text:
Batalha de Normandia
La Batalha de Normandia siguèt una dei grandei batalhas de la Segonda Guèrra Mondiala sus lo teatre europèu. Si debanèt entre junh e aost de 1944 en Normandia, e permetèt ai fòrças aliadas de si durbir un frònt nòu en Euròpa, fàcia ai tropas alemandas. Començèt lo 6 de junh de 1944 - si ditz Jorn J o Operacion Overlord (Suzerain en anglés) - per lo desbarcament e lo paracasudatge dei premierei tropas aliadas sus e a l'entorn dei plaias de l'oèst de Calvadòs e de l'èst de Cotentin per finir entre lo 19 (premiereis unitats aliadas que travèrsan Sèina) e lo 21 d'aost (sarradura de la Pòcha de Falaise), e desboca a la Liberacion de París lo 25 d'aost. Certans istorians considèran que la Batalha de Normandia s'acaba lo 12 de setembre ambé la liberacion de l'Havre.
Aperaquí 65 ans après, aquela batalha rèsta l'operacion logistica de desbarcament mai gròssa : 3 milions de soudats principalament americans, britanics, canadians mai tanben d'autrei fòrças aliadas (Fòrças Francesas Libras, tropas polonesas, bèlgas, checoslovacas, neerlandesas e norvegianas que travèrsan la Marga per desbarcar en Normandia, ambé 130 000 lo Jorn J).


c: text/html

text:
Bitextor
Bitextor es una aplicacion liura de còde dobèrt qu’a per objectiu la generacion de memòrias de traduccion a partir de sites web multilingües, que s'utilizan coma còrpus de basa. Bitextor es estat publicat jos licéncia GNU GPL v2.
L'aplicacion descarga totes los fichièrs HTML del site web indicat per l'utilizaire. Alavetz, realiza un pretractament de l’informacion per los convertir a un format coerent e adeqüat per las etapas seguentas. Sulcòp, s'i aplica un ensemble d'euristicas (principalament basadas sus l'estructura d'etiquetas HTML e la longor de las cadenas de tèxt) per far parelhs de fichièrs que seràn considerats coma candidats a contenir lo meteis tèxt en diferentas lengas.. A partir d'aquestes candidats, se genèran las memòrias de traduccion en format TMX mercé a la librariá LibTagAligner, qu’utiliza las etiquetas HTML e la longor dels blòcs de tèxt (tanben) per realizar l'alinhament.
L'objectiu d'aquesta aisina es de facilitar l'obtencion de còrpus multilingüe a partir d'Internet. Bitextor foguèt inicialament desvolopat per facilitar lo procès d'entraïnament d'aplicacions de traduccion automatica e, concretament, la de la plataforma Apertium.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pomacle
Pomacle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aucupacion del territòri de Pomacle es fòrça anciana coma lo revèla los registres archéologiques realizadas sus lo sieu terroir. D'après lo diccionari topographique de la Marna, lo vocable de « Pomacle » a testificat per las primièras fes l'an 1145 en l'archiu administratiu de la vila de Rems. S'agís d'una bulle del Pape Eugène III en confirmant lo privilègi de immunité pel abbaye de Sant Remi de Rems e per las siás dependéncias.
Lo étymologie de Pomacle demòra totun desconeguda. Cal benlèu i veire la paraula Pomum amb un suffixe latin, forma #que seriá l'equivalent de pometum o pomerutum e designariá una òrta, un luòc plantat d'arbres fruitiers. La segonda ipotèsi seriá que lo quite nom de Pommacle provendriá del nom d'un ru, afluent de la Suippe, #qu'adaiga lo finage de Bazancourt. Un pouillé anterior a 1312 apren que Pomacle depen de la doyenneté de Lavannes e se tròba doncas jos lo sieu benefici. Aquel pouillé apren tanben que la glèisa de Pomacle a mes jol doble patrocini de Sant Médard e de Sant Gildart.
Pomacle A grandement sofèrt l'an 1650 pendent los disturbis de la Fronde e pendent la Primièra Guèrra mondiala. Lo 2 de setembre de 1914, continuament a la jubilacion de l'armada francesa, los abitants de Pomacle an obligat de fugir lo sieu pòble. Malgrat aiçò son rapidament avançats per l'armada alemanda e devon alavetz far mitat-vira e dintrar en eles. La contra-ofensiva victorieuse del Marna obligat l'armada alemanda a refluer. La tèsta se estabilitza e Pomacle, ocupat, se tròba pendent quatre ans a proximitat immediata de la zòna dels combats. Pendent l'an 1917, la pression de l'armada francesa s'accentua e los abitants son alavetz deslotjats sus òrdre alemand, lo 19 de març de 1917 e dirigida via l'estacion de Bazancourt cap a Douzy de contunh cap a Villers-Cernay ont an albergat en l'abitanta. Las familhas son de contunh de dirigits vèrses d'unes autres pòbles dels alentours.
A la sortida de la guèrra, quand los abitants de Pomacle tòrnan, la glèisa a #èsser destruida e las 4/5e de las abitacions son seriosament deteriorades. Es en principi dins abitacions en ruïnes que las Pomacains vivon. De contunh sus la demanda dels sinistrats, lo Burèu de las Regions Liberadas met baraquements préfabriqués a la siá disposicion. Per fòrça, aquel lotjament provisòri va almens durar quatre ans.
L'activitat principala de Pomacle es l'agricultura. En 1933, comptava 36 espleitacions. En 1963, pas i n'i aviá ja mai que 26, e Pomacle, a la vespra de l'an 2000 comptava 10 espleitacions agricòlas #que li cal a el apondre 6 espleitacions #que l'activitat principala n'es pas pas l'agricultura. Las culturas principalas son lo blat, la luzerne, l'òrdi e la remolatxa #que li cal a el apondre qualques autras culturas talas que los espàrrecs, dactyle, tabac, colza…. Los rendiments an #èsser largament aumentats pendent los 50 darrièrs ans. De 30 quintaux per ectara pel blat l'an 1949, los rendiments a aquel jorn se situan entre 90 a 110 quintaux. L'evolucion es comparabla per la remolatxa. En 1949 los rendiments èran leugièrament superiors a 30 tonas per ectara.
Es sus aquel terroir #qu'a #aver luòc lo 21 d'agost de 1983 la fèsta de las moissons e la finala départementale de labours. Una primièra repeticion abans lo Campionat del Mond de Labour, Tèrra Actitud, del 16 al 19 de setembre de 1999.
L’occupation du territoire de Pomacle est fort ancienne comme le révèle les fouilles archéologiques réalisées sur son terroir. D’après le dictionnaire topographique de la Marne, le vocable de « Pomacle » est attesté pour la première fois en 1145 dans les archives administratives de la ville de Reims. Il s’agit d’une bulle du Pape Eugène III confirmant le privilège d’immunité pour l’abbaye de Saint Remi de Reims et pour ses dépendances.
L’étymologie de Pomacle demeure cependant inconnue. Peut-être faut-il y voir le mot Pomum avec un suffixe latin, forme qui serait l’équivalent de pometum ou pomerutum et désignerait un verger, un lieu planté d’arbres fruitiers. La seconde hypothèse serait que le nom même de Pommacle proviendrait du nom d’un ru, affluent de la Suippe, qui arrose le finage de Bazancourt. Un pouillé antérieur à 1312 nous apprend que Pomacle dépend de la doyenneté de Lavannes et se retrouve donc sous son bénéfice. Ce pouillé nous apprend aussi que l’église de Pomacle est placée sous le double patronage de Saint Médard et de Saint Gildart.
Pomacle a grandement souffert en 1650 pendant les troubles de la Fronde et durant la Première Guerre mondiale. Le 2 septembre 1914, suite à la retraite de l’armée française, les habitants de Pomacle sont obligés de fuir leur village. Cependant ils sont rapidement devancés par l’armée allemande et doivent alors faire demi-tour et rentrer chez eux. La contre-offensive victorieuse de la Marne contraint l’armée allemande à refluer. Le front se stabilise et Pomacle, occupé, se trouve durant quatre ans à proximité immédiate de la zone des combats. Durant l’année 1917, la pression de l’armée française s’accentue et les habitants sont alors évacués sur ordre allemand, le 19 mars 1917 et dirigé via la gare de Bazancourt vers Douzy puis vers Villers-Cernay où ils sont hébergés chez l’habitant. Les familles sont ensuite dirigées vers d’autres villages des alentours.
À l’issue de la guerre, lorsque les habitants de Pomacle reviennent, l’église a été détruite et les 4/5e des habitations sont sérieusement endommagées. C’est d’abord dans des habitations en ruines que les Pomacains vivent. Puis sur la demande des sinistrés, l’Office des Régions Libérées met des baraquements préfabriqués à leur disposition. Pour beaucoup, ce logement provisoire va au moins durer quatre ans.
L’activité principale de Pomacle est l’agriculture. En 1933, elle comptait 36 exploitations. En 1963, il n’y en avait déjà plus que 26, et Pomacle, à la veille de l’an 2000 comptait 10 exploitations agricoles auxquelles il faut ajouter 6 exploitations dont l’activité principale n’est pas l’agriculture. Les cultures principales sont le blé, la luzerne, l’orge et la betterave auxquels il faut ajouter quelques autres cultures telles que les asperges, dactyle, tabac, colza…. Les rendements ont été largement accrus durant les 50 dernières années. De 30 quintaux par hectare pour le blé en 1949, les rendements à ce jour se situent entre 90 à 110 quintaux. L’évolution est comparable pour la betterave. En 1949 les rendements étaient légèrement supérieurs à 30 tonnes par hectare.
C’est sur ce terroir qu’a eu lieu le 21 août 1983 la fête des moissons et la finale départementale de labours. Une première répétition avant le Championnat du Monde de Labour, Terre Attitude, du 16 au 19 septembre 1999.


text:
Naturalisme (filosofia)
Lo naturalisme filosofic es la posicion segon que res existís pas fòra de la natura: res de subrenatural existís. Lo naturalisme pòt anar cap a diferents senses segon çò qu'entendèm per natura mas disèm que, dins una de sas formulacions mai espandidas, la natura es aqui vista coma tot çò qu'existís en devenir.
Los sistèmas filosofics panteïstas, coma aquel dels estoïcs de l’Antiquitat, aquel de John Scot (Irlanda, sègle IX), de Giordano Bruno (Itàlia, sègle XVI) e de Spinoza (Olanda, sègle XVII), son naturalistas. Pel panteïsta, sovent ligat al naturalisme, Dieu es lo monde.
Aquela doctrina a de senses variats, e a vegadas contradictòris, en foncion del sens exacte qu'atribuissèm al concèpte de natura, segon que se fa d'aquela l'objècte privilègi de las "sciéncias naturalas" o experimentalas, o pr'amor li donam un sens ontologicament mai espandit, o encara que la consideram coma estructurada a l'entorn de las leis necessàrias o al contrari coma pura contingéncia, etc. Distinguissèm tres grandas formas del naturalisme:
- Un naturalisme que se pòt qualificar de monista dins un sens especial.
- Un naturalisme de tipe reduccionista.
- Un naturalisme d'inspiracion pragmatista.
Somari
- 1 Naturalisme e monisme
- 2 Naturalisme, reduccionisme e metòde scientific
- 3 Naturalisme, pragmatisme e relativisme
- 4 Naturalisme e antropologia
- 5 Ambiguïtat del tèrme, exemple del naturalisme politic
- 6 Naturalisme e religion
- 7 Naturalisme e etica
- 8 Nòtas e referéncias
- 9 Vejatz tanben
Naturalisme e monisme[modificar | modificar la font]
Dins son sens pus elementari, lo naturalisme es tot simplament una forma de monisme que sos concurrents mai dirèctes son las diferentas varietats del dualisme, mas tanben los tipes de monisme alternatius (coma l'esperitualisme). Lucrecia e Spinoza son, per excelléncia, los filosòfs d'aquel monisme naturalista que se pòt definir coma la teoria qu'un sol tipe d’entitat existís, la Natura, aquò essent deveire d’un sol tipe d’explicacion: las explicacions naturalas o causalas.
Se deu pas creire qu'un tal tipe de naturalisme siá especificament recent. S'encontrèt dins d'epòcas alunhadas.
Lo naturalisme pòt tendre, dins un sens mai estrech, cap al materialisme, mas pòt tanben, al contrari, èsser confondut amb l’entrepresa filosofica tota entièra se al mens l'assimilam a una defensa vigorosas del discors racional e a una ataca en règla contra lo dogmatisme de la mitologia, de la religion, e de tota forma de discors se reclamant del subrenatural. Alara cal afirmar amb Gilles Deleuze que pel naturalista, « "Natura s'opausa pas a costuma […] Natura s'opausa pas a convencion […] Natura s'opausa pas a invencion […] mas Natura s'opausa al mite. […] Lo primièr filosòf es naturalista: discorrís sus la natura, al luòc de discorrir suls dieus. […] Jamai farem anar pus luènh l'entrepresa de 'desmistificar' » (G. Deleuze, Logica del Sens)
Naturalisme, reduccionisme e metòde scientific[modificar | modificar la font]
Lo naturalisme pòt èsser espandit dins un sens mai estrech s'identificam la natura amb l’objècte estudiat per las sciéncias ditas « naturalas. » Es aquel segond sens del tèrme que preval dins lo debat filosofic contemporanèu, en particular pels filosòfs d’inspiracion analitica. Lo naturalisme contemporanèu fòrageta la validitat d'explicacions o de las teorias fasent referéncia a d'entitats inaccessiblas a las sciéncias duras. Se nomena generalament "naturalista" lo partidari de la familha de las teorias per que d'entitats metafisicas o normativas d’un tipe donat (principis logics, matematics, etics o cognitius) son tot entièr redusibles als genres d’objèctes estudiats dins las sciéncias naturalas (psicologia, biologia, fisica…). Lo psicologisme (es a dire lo reduccionisme psicologic) que foguèt combatut amb fòrça pels davancièrs de la filosofia analitica e de la fenomenologia (a saber, respectivament Frege e Husserl), constituís lo paradigma del naturalisme reduccionista.
Quine es pro responsable de la preeminéncia actuala del naturalisme dels filosòfs anglosaxons. Lo naturalisme correspond per el a l’idèa qu'existís pas de tribunal pus naut de la veritat que la sciéncia ela meteissa. I a pas en consequéncia de melhor metòde que lo metòde scientific per jutjar de las afirmacions de la sciéncia, e i a cap de besonh per çò far d'aver recors a una « filosofia primièra » coma aquela de la metafisica o l'epistemologia. Un tal naturalisme es a aprochar del positivisme.
Naturalisme, pragmatisme e relativisme[modificar | modificar la font]
E mai lo naturalisme de Quine siá tintat de psicologisme comportamentalista e de fisicalisme, se pòt, en prolongant sas intuicions, elaborar una version del naturalisme fòrça alunhat del scientisme, o l'idèa de natura se dissòlv gaireben totalament. Per Quine en efècte, la sciéncia es pas totalament corrècta e pas infalhibla: es simplament la melhora explicacion de las causas que dispausam quand temptam de nos metre en acòrdi los uns amb los autres e de metre nòsstra cresenças en « equilibri reflexiu. » I a cap de mejans de jutjar d'una veritat al delà del biais qu'avèm de nos acordar, collectivament, a son subjècte. Pels defensors d'aquela apròcha pragmatista, coma Goodman, Hilary Putnam, e encara mai Richard Rorty, lo jutge suprèm de la veritat es mens la sciéncia que las formas possiblas del consensus al sen d'una comunautat discursiva donada, ideala (Putnam) o reala (Rorty).
Se Putnam refusa de veire identificat son pragmatisme a una forma de naturalisme, es plan diferent per Rorty, que lo neopragmatisme pòt legitimament èsser qualificat de « naturalista ». Puslèu que de basar sa concepcion de la natura sus las "sciéncias duras", aquel pragmatisme naturalista s'inspira de las sciéncias de la vida, de las scièncias umanas e istoricas (la sociologia, l'istòria, o quitament la teoria literària) per metre en relèu una concepcion de la natura qu'insistís sus sa contingéncia, sus l'azard e lo devenir en òbra en son sen. L'opcion filosofica defenduda per Rorty pòt lèu tornar cap al franc relativisme, çò qu'aquel assumís dobèrtament, revendicant fòrça son « etnocentrisme. »
Naturalisme e antropologia[modificar | modificar la font]
Per Philippe Descola, lo naturalisme dintra dins un dels quatre mòdes d'identificacion dels existissents, umans e non umans; son lo totemisme, l’animisme, l'analogisme e lo naturalisme.
Per precisar, lo naturalisme es "simplament la cresença que la nature existís, o que qualques entitats devon lor existéncia e lor desvolopament a un principi estrangièr als efèctes de la volontat umana. Tipic de las cosmologias occidentalas dempuèi Platon e Aristòtel, lo naturalisme produit un domeni ontologic especific, un luòc d’òrdre o de necessitat o res arriba pas sens causa, d'aquela ligada a l’instància transcendenta o que siá immanenta a la textura del monde. Dins la mesura que lo naturalisme es lo principi director de nòstra pròpria cosmologia e que blòca nòstre sens comun e nòstre principi scientific, es vengut per nosautres un presupausat d'un biais « natural » qu'estructura nòstra epistemologia e en particular nòstra percepcion dels autres biaisses d’identificacion"[1].
Aqueles tres autres mòdes son doncas:
L’animisme qu'es lo pròpri de las societats per que los atributs socials dels non umans permeton de categorizar de relacions; los non umans son los tèrmes d’una relacion.
Lo totemisme que caracteriza las societats per que las discontinuitats entre non umans permeton de pensar qu'aquelas dintran los umans; per aquelas societats los non umans son coma de signes.
L'analogisme que s'exprimís per una discontinuitat de las interioritats e de l'aspècte fisic dels umans e dels non umans. Las societats onte l'analogisme es present, se caracterizèron per de sistèmas fortament dualistas.
Lo naturalisme es doncas la sola ontologia a crear una frontièra entre se e altrú per mejan de l’idèa de "natura", aquela darrièra relevant pas de la cultura. Distincion occidentala recenta (fin del sègle XVI), es lo resultat d’una istòria particulara; es gaireben ignorada dins d'autras societats coma aquelas de l'Orient Extrèm onte l'animisme domina.
Ambiguïtat del tèrme, exemple del naturalisme politic[modificar | modificar la font]
Se fa jorn : per mejan d'aquelas evolucions de sens successius, mai o mens estrechas, lo tèrme de « naturalisme » capita a enclure las posicions de las mai contradictòrias. L'usatge, al vam, de l'etiqueta naturaliste coma anatèma o punt de raliament facilita gaire las causas.
Coma exemple simple: C. Rosset qualifica de « naturalista » tota forma de filosofia fondada sus una concepcion fòrta de la natura, de la necessitat o de l'òrdre natural. Dins aquela perspectiva, la "natura" de las causas es gaire alunhada de lor Esséncia, e tot naturalisme, per Rosset, tend doncas cap a l'essencialisme: naturalizar una causa, es la fixar dins son esséncia, determinada per un biais de concebre la sciéncia de la natura. Dins lo domeni politic, lo filosòf elabòra atal las categorias de naturalisme « conservator » o « revolucionari » per designar las doctrinas per que la tasca primièra de la politica es de tornar establir dins sos drechs una Natura originala o perduda o reprimida. Dins aquela vision, Rosset opausa l'antinaturalisme de las filosofias centradas sus las idèas de contingéncia e d'artifici. Dans son obratge l'Antinatura, ensag de reabilitar los filosòfs artificialistas, coma los sofistas. Aquí i a una font d'inspiracion qu'es gaire alunhada d'aquela de Rorty. Aquel defend una filosofia politica que son principal objectiu es la creacion de consensus pel biais de la discussion. Rorty, defensor d'una forma de relativisme pragmatic, de contunh critica las filosofias de l'autenticitat, las doctrinas universalistas o essencialistas en questa d'una veritat ultima. Mas se pòt veire que, segon las categorias pròprias a Rosset, e que son fòrça coerentas, lo naturalisme pragmatista de Rorty es tot simplament... un antinaturalisme.
Naturalisme e religion[modificar | modificar la font]
Lo naturalisme coma doctrina foguèt condamnat pel papa Piu IX dins son syllabus. Lo racionalisme, lo panteïsme e lo monisme tanben foguèron criticats per la Glèisa Catolica.
E mai, lo naturalisme foguèt atacat per dom Guéranger, subretot dins una seria d'articles pareguts dins L'Univèrs, en 1858[2].
Naturalisme e etica[modificar | modificar la font]
Lo naturalisme dona una valor morala a çò qu'es designat coma "natural". Segon aquel precèpte, caldriá conéisser la natura en mai de la seguir, e mai de li obedir.
Lo naturalisme cèrca pas de destriar çò qu'es just o non mas çò que pensa qu'existís dins la natura o non. Es sus aquela revendicacion de çò qu'es natural o contra natura, que lo naturalisme vòl impausar çò que deuriá èsser o èsser pas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Les cosmologies des indiens d'amazonie
- ↑ (fr)Du Naturalisme dans l’Histoire tretze articles de DOM GUÉRANGER publicats dins L’UNIVERS 1858-1859


text:
Schorbach
Schorbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble se situa al limit dels país cobèrt e descobèrt e a qualqu'uns quilomètres solament al nòrd-oèst de la vila de Bitche, en lo massís dels Vòges del Nòrd. En adoptant un plànol inorganisé, lo pòble ocupa los en vessants d'un vallon fòrça dintrat adaigat pel Schorbach.
Le village se situe à la limite des pays couvert et découvert et à quelques kilomètres seulement au nord-ouest de la ville de Bitche, dans le massif des Vosges du Nord. Adoptant un plan inorganisé, le village occupe les versants d'un vallon très encaissé arrosé par le Schorbach.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Pòble a mencionat en la siá forma actuala dempuèi 1210, Schor-Bach, lo ruisseau dels cistudes, la torçuda de las marais. Lo pòble fa alavetz partida de la distincion de Bitche e es lo banc d'una comuna en comprenent Lengelsheim, Bitche e Reyersviller.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, los abitants an deslotjat lo 1er Modèl:En setembre 1939 a Gensac-la-Pallue e a Bourg, en Charanta. Lo pòble siás liberat çò 16 de març 1945 pels Americanes. Lo pòble a citat a l'òrdre de la Brigada çò 11 de novembre 1948 : " Comuna de Lorraine #que la populacion deslotjada ne'n Mois invalide (en setembre)M a pas reintegrat lo sieu pòble en ruïnes #qu'après la Desliurança. I aviá pas cessat de manifestar lo sieu attachement a la França pendent los ans d'exili. Compte cinc de los sieus mainats aucits e un ferit. Durement Experimentada per la guèrra, a trobat los tres quatrens de los sieus immeubles totalament destruits, los autres grèvament deteriorats. A sostengut a totas las siás pròvas amb coratge e patriotisme. " Aquela cita compòrta la attribution de la Crotz de Guèrra amb estela de bronze.
Le village est mentionné dans sa forme actuelle dès 1210, Schor-Bach, le ruisseau des cistudes, la tortue des marais. Le village fait alors partie de la seigneurie de Bitche et est le siège d'une mairie comprenant Lengelsheim, Bitche et Reyersviller.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, les habitants sont évacués le Modèl:1er septembre 1939 à Gensac-la-Pallue et à Bourg, en Charente. Le village est libéré le 16 mars 1945 par les Américains. Le village est cité à l'ordre de la Brigade le 11 novembre 1948 : " Commune de Lorraine dont la population évacuée en Mois invalide (septembre)M n'a réintégré son village en ruines qu'après la Libération. N'avait cessé de manifester son attachement à la France durant les années d'exil. Compte cinq de ses enfants tués et un blessé. Durement éprouvée par la guerre, a trouvé les trois quarts de ses immeubles entièrement détruits, les autres gravement endommagés. A supporté toutes ses épreuves avec courage et patriotisme. " Cette citation comporte l'attribution de la Croix de Guerre avec étoile de bronze.


text:
829
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 829 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après leis atacas de 827, atacas novèlas, e pus importantas, de naviris arabis còntra Sicília onte lei Bizantins èran obligats d'adoptar una estrategia defensiva en causa de l'afebliment de sa flòta dempuei la guèrra civila de 822-824.
Lo 2 d'octòbre, mòrt de l'emperaire Miquèu II Spellos. Son fiu Teòfil li succediguèt.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la campanha dau generau Muhammad ibn Humayd Tusi còntra l'insureccion d'Azerbaitjan iniciada en 816 per Babak Khorramdin. En despiech de sei succès de 827-828, lei tropas abbassidas foguèron batudas lo 9 de junh e son generau tuat. Lei subrevivents abandonèron lo país.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa dau califa Al-Mamun, creacion d'un observatòri permanent a Bagdad.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion a Bagdad dau tractat Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala (en occitan Abreujat de calcul per la restauracion e la comparason) per lo matematician persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi. Presentant d'un biais clar un ensems de metòde de resolucion d'equacion dau segond gras, aguèt un ròtle important dins la generalizacion dau sistèma decimau arabi a l'origina dei nombres modèrnes.


text:
Catalonha
Catalonha (en catalan Catalunya) pòt designar de territòris de dimensions variablas:
- Al sens larg, los Païses Catalans, o ensems de totas las tèrras de lenga catalana.
- Al sens estrech, la region istorica de Catalonha (o lo Principat de Catalonha o lo Principat), qu'es una part dels Païses Catalans. Aquel concèpte tanben a de senses variables:
- Siá la comunautat autonòma de "Catalonha" o "Generalitat de Catalonha", dins l'estat espanhòl
- Siá la comunautat autonòma de "Catalonha" mai la "Franja de Ponent" (region d'Aragon) mai la Catalonha Nòrd (estat francés).
-
Catalonha (Païses Catalans) al sens larg
-
Catalonha (Principat) al sens estrech


text:
Leite de Vasconcelos
José Leite de Vasconcelos Cardoso Pereira de Melo, mai conegut coma Leite de Vasconcelos (Ucanha, Tarouca, 7 de julh de 1858 — Lisbona, 17 de mai de 1941) foguèt un lingüista, arqueològ e etnograf portugués. Fondèt la Revista Lusitana en 1889, l'Arqueólogo Português en 1895 e lo Museu Etnologic de Belém en 1893. Escriguèt en 1901 la primièra sintèsi de dialectologia portuguesa, Esquisse d'une dialectologie portugaise, dins l'encastre de sa tèsi doctorala presentada a l'Universitat de París.


text:
Gissac
Gissac[1][2][3] (Gissac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
=Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Gissac se tròba entre los vallées de la Sorgues, del Dourdou e del Grauzou (aquel darrièr pren la siá font), a una vintena de quilomètres de Sant-Affrique.
La commune de Gissac se trouve entre les vallées de la Sorgues, du Dourdou et du Grauzou (ce dernier prend sa source), à une vingtaine de kilomètres de Saint-Affrique.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc Ocupat al epòca romaine.
- Lo vilatge Se trucava Jenciacium (1133).
- Site occupé à l'époque romaine.
- Le village s'appelait Jenciacium (1133).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Christian-Pierre Bedel, Camarés, al canton, 2000
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Départements
- EureSeine-Maritime
- Villes
- AclouAconAcquignyAiglevilleAillyAizierAjouAlizayAmbenayAmecourtAmfreville la campagneAmfreville les champsAmfreville sous les montsAmfreville sur itonAndeAngerville la campagneAppeville annebaultArmentieres sur avreArnieres sur itonAsnieresAubevoyeAulnay sur itonAutheuil authouilletAuthevernesAuthouAuthouilletAuvergnyAvironAvrillyBacquepuisBacquevilleBailleul la valleeBalinesBarcBarneville sur seineBarquetBarvilleBazincourt sur epteBazoquesBeaubrayBeauficel en lyonsBeaumesnilBeaumont le rogerBeaumontelBemecourtBerengeville la campagneBernayBernienvilleBernieres-sur-seineBernouvilleBerthenonvilleBerthouvilleBerville en roumoisBerville la campagneBerville sur merBeuzevilleBezu la foretBezu st eloiBois anzerayBois arnaultBois jerome st ouenBois le roiBois normand pres lyreBoisemontBoisneyBoisset-les-prevanchesBoissey le chatelBoissy lambervilleBoissy sur damvilleBoncourtBonneville aptotBonneville-sur-itonBosc benard comminBosc benard crescyBosc renoult en oucheBosc renoult en roumoisBosc roger en roumoisBoschervilleBosgouetBosguerard de marcouvilleBosnormandBosquentinBosrobertBouaflesBouchevilliersBoullevilleBouquelonBouquetotBourg achardBourg beaudoinBourgtheroulde infrevilleBournainvilleBournainville faverollesBournevilleBourthBrayBrestotBretagnollesBreteuilBretignyBreuilpontBreux sur avreBrionneBroglieBrosvilleBueilBuis sur damvilleBureyBus st remyCahaignesCaillouet orgevilleCailly sur eureCallevilleCampignyCanappevilleCantiersCaorches st nicolasCapelles les grandsCarsixCaugeCaumontCauverville en roumoisCessevilleChaignesChaise dieu du theilChamblacChambordChambrayChamp dolentChampenardChampignollesChampigny la futelayeChanteloupCharlevalChateau sur epteChauvincourt provemontChavigny bailleulChennebrunCheronvilliersCierreyCintrayCivieresClavilleCollandres quincarnonColletotCombonConches en oucheConde sur itonConde sur risleConnellesContevilleCormeillesCorneuilCorneville la fouquetiereCorneville sur risleCornyCoudrayCoudresCoulongesCourbepineCourcelles sur seineCourdemancheCourteillesCrasvilleCrestotCretonCriquebeuf la campagneCriquebeuf sur seineCroisy sur eureCrosville la vieilleCuvervilleDame marieDampsmesnilDamvilleDanguDardezDaubeuf la campagneDaubeuf pres vattevilleDouainsDoudeauville en vexinDouville sur andelleDroisyDrucourtDuranvilleEcaquelonEcardenville la campagneEcardenville sur eureEcauvilleEcosEcouisEcquetotEmallevilleEmanvilleEpaignesEpegardEpiedsEpinayEpreville en lieuvinEpreville en roumoisEpreville pres le neubourEtrepagnyEtrevilleEturquerayeEvreuxEzy sur eureFainsFarceauxFatouville grestainFauvilleFaverolles la campagneFaverolles les maresFerrieres haut clocherFerrieres st hilaireFeuguerollesFiquefleur equainvilleFlancourt catelonFleury la foretFleury sur andelleFlipouFollevilleFontaine bellengerFontaine heudebourgFontaine l'abbeFontaine la louvetFontaine la soretFontaine sous jouyFontenayForet la folieFort movilleFoucrainvilleFoulbecFouquevilleFourgesFourmetotFours en vexinFranchevilleFranquevilleFreneuse sur risleFresne cauvervilleFresne l'archevequeFresneyGadencourtGaillardbois cressenvilleGaillonGamaches en vexinGarencieresGarennes-sur-eureGasnyGaucielGaudreville la riviereGauville la campagneGisay la coudreGisorsGivernyGivervilleGlisollesGlos sur risleGoupillieresGournay le guerinGouttieresGouvilleGrainvilleGrand campGrandchainGrandvilliersGraveron semervilleGravignyGrosley sur risleGrossoeuvreGuernanvilleGuernyGuichainvilleGuiseniersGuitryHacquevilleHarcourtHardencourt cocherelHaricourtHarquencyHauvilleHebecourtHecmanvilleHecourtHectomareHellenvilliersHennezisHerquevilleHeubecourtHeubecourt haricourtHeudebouvilleHeudicourtHeudreville en lieuvinHeudreville sur eureHeuquevilleHondouvilleHonguemare guenouvilleHouettevilleHoulbec cocherelHoulbec pres le gros theiHouville en vexinHuestIgovilleIlleville sur montfortIlliers l'evequeIncarvilleInfrevilleIrrevilleIvilleIvry-la-batailleJonquerets de livetJouveauxJouy sur eureJuignettesJumellesL habitL hosmesLa barre en oucheLa boissiereLa chapelle bayvelLa chapelle du bois des faulxLa chapelle gauthierLa chapelle harengLa chapelle reanvilleLa couture bousseyLa croisilleLa croix st leufroyLa ferriere sur risleLa foret du parcLa goulafriereLa guerouldeLa harengereLa haye aubreeLa haye de callevilleLa haye de routotLa haye du theilLa haye le comteLa haye malherbeLa haye st sylvestreLa heuniereLa houssayeLa landeLa lande st legerLa madeleineLa neuve grangeLa neuve-lyreLa neuville du boscLa noe poulainLa poterie mathieuLa pyleLa roquetteLa roussiereLa saussayeLa triniteLa trinite de revilleLa vacherieLa vieille lyreLandepereuseLaunayLe bec hellouin Le bec thomasLe bois hellainLe bosc morelLe boulay morinLe chesneLe cormierLe favrilLe fidelaireLe fresneLe gros-theilLe landinLe manoirLe mesnil fuguetLe mesnil hardrayLe mesnil jourdainLe neubourgLe noyer en oucheLe planquayLe plessis grohanLe plessis hebertLe plessis ste opportuneLe roncenayLe roncenay authenayLe sacqLe theil nolentLe thilLe thuitLe thuit angerLe thuit signolLe thuit simerLe tilleul lambertLe tilleul othonLe torptLe tremblay omonvilleLe troncqLe tronquayLe val davidLe vaudreuilLe vieil evreuxLeryLes andelysLes authieuxLes barilsLes baux de breteuilLes baux ste croixLes bottereauxLes dampsLes essartsLes fretilsLes hoguesLes minieresLes placesLes planchesLes preauxLes thilliers vexinLes ventesLetteguivesLieureyLignerollesLillyLisorsLivet sur authouLongchampsLorleauLouverseyLouviersLouyeLyons-la-foretMadeleine de nonancourtMainnevilleMalleville sur le becMalouyMandevilleMandresManneville la raoultManneville sur risleManthelonMarais vernierMarbeufMarcilly la campagneMarcilly sur eureMartagnyMartainvilleMartotMelicourtMenesquevilleMenillesMennevalMerceyMereyMesnil roussetMesnil sous vienneMesnil sur l'estreeMesnil verclivesMezieres en vexinMisereyMoisvilleMontaureMontfort-sur-risleMontreuil l'argilleMorainville jouveauxMorgnyMorsanMouettesMouflainesMousseaux neuvilleMuidsMuzyNagel seez mesnilNassandresNeaufles auvergnyNeaufles st martinNeaufles sur risleNeuillyNeuville sur authouNoardsNogent le secNojeon en vexinNonancourtNormanvilleNotre dame d'epineNotre dame de l'isleNotre dame du hamelNoyersOrmesOrvauxPacy sur eurePanilleusePanlatteParvillePerriers la campagnePerriers sur andellePerruelPiencourtPintervillePiseuxPitresPlainvillePlasnesPont st pierrePont-audemerPont-authouPont-de-l'archePort mortPorte joiePortesPosesPressagny l'orgueilleuxPreyProvemontPuchayPullayQuatremareQuessignyQuillebeuf sur seineQuittebeufRadepontRennevilleReuillyRichevilleRomanRomilly la puthenayeRomilly sur andelleRosay sur lieureRouge perriersRougemontiersRoutotRouvrayRuglesSacquenvilleSaint-georges-du-vievreSaint-julien-de-la-liegueSaint-marcelSaint-pierre-du-vauvraySancourtSasseySaussay la campagneSebecourtSellesSerezSerquignySt agnan de cerniereSt amand des hautes terreSt andre de l'eureSt antonin de sommaireSt aquilin d'augeronsSt aquilin de pacySt aubin d'ecrosvilleSt aubin de scellonSt aubin des hayesSt aubin du thenneySt aubin le guichardSt aubin le vertueuxSt aubin sur gaillonSt aubin sur quillebeufSt benoit des ombresSt christophe sur avreSt christophe sur condeSt clair d'arceySt cyr de salerneSt cyr la campagneSt denis d'augeronsSt denis des montsSt denis du behelanSt denis le fermentSt didier des boisSt elierSt eloi de fourquesSt etienne du vauvraySt etienne l'allierSt etienne sous bailleulSt georges du mesnilSt georges motelSt germain de fresneySt germain de pasquierSt germain des anglesSt germain la campagneSt germain sur avreSt germain villageSt gregoire du vievreSt jean de la lecquerayeSt jean du thenneySt justSt laurent des boisSt laurent du tencementSt leger de rotesSt leger du genneteySt leger sur bonnevilleSt lucSt maclouSt mards de blacarvilleSt mards de fresneSt martin du tilleulSt martin la campagneSt martin st firminSt meslin du boscSt nicolas d'attezSt nicolas du boscSt nicolas du bosc l'abbeSt ouen d'attezSt ouen de pontcheuilSt ouen de thoubervilleSt ouen des champsSt ouen du tilleulSt paerSt paul de fourquesSt paul sur risleSt philbert sur boisseSt philbert sur risleSt pierre d'autilsSt pierre de bailleulSt pierre de cernieresSt pierre de cormeillesSt pierre de salerneSt pierre des fleursSt pierre des ifsSt pierre du bosguerardSt pierre du mesnilSt pierre du valSt pierre la garenneSt quentin des islesSt samson de la roqueSt sebastien de morsentSt simeonSt sulpice de grimbouvillSt sylvestre de cormeilleSt symphorienSt thurienSt victor d'epineSt victor de chretienvillSt victor sur avreSt vigorSt vincent des boisSt vincent du boulaySte barbe sur gaillonSte colombe la commanderieSte colombe pres vernonSte croix sur aizierSte genevieve les gasnySte marguerite de l'autelSte marguerite en oucheSte marie de vatimesnilSte martheSte opportune boscSte opportune la mareSurtauvilleSurvilleSuzaySylvains les moulinsTheillementThevrayThibervilleThibouvilleThiervilleThomer la sogneThuit hebertTilleul dame agnesTillieres sur avreTillyTocquevilleTosnyTostesTouffrevilleTournedos bois hubertTournedos sur seineTournevilleTournyTourville la campagneTourville sur pont audemeToutainvilleTouville sur montfortTrinite de thoubervilleTriquevilleTrouville la hauleVal de reuilValaillesValletotVandrimareVannecrocqVascoeuilVattevilleVaux sur eureVaux sur risleVenablesVenonVerneuil-sur-avreVerneussesVernonVeslyVezillonVieux portVieux villezVillaletVillegatsVillers en vexinVillers sur le rouleVillettesVillez sous bailleulVillez sur le neubourgVilliers en desoeuvreVironvayVitotVoiscrevilleVraiville
Outcamp n'a pas sélectionné de camping pour cette zone. Veuillez effectuer une autre recherche.


text:
Cotèl
Un cotèl (var. cotèth, cotèu, coteu) es un instrument que s'emplega per copar de causas. Es bastit d'una lama talhadissa, abitualament de metal, unida a un margue de fusta o d'un material autre.
L'òme a utilizat de cotèls o d'aisinas semblantas dempuèi de temps preïstorics. Los primièrs cotèls emplegats se faguèron amb de pèira o de cana. Son encara utilizats de cotèls de bambó dins de tribús preïstoricas d’Africa e de Polinesia.
Amassa amb la forqueta e lo culhièr, es una de las aisinas que s'emplegan abitualament per manjar, almens dins la civilizacion occidentala. Segon l'etiqueta, lo cal agantar amb la man drecha, en utilizar l'esquèrra per la forqueta.
Lo cotèl en cò nòstre[modificar | modificar la font]
La fabricacion industriala de cotèls èra plan espandida dins los airals de La Guiòla (Roergue), de Tièrn (Auvèrnha) e de Sauvatèrra (Roergue). La fabricacion mai anciana es la de Tièrn que sembla de remontar fins al sègle XV. Pasmens lo cotèl de Laguiòla es lo mai conegut e es apreciat dins totes los recantons d'Occitània. Seriá sortit aqueste cotèl cap a 1829 en s'inspirar d'un modèl de cotèl catalan portat al país pels migraires.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Priorat de Graville
Lo Priorat de Graville, tanben aperat Abadia de Santa Onorina, qu'estó fondat au sègle XIau. Que's tròba au Havre, dens lo departament de Sèina Maritima e la region de l'Auta Normandia. Que vadó « monument istoric » en 1875.
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa qu'ei dedicada a Santa Onorina, de qui non sabem pas quasi arren. Lo son còs sacrat que l'aurén transferit de la soa purmèra sepultura dens la diocèsi de Bayeux au sit de Graville. Ua istòria deu sègle XIIau que relata la translacion de las soas relíquias de Graville a Conflans, dens la region parisenca, per un grop de refugiats huegent la miaça deus vikings.[1],[2],[3] Los bastiments conventuaus qu'eston construsits enter la fin deu sègle XIIau e lo començament deu sègle XIIIau, deus quaus e subsisteish mantun traç dens la sala capitulara.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria literària de França: obratge començat per uns religiós benedictins de la Congregacion de Sant Maur, e contunhat per uns membres de l'Institut (Acadèmia de las Inscripcions e Bèras Letras) (fr)
- ↑ La translacion de las relíquias de Santa Onorina, Conflans-Sainte-Honorine (fr)
- ↑ Santa Onorina, enter Bayeux, Graville e Conflans (fr)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Pèire I de Russia o Pèire lo Grand (Moscòu, 9 de junh de 1672 - Sant Petersborg, 8 de febrièr de 1725; CJ 30 de mai de 1672 - 28 de genièr de 1725)[1] foguèt lo tsar de l'Empèri Rus (1682-1725). En rus : ПëTp I (Piotr I), ПëTp Beлиkий (Piotr Velikii, es a dire « Pèire lo Grand ») o ПëTp AлekceeBич PoMaHoB (Piotr Alekseievich Romanov).
- ↑ Las datas amb l'indicacion CJ son del calendièr julian, utilizadas sonque en Russia. Las autras datas de l'article son del calendièr gregorian.


text:
Alfred Wegener
Alfred Lothar Wegener (Berlin, 1 de novembre de 1880 - Groenlàndia, 2 de novembre de 1930) foguèt un scientific, geofisic e meteorològ interdisciplinari alemand, que desvolopèt la teoria de la deriva continentala.
Prèmis e d'aunors[modificar | modificar la font]
Es sustot conegut per la siá teoria de la deriva continentala (Kontinentalverschiebung), proposicion en 1915. En ela, prepausava l'ipotèsi que los continents se fòrça lentament a l'entorn de la Tèrra. Malgrat aiçò, Wegener poguèt pas demostrar lo mecanisme de la deriva continental, era quau, combinada amb las siás pròvas, fòrça circunstancials, desboquèt en lo fach qu'aquesta foguèt pas acceptada fins al decènni de 1950, quand ja de nombrosas descobèrtas proporcionèron las pròvas sufisentas per provar que la deriva continentala es una realitat.
Lectura addicionala[modificar | modificar la font]
- Wegener, Else, ed.(1939) Greenland journey, L'istòria de l'expedicion de Wegener German a Greenland en 1930-31 aquesta comptada pels membres de l'expedicion; (Editat per Else Wegener, amb l'ajuda del Dr. Fritz Loewe. Revirada 7th a l'edicion Alemanda per Winifred M. Deans). Londres, Glasgow, Blackie E filh ltd.


text:
Conhac (vila)
Conhac es una comuna del departament de Charanta, dins la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Conhac es situat en lo riu Charanta entre los pòbles de Angoulême e Santas. La majoritat del vilatge es estada construit al bòrd esquèrra del riu, amb una xicoteta part a l'autre costat del riu conegut coma lo districte Saint Jacques.
La vila es en una de las rotas de peregrinació a Santiago de Compostel·la.
Cognac està situada en el riu Charente entre els pobles de Angoulême i Saintes. La majoria del poble ha sigut construit a la vora esquerra del riu, amb una xicoteta part a l'altre costat del riu coneguda com el districte Saint Jacques.
La ciutat és en una de les rutes de peregrinació a Santiago de Compostel·la.
Istòria[modificar | modificar la font]
thumb|right|Dolmen De la vila del dolmen a Conhac
thumb|right|Dolmen de la cité du dolmen à Cognac


text:
Vitali Klychkò
Vitali Volodýmyrovych Klychkò, d'escais Dr. Ironfist (en ucraïnian: BiTaлiй BoлoдиMиpoBич Kличko; Belovodsk, Quirguizstan, 19 de julh de 1971) es un boxaire professional e politician ucraïnian. Es l'actual campion mondial dels peses pesants del Conselh Mondial de Bòxa. Obtenguèt aqueste títol l'11 d'octobre de 2008 quand vencèt Samuel Peter. Malgrat que se foguèsse retirat en 2005, tornèt al mond de la bòxa tre genièr de 2007. Lo 31 de decembre de 2004, li foguèt autrejat lo guerdon mai important de son país, lo títol d'Eròi d'Ucraïna.
S'engatgèt en politica per ensajar de luchar contra la corrupcion e es actualament lo menaire del partit politic Aliança Democratica per la Reforma e dempuèi lo 15 de decembre de 2012 es membre del Parlament ucraïnian. Aguèt un ròtle important dins las manifestacions proeuropèas sonadas EuroMaidan. Lo 24 de febrièr de 2014 anoncièt son intencion d'èsser candidat a las eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014 mas se retirèt posteriorament per donar son supòrt a Petrò Poroshenko. Ganhèt las eleccions municipalas de Kyiv que se debanèron lo 25 de mai de 2014 fàcia a Lèssia Orobets e venguèt doncas lo novèl cònsol de la capitala ucraïniana.
Son fraire cabdet, Volodymyr Klychkò, es tanben boxaire e es l'actual campion del mond de pes pesant de l'IBF, la WBO, l'IBO e la WBA.


text:
1648
Aquesta pagina concernís l'an 1648 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Regardant la Guèrra de Trenta Ans, doas victòrias majoras foguèron ganhadas per lei Francés e lei Suedès a Zusmarshausen (17 de mai) e a Lens còntra leis Imperiaus e leis Espanhòus. Aquò obliguèt l'emperaire d'arrestar lo conflicte e d'acceptar lei tractats de Vestfàlia marcant la fin de la guèrra. França i ganhèt lei Tres Evescats, l'Alsacia Auta, Brisach e Pineròl. Capitèt tanben de fragmentar lo poder politic au sen dau Sant Empèri Roman Germanic per empachar lei Habsborg de'n prendre lo contraròtle. Leis aliats de França obtenguèron tanben divèrsei territòris (Suècia) ò la reconeissença de son independéncia (Províncias Unidas). Pasmens, la guèrra contunièt encara dètz annadas còntra Espanha.
En despiech d'aquelei succès diplomatics, la situacion intèrna dau Reiaume se desgradèt en causa dei tensions financieras recurrentas. D'efècte, sostengut per la populacion, lo Parlament de París refusèt d'acceptar d'impòsts novèus e, au contrari, prononcièt l'annulacion de certanei creacions ò aumentacions decididas dins lo corrent deis annadas precedentas per la regenta Ana d'Àustria e de son ministre Jules Mazarin. Lo 26 d'aost, una insureccion populara acomencèt dins la capitala marcant lo començament de la Fonda. Lo 13 de setembre, Ana d'Àustria quitèt la vila ambé sei fius. Lo Parlament ordonèt alora a la regenta e au rèi de rintrar (22 de setembre) e de preparar la defensa de París (23 de setembre). De negociacions acomencèron per assaiar de reglar la crisi (29 de setembre - 4 d'octòbre). Permetèton lo retorn de la rèina e de sei fius e la signatura d'una declaracion reiala que contentava lei revendicacions dei parlamentaris. Pasmens, aqueu tèxte foguèt pas respectat e la situacion economica contunièt de se desgradar. Ansin, lei tensions aumentèron tornarmai e la Fonda contunièt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una insureccion fòrça importanta dei Cosacs Zaporoges que vivián sus lo territòri de l'Ucraïna actuala dins lei regions orientalas dau reiaume.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Experiéncia de Blasi Pascal (1623-1662) que demostrèt la diferéncia de pression atmosferica mesurada entre la vila de Clarmont d'Auvèrnhe e la cima dau Puèi Domat. Aquò permetèt a son autor de demostrar l'existéncia dau vuege e d'establir divèrsei relacions importantas d'idrostatica.


text:
Richardménil
Richardménil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Richardménil Se tròba sus la Moselle, a aperaquí 20 minutas al sud de Nancy via çò autoroute A31. La municipalitat fa partida de la comunitat de municipalitats Moselle e Madon[1].
Richardménil Es tanben traversada pel canal dels Vòges (anciennement canal de l'Èst)
Richardménil se trouve sur la Moselle, à environ 20 minutes au sud de Nancy via l'autoroute A31. La commune fait partie de la communauté de communes Moselle et Madon[2].
Richardménil est aussi traversée par le canal des Vosges (anciennement canal de l'Est)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Fasiá partida de la villa gallo-romaine de Ludres.
- Castèl mencionat a Modèl:La s-, destruit l'an 1820.
- Preses per Texans de Châlons en 1442.
- L'armada de Napoleon i #acampar en lo moment de la jubilacion de Russia en 1812.
- Faisait partie de la villa gallo-romaine de Ludres.
- Château mentionné au Modèl:S-, détruit en 1820.
- Pris par Jean de Châlons en 1442.
- L'armée de Napoléon y campa lors de la retraite de Russie en 1812.


text:
Peroxisòma
Lo peroxisòma es un organet citoplasmic present dins lei cellulas eucariòtas que participa au metabolisme deis acids gras e de d'autrei dei metabolits resultants d'una respiracion aeròbia. Contenon d'enzims (catalasas e oxidasas) qu'ajudan a que la cellula elimine lei peroxids -principalament lo d'idrogèn- espècia quimica fòrça nociva. Complisson doncas de foncions de destoxificacion cellulara. Lei peroxisòmas foguèron identificats coma organet per lo grop de cercaires dau bèlga Christian de Duve, en 1967, après èsser estats descrichs un decenni avans en una tèsi doctorala presentada en Suècia.


text: L'identitat secreta de Batman es Bruce Wayne, un milionari playboy, industrial e filantròp. Foguèt lo testimòni de l'assassinat de sos parents quand èra enfant e aquò lo menèt a s'entrainar per arribar a la cima de la perfeccion fisica e intellectuala. Vestís un costuma que se sembla a una ratapenada, e combat lo crime. A la diferéncia de maites supereròis, a pas cap de superpoder o d'abilitats extraordinàrias. Emplega son intelligéncia, e sos dons de detectiu, las sciéncias e la tecnologia, amassa amb sa riquesa, sa fòrça fisica, e intimidacion dins sa guèrra contra lo crime.


text:
Guèrra d'Abcazia
La Guèrra d'Abcazia se debanèt dau 14 d'aost de 1992 au 27 de setembre de 1993 entre Georgia e la region separatista d'Abcazia qu'èra sostenguda per Russia. Foguèt entraïnada per la volontat d'independéncia d'Abcazia e son refús per lo govèrn georgian. A l'interior de Georgia, aqueu conflicte se superpausèt ambé la Guèrra Civila Georgiana entre lei partisans de Zviad Gamsakhurdia e aquelei d'Eduard Shevardnadze. S'acabèt en 1993 per una victòria russoabcaza e la formacion d'un estat d'Abcazia de facto independent. Aquela guèrra foguèt caracterizada per divèrsei crimas de guèrra o còntra l'umanitat.
En 1998, un segond conflicte se debanèt ai frontieras entre Abcazia e una guerilha de partisans georgians dins lo districte de Gali. Puei, en 2008, Abcazia jonhèt la Segonda guèrra d'Ossetia dins lo camp rus per conquistar lei darrierei regions abcazas sota contraròtle georgian. Dempuei aquela victòria, lo govèrn d'Abcazia assaièt d'obtenir la reconóissença de son independéncia per la comunautat internacionala.


text:
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez, mei conegut com Francisco de Miranda (Caracas, lo 28 de març de 1750 – San Fernando, lo 14 de julh de 1816) , que ho un aventurèr e un òmi d'armas veneçolan considerat com un precursor de l'independéncia deu país americans de l'Empèri espanhòl.
Com militar que participè a la guèrra d'independéncia de las colonias anglesas d'America deu Nòrd, a la Revolucion Francesa (per aquesta rason, lo son nom qu'ei mentavut suber l'Arc de trionf a París) e a la Guèrra d'independéncia ispanoamericana.
Près peu espanhòus, que's morí en preson mentre que la revolucion qu'avèva iniciada s'i escadèva fin finala.


text:
Hispania Citerior
Aprèp la victòria romana sus Cartage a l'eissida de la Segonda Guèrra Punica, la Republica romana divisèt sos territòris iberics en doas províncias: l'Hispania Ulterior e l'Hispania Citerior.
L'Ispània citerior s'espandís per la còsta mediterranèa dempuèi los Pirenèus fins a Cartagena. L'administracion de la província èra installada a Tarraco (Tarragona).
Amb l'espandiment de las conquistas romanas cap a l'interior de las tèrras, aquela privíncia venguèt l'Hispania Tarraconensis, que conten lo territòri anant de la Mediterranèa cap a Galícia e al nòrd del Portugal actual.


text:
Tincry
Tincry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc romain.
- Possession de las abbayes Sant-Maximin de Trèves, Abbaye Sant-Arnoul de Mètz e de Mettlach (Sarre).
- Fief Dels senhors de Tincry e de Salm dins la província de Lorraine.
- Site romain.
- Possession des abbayes Saint-Maximin de Trèves, Abbaye Saint-Arnoul de Metz et de Mettlach (Sarre).
- Fief des seigneurs de Tincry et de Salm dans la province de Lorraine.


text:
Guèrra de Botan
La Guèrra de Botan foguèt un conflicte de la colonizacion britanica d'Índia que se debanèt de 1864 a 1865. Opausèt Reiaume Unit a Botan. Après una guèrra civila intèrna botanesa, lei Britanics mandèron una mission diplomatica que sei prepausicions foguèron pas acceptadas per lo govèrn novèu. En novembre de 1864, lo govèrn britanic decidiguèt donc de declarar la guèrra au Botan que teniá pas d'armada regulara ni d'armament modèrn. Pasmens, maugrat aqueu desequilibri, lei combatents botanesas capitèron de resistir cinc mes e lei Britanics foguèron desfachs mai d'un còp. La guèrra s'acabèt per lo tractat de Sinchula : Botan perdèt una partida d'Assam, de Bengala e de Dewangiri mai demorèt independent.


text:
Fère-en-Tardenois
Fère-en-Tardenois es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fère-En-Tardenois se situa entre París (100 km) e Rems (50 km) e es desservie pel autoroute de l'Èst. La municipalitat es Modèl:A unitat de Castell-Thierry e 25 km de Soissons.
Es egalament desservie per la linha SNCF Apòstes-Rems dempuèi l'estacion de l'Èst.
Lo Ourcq, #que la font se'n situa a solament qualques quilomètres de Fère-en-Tardenois, travèrsa la vila.
Fère-en-Tardenois se situe entre Paris (100 km) et Reims (50 km) et est desservie par l'autoroute de l'Est. La commune est à 22 km de Château-Thierry et 25 km de Soissons.
Elle est également desservie par la ligne SNCF Paris-Reims depuis la gare de l'Est.
L'Ourcq, dont la source se situe à seulement quelques kilomètres de Fère-en-Tardenois, traverse la ville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl de Fère-en-Tardenois i aguèt bastit de 1206 a 1260 per Robert de Dreux, pichons-fils de Louis VI lo Gròs, rei de França. #Aperténer dins lo primièr ostal Valís-Orléans, Valís-Angoulême. En 1528, La maire de François Eer la #ofrir al connétable Anne de Montmorency per lo sieu matrimòni. Aquel o #far transformar, #far bastir en particular lo sieu grand pont cobèrt, atribuit al architecte Jean Bullant. La Corona lo confisqui après lo suplici de Henry de Montmorency. A retut pauc après a Charlotte de Montmorency, esposa del Prince de Condé. Passa doncas a la branca cadette de las Condé, las princes de Contatz, e pel continuament al pòrti de Orléans, paire de Philippe Egalitat. Aquel darrièr lo démolit en partida en 1779 per far de la popularité e ne vend las matériaux e los mòbles. Los sieus créanciers s'apoderan de la rèsta e lo vendon als enchères, a París en 1793. Los combats pendent la guèrra de 14-18 an pas gaire estalviats la comuna. En testifica un cementèri VOS situat a l'Èst, en sortint de la vila. Los combats dels 25 e 26 de julhet #èsser particularament violentes. Aqueles #permetre un net recul de la tèsta alemanda, de près de 15 quilomètres, en los alentours de Castell-Thierry.
Le château de Fère-en-Tardenois fut construit de 1206 à 1260 par Robert de Dreux, petit-fils de Louis VI le Gros, roi de France. Il appartint à la première maison Valois-Orléans, Valois-Angoulême. En 1528, La mère de François Ier l'offrit au connétable Anne de Montmorency pour son mariage. Celui-ci le fit transformer, il fit construire en particulier son grand pont couvert, attribué à l'architecte Jean Bullant. La Couronne le confisque après le supplice de Henry de Montmorency. Il est rendu peu après à Charlotte de Montmorency, épouse du Prince de Condé. Il passe donc à la branche cadette des Condé, les princes de Conti, et par la suite au duc d'Orléans, père de Philippe Égalité. Ce dernier le démolit en partie en 1779 pour faire de la popularité et en vend les matériaux et les meubles. Ses créanciers s'emparent du reste et le vendent aux enchères, à Paris en 1793. Les combats durant la guerre de 14-18 n'ont guère épargnés la commune. En témoigne un cimetière US situé à l'Est, au sortir de la ville. Les combats des 25 et 26 juillet furent particulièrement violents. Ceux-ci permirent un net recul du front allemand, de près de 15 kilomètres, dans les alentours de Château-Thierry.


text:
Illas Escampilhadas
Las illas Escampilhadas (oficialament illas Escampilhadas de l'Ocean Indian) son d'illas escampilhadas per l'Ocean Indian que son agropadas dins un district del territòri d'otramar francés de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas: illa Tromelin, illa Euròpa, illa Bassas da Índia, illas Gloriosas e illa Juan de Nova.
Levat Tromelin, situada al Nord-Èst de Madagascar, las illas Escampilhadas se situan dins lo canal de Moçambic, entre Moçambic e Madagascar.
Son interés estrategic es vengut ara economic, mercé a la zona d'exclusion economica delimitada a 200 milas marins de las illas. Son revindicadas per Madagascar e, per ço qu'es de Tromelin, per Maurici.


text:
ContèxtEdit
La collaboracion amb l'Escòla Llotja es part d'una iniciativa per tal de far participar las escòlas d'art e de concepcion dins los projèctes e eveniments importants del movement Wikimedia.
IntroduccionEdit
Maites estudiants de l'Escòla Superiora d'Art e de Concepcion de Barcelona son a far sos estagis professionals dins l'associacion wikimedista Amical Viquipèdia. Lor es estada fisada la tasca de dessenhar d'imatges pels articles de la Viquipèdia e de los publicar a Commons. Los membres de l'associacion, amb l'ajuda d'autres wikipedians, an identificat de mancas dins lo fons d'imatges disponibles a Commons, d'imatges que seriá de mal obtenir liberadas de las restriccions dels dreches d'autor. Aqueste projècte dona als estudiants l'escasença de trabalhar en un encàrrec professional, de far conéisser sas creacions e, a l'encòp, de capitar de far part de la comunitat de creadors grafics de Commons.
La Llotja es continuadoira de l'escòla d'art mai anciana de Catalonha e mai d'Espanha (foguèt fondada en 1775). Actualament l'Escòla Superiora d'Art e de Concepcion Llotja es un institut public d'educacion segondària que depend del Departament d'Ensenhament de la Generalitat de Catalonha.
ProtagonistasEdit
Durant l'annada academica de 2011-12, i a 7 estudiants que trabalhan dins Amical Viquipèdia per far son periòde d'estagi:
Luís Segovia: retraches d'illustradors del sègle XX (Ricard Giralt Miracle, Lola Anglada, Pauline Baynes, Fernando Krahn, Robert Segura Monje)
Gerard Pla: retraches de politicians espanhòls del sègle XX dels primièrs govèrns democratics aprèp la dictatura franquista (Adolfo Suárez, Leopoldo Calvo Sotelo, Martín Villa, Manuel Gutiérrez Mellado)
Albert Pons: retraches d'escrivans(/as) catalan(a)s del sègle XX (Josep Maria Folch i Torres, Montserrat Roig, Terenci Moix, Joan Perucho, Josep Palau i Fabre)
-
-
-
-
-
Josep Maria Folch i Torres.jpg
Josep Maria Folch i Torres
Pau Bahí: illustracions didacticas sus l'assecament de la mar mediterranèa durant lo periòde Messinian
- Amb lo conselhament del cercaire Daniel Garcia-Castellanos
Oriol Tuca: recreacion de scènas e retraches ligats amb lo movement artistic Fluxus
Jessica León: personatges de ficcion dels libres de J.R.R. Tolkien
Albert López: illustracions didacticas sus las practicas esportivas
Alicia Gallego es la tutritz dels estagiaris de l'escòla Llotja, Joan Lleonard e David Gómez son los tutors dels estagiaris per çò qu'es d'Amical Viquipèdia.
Categorias ligadasEdit
Modèl ligatEdit
Ligams extèrnsEdit
- Web de Llotja: http://www.llotja.cat
- Estudiants estagiaris a Amical Viquipèdia: http://www.viquimedia.cat/viqui/Estudiants_en_pràctiques
- Nòva a prepaus del projècte dins la web d'Amical Viquipèdia: [1]


text:
-509
Aquesta pagina concernís l'an -509 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la revòuta còntra lo monarquia romana e fugida dau rèi — legendari — Tarquin lo Supèrbe. Aquela data marquèt lo començament supausat de la Republica Romana.
Signatura d'un tractat comerciau ambé Cartage.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Signatura d'un tractat comerciau ambé Roma. Donèt ai Cartaginés l'exclusivitat dau comèrci en Africa dau Nòrd en cambi de l'aplant deis operacions de pilhatge dau territòri roman ò d'aquelei de seis aliats.


text:
Guaiana
Guaiana (tanben s'escriu Güaiana; sinonim non oficiau: la Guaiana francesa) (en francés Guyane, Guyane française [gɥijan fʀɑ̃sɛz]) es un territòri francés d'America dau Sud, au nòrd-èst, dins la region dei Guaianas. Forma un departament d'otramar (nº 973) e una region administrativa de França. En 2015, vendrà una collectivitat territoriala unica de França. A 239 648 abitants.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Lo capluòc es Caièna.
Lo gentilici es guaianés -esa.


text:
Elephantidae
La familha elephantidae qu'amassa los animaus existint designats dens la lenga usuau dab lo mot d'elefant e tanben un gran nombre d'animaus fossils (com los genres genres Stegodon e Mammuthus extincts desempuish lo pleistocèn).
La familha deus elefantidae qu'ei actualament compausada de 2 genres:
- Loxodonta: (los elefants africans, amb 2 espècias).
- Loxodonta cyclotis (l'elefant deu bòsc d'Africa)
- Loxodonta africana (l'elefant d'Africa de la savana)
- Elephas: (l'elefant asiatic, amb 1 espècia, actualament).


text:
Aiganha
L'aiganha (var. aiguanha) o la rosada[1] (var. roada) o l'arrós (var. arròs), es lo resultat de la condensacion de la vapor d'aiga contenguda dins l'aire. Apareis jos la forma de gotetas e se depausa de ser e de matin suls vegetals e suls autres còrses expausats a l'aire liure quand la temperatura del solelh o de tota autra superfícia baissa al punt d'activar la condensacion de la vapor d'aiga contenguda dins lo jaç d'aire vesin. Las condicions idealas per l'aparicion de l'aiganha son: una nuèch clara e calma, un aire umid, un gra feble d'umiditat del jaç d'aire superior e, en general, un ventet (mens de 5 km/h).
En fach, l'abséncia de bruma e de vent permet una radiacion fòrta e un refredament important fins al punt que la vapor d'aiga contenguda dins l'aire se condensa. Las gotetas d'aiganha se forman alavetz sus totas las superfícias fredas. D'estiu, aqueste refredament es de còps pas tròp important e l'umiditat es tròp febla per permetre a l'aiganha de se depausar.


text:
878
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 878 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Per assaiar de legitimar mai son poder, lo rèi Loís II se faguèt sacrar un segond còp per lo papa Joan VIII (7 de setembre). Pasmens, aquò renforcèt pas son autoritat sus l'aristocracia auta que l'ignorava. En revènge, lo 1èr de novembre, capitèt de signar un acòrd ambé son cosin Loís III lo Jove que confirmava lo partiment de Lotaríngia organizat per son paire e son oncle en 870 (tractat de Meerssen).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danelaw[modificar | modificar la font]
Desfacha de Guthrum l'Ancian a Ethandum còntra l'armada saxòna d'Alfred de Wessex. Marquèt la fin de l'expansion vikinga dins leis Illas Britanicas fins a la fin dau sègle X.
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Desfacha grèva dei Bizantins en Sicília ambé la pèrda de Siracusa conquistada per leis Arabis.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Assassinat dau rèi Aed a l'iniciativa de Giric e d'Eochaid. Lo premier es mau conegut mai sembla liat siá a la dinastia reiala d'Escòcia siá a l'aristocracia auta dei Pictes. Lo segond fasiá partida de l'ostau reiau dau reiaume de Strathclyde qu'èra liat a la dinastia escosesa. Lei dos òmes venguèron co-rèis dei Pictes e dei Scots e se partejèron lo país.
Wessex[modificar | modificar la font]
Victòria d'Alfred de Wessex a Ethandum còntra l'armada vikinga de Guthrum l'Ancian. Marquèt la fin de l'expansion vikinga dins leis Illas Britanicas fins a la fin dau sègle X.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin dei combats acomençats en 877 en Siria e en Palestina entre la populacion locala e lei soudats dau governador turc d'Egipte, vengut independent en 868. S'acabèron per la conquista egipciana d'aquelei regions que venguèron de marchas militaras.


text:
Economia de Panamà
L'economia de Panamà es una de las pus establas, dinamicas e amb màger creissença d'America Latina. Lo sector dels servicis, plan desvolopat, representa 80% del PIB. Los servicis comprenon lo foncionament del Canal de Panamà, las activitats bancàrias, la zòna franca de Colón, las activitats de segur, los pòrts de l'Atlantic e del Pacific, lo registre de vaissèls qu'utilizan la bandièra del país, e lo torisme[1]. La creissença economica serà impulsada per l'ampliament del Canal de Panamà, que comencèt en 2007 e li cal èsser conclusa en 2014 a un còst de 3,5 miliards de dolars - aperaquí 25% del PIB actual. L'expansion doblarà la capacitat del canal, en permetent acomodar vaissèls que son a l'ora d'ara tròp amples per far la traversada, e ajudarà a redusir lo caumatge[1].
La principala moneda utilizada dins l'economia del país es lo dolar american.
Sector primari[modificar | modificar la font]
Près de 9% del sòl de Panamà es cultivat. La màger part de la siá produccion agricòla s'obten en espleitacions de caractèr comercial e es destinada a l'exportacion. Los principals cultius e de grops de cultius —produccion de 2006 en tonas— son: cana de sucre (1,77 milions); frucha (659 283), principalament banana e iranja; ris (280 000); milh (70 000); cafè (13 153) e tomata.
En 2006 la ramaderia comptava amb 1,56 milions de caps de bestial bovin, 286 200 de bestial porcin e aperaquí 14,9 milions d'ausèls de corral.
Los produchs forestièrs de Panamà son conformats per una ampla varietat de fustas. Lo país compta amb resèrvas forestièras considerablas, gaireben 57% del sieu sòl, de còps malaisits d'espleitar a causa de la marrida infrastructura del transpòrt. En 2006 la produccion annala de fusta èra d'unes 1,35 milions de mètres cubics.
Sectors segondaris e terciàri[modificar | modificar la font]
La indústria de Panamà es basicament orientada cap a la satisfaccion de la demanda domestica. Lo país depend sustot de lo sieu conglomerat de servicis de transpòrt e logistica orientada cap al comèrci mondial, l'epicentre que n'es lo Canal de Panamà. A l'entorn del Canal de Panamà se aglutinen pòrts de trasbord de contenidors, zònas francas de comèrci, camin de fèrre e çò de mès de grand entroncament aerian de passatgièrs d'America Latina. Compta tanben amb lo centre financièr mai grand del continent.


text:
Ilkhanat
L'Ilkhanat se formèt en 1256 durant la division de l'Empèri Mongòl a l'entorn dau platèu pèrs e se devesiguèt en uneis estats en 1335. Foguèt creat per lo kurultai de 1251 qu'elegiguèt Mongke coma Grand Khan. Hulagu ne'n venguèt lo cap e jonhèt la region en 1256 onte va reinar fins a sa mòrt en 1265. En 1258, prenguèt Bagdad e ataquèt leis estats musulmans dau Pròche Orient. Après 1260 e la mòrt de Mongke, sei fòrças foguèron parcialament retiradas per anar ajudar Kublai Khan durant la guèrra civila de 1259-1264 e renfòrçar sa frontiera nòrd còntra lo Khanat de l'Òrda d'Aur.
Son fiu Abaqa (1265-1282) li succediguèt e contunièt la lucha còntra lei principats musulmans ambé l'ajuda deis estats crestians. Pasmens, foguèt batut per lei Mamelocs en 1277 e 1281. Tekudar (1282-1284) vengut musulman foguèt rapidàment rebutat e remplaçat per Argon (1284-1291). Aqueu darrier renforcèt l'autoritat de son govèrn e capitèt de redreiçar l'economia. Son fraire Ghaykhatou (1291-1295) assaièt tornarmai de transformar l'Empèri en estat musulman mai, coma Tekudar, foguèt tuat per un còp d'estat. Una revòuta de la region musulmana de Khorasan permetèt alora a Arghun Ghazan (1295-1304) de prendre lo poder.
Lei Mongòls adoptèron vèrs aqueu periòde lo mòde de vida dei populacions pèrsas. Pasmens, perdiguèron tanben lor disciplina militara entraïnant una demenicion de la poissança de l'estat centrau. En 1316, un còp d'estat dirigit per un senhor feodau marquèt lo començament d'una crisi politica grèva que s'acabèt en 1335 per la disparicion de l'Empèri.


text:
Crouy-Saint-Pierre
Crouy-Saint-Pierre (Sonme) en picard ( Crouy-Saint-Pierre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sul territòri d'aquela municipalitat, lo Abbaye del Gard es una abbaye cistercienne fondada en 1137 per Gérard de Picquigny, vidame de Amians.
Sur le territoire de cette commune, l'Abbaye du Gard est une abbaye cistercienne fondée en 1137 par Gérard de Picquigny, vidame d'Amiens.


text:
Niedervisse
Niedervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge de Moselle a gaireben environat exclusivament de camps. La cultura del dacsa, de la remolatxa, de las pomas e de la poma de tèrra, aital coma la ramaderia de bovins son fòrça desvolopats. Lo pòble es tanben vorejat per la bòsc del camp del Ban-Sant-Jean.
Ce petit village de Moselle est entouré presque exclusivement de champs. La culture du maïs, de la betterave, des pommes et de la pomme de terre, ainsi que l'élevage de bovins sont très développés. Le village est aussi bordé par la forêt du camp du Ban-Saint-Jean.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los vestigis - pèiras e tuiles - d'una via romaine an #èsser descobèrts sul ban de la municipalitat, en portant dins lo pòble vesin de Boucheporn, centre important de produccion de ceramica sigillée pendent la epòca gallo-romaine. Al Mièja Edat, lo pòble es entèrra d'Empèri, en dependent del comtat de Créhange fins en 1793, data de lo sieu rattachement al reialme de França. L'ancian pòble, #que se trobava a costat del cementèri, a destruit en 1636 en lo moment de la guèrra de Trenta Ans. La majoritat dels faches ligats dins lo pòble de Niedervisse son tanben ligats a la guèrra. Una granda part d'aqueles dossièrs an per contra #èsser destruits. Lo sol fach en marcant encara grauat es benlèu lo desplaçament del glèisa al centre del pòble al Sègle XIX.
Los gendarmes d'una municipalitat vesina an descobèrt, en l'an 2000, dels fòssas ont jasián de divèrses còrsses en lo bòsc vesin del camp del Ban-Sant-Jean, totes en datant de la periòde 1939-1945. Demòra fòrça bunkers e de bastissas en avent servit a militars. Lo pòble es sovent traversat per fòrças armadas, en venent se entrainer en lo bòsc del Ban-Sants-Texans #qu'es d'ara endavant enebida als civils.
Les vestiges - pierres et tuiles - d'une voie romaine ont été découverts sur le ban de la commune, menant au village voisin de Boucheporn, centre important de production de céramique sigillée durant l'époque gallo-romaine. Au Moyen Âge, le village est terre d'Empire, dépendant du comté de Créhange jusqu'en 1793, date de son rattachement au royaume de France. L'ancien village, qui se trouvait à côté du cimetière, est détruit en 1636 lors de la guerre de Trente Ans. La plupart des faits liés au village de Niedervisse sont aussi liés à la guerre. Une grande partie de ces dossiers ont en revanche été détruits. Le seul fait marquant encore enregistré est peut-être le déplacement de l'église au centre du village au Sègle XIX.
Les gendarmes d'une commune voisine ont découvert, en l'an 2000, des fosses où gisaient plusieurs corps dans la forêt voisine du camp du Ban-Saint-Jean, tous datant de la période 1939-1945. Il reste beaucoup de bunkers et de bâtiments ayant servi à des militaires. Le village est souvent traversé par des forces armées, venant s'entrainer dans la forêt du Ban-Saint-Jean qui est désormais interdite aux civils.


text:
De Kalila va Dimna, a las faulas de La Fontaine, en passant pel Libre de las meravilhas de Ramon Llull....
Presentat pels autors Violette Marcos, Juanito Marcos e Annie Rieu....
Tròba occitana en occitan e en francés. Guitarra e votz. A la crosada dels camins entre flamenco espanhòl, fado portugués e cançon francesa…al miralh de l’orient mejan....
Sètz en recèrca d’emplec, l’occitan vos passiona… Seguissètz nòstra formacion de sièis meses, de genièr a junh. Preparacion pels mestièrs ligats a la lenga e a la cultura occitanas.
De dessenhs animats realizats amb las voses e los dessenhs dels enfants de l’escòla Baiard-Matabuòu de Tolosa.
En ocasion de la commemoracion del 826n anniversari de la naissença de la Republica de Tolosa.


text:
Molière
Jean-Baptiste Poquelin (batejat a París lo 15 de genèr de 1622 - lo 17 de heurèr de 1673) que ho lo màger autor dramatic francés deu sègle XVII ; que ho actor e cap de tropa. Ua gran part de la soa carrièra que's debanè en mantuns lòcs d'Occitània e l'òbra de Molière que muisha ua bona coneishença de la lenga d'òc, lenga hens laquau compausè ua partida deu son Monsieur de Pourceaugnac.
Joentut[modificar | modificar la font]
Hilh de Jean Poquelin, mercadèr de tapís, Molière que ho batejat eth tanben Jean Poquelin a París en la glèisa de Saint Eustache lo 15 de genèr de 1622. Dus ans arron, com avó un hrair capdèth tanben aperat Jean, que ho renomat Jean Baptiste. Aus 10 ans, la soa mair, Marie Cressé, que's morí e lo son pair que's tornè maridar dab Catherine Fleurette.
En 1633, que comencè los sons estudis au collègi de Clarmont (uei licèu Louis le Grand) on estudiava tanben lo princi de Conti, un deus sons futurs mèstes. Que's ditz que Pierre Gassendi seré podut estar l'un deus sons mèstes. Qu'avó tanben lo parat d'assistir a representacions a l'Ostau de Borgonha e tanben de véder los comedians italians qui jogavan alavetz a París.
En 1637 que prengó la seguida deu pair en jurar coma tapissaire deu rei. Qu'acabè tanben los sons estudis de dret a l'Universitat d'Orleans en obtiéner ua licéncia e en bèth jurar com avocat en 1642.
Au medish moment que conegó la familha d'actors familha Béjart en bèth vàder amorós de Madeleine Béjart, la hilha. Qu'abandonè la soa carrièra ; lo son pair, qui n'aprovè pas aquesta causida, que deishè de l'entertiéner.
Molière actor[modificar | modificar la font]
Dab Madeleine Béjart, Jean-Baptiste Poquelin e d'autes actors que fondèn la companhia de l'Illustre Teatre qui joguè dens ua sala de jòc de pauma. Que prengó alavetz lo nom de Molière e que vadó capdau de la companhia. Aquesta que he bancarota en 1645 e Molière que conegó alavetz la preson per'mor de deutes que son pair l'ajudè a pagar. Un còp sortit de preson, la navèra tropa de Molière que partí entà jogar en província e mei que mei en Occitania ; enter genèr de 1646 e març de 1657 que passèn per las vilas de Nantas, Albi, Tolosa, Carcassona, Peitieus, Viana, Narbona, Agen, Pesenàs, Grenòble, Lion, Montpelhièr, Dijon, Avinhon, Bordèu, Besièrs e Roan on Molière rencontrè lo vielh Pierre Corneille.
En 1653, la tropa qu'entrè au servici deu princi de Conti, governador de Guiana, dinc a la conversion morau sobta d'aqueste qui abandonè alavetz lo son gost peu teatre.
La consecracion[modificar | modificar la font]
La tropa que tornè a París en 1658 entà jogar au jòc de pauma deu Marais. Qu'avó lo parat d'interpretar Nicomède (ua tragedia de Pierre Corneille) e ua comedia pròpia : Lo Mètge Amorós (Le Docteur Amoureux) davant lo joen rei Loís XIV. La representacion e la comedia que hon au son grat , e la tropa qu'avó l'aunor d'estar aperada "Tropa de Monsieur" (qu'ei a díser la tropa deu hrair deu rei). La tropa que fusionè dab la deus italians.
L'ua de las soas prumèras escadudas que ho Les Précieuses Ridicules, un purmèr retrèit de l'anar de la societat deu temps e de la preciositat d'aquera epòca.
En 1661 que partatja lo Teatre deu Palais Reiau dab la tropa de Domenico Biancolelli. La medisha annada qu'escriu Les Importuns entà l'interpretar per Nicolas Fouquet hens lo son castèth de Vaux-le-Vicomte davant lo Rei.
En 1662 qu'esposè Madelaine Béjart (de vint ans mei joena qu'eth) dab qui avore un hilh, Louis, batejat lo 24 de heurèr de 1664 (mort aus 8 mes e qui Loís XIV ho lo pairin)
En 1673, arron d'interpretar Le Malade Imaginaire, que's morí a casa (e pas sus l'empont com s'ac ei dit mantuns còps).
Uei, qu'ei sepelit au cemitèri deu Père Lachaise [1]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Le Médecin volant (1645)
- La Jalousie du barbouillé (1650)
- L'Étourdi ou Les Contretemps (1655)
- Le Dépit amoureux (1656)
- Le Docteur amoureux (1658)
- Les Précieuses ridicules (1659)
- Sganarelle ou Le Cocu imaginaire (1660)
- Dom Garcie de Navarre ou Le Prince jaloux (1661)
- L'École des maris (June 24, 1661)
- Les Fâcheux (August 17, 1661)
- L'École des femmes (1662)
- La Jalousie du Gros-René (1663)
- La Critique de l'école des femmes (1663)
- L'Impromptu de Versailles (1663)
- Le Mariage forcé (1664)
- Gros-René, petit enfant (1664)
- La Princesse d'Élide (1664)
- Tartuffe ou L'Imposteur (1664)
- Dom Juan ou Le Festin de pierre (1665)
- L'Amour médecin (1665)
- Le Misanthrope ou L'Atrabilaire amoureux (1666)
- Le Médecin malgré lui (1666)
- Mélicerte (1666)
- Pastorale comique (1667)
- Le Sicilien ou L'Amour peintre (1667)
- Amphitryon (1668)
- George Dandin ou Le Mari confondu (1668)
- L'Avare ou L'École du mensonge (1668)
- Monsieur de Pourceaugnac (1669)
- Les Amants magnifiques (1670)
- Le Bourgeois gentilhomme (1670)
- Psyché (1671)
- Les Fourberies de Scapin (1671)
- La Comtesse d'Escarbagnas (1671)
- Les Femmes savantes (1672)
- Le Malade imaginaire (1673)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La tomba de Molière que ho hicada au cemitèri deu Père Lachaise entà har qu'aqueth cemitèri e vadosse mei prestigiós e atractiu
- 1000 articles fondamentals
- Molière
- Loís XIV
- Dramaturg francés del sègle XVII
- Actor francés
- Meteire en scèna francés
- Actor del sègle XVII
- Tropa de la Comèdia Francesa
- Nom de scèna
- Nom de pluma
- Naissença a París
- Escrivan francés del sègle XVII
- Escrivan classic
- Naissença en 1622
- Decès en 1673
- Escrivan occitan del sègle XVII


text:
Yvecrique
Yvecrique es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux
Commune du pays de Caux
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Del norrois kirkja « glèisa » precedida del nom de persona d'origina germanique Ivo #que i aguèt una granda difusion en Normandie. L'explicacion « la glèisa de Sant Yves » es pas pas justificada, n'efièch aquel toponyme data probablament del Sègle X (primièra mencion al Sègle XII, Ivecriche)[1], del temps que Yves de Chartres viviá al Sègle XI.
Lo nom de Yves / Yvon se tròba freqüentment en Normandie coma en Yvetot, Yvetot-Bocage, Boisyvon, La Capèla-Yvon, èca.
Lo norrois kirkja se tròba en La Crique, los Criquebeuf, Criquetot-sus-Ouville e Carquebut de Normandie.
Du norrois kirkja « église » précédé du nom de personne d'origine germanique Ivo qui eut une grande diffusion en Normandie. L'explication « l'église de Saint Yves » n'est pas justifiée, en effet ce toponyme date probablement du Sègle X (première mention au Sègle XII, Ivecriche)[2], alors qu'Yves de Chartres vivait au Sègle XI.
Le nom d'Yves / Yvon se retrouve fréquemment en Normandie comme dans Yvetot, Yvetot-Bocage, Boisyvon, La Chapelle-Yvon, etc.
Le norrois kirkja se retrouve dans La Crique, les Criquebeuf, Criquetot-sur-Ouville et Carquebut de Normandie.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ de Beaurepaire, (ISBN 2-7084-0040-1) Modèl:OCLC


text:
Cochin
Cochin o Khoshi — es la vila pus poblada de l'Estat de Kerala en Índia, e son pòrt principal. Se situa a 200 km al nòrd de sa capitala Thiruvananthapuram.
La vila se compausa de tres partidas principalas :
- la peninsula de Mattancheri o "Fòrt Cochin", fàcia al larg, ont se tròban las zònas pus vièlhas de la vila,
- l'illa artificiala de Willington, construita dins los ans 1920 amb los produits de l'escavament de la baia que sa prigondor aumentèt,
- Ernakulam, la partida de la vila sus lo fèrm.
I a tanben doas autras illas menoras, l'illa de Bolghatty, ont se tròba lo Bolghatty Palace construit en 1744 per los Olandeses e transformat uèi en ostalariá, e l'illa de Vypin. Totas aquelas zònas son religadas entre elas per de ferries o de ponts.
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila profieitèt, al començament del sègle XV, del declin de Cranganore e se constituiguèt en pichon reialme. Aprèp l'arribada de Vasco de Gama sus la còsta de Malabar, los râja de Cochin, qu'èran puslèu favorables als Portugueses, los autorizèron a installar un establiment de comèrci. En 1530, sant Francés de Xavièr aquí installèt una mission. Lo periòde portugués foguèt dificil pels Josieus installats dins la region dempuèi de temps e dins la vila dempuèi la catastròfa de la Cranganore. Los Olandeses arribèron dins lo Malabar en 1595 e prenguèron lo contraròtle de la vila en 1663, li balhant un novèl periòde de bonança. Los Britanics la prenguèron en 1795, los Païses Basses la daissèron definitivament al Reialme Unit pel tractat entre Britanics e Olandeses de 1814 en cambi de l'illa de Banca.
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Lo còr istoric de la vila se tròba dins lo quartièr de Fòrt Cochin sus la peninsula de Mattancheri.
Aquí se tròba lo palais del râja, nomenat Palais Olandés. Encara que construit vèrs 1555 pels Portugueses pel râja Virakeralavarma, los olandeses lo tornèron agençar un sègle pus tard per èsser lo palais del governador. Foguèt rendut al râja que lo faguèt decorar de pinturas de paret de primièra, fòrça ben conservadas, representant de scènas del Râmâyana.
Los carrelets chineses son una attraccion toristica tipica, rèsta probabla de l'expedicion chinesa de l'enuc Zheng He que passèt ala abans l'arribada dels Europèus. Se tròba tanben Fòrt Cochin, la vièlha sinagòga datant de 1568 e agrandida en 1760, e tanben la Catedrala de la Santa Crotz e la glèisa de Sant Francés.
Economia[modificar | modificar la font]
La majora partida de l'activitat economica de Cochin se passa dins lo quartièr d'Ernakulam.
Cochin a un aeropòrt còde AITA : COK.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Houseboat sus las Backwaters
-
-
-
-


text:
Lausange
Dins la geometria euclidiana, un lausange, anciament nomenat rombe (del latin Rhombus, es un parallelograma avent dos costats consecutius de meteissa longor.
Somari
Propriatats[modificar | modificar la font]
Propriat 1[modificar | modificar la font]
Per tot quadrilatèr (poligòn de quatre costats) non aplanit d'un plan euclidian, las prepausas seguentas son equivalentas:
- Aquel quadrilatèr es un losange;
- Aquel quadrilatèr a lo seus quatre costats de meteissa longor e los seus quatre vertèxes distinctes;
- las diagonalas d'aquel quadrilatèr se copan a la mitat (o alara: es un parallelograma) e son perpendicularas.
Aquela equivaléncias son pasmens pas vertadièras dins lo cas d'un quadrilatèr aplanit (lo punt 3 a alara pas de sens) :
Proprietat 2[modificar | modificar la font]
Las diagonalas d'un lausange son las bissectriças de los seus angles.
Proprietat 3[modificar | modificar la font]
Los angles opausats d'un lausange an la meteissa mesura doas a doas.
Proprietat 4[modificar | modificar la font]
Un lausange a al mens dos axes de simetria: las suass diagonalas.
Remarca[modificar | modificar la font]
La definition del lausange coma essent un parallalograma impausa qu'un lausange es una figura plana. Existís de quadrilatèrs (amb quatre vertèxes distinctes) avent los quatre costats de meteissa longor que son pas de lausanges. Sufís de se plaçar dins un espaci de dimension 3 e de far subir a un costat d'un "lausange vertadièr" una rotacion seguent l'una de sas diagonalas.
Aira[modificar | modificar la font]
ont d representa la longor de la pichona diagonala e D representa la longor de la granda diagonala del lausange.
Romboèdre[modificar | modificar la font]
Un romboèdre es un polièdre que las sièis fàcias son de lausanges.


text:
Sant Amand Montrond
Sant Amand Montrond (Saint-Amand-Montrond en francés) es una vila de la partida francofòna de Borbonés, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre. A 11 447 estatjants.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
{{Portal Borbonés }}
[[Categoria:Comuna de Borbonés ]]


text:
Regiment de Granadèrs a Chivau
Lo Regiment de Granadèrs a Chivau deu General San Martín qu'ei un còs de l'armada argentina fondat lo 16 de març de 1812 peu generau José de San Martín e qui s'illustrè dens la Guèrra d'Independéncia, notament a l'escadença deu combat de San Lorenzo e, arron, en traucant la Cordilhèra deus Andes.
Enter los sons purmèrs oficièrs, que comptè dab lo militar e marin provençau Ipolit Bochard.
Uei lo dia qu'ei mei que mei un regiment protocollari present au cors de las ceremonias oficiaus e qui acompanha lo president de la Republica. Que susvelha tanben la tomba deu son fondator dens la Catedrau Metropolitana de Buenos Aires.


text:
Sent Cric
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
Comunas[modificar | modificar la font]
- Sent Cric : comuna francesa de Gers
- Sent Cric de Shalòssa, Sent Cric-Vilanava o Sent Cric deu Gave : comunas de las Lanas
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Robert Sent Cric : pintre francés
- Jacques de Sent Cric : marin francés
- Caroline de Sent Cric, amor de Franz Liszt
- Pierre de Sent Cric, ministre de Charles X,


text:
Expression genica
L'expression genica es lo procès que dins totes los organismes procariòtas e eucariòtas transforma l'informacion codificada dins los acids nucleïcs en proteïnas per lo besonh de son desvolopament e foncionament. Dins tots los organismes, lo contengut del ADN de totas las cellulas es identic. Aquò vòl dire que contenon tota l'informacion necessària per la sintèsi de totas las proteïnas. Mas los gèns s'exprimisson pas totes al meteis temps ni en totas las cellulas. I a pas qu'un grop de gèns que s'exprimisson dins totas las cellulas de l'organisme e codifican per de proteïnas que son essencialas pel foncionament general de las cellulas e son coneguts coma gèns d'housekeeping. La rèsta dels gèns s'exprimisson o pas dins los diferents tipes de cellulas, segon la foncion de la cellula en un teissut particular. Per exemple, de gèns que codifican de proteïnas responsablas del transpòrt axonal s'exprimisson dins las neurònas mas pas en linfocits ont s'exprimisson de gèns responsables de la responsa immuna. Existís tanben una especificitat temporala; aquò vòl dire que los diferents gèns en una cellula s'alugan o s'apagan a diferents moments de la vida d'un organisme. En mai, la regulacion dels gèns vària segon las foncions d'aquestes.


text:
Antonin Artaud
Antonin Artaud, nascut Antoine Marie Joseph Artaud, a Marselha, lo 4 de setembre de 1896 e mòrt a Ivry-sur-Seine lo 4 de març de 1948, es un poèta, actor e teorician del teatre francés.
Inventor del concept del « teatre de la crudeltat » dins Le Théâtre et son Double, Artaud ensagèt de transformar entotalitat la literatura, lo teatre e lo cinèma. La poèsia, la mesa en scèna, la dròga, los pelegrinatges, lo dessenh e la ràdio, caduna d'aquelas activitats venguèt una aisina dins sas mans, « un mejan per aténher un pauc de la realitat que lo fugís »[1].
Patissent de mals de cap cronics dempuèi l'adolescéncia, qu'ensejava de combatre per d'injeccions de remèdis divèrses, la preséncia de la dolor influeciarà sus sas relacions coma sus sa creacion. Foguèt internat en asili prèp de nòu ans de contunh, subissent de frequentas electroterapias.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfança[modificar | modificar la font]
Antonin Artaud es eissit d'una familha borgesa aisida. Son paire, Antoine Roi, èra capitan de marina, e sa maire, Euphrasie Nalpas, èra originària d'Esmirna (Turquia). Foguèt a Marselha un mainat costosit que gardèt de sovenirs de tendresa, de calor, encara que perturbada per de trebolum nervoses que s'attribua a una sifilis ereditària, e endurèt pendent 20 ans de sonhs a basa d'arsenic, de bismut e mercuri[2]. Solas las demorànças dins sa patria mairala, amb la mamèta, lo solaçan. La dolor fisica demorava malgrat de sejorns repetats en ostal de santat, levat quand preniá du laudanum per la sedacion de las dolors fisicas e ànsia. A uèit ans, moriguèg una pichona sòrra de uèit meses. Aquel primièr contacte amb la mòrt lo pertoquèt fòrça. A detz ans, manca de se negar per accident que gardèt una fòbia de l'aiga. De son educacion religiosa pels Maristas li ven una prigonda coneissénça de la teologia catolica que pòt veire dins l'estetica de son òbra. Manifèsta un gost pel grèc, lo latin e l'istòria anciana. A quatorze ans, decobriguèt Charles Baudelaire.
Debuts a París[modificar | modificar la font]
En 1920, arribèt a París e comencèt escriure. Son primièr recuèlh es refusat en 1923 per Jacques Rivière, director de la NRF, e una correspondéncia comencèt entre eles. Artaud li explica que son escritura es una luta contra la pensada que l'abandona, lo neient que l'envadís. Rivière publica la correspondéncia dins la NRF.
En 1923, publiquèt, a compte d'autor e jol pseudonim d'Eno Dailor, lo premièr numèro de la revista « Bilboquet », una fuèlha compausada d'une introduccion e de dos poèmas: « Totas las revistas son las esclavas d'un biais de pensar, e, pel fach, mespreson la pensada.[…] Pareisserem quand aurem quicòm a dire »[3].
En 1924, André Breton confisèt al poèta la direccion de la Centrala del burèl de las recèrcas surrealistas. Pendent aquel periòde, escriviá de scenarios de filmes e de poèmas en prosa, e mai d'un tèxtes foguèron publicats dins La Révolution surréaliste, l'organ del grop surrealista. Lo 10 de decembre de 1926, pendent una reünion del grop, l'adesion al Partit Comunista Francés es envisajada. Artaud refusèt e daissèt lo grop, pensant que la revolucion deu èsser esperitala, e non politica.
Artaud e lo teatre[modificar | modificar la font]
Amb Roger Vitrac fondèt lo teatre Alfred Jarry e entre 1927 e 1929, montèt quatre espectacules. L'escac de sas primèras ralizacions lo menèron a se refugiar dins la teoria, atal fondèt lo Teatre de la crudeltat.
-
- « Aquel que s'engatja per un impacte violent cap al spectator. Per el, las accions, gareben totjorn violentas, venon abans los mots, liberant atal l'inconscient contra de la rason e la logica. »
- Antonin Artaud - Lo teatre e son doble.
Sejorns a l'espital psiquiatric[modificar | modificar la font]
En 1936 Artaud viatjèt cap a Mexico a viviá amb los Tarahumaras, un pòble indigèna, per encontrar l'antica cultura solara e s'ensajèt al peïot.
-
- « Amb los Tarahumaras dintram dins un mondo terriblament anacronic e qu'es un desfís a nòstre temps. Ausa dire qu'es pièger para nòtre temps e melhor pels Tarahumaras. »
A son retorn de Mexico, al començament de 1937, Artaud passèt de meses estudiant de l'astrologia, la numerologia e lo Taròt. Anèt a Brussèlas per jònher sa promesa Cécile Schramm. Pendent una conferéncia amb lo paire d'aquela, director dels tramvias de Brussèlas, faguèt çò que los psiquiatres nomenon un barratge declinèt subte, suls efèctes de la masturbacion pels paires jesuistas. Se rompèron las acordalhas[4].
Lo 23 de setembre de 1937, Antonin Artaud foguèt arrestat a Dublin per vagabondatge e trobla de l'òrdre public foguèt luirat a la autoritats francesa en camisa de fòrça, jujat violent, dangerós per el meteis e pels autres e patiguent d'allucinacions e d'idèas de persecucion[5], Foguèt transferit jos plaçament d'ofici a l'esital psiquiatric Les Quatre-Mares de Sotteville-les-Rouen.
Sonque en decembre sa maire, ajudada de Jean Paulhan, aprenguèt lo luòc de son internament, e aprèp tres meses obtenguèt lo transferiment, lo 1èr d'abril de 1942[6], al centre psiquiatric Sainte-Anne de París.
Artaud refusèt tota visita inclutz de sa familha.
Lo 22 de febièr de 1939, Artaud es transferit a l'espital de Ville-Évrard (prèp de Neuilly-sur-Marne, Sèina Saint Denis).
En novembre de 1942, Robert Desnos demanda a son amic Gaston Ferdière, mètge en cap de l'espital psiquiatric de Rodés de lo transferir, en zona « non occupada » la carestiá devent èsser mendre. Mudèt lo 22 genièr de 1943. Sportèt alara cinquante e uèit electroterapias[7],[8].
Antonin Artaud sortiguèt de l'asili de Rodés lo 26 de mai de 1946.
Los darrièrs ans[modificar | modificar la font]
Pendent aquel periòde, es albergat dins une clinica d'Ivry-sur-Seine, mas liure d'anar e venir. Escriguèt sus mai de quatre cents quasèrns d'escolan, e dessinhèt d'autoretrachs e des retrachs d'amics. En novembre de 1947, enregistrèt per la ràdio Per n'acabar amb lo Jutjament de Dieu amb participacion de Maria Casarès, Paule Thévenin e Roger Blin. Programat pel 1èr de febrièr de 1948, la difusion es censurada pel director de la Radiodifusion francesa. L'òbra serà difusada, pel primièr còp, sus France Culture en 1973. Lo meteis an, Artaud publica "Van Gogh le suicidé de la société", ont afirma que lo pintre èra pas fòl e critica violentament los psiquiatres.
Malaut d'un càncer del moriguèt lo 4 de març de 1948.
Paule Thévenin se carguèt de far publicar sas òbras complètas pendent prèp de quarante ans.
Es enterrat al cementèri de Sant Pèire de Marselha.
Bibliografía[modificar | modificar la font]
- L'ombilic des limbes, Editions de La Nouvelle Revue Française, Paris, 1925.
- Le pèse-nerfs, Leibovitz, Paris, 1925.
- La coquille et le clergyman (1927)
- L'art et la mort, Denoël, Paris, 1929.
- Le moine, de Lewis, raconté par Antonin Artaud, Denoël & Steele, Paris, 1931.
- Héliogabale ou l'anarchiste couronné, Denoël & Steele, Paris, 1934.
- Les nouvelles révélations de l'être, Denoël, Paris, 1937.
- Le théâtre et son double, Gallimard, Paris, 1938.
- D'un voyage au pays des Tarahumaras, Editions de la revue Fontaine, Paris, 1945.
- Van Gogh le suicidé de la société, K éditeur, Paris, 1947.
- Artaud le Mômo, Bordas, Paris, 1947.
- Ci-Gît précédé de La culture indienne, K éditeur, Paris, 1947.
- Artaud le Mômo (1947)
- Pour en finir avec le jugement de Dieu, K éditeur, Paris, 1948.
- Les Cenci in Œuvres complètes, Gallimard, 1964.
- Nouveaux écrits de Rodez, Gallimard, 1977.
- Oeuvres, Quarto Gallimard, 2004.
Tanben loos 28 tomas de las òbras complètas, impreses per Gallimard.
Notes e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)André S. Labarthe, entrevista amb Évelyne Grossman dins "Europe" n° 873-874, 80a annada, janvièr-febrièr de 2002, p.235.
- ↑ (fr)Antonin Artaud, L'òme e sa dolor, André Gassiot e Frédéric Raffaitin, 12 de febrièr de 2010 (18.13 minutas)
- ↑ (fr)Evelyne Grossman, Chronologie d'Antonin Artaud, in Artaud Œuvres, Gallimard, Quarto, París, 2004, p. 43
- ↑ (fr)Antonin Artaud, L'homme et sa douleur, André Gassiot e Frédéric Raffaitin, de 51 minutas
- ↑ « ditz que se li presenta de plats empeisonats, que se li envia de gases dins sa cellula, que li pausa de gats sus la cara, vei d'òmes negres prèp d'el, se crei perseguit per la Polícia,... », extrach del Certificat del 13 d'octobre de 1937.
- ↑ (fr)Antonin Artaud, L'homme et sa douleur, André Gassiot e Frédéric Raffaitin, à 55.21 minutes
- ↑ (fr)Florence de Mèredieu, Sur l'électrochoc, le cas Antonin Artaud,opus cité. André Roumieux, Artaud et l'Asile, Paris Séguier, 1996; Florence de Mèredieu,C'était Antonin Artaud, Fayard, 2009
- ↑ (fr)Antonin Artaud, L'homme et sa douleur, André Gassiot e Frédéric Raffaitin, entrevista amb son mètge, Gaston Ferdière