text:
Jol Pont
Als uns la vida simple... Als autres la subrevida, la mala-vida , . Als uns la cerca de plaser, de l'emocion ,de l'amor, Pels autres la quista del manjar, d'un abric de cartons Als uns la jòia de la vida, lo caud , lo bèl, lo bon, la poësia e de las femnas Pels autres lo ratum , las escobilhas , la frucha poirida del mercat Son fraires totes los òmes . Las femnas son sòrres, e brèçan l'enfant del meteis balanç. E lo vin acid t'escaufa los budèls e la cervèla, E l'amistat raja a l'entorn d'un fuòc de paletas . Un tipe te sarra l'espatla, e ditz que te coneis . Una ibronha te soritz de sa boca voida. La serada se pèrd coma Garona, dins la fumada d'un matin de prima Lo vielhum te copa lo cap, e lo fresc pela las tieunas mans rufas E contunha tal un jove de rire coma un nèci; vist que sèm totes fraires o sòrres, anestesiats De mai en mai nombroses jols pals de neon blancas. Jol Pont Nòu fa quatre pas de dança sens saupre ont se'…


c: text/html

text:
Bèc
Lo bèc es una estructura anatomica extèrna dels aucèls que, a mai de servir per manjar, es emplegada per grooming, manipular d'objèctes, tuar de presas, furgar lo sòl per manjar, la seduccion, e noirir los pichons.
Anatomia[modificar | modificar la font]
Los bècs pòdon variar d'un biais significatiu en talha e forma en foncion de las espécias. Lo bèc se compausa d'una maissa anteriora: la maxilla, e d'una maissa inferiora, la mandibula. La maissa es bastida d'òsses, abitualament balmats o poroses pr'amor de reduire lo pes per volar. La superfícia exteriora del bèc es cobèrta d'una capa plan dura de queratina que se sona la ranfotèca. Entre lo jaç exterior dur e l'òs i a un jaç vascular que conten mantun vaissèl sanguin e las terminasons nervosas.
Lo bèc ten dos trauquets que se sonan narras, connectats a la partida balmada interiota del bèc e aital al sistèma respiratòri. Per d'unes aucèls, se situan dins una estructura carnosa, sovent cerosa, a la basa del bèc que se sona lo cere (del latin cera. Los falcons, los papagais, las palombas e los skuas son d'aucèls qu'an un ceres.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orangotan
Orangotan de Bornèo, Pongo pygmaeus
Los orangotans (Pongo) son un genre de grands ominids pròche dels gorillas, dels chimpanzés e dels umans. Los orangotans tenon de braces longs e un pel roge, de còps que i a marron. En posicion verticala pòdon aténher los 2 de mètres (e mai se rara còp supèran los 1,75 m) amb una dubertura de braces de 3 mètres. Los exemplaris de mascles arriban a pesar mai de 120 quilòs. Son natius de Malàisia e d'Indonesia. Lo mot orangotan deriva del malai Orang Hutan que significa òme de la sèlva.


text:
Quenton de Salôrro
Lo quenton de Solora (en alemand Solothurn, en tuche Soledurn, en francês Soleure) est un quenton de la Suisse tuche.
Liyen[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Articllo en arpetan romand / ORB
- Modèlo de populacion suissa en fôta
- Pâge g·eolocalisâye per Wikidata
- Articllo g·eolocalisâ en Tèrra
- Enfocajon Division administrativa - Populacion pas numerica
- Enfocajon Division administrativa - Supèrficie pas numerica
- Articllo a ilustrar Division administrativa
- Quenton suisso


text:
Canton pedagogic :
Ponches classas :
Classa de Batista e Laura :
- GS, CP e CE1 : La piscina començarà a partir del dijòus 17 de març, Partirem en bus de l’escòla a 14h45. Podètz recuperar los enfants siá directament a la piscina a 16h30 siá a la Calandreta Ametlièr 7 carrièra Franklin a partir de 17h. (possibilité de récupérer les enfants directement à la piscine à 16h30 ou à l’école l’Ametlièr à partir de 17h.)
- Classa descobèrta : despart lo 06 d’abril a 9 oras al Garric e tornar lo divendres 8 d’abril a 17 oras al Garric.
Classa de Cristel :
- Acamp de classa lo dimars 29 de març a 17h15.
Classa d’Irena :
- I aurà una estagiaria a partir de dimars 29 de març fins a divendres 1er d’abril.
Canton associatiu :
- Mercé a la comission trabalhs de far los pichons bricolatges marcats jol cobèrt.
- Un aperitiu serà organizat pel despart de Fatia (secretaria) lo dimars 29 de març a 17 oras.
Vocabulari : despart : départ / tornar : retour / estagiaria : stagiaire / pichons bricolatges : petits bricolages / cobèrt : préau / aperitiu : apéritif.
Vous trouverez ci-après les repas de la cantine → Menus Cantine Avril 2016
Attention : les 7 et 8 Avril 2016 « CLASSE DÉCOUVERTE » pour les classes de Batista et Laure donc pas de cantine.
Canton pedagogic
Ponches escòla :
- Talhièrs descantonats : divendres 25 de març de 9h30 a 10h30. Se sètz interessats per menar un talhièr, mercé de vos sarrar dels regents.
- Farem una caça als uòus en chocolat a l’òrt lo divendres 25 de març a 11h.
- Melania seguirà la formacion SST (primièrs secors) lo 21 e 22.
Ponches classas :
Classa de Batista e Laura :
- GS, CP e CE1 : La piscina començarà a partir del dijòus 17 de març, Partirem en bus de l’escòla a 14h45.
Podètz recuperar los enfants siá directament a la piscina a 16h30 siá a la Calandreta Ametlièr 7 carrièra Franklin a partir de 17h. (possibilité de récupérer les enfants directement à la piscine à 16h30 ou à l’école l’Ametlièr à partir de 17h.)
Classa de Cristel :
- Acamp de classa lo dimars 29 de març a 17h15.
Classa de Laure :
- URGENT : avèm besonh de parents per organizar lo mercat del 25/03 !!!
Classa d’Irena :
- Irena serà en formacion paissèl ajudaire la setmana tota e serà remplaçada per Aurèlia (estagiaria regenta Calandreta).
Canton associatiu
- Mercé a la comission trabalhs de far los pichons bricolatges marcats jol cobèrt
- Un aperitiu serà organizat pel despart de Fatia (secretaria) lo dimars 29 de març.
Vocabulari : talhièrs descantonats : ateliers décloisonnés / menar : animer / se sarrar : se rapprocher/caça als uòus : chasse aux oeufs / l’òrt : le jardin / seguir la formacion : suivre la formation / paissèl ajudaire : formateur regent / estagiaria : stagiaire.
Dissabte 12 de març « Lo grand CARNAVAL ! » Rdv plaça de la Madeleine a 14h00
Canton pedagogic
Ponches escòla :
- Vos rampelam que la classa comença a 9h00 petanta : Se jamai sètz tardièr mercé de menar vòstre enfant a la recreacion de 10h15 per pas derengar lo fonccionar de la classa.
- Sèm dintrats dins de classas pas netejadas per manca de mobilizacion dels parents…. Pas agradiu !
- Mercé de jogar lo jòc e de vos marcar !
- Melania seguirà la formacion SST lo 21 e 22 : pas de bibliotèca !
Ponches classas :
Classa de Batista e Laura :
- GS, CP e CE1 : La piscina començarà a partir del dijòus 17 de març : avèm besonh de 3 parents acompanhaires. Partirem en bus de l’escòla a 14h30 e vos caldrà recuperar los enfants a la Calandreta Ametlièr 7 carrièra Franklin a partir de 17h.
Classa de Laura e Cristel :
- -Per las MS : vesita de la PMI dijòus 17 : portar lo carnet de santat
Classa de Laure :
- URGENT : avèm besonh de parents per organizar lo mercat del 25 !
Classa d’Irena :
- Irena serà absenta lo 18 (participa al collòqui de l’ISLRF) la classa se debanarà coma de costuma.
- Tambornet : començarem lo cicle de tambornet a la dintrada cada dijòus de tantòst. Mercé de preveire una tenguda d’espòrt.
Canton associatiu
- Mercé a la comission trabalhs de far los pichons bricolatges marcats jol cobèrt
- Dimenge 20 : LOTO : venètz nombroses !
Vocabulari : rampelar : rappeler / 9h petanta : 9h pile / menar : amener / pas netejadas per manca de mobilizacion : pas nettoyées par manque de mobilisation, agradiu : agréable/jogar lo jòc : jouer le jeu/ seguirà : suivra/ se debanarà coma de costuma : se déroulera comme d’habitude
Dissabte 12 de març « Lo grand CARNAVAL ! » Rdv plaça de la Madeleine a 14h00
Canton pedagogic
Ponches escòla :
- Vos rampelam que la classa comença a 9h00 petanta : Se jamai sètz tardièr mercé de menar vòstre enfant a la recreacion de 10h15 per pas derengar lo fonccionar de la classa.
- Carnaval : Se volètz desfialar amb vòstre enfant, se cal desguisar !!!
- Pensatz de tornar los quaserns a la dintrada !!!
Ponches classas :
Classa de Batista e Laura :
- GS, CP e CE1 : La piscina començarà a partir del dijòus 17 de març : avèm besonh de 3 parents acompanhaires. Partirem en bus de l’escòla a 14h30 e vos caldrà recuperar los enfants a la Calandreta Ametlièr 7 carrièra Franklin a partir de 17h.
Classa de Laura :
- – Acamp de classa : lo dimars 8 de març a 17h15.
Classa d’Irena :
- Repeticion generala del jutjament Carnaval : lo divendres 11 de març la jornada tota a l’escòla de l’Ametlièr, 7 carrièra Franklin a Besièrs. Pensatz de metre una picamica al vòstre mainatge e de lo menar directament aval.
- Mercé a la mamà de Carlina ! Ganhèrem 265 euros al mercat !!!
Tambornet : començarem lo cicle de tambornet a la dintrada cada dijòus de tantòst. Mercé de preveire una tenguda d’espòrt.
Canton associatiu
- acamp carnaval divendres19 a 17h15 a l’Ametlièr !
Vocabulari : rampelar : rappeler / 9h petanta : 9h pile / menar : amener / desfialar : défiler / mascarar : maquiller / regent : enseigant / òrt : jardin / quicòm a partejar : quelque chose à partager


text:
Antigòna filha d'Edip
Dins la Mitologia grèga, Antigòna (ἈvtιYόvn) èra la filha d'Edip e de Jocasta. Aviá dos fraires Eteocles e Polinices, e una sòrre, Ismèna. Acompanhèt son paire Edip (rei de Tebas) a l’exili e, quand aquel moriguèt, tornèt a la ciutat.
Dins lo mite, los dos fraires mascles d’Antigòna èran en luta de contunh pel tròn de Tebas, a causa d'una malediccion que son paire aviá lançat contra eles. Se pensa qu'Eteocles e Polinices montavan sul tròn alternativament, mai, un còp, Eteocles decidiguèt de demorar al poder aprèp son torn, çò que provoquèt una guèrra; ofensat, Polinices cerquèt ajuda dins una ciutat vesina, reüniguèt una armada e tornèt a la ciutat per reclamar çò seu.
La guèrra s'acabèt amb la mòrt dels dos fraires pendent la batalha, un de la man de l’autre, coma o disiá la profecia. Alara Creont venguèt rei de Tebas e dictèt que, per aver traït la patria, Polinices seriá pas enterrat dignament e se lo daissariá fòra de la ciutat. Las onors funèbras èran fòrça importantas pels grècs, doncas l’arma d’un còs qu'èra pas enterrat èra condemnada a vagar per la tèrra eternalament. Atal Antigòna decidiguèt de rebondre son fraire e de far sul còs los rituals que se devián, se rebellant contra Creont, son oncle e sògre (perque èra la promesa d'Emon, filh d’aquel).
La desobeissença significava per Antigòna sa pròpria mòrt: condemnada a èsser enterrada viva, i escapèt en se penjant. Emon, vesent mòrta sa promesa, ensagèt de tuar lo paire, puèi se suïcidèt dins los braces d'Antigòna; alara, Euridice, esposa de Creont e maire d’Emon, se suïcidèt en aprene la mòrt de son filh. Las mòrts d’Emon e d'Euridice provoquèron una prigonda dolor per Creont, que fin finala comprenguèt son error.


text:
Calandreta deu Lis (64) : Aperet au don entà sauvar dus emplecs
La Calandreta deu Lis en Bearn que hè aperet aus dons entà sauvar los dus pòstes d'ajuda-mairaus. « Entà perennizar aquestes dus empelcs e paliar au desengatjament de l'Estat au par deus emplecs ajudats, siam 100 donators a mobilizar-nos ». 100 personas qui balhan 10 euros cada mes que permeterà a la Calandreta de collectar cap a 12 000 euros cada annada entà assegurar lo manteniment deus dus emplecs. La moneda amassada peus parents dens las divèrsas manifestacions que serà reservat tau materiau e las activitats pedagogicas de l'escòla deu Lis.
A la rentrada de 2017, las escòlas Calandretas que patín la supression deus contractes ajudats, ua navèra politica d'Emmanuel Macron qui a miat las escòlas immersivas a ua situacion desesperanta. En octobre de 2017, ua manifestacion qu'èra organizada a Bordèu contra aquera supression e tà ua egalitat de tractament dab las escòlas Diwan de Bretanha qui n'an pas patidas d'aqueras mesuras politicas.
Entà har un don :
Inf. : Lo Cassalòt d'Aussau – Escòla Calandreta, 16 camin deu Borg — 64260 Lo Lis


text:
Euròpa : lo camp dei refús
En seguida dei municipalas, lo FN a bandit son estrategia de dediabolizacion, en cèrca d’una tripolarisacion dei rapòrts dei fòrças. Escomessa capitada. Perduda per la senèstra devesida e una UMP cafida d’afaires (Bygmalion, la darriera) que tòrnan, a bèus uelhs vesents, darrier lo candidat Sarkosi de 2012… La nacionalisacion deis eleccions europencas per de fòrças euroscepticas faguèt lo plen dei vòtes d’un refús popular e de l’anaurament de l’abstencion jamai vists dempuei de temps. Lo fons de comerci de la drecha extrèma – preferéncia nacionala, proteccionisme intelligent, securitarisme e anti-islamisme– a mascat tota campanha sus un projèct europenc de reviscolar. A pas sachut lo governament anticipar sus de responsas d’actualitat que pausa l’estat de l’Euròpa mercantila (democratisacion dau fonccionament institucionau, federalisacion dei politicas socialas, recentratge sus lei territòris…). La classa politica s’es volontariament embarrada dins un faus debat sus lei qualitats dei candidats Schulz-Junker per la presidéncia de la Comission… Vaicí, la premiera part dau camps dau refús.
Lo governament a pas nimai anticipat sus l’auvari grandàs anonciat. S’es acontentat de dire que cambiariá pas ges de politica. Testarditge funèst, signe d’una intelligéncia politica dei grandas. Adonc, crisis sociala e politica en seguida d’una austeritat mantenguda, refús de tota alternativa, Hollande e sa còla contunhan de faire la politica de l’estruci : refús de tirar camin vèrs de filieras novèlas per d’emplecs duradís, refús d’entamenar tre ara una transicion energetica vèrs lei tecnologias novèlas, sosten a pena escondut ai partisans dau nuclear, posicion centrista sus lei gas de sistre. E parlem pas dei questions institucionalas que fan d’aqueste país la vertadiera « excepcion culturala » per lo refús de sortir d’un centralisme anistoric dintre lo concèrt dei nacions… Vejaquí, siam dins l’autra part dau camp dau refús.
Dau ponch de vista de l’Istòria, maugrat sei diferéncias, l’una coma l’autra donan d’èr au passat.
Dins lo paisatge politic europenc, França es arribada premiera dei fòrças euroscepticas e antisocialas franc un pichòt vòte de resisténcia : pichòta vilhòla dins la nuech d’una Euròpa en crisi, lei país dau Sud (Grècia, Itàlia, Espanha, Portugau…) an mostrat que la bassacula dau Sud vèrs lo Nòrd podiá encar èstre en chancèla… Mai quant de camin de faire quand lei ressorsas economicas son diluidas dins la globalisacion dei mercats e la dominança dei multinacionalas ? Pasmens, Euròpa esta una necessitat per l’avenir dei generacions venentas e per nòstrei territòris. Una autra Euròpa, segur.
Gerard TAUTIL


text:
15 septembre 2014
Abòr
Abòr Velas blancas au cèu qu'esliçan com linçòusSuu sorelh vergonhós qui hè aus estujòusE lo brum candoliu, eisharpa sus l'arriu,Que perleja au matin au caputh deu vaniu. Esventrada la higa qu'apèra los ausèthsE deu bòsc miejancèr on s'auburan los cèthsQu'entenen a cracar las castanhas de l'anA l'arram darrigadas peu vent holejant. L'arrasim estinglant que vòu estar podat,E au darrèr deu pléish omprejat peus tauzins,Lo cabelh saurejant qu'espèra escarbalhat. Auringletas de mai, dauninas deu... [Lire la suite]


text:
Aroffe (Francia) - 347 m S.l.m.
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Aingeville, Aouze, Aroffe, Attignéville, Aulnois, Autigny-la-Tour, Autreville (Vosges), Auzainvilliers, Balléville, Barville (Vosges), Baudricourt, Beaufremont, Belmont-sur-Vair, Biécourt, Blémerey (Vosges), Boulaincourt, Bulgnéville, Certilleux, Châtenois (Vosges), Chef-Haut, Circourt-sur-Mouzon, Clérey-la-Côte, Courcelles-sous-Châtenois, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombasle-en-Xaintois, Dombrot-sur-Vair, Domèvre-sous-Montfort, Domjulien, Dommartin-sur-Vraine, Domvallier, Estrennes, Frenelle-la-Grande, Frenelle-la-Petite, Gemmelaincourt, Gendreville, Gironcourt-sur-Vraine, Hagnéville-et-Roncourt, Harchéchamp, Haréville, Harmonville, Houécourt, Houéville, Jubainville, Juvaincourt, La Neuveville-sous-Châtenois, La Neuveville-sous-Montfort, Landaville, Lemmecourt, Longchamp-sous-Châtenois, Maconcourt, Malaincourt, Mandres-sur-Vair, Martigny-les-Gerbonvaux, Médonville, Ménil-en-Xaintois, Moncel-sur-Vair, Morelmaison, Morville (Vosges), Norroy, Oëlleville, Offroicourt, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pleuvezain, Punerot, Rainville, Rebeuville, Remicourt (Vosges), Remoncourt (Vosges), Removille, Repel, Rollainville, Rouvres-en-Xaintois, Rouvres-la-Chétive, Rozerotte, Ruppes, Saint-Menge, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Soncourt, Soulosse-sous-Saint-Élophe, They-sous-Montfort, Thiraucourt, Tilleux, Totainville, Tranqueville-Graux, Vaudoncourt (Vosges), Vicherey, Viocourt, Vittel, Viviers-lès-Offroicourt, Vouxey.


text:
Lo primièr convidat sul cadieràs rotge nos parla d’un pais qu’es lo sieu : Traussan de Menerbés.
Joan-Francés Saisset es adjunh a la comuna desempuèi d’annadas e aquest’an cònse. Aprenguèt la lenga dins la vinha ame los vinharons. Se pòt dire qu’es un òme de terran e coneis plan son país.
Nos menèt dins las perièras de Traussan al cap d’un camin de garriga que val lo còp per una passejada ! Un vertadièr teatre dubert sul cèl. Las perièras foguèron esplechadas durant d’annadas. Ara tot aquò marcha ame la demanda mondiala e semblan un pauc esquichadas. Desempuèi qu’es elegit fa un travail plan brave per enrasigar la lenga nòstra. Ja i a dins la comuna plancardas de carrièras en òc , un cors d’ occitan ( assegurat per Arno Krispin qu’es Alemand d’ òrigina ), una Calandreta (35 mainatges) apelada Los Cascamèls. A pauc de temps per pensar a una estrategia locala mas al dintre de l’aglomeracion, va ensajar de far tot escriure dins lo contracte de territòri e mai la Calandreta. El ditz : « La cultura occitana deu enauçar lo nivèl e tornar a la qualitat. E per los libres, cal trabalhar sus las reviradas… » Sa tòca per l’avenidor de Traussan : « vèsi que d’unes trabalhan a far nàisser d’entrepresas (electricitat, comercis, fustièr …) Per la vinha avèm una capitada de las explotacions que trabalhan sur la qualitat e lo « biò » (4 dins lo vilatge). Mas avèm plan perdut de terrènc : pas cap de frucha coma abans, la mitat de la terra en racisa… Lo vilatge va ganhar d’ estatjants novèls. » Joan Francés Saisset estima qu’es important d’aparar lo patrimòni arquitectural de Traussan e de n’en gardar son istòria.
Myriam François
VIRALENGA : Jean-François Saïsset par france3midipyrenees
Le fauteuil rouge est allé dans le Minervois pour démarrer la saison. C’est l’été indien…. Jean François Saïsset nous accueille dans son village de Trausse-Minervois (Aude) et nous balade entre vignes et garrigues. Sa voix résonne dans les carrières de marbres qui sont aujourd’hui exploitées ponctuellement. Il raconte des histoires de clochers et ce personnage truculent campe avec humour les personnages qui lui ont fait aimer cette langue. C’est un homme libre qui porte en lui l’âme occitane et défend avec vigueur sa culture.


text:
Gamla bron
Lo Gamla bron (del suedés: bro ("pont") e gamla ("vièlh"), valent a dire en occitan "Lo Pont vièlh") es un dels ponts de la vila suedesa d'Umeå. Es lo ponch de passatge mai ancian actualament de totes los que travèrsan lo flum Ume.
Aquesta construccion, que permet uèi sonque lo passatge a de passejaires e de ciclistas, mesura 301 mètres de long. Foguèt inaugurada en 1863 e èra originalament de fusta. Qualque decadas mai tard, l'usura del material vegetal portèt a ne cambiar sa composicion per d'acièr, e las òbras d'enfortiment e de cambiament se realizèron durant las annadas 1894 e 1895.


text:
02/02/2016
Paraulas de Novelum fête son 150ème numéro
Fondée en 1969, l'association Novelum, section périgorde de L'IEO ( Institut d'Estudis Occitan) lança en même temps la revue 100 % en occitan « Paraulas de Novelum ». Le responsable éditorial actuel de la revue, Jean-Claude Dugros nous en parle.
«Dempuei la debuta, trobam dins quela revista los temas fondators de l'IEO : l'ensanhament de la lenga, la grafia normalisada, l'estudis de textes ancians, la creacion culturala e literaria e la politica per far avançar la causa occitana. L'idèia es de perpausar de textes en occitan de qualitat per participar a la « defensa e illustracion » de la lenga occitana en Perigòrd. Los estudis de toponimia par Joan Ros e Joan Rigosta, las criticas de libres e los textes de Micheu Chapduelh son de rendetz-vos reguliers plan legits. En mai de quò , tot un fum de textes actuals, poesias, contes, estudis venen completar lo contengut de 24 paginas en general. De temps en temps suertem un numerò especial tematic sur la toponimia per Joan Ros o los juecs ancians per Micheu Chapduelh, lo numerò d'Ezra Pound sur los trobadors, sur la poesia ... Una bona partida daus autors perigòrds coneguts an començat en far pareisser de las creacions originalas dins Paraulas e continuan de zo far : Jaumeta Beauzetie, Benedicta Bonet, Jacme e Frederic Fijac, Joan Ganhaire, Brigita Miramont, Jan Peire Reidi, Esteve Ros, mas tanben Joan-Claudi Puegraveu, Gilbert Borgés...Lo contengut es pas folcloric, passadiste. Virada vers l'avenir, d'aisar legir e de qualitat, la revista se vòl tanben botar a la portada de la gent en perpausar dels textes que se pòden utilizar dins los talhiers de lenga coma « Las cronicas de Vent l'i bufa » de Joan Ganhaire que son dels còps editats en libre. Lo n° especial 150 qu' es per surtir en feurier es un mescladitz de textes ancians qu'avem causit mai de la creacion novela. Las darrièras annadas son tan ricas coma las primièras. La carcassa es solida e avem confiança en l'avenir».
Revue par abonnement : 15€ les 4 numéros ou 25€ les 8 numéros, chèque à l'attention de Novelum, 95 route de Bordeaux 24430 Marsac sur l'Isle.
Denis Gilabert
21:32 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Quenton du Tèssin
Lo quenton du Tessin (en étalien Ticino, en lombârd Tisin, en francês Tessin) est un quenton de la Suisse étalièna.
G·eografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Histouère[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Politica[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Districts et comenes[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Èconomia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Liyen[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Articllo en arpetan romand / ORB
- Modèlo de populacion suissa en fôta
- Pâge g·eolocalisâye per Wikidata
- Articllo g·eolocalisâ en Tèrra
- Enfocajon Division administrativa - Populacion pas numerica
- Enfocajon Division administrativa - Supèrficie pas numerica
- Articllo a ilustrar Division administrativa
- Quenton suisso


text:
Ràdio Occitanie Première
L’ancian animator, Guillaume Gratiolet e l’ancian tecnician de la matinala « Good Morning Occitània » difusada sus las ondas de Ràdio País e Ràdio Occitània pendent dus ans (2013 -2014), Alexandre Chiavassa, que tornan dab la creacion d’ua navèra webradio, aperada « Occitanie Première ». La ràdio que harà lo son gran lançament a la debuta d’octobre. Peu moment, qu’ei en fasa de tèst. Sonque tres emissions viran sus las ondas aquestas darrèras setmanas, « Cap e cap » presentada peu president de la ràdio Jacques Lavergne, « Les caprices d’Irène » o enqüèra « Traversée ».
- Publicat dens Interviews


text:
Lo còp passat es la television de Barcelona que m'escriguèt. « Soi Ferriòl Macip e me n'aucupi de l'Infòc, l'informatiu cultural occitan de Barcelona TV. »
Me diguère qué ? quoi ? what ? Siáu convidat per charrar dau Tam dins una emission catalana ?
Lèu au perruquier ! A la teletaira ! Au SPA ! Me faire un masca ! Me barbejar ! Tornar prene l’espòrt meme se n’ai pas jamai fach ! Reservar la bilheta de trin, lo fèrri, l’avion, la fusada per jónher lei emponts de la celebritat per mei Ramblàs tant aimadas ! Tòrne legir lo messatge.
Contunha : « Per çò que legissi dins ton blòg siás un artista occitan en Barcelona. S'es aital, sèm plan interessats a t'entrevistar per l'Infòc. »
Mon esperit narcissic, coma un marrit escolan, legís pas ben la consinha. Ma testa confla coma una cogorda : « siás un artista … »… rhaaaaaaaa ! lovely !... Ma maire aviá doncas rason ! Saute lo mitan de la frasa per focalizar (zom grand) sus : « sèm plan interessats a t’entrevistar per l’Infòc ». Rhaaaaaaaaaa ! lovely ! (dos) (sega ! sega ! sega es mai fòrt que tu). Vau faire de la tv en Catalohna ! Lei Francés an pas comprés mon geni ! Adieu Venisa provençala !
Alòr que fau ? Responde pardina ! « Adieu vene de recaupre lo vòstre mail uei. Siáu d acòrd per obrar amé vos. Vaquí mon mail onte podèm charrar mai aisidament ……@.....com ». E Ferriòl Macip me balha un rdv : « Per ieu seriá plan de vos telefonar diluns o dimècres quand serai a la telé. Aital podrem trobar una data que siá plan per vos, per ieu e pels tecnicians. »
Qué ? Diluns ? Dimarç ? Mai òbre dins l’Agéncia de Viatge, ieu ! Ma Patrona Arpiana me voudrà pas jamai me desliurar de mei cadenas! Alòr tòrne legir lo messatge, triste : « siás un artista occitan en Barcelona ».
Ben non. Pecaire. Siáu un blogaire occitan dins la vila de Tam. Un franchimand occitan. Aicí tomba lo coparet : « Ieu pensavi que que demoravas a Barcelona, es la sensacion que me balhèt lo tieu blòg. Alavetz serà mai complicat. Amistats. Ferriòl ». Lo rasteu de ma vida.
Se Tam a pas encara fach sei malas per Barcelona, vos conselha amé amistat d’agachar BARCELONA TV!
Tam, eu, contunha son omenatge a Barcelona dins lei posts que seguisson amé lo tèxt d'un collega e un fum de suspresas! De seguir... Me vau faire speakeur un jorn, lo speakeur es lo masculin de speakrina. E aki una musiqueta per esperar la seguida. Interlud.


text:
NGC
Lo New General Catalogue o NGC es un dei catalògs astronomics mai coneissuts dins lo domeni de l'astronomia amatora, ambé lo catalòg Messier.
Contèn 7 840 objèctes dau cèu prefond (principalament de galaxias, mai pas solament) recensats per John Dreyer fins en 1888, data de la premiera publicacion dau catalòg dins lei Memoirs of the Royal Astronomical Society. Aqueu catalòg es una revision e un alargament dau General Catalogue de William Herschel que pareissèt en 1864, en qué pòrta de melhoraments nombrós. Dreyer classèt leis objèctes de l'NGC còmpte tengut de son ascension drecha, çò que permete de dedurre lo melhor moment de l'an per leis observar. Maugrat la dificultat que presentan certans d'aqueleis objèctes, l'NGC s'utiliza fòrça per leis amators, mai tanben per lei professionaus que coma aquò an accès ais objèctes pus accessibles dau cèu prefond - ensin fòrça objèctes NGC faguèron l'objècte d'estudis aprefondats. Pasmens aqueu catalòg conteniá encara de doblons e imprecisions nombrós e doncas si faguèt remplaçar per l'RNGC (Revised New General Catalogue), establit per Sulentic e Tifft (1973).
John Dreyer perseguissèt seis enquistas après la publicacion de l'NGC e presentèt en 1895 e en 1908 (version aumentada) un catalòg complementari de 5 386 objèctes, lo catalòg IC (Index Catalogue I e II), que portèt lo nombre d'objèctes repertoriats per Dreyer a mai de 13 000. Fin finala leis objèctes dei catalògs NGC e IC originaus siguèron en partida corregits en 1988 (sieche exactament un sègle après lo catalòg NGC originau) per Roger Sinnott per formar lo catalòg NGC 2000.0 que s'utiliza encuei. Un autre projècte de correccion deis NGC e IC es lo Projècte NGC/IC. A l'ora d'ara la correccion mai completa deis NGC e IC si faguèt per Wolfgang Steinicke, ancian collaborator dau Projècte NGC/IC - aquela version s'utiliza per fòrça sistèmas informatizats de contraròtle de telescòpi.


text:
Comunicat · 26.03.2018
L’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) rend omenatge als quatres mòrts e als ferits que son estats victimas de l’insuportable atemptat terrorista del 23 de març, a Trebes e Carcassona. Adreiçam nòstra compassion e solidaritat a las familhas e als amics. Exprimissèm nòstra admiracion e nòstra reconeissença a Arnaud Beltrame, luòctenent-coronèl de la gendarmariá, qu’es mòrt en eròi après se substituir als ostatges de Trebes. Per son coratge e son sacrifici, Arnaud Beltrame a salvat la vida de mai d’una persona.
Un còp de mai, los terroristas salafistas-jihadistas an atacat la populacion occitana de maniera òrba e crudèla. Nos atacan aicí en Occitània coma atacan de milièrs d’innocents dins d’autres païses del Mond.
Nos tenèm al costat de las fòrças de l’òrdre que combaton los terroristas.
L’ANÒC, de segur, desapròva generalament las derivas seguretàrias e l’utilizacion de la menaça terrorista coma pretèxt per impausar de leis liberticidas; ça que la, nos interrogam sus la manca de vigilància de l’estat francés qu’identifica fòrça salafistas-jihadistas mas que los neutraliza pas d’avança. Radwan Lakdim, lo terrorista de Trebes e Carcassona, èra conegut dels servicis de polícia per de faches de criminalitat e èra fichat “S”. Es pas lo solet cas de laxisme de las autoritats francesas devèrs los individús radicalizats (vejatz l’atemptat de Niça). Nos interrogam doncas cossí lo govèrn poiriá melhorar la prevencion d’aquelas atacas sens esperrecar tròp l’estat de drech.
Enfin, l’ANÒC denóncia amb vigor los mitans del salafisme-jihadisme que se son installats dins nòstre país d’Occitània. Mesprèsan la vida umana, la patz e la convivéncia. Sèm partisans de la susvelhança e de la repression d’aqueles sectors. La lucha contra lo salafisme-jihadisme, dins nòstre país, deu aver d’objectius tant elevats coma la politica antinazi en Alemanha o coma la politica antimàfia en Itàlia.
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Los que son desjà vengutas a Bordèu coneissen forçadament St James, de pas prononciar a l’inglesa « Djèymz », mas plan « Jame », se vos plai. Dins tots los cas quo es Jaume ! Lo monde l’apelen enquera popularament la « Grosse Cloche » e ela ritmet la vita daus bordales pendent daus segles. A tau punt que son pervenguts a tuar de las revòutas nonmas en l’enlevar… Los borges avián compres que mestrejar lo temps era vitau per lo monde de la vila a l’espòca !
E en bas de la clòcha, i a Sent Elegi, « Saint Eloi », una pita gleisa plan restaurada. Uei, la gleisa es aquela daus integristas catolics, e quo es un contrasens istoric : quo era l’egleisa ente los conses de Bordeu anavan prestar serment quand eran elegits (e Montanha zo faguet dos còps).


text:
55-Plumalhon
21 mai 2004 16:53 0 messages
p.2 : jòc
p.4 : alimentacion variada
p.5 : jòcs sus l’escòla
p.6 : Lapeirosa
p.9 : lo moflon
p.11 : mainats au tribalh forçat
p.15 : jòcs
p.16 : lo monardet verdòt
p.18 : Conturina, la princessa de la montanha
p.23 : la charlòta a las frutas
p.24 : BD de la botelha a la mar
jòc : classader d’istòria d’arrecaptar
huelhas esbarriscladas
tornar hicar en òrdi deu passat cap au present
fisa istorica de uèit personatges
alimentacion variada
alimentacion equilibrada a l’ostau e a la cantina
obèses dens los país rics : tròp de sucre, de greish animau, boniquerias, bebudas sucradas
tastar dab un chic de curiosèr
questionari sus la lèit e lo sucre
jòcs sus l’escòla
paraulas mescladas : amics, cantina, classa, collègi, comptar, estudiar, gredon, lectura, professor, recreacion, regenta, saber, tablèu, vacanças
laberint : lo camin de l’escòla
Lapeirosa
1741 Joan Francés de de Galaup a Albi
27 ans de guèrra per lo rei de França
a 44 ans se hè explorator : 112 personas sus cada batèu, cartografia deu Pacific
1785, la darrèr viatge
lo moflon
vien de Corsega e Sardenha
còrnas : sarri e moflon
arrams d’òs : cèrvi, cabiròu
mainats au tribalh forçat
1989 Convencion deus drets deus mainats (article 32)
ensenhament obligatòri
jòcs
religapunts dinc a 18
mots misteriós : goma, cisèus, calculeta, gredon, agusagredon
lo monardet verdòt
savana d’Africa, escabòts d’un vintenat au ras d’un arbre gran
minjar, jogar e e espedolhar-se
alimentacion : cracar gataminas, insèctes, huelhas, flors, auserons
petit gahat a la perissa deu piet de la mair pendent un mes puish a cavalhons sus l’esquia.
Conte : Conturina, la princessa de la montanha
una gojata castigada pr’amor de la soa beutat
la malediccion de las broishas : 7 ans dens un manto de pèira
lo mont de la Marmoleda, lo pòrt de l’Ombreta
cosina : la charlòta a las frutas
frutas au siròp
cocons a la culhèra
hromatge sec
ròm
motle a charlòta
BD : la botelha a la mar
la mapa d’un tesaur esconut
pro de cuentas per uei
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Corrent alternatiu
Lo corrent alternatiu (abreujat en CA)[n 1] es un corrent electric periodic que cambia de sens dos còps per periòde e qui transpòrta de quantitats d'electricitat alternativament egalas dins un sens e dins l'autre[1]. Un corrent alternatiu a donc una armonica continua (valor mejana) nula.
Un corrent alternatiu es caracterizar per sa frequéncia, mesurada en hertz (Hz). Es lo nombre de cambiament de sens (alternanças) que reliza lo corrent electric en una segonda. Un corrent alternatiu de 50 Hz realiza 50 alternanças per segonda, es a dire que cambia 100 còps de sens per segonda (50 alternanças positivas e 50 alternanças negativas).
La forma mai utilizada de corrent alternatiu es lo corrent sinusoïdal, subretot per la distribucion comerciala de l'energia electrica. La frequéncia utilizada es mai sovent de 50 Hz levat, per exemple, en America del Nòrd ont la frequéncia es de 60 Hz.
Lo corrent alternatiu (que la valor mejana -- compausanta continua -- es nula), pòt alimentar un transformator sens risc de saturacion del circuit magnetic.
Somari
Istorica[modificar | modificar la font]
En França, Lucien Gaulard inventa lo transformator (brevet del 7 de novembre de 1882). La maquina sincròna es inventada als Estats Units d'America pel fisician Nikola Tesla (brevets del 1èr de mai de 1888)[2]. Aquestas doas invencions permeton de passar las limitas pausadas per l'utilizacion del corrent continú per la distribucion de l'electricitat alara preconizada per Thomas Edison qu'aviá pausat fòrça brevets al respècte amb aquesta tecnica (e possedava de malhums de distribucion de corrent continú).
Los avantatges portats pel transpòrt e la distribucion de l'energia electrica per corrents alternatius son pas denegables. L'industrial George Westinghouse, tenet dels brevets, acaba per l'impausar als EUA.
Avantatges[modificar | modificar la font]
Al contrari al corrent continú, lo corrent alternatiu pòt veire sas caracteristicas (tension e intensitat) modificadas per un transformator a enrotlaments. Mas del moment qu'existís una compausanta continua non negligiabla[n 2], un transformator es pas pus adaptat[n 3].
Mercé al transformator, l'intensitat del corrent transportat per de malhums de distribucion nauta tension essent mai fèble, las pèrdas per efièch Joule son reduchas, per la mèsma poténcia instantanèa p transportada. Per exemple, se s'aumenta la tension u d'un factor 10, la valor de l'intensitat es divisida de tant, que la valor instantanèa de la poténcia val:
- p(t) = u(t)×i(t)
E divisant per 10 l'intensitat del corrent transportat I, se divisís per 100 las pèrdas degudas a la resisténcia dels cebles electrics, la poténcia avalida (en watts) dins una resisténcia essent proporcionala al carrat de l'intensitat del corrent:
- P = RI2
Per la distribucion se baissa enseguida la tension per provesir una tension adaptada a de besonhs de l'utilizaire.
Los corrents alternatius sinusoïdals[modificar | modificar la font]
Un corrent alternatiu sinusoïdal es un senhal sinusoïdal de grandor omogenèa a un corrent (exprimir en ampèr). De biais estricte, sa compausanta continua deu èsser nula per lo qualificar d'alternatiu, la sinusoïda aurà donc una valor mejana egala a zèro.
Al vejaire matematic[modificar | modificar la font]
La valor instantanèa de tension es descricha per una equacion de tipe
- u(t) = u0⋅sin(w⋅t)
ont
- u0 es l'amplitud del senhal, la tension de crèsta, en vòlts (V)
- w es la pulsacion del senhaal, en radians per segonda (rad⋅s-1), definit per
w = 2⋅π⋅f = 2⋅π/T
f essent la frequéncia del senhal en hertz (Hz), T essent lo periòde del senhal en segondas (s)
L'intensitat del corrent a una equacion du tipe:
- i(t) = i0⋅sin(w⋅t + φ)
ont
- i0 es l'amplitud del senhal en ampèrs (A)
- φ es le desfasatge, o fasa a l'origina, exprimat en radians
De biais estricte, un corrent alternatiu sinusoïdal es tant de temps (T/2) positiu que negatiu, çò qu'implica que sa compausanta continú siá nula. La sinusoïda oscilla donc de biais equilibrat a l'entorn de 0, implicant de valors mejanas (matematicament) u e i nulas, e de valors eficaças (electricament) de
- .
- .
Consideram los dos senhals sus la figura a costat. Se dich d'aquestes dos senhals que son identics mas desfasats de π (un miègperiòde). Entre lors doas equacions, i a donc sonque le desfasatge (o fase a l'origina) que fa diferéncia.
En realitat, l'important es que la diferéncia de las fasas a l'origina valga φblau - φroge = kπ ont k es un entièr impar, que tal desfasatge (π radians correspondent a 180 grases) correspond a un descalatge d'un miègtorn sul cèrcle trigonometric. S'associa donc a un senhal, la valor opausada de l'autre, que sin(x + k⋅π) = - sin(x). Quand lo senhal bleu es al maxim, lo roge es al minim, etc. Se remarca donc que los dos senhals son opausats, es a dire simetrics al respècte de l'axe de las abscissis.
Los sistèmas de fasa[modificar | modificar la font]
Monofasat[modificar | modificar la font]
Lo corrent monofasat es aquesta mai utilizat pel grand public. Utiliza dos conductors: la fasa e lo neutre (mai sovent ligat a la tèrra al darrièt transformator, coma lo neutre del corrent trifasat).
Triphasat[modificar | modificar la font]
Sols los alternators polifasats son susceptibles de provesir una poténcia nauta. Es lo corrent trifasat qu'es utilizat per la fabricacion industriala de l'electricitat. L’alimentacion electrica trifasada utiliza quatre cables, un per caduna de las tres fasas, e un cable pel neutre. Cadun dels tres cables de fasa es percorregut per un corrent alternatiu sinusoïdal desfasat de 2/3 radians (120 grases) al respècte dels dos autres cables. Lo neutre es mai sovent ligat a la tèrra al començament, es donc pas un cable de transpòrt, a l'arribada es simplament de nòu creat per un acoblament en estela dels enrotlaments trifasats secondaris del transformator de distribucion bassa tension (230/400 vòlts). Aqueste neutre es encara ligat a una presa de tèrra aquí ont es necessari.
Lo corrent de fasa es lo corrent passant una fasa d'un receptor.
Lo corrent de linha es lo corrent passant una linha.
A, B e C son lo nom de las tres linhas. N es lo neutre dins lo cas d'un racordament en estela. Dins un racordament triangle, i a pas de neutre.
Se lo receptor es racordat en estela (tanben nomenat Y), .
Se lo receptor es racordat en triangle (tanben nomenat ), .
Autres sistèmas[modificar | modificar la font]
Al sègle XIX e lo començament del XX i aguèt fòrça tipes de corrents alternatius. Coma:
- Sistèmas bifasat e difasat.
Los sistèmas bifasat e difasat son d'ancians sistèmas de distribucion de l'energia dins unes païses. Lo difasat utiliza pas doas fasas; aqueste sistèma es encara utilizat, mas ven sembre mai rare.
- Sistèma quadrifasat (4 o 5 fils): fasas decaladas de 90 grases.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ En anglés: AC, per Alternating Current.
- ↑ Valor mejana non nula del corrent.
- ↑ Risc d’escaufament del transformator (en pura pèrda) veire de Court-circuit cort circuit per saturacion del circuit magnetic.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Cessac, Georges Tréherne, Physique – Classe de Mathématiques, Fernand Nathan éditeur, Paris, 1957, p. 290-291.
- ↑ Ilarion Pavel, « L'invention du moteur synchrone par Nikola Tesla », bibnum.education.fr (consultat en 26 mars 2014) [PDF].


text:
Cornic
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina. lenga pas reconeguda :
Lo cornic (Kernowek) es una lenga celtica parlada per 3500 personas; se parla en Cornoalha (Cornwall), dins lo sud-oèst de la Grand Bretanha.
Segon lo Daily Telegraph, cent personas d’uèi parlan correntament lo cornic, cinc cents pòdon tenir una discussion, e aperaquí 3500 personas ne’n sabon de bocins.
Es pas utilizat coma lenga primièira que dins un desenau de fogaus.
John Davey, regent a Zennor foguèt la darrièra persona que mestrejava pro la lenga de sis aujòus per la parlar. Moriguèt en 1891 e se ditz qu’entretenguèt sas competéncias lingüisticas en parlant cornic a son cat.
I a un servici d’edicion e de traduccion que se sona : Spyrys a Gernow = l’Esperit de Cornoalha. I a un grope de pression que se sona : Agan Tavas = Nòstra lenga.
"Parlar" se ditz cowsel (breton kaozeal, "charrar")
La darrièira parlanta monolingüa èra Dolly Frentreath, que demorava a Mousehole, e que moriguèt en 1777.
Lo panèl de la fòto pòrta en gròs : Welcome to Camborne
Endejós en pichon : Cambron a'gas dynnergh
Quauques mots e formulas, ambé de tròç d’equivalent breton :
Dydh da, fatla genowgh whi? = Bonjorn, cossí anatz ? (Demat, penaos emañ an traoù ganeoc'h?)
Ny vynnav cowsel Sowsnek! = Parlarai pas anglés ! (Ne vennan ket komz Saozneg!)
Ple’ma’n treth? = Ont es la plaja ? (E-pelec'h ‘mañ ‘n traezh ?)
Eus corev? = Avètz de bièra ? (Bez' eus bier ?)
Ass yw teg an pennty ma! A allav vy y brena rag chy hav? = Quane cottage encantarèl ! Se lo pòdi crompar coma residéncia segondària ? (Na brav eo an ti-mañ ! Galloud a rafen prenañ anezhañ...)
Kernow bys vyken = Cornoalha per totjorn (Kernev da virviken)
Lo partit mai favorable a la lenga es lo partit liberau-democrata.
Chau notar per achabar que Francés Fontan considerava que lo cornic èra un simple dialècte breton. Li Bretons, d'unsi dison que son d'acòrdi e que sufís de s'acostumar a la grafia, pro diferenta. D'autri dison que despuèi lo segle XV, las doas lengas se son diferenciadas.
Chau remarquar que la dialectalizacion del breton se faguèt efectivament al segle XV d'un biais vistable.
En realitat lo KLT (Cornoalha, Leon, Tregòr) aviá ja agut d'evolucions divergentas *.
Lis especialistas de lengas celticas regretan sovent que las tres lengas, cambrian, breton e cornic, ajan chausit tres normalizacions divergentas.
Coma la normalizacion de la lenga cambriana comencèt al segle VI (sic), es gaire pensable de la retocar.
En escambi, lei normalizacions del breton e del cornic, faitas per de gents que son pas de lingüistas, son plan recentas, e pas enquèra sedimentadas dins tota la poblacion. Se podriá tornar a un aute progit.
Tot plan comptat e rebatut, Francés Fontan aviá pas tòrt de considerar lo cornic e lo breton coma dos dialèctes d'una sola e mema lenga.
Nòta:
- del segle nòu al segle tretge lo KLT, breton del nòrd, aguèt d'evolucions morfologicas: koèd vé koad, troèd vé troad, blez vé bloaz
(bòsc, pè, an) e sintaxicas: lo pronom personau complement passa pas mai abans lo vèrbe: l'ai vist "Me deus EN gwellet" se ditz puèi "Me deus gwellet ANEHAÑ" = ai vist a guel.
- Lei fòrmas tradicionalas son demoradas en vanetés, tan plan per la morfologia que per la sintaxi.


text:
Lo libre del Causse
Estil : Roman
Sector : Literatura
Lenga : Occitan
Airal lingüistic : Lengadòc
Annada de parucion : 2016
Creator: Gairaud, Pau (1898-1994)
Editor : Vent Terral
En 1968 sortís Lo Libre del Causse, seguit en 1970 pel Segond Libre del Causse. Pèire Escodornac : l’eròi del libre, ronfut, espatlut, tan larg coma naut, escaissat Palfèrre. Es segut entre dos gendarmas al palatz de justícia de Riòm d’Auvèrnha. Per de qué ? O saurem pas qu’a la tota fin del libre segond.
Dos libres que ne fan qu’un, dins un vestit flame nòu. Tant per la lenga coma per l’escritura, pel debanar e la mestresa de l’accion coma per la riquesa psicologica de sos personatges, un dels melhors romans de nòstra literatura modèrna.
De la Bèla Epòca a 1968, de la Guèrra de 14 a l’Occupacion, a la Resisténcia, e al reviscòl de las Trentas Gloriosas, una saga familiala sus très generacions ont, del Causse roergàs fins a Montpelhièr, es pas solament question de trabalh e de bòrias a sauvar, mas d’argent, de sèxe e de passion.
Transcripcion en grafia normalizada de Domenja BLANCHARD


text:
Bolonha de Mar
Bolonha de Mar (en francés Boulogne-sur-Mer) es una comuna francesa situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bolohna de Mar es situada dins la region naturala de Bolonhés.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Guenèl, tradicion bolonhesa, parièra de la d'Halloween.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
I a lo que nos metèt dins la constitucion coma un objècte de patrimòni. Simbolicament e pas mai. Cal dire que non sèm encara una fòrça politica, solament una pichona marga d’apunt. E ne caliá contentar qualques unes sense espaurugar los autres. Mas ne sèm glorioses que jamai pus. I a lo que nos metèt al n° 56 de sas 60 proposicions. Lo minimum sindical. Per amor que non sèm encara una fòrça politica, solament una pichona marga d’apunt. E ne caliá contentar qualques unes sense espaurugar los autres. Fin finala a fait çò que podiá. I a un autre, plan brave, amic de totes, mai que mai dels occitanistas, amb aquela compassion atentiva e amusada qu’avián bèl temps a los notables pels pècs de vilatges. Ne sèm plan contents. I a la que nos ama tant coma l’ors de la faula son companh : per escafar la mosca que nos vei sul nas nos i lança un pavat. L’intencion i es. E i a los que non nos aman pas, bessons enemics, la filha de son paire - la « preferéncia nacionala » -, e lo fólzer del Tibet - los « pòbles endarrierats » -, d’acòrdi totes dos per la solucion finala quand s’agís de l’occitan. Solide que d’occitanistas van votar per eles.
J.P.


text:
5/25
- Créée le
- Lundi 24 Mars 2014
- Mots-clés
- 360, Ariege, Cap de Bouirex, Cap de Ruhos, Cap du Carmil, Mont Ceint, Mont Rouch, Mont Valier, Panorama, Pech de Therme, Pic d'Estibat, Pic de Balmiou, Pic de Barres, Pic de Cagire, Pic de Fontanette, Pic de Girantes, Pic de la Journalade, Pic de Montaud, Pic de Pomebrunet, Pic de Puntussan, Pic des Trois Comtes, Pic des Trois Seigneurs, Pic Rouge de Bassies, Pirineos, Pirineus, Pyrenees, Sommet de Cournudere, Tuc de Berbegue, Tuc de la Coume, Tuc de Tucol
- Visites
- 3045
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Bon partit eth jogat aguest dissabte pera U.E. Bossòst, plen de bon jòc e fòrça ocasions de gol.
Eth Boussens gràcies ara actuacion deth son portèr Bourot sonque perdèc per un gol de diferéncia. Ena prumera mietat, ena dusaua menuta , Pèir tot solet ath costat deth garròt, remataue dehòra quan ja se cantaue eth gol. Ues menutes mès tard, un cop de cap de Pèir toquèc eth garrot. Ena menuta 25 se marcaue eth que seria er unic gol deth partit: Pèir se plantaue dauant Bourot, lo driblaue e marcaue a porta ueda. Un aute viatge Pèir shutèc solet dauant eth portèr, mès aguest refusèc eth shut; era pilota l’agarrèc Miguel e shutèc per dessús dera porteria. Un bon shut de Juanka siguèc desviat entà cornèr per Bourot. Tamb 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat auèrem mès oportunitats, Paba tot solet remataue de cap, era pilota toquèc eth garròt dera porteria. Miguel dempús de driblar laguens der àrea siguèc derribat mès er arbitre non fiulet eth clar penalty. Bourot hèc ua bona arturada a shut de Miguel. Eth Boussens auèc molt poques oportunitats ath long deth partit, era nòsta defensa tostemp s’imposèc as sus atacants.
Ath finau , 1-0 e 4 punts mès que mos plaçen ena tresau posicion empatadi tamb ClaracPointis. Classificacion: SaliesMane 20, Luchon 17, Bossòst e ClaracPointis 15.
Eth pròplèu partit jogam eth dimenge 14 de noveme tàs 15 :00 en Labarthe-Inard contra er equip d’U.S. Garonne.
U.E. Bossòst: Marcos, Marc (84’ Daniel), Juanka, Viló , Felipe, Javi , Alex, Gachi (45’ Ruben), Miguel (70’ Castet) , Ignasi e Pèir.
Trainer: Adrian.
E.S. Boussens : Bourot, Raufast, Gardelle, Boukebouche, Saliba, Bachet, Berges, Massat, Alcayna, Laffont, Deschus. Remplaçants : Renazi, Mehhouti, Beleknaoui.
Trainer : Ortega Stephane.
Gols:1-0 Pèir (25’).
Arbitre: Castro Antoine.


text:
Portal:Istòria
L’« Istòria » es a l'encòp l'estudi dels faches e dels eveniments del passat e tanben l’ensemble d'aquestes faches, d'aquestes eveniments. Lo nom a per origina las « enquèstas » (Ἱσtopίaι [Historiai] en grèc ancian) d'Erodòt, mas es Tucidides que li apliquèt en primièr de metòdes critics, notadament lo crosament de fonts diferentas…
Seleccion
Lo Blòt de nòtas de Clio
Efemerida del 19 octobre
Imatge del mes
Articles de qualitat
Consultatz los portals amb caractèr istoric
Accedissètz a de ressorsas documentàrias sus l’Istòria dins Wikipèdia e los projèctes associats
Accedissètz als articles e a las categorias de las diferentas facetas de l’Istòria


text:
Avelanièr comun
L'avelanièr comun (var. avelanier, auglanièr, aulanhièr, aulanhier, averanhèr, averoèr) (Corylus avellana) es un arbre silvèstre o cultivat per sos fruches secs, las avelanas (var. auglanas, aulanhas, averans). Aperten a la familha de Betulaceae. I a una desena d'espècias dintre del genre Corylus. Totes son d'arbres caducifòlis que demòran dins l'emisfèri nòrd dins de climas temperats.
L'avelanièr a de fuèlhas redondas simplas e ressegadas. Las flors son de pollinizacion anemofila e los mascles començan de se desvolopar a la fin de l'estiu e contunhan de créisser fins a l'ivèrn seguent. Las flors femes son pus tardivas e pauc visiblas e sonque los pichons estils roges s'i remarcan. Los fruches de 1 a 2 cm de diamètre, son parcialament dintre d'una bractea de color verda al començament e marron a maduracion. Coma arbre silvèstre forma las avelanièras de nauta montanha e a mendre altitud se tròba pròche dels rius.
L'avelana es una notz comestibla, fruch de l'avelanièr comun (Corylus avellana L.). A una forma esferoïdala e son diamètre sòl èsser de 10 a 15 mm. Ten una clòsca fibrosa extèrna que envolopa un cobèrt lis ont s'amaga la grana; aquesta clòsca se seca pendent la maturacion.
Lo nogalh de la grana es comestible e se pòt emplegar cru o cuèch (entièr o en pasta). La pèl fosca que cobrís la grana a un gost amar, çò que fa sovent es tirat quand se deu consumir. S'emplega l'avelana per far un òli de gost fòrt e caracteristic per un emplec alimentari mas subretot per èsser barrejada amb de chocolat.
Las avelanas silvèstras son tanben comestiblas mas lors arbres son pauc productius. Se cultiva sens o amb asagatge, e a besonh de vent pendent la pollinizacion que se produtz en ivèrn.


text:
Descentralizacion
La descentralizacion consistís en un transferiment dels poders de l'Estat cap a de personas moralas de drech public distinctas d'el. Dispausan:
- D'una autonomia mai o mens granda, segon lo gra de descentralizacion ;
- D'un budget pròpre.
Demoran jos vigiléncia de l'Estat, autoritat de tutela. La descentralizacion es un sistèma d’administracion ont lo poder de decision se realiza a l'encòp per l’Estat e per de personas moralas autonòmas somesas al contraròtle, en principi de legalitat, de las autoritats estatalas. Autrament dich, la descentralizacion consistís dins lo transferiment d’atribucions de l’Estat a de collectivitats o institucions diferentas d'el e beneficiant, jos vigiléncia, d’una certa autonomia de gestion.
Donat que descentralizacion va amb autonomia, aquelas condicions son al nombre de tres:
- Autonomia materiala: l'estructura descentralizada gausís de la personalitat morala; dispausa d'un patrimòni e d'afars pròpias — qualificadas mai sovent d'afars locals en contrapes dels afars nacionals gerits per l'Estat;
- Autonomia organica: los afars de l'estructura descentralizada son geridas per d'organs que son especifics a la quita estructura descentralizada;
- Autonomia fonctionala: l'estructura descentralizada gerís sos afars mai o mens liurament.
Aquela tripla autonomia diferís de l'independéncia: l'estructura descentralizada demora jos vigiléncia de l'Estat, nomenat contraròtle de legalitat o a vegadas de tutela (establiments publics — en drech administratiu, la tutela cerca pas subretot a aparar los intereses de la collectivitat locala. Son objectiu es d'aparar l'interés general contra los possibles exceses de las autoritats localas. D'escandals al subjècte la gestion de las fonts son a vegada observadas dins de conselhs regionals[1] o departementals[2]).
Se distria la descentralizacion territoriala que s'aplica a las collectivitats localas e la descentralizacion tecnica -o foncionala- al subjècte de las institucions especializadas dotadas de la personalitat morala coma los establiments publics.
La descentralizacion es lo contrari de la centralizacion
Somari
- 1 Los tipes màgers de descentralizacion
- 2 Descentralizacion per país
- 3 Notas
- 4 Vejatz tanben
Los tipes màgers de descentralizacion[modificar | modificar la font]
Segon lo Professor Dennis A. Rondinelli de l'Universitat du Wisconsin[3] e sostengut pel Professor Echraf Ouedrago de l'Universitat Laval, i a quatre tipes màgers de descentralizacion:
- una descentralizacion administrativa (desconcentracion[4]);
- una descentralizacion foncionala (delegacion);
- una descentralizacion politica (devolucion) ;
- una descentralizacion estructurala (privatizacion).
Descentralizacion per país[modificar | modificar la font]
Descentralizacion al Cambòtja[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2002, un procediment de descentralizacion del poder se realizèt (totes los poders essent fins ara concentrats dins las mans del Primièr ministre Hun Sen). Lo desvelopament del Commune Development Planning (CDP) cerca a transferir lo poder decisional a las comunas per las questions de desvelopament economic, mejans de proceduras de democracia participativa. L'exemple cambotjan es notable tant per l'enjòc que per l'estructura realizada per assegurar la transicion cap a un sistèma descentralizat.
Descentralizacion en França[modificar | modificar la font]
Descentralizacion en Indonesia[modificar | modificar la font]
L'expression consacrada, mas non oficiala, per designar Indonesia es "Estat unitari de la Republica d'Indonesia" (Negara Kesatuan Republik Indonesia ou NKRI). Aquela expression foguèt formulada a la proclamacion, lo 17 d'agost de 1950, de la dissolucion de la Republica dels Estats Units d'Indonesia creada lo 14 de decembre de 1949 en acòrdi amb lo govèrn dels Païses Basses. Los ans 1950 son enseguida marcats per una seria de movements insurreccionals, a vegada separatistas. La repression d'aqueles movements, d'un costat dona un ròtle politic mai grand a l'armada indonesiana, d'autre costat enforça la tendéncia a la centralizacion de l'Estat. Aquela s'exprimís de biais mai violent pendent la dictatura de Soeharto (1966-98).
En 1999, lo contèxte creat per la demission de Soeharto provòca la promulgacion de leis portant autonomia regionala. Las kabupaten, subdivisions de las províncias, tanben se los balhan de prerogativas al subjècte de l'administracion e de gestion financièra. L'Indonesia ven alara un dels Estats del mond mai descentralizats[5].
Descentralizacion al Mali[modificar | modificar la font]
Al Mali, la descentralizacion es presenta dins los discors dempuèi l’independéncia mas calesperar la 3a republic per que se realize.
La lei de l'11 de febrièr de 1993[6] definís las collectivitats territorialas de Mali que son la regions, lo districte de Bamako, los cèrcles, las comunas urbanas e las comunas ruralas, cadun dotat de la personalitat morala e de l’autonomia financièra e pas cap pòt establir o realizar una tutela sus una autra collectivitat. Las collectivitats s’administran liurament per d'assembladas o de conselhs elegits que causisson en lor sen un organ executiu.
La lei del 16 d'octobre de 1996[7] crea sus l’ensems del territori nacional 684 comunas qui s’apondan a la 19 comunas ja existissentas[8].
Descentralizacion en Mauritània[modificar | modificar la font]
Aprés le vòte d'una primièra lei en 1986, la descentralizacion es lançada en 1991 amb lo govèrn mauritanian decidís de seguir las recomandacions de las organizacions internacionalas[9].
Notas[modificar | modificar la font]
- ↑ région PACA, 2014
- ↑ Tarn et Garonne, 2015
- ↑ Development administration and U.S. foreign aid policy / by Dennis A. Rondinelli., Boulder : L. Rienner Publishers, 1987, page 103
- ↑ La descentralizacion administrativa renviant a la desconcentracion dei èsser percebuda dins son sens larg e pòt pas convenir a totas las interpretacions possiblas de la decentralizacion.
- ↑ Lucas Patriat, La décentralisation indonésienne - Une expérience de démocratisation radicale et chaotique, IRASEC, 2008
- ↑ Lei N° 93-008 de l'11 de fevrièr de 1993 relativa a las condicions de la liura administracion de las collectivitats localas
- ↑ Lei N° 96-050 del 16 d'octobre de 1996 portant principi de constitucion e de gestion du domèni de las collectivitats territorialas
- ↑ Vejatz tanben Kô Samaké, « Recherche sur l’Historique de la Décentralisation au Mali - De la Période Coloniale à la 3ème République », sur penserpouragir.org, 1er mars 2004, 7 février 2006 (consultat lo 3 avril 2010) ; Naut conselh de las collectivitats de Mali, « Mise en œuvre de la décentralisation au Mali : « Bilan et perspectives » », sur initiatives-mali Gateway, ; Réseau « Réussir la Décentralisation », « État du transfert de compétences et de ressources de l’État aux Collectivités territoriales », sur initiatives-mali Gateway, (consultat lo 3 avril 2010) ; « Étude comparative sur l’appropriation de la décentralisation par les communautés rurales au Mali et au Burkina Faso », sur initiatives-mali Gateway, (consultat lo 3 avril 2010)
- ↑ « Décentralisation - Étude de cas - République Islamique de Mauritanie », sur http://www.ciesin.org/decentralization/, FAO (consultat lo 18 novembre 2012)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jean-Marc Ohnet, Histoire de la décentralisation française, Librairie générale française, Paris, 1996 (ISBN 2-253-90527-5)
- Djibril Diop, Décentralisation et gouvernance locale au Sénégal. Quelle pertinence pour le développement local ?, L'Harmattan, Paris, 2006, 267 p. (ISBN 2-296-00862-3)
- Joël THALINEAU, "Essai sur la centralisation et la décentralisation - Réflexions à partir de la théorie de Ch. EISENMANN, en linha
- Alexis de Tocqueville, De la democracia en America
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Principi de subsidiaritat
- Libertas localas
- Autonomia
- Concentracion
- Devolucion
- Federalisme
- Estat unitari
- Regionalisme


text:
Es Maria que parla. Sabi que parla un occitan remirable, mas ara non vòl parlar qu’en francés. Me sembla que jogatz, me ditz, quand nos ausís parlar occitan, e soritz a cada pèca o a las ipercorreccions obligadas dins lo viatic dels neolocutors. Per ela, l’occitan èra la lenga de l’ostal, la siá lenga mairala, alavetz que per plan de nosautres non foguèt que la dels adultes, quitament se, los dròlles, non èrem sords. Per ela, la lenga, cada mot de la lenga, la remanda al passat sieu de joventa sense gaug, a una realitat encara viva de pauretat e de frustracions. La liberacion psicologica, morala, intellectuala li venguèt pel francés. Coma una aura fresca, me torna, sus un ton gentilament provocator. Li parli dels dos sègles d’abrutiment jacobin, de la nòstra alienacion, de la vergonha. Me ditz que non renega res, que non a pas vergonha, qu’es quicòm mai coma aviái comprés. Non i pòt res, li sembla que jogam.
Acabi de legir una declaracion solemna, urbi et orbi, d’un important responsable occitanista, aquesta escrita dins lo parlar alpenc (perfèitament occitan) de son vilatge e me demandi cossí serà recebuda pels estatjants de Loras de Varossa, de Segòs e d’Escanacrabas. E me remembri Maria encara quand m’acompanhèt al teatre, a Tolosa, per una pèça en occitan provençal (plan pedagogica e de bon compréner per un public mesclat), e qu’una persona sus scèna ne faguèt una presentacion dins un silenci religiós en gascon (perfèitament occitan) de Bigòrra auta : aquò li rapelava la messa en latin.
J. P.


text:
Chambon (Combralha)
Chambon (en francés Chambon e dempuèi 1891 oficialament en francés Chambon-sur-Voueize) z-es 'na comuna de Lemosin (Occitània) situada en Combralha; z-es administrada per lo departament de Cruesa e la region de Lemosin.
Somari
Monuments[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dau temps de la revolucion se destriava Chambon e Chambon Campanha.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Dissabte, 14 d'abril de 2018, 03h00 Internacional,Politica
“Nos cal la solidaritat internacionala”, çò diguèt Rousseff a Madrid diluns passat ont participèt d’un collòqui
© EFE
L’èx-presidenta de Brasil, Dilma Rousseff, a demandat la solidaritat internacionala amb son predecessor e mentòr politic, Luiz Inácio Lula da Silva, encarcerat per blanquiment de fonzes e corrupcion, d’acusacions qu’ el a totjorn rebutadas en disent qu’es victima d’una “persecucion politica”.
“Nos fa mestièr la solidaritat internacionala”, çò diguèt Rousseff a Madrid diluns passat, dins un collòqui al qual participèt. Rousseff, que foguèt destituida pel Senat en 2015 dins una operacion escuraont la drecha prenguèt lo poder sul país. Segon l’èx-presidenta, “la democracia en Brasil es en perilh” a causa del “còp d’estat parlamentari” que desboquèt sus son impeachment, çò que donèt lo poder al conservator Michel Temer.
De fach, Lula da Silva es una figura emblematica de l’esquèrra de l’America latina. Foguèt president de Brasil entre 2003 e 2011. Segon los sondatges, èra a mand de ganhar amplament las eleccions de Brasil en octòbre que ven.
Ansin, Rousseff afortiguèt que lo Partit dels Trabalhadors manteniá “la candidatura de Lula” en aquelas eleccions e que luchariá “dins totas las instàncias juridicas per que Lula ne foguèsse lo candidat”.
Per ara, lo procès contra Lula da Silva es estat mes en question per 122 juristasque publiquèron un libre de 101 capítols ont se soslinha de decisions arbitràrias e d’errors juridicas dins la condemna de l’èx-president de Brasil.
Lo problema amb aqueles politicians brasilencs es que la topina de confetura i an totis pegats los dets. Coma al nostre, es un cop que se fan agantar que cridan a l'abus de poder, al cop d'estat amagat e al malordit diabolic de sos rivals politics . Emai un govern d'esquerra foguesse mai simpatic, cal reconeisser que question embolhas de moneda la Rousseff es pas mai inocenta que l'actual Temer o lo brave Lula. Coma o-disia amb un somriu carnassier lo Mitterrand "le pouvoir corrompt". Res novis... Legir mai


text:
Aquelei qu’en França la renaissença legala dei lengas minoritàrias li fan paur, devrián se rassegurar d’entendre Ferriol Macip Bonet.
Amé son collèga Manel Zabala, lo baile dau Jornalet
, l’a dich dins una conferéncia a s-Ais lo 16 de febrier : « coma au Quebec, en Catalonha l’independentisme lo devèm pas a una situacion linguistica »
mai pusleu fiscala. E, dins lo cas catalan mai que tot a l’impossibilitat de passar de compromés amé la Cort Constitucionala.
Amé 200 Estats dins lo monde, per mai de 6000 lengas parladas, chasque Estat auriá, en mejana, 30 lengas parladas sus son territòri, e la França pas mai de set, « que li semblan tan malaisadas de gerir que fau apondre a un tèxte de Lèi una interpretacion per la restrénher »
qu’a ajustat lo jornalista occitan de Catalonha.


text:
« Roi malheureux ne t'en va pas encore
tu as oublié l'épée que tu donnas
à Roland ton aimé et comme il te promit
que nulle main ennemie ne la puisse tenir
je la tiens qui luit... »
Lectura per Bernard Manciet d'un extrach de sos Sonets.
Extrach sonòr publicat dins lo disc de la colleccion Trésors d'Occitanie (ne saber mai) consacrat a Bernard Manciet, produch per Aura - Occitània Productions.
Lo só quan a la mar de Cordoan
hèi pojar las lèrmas
esmolut de verd lo só dalha e dalha
qu'ès lo naviu cargat
i caid hroment suu bocau e viraire
pebe a las nòstras recòrtas de clapats
las velas tau e tau que s'abracan las èrsas
nòstre só s'es aparelhat
batusa de só-cocs e d'embrejatges
ardents que màrcham que tàngam que chàncam
haut dab las isclas los lacs bruscs (fin de l'extrach sonòr)
hèis livar ò Cedòf nòstas nueits de glòria
que livas lo mar-vir
que te pòrtas la mar


text:
21 mars 2011
La candidatura escanada - Darrièra partida
Anèm, pro de suspens ! Jamai Lafont es estat elegit President, aquò se'n remebrariam... 4ena partida – A lo compte ! « Tre doman, un comunicat desvelarà a França mon sosten a vòstra candidatura » çò aviá dich lo Pompidor… Aquesta nuèch, sol dins sa cambra, Lafont passa d’una cachavièlha l’autra. Sos un cèl gris e pesuc coma lo cadavre d’un ase, corrís entre de blòcs de pèira gigantasses per escapar a un monstre de la cara de Na Picadur, sa regenta de la comunala. « Lafont ! » çò brama lo monstre d’una votz de bauma, «... [Lire la suite]
28 janvier 2011
La candidatura escanada - 3ena partida
Aquel rescontre entre Pompidor e Lafont, i erem pas çaquela podèm dire sens cap de dobte que se debanèt coma aquò : 3ena partida – La Republica en dangièr Un brave moment, Pompidor demòra los uèilhs tancats sul plafond, perdut dins sas pensadas. Detz ans a, aquò èra el plaçat sus una cadièra, mentre que la persona jaguda dins lo liech era sa maire. La cambra era plan autra, non pas una cambrassa de palais parisenc, mas una cambreta tota simpla, amb un cricific sus la paret coma sol ornament. La mèma cambra ont eran nascuts tots... [Lire la suite]
19 janvier 2011
La candidatura escanada - 2nda partida
La tension creis... Ont n'erèm ? A òc ! La porta se dubrís... 2nda partida - "Traïguèri la mèuna mamà..." Al fons d’una cambra granda gaireben tota escura, una lampa que calelheja feblament dessenha la siloèta d’una infirmèra, clinada sus un liech. La pòrta claca darrièr Lafont. L’infirmièra se bota drecha puèi l'escurina l’avalís. Lentamenton, Robert Lafont s’avança cap al lum. Un vièlh es jagut dins lo liech. La pèl de sa cara, tibada coma un pergamin, sembla tant blanca coma lo lencòl. Sens bolegar lo cap, agacha Lafont que se... [Lire la suite]
09 janvier 2011
La candidatura escanada - 1èra partida
Francament, las avetz legidas las « revelacions » de Wikileaks ? La prostata de Fidèl, las preferéncias sexualas de Kadafi, l’estat mental de Sarkozy o la talha de barba de Ben Laden… Aquò s’en fotèm nosautres ! Volèm quicòm autre, de revelacions que trucan, e non pas d’entresenhetas pels retirats abonats a « Le Monde ». Alavetz contunham amb las nòstras revelacions sus l’istòria amagada (emai estrictament vertadièra) d’Occitània. Còsta aquò, çò revelat per Wikileaks es una galejada. Ara que sabetz perdequé Occitània foguèt pas... [Lire la suite]
15 septembre 2010
Lo desbarcament mancat de la baia d'Arcaishon - 4ena e darrièra partida
A Arcaishon, Francés Fontan es vengut querre l'independéncia d'Occitània. Finalament ça que la, las causas se debanèron pas completament coma eran previstas... 4ena partida : doman, la grand tremparà la bugada... Arcaishon, enfin ! L’òme que davala de la miquelina de Bordèu escapa un riset aganit. Dempuèi qu’a daissat Ambrun, fa mai d'una setmana, a prés un trin aprèp l’autre gaireben sens dormir. Ten una brava caganha a fòrça de manjar pas que de racions de l’armada estat-unisenca, e comença de se pensar... [Lire la suite]
06 septembre 2010
Lo desbarcament mancat de la baia d'Arcaishon - 3ena partida
A la gara d'Ambrun, Occitània acara son destin. Francés Fontan espera lo trin que lo menarà a Arcaishon. Ambrun-Arcaishon amb lo trin, aquò vos sembla de bon faire ? Pecaire, es qu'avetz pas ensajat ! 3ena partida : Occitània en trin Lo trin que dintra en gara d’Ambrun porta una pancarta marcada "Valença". Fontan monta dedins e se seita prèp la fenestra : "è pericoloso sporgersi !" Chòrjas, Gap, Vèina… De monde montan, d’autres davalan. Luc-de-Diès, Diá, Salhans… Lo solelh colcant lusís dins Droma. Crest, Livron, Valença.... [Lire la suite]
22 août 2010
Lo desbarcament mancat de la baia d'Arcaishon - 2nda partida
Resumit de la 1e partida : sèm a la debuta de la prima de 1961 e d'eveniments extraodinaris se preparan. Tot va dependre d'un òme, exilhat dins una luenchenca valada aupenca... 2nda partida : En cerca del sénher Fontan John Walter Cuningam dubrís la portièra de la Fiat 500 logada la velha a Cuneo, se trai penosament de l’espaci comprés entre lo volant e lo sèti e pausa lo pè dins un fangàs de fems e de nèu fonduda. Cerca un endrech sec per pausar l’autre pè, ne troba pas e lo pausa a costat. A man esquèra, al dessus de la... [Lire la suite]
30 juillet 2010
Lo desbarcament mancat de la baia d’Arcaishon - 1èra partida
Debutam uèi una tièra d’articles sus lo tèma de l’istòria amagada d’Occitània. D’efièch, fa de sègles que nòstra conciencia nacionala potenciala es escanada. Ara nos cal, enfin, revelar a la nòstra populacion un fum de faches istorics espantants, estrambordants e sovent de mal creire. Prenem las nòstras responsabiltats, sens brica dobtar del rambalh qu'aquò va provocar dins lo mitan dels istorian officials franchimands, sens parlar del microcòsme dels jovents occitanistas. Aquò rai, la vertat de’n primièr ! E per començar : Lo... [Lire la suite]


text:
Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.
L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.
Un libre oblidat e de tornar descobrir.
Se pòt comparar a dos autres libres pareguts a aquela epòca : Nhòca e Bachòca de Pèira Pessamessa (1957) e Lo trabalh de las mans d'Ives Roqueta (1977).
Son las relacions amorosas qu'occupan aicí los autors.
La literatura occitana alara se cercava. Lo roman, aquel genre tòrç, de mal definir e de mal mestrejar trobava amb aqueles tres escrivans volontoses, una via. Via uèi, en 2017, abandonada.
Aqueles tres libres cortets se pòdon tornar legir a de reng, per melhor esporvar l'imaginari dels autors e tornar viure aquela pontonada ont tot cambièt pels païses occitans : l'après segonda guèrra mondiala entre 1945 e 1980.


text:
País. Era accion de govèrn que va a tot ritme. Gestion e lideratge, burocràcia e projècte politic s’amassen en ua naua singladura que tot just mos dèishe arturar en camin entà assetiar-mos un moment ara ombra des pensades bloguères. Mès cada causa a eth sòn temps e aué podem referir tranquillament era plasmacion, dia a dia, d’un nau projècte nacionau entà Aran: solid, ambiciós e reformista. Es bases entath cambi non sonque son assetiades dejà, senon qu’era experiéncia de dètz mesi de govèrn mos permet d’agarrar un nau impuls, mès decisiu encara, entà amiar ath país tara modernizacion, tara naua cultura deth civisme democratic e tath convenciment d’un nau aranesisme sociau e politic. Mentre es mòrts van enterrant as sòns mòrts, agonicament, eth Govèrn a mès ganes, mès illusion e mès capacitat de trabalh que jamès. Pensi qu’enes darrèri dotze ans non s’auie hèt tant en tan pòc de temps. E se non, atents as pròplèu mesi.
Partit. Eth cincau Congrès Nacionau d’Unitat d’Aran-Partit Nacionalista Aranés, que se celèbre dissabte jos eth lèma Amassadi entà auançar, balharà era fòrça precisa entà consolidar-mos coma er èish vertebrador deth país, eth centre dera institucionalitat e era referéncia clara der aranesisme integrador e transversau. Unitat d’Aran complís trenta ans e arribe tath sòn cincau Congrès damb ua salut de hèr, per’mor d’uns resultats electoraus excellents dempús de tempsi dificils, e damb era umilitat de besonh entà saber convertir er èxit de partit en èxit de país. Totun, Unitat d’Aran ei eth partit que represente a mès aranesi, eth partit nacionau damb eth discurs melhor articulat e damb ua vocacion majoritària que compartís es valors deth progrès, era justícia sociau e era igualtat d’oportunitats. Eth Congrès l’apunta-le coma era fòrça que mès se semble a Aran e era que melhor le represente.
Republica. Republica ei govèrn dera causa publica a compdar dera consideracion qu’es ciutadans que la conformen son liures e iguals. Libertat, igualtat, fraternitat son es principis que la regissen e que tot partit de quèrres a adoptat ath long des darrèri dus sègles. Eth 14 d’abriu de 1931, dia de proclamacion dera II Republica espanhòla, mos demore massa luenh. Hilha d’ua epòca plan contradictòria, d’ua societat plan escindida, eth rebrembe dera Republica non ei tant ua reivindicacion d’uns hèts controvertits laguens d’ua conviuença damnada, senon d’uns valors, d’un esperit e d’un projècte reformista e modernizador, qu’aué pòt servir-mos entà aprengodir ena qualitat democratica dera activitat publica. Non ei tant era demana d’un nau regim politic, senon d’ua naua governabilitat: mès prudenta, mès amabla, mès concertada. Visca era Republica!


text:
Zittersheim
Zittersheim en alemannisch (Zittersheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Zittersheim Èra fins en 1480 proprietat dels Comtes de Lichtenberg.
Zittersheim était jusqu'en 1480 propriété des Comtes de Lichtenberg.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Competéncia (drech)
La competéncia es, en drech, lo drech qu'un tribunal o un jutge a de coneisser de tala o tala matèria, de tala o tala causa.
En Drech constitucional francés, l'Estat a la « competéncia de la seuna competéncia » segon l'expression del jurista Georg Jellinek.
Tipes de competéncias en drech[modificar | modificar la font]
Per èsser exacte, existís mai d'un tipe de competéncias en drech:
- La competéncia d'atribucion (ratione materiae), qu'enoncia que tala matèria relèva du domèni de tal tribunal. Coma per exemple, l'article L.311-37}} del Còdi de la consomacion francés qu'enoncia que totes los litigis venent d'un credit a la consomacion en França son de la competéncia du tribunal d'instància.
- La competéncia territoriala (ratione loci) que determina lo tribunal devent èsser saisit d'un afar en foncion de critèris de localizacion geografica (en règla generala, luòc del domicili del defendaire).


text:
16 au 18/03 : 2au edicion d'Hestiv'Òc de Nèu a las Aigas Bonas e Goreta
Deu 16 au 18 de març, la version ivernau deu celèbre hestenau Hestiv'Òc, Hestiv'Òc de Neu, que se'n torna tà la soa dusau edicion. Que's debanarà en la comuna de las Aigas Bonas e en l'estacion de Goreta. Com l'an passat, nombrosas animacions e concèrts que seràn organizats en aliança dab las comunas de las Aigas Bonas, Asosta e Aas, l'Ofici de Torisme Aigas Bonas-Goreta, l'Establiment Public de las Estacions d'Altitud (EPSA) e l'associacion Accents du Sud. L’obertura oficiau que’s harà en cantas com de costuma a Hestiv’Òc mes dab tròç causits qui hèn aunir a la montanha : La plenta deu pastor, Amor d’Aussau e Aqueras montanhas.
Au programa de la dimenjada :
- Divés lo 16 de març
Obertura deu hestau au Casino de las Aigas Bonas. A comptar de 20H, devís d’obertura, bal trad dab la Companhia Crestian Josuèr e projeccion deu documentari « Des brebis et des femmes » au Cinèma de Goreta en preséncia de la realizatora Laurence Fleury.
- Dissabte lo 17 de març
A partir de 10H e tota la jornada, animacions en l’estacion de Goreta dab las fanfaras Tootoota,
Funky Style Brass e Les Accords’Léon
14H a la Maison de Goreta, mercat deu terrador dab productors de la valea
15H30 a la Maison de Goreta, contes entaus mainatges e los pairs dab David Bordes
De 18H dinc a 22H, concèrts dab lo Funky Style Brass e Boisson Divine
21h, serada au restaurant d’altitud lo Cairn dab Ibiliz.
- Dimenge lo 18 de març
A comptar de 10H e tota la jornada, animacions en l’estacion de Goreta dab las fanfaras Funky Style Brass e Les Accords’Léon.
Lo vrèspe a partir de l’ua òra, passejada au còr de l’estacion en companhia de quate grops bearnés e bascos qui’vs haràn partatjar la lor passion deu cant : Natseipas, Holia, Kriolinak e Esta.
De bon notar augan, que podetz viéner de Pau en bus tà esquiar la jornada (purmèr viatge a comptar de 7 òras e mieja lo matin per 2€) e profieitar de la serada en tornar a gratis dab lo bus a 11 òras e mieja lo ser. Mes avisatz-ve que cau que reservetz en apera l’Ofici de Torisme au 05 59 05 12 17 abans lo divés 16 de març a mieidia.
La manifestacion que sembla atau préner drin d’endom en Vath d’Aussau, de bon auguri tà participar lhèu un dia a ua quatorzau edicion com serà lo cas augan de la version estivenca a Pau !
Adeline Gonzalez de la Maison de las Associacions bearnesas, l'Ostau Bearnés, qu'encontrè au gavidaire deu hestenau, Didier Fois : entervista Didier Fois.
Inf. : www.hestivoc.com
Adeline Gonzalez


text:
Lo concors 3D-Printed Habitat Challenge organizat per la NASA sus l'abitat extraterrèstre arriva dins sa fasa finala. Debutèt en 2014.
Un article publicat dins la revista Science lo 25 de julhet de 2018 afortís l'existéncia d'un volum d'aiga josterran important sul planeta Mars.
En junh de 2018 de passatge a Tolosa Bibop G. Gresta cofondator de la societat Hyperloop TT (HTT) precisava las ambicions de sa societat, en particular pel site de Tolosa ont lo grop es present dempuèi 2017 sul site de Francazal.
Es estat inaugurat lo 2 de junh de 2018 lo Musèu de la Romanitat de Nimes.
Aquel musèu a per vocacion de presentar las colleccions d'objèctes arqueologic del relarg nimesenc, mas tanben de n'assegurar la salvagarda, l'estudi e la restauracion.
La region de Tolosa plan coneguda internacionalament per son expertisa en matèria aeronautica amb la preséncia de la societat Airbus, es tanben a s'impausar dins un autre domèni : los sistèmas embarcats.
Genièr de 2018 lo CIRDÒC comunica.
L’Union academica internacionala (UAI) dirigís dempuèi 1961 lo projècte de constitucion d’un còrpus d’edicion de referéncia dels poèmas dels trobadors de l’Edat Mejana, titolat « Còrpus dels Trobadors ».
Es en construccion a Narbona lo musèu Narbo Via que serà dedicat a la romanitat. Sa dubèrtura es prevista per 2020.
Lo bastiment situat prèp del canal de la Robina e pensat per l'arquitècte Norman Foster tornarà far viure, sus mai de 8 000 m2, lo passat antic de la ciutat narbonesa.
Març de 2018. L'agéncia Espaciala Europèa (ESA) ven de realizar los primièrs tèsts d'un motor a propulsion plasma qu'emplega coma gaz l'aire.
La propulsion plasma es, dempuèi qualques ans, emplegada pels satellits. Aquò's una propulsion electrica. Lo gaz utilizat per generar lo plasma es generalament lo xenon, los ions escampats son pro pesuc çò que permet una bona eficacitat del sistèma de propulsion.
La societat Volocopter basada en alemanha presentèt lo 17 d'abril de 2018 sa concepcion de las infrastructuras de transpòrt urban per dròne de deman : una combinason de Volo-Hubs e de Volo-Ports.
Aqueles se pòdon integrar a las arquitecturas urbanas actualas a mendre còst. Es al torn d'aqueles elements que la societat prevei d'organizar lo sieu servici de taxi volant.
Las societats Bigelow Aerospace e United Launch Alliance an anonciat al mes d'octobre de 2017 lor intencion de mandar sus una orbita lunara un modul B330.
« Our lunar depot plan is a strong complement to other plans intended to eventually put people on Mars. It will provide NASA and America with an exciting and financially practical success opportunity that can be accomplished in the short term. This lunar depot could be deployed easily by 2022 to support the nation’s re-energized plans for returning to the Moon. » çò dis Robert Bigelow, president de Bigelow Aerospace.
Page 1 of 8


text:
Sus la premsa occitana - Joan Fourié
Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige mai/junh de 2007.
Agait bartassièr sus la premsa occitanò-felibrenca
Se trapan realitats que s’ameritan d’èstre ditas sens relambi. Atal n’es de comunicar qu’es una necessitat per totes. Comunicar fosquèt totjorn e d’en pertot una volontat de vida, d’afirmacion e un biais, non solament de balhar novèlas o indicas, mas de creacion, de condicionament e de descobèrta.
Milhau - Lo buste de Peyrot
Un article de Dòna Delcamp dins la revista La Rampelada (numèro 86, 1948). Ortografia modernizada.
Lo buste de Peyrot
Tornavi d'un magre mercat amb un magre sac vèrs la fin de l'occupacion alemanda passant davant nòstre pichon « Jardin Public », vegèri un fum de mond arremosats, e de soldats verds totes afanats. Intrèri dins lo Jardin : un camion èra prèp de l'estatua de Claude Peyrot ; i aviá de soldats sus un car, de soldats sus d'escalas, de soldats pertots. Enfants e femnas regardavan, muts s'ausisiá res que los comandaments sec e brèus dels Alemands.
Sus la literatura occitana, d'autreis asuelhs - Joan-Ives Casanòva
A l'escasença del XIen congrès de l'AIEO en 2014, Joan-Ives Casanòva balhèt un conferéncia titolada : Mirau de l'escritura e escritura dau mirau : la literatura occitana de uei.
En conclusion presentava d'« autreis asuelhs » per la literatura occitana. Tornam editar çai jos lo tèxt. Sorsa : actes del congrès publicats en 2017.
Totèm - L'agaça d'Abalhan
En 2017 sortiguèt la revista Los rocaires numèro 2, es lo buletin de ligason del Centre de Resorsas e d'Educacion al Desvolopament Durable (CREDD). Es editada a Vailhan.
Aquel numèro presentava en tres lengas, francés, occitan e anglés, d'istorietas suls animals totemics del parçan. Los dessenhs son de Jane Appleton, los tèxtes de Adèle Guillon. Una presentacion de Claudi Alranq accompanhava lo document.
Aquí l'istòria de l’agaça d’Abelhan.
Libres - Plega IEO de Nadal - 2018
La plega IEO de Nadal es es soscripcion al pretz de 48 èuros fins al 31 d'octobre de 2018.
Quatres libres son propausats.
Sus l'accion occitanista - Robèrt Lafont (1991)
Tornam publicar çai jos un extrach del libre Temps tres de Robèrt Lafont publicat a cò de Trabucaire en 1991. Lo tèxt aquí presentat debuta pagina 198.
L'autor torna sus l'accion occitanista en Provença en 1991 e suls ans 1976-1981 que vei l'occitanisme dintrar dins lo famòs « temps tres » ont l'accion de professionals de l'ensenhament e de la cultura ven remplaçar lo militantisme associatiu. Los títols son de Òc París.
Aperitiu occitan a París - Dintrada de 2018
La dintrada de l'aperitiu occitan a París, l'Aper'Òc, aguèt luòc ongan lo dimars 11 de setembre de 2018.
Los oraris e lo luòc càmbian pas : de 19 a 21 oras, 44 carrièra Gabriel-Lamé, París 12en, M° cours St Emilion, sala Maurice Solignac.
Attention pas d'aperitu lo 18/09/18, lo que ven se farà lo 25/09/18.
L'Aper'Òc : un cors de lenga, de discutidas, de cançons, l'estudi de tèxtes, del vocabulari, de lecturas...
Sètz totes benvenguts per aprene la lenga occitana.
Per ne saupre mai [clicar]
Fuòc nòu - Antonin Perbòsc - 1904
Tornam publicar çai jos un article d'Antonin Perbòsc publicat pel primièr còp dins la revista Mont-Segur en 1904 (n°11 e 12).
La lectura d'aquel article nos esclaira sus las posicions que podián aver los actors del movement renaissentiste occitan a la fin del sègle XIX e a la debuta del sègle XX.
Lei filhas de Sion - Joan-Claudi Puech
Ven d'èsser publicat (estiu de 2018) lo darrièr libre de Joan-Claudi Puech Lei filhas de Sion a las Edicions dels Regionalismes.
Lo roman de 166 paginas, al còp istoric e fantastic, seguís la destinada de Pèire de Bovila d’Avinhonet.
Transmission e representacions de la lenga occitana
Dins la revista Lenga 78 (2015), Règis Labedan presenta son trabalh sus las « Transmission e representacions de la lenga occitana dins una comuna de la periferia tolosenca (Florenç, Nauta Garona) ». Tornam publicar aicí l'introducion.
Per las personas e las organizacions qu'an coma tòca la defensa e lo desvolopament de la lenga occitana, un dels primièrs enjòcs es de conéisser la situacion actuala de las practicas e de las representacions de la lenga. Aquò es necessari per poder apuèi afirmar la question de la lenga occitana coma objècte politic e obrar sus la socializacion e la transmission de la lenga. Aquò es una de las rasons de la causida del objècte d'aquel estudi.
Recèrca industriala - Airbus melhora las alas de sos avions
Airbus trabalha sus un novèl tipe d'alas per sos avions amb lo projècte Blade (Breakthrough laminar aircraft demonstration in Europe). L'objectiu es de far mermar la consomacion de carburan e donc las emissions de CO2.
D'aparelhs son ja equipats amb aquelas alas Blade, espèran dins los angars de Tarmac Aerosave prèp de Tarba. Las fasas de tèst deurián debutar en setembre de 2017.
Frédéric Mistral, l'ombre et l'écho - Joan-Ives Casanòva
Las edicions Les Classiques Garnier publica (París, 2016, 393 paginas) lo libre Frédéric Mistral, l'ombre et l'écho de Joan-Ives Casanòva.
Presentacion – L'òbra de Frederic Mistral es encara pas pro coneguda. Luènh de las idèas totas fachas e de las lecturas simplistas que faguèron d'aquel poèta lo « chantre de la Provence », aqueste obratge vòl definir los fondaments psichics d'una òbra e analisar las traças poeticas depausadas coma lo les pel riu dins l'ensemble del còrpus mistralian.
Las errors del bilingüisme - F.-M. Castan
Un tèxt de Fèlix-Marcèl Castan : Las errors del bilingüisme (1948, Argumentari, IEO Edicion, pagina 117).
Bilingüisme consequent, lo que fa de doas lenguas dos instruments : e en conformitat amb l'engenh de doas tradicions literària... L'engenh d'un pòple es quicòm de pro escur per l'establir, e benlèu de bufèc : mas l'engenh d'una tradicion literària clau dins una intuïcion clara e immediata. La continuitat d'una tradicion trai son evidéncia de cap de postulat, per que aparten a l'òrdre de la creacion : non pas una donada mistica, mas una conquista progressiva.
Mars - Preséncia d'aiga liquida en granda quantitat
Un article publicat dins la revista Science lo 25 de julhet de 2018 afortís l'existéncia d'un volum d'aiga josterran important sul planeta Mars.
Peticion per reivindicar l'occitanitat d'auvèrnhe
Sul site mesopinions.com una peticion ven d'èsser dubèrta per reivindicar l'occitanitat d'Auvèrnhe.
Tèxt de presentacion – Demòras en Auvernha, al nòrd d’un territòri cultural vast que s’apela « Occitània » e, coma de miladas de personas aicí, ne as pas cap de consciença. E mai que ne as segurament pas jamai entendut parlar.


text:
Pagòda
Una pagòda es una torre asiatica ambé plusors estancis circulars, ortogonaus ò carrats. Es principalament utilizada coma luòc de culte per lei fidèus dau bodisme e per protegir de relíquias sacradas. Pasmens, en causa de sa talha auta, una pagòda podiá tanben servir de torre d'observacion, d'amira, d'escòla, de luòc de rescòntre e d'orfelinat. En Japon, mai d'una pagòda èra subretot concebuda coma un bastiment de prestigi destinat a èsser admirat.
Originari deis Índias, la pagòda se difusèt en China au sègle II ambé la propagacion dau bodisme avans d'agantar la peninsula corèana e leis illas japonesas. En China, lo materiau pus utilizat per la construccion dei pagòdas èra inicialament la fusta. Dins aquò, en causa de sa vulnerabilitat au fuòc e ais insèctes, foguèt pauc a pauc remplaçada per la pèira ò la brica. En Japon, la fusta demorèt fòrça utilizada en causa de sa resisténcia au tèrratrem mai lo còr de la torre èra fach de maçonariá per assegurar l'estabilitat de l'ensems.


text:
Flamenca est un roman anonyme de 8095 vers octosyllabiques composé en ancien occitan vers le milieu du XIIIe siècle.
L'oeuvre raconte les amours de Guilhem de Nevers, jeune chevalier français doté de toutes les vertus physiques et morales, et de la belle Flamenca.
Le récit commence par la demande en mariage de Flamenca par Archambaut de Bourbon. Les noces sont célébrées avec faste à Nemours pendant huit jours puis suivent les festivités de l’arrivée de Flamenca à Bourbon. La description extraordinairement détaillée des fêtes de Bourbon, des danses, des musiques, des œuvres littéraires qui sont jouées, « le plus incroyable déploiement de culture vivante dont on puisse rêver » selon Yves Rouquette, ont fait de Flamenca un portrait exceptionnel de la société courtoise et ont pu lui donner l’image d’un roman historique.
Flamenca es un roman anonim de 8095 vèrses octosillabics compausat en occitan ancian dins lo darrièr tèrç del sègle XIII. Es conegut per aquesta sola còpia, descobèrta al sègle XIX per François Raynouard dins las colleccions de la Bibliotèca de Carcassona.
Flamenca conta las amors de Guilhem de Nevèrs, jove cavalièr dotat de totas las vertuts fisicas e moralas, e de la bèla Flamenca. La debuta del roman manca dins lo manuscrit de Carcassona. Lo raconte comença per la demanda en maridatge de Flamenca per Archambaut, senhor de Borbon. Las nòças son celebradas amb faste a Nemors pendent uèch jorns puèi seguisson las festivitats de l’arribada de Flamenca a Borbon. La descripcion extraordinariament detalhada de las fèstas de Borbon, de las danças, de las musicas, de las òbras literàrias que i son jogadas, « lo desplegament mai incredible de cultura viva que podèm somiar » segon Ives Roqueta, a fach de Flamenca un retrach excepcional de la societat cortesa e li a pogut balhar un imatge de roman istoric.
Mas Flamenca, roman del castia gilós (castigament del gelós) e de l’adultèri, suspren mai que mai per son istòria, sulfurosa, d’autant mai que foguèt compausat dins lo periòde de repression ideologica e religiosa de l’après-Crosada contra los Albigeses. Per tal de conquerir Flamenca, tenguda reclusa per la gelosiá del sieu marit Archambault, lo cavalièr Guilhem pren la plaça d’un clergue per li portar, a la glèisa, de dimenge en dimenge, lo messatge del sieu amor, en desviar lo rite del poton de patz (poton al psautièr). A la seguida de peripecias nombrosas, aqueste amor adultèri e mai « eretic » (Renat Nelli) acaba per èstre consumit pels dos aimadors.
Flamenca es considerat coma un dels primièrs romans modèrnes e acaba pas de susprene per la modernitat de sa fòrma.
Lo manuscrit de Carcassona es incomplet. Lo primièr fulhet, mutilat, daissa legir pas que las primièras letras de sièis vèrses. En mai de las mancas nombrosas dins lo còrs del volum, los darrièrs fulhets an desapareguts tanben.
Lo volum conten, en cap del manuscrit, una letra autografa de François Raynouard, descobreire e editor primièr de Flamenca, datada de 1834.
Ne saber mai sus l’òbra : consultar Flamenca : roman occitan del sègle XIII [ficha d’inventari] dins lo Repertòri del patrimòni cultural occitan.


text:
Plumalhon-121
genèir de 2008
4 février 2008 21:53 0 messages
Botan, lo pais deu dragon
passejada en heurèr de 2007 au centre de l’IMALAIA
Un monge per 35 poblants : cada familha qu’envia lo capdèth en un monastèri
Espacis protegits : animaus, plantas rares
Educacion a gratis en anglés e en dzongka + una auta lenga mairana (dus alfabets)
Los casteràs bastits au sègle XVIIau per l’administracion e los religios.
La hestejada Punacà : batalha entre tibetans e botanés au sègle XVIIau.
Capitala : Thimpu
religions : bodista, indoïsta, musulmana
l’avenidor
[Bouthan dans le livre de Mathieu Gossart
Los toristas de l’espaci
un pauc d’istoria
- Spotnic
- Gagarine
- 1969 : la luna
vehicules per sortir de l’atmosfèra
- lo pretz
- dus jorns au mensh de preparacion
- un viatge de tres oras
- sheis minutas d’apesantor
- maqueta de l’Astrium, l’avion europèu
De’s desarrigar de l’atraccion terrèstra qu’ei costos en energia.
E cau tornar bastir molins ?
L’energia que’s hè rara, cara e preciosa.
molins per har lo pan dab lo gran, per barar una arressèga, o per har anar maquinas peu metau.
molins de vent a d’aiga
arrenavir molins peu plasèr o per adaptar un alternator
estanc artificiau, chorrèra, har virar un arrodet, har virar la mola
Lo mestièr de molier : hroment e milhoc
las eolianas, hilhas deus molins de vent.
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon
6 novembre 2007 – 114-Plumalhon


text:
L'autre matin, aviái pas enveja d'anar trabalhar.
Sas, quand siás dins ton lièch, lassa, e te dises "telefoni per dire que i vau pas". Mas fin finala, ta morala caganta, ton etica nècia e ton empatia inutila te fan escampar lo plumon luènh de ton còs congelat per anar cap als comuns e començar la jornada. E ben, l'auriái degut escotar mon ieu interior diabolic que me disiá "anem, demorem a dormir tota la jornada."
Cors a 8h.
Arribi a 7h55 davant lo comptador de l'òme que dona las claus.
Barrat.
L'òme que dona la clau de la sala i es pas.
Espèri un momenton.
08h00. Comença lo desfilat de las secretàrias. E soi pas dins ma classa.
Pensi als escolans que m'espèran davant la pòrta, mas coma es al tresen estanci, la canha, los vau pas prevenir que me cal esperar, que soi aquí mas sens clau. Esperaràn un momenton, son braves.
Me preni un chocolat a la maquina istòria de me caufar e de pacientar un pauqueton.
Una de las secretarias, mai equipada que las autras, me dubrís la pòrta que dona l'accès a l'armari de las claus.
Sala 304.
La clau i es pas.
Panica. "i a pas la clau" disi a la secretària. Ela se'n caga e a ben rason.
Mon ieu interior professional comença de romegar grèu contra lo tipe de las claus. E me disi que las condicions meteorologicas son contra la capitada dels corses del jorn.
Enveja de tornar a l'ostal.
Monti a la sala se per cas lo tipe de la clau l'auriá dubèrta abans de desaparéisser engolit pel trauc negre de sa conariá.
Los escolans m'espèran. Lor disi qu'ai pas la clau. Es dubèrta la sala?
Non. Ok, esperatz-me, tòrni dins un momenton.
Son 8h15, an sòm e freg. Ieu tanben mas ai mon chocolat caud.
Davali.
E aquí una escolana me crida "Dòna, l'ai la clau, ieu. L'òme de las claus me l'a donada."
Mon ieu interior l'insulta coma cal, edulcòri amb un :
- Mas o podiás pas dire abans?
- A ben, vos aviái pas vista.
- Lo còp que ven, me metrai un girofar.
8h20.
Dubrissi la pòrta.
Pausi mos afars.
Pausi lo chocolat luènh de ieu perque sabi qu'es dangierós.
Los escolans s'installan.
Sortissi l'ordenador.
Branqui lo video projector a l'ordenador.
Marcha pas.
Mas qual es lo conàs que desbranca totjorn lo video projector dins la sala 304? De qué li pòt fotre que lo videoprojector demòre brancat?
Preni lo cable per lo brancar.
E aquí, envolada lirica del cable que, quand lo prenguèri, decidèt d'anar tustar lo gòt de chocolat que s'anèt espetar pel sòl sens doblidar de passar abans sus mon tricòt pausat sus la cadièra.
E los escolans que dison pas res.
Rison solament pas.
Ieu a sa plaça m'auriá fach rire.
Rai.
Me cal netejar per terra que pòdi pas passar lo cors a chauchilhar dins aquela fanga chocolatada.
Lo paquet de mocadors dins la saca.
Dubrissi la saca, cerqui los mocadors.
Sabètz los paquets de mocadors, i a un bocin plastificat que pega per lo tornar barrar?
E ben al bocin plastificat que pega... i pendolava una servieta igienica.
E aquí mon cap fa lo resumit : as sòm a ne crebar, as vint minutas de retard en causa d'un conàs e d'una nècia, as vuejat lo chocolat pel sòl e sul tricòt que poiràs pas cargar uèi que, dau còp, te gelaràs tota la jornada e ara, as dins la man un paquet de kleenex pegat a una servieta igienica davant toooota la classa.
Mancava pas qu'una causa : que las bralhas petèsson quand me baissi per netejar pel sòl...
Pasmens, o sabi que quand mon ieu interior se vòl pas levar, lo cal escotar...


text:
Ironda
L'ironda comuna (var. auringla, irongleta, dindoleta, randoleta, arendola, gasc. arongla, arrongla o, aurongla : compromés entre divèrses tipes formals per l'ensems del gascon) (Hirundo rustica) es un ausèl passadís e gregari, aquò vòl dire qu'a una tendéncia a formar de grops grands. Sovent fa tanben lo nis en colonias. Atal, quand vòla per se desplaçar d'un lòc a un autre a l'epòca de las migracions, vòla fòrça amassa, en formant de grops de milièrs d'individús.
Las primièras irondas arriban en Euròpa sud-occidentala vèrs febrièr, mas lo gròs de la populacion arriba normalament en abril o mai, e torna cap a Africa en setembre. Fan lo nis amb de tèrra, redond e pus dubèrt que las randoletas de la coa blanca, e los plaçan en de lòcs parats, sovent dins de bastiments, jos los lausats, dins de pòrches o jos los balcons. Se trapan doncas pus sovent pròche dels vilatges e dels ostals qu'en mitats naturals, mas son rars dins las ciutats grandas, entre autras rasons, per qu'es dificil d'i trapar de tèrra per far lo nis.