo bilingüisme coma ua riquessa d’un país. "La quita evidéncia dens païses vesins!" Qu’escrivó un article en aqueth sens a prepaus de Corsega entitolat "Lenga còrsa: l'ipocrisia de Macron". Aqueth article que’ns bremba que los especialistas predisen la desapareishuda de las lengas regionaus pendent aqueste sègle, pr’amor los dispositius actuaus non sufisen pas. E se nat cap de l’estat non demanda pas la fin deus lengas autoctònas, non hèn arren entà modificar la situacion.
Anne-Pierre Darrées
#4 LE temps ne fait rien à l'affaire : quand on est con, on est con ! Expressament o o lentament…
Cresi que cal trabalhar per la lenga ben e amb confiança qu' es una lenga germana del catalan, e molt propera a las altras latinas; melhor lo centre de las latinas. Lenga pont facil de comprene per las altras, e amb un prestigi alt pel sieu passat. Mas cal denunciar la politica criminala del centralisme francès e cercar las ajudas ont calga per poder viure.
Abonatz-vos a la Setmana se volètz entendre parlar de las autras lengas de frança.
Cercatz pas en defòra d'aquò, i a pas.
E mai de vos abonar a l'Expresse riscatz de finir con.
Las lengas regionalas son pas enguera mòrtas si fau esperarla fin dau secle per las eradicar. D'aqui aurem eradicat lo barbier e sa franchouillardisa.
Volam bastir nòstre niu en occitan emben una lenga occitana, emben una cultura occitana, emben una istòria occitana. En Suisse i a tres o quatre lengas mas i a pas una lenga suissa que domina e tot vai plan!
Es lo cas de zo dire ... Lo Barbier nos rasa ... amb sa franchouillardise
E ben! Lo Barbier serà pas content!
E pasmens es pas que sul siti, pas sus L'Express papièr. Cal pas destorbar la parisencalha.


text:
Edip rei
Edip Rei (en grèc ancian Oἰδίπouς tύpavvoς / Oidípous Týrannos, en latin Edipus Rex) es una tragèdia grèga escricha per Sofòcles vèrs la fin de sa vida, l'unica conservada de la trilogia sul malastrat rei de Tebas.
Sinòpsis[modificar | modificar la font]
L'òbra conta l'istòria d'Edip, un prince malastrat de Tebas, filh de Laïos e Jocasta. Pauc abans que Laïos e Jocasta se maridan, l'oracle de Dèlfes avertiguèt que lo filh qu'auràn vendrà l'assassin del paire e l'espós de la maire. Laïos prenguèt paur e, quand nais Edip, encarga un de sos subjèctes que lo tue, mas aquel darrièr executèt pas l'òrdre d'Edip. Solament pertusa los pès al noirat e se penja, amb una cencha, a un arbre.
Forbas, pastre dels ramats del rei de Corint, que per aquí passava, endend planhs e ploradas del noirat. Lo libèra e lo recuèlha per que lo suènha Polibos. L'esposa de Polibos, Peribèa, es encantada pel nainat e lo costosís amb afeccion a çò d'ela. Es ela que li dona lo nom d'Edip (que significa "qu'a lo pes enflats").
Edip creis jols suènhs dels reis de Corint. Pendent de noças, un bandat revèla que Polibos e Peribèa son pas los vertadièrs paires. tormentat pels dobtes, Edip demanda a la maire se foguèt adoptat o non, mas Peribèa, mentís, li disent qu'èra la seuna vertadièra maire. Malgrat aquò, Edip, es pas satisfach de la responsa de Peribèa e prega l'oracle de Dèlfes, que li predi que tuarà lo paire e se maridarà amb la maire. Ausissent aquelas paraulas, Edip promet de jamai tornar a Corint, e camina cap a Focida. Dins lo viatge tròba un carri, en que i a Laïos, acompanhat d'un cohòrt. Dabans la negativa tant d'Edip coma del carri a daissar passar l'autre, comença un combat a l'eissit de que Edip mata Laïos. Arribant a Tebas, Edip tròba un orrible monstre, l'Esfinx. L'Esfinx aviá lo cap, la cara e las mans d'una femna, la votz d'un òme, lo còs d'un can, la coa d'una sèrp, d'alas d'un aucèl e d'arpas de leon. Dempuèi un puèg arestava totes aqueles que passava al sus costats e li formulava una question. Se respondava pas, l'Esfinx los donava la mòrt.
Edip capitèt de respondre a la fatidica question e atal libèra Tebas, la ciutat qu'èra torturada pel monstre fin alaras. Al dintrar la ciutat, los ciutadans, mercejant l'estrangièr, li prepausèron de lo far rei e de lo maridar amb la reina Jocasta, veusa dempuèi pauc... Lo maridatge e lo coronament se faguèron amb grands festenals. Pasmens, pauc aprèp, de nòus malaürs acablan Tebas. Segon los oracles e devinaires, la causa es que l'assassin del rei Laïos viu dentre los abitants. La recèrca, comendada pel rei de Tebas d'esperel, capita pas. La participacion de Tiresias es la clau per revelar a Edip que, de fach, çò que foguèt anonciat es acomplit. Al desnosament, Jocasta se suicidís e Edip s'arranca los uèlhs e abandona Tebas.
Tèmas[modificar | modificar la font]
La tragèdia tracta del tèma del destin e cossí es complèxe malgrat los desirs umans, un motiu recurrent dins las òbras grègas. Lo sens tragic es pas solament la mòrt involontària d'èssers amats o l'incèst, mas tanben la manca de libertat.
Lo còr agís coma un ciutadan ordinari, opinant davant los faches, opausant la vision de la persona mejana amb la vision divina o aristocratica.


text:
Vaquí que s’endraïa
la cooperativa dau Tè de l’Elefant…Aí ! Perdon, la ScopTi, per Societat Cooperativa Obriera Provençala dei Tès e Infusiens. L’anciana filiala dau grop internacionau Unilever, a Gema
, tocant Aubanha, es ara independenta, bailèjada per seis emplegats, e va produrre amé de plantas francesas, levat dei tès que pòdon venir que de l’Orient.
A l’ora d’ara cerca encara per partida lei mejans de produrre e subretot de vendre. Per aquò, ScopTi acaba una operacien de finançament participatiu (crowdfunding).
Se lo monde podrà donar tre 10€, amé 35€ déja, auràn de boitas « collector » de tè, que rementaràn qu’aquela lucha per l’emplec provençau a capitat.
Aquela operacien, mandada en julhet, deviá lei menar 1336 contributors ‘mé la plataforma Ulule. Mai son ja quasi lo doble a prometre de pagar.
1336 serà lo nom de la linha de produchs que ScopTi vendrà. Es tanben lo nombre de jorns de lucha dei 180 salariats, per menar lo projèct.


text:
Wikipèdia (prononciat [lg./ga. wikiˈpɛðjɔ/bikiˈpɛðjɔ, pr. wikiˈpɛdjɔ/vikiˈpɛdjɔ, ni./va. wikiˈpɛdja/vikiˈpɛdja, au. wikjiˈpedjɔ/vjikjiˈpedjɔ, lm.wikiˈpedjɔ/vikiˈpedjɔ], en tot realizar eth w com en anglés o ben adaptar-la ath son deth v baish e, en çò que tanh ar a finau, com en toti es casi, era pronóncia vàrie segontes eth lòc) ei ua basa de donades dreçada sus Internet e eth projècte cooperatiu que s'encargue d'aumplir-la en tot crear ua enciclopèdia liura e multilingüa. Des deth començament, ei emparada pera Fondacion Wikimèdia, ua associacion sense anim de lucre qu'amie endeuant d'autri projèctes coma eth wikinòves, eth wikispècies, o eth wikiccionari. Eth sòn objectiu ei amassar tot eth coneishement universau e méter-lo ar avitalh de toti. Malurosament, pas toti pòden accedir ad aguest coneishement, pr'amor qu'ena planeta i a fòrça persones damb pògui recorsi e non a an eth benastre de dispausar d'un ordenador damb accès a Internet. Ath delà, fòrça govèrns an blocat er accès ara Wikipèdia.
« Imaginatz un mond ont cadun auesse accès liure a tota era sabença umana. Aquerò ei çò que hèm »
Jimmy Wales e Larry Sanger, fondadors dera Wikipèdia
En totau a dejà mès de 19 milions d'articles, mès de tres milions des quaus son en anglés, era lengua que ne possedís mès, e 84 911 son en occitan, era 51au lengua damb mès articles. Es lengües wikipedianes son dejà 276. Era enciclopèdia s'escriu damb era aportacion que hèn cada dia milions de volontaris de tot eth mond. Cada dia receb mès de cinquanta milions de visites. Era Wikipèdia siguec enprincipiada en 2001 per Jimmy Wales e Larry Sanger[1][2][3] e ara era sua escaduda ei indiscutible. Aucupe era setau posicion laguens des pagines mès liejudes der hilat ena classificacion d'Alexa[4] damb mès de 365 milions liegedors.[5][6] e a devengut un trabalh de referéncia mondiau. Des deth 2007 ei era enciclopèdia mès longa deth mond.
Eth mot hawaiian wiki a dat nòm ara Wikipèdia, que vòu èster ua enciclopèdia entà cercar causes de forma rapida e briventa. Ar imatge se pòt veire eth Wiki-Wiki Bus ar aeropòrt d'Honolulu, era capitau d'Hawaii.
Eth nòm Wikipèdia, encunhat pes creadors dera enciclopèdia, ei fruit d'un crotzament entre eth motenciclopèdia e era paraula hawaiianawiki, que vòu díder “brivent”/“rapid”, qu'a passat a designar ua tecnologia entara creacion de pagines web cooperatiues damb era quau ei basada era Wikipèdia. Damb aguest plantejament, cadun pòt enregistrar-se damb un nòm conegut per toti e un senhau que sonque coneisherà er usatgèr. Un còp hèt, ja pòt collaborar en projècte. Bèths utilizaires an er estatus d'administrators, es quaus an eth déuer de moderar eth projècte e intervier en casi de vandalisme, pagines prepausades tà escafar e d'autri conflictes. Arron, es diuèrsi volontaris se pòden coordinar, discutir e compartir coneishements a trauèrs d'espacis de comunicacion coma era Tavèrna e es pagines de discussion.
Amiar endeuant un projècte cooperatiu damb volontaris de tot eth mond que non se coneishen entre eri non ei un shantièr bric aisit. Pòden aparéisher faussades e cau revisar contunhadament era informacion e apraiar aqueres causes que bères persones agen hèt per error o ben damb mala idèia, que passe sovent. A despient des mesures que met en practica era Wikipèdia tà garantir-ne era veracitat e era neutralitat deth punt d'enguarda, diuèrsi critics l'acusen sistematicament de contier errances e incoeréncies en tot sajar de hèr-le pèrder credibilitat[7]. Autres critiques se fondamenten en problèma deth vandalisme[8] e enes informacions ahijudes sense era seguretat que siguen totaument veraies[9] . Pasmens, d'autres arrecèrques an demostrat qu'eth vandalisme se pòt combàter[10][11].
Jonathan Dee, deth jornau The New York Times,[12] e Andrew Lih, en 5au Simpòsi Internacionau sus eth Jornalisme en Linha,[13] mentèren era imporatància dera Wikipèdia, non sonque coma referéncia enciclopedica, senon tanben coma hònt de nòves actualizades damb freqüéncia.
Era Wikipèdia ei ua version electronica des enciclopèdies en papièr, es que des de hè fòrça ans son emplegades a molti endrets deth mond entà eternizar eth coneishement. Enes prumèrs tempsi, es enciclopèdies èren escrites a man en papir o pergamin. Non siguec enquia mès tard que s'utilizèc eth papièr, mès er auenç mès important en camp des enciclopèdies e des libres en generau ei, solide, era invencion dera
impremta, en sègle xv.
Es prumèrs passi entar emplec d'utís automatics que siguessen mielhors qu'era impremta com a miei mès brivent e practic d'accès as contengudi enciclopedics aueren luòc enes anades trenta deth sègle xx estimuladi en granda mesura peth roman de ficcion
Eth cervèth deth Mond (1937), de H. G. Wells. Tanben i prenec partida era vision futurista Memex de
Vannevar Bush. Aguesti pensaments se basauen en emplegar
microfilmes tath magasinatge dera informacion mès arremarcable d'ua persona. Aguesta idèia tanben siguec expausada posteriorament per
Ted Nelson en sòn projècte
Xanadu (1960).
Damb eth desrotlament d'Internet s'han produsit fòrça temptegi de crear d'enciclopèdies en linha. Eth mèstre deth movement deth logiciau liure, Richard Stallman, prepausèc en 1999 era creacion d'ua Enciclopèdia Liura e Universau e, mès tard, recebec plan emocionat era nòva dera naishença dera Wikipèdia. Des deth portau dera Fondacion deth logiciau liure se convida as usatgèrs a visitar e contribuir damb era Wikipèdia.


text:
Calligrafia
Somari
Benvenguts al Wikilibre sus la calligrafia![modificar]
La calligrafia que significa escritura polida, del grèc kάλλoς kállos ("polit") et Ypάφeιv gráphein ("escriure"), es una art plan vièlha que son origina se pèrd temps enlà. Existisson divèrses estils de calligrafia; lo primièr mai simple, qu'es caracteristic de la calligrafia occidentala, consistís a escriure las letras amb de traches agradius per tal d'obtenir una escritura agradiva mentre que lo segond estil, caracteristic de la calligrafia orientala permet de representar de figuras divèrsas.
La debuta de la calligrafia[modificar]
A partir de l'aparicion de l'escritura, l'art de formar las letras se melhorèt e nasquèt aital una art de la representacion escripturala que dins qualques civilizacions venguèt una forma d'expression e d'art. Es a partir d'aquelas evolucions que los alfabets de las divèrsas lengas de l'epòca cambièron per venir dapasset los alfabets que coneissèm ara.
La calligrafia chinesa[modificar]
La calligrafia chinesa es una de las mai ancianas. Lo costat estetic de l'escritura es inerent a l'emplec d'ideogramas que barrejan efectivitat e estetica.
La calligrafia occidentala[modificar]
La calligrafia occidentala es probable una de las calligrafias mens trabalhadas ja que la foncion comunicacionala es l'aspècte mai important de l'escritura. Pasmens es gràcias a las recèrcas que se son obtengudas las divèrsas
La calligrafia araba[modificar]
Es aquesta una de las calligrafias mai trabalhadas e artisticas ja que permet de bastir a partir de l'escritura tota mena de figura. Aqueste trabalh sus l'escritura se compren melhor se


text:
dissabte, 29 de novembre de 2008
Revelacion
LaJefa es un pauc una iluminada de l'astrologia. Se petaça cada an per que quauqu'un li faga present de l'astrologia per l'annada seguenta d'elisabeth tessier o autra tabata cash.
E ara, a una passion tota novèla per un dakòs de psicologia qu'a un nom un pauc estranh:l'eneagram. Lo speech: i a nòu modèls de personalitat e cadun sèm un modèl amb d'influéncias d'un autre modèl.
Alara, ieu, segon l'eneagrama, soi lo modèl nº7 , coma los felibres, òc.
Aguèri pas besonh de cercar dins lo libre, que LaJefa e Pomponeta m'o diguèron "ò tu, siás lo nº7 d'a fons". De creire qu'an pas qu'aquò de faire de me trobar mon nº dins l'oroscòp eneagramian! Lo nº7 fa partida dels modèls cerebrals, ieu que sabiái pas s'èri vaginala o clitoridiana, ara, o sabi, soi cerebrala.
Cada modèl es associat a un animal. E lo meu, es la monina.
Tarrible! Soi monina tanben dins l'oroscòp chinés! Coincidéncia o vertat vertadièra?
Podètz legir d'entresenhas sus la personalitat del 7 per aquí. la descripcion que fasián de la monina del nº7 dins lo libre , akò èra ieu a 100%. Alara, lo prenguèri de las mans de LaJefa lo libre e comencèri de legir mon "retrach". Èra tot plan corrècte (levat que disián que los nº7 son esportius... ).
Puèi arribèt LA frasa:
"Son goût pour les plaisirs polymorphes fait de lui un partenaire sexuel très agréable."
Es dich.
.
diumenge, 23 de novembre de 2008
1000!
1000 pòsts sul blòg!
Vos granmercegi a totes amics, legeires e comentators! Qu'es mercés a vosautres qu'aquela conariá de blòg existís.
E per l'escasença, e coma serà lèu Nadal, e per festejar los 3 ans, enfin, i a tot plen de rasons qué, ai fach una wishlist sus Amazon. Una Wishlist qu'es aquò? Ben es una tièra de causas que me'n podètz faire present! Es pas polida la vida? Alara, i a un pauc de tot dedins: de causas sexualas (si si), culturalas, de causas utilas, per totes los budgèctes: tot es aquí.
Se vòls pas amazonejar, me pòs faire un present a partir de Macarel, Adishatz, Qu'es aquò, Ideco, La Talvera, Vent Terral o qué que siá, fas la comanda, e lor dises de me mandar un mail que lo mandarai ieu mon nom vertadièr (i a d'inocents lemosins que se pensan que Zetofre es mon nom...) e mon adreiça exacta.
E sabètz qué? Avètz quitament pas besonh d'embalar la causa. Ieu disi VISCA INTERNET!
E se siás un rebèl rebèl, e vòls faire un present mas vòls pas passar per internet e me vòls mandar un kikòm de ton ostal (de paté, un dessenh de ton pichòt, una capòta vièlha - a, non, akò ne vòli pas, lo Cd de ton grop, una fòto dedicaçada de ta persona, un camisòt artesanal, un tricòt tricotat per tos dets, eça ), manda-me un mail.
;)
dissabte, 22 de novembre de 2008
3 ans de blòg!
Tot plen de lectors, tot plen de compliments de mond que me felicitan, que rison, que legisson d'un biais regular.
Ai pas grand causa de levar del tèxt qu'escriguèri l'an passat.
E me disi qu'ai la causida entre tres causas:
- arrestar tot, barrar la pòrta e far petar la barraca. I a un boton sus la platafòrma de Blogger que ditz "suprimir lo blòg", un pauc lo boton roge que fa explosar la planeta...
- contunhar coma ara "d'aise colega, trankila emila"
- arrestar de me censurar, faire petar la sopapa e empifrar los estreches del cuol.
Qué ne pensatz? Meti un sondatge sus la colona de drecha. Aquò vòl pas dire que vos escotarai ;)
ieu disi, 3 ans de blòg , akò se festeja!
Fai petar la blanqueta e Carnaval serà fèsta nacionala!
Occitània a Pè, akò comença!
Mai d'entresenhas aquí
e podètz tanben agachar una video aquí
dilluns, 17 de novembre de 2008
Normal ... izacion linguistica
Fòtos horra borra dera Val d'Aran
Lo Campanar de la glèisa de Cazau, dempuèi la fenèstra de nòstra cambra. Dormiguèrem a Cazau, un vilatjòt plan polit, en dessús de Vielha, a la residéncia Casa de pagès Cuny, anatz-i! La femna es adorabla, las cambras son netas, los lièches confortables, i a tot plen de cadenas a la television, e mai que mai 35€ la nuèch amb sala de banh dins la cambara es çò mens car me sembla... Lo telèfon : +34 973 640 139 . Benlèu o sabètz pas, mas los que van en vacanças a la Val d'Aran son totes over rics. T'an totes de 4x4 que una ròda de son tot-terrenh es lo prètz de ma veitura.
èra pas encara dubèrta (mas se'n fotiam, nosautres fasèm pas d'esquí)
son aquí los ricasses amb los 4x4. Es alai que lo rei d'Espanha va esquiar.
Quand vos disi que la Val d'Aran es pels borgeses :P
Per partir en vacanças a la Val d'Aran, es aquí: torismearan.org (Lo sit es en version occitana ). mas mèfi a las entressenhas dau sit, son pas totas justas... Es melhor de telefonar abans per aver pas de suspresas!
diumenge, 16 de novembre de 2008
entath ciutadan en aaran
Es poliiiiiiiiiiiit lo tipe!
dissabte, 15 de novembre de 2008
dissecacion
Una Boite a Meuh es akesta causa que sembla una salièra e quand la capviras fa lo bram de la vaca.
Ben la meuna es mòrta.
E coma voliái pas que la vaca mòrta dedins ma boite à meuh poriguèsse, embocanèsse ma sala de jòcs e balhèsse lo racavòmit a Barbie (ja que Ken s'es tirat, es pas en racant de longa que l trobarai un òme a ma Barbie ieu), ai dubèrt, pas de vaca dedins, e ai ensajat de comprene lo fonccionament. E lo coneissètz vosautres lo fonccionament de la boite à meuh?
E ben, agachatz, Wikipedia o explica! Tarriiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiible
E aprèp m'explicaretz a ieu.
dijous, 13 de novembre de 2008
ièr de ser dins mon lièch
me disiái plan que la VF sonava fals!
dilluns, 10 de novembre de 2008
et ils sont où? et ils sont où? Et ils sont où les habitués??? lalala la la la laaaaaa
E ont èran??
Occitània a Pè. 7 personas caminan pendent 70 jorns. 1300 km. Un esfòrç fisic dels bèls per traversar un país, lo descubrir, li parlar, per ne faire parlar, e miracle, per lo faire parlar.
Per lo faire reconéisser per l'Unesco.
Un brave projècte.
Nòble.
Èra important per ieu d'anar a la fin d'aquesta caminada. D'anar dire als caminaires “òsca”.
Òc, èra a Vièlha. Òc, èra luènh. Òc, èra un divendres.
E soi en colèra.
Bravament en colèra.
I aviá de mond.
Rai.
Mas ont èran los tòca manetas?
Ont èran los que vòlon una reconeissença de l'occitan per l'estat francés?
Ont èran los Barceloneses que fan de l'occitan sa lucha?
Ont èran los "que vòlon que ..." ?
Ont èran los que vesèm de'n pertot que braman e bracejan?
Ont èran los que se sègan sus una Occitània “botatz l'adjectiu que volètz”?
Ont èran los teoricians de la causa?
Ont èran los patriòtas e autres pantaissaires de lor Occitània virtuala que ne pantalhan per email?
Sai pas ont èran. En tot cas, lo divendres 7 de novembre, i èran pas a l'arribada d'Occitània a Pè.
E perqué i èran pas???
Benlèu perque faire 300 km en veitura aquò còsta. Rai. Los italians acaban just de ne faire 1300, e a pè.
Benlèu perque lo divendres 7 de novembre trabalhavan e que conéisser la data dempuèi un an permet pas de s'adobar al trabalh.
Benlèu perque èra pas son idèa a eles, e se desplaçan sonque se son protagonistas, entrevistats, fotografiats, saludats, remirats.
Benlèu perque pensavan que fariá pas avançar la causa dins sa dralha a eles, benlèu que los interessava pas, benlèu qu'èran pas d'acòrdi amb lo projècte. Mas puta de dieu, es brave çò qu'an fach, e “los grands de l'occitanisme”, sètz pas estats fotuts d'anar a l'arribada d'Occitània a pè.
O benlèu es perque i aviá pas lo cuol de lipar per aver la subvencion l'an que ven?
Andòlfis...
.
L'arribada d'Occitània a Pè
Un moment dels braves. Una standing ovation per Inès Cavalcanti "l'anima mater" del projècte coma diguèt Mari Vergés la cap de politica linguistica del Conselh General d'Aran.
Un Conselh General d'Aran tròp pichòt per aculhir lo mond vengut per l'escasença.
Un discors remirable dau magnific Paco Boya.
De fòtos, ne metrai mai tre que n'aurai un pauc lo temps.
La plaça abans l'arribada, amb lo monument per la lenga occitana:
(soi la sola de trobar que sembla una pèira tombala?)
L'arribada sus la plaça:
DArio Anghilante entrevistat per France 3:
E, plan segur, mon pè amb los pès de Dario Anghilante, un dels 7 caminaires...e un bocin de la bandièra aranesa:
dimecres, 5 de novembre de 2008
Ò S C A !!!
Lo primièr còp que co-lògui
Primièr, es un pauc l'estrés per respondre a aquò, perque la Jefa, l'autre jorn, te prenguèt l'aire missant e faguèt "poirai legir abans que metèsses en linha?". D'aquò, ne dison "question retorica", perque , de fach, èra pas brica una question, èra un "fai-me legir abans de metre en linha" o "mèfi a çò que dises", "vas veire!" e autras menaças que vos las passi. Precisi, per Camel, que la Jefa diguèt : "emmèrda lo Camèl, podiá pas pausar una autra question?" , te fas d'enemics mon Camelon.
E perqué tantas menaças? Ieu me disi qu'a pas la consciéncia tranquilla. Aguèsse pas res de se reprochar, me fariá pas de lobbying censurièr, sètz d'acòrdi amb ieu, he?
E ben vos o vau dire ieu.
LaJefa s'enanèt viure dins un ostal grandaràs. E LaJefa e ben...cossí dire... sap faire lo tajina, .... sap explicar tot plen de causas... mas... ben.. vaquí... es tot.
Alara, recrutèt de monde.
La legigueriatz pas vosautres l'anóncia?!?! Cal dire que i caliá passar davant: una a la librariá e l'autra al mercand de tièlas, ben òc, cadun a sos centres d'interès, cal pas jutjar.
L'anóncia disiá:
"JF activa (o putan, començava coma una anóncia sexuala e aviái pas res vist!!!) cèrca JF activa (kò vòl dire que voliá pas una fenhantassa que fa pas lo netitge) per ocupar una cambra granda e solelhosa e moblada (segur, se met qu'es una cava, lo mond i van pas) dins un ostal grand, solelhós e agradiu. (Versalhas a costat es una tuta)Se presentèron tot pleeeeeeeeen de monde. Semblava lo casting de la Star'Ac la coa dabans l'ostal de LaJefa. normal, coma aviá pas marcat lo prètz, e ben lo mond se pensavan qu'èra a gratis. Son cons lo mond. LaJefa, foguèsse una ONG, aquò se saupriá!!
Condicions (of course, de k cresiatz?):
- bricolaira
- inteligenta
- filosòfa
- ortalhièra
- occitanofòna
- cosinièra
- simpatica
- cultivada
- nimportanawakaira
- practica
- amb una polida autò
- que fume pas
Animals non acceptats.
Puèi, coma a Star'Ac, en finala, eriam doas.
Pomponeta e ieu. Mandatz un SMS per ieu. Mercé. Las referéncias a Star'Ac son per que la Jefa riga un pauc - òc, LaJefa agacha staracademy, e òc, quand vos o disiái qu'aviá de causas de pas dire La Jefa dins sa vida....
Per ne causir una, LaJefa nos faguèt tot plen de questions. Genre "prendrai la melhora".
Es una interessada... vos o disi.
Perqué nos prenguèt a totas doas??? e ben vos o vau dire ieu, perque aviá besonh de las doas, perque akò èra l'equilibri perfièch. Demostracion:
- Pomponeta cosina plan e ieu acabi totes los plats, pas de pèrda, tot es profiechat
- Pomponeta fa l'òrt, ieu ajudi
- Pomponeta fa lo bricolatge, ieu ai totes los espleches (e vai-te'n faire de bricolatge s'as pas lo material)
- Conti una conariá cada còp que dubrissi ma boqueta sensuala, E akò, a la Jefa, la fa rire
- Pomponeta ditz tot plen de causas intelligentas e te pausa de questions sus de causas que te pausas pas jamai de questions dessús. E a la Jefa, las questions complidacado-existencialas, akò li agrada.
E totas doas eriam activas (non, Quequejaire, parli pas de sexe!), bricolairas, intelligentas, cultivadas, occitanofònas, simpaticas, cosinièras (mas siiiiiiiii, la fau la cosina!!! e ma paella, he???) e occitanofònas (o ai dich dos còps, o sabi). Per resumir, Pomponeta e ieu sèm perfièchas. Al nòstre biais.
Mas ieu, la vertat vertadièra, la coneissi.
Perqué laJefa me prenguèt a son ostal?
E ben aquò èra per caçar LAS RATAS
Cossí o sabi?
E ben l'autre jorn, i anèri e me demandèt, amb lagremas e votz que tremola, "voldriás pas tornar? me sembla que las ratas son tornadas dins lo trast".
PS: se lo blòg desapareis deman, es un còp de
dimarts, 4 de novembre de 2008
Sankokai
Catsaiza, son tres sòrres que, incognito, fan de mission a la James Bond.
Son tres, son joves, son intelligentas, son polidas, son de longa a susar e a faire tot plen de movements ambson còs, se li veson las popas, son vestidas de vinil.
Compreni ara perque mon paire venia agachar Cat's Eyes amb ieu, ten!
dilluns, 3 de novembre de 2008
la tele e ieu
Per merendar, aviái de lach amb de lèscas amb de burre (dons ton cuol las 5 fruchas per jorn, mas a l'epòca lo govèrn o disiá pas). E agachavi la 5. A l'epòca, la 5 èra pas una cadena intelectuala-bobo-alemanda, non, èra una cadena... sai pas, èra una cadena que i aviá de jòcs e los dessenhs animats. Ben òc, es lo sovenir que n'ai, d'un autre costat, aviái 7 ans, m'anatz pas faire
Los dos dessenhs animats mai dramatics dau mond mondial: Princesse Sarah e Rémi Sans Famille.
Princessa Sarah.
Ja lo títol, marca mal.
Princessa Sarah, es l'istòria d'una drolleta qu'a una votz nhanhà que son paire ric ric ric li paga una escòla subreborgesa e quand lo paire creba (al 2nd episòdi), e ben la paura dròlla ven l'esclava de l'escòla. E pendent 40 episòdis, veses coma te maltractan la paura Sarah (dins son cuol la principautat), coma te li fan faire lo netitge, coma la daissan crebar de fam, coma se regalan de l'umiliar, coma lo mond son missants amb ela.
Ieu soi segura qu'es dempuèi Princessa Sarah que soi brava amb tot lo mond e que me mesfisi dau mond qu'an un minimum de poder. Òc, Princesse Sarah, es un pauc l'escòla de la vida finalament.
non, seriós, agachatz aquò:
(remarcaretz las voses nhanhan...)
La fasián pas jamai manjar pauròta.
E ieu manjavi totjorn dabans Princesse Sarah, es pas de sadisme aquò???
"je suis sans famille et je m'appelle Rémi, et je me ballade, avec tous mes amis. Ma famille à moi c¡est celle que j'ai choisie...". Putan, quasi 30 ans e te pòdi cantar lo generic de Rémi SAns Famille. De còps que i a, ai vergonha.
De qu'es l'istòria? E ben, me'n ramenti pas tant coma Princessa Sarah... Es l'istòria d'un drollet, Rémi, que sa maire lo dona a Vitalis qu'es pas un cocha vestit mas ne manca pas gaire, qu'es un artista barrutlaire, que fa d'espectacle amb son monard e sos gosses, es un SDF artista qué. E Rémi fa los espectacles amb el. Me soveni pas brica de las aventuras.
Me soveni just que lo monardon Jolicoeur, morís a un moment e que ieu ploravi ploravi ploravi dins mon bòl de lach, e aquò salava lo lach e èra desgulasse. Tròp tròp triste quand morís l'animalon. Puèi morís a cada redifusion e ieu plori a cada redifusion.
òc, plori al present, perque soi segura que passèsse ara Rémi sans Famille, e ben plorariái quand morís.
Ja que plori quand agachi 30 millions d'Amis.
Ligams:
- un sit internet sus Princessa Sarah (wow, i a de monde que fan de sits sus aquò, alucini)
diumenge, 2 de novembre de 2008
Jorn das Mòrts
Clicar per legir las paraulas:
un dissabte de ser dins mon lièch
Ai agachat Pride and Prejudice. Quinas poliiiiiiiiidas istòooooooorias d'amooooooooor, acaaaaaaaba plaaaan.
Aviái l'impression de veire un remake del dessen animat Les 4 filles du Docteur


text:
Trebes
Trebes (Trèbes en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Trebes es situada dins l'airal urban de Carcassona a 6 quilomètres a l'èst de Carcassona. Sa localzacion estrategica sus la rota entre la Mediterranèa e l'Atlantic es coneguda dempuèi lo neolitic. La vila es dins un corredor entre la montanha Negra al nòrd e las Corbièras a l'èst, Lauragués a l'oèst e la val d'Aude al sud.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Pòrt sul Canal de las Doas Mars


text:
Encastre general
Dempuèi 1997, lo Centre de Formacion Professionala Occitan s’encarga de la formacion continua dels Ensenhaires de las Escòlas immersivas Bressola, Calandreta, Diwan, Seaska e Zweisprachigkeit.
Lo Centre de Formacion Professionala Occitan (C.F.P.O), a la seguida duna demanda de la Confederacion Occitana de las escòlas Calandretas e, d’acòrdi amb las federacions d’escòlas Bressola pel catalan, Diwan pel breton, Seaska pel bàscol e Zweisprachigkeit per l’alsacian, es estat cargat de la formacion professionala continua dels ensenhaires dels establiments en contracte d’associacion amb l’Estat de totas las federacions aquelas.
Las accions de formacion continua porgidas pels ensenhaires se debanan en tot se conformar amb las disposicions de la convencion ministeriala del 20 de març de 1997 e mai las del libre IX del còde del trabalh. Per complir aquela mission, lo CFPO òbra en ligam e sota la tutela administrativa e financièra del ministèri de l’Educacion Nacionala francesa.
Lo CFPO es Centre agregat pel ministèri de l’Educacion Nacionala francesa e recep lo finançament de la formacion continua per totas las escòlas immersivas en lengas non oficialas de França a proporcion del nombre total d’ensenhaires pagats per l’Estat.
Per çò que concernís Calandreta, dins l’encastre de sa mission de formacion continua, lo CFPO trabalha en partenariat sarrat amb :
- la Confederacion Occitana de las Calandretas,
- las Federacions Regionalas de las Calandretas,
- l’Establiment d’Ensenhament Superior occitan APRENE e sos paissèls ajudaires,
- los delegats confederals e federals de regents.
Lo CFPO desira de decentralizar la formacion continua al mai pròche de las escòlas, e volonta de daissar espelir l’iniciativa e la presa de responsabilitat dels regents. Per aquò far, institucionaliza lo títol de referent d’accion de formacion continua. D’unas d’accions confederalas, las que tòcan los cinc sectors cèrca de l’Establiment APRENE, an un referent logistic e un responsable pedagogic causit demèst los Paissèls-Ajudaires. Lo CFPO prepausa tanben d’accions especificas a prepaus d’objectius causits.
Lo CFPO remembra que l’autoritat de tutela que finança, lo ministèri d’Educacion Nacionala, sèrva un drech de contraròtle pedagogic, didactic e financièr, aquò tant de temps coma la lei o prevei.
Lo programa de la formacion continua pels regents per l’annada escolara de 2017-2018


text:
Paddington
Paddington
Ficcion : 95 minutas
Realizat per Paul King
Studiocanal - TF1 Films Production
Paddington conta l’istòria d’un orset peruvian frescament debarcat a Londres, en cèrca d’un fogal e d’une melhora vida. S’entraja lèu quela vida de sos sòmis es pas tan avenenta coma o cresiá. Per astre, encontra la familha Brown, e pichòt a pichòt n’en ven un membre complètament.
Dab las votz de Jòrdi Besombes, Joan-Lois Blenet, Monica Burg, Silvan Carrère, Bruno Cecillon, Cecila Chapduelh, Ives Durand, Joan-Miquèu Espinasse, Emilie Esquerré, Sergí Faugeria, Rodín Kaufmann, Hélio Labadie, Laurenç Labadia, Delfina Lafon, Adrien Pla, Guillaume Leblond, Philippe Neyrat, Mario Peperoni, Olivier Pijasson e Guilhem Surpas.
Disponible en DVD e DCP.


text:
La Comunautat de l'anèl
La Comunautat de l’anèl (en anglés The Fellowship of the Ring) es la primièra partida del Senhor dels anèls, roman en tres volums de l'escrivan britanic J. R. R. Tolkien, paregut lo 29 de julhet de 1954 al Reialme Unit.
Somari
Resumit[modificar | modificar la font]
Libre I[modificar | modificar la font]
Lo Libre I comença amb la descripcion del rambalh provocat dins la Comtat amb l'anoncia de la fèsta que se debanará en onor del 111n aniversari de Bilbon Sacquet, un Hobbit, e del 33n aniversari de Frodon, pichon cosin que Bilbon adoptèt. Las aventuras de Bilbon, inabitualas pel pòble casanièr e suau dels Hobbits, fan corrir totas menas de rumors, e n'i a que penson que amaga a çò del un fabulós tresaur. En mai que Bilbon es estonablament conservat per un aujòl centenari. Cadun espèra la fèsta amb tresfoliment, perque manjar, beure e recebre de presents son las activitats preferidas dels Hobbits. Gandalf, masc e vièlh amic de Bilbon, arriba a la Comtat, per se jònher al festenal coma artificièr.
La fèsta es un succès fins a que Bilbon subte desaparesca pendent lo seu discors, qu'utilizèt un anèl magic que fa invisible quin qu'o pòrta pr'amor tornar a çò d'el. Gandalf lo rejònh e Bilbon, que se sentís vièlh, alassat e estranhament estirat, torna partir a l'aventura, com l'aviá decidit abans la fèsta. L'Hobbit daissa enarrièr, amb dificultas l'anèl magic e lèga tot çò que posseda à a Frodon. Frodon, pauc aprèp, s'abriva a çò de Bilbon mas lo seu oncle èra ja partit, Gandalf l’informa de la situacion e li dich de metre l’anèl a l'abric. Gandalf, que s'interrogava sus l'origina vertadièra de l'anèl, e perplèx fàcia a la resisténcia de Bilbon a lo daissar, tanben se n'anèt de la Comtat, mai d'ora que previst, per reglar d'afars.
Avià l'abituda Gandalf de torna discrètament dins la Comtat de temps en temps. Puèi torna pas mai pendent d'ans e Frodon pensa lo veire pas pus. Alara, un jorn, 17 ans aprèp tornèt Gandalf per visitar Frodon e l'informar que fin finala aviá descobert d'ont veniá l'anèl. Verifica çò que descobriguèt traient l'anèl al fuòc, çò que revèla una inscripcion en escritura elfica e en una lenga del Mordor: de segur s'agís l’Anèl Unic, fabregat dins lo Mont del Destin, e apartenent a Sauron, lo mèstre de las tenèbras, qu'i aviá instillat una partida de la seuna poténcia. L'anèl aviá estat pres a Sauron per Isildur, puèi tombat al riu venguèt a Smeagol, membre d'un pòble benleu parent dels Hobbits; Smeagol, demorét plen de remòrs a causa del murtre qu'aviá fach per prene l'anèl e amb la poténcia d'aquel qu'èra vengut una creatura òrra fugissent la lutz, e aviá pres per nom Gollum. Es en encontrant aquel darrièr que Bilbon aviá trapat l'anèl, e que, segon Gandalf, Bilbon èra destinat a lo trobar malgrat la volontat pròpia de l'anèl que cercava a tornar al seu mèstre.
Alara Sauron, aflaquit dempuei la perduda del seu anèl, èra per l'ora sortit de la Selva Negra e reviscolava las seuna fòrças. Mercé a la captura de Gollum e a las torturas qu'aquel sofriguèt per li desarancar d'informacions, Sauron realisèt l'exiténcia dels Hobbits e, subretot, de l'existéncia de Bilbon. De creatures estranhas barutlan a l'entorn de la Comtat, e d'Elfs e de Nans fugisson cap a l'Oèst. Frodon, ara conscient del dangièr que la menaça de l'anèl pesant la Comtat, deu partir per Bree: Gandalf sospecha que los Cavalièrs Negres, servissent l’Anèl, lèu vendrán a los perseguir. Aprèp uns messes de preparatius, per rendre la despartida mai anodina possibla, Frodon vend Androna, lo domèni del seu oncle. Frodon es accompanhat de tres Hobbits: Samsagace Gamegie (dich Sam), Meriadoc Brandeboc (dich Merry) e Peregrin Toc (dich Pippin). Pendent lo percors, lo grop fa de viradas, coma dins la Selva Vièlha, los Nauts dels Galgals, l'encontra amb Tom Bombadil. Tom Bombadil ofrís una espasa a cadun abans de los daissar. Los quatre Hobbits arriban a Bree ont encontran un barutlaire, Grands-passes (Aragorn), que fin finala es un amic de Bilbon e Gandalf, e tanben l’eretièr del tròn del Gondor. Aquel los mena a Fonscomba aprèp fòrça viradas.
Libre II[modificar | modificar la font]
Arribats a Fonscomba, tornan trobar Gandalf e Bilbon. Se debana alara lo conselh d'Elrond, qu’Elrond (lo mèstre de Fonscomba) presidís; Gandalf i revèla la traïson del cap del seu òrdre: Saroman lo Blanc (que s'éra tornat cap al mau). Decidiguèt en seguida que calguèt anar cap a Mordor, fins al Mont del Destin, ont l'Anèl foguèt fabregat, sol luòc que se podava destruire e l'Anél e Sauron per jamai. Frodon se prepausa de capitanejar aquela quista, foguèt acompanhat per uèit companhs: Sam Gamegie, lo seu amic per totjorn, Merry, Pippin (lo mai jove), Aragorn, Gandalf, Boromir lo filh de l'intendent del Gondor, qu'es un Òme, Legolas, lo representant dels Elfs, e Gimli (filh de Glóin), aquel dels Nans. S'anèron en espedicion per destruire l’Anèl Unic, e aprèp que capitèron pas a passar lo Pòrt de Caradhras decidiguèron de passar per las minas de la Moria, luòcs dels Nans.
Per dintrar dins las minas, cal resòlvre l'enigma inscricha sus la pòrta: « Parlatz, amic, e dintratz. » Gandalf acabèt per trobar la solucion : dire « amic », dins la lenga dels elfs (Mellon); la pòrta de las minas se dubrisson just al moment que lo monstre del lac se desevelhe e ataque los companhs. Dedins las minas a un caireforc deguèron causir entre tres camins. Alara avancèron dins lo corredor e arribèron dins lo tombèl de Balin, lo mèstre de la Moria que foguèt tuat pels Orcs. Se debanét una batalha entre la companhiá e los èssers del mau. Pendent la batalha un Folet arribèt e manquèt tuar Frodon. Los eròis deguèron fugir mas tombèron sus un Balrog. Gandalf lo combatèt mas aprèp que lo faguèt tombar, la bèstia de fuòc faguèt tornejar lo seu foet e lo trapèt: ambedos son precipitats dins las fonsors. La companhiá compta alara pas mai que uèit membres.
Contunhèron lo camin e arribèron dins lo domèni dels Elfs ont encontrèron Galadriel, que mòstra a Frodon cossí seriá lo monde se capitián pas. Abans que la companhiá parta, fa un present a cada membre de la comunautat, e a Frodon una fiòla magica, que l'esclairarán dins los moments mai escurs. La companhiá aborda una riba (prèp de las casudas de Rauros), e Boromir, jos l'enfuéncia de l’anèl, ensag de lo prene a Frodon. Frodon decidís alara de fugir sol cap al Mordor per destruire l’Anèl per jamai. La companhiá lo cerca, mas sol Samsagace lo trobèt, perque aviá compres qu'iriá sol al Mordor, en mancant de se negar pel rejònher dins la barca. Abedos avançan cap al Mordor e lors destin.
Atala s'acaba lo libre de la comunautat de l'anèl.
Publicacion[modificar | modificar la font]
A causa de la longor de l'òbra, l'ostal d'edition Allen & Unwin decidiguèt de la publicar en tres tòmes. Foguèt demandat a Tolkien de cercar de sostítols. Tolkien esitèt, pensèt a Lo Retorn de l'ombre, abans de causir La Comunautat de l'anèl (en anglés The Fellowship of the Ring).
La Comunautat de l'anèl pareguèt en Gran Bretanha lo 29 de julhet de 1954.
Acuèlh de la critica[modificar | modificar la font]
Las criticas foguèron mai favorablas que l'autor esperava.
W. H. Auden ne faguèt una critica positva dins The New York Times[1].
Adaptatcion cinematografica[modificar | modificar la font]
Sortiguèt fin de 2001 en Euròpa lo film, Lo Senhor dels anèls: La comunautat de l'anèl primièra partida de la trilogia cinematografica Lo Senhor dels anèls realizat per Peter Jackson.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ W.H. Auden The Hero Is a Hobbit The New York Times; 31 d'octobre de 1954}}
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Vincent Ferré; Tolkien, trente ans après (1973 - 2003); Christian Bourgois; 2004; ISBN 2267017385


text:
Balena
Una balena es quin cetacèu que siá del sosòrdre dels mysticeti (balenas amb barba).
Segon la definicion anteriora las balenas apartenon als genres Balaena (Balenas pròpriament dichas) e Balaenoptera (Rorquals). La famosa “balena blava” es en realitat un rorqual “Balaenoptera musculus”. Amb mai de 30 mètres de longor e un pes de 140 tonas es l’animal mai grand qu'aja pas jamai existit. Jos l'apelacion balena tanben se designa frequentament totes los grands cetacèus, e s'inclutz doncas los odontocets (cetacèus dentuts): cachalòt, òrca (la dicha "balena assassina") etc.


text:
Istorian
Un istorian es un professional o un expèrt en la istòria, que reculhís de dadas del passat, las estudia e las transmet. Los metòdes e l'objècte per realizar lo pretzfach varian segon l'escola d'istoriografia qu'apartenon o l'epòca que se tracta. Aquela activitat existís dempuèi de l'Antiquitat, que los escrivans reculhan los fets e eveniments, a vegadas legendaris dels seus païses d'origena o de civilitzacions alara consideradas exoticas. Lo seus tèxtes avián sovent un caractèr legitimator amb per justificacion de lors quita profession. Los cronicaires medievals, amb lors cronicas, eritèron d'aquela dobla funcion, que serán egemonic fins a l'arribar al positivisme. L'importància de las fonts d'anàlisi aumentèron amb los sègles, per assegurar una objectivitat mai granda dins la narracion dels fachs. Los istorians actuals faguèron s'estudis especifics a l'universitat ne fasent tant d'investigators e divulgators coma de savents o conselhièrs especialistas.[1]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Anthony Grafton and Robert B. Townsend, "The Parlous Paths of the Profession" Perspectives on History (Sept. 2008)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Lorena (en francic lorenc Lothringe(n), en lorenc romanic Lourène, en francés Lorraine, en alemand Lothringen) es una anciana region administrativa de França
qu'aviá per capitala Mètz. Dins l'encastre de la reforma territoriala, la region Lorena fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 amb las regions Alsàcia e Champanha Ardena per formar una region administrativa nomenada provisoriament Alsàcia Champanha Ardena Lorena que venguèt oficialament lo 28 de setembre de 2016 la region Grand Èst.
Tanben Lorena pòt designar una region istorica d'espandi variable, escambarlada sus de zonas francofònas e germanofònas.
Lo gentilici es lorenc -a.


text:
Empèris nomadas
Leis empèris nomadas fan referéncia ais estats fondats per lei pòbles nomadas imperiaus d'Eurasia de l'Antiquitat au sègle XVIII. Formats per de populacions indoiranianas, oraloaltaïcas, turcas, mongòlas e manchosas que seis armadas èran especializadas dins l'utilizacion de cavaliers arquiers e de la tactica de la tèrra cremada, vivián de norrigatge itinerant dins leis estèpas e lei bòscs de l'Eurasia centrala dins de societats ierarquizadas basadas sus una organizacion tribala. Generalament devesidas entre caps rivaus, lei tribús èran tanben en contact ambé leis estats sedentaris vesins per cambiar de produchs agricòlas còntra de produchs artesanaus impossible de produrre dins l'estèpa. Pasmens, lei relacions èran pas totjorn pacificas car lei nomadas podián de còps assaiar de prendre per fòrça de bens ò car lei pòbles sedentaris (China, Empèri Bizantin...) èran lèsts a empachar l'intrada d'intrús dins sei territòris.
Aquelei relacions conflictualas formèron en Eurasia una geopolitica basada sus l'antagonisme entre societats nomadas e societats sedentàrias. D'efèct, la natura predatritz dei tribús nomadas asiaticas, obligadas de trobar regularament una novèla region druda per s'installar, representava un factor de destabilizacion locau important. Òr, quand un cap capitava d'unificar unei tribús sota una autoritat unica, aquò podiá entraïnar la mesa en movement d'armadas importantas compausadas de combatents entraïnats, mobils e disciplinats capablas de véncer leis armadas deis estats sedentaris. Lei desfachas subidas còntra de cavaliers arquiers per lei Romans (Carrhes en -53), per lei Bizantins (Manzikert en 1071), per lei Song (conquista de China per lei Mongòls) ò per leis Ongrés (Mohi en 1241) mostran la dificultat de faciar una armada fòrça mobila e equipada d'un arc que sa portada li permetiá de tuar una buta a de distàncias alora inegaladas. Ansin, lei pòbles de l'estèpa demorèron capables de menaçar e sovent de conquistar totei leis estats sedentaris d'Eurasia e foguèron donc l'element perturbator major d'aquela region fins a l'aparicion d'armas de fuec en estat de rivalizar ambé l'arc nomada. Manca tanben pas d'exemples per illustrar aquela capacitat de la formacion de l'empèri deis Escites a la conquista de la màger part d'Asia per Genghis Khan e sei successors.
Aquela influéncia geopolitica durabla dei pòbles e empèris de l'estèpa sus lei relacions continentalas constituisse la diferéncia principala ambé leis autrei pòbles nomadas que marquèron l'Istòria coma lei bedoïns arabis dau sègle VII ò lei Vikings dei sègles IX e X. Es tanben confirmada per l'importància deis estrategias adoptadas per lei societats sedentàrias per si protegir còntra leis expedicions nomadas. Maugrat lei diferéncias e lei distàncias importantas entre leis estats victimas d'aqueleis ofensivas, aqueleis estrategias foguèron similaras e basadas sus quatre principis : atacar lei nomadas per lei sometre ò leis obligar de si desplaçar dins d'autrei regions pus alunchadas, fortificar lei regions menaçadas ò leis axes de passatge, devesir lei nomadas per empachar l'emergéncia d'un cap poderós capable d'organizar una ataca, pagar un tribút e donar de títols prestigiós ai caps nomadas per defugir una ataca. Pasmens, coma va mòstra la contuniacion dau fenomèn deis invasions nomadas fins a l'aquisicion d'una superioritat tecnologica decisiva en favor dei sedentaris, lo succès d'aqueleis estrategias èra limitat. D'efèct, leis atacas entraïnavan sovent una retirada dei nomadas que tornavan ocupar lei regions perdudas après lo retirament deis assalhidors. Lei fortificacions mau capitèron de blocar d'invasions en causa de distàncias de susvelhar tròp lòngas[1]. La division dei nomadas entre elei èra eficaça a condicion que la guèrra posquèsse durar d'annadas per afeblir totei lei tribús. Enfin, lo pagament d'un tribút, de còps fòrça important, empachèt rarament leis atacas car lei nomadas respectavan gaire leis acòrds signats.
Lei regions conquistadas per lei nomadas èran integradas au sen d'estats fòrça estenduts e dirigits per lei caps dei pòbles venceires. Aqueleis estats adoptavan rapidament una organizacion mesclant de principis dei societats nomadas e sedentàrias. Aquò èra necessari car lei territòris conquistats per lei nomadas avián sovent de populacions fòrça importantas a respèct dei tribús d'envaïsseires. Lei nomadas avián donc besonh d'integrar d'autoctòns coma foncionaris per permetre lo foncionament de certaneis infrasturas ò administracions desconeissuts dei societats de l'estèpa. Ansin, l'evolucion deis empèris nomadas foguèt dictat per dos principis principaus qu'èran la fragmentacion rapida de l'empèri entre eiretiers rivaus de son fondator e l'assimilacion dau pòble nomada au pòble sedentari pus nombrós. Lo premier fenomèn necessitava generalament una ò doa generacions e èra favorizat per una superficia importanta. L'assimilacion necessitava tres ò quatre generacions e èra favorizada per lo prestigi mai ò mens important de la civilizacion conquistada e per la possibilitat de l'adopcion mai ò mens rapida de la religion dei vencuts. Per exemple, lei signes premiers de division de l'Empèri Mongòl apareissèron mens d'una generacion après la mòrt de Genghis Khan e sei successors si convertiguèron ai religions localas (islam e bodisme) a la fin dau sègle XIII e au començament dau sègle XIV.
Somari
Zòna d'origina dei pòbles nomadas[modificar | modificar la font]
Lei pòbles nomadas a l'origina dau fenomèn de l'invasion nomada avián ges d'unitat e si compausavan d'unei pòbles diferents coma d'Eslaus, de Turcs ò de Mongòls. Pasmens, èran originaris d'una mema region que son centre de gravitat si situa entre la Mongolia e lo lac Baikal. Au nòrd, es limitada per lo bòsc siberian e au sud per lei montanhas de l'Asia Centrala (Caucàs, Hindu Kush...). En revènge, vèrs l'èst e l'oèst, lei limits son pus vagues e l'i a gaire de relèus importants d'Ongria a Manchoria. Aquò rende donc lei migracions aisadas au sen de l'estèpa e en direccion dei butas tradicionalas deis invasions nomadas (Euròpa Orientala, Orient Mejan e China).
Lei teatres deis invasions nomadas[modificar | modificar la font]
Lo teatre deis invasions nomadas representa tota l'Eurasia antica e medievala. Pasmens, dos periòdes (sègles IV-V e sègles XIII-XV) an una importància gròssa car lei migracions e lei migracions nomadas l'i entraïnèron una destabilizacion de lònga durada de la màger part dei societats continentalas (migracion, invasion, disparicion d'estats...). En fòra d'aquelei periòdes de grandeis invasions, existisse d'epòcas de conflictes mai ò mens limitats entre nomadas e sedentaris. Ansin, lei nomadas assaiavan d'agarrir lei sedentaris ò d'ocupar lei regions afeblidas e lei sedentaris organizavan de temps en temps d'ofensivas per sometre e pacificar l'estèpa.
Lo cas de l'Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Leis invasions dei cavaliers de Genghis Khan e sei successors e la formacion de l'Empèri Mongòl representan l'apogèu dau fenomèn deis invasions nomadas. Après dètz annadas de luchas intèrnas de 1196 a 1206, Genghis capitèt d'unificar lo pòble mongòl e d'organizar una armada entraïnada e fòrça disciplinada. Amb aquela armada, ataquèron lei tres civilizacions principalas de l'Eurasia sedentària dau sègle XIII : China que foguèt totalament conquistada, lo monde islamic que perdèt lo plan iranian e onte mai d'una dinastia de senhors musulmans foguèt desfacha e l'Euròpa crestiana que la periferia orientala foguèt tanben conquistada. Leis estats musulmans e crestians non conquistats deguèron tanben faciar d'expedicions de pilhatge que causèron de destruccions e de pèrdas importantas. La fin deis annadas 1270 marquèt l'apogèu de l'Empèri Mongòl que va pauc a pauc si devesir entre leis eiretiers de son fondator fins au sègle XV.
Lo declin dei pòbles nomadas e la pacificacion de l'estèpa per lei societats sedentàrias[modificar | modificar la font]
Leis empèris nomadas declinèron pauc a pauc a partir de la fin dau sègle XVI fins a la disparicion totala d'aquela mena d'estat au sègle XIX. Sei principalei causas foguèron lei progrès tecnologics, tactics e organisacionaus deis armadas sedentàrias e tanben lei luchas intèrnas entre estats nomadas. Ansin, au sègle XIX, l'expansion russa en direccion de l'Ocean Pacifica rescontrèt gaire de resisténcia de part dei pòbles de l'estèpa.
Cronologia deis empèris e deis invasions nomadas[modificar | modificar la font]
- Sègles VI-II avC : Empèri Escite.
- Sègle IV avC - sègle II : invasions de China per lei Xiongnus.
- Sègles III-II avC : Empèri Hiongnu.
- Sègles I-II : Empèri Sienpei.
- Sègles IV-V : invasion de China per lei Topas.
- Sègles IV-VI : Empèri Ruanruan.
- Sègle V : invasion dei Huns en Euròpa e formacion d'un empèri (vèrs 375 - 484).
- 480 : invasion d'Índia per lei Huns Blancs.
- Sègles VI-IX : invasion deis Avars en Euròpa (a partir de 555) e existéncia d'un estat avar en Euròpa Centrala (vèrs 555 - 805).
- vèrs 558 - 582 : Empèri Tujue.
- 582 - 657 : Premier Khaganat dei Turcs Orientaus (scission de l'Empèri Tujue).
- 582 - 630 : Khaganat dei Turcs Occidentaus (scission de l'Empèri Tujue).
- Sègles VII-VIII : invasion dei Bulgars en Euròpa qu'es a l'origina de la Bulgaria actuala.
- 682 - 744 : Segond Khaganat dei Turcs Orientaus.
- Sègles VII - vèrs 842 : Empèri Tibetan.
- vèrs 740 - vèrs 840 : Empèri Uigur.
- 840 - 924 : Empèri Quirguiz.
- Sègles IX-X : invasion deis Ongrés en Euròpa qu'es a l'origina de l'Ongria actuala.
- Sègle XI : invasion dei Pechenegs en Euròpa, formacion d'uneis estats e dispersion a partir de 1122.
- Sègles XI-XII : invasion dei Turcs Seldjokides e formacion dau Sultanat Seldjokide (1037-1155) e d'uneis estats locaus.
- Sègles XI-XIII : invasion dei Turcs Gaznevides e formacion d'un sultanat (962-1187).
- Entre 1130 e 1135 - 1211 : Empèri Karakitan.
- Sègle XII : invasion dei Cumans en Euròpa, formacion d'un estat dins la region de Pònt destruch en 1241 per lei Mongòls.
- Sègles XII-XIII : invasion de l'Orient Mejan per lei Turcs Khwarezmians e formacion de l'Empèri Khwarezmian (1077-1231).
- Sègles XII-XIII : invasion de China per lei Jurchens.
- Sègles XIII-XIV : Empèri Mongòl.
- Sègle XIV : invasion dei Turcs Otomans en Anatolia qu'es a l'origina de l'Empèri Otoman e de la Turquia actuala.
- Sègles XIV-XV : invasion dei Turcs Timuridas, formacion de l'Empèri Timurida (1405-1507) e d'unei principats locaus.
- Sègle XIV : invasion de l'Orient Mejan per lei Mongòls Chaïbanides que van participar a la formacion de l'estat ozbèc.
- Sègles XV-XVI : Empèri Ozbèc.
- Sègle XV : Premier Empèri Oïrot.
- 1644 : invasion de China per lei Manchós e formacion de la dinastia Qing (1644-1912).
- 1690 - 1758 : Segond Empèri Oïrot.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En revènge, lei barris dei vilas representèron sovent una escomessa pus importanta car la màger part dei pòbles nomadas avián pas pron de coneissenças tecnicas per bastir d'armas de sètge ò de coneissenças militaras per organizar un assaut còntra de fortificacions ben defendudas.


text:
Dijòus, 14 de genièr de 2016, 03h00 Societat,Escòla,Cultura
Lengadòc > Lengadòc Bas > Besierés
Magali Bizot
Lo Ministèri de la Cultura francés autregèt lo 8 de genièr passat, a Maria-Joana Verny e a Felip Martèl, la medalha de Cavalièr de las Arts e de las Letras. Los professors e activistas de la Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d’Òc (FÈLCO) recebèron aquela distincion coma reconeissença per lor prètzfach dins l’ensenhament e la recèrca de la lenga occitana. “Ai pas ren demandat, mas l’accèpto en pensant qu’en delai de ieu, ven als ensenhaires e cerchaires en domeni occitan, e encara, en delai, a totes los actors de la cultura d’òc que vai aquela reconoissença”, çò declarèt Martèl a Jornalet.
La ceremònia se faguèt a Besièrs, dins la sedença del CIRDÒC, la mediatèca e centre de desvolopament de l’occitan, que 40 après sa fondacion, classa, archiva e documenta tot lo material liat a la nòstra lenga e la nòstra cultura. “Soi aürosa que nos siá rendut al CIRDÒC, aquel onor, aquel luòc magnific de vida e de cultura”, çò diguèt Verny dins son discors, en tot definir lo luòc aital: “[es] un exemple de mon espèr de veire nòstra lenga e nòstra cultura prene la plaça publica que s’ameritan”.
“S’aboliràn pas, ailàs, las annadas d’umiliacion, tornaràn pas als nòstres la dignitat que lor raubèron en los pregar de pausar a la pòrta de l’escòla la lor lenga amb lors esclòps fangoses. Mas demòran vivas, las nòstras lengas, en França. Las an pas encara tuadas, son aquí, tot pròche, dins la memòria del mond e dins çò que s’apèla la competéncia passiva. Vivon dins la creacion, la literatura, la musica, lo teatre, lo cinèma, mas lor manca l’encastre social public ont se poguèsson ausir e parlar en dignitat”, çò apondèt Verny.
En mai d’aquò, Martèl reconeguèt a la redaccion de Jornalet qu’esperava quicòm mai qu’aquela distincion del Ministèri de la Cultura. “De nòstre ministèri de tutèla esperàvem que melhorèsse la situacion de l’ensenhament de l’occitan dins lo public, de la mairala e a l’universitat, çò qu’es pas evident amb sa reforma dau collègi. Una politica d’ofèrta venent d’el pertot sus tot l’espandi occitan, sens eissubliar la diaspòra parisenca, auriá vaugut totas las medalhas”.
Chevaliers des Arts et des Lettres per france3midipyrenees
Un còp èra… una dròlla de païsans del Cantal qu’ausissiá doas lengas a l’ostal, sens aver cap de consciéncia que i podiá...Posted by Marie Jeanne Verny on dissabte, 9 / gener / 2016
Dins La Festa , Robert Lafont escriviá "N'i a que i van e n'i a que son sempre per i anar!" Basta de pas oblidar aquò. Felip e Maria Joana fuguèron, son e seràn d'aquelei que i van e que i van de lònga, amb lo capuditge necessari per faire avançar pauc a cha pauc la causa de la lenga, amb tot lo trabalh fach dins lei classas per lei colègas. Capèu bas !
Segur que voudriám "qu'aquela puta d'estat… bla bla bla" mai la realitat es la realitat e l'amarum fa pas gaire avançar lo carret... Legir mai
Felicitacions Marie-Jana e Felip per aquera madalha plan meritada. L'estat balha aquiu un simbèu fòrt de reconeishénça de la lenga e aquò qu'ei dejà rede importent. E jo, personalament, que vos disi a tots dus un gran mercés peu vòste trabalh acarnassit entà la promocion e la defénça de l'ensenhament de l'Occitan.
Un grand merces à MJ e Felip pel lor vas que nos permet de contunhar de nos batre par nostra plaça dins l'escola publica, l'escola de totes ! Lor umanisme sincère me toca prigondament
Anciana estudianta de Maria-Joana e Felip, lor disi mercés.
De medalha, ne doni pas, mas an mon admiracion, ma reconeissença e mon amistat.
Basta trobessiam mai sovent de mond de la qualitat de Maria-Joana e Felip !
“De nòstre ministèri de tutèla esperàvem que melhorèsse la situacion de l’ensenhament de l’occitan dins lo public, de la mairala e a l’universitat, çò qu’es pas evident amb sa reforma dau collègi. Una politica d’ofèrta venent d’el pertot sus tot l’espandi occitan, sens eissubliar la diaspòra parisenca, auriá vaugut totas las medalhas” E òc, sénher Martèl. mas sèm jos la dictatura financiarista d'Euròpa e non cal pas somiar. Sempre mai lor agradarà la solucion ... Legir mai
Lo Ministèri de la Cultura francés a autrejat la medalha de Cavalièr de las Arts e de las Letras a Maria-Joana Verny e a Felip Martèl : quina ipocrisia e quin cinisme, de la part d'aquela santa puta d'estat centralista, colonialista e exterminator de pòbles !
#5 Aimi melhor la reconeissença de la part de las personas que me respèctan.
Al mens eles l'an meritada aquela reconeissença !
#3 cresi que cal pas mesclar tot e son contrari.
Empacha pas de luchar...
Reconeissença d'un trabalh que fa dintrar l'occitan e sos passaires dins una oficialitat.
Calriá que n'i aguèsse maites
Los recipiendaris son pas pro ninòis per se daissar apasimar amb de besucarietas.
Fa qualques meses d'unes volguèron pas manifestar a Montpelhièr a causa d'una possibla politizacion. A París dins los ministèris fan pas de politica. Fan de repression lingüistica. Sens consciéncia politica i aurà pas cap d'avenidor per Occitània. Podèm veire la diferéncia amb Corsega.


text:
Dimenge, 24 de setembre de 2017, 03h00 Politica,Internacional,Environament,Economia
Lo president francés, Emmanuel Macron, prononcièt dimars passat son primièr discors a l’Assemblada Generala de l’ÒNU, e o faguèt en tot mostrar sa fermetat a manténer l’Acòrdi de París per arrestar lo cambiament climatic. Lo messatge de Macron s’adreiçava mai que mai al president estatsunidenc, Donald Trump, qu’aviá anonciat de quitar l’acòrdi. “Recularem pas. Respectam prigondament la decision dels Estats Units. La pòrta serà totjorn dobèrta mas los autres estats contunharem de seguir l’acòrdi de París”, çò assolidèt.
Macron aguèt d’autras discordàncias amb Trump, especialament sus Iran. Segon lo president francés, es una “error grèva” de denonciar sens ofrir d’alternativa l’acòrdi nuclear de las poténcias internacionalas amb lo govèrn iranian. Trump aviá parlat qualques oras abans a l’Assemblada Generala, tanben dins son primièr discors, per criticar l’acòrdi que permetiá de restrénher lo programa nuclear iranian, que lo qualifiquèt de “vergonha”. Segon Macron, l'acòrdi es “solide” e “essencial per la patz”. E soslinhèt que de lo respectar pas seriá “irresponsable”.
Lo president francés mençonèt tanben la crisi del pòble rohingya en tot denonciar lo “netejatge etnic” que patisson.
#8 Exacte, mercé. De costuma o corregissi mas aqueste còp a escapat a mon atencion...
#8 klima, klimatos o clima, climatis
*climat : clima. En francès la T non es pas etimologica.
Lo monde tot es darrièr ièu, mès respecti los fenhants que me vòlen pas seguir.
Aquel Trump vòl jogar del con amb ièu...mès arrestará pas lo monde en camin.
Macron parla mas China fai. China es lo pais que developpa lo mai las alternativas ecologicas coma lo fotovoltaic. Trump parla belcòp tanben. Trump e Macron parlan au nom de pais que son pus los mestres dau monde e que son menaçats per un crash financier e economic per se balhar un ròtle mai important. Quò es tot; quò vai pas pus lonh. Dins aqueus desbat i a ren a en tirar perque lo dejos de l'afar es catada e plan catada.
E de que ditz son excellència Macron sul còp d'estat neo-franquista de Madrid contra Catalonha ??
Lo micron es infinidament pichon, lo Macron es infinidament grand.
Lo macronisme es tot e son contrari a l'encòp; entre lo verai e lo fals, i a Macron.
Se s'opausa a Trump, aquò va plan.
- L'acòrdi de París serà pas negociat tornamai, perque serà pas aplicat. Punt.
Quin coratge ! Ne soi completament espantat. I'll be damned !
- Las ordonàncias sul trabalh seràn pas negociadas, mas seràn aplicadas.
Quin coratge ! I'm dazzled !
(vesètz, soi a cambiar mon patés, perque sèm totes naturalament faches per parlar anglés)
#1 Tot çò que ditz o fach "aqueste tipe" es marrit veire diabolic sens autra rason qu' "aqueste tipe" es aqueste tipe, que lo dieu dels insomeses diga de causas parelhas seràn paraulas angelosas perque aquel tipe es aquel tipe. Sus un subjècte politic se poiriá al mens parlar dels arguments politics e daissar l'a "d nominem" per l'anecdota.
Sul fons pensi que lo Macron a rason de s'opausar al Trump sus aqueste subjècte.
Es curiós qu’un tipe que se vòl modèrn (parla globish, òsca!) emplegue lo vièlh metòde Coué. Alara lo marketing nos a porgit de farlabica coma president?


text:
Dampierre-sur-Avre
Dampierre-sur-Avre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Coma lo sieu nom l'indica, aquela municipalitat a traversat pel Avre, afluent del Eure e doncas jos-afluent de la Seine.
Comme son nom l'indique, cette commune est traversée par l'Avre, affluent de l'Eure et donc sous-affluent de la Seine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]