text:
dilluns, 27 de maig de 2013
¡¡¡ Golejam ath líder !!!
Fòrça bon partit eth que realizèc aguest dissabte era U.E. Bossòst que se mostrèc des d' un principi fòrça superior ar equip francés qu' ère eth líder dera nòsta categoria. Enes prumèrs moments, bones ocasions en rematades d' Antonio de cap e d'Ignasi. Eth prumèr gol arribaue ath quart d' ora quan Ignasi passaue era pilota a Miguel que mercaue a pòrta ueda. Er equip aranés artenhie eth 2-0 en recuperar ua pilota en miei deth camp e Ignasi des de dehòra der àrea shutaue ras a tocar deth garròt. Eth 3-0 s'artenhie en ua bona jogada pera banda esquerra qu’acabaue damb un shut de Chapo que superaue ath portèr francés. Er equip francés non s’ apropèc bric ara porteria aranesa ena prumèra mitat. Damb eth resultat de 3-0 s'arribaue ara pòsa. Ena dusaua mietat, sonque començar, er Etoile du Cagire artenhie redusir distàncies en mercador quan Deu shutaue ua fauta rapida que susprenie ath portèr Kike que non podie acabar d’agarrar era pilota. Ena dusau mitat auec concèrt de tarjetes per part der arbitre. Ara fin, es dus equips acabèren damb 10 jogadors. Felipe en un còp de cap e Pèir en shut heren intervier ath portèr francés. Er equip francés s’apropéc un sinhau mès en àrea aranesa e auem d’intervier Kike en bèra jogada. A fauta de 10 menutes entara fin, Pipe mercaue eth definitiu 4-1 en un shut des de dehòra der àrea que passaue per dessús deth portèr francés.
Ara fin objectiu complit ; auem a favor eth golaverage contra er Etoile du Cagire. Era classificacion : Villeneuve 62, U.E. Bossòst e Etoile 60, Isle en Dodon 58.
Es partits dera darrèra jornada son : Etoile du Cagire-Aurignac, Isle en Dodon-Villeneuve de Rivière e U.E. Bossòst-F.C. Mabroc. Se decidís en aguesta jornada qui serà eth campion dera categoria d’Excellence que jogarà era sason 2013-2014 ena categoria de Promocion Liga.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst eth 1 de junh tàs 20 :00 ores contra er equip der F.C. Mabroc.
Entrenaments aguesta semana: dimars e dijaus.
U.E. Bossòst : Kike, Jaime, Chapo, Felipe, Antonio, Àlex, Luis, Diego, Pèir, Ignasi e Miguel. Remplaçants: Liaño, Gachi, Pipe.
Tarjetes auriòles: Felipe (60’, 75’), Alex (72’), Pèir (50’), Luis (93’), Gachi (80’), Miguel (55’).
Tarjeta vermelha : Felipe (75’).
Trainer: Adrian.
Etoile du Cagire : Domench, Bresquignan, Dutheil, Heuillet, Brungard, Farre, Magnesse, Daffos, Duffo, Sarrader, Domench. Remplaçants : Watel, Deu.
Tarjetes auriòles : Bresquignan (77’), Daffos (35’), Deu (43’, 65’)
Tarjeta vermelha : Deu (65’).
Trainer : Laplagne J. Michel
Gols: 1-0 Miguel (15),2-0 Ignasil (20’), 3-0 Chapo (30’), 3-1, Deu (50’), 4-1 Pipe (85’).
Arbitre : Stefani Serge.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


c: text/html

text:
Purgatòri
Dins la teologia catolica, lo purgatòri es lo luòc de purificacion e d'expiacion dels pecats que, aprèp la mòrt, las personas que moriguèron sens pecat mortal (ofensa dirècta a Dieu), mas que cometèron de pecats leugièrs pendent lor vida, s'i devon purificar d'aquelas fautas per poder aténher lo cèl. Donat que totes los que dintran dins lo purgatòri acabaran d'arribar al cèl tard o d'ora, lo purgatòri non es pas una forma d'infèrn. Las pregàrias pels mòrts e las indulgéncias pòdon abreujar lo sojorn d'un o mai d'un èsser carit que se tròbe dins lo dich luòc.
L'idèa del Purgatòri segond la teologia protestanta[modificar | modificar la font]
Lo protestantisme rebuta l'existéncia del purgatòri, que se tròba pas cap de citacions que ne faga la demostrança dins l'Escritura Sagrada , ni que i aja pas cap de consensus dins la patristica, en mai de lo considerar contrari la fe crestiana. L'argumentacion protestanta vira a l'entorn de l'idèa qu'existisson pas que doas possibilitats: la condemnacion o la salvacion. Se compren que la salvacion foguèt obtenguda per la mòrt de Jèsus sus la crotz e qu'es complèta per lo que la recep per la fe, de sòrta qu'al fidèl, tant lo tòrt coma la pena dels sieus pecats son escafats d'una manièra indelebila per la sola gràcia de Dieu, sens tenér en compte los merits, las peniténcias o qual que siá esfòrç en mai que faga lo cresent. Aquesta cresença s'apièja principalament sus la Biblía :
« De saber que l'òme non es pas justificat per las òbras de la Lei, mas en causa de la fe en Jèsus Crist, nosautres cresèm tanben en Jèsus Crist, per que sèm justificats per la fe en lo Crist, e non pas per las òbras de la Lei. Doncas, per las òbras de la Lei, degun serà pas justificat. »
« En vertat, en vertat o vos disi: lo qu'escota ma paraula, e que crei en aquel que m'a enviat, aurà la vida etèrna; e serà pas condemnat, mas passèt de la mòrt a la vida. »
Font[modificar | modificar la font]
- (gl) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en galèc intitolat « Purgatorio ».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
744
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 744 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Fin dau ret d'alianças qu'èra la basa de la poissança de Calakmul après la desfacha de Naranjo còntra Tikal.
Naranjo[modificar | modificar la font]
Desfacha majora de la vila còntra Tikal. Demorèt dins la zòna d'influéncia fins a l'afondrament de la civilizacion maia.
Tikal[modificar | modificar la font]
Victòria majora de la vila còntra Naranjo que foguèt ocupada e somesa.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Sherlock Holmes
Sherlock Holmes es un personatge de ficcion, un detectiu anglés de la fin del sègle XIX e de la debuta del sègle XX. Apareguèt per primièr còp publicat en 1887. Foguèt ideat per l'autor escocés e mètge a l'encòp: Sir Arthur Conan Doyle. Sherlock Holmes, un brilhant detectiu de Londres, es celèbre per son biais d'emplegar la logica e l'observacion astuciosa per tal de resòlvre los cases e enigmas. Es probable lo detectiu de ficcion mai famós del mond, e es sens dobte lo personatge literari mai conegut e de bon reconéisser universalament.
Arthur Conan Doyle escriguèt quatre romans e cinquanta-sièis istòrias cortas que i figurava sa creacion. Gaireben totas èran contadas per l'amic e biograf de Holmes, lo Dr. John H. Watson, amb l'excepcion de las doas narradas pel quite Holmes e de doas autras escrichas a la tresena persona. Las istòrias apareguèron bèl primièr dins los romans de revista en fasciculs, subretot dins The Strand, sus un periòde de quaranta annadas. Aqueste biais de publicar èra plan abitual en aquel temps: las òbras de Charles Dickens espeliguèron del meteis biais. Las istòrias cobrisson un temps que va de 1878 fins a 1903, amb un cas final en 1914. Se legisson tant per their characterisation e lo mond estilizat de la fin de l'epòca victoriana ont se debanan que pels mistèris themselves. Plan mai d'actors an personificat Sherlock Holmes que quin que siá autre personatge, e en 1964, segon un rapòrt sortit dins The Times, las vendas dels libres dins lo mond entièr èran segondas sonque aprèp la Bíblia.Modèl:Fact
Son saber e sas competéncias biaissudas[modificar | modificar la font]
Tre la primièra istòria, A Study in Scarlet, un quicomet de las originas d'Holmes' nos es divulgat. Lo 5 de març de 1881 es presentat coma un estudiant autodidacta de quimia amb una varietat bèla d'interèsses complementaris, almost all of which turn out to be single-mindedly bent towards making him superior a la resolucion dels crimes. Dins una autra istòria de la debuta, "The Adventure of the Gloria Scott", mai d'informacions de las rasons qu'an portat Holmes a venir detectiu son presentadas: lo paire d'un de sos amics de college lo complimentèt grandament per sas capacitats deduccion.
Dins "The Adventure of the Greek Interpreter" Holmes comenta que sa grand èra la sòrre del pintor francés 'Vernet' (se pensa a Horace Vernet).


text:
Espart
Macrochloa tenacissima
Stipa tenacissima
L.
L'espart o alfa (de l'arab halfa), estipa tenaça es una planta erbacèa vivaça de la familha de las poacèas, originària de las regions aridas de l'oèst del bacin de la Mediterranèa, que servís entre autre a fabricar de papièrs d'impression de qualitat.
Per extension, lo tèrme designa lo papièr fabricat amb aquela planta.
Nom scientific: Macrochloa tenacissima (Loefl. ex L.) Kunth (synonyme : Stipa tenacissima L.), familha de las poacèas, sosfamilha de las Pooideae, tribú de las Stipeae.
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'espart fa de matas de gaireben un mètre de naut, formant de vasts espandiments dins las regions d'ariditat mejana.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Aquela espècia es originària de l'Oèst del bacin mediterranèu: en Africa del Nòrd del Marròc a la Libia, e Euròpa del Sud (Espanha, Itàlia).
L'espart cobrís per exemple de vastas zonas dels nauts plans argerians.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las grainas en grelhada se pòdon majar per l'òme.
Las fuèlhas mai joves d'espart fan de pasturas pel cavals, les dromedaris, mas la planta tròp rica en lignina pòt pas servir pels autres erbivòrs.
L'espart es una planta utilizada per sas fibras. Se'n fabrica una pasta de papèl reputada. Las fibras venent de sas fuèlhas pòdon, un còp filaldas, s'utilizar per realizar de còrdas. Al prima, la fuèlha es teissida per confectionar d'objèctes de espartariá: panièrs, coufins...
Aquela a tanben un interés ecologic per lutar contra l'erosion dins las regions d'estepas aridas.


text:
En stock
Langue : occitan (languedocien) — Format : 15 x 21 cm — Nbre de pages : 114.
Cap a China, lo temps d’una traversada aquò’s, revirats e presentats en lenga nòstra per l’escrivana Miquèla Cabayé-Ramòs, los racontes de tres viatges cap a una meteissa destinacion geografica. Lo primièr es lo de Pèire Lotí, intellectual e escrivan francés, qu’embarca per China en 1900, a bòrd d’un grand cuirassat de guèrra, lo Redoutable. Se’n va, coma oficièr, far son servici militar. Lo segond es lo de Çubran Cabayé, lo pairegrand de Miquèla Cabayé-Ramòs. Païsan e vinhairon lengadocian, nascut prèp de Carcassona, es mandat en China en 1902 amb son regiment, dins l’encastre del servici militar que durava tres ans. Enfin lo darrièr viatge es fictiu. Es tirat del roman «Una odor de gengibre» de l’escrivan escossés Oswald Wynd. Se tracha de lo de Mary Mackenzie : jove escossesa qu’embarca sul paquebòt lo Mooldera cap a China en 1903. Se va maridar amb lo militari britanic que li an promés, aqueste es en pòste a Pekin. Lo personatge relata lo quotidian sul vaissèl pendent lo viatge e son arribada a Pekin. L’engèni de Miquèla Cabayé-Ramòs es d’aver recampat dins un meteis obratge realitat e ficcion. D’aver remosat dins un meteis volume tres personalitats desparièras e tres destins que, sens aquò, riscavan pas de se crosar. Tres tèxtes d’una bèla sensibilitat que lor fial comun es lo viatge en batèu fins a China. Tenem aquí un libre de viatge que ne regaudirà mai d’un.
Cap a China, lo temps d’una traversada regroupe les récits de trois voyages vers une même destination géographique, traduits en occitan et présentés par Miquèla Cabayé-Ramòs. Le premier est celui de Pierre Lotí, qui embarque pour la Chine en 1900, à bord du Redoutable. Il s’en va faire son service militaire comme officier. Le deuxième est celui de Cyprien Cabayé, le grand-père de Miquèla Cabayé-Ramòs. Paysan et vigneron né près de Carcassonne, il est envoyé en Chine en 1902 avec son régiment, dans le cadre du service militaire de 3 ans. Enfin le dernier voyage est fictif. Il est tiré du roman Una odor de gengibre de l’écrivain écossais Oswald Wynd. il s’agit de Mary Mackenzie, jeune Ecossaise qui embarque sur le paquebòt Mooldera pour la Chine en 1903, pour se marier avec un militaire britannique en poste à Pékin. Le talent de l’auteur est d’avoir regroupé dans un même livre réalité et fiction, trois personnalités différentes et trois destins singuliers. Trois textes d’une grande sensibilité dont le fil conducteur est le voyage en bateau à destination de la Chine. Voici sur le thème du récit de voyage un livre réjouissant.


text:
116-Plumalhon
10 septembre 2007 16:22 0 messages
Gernika
bombardament aerian deu 26 d’abriu de 1937
ceremonia dab maires de vilas bombardadas : Hiroshima, Coventry (Gran Bretanha)
La guèrra civila d’Espanha
los republicans contra los nacionalistas de Franco dab l’ajuda de Mussolini e Hitler
lo casso de Gernika : senhors e reis vienen jurar de respectar las libertats e las leis deus bascos.
article deu jornalista britanic George Steer
tablèu deu pintre Picasso expausat a Madrid
Camions suu trin
com redusir lo transpôrt de las mercanderias per la rota
la rota-rotlaira, per estauviar energia entre Perpinhan e Luxemborg
installacions especificas : airau de cargament de camions, vagons especiaus
Bernat pescaire
imatges
familha deus camalongs
predas : graulhas, murguetas
mitan naturau : arribèras deus arrius, paluds, clôts d’aiga
fica de Viquipèdia en catalan
mitan naturau deu Bages, siti en catalan
fotos
lo viatge deu bernat pescaire
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
15/04/2017
Raibe negre 43 per Gilbert Borgés
Piaus au mitan de l’eschina. Barba a la Bakounine. Sei a l’universitat. A Bordeu. Aprentit sociològue. La setmana, quò vai. La diumenchada, degun a Bordeu. Me’n tòrne chas nos.
Dissades. Ceu gris. Començament de l’aprep-miegjorn. Merchat ‘chabat. Sus lo trepador. Coma La Luna e Pinpon.
- Que fam ?
- Vam beure un cafe a l’Osteu de França ?
Los ‘reste.
- Esperatz enquera un pauc. Quò vai tornar començar…
Lo brave gendarma Guibòla avança sa fòrma de botelha de Perrier en sauticar d’un pés sus l’autre. Se ‘resta a trenta centimetres de me.
- Contròle d’identitat lo pialut, çò-ditz. Pòdes me presentar tos papiers ?
La Luna se quilha.
- … Mas li avetz desjá damandat sos papiers i a vint minutas...
- … E eimatin quand sei ‘ribat au merchat…
Lo brave gendarma Guibòla pausa la man sus la cròssa de son Manurhin.
- Podetz me presentar vòstres papiers aitot, tots dos ?
Quò es entau tots los dissades. Me sei pas enquera fach borar.
Gilbert Borgés
09:05 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
698
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 698 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Una campanha navala en direccion de Cartage menada per Tiberius Apsimarus e Joan lo Patrician capitèt de reconquistar sensa combat la vila. Pasmens, l'armada omeiada de Hassan Ibn Numan (40 000 òmes) se dirigiguèt vèrs la vila onte lei Romans se fortifiquèron. Una tièra d'assauts terrèstres e navaus fòrça violents obliguèron lei Romans de se retirar per evitar la rompedura de sa linha d'avitalhament maritim. Se retirèron dins leis illas de Mediterranèa Occidentala (Sardenha, Corsèga e Sicília). Cartage foguèt pilhada e destrucha per lei venceires que comencèron de desvolopar Tunis. Ceuta demorèt l'unica fortalesa totjorn tenguda en Africa per lei tropas de Constantinòple.
Puei, dins lo corrent de l'annada, la capitala deguèt faciar una epidemia de pèsta e una ataca de la flòta d'Apsimarus a son retorn d'Africa. D'efèct, aprofichant l'afebliment de l'emperaire, Tiberius Apsimarus — que sei pèrdas a Cartage èran estadas limitadas — decidiguèt de reversar l'emperaire Leonci II e se proclamèt oficialament emperaire sota lo nom de Tiberi III. Gràcias a una traison, sei soudats poguèron intrar dins la capitala e capturar Leonci II que son nas e sa lenga foguèron copats. Puei, l'emperaire descaigut foguèt estremat dins un monastèri e Tiberi III venguèt lo cap oficiau de l'Empèri.
Organizèt rapidament la defensa dei frontieras orientalas ont una armada dirigida per son fraire Heraclius esquichèt aisament una armada aràbia dins la region d'Antiòquia e s'avancèt fins a Samosate.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Manaset
Manaset (femenin[1]), es un jornal satiric gratuit sus Internet escrich integralament en occitan.
Se definís coma "lo sol jornal numeric occitan de vertadièra falsa informacion"[2].
Pareis dempuèi lo 1èr d'abril de 2014.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Manaset se vòl imparciala e irreprochabla. La màger part de las personas citadas dins los faits divèrses son imaginàrias.", "A prepaus", sul site de Manaset
- ↑ "A prepaus", sul site de Manaset
Ligams[modificar | modificar la font]


text:
Placa antartida
La placa antartida es une placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 1,43268 estereoradians. Mai sovent i es associada la placa de las Shetland.
Espandida[modificar | modificar la font]
La placa antartida cobrís:
- per la rusca continentala, la totalitat de l'Antartida e las mars continentalas associadas (mar de Ross e la partida sud oèst de la mar de Weddell) ;
- per la rusca oceanica, gaireben tot l'ocean Austral amb la illa Kerguelen, illa Saint-Paul, Illas Crozet, Illa Amsterdam, Illa Bouvet levat illas Shetland del Sud, la Georgia del Sud e las illas Sandwich del Sud, e lo sud èst de l'ocean Pacific e lo sud de l'ocean Indian.
Frontièras[modificar | modificar la font]
Sas frontièras amb las autras placas son en majoritat formadas de dorsalas oceanicas, totas las placas mejancièras s'alunha mai o mens cap al nòrd. Levat lo contacte amb la placa Scotia e la placa de las Sandwich per ont la limita es mai sovent formada de falhas transformantas amb de placas se desplaçant cap a l'oèst.
Anant del meridian de Greenwich figurant lo nòrd e dins le sens de las agulha del relòtge, la placa antartida est en contacte amb:
- al nòrd èst, la placa africana e la placa somaliana que li es associada per la dorsala du Sud oèst de l'ocean Indian;
- al sud èst, la placa australiana per la dorsala du Sud Èst de l'ocean Indian;
- al sud oèst, la placa pacifica per la dorsala Pacificantartida ;
- a l'oèst, la placa de Nazca per la dorsala del Chile ;
- al nòrd oèst, en qualques punts, amb la placa sudamericana, puèi de biais mai long amb la placa Scotia, una zona de subduccion perlongant lo contacte de la placa de Nazca amb la placa sudamericana, per la fòssa de Peró e Chile;
- La microplaca de las Shetland, mai sovent ligada a la placa antartida, se situa al tèrme de la fòssa de Peró e Chile, qu'es l'articulacion amb lo sistèma transformant de la placa Scotia ;
- al nòrd oèst, per una falha mai sovent transformanta, amb la placa Scotia e la placa de las Sandwich, que se desplaçan cap a l'oèst al repècte de la placa antartida;
- al nòrd oèst, al tèrme oriental del sistèma transformant e fòrça punctualament, amb la placa sudamericana dins un contacte transformant-divergant per la dorsala Americantartida.
Desplaçament[modificar | modificar la font]
La majoritat dels desplaçaments al respècte de las placas mejancièras correspondon a de divergéncias. Lo sol desplaçament transformant correspond al desplaçament al respècte de la placa sudamericana e a la pichonas placas associadas (placa de las Shetland, placa Scotia e placa de las Sandwich).
La placa antartida se dirigís cap a l'ocean Atlantic a una velocitat de 2,05 centimètres per an o encara a una velocitat de rotacion de 0,8695 ° per milion d'ans segon un pòl eulerian situat a 64° 32' de latitud nòrd e 83° 98' de longitud oèst (referencial: placa pacifica).


text:
Ihòut
Ihòldi (Iholdi en basco, Iholdy en francés) o Ihòut qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Qu'ei adaigada peus arrius de Bidosa e de Lihurri.
Las comunas tòcatocantas que son Armendaritze au nòrd-èst, Heleta au nòrd-oèst, Irisarri a l'èst, Landibarre au sud-èst e Suhescun au sud.
L'agricultura qu'ei la basa economica de la comuna.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Ostau Elizabelar, palais de 1680, qui tien ua tor cilindrica dens los quate vertèxes.
- Ostau tradicionau basco Ameztoia, de 1698.
- Castèth o palais d'Oltze (sègle XVIIau).
- Glèisa de Sant Joan (sègle XVIIau) e estèlas discoïdaus (la mei anciana de las quaus e data de 1597) deu cemitèri.
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
03/11/2014
Lo rescalfament climatic, realitat o illusion ? per Joan-Loìs Orazio
Qual caumàs ! Quala calorassa! Pasmens, ataulats a l'ombra fresca d'un telhàs, un grand paire e sa petita filha son a jogar a las cartas.
"Batalha!" çò ditz la drollèta, puei al torn que seguís, empòrta las cartas.
-Quò i es, ai ganhat s'escrida la pichonèta !
Alara, en profitar d'aquel moment privilegiat, i a pas melhor qu'una blondinèta polida de detz ans emb son agach blu coma lo cial e plan maliciós per pausar als grands de las questions que destorban. L' Ambronèta escapa pas a la regla.
-Pàpi, i creses tu al rescalfament climatic ?
-Perqué pausar una tala question, quò te tafura ?
-Non pas, mas mon paire ditz tojorn quora i a una tempèsta o una fòrta secada, « te, veiquí lo resultat del recalfament climatic!»
-Escota, ton paire es un cercaire e de segur sap de qué parla. Per contra te pòdi dire doas observacions petitas qu'ai pogut faire.
Quora arribèrem a Eissiduelh fa jà mai de quarant'ans, l'aser de Montpelhièr, qu'es un arbre mediterranèu, s'arrestava dins lo ranvers de Savinhac de las Gleisas. Ara lo troban practicament a Eissiduelh, quò significa qu'a migrat mai al nòrd.
Segond constatament : aquesta annada sem anats a Cauterêts, e sem montats fins al pè del Vignemale, ont i a un glacièr petit (mas fasià quand mesme benlèu 400 o 500m !), lo glacièr de las « Oulettes ». Quò fasiá detz ans qu'i erem pas tornats. E ben, del glacièr ne'n demora pas gaire, a practicament desaparegut. Quò vòl bien dire que se passa quicòm, non ?
-Òc ben papi, mas tot aquò es pas una demonstracion scientifica, son nonmàs de las impressions. Ton arbre a simplament desvolopar una resisténcia al fred e, zo sabem tots, a Cauterêts i a pertot de las fonts d'aigas caldas. Lo sòl ont repausa lo glacièr s'es recalfat emb la calor que vèn d'en dejós.
-Petita, as de la seguida dins las ideas ! Mas ton paire qu'a trabalhat dessús zo te poirà dire, la temperatura mejana a pas jamai tant augmentat qu'aquestas detz darrièras annadas, e los pics de calor an pas jamais estats tant nauts. E puei, avisa coma la calòta glacièra es a fondre. Ara los batels pòdon traversar l'Ocean Artic l'estiú en crear de vias novèlas de navigacion. Del jamai vist !
-Bon pàpi, migra pas, aquò t'agradarà, te doleràn pas mai los rumatisms !
-En prumier de fach podem pensar que serà melhor, mas plan rapidament, nòstre climat d'Aquitania se tornarà mediterranèu e quitament african per la seguida. Puei lo nivèl de las mars va montar, de las isclas e de las terras van esser aprigondidas. La vegetacion va cambiar, d'unas espècias van desaparèisser. I aurà un desplaçament important de populacion e d'animals.
-Mas pàpi, dels refrescaments e dels recalfaments n'i a dejà aguts e lo monde s'es adaptat, quò vai esser parièr aqueste còp.
-Òc, mas aqueste còp, lo rescalfament es tròp subte e lo monde auràn pas pro de temps per s'adaptar.
-Mas de qué a paur ?
-Ieu, ai pas paur, sei tròp vielh, qu'es per tu e tos dròlles que m'inquieti, perqué se la corba s'invertís pas, benlèu qu'aquí, dins cinquant'ans i aurà pas mai qu'un desèrt de sable.
-Cultivarem dels palmièrs e dels olivièrs e los Anglés qu'aiman tant lo vin, chas èls, poiràm far frotjar la vinha. Los camèls remplaçaràn las vacas e los cabals, ont es lo problema ?
-Sias tròp optimista polèta, veràs que los òmes se faràn la guerra per aver terra e aiga. E, lo temps, serà completament destimburlat, verèm apareisser de fòrtas tempèstas emb de las inondacions devastatoiras, màs tanben de grandas calorassas emb d'incendis que cremaràn dels ectaras de bòsques, e benlèu, d'iverns plan freds, mai que mai se los icebergs se desfan en aiga perqué riscaràn menar lo Gulf Stream a s'avalir.
-Sabi pus ieu. Per contra me demandi, perqué lo climat se recalfa tant lèu. As una idèa tu ?
-L'efiech de sarra pichona ! Qu'es lo gas carbonic produch per l'activitat umana qu'es responsable d'aquela augmentacion de temperatura. Prengam l'exemple d'una serra.Quand i a del solelh ,la calor, ondas infra-roge, se fa prene per la sarra e pòt pus s'escapar. L'atmosfèra, cargada de gas carbonic se compòrta coma una sarra grandassa, e mai i a de gas e mai la calor augmenta.
-Podem far quicòm per evitar una tala augmentacion ?
-Òc ben, segur ! Cambiar d'energias, pus utilisar lo carbon, lo petròli e mai lo gaz que son fossils e se tornar subretot cap a las energias renòvelablas coma lo solelh, lo vent, l'ondada e l'aiga dels torrents.
Far plan atencion a la deforestacion, isolar lo mielh possible los nòstres ostals, en alimentacion, consomar los produches locals e se comportar de manièra mai ecologista en respectar la biodiversitat.
-E laidonc perqué zo fasem pas ?
-Sabi pas, benlèu los enjòcs comercials. Avisa, dos grand païs coma l'America e la China ne'n vòlon pas auvir parlar, cambiar lors abituds economicas seriá per èls una revolucion.
-Bon Papi cresi aver comprés tot aquò, avem pro soscar per uèi, cal anar sopar, Màmi nos sona.
-Oc, mas pòdi pas m'empachar de me demandar çò que minjarètz dins cinquant'ans, lo mesme jorn, a la mesma ora ?
- Un repais qu'apelarem « sabors d'Africa » !
JL. Orazio
Les commentaires sont fermés.


text:
Clavièr d'ordinator
Lo clavièr d'ordinator (var. clavier/clavèir/clavèr d'ordinator) es un periferic d'ordinator brancat sus una interfàcia PS2 o USB en general. Permet de picar de caractèrs per tal de dintrar d'òrdres o de donadas dins l'ordinator. Un clavièr se compausa de botons rectangulars apelats "claus". I a sus caduna un caractèr (letra, chifra o caractèr especial). La disposicion de las claus depend de la lenga e de l'estat. Per exemple a Mónegue, en França e en Belgica es una disposicion sonada "azerty"; en Itàlia, en Espanha e dins la majoritat dels estats es una disposicion dita "qwerty" (son las sièis primièras letras del clavièr). I a tanben d'autras disposicions possiblas.
Per escriure en occitan, es possible d'utilizar, coma per lo catalan, un clavièr espanhòl o òm pan-iberic[1], que permeton de picar amb una granda facilitat totes los signes occitans. Los clavièrs franceses e italians permeton pas totjorn de far aisadament certans signes diacritics (á,ò,ó,í, Ç majuscula, n·h, s·h), i cal doncas utilizar d'acorchas clavièr (combinasons de claus).


text:
Aquelei que l’avian cresuda aclapada la linha TGV entre París e Niça, èron de braveis optimistas. Vèn de sortir mai dei tiradors de la Prefectura de Region en Provença.
Sei principaus promotors, lei Chambras de Comèrci, amé lo prefèct de Region, parlaràn plus de LGV, mai modestament de Linha Novèla.
Son reviscolament dependrà dei decisiens d’una Comissien Mobilitat 21 creada per lo governament. Aquela deurà chausir entre 75 projècts d’infrastructuras en França, que son consideradas per l’Estat coma de caractère d’urgènci.


text:
Les Avenières
Les Avenières en arpitan (Les Avenières en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Los Avenières Se lo nom d'una municipalitat situada en la region Rhône-Alpes en lo departament del Isère(38). Ela llom lo fleuve Del Rhône la en en separant del departament de l'Ain(01) e se situa pas luènh del riu del Guiers (pichon afluent del Rhône) en en marcant la separacion del departament del Isère amb aquel de la Savoie. Aquela Municipalitat se compausa de tres seccions: Ciers, Buvin e Curtille #que son los noms dels pòbles #que la compausan. Uèi lo Nom de "Ciers" se gaireben totalament queigut en désuétude, lo vilatge principal se communément nomenat "Los Avenières" (mas se parla encara de la "sala de las fèstas de Ciers")
La vila "Las Avenières"se situa sus una butte amb altituds activas de 200 mètres a 289 mètres, en en permetent de ofrir una vista considerabla suls monts del Bugey al Nòrd, la plana del Bouchage-Morestel al Oèst e fin finala la Chartreuse e lo Dent del Gat al luènh al Èst.
Les Avenières est le nom d'une commune située dans la région Rhône-Alpes dans le département de l'Isère(38). Elle longe le fleuve du Rhône la séparant du département de l'Ain(01) et se situe non loin de la rivière du Guiers (petit affluent du Rhône) marquant la séparation du département de l'Isère avec celui de la Savoie. Cette commune se compose de trois sections: Ciers, Buvin et Curtille qui sont les noms des villages qui la composent. Aujourd'hui le nom de "Ciers" est presque totalement tombé en désuétude, le village principal est communément nommé "Les Avenières" (mais on parle encore de la "salle des fêtes de Ciers")
La ville "Les Avenières"se situe sur une butte avec des altitudes allant de 200 mètres à 289 mètres, permettant d'offrir une vue remarquable sur les monts du Bugey au Nord, la plaine du Bouchage-Morestel à l'Ouest et enfin la Chartreuse et la Dent du Chat au loin à l'Est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Préhistoire
Neolític Final al Bronze mièg[1] :
La region a viscut per agricultors. Una falç a boton de la region de las Avenières a conservat al Musèu de Viena. Es la sola pròva d'una aucupacion anteriora a las Gallo-Romains, al confluisson de la Bièvre e del Rhône.
- Epòca Romaine[2]
l'an 1989, dels trabalhs de remembrement efectuats dins lo quartièr de « Lo Tribunal del Pont » an permeses la descobèrta de doas estaques en roure a 2 m de prigondor. Un estudi al carboni 14 portada pel centre de datation de l'universitat Claude Bernard Lion E (CNRS) a atribuit al periòde 39 av. J.-C a 120 apr. J.-C. Poiriá éventuellement s'agir de estaques apertenent a un pont gallo-romain en servint a afranquir lo lièch del Rhône entre los Avenières e Thuellin.
- Mièg Age e Los tempses modèrns[3]
En 1330, Aigline de Agarbava, épousa Louis de Rivoire, chevalier, senhor de Romagnieu, Adondèsson, la Bastida-Montgascon, Villeneuve de Ciers (las Avenières), Bruzolo en Piémont. Nòtas e de pèças #que pròvan #que Humbert de Baternay a #èsser lésé en lo moment de la cession e transpòrt #que lududes aguèron fach pel rei Charles VIII l'an 1496 de la tèrra de Dolomieu e d'aquela de las Avenières. En Octòbre 1496. Cartas brevets de Charles VIII en portant cession e transpòrt al se de Baternay de las tèrras de Dolomieu e de las Avenières. 22 de genièr 1560. Còpia de cartas concedidas pel rei Charles a Renascut de Baternay en çò que tanh a la tèrra de Ornacieux, de Dolomieu e de las Avenières. 8 d'octòbre 1609. Venta de las tèrras e distincion de las Avenières, Brangues e baronnie de Bouchage al Sr. De Granieu e de Dorgeoise per madama Gabrielle de Baternay, veusa de Gaspard de la Chastre. En Julhet 1523. Cartas de François E" en contenent de mantenudas tèrras de Dolomieu e de las Avenières obtenudas per Kené de Baternay. Estancada del Conselh del Rei en portant que Renascut de Baternay i aurà mes en possession de las tèrras de Dolomieu e de las Avenières. 15 de març 1642. Memòria e d'instruccions en çò que tanh a l'instància pendenta al Conselh del Rei per rason de las tèrras de Dolomieu e de las Avenières.
- XXModèl:Ème sègle
[[Fila:Vialatte - LOS AVENIERES - Lo Tramvia TDI e Quartièr de ka Estacion de l'Èst.JPG|vignette|Lo quartièr de l'estacion de l'Èst, cap a 1909 : al primièr plànol lo depaus dels TDI, e a esquèrra l'estacion del Camin de fèrre de l'Èst de Lion]] Lo bourg es desservi, al començament de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, per doas linhas de camin de fèrre secondaire : lo camin de fèrre de l'Èst de Lion cap a Lion e Aoste, e los Tramvias départementaux del Isère, represes pels Tramvias de l'Oèst del Dauphiné cap a Lo Torn-de detlo-Pi. Aquel darrièr #circular de 1909 a 1935
- Préhistoire
Néolithique final au Bronze moyen[4] :
la région est habitée par des agriculteurs. Une faucille à bouton de la région des Avenières est conservée au Musée de Vienne. C'est la seule preuve d'une occupation antérieure aux Gallo-Romains, au confluent de la Bièvre et du Rhône.
- Époque Romaine[5]
En 1989, des travaux de remembrement effectués au quartier de « La Cour du Pont » ont permis la découverte de deux pieux en chêne à 2 m de profondeur. une étude au carbone 14 menée par le centre de datation de l’université Claude Bernard Lyon I (CNRS) a attribué à la période 39 av. J.-C à 120 apr. J.-C. Il pourrait éventuellement s’agir de pieux appartenant à un pont gallo-romain servant à franchir le lit du Rhône entre les Avenières et Thuellin.
- Moyen Age et Les temps modernes[6]
- En 1330, Aigline de Gerbais, épousa Louis de Rivoire, chevalier, seigneur de Romagnieu, Domessin, la Bâtie-Montgascon, Villeneuve de Ciers (les Avenières), Bruzolo en Piémont.
- Notes et pièces qui prouvent qu'Humbert de Baternay a été lésé lors de la cession et transport qui lui furent faits par le roi Charles VIII en 1496 de la terre de Dolomieu et de celle des Avenières.
- Octobre 1496. Lettres patentes de Charles VIII portant cession et transport au s' de Baternay des terres de Dolomieu et des Avenières.
- 22 janvier 1560. Copie de lettres accordées par le roi Charles à René de Baternay au sujet de la terre d'Ornacieux, de Dolomieu et des Avenières.
- 8 octobre 1609. Vente des terres et seigneurie des Avenières, Brangues et baronnie de Bouchage à M. de Granieu et de Dorgeoise par dame Gabrielle de Baternay, veuve de Gaspard de la Chastre.
- Juillet 1523. Lettres de François I" contenant maintenue des terres de Dolomieu et des Avenières obtenues par Kené de Baternay. Arrêt du Conseil du Roi portant que René de Baternay sera remis en possession des terres de Dolomieu et des Avenières.
- 15 mars 1642. Mémoire et instructions au sujet de l'instance pendante au Conseil du Roi pour raison des terres de Dolomieu et des Avenières.
- XXModèl:Ème siècle
Le bourg est desservi, au début du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, par deux lignes de chemin de fer secondaire : le chemin de fer de l'Est de Lyon vers Lyon et Aoste, et les Tramways départementaux de l'Isère, repris par les Tramways de l'Ouest du Dauphiné vers La Tour-du-Pin. Ce dernier circula de 1909 à 1935
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo problèma de l'aucupacion palafittique al Nòrd del Bas-Dauphiné. Del Neolític final al Bronze mièg
- ↑ N2007-RA-0098
- ↑ Catalòg general dels manuscrits de las bibliotècas publicas de França : de Departaments (1903). Tomme LXI
- ↑ Le problème de l'occupation palafittique au Nord du Bas-Dauphiné. Du Néolithique final au Bronze moyen
- ↑ N2007-RA-0098
- ↑ Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques de France : Départements (1903). Tomme LXI


text:
Mus musculus
Mirga grisa
- Mus abbotti Waterhouse, 1837
- Mus domesticus Rutty, 1772
La mirga o murga (var. murja) o la rata, rateta, ratinhòla, ratuga o la fura, fureta o encara la soritz es un mamifèr qu'aperten a una de las nombrosas espècias de rosegaires menuts. L'espècia mai coneguda es la mirga d'ostal comuna (Mus musculus). Se pòt trapar dins gaireben totes los païses. Servís sovent de subjècte d'experiéncia (mirga de laboratòri) en biologia. De còps que i a es tanben presenta coma animal de companhiá.
A mai se pòdon aténher l'edat de dos ans en laboratòri, la durada mejana de vida de las mirgas dins la natura es aperaquí de 3 meses, per encausa dels predadors que la caçan. Pasmens, gràcias a sa fantastica adaptabilitat a gaireben totas las environas, e a son abilitat a conviure amb los umans, se considèra que la mirga es la segonda espècia de mamifèr mai capitaira uèi sus Tèrra, aprèp lo rat.
Las mirgas pòdon èsser d'animals nocius del punt de vista uman, car son atacaires e destructors de las culturas agricòlas mas subretot pòdon portar e propagar divèrsas malautiás.


text:
Dimars, 17 de decembre de 2013, 03h00 Espòrt
XIII es un grand fuòc d'artifici (Ceremonia de remesa de la Copa del Monde, a Manchester)
© Mirelha Braç
Lo dèrbi Limós-Carcassona aviá ramosat un brave public aqueste dimenge a L’Agulha. Lo debat pareissiá inegal entre lo cap de fila local e una esquipa de Carcassona en dificultat, amb unes novèls nafrats e unes cambiaments de darrièra minuta dins la formacion. Lo XIII de despart èra solide, mas se vesiá ja que los rotlaments de jogaires serián de mal gerir. Ça que la, los Canaris ataquèron a fons la partida e marquèron dos ensags dins las sièis primièras minutas per Savage e Gressèque al tèrme d’atacas amplas. Lo meteis Gressèque ajustèt una transformacion e una penalitat e al cap d’un quart d’ora, los vesitaires menavan 12-0. Mas Ferriòl fasiá parlar sa poissança per marcar. Gressèque ajustava una novèla penalitat. Jewit raprochava los limosencs a 14-12 a la pausa. Los jaune e negre tornavan prene la partida pel bon costat e sus una pauma escartada, l’alièr Sobeiràs marcava dins lo canton. Mas Filipo, amb un ensag transformat per Murcià, metiá las esquipas a egalitat a la 52a. Carcassona ensagèt encara d’atacar, prenguèt d’iniciativas mas, coma la cabra de Sénher Seguin, se faguèt manjar a la fin amb dos novèls ensags del locals que los privavan, tant qu’a i èsser, del bònus defensiu. Marca finala: 33-18 per Limós e l’espèr d’èsser dins la pola bèla de la segonda fasa de mai en mai pichona pels carcassoneses.
D’aquel temps, Lesinhan s’impausava aisidament a Palau 28-0 e los Dragonets anavan ganhar als Minims fàcia al Tolosa Olimpic: 38-26. Meteissa marca a Vilanuèva d’Òlt amb la victòria dels Laupards contra Avinhon.
I aurà pas de pausa nadalenca per Carcassona, Lesinhan e los Dragonets qu’an doas partidas de retard. Alara, son programats aqueste dimenge, los rescontres Carcassona-Lesinhan e Dragonets-Tolosa Olimpic.
Aquesta dimenjada, se debanavan las finalas de la Copa de la Liga Lengadòc-Rosselhon que vegèron las victòrias del XIII Catalan en benjamins, de Sant Estève en cabdèths, e en Federala, lo trofèu prenguèt lo camin de Sant Laurenç de la Cabrerissa qu’anèt batre Vilanuèva de Menerbés sus son èrba: 24-16.
En desplaçament a Roana e mercé a una larga victòria 36-16, l’esquipa de nacionala 1 de Vilagalhenc-Argon ganha lo dreit de jogar los oitens de finala de la Copa de França, que se debanaràn la dimenjada dels 11 e 12 de genièr amb l’entrada en competicion de las esquipas d’Elèit.
A Perpinhan, los Dracs an fait signar un contracte de 3 ans al jove arrièr Morgan Escarré.
Alan Roch
Lo Max Rousié...
Los 1/8en de la Copa de França (11 e 12/01/14) :
Lesinhan - Carcassona
Vilagalhenc (Nacionala) - Carpentràs (Elèit 2)
Tonnins (Elèit 2) o Réalmont - Palau
Lion-Villeurbana (Elèit 2) - Albi (Elèit 2)
Baò (Elèit 2) - Tolosa Olimpic
Vilanòva d'Òlt - Dragonets
Batalhièrs de Pià Baroudeurs (Nacionala) - Limós
Tolosa Broncos (Elite 2) - Avinhon


text:
"Meddia aranés": Ath torn de 4.000 oelhes s'amassaran enes dues agrupacions deth Conselh Generau
Aué explicam qu'eth Conselh Generau torne a hèr aguest an dus agrupaments de bestiar, un que baishe de Montoliu tà Gausac e Casau e er aute que va tà Baqueira. D'aguest e de d'auti ahèrs mo'n parle José Enrique Arró, conselhèr d'Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau, e damb Jordi Bernat detalham eth contengut dera dusau capsula formativa deth CEI Val d'aran damb eth titol Marqueting d'Exit damb un Pressupòst Limitat. Avui expliquem que el Conselh Generau torna a fer aquest any dos agrupaments de bestiar, un que baixa de Montoliu a Gausac i Casau i l'altre que va a Baqueira. D'aquest i d'altres temes ens en parla José Enrique Arró, conselhèr d'Agricultura, Ramaderia i Medi Natural, i amb Jordi Bernat detallem el contingut de la segona càpsula formativa del CEI Val d'Aran amb el títol Màrqueting d'Èxit amb un Pressupost Limitat.


text:
Pierre-de-Bresse
Pierre-de-Bresse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat en plen centre de la region bressane, a ieu camin entre Chalon-sus-Saône (40 km) a l'oèst e Dole (40 km) a l'èst, se tròba Louhans a 30 km al sud, e Seurre 20 km al nòrd.
La vila es jumelée amb Gensingen en Alemanha (Rhénanie-Palatinat).
Situé en plein centre de la région bressane, à mi chemin entre Chalon-sur-Saône (40 km) à l'ouest et Dole (40 km) à l'est, on rencontre Louhans à 30 km au sud, et Seurre 20 km au nord.
La ville est jumelée avec Gensingen en Allemagne (Rhénanie-Palatinat).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Wq/oc/Acuèlh
WIKIQUOTE EN OCCITAN
Planvenguts sus Wikiquote, un projècte liure de collècta de citacions.
Sètz coralament convidats de contribuir a-n-aquel projècte.
Grandmercés a totes
- Picar aici per la lista dels autors : Autor
- Per crear una novèla pagina amb lo nom d'un autor, dintrar lo nom e picar sus Creacion
- Per crear una pagina amb lo nom d'un autor, utilisar lo modèl en cambiant lo nom, la lètra de debuta del nom e lo vòstre tèxt de presentacion.
{{Autor|PichonNom Nom|Nom|Letra de debuta del Nom|
Tèxt de presentacion
...
...
}}
- Per apondre una citacion dins vòstra pagina amb l'autor, utilizar:
{{Ref Libre
|titòl=
|tèxt=
|òbra=
|editor=
|annada=
}}


text:
Morhange
Morhange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fòrça vièlh luòc sus la nautor. Camp romain. Poderosa distincion apertenenta a la familha de la Ostal de Salm. Dépendait De l'anciana província de Lorraine. Lo castèl fòrt e la vila #èsser reconstruits al pè del tuc. Dévasté E incendiat a Modèl:La s Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Ocupat pel pòrti de Lorraine. Batalha de 1641. Cedit a la França en 1680. Retut A la Lorraine l'an 1747. Confisqué En 1792.
Coma los autres comunas de l'actual departament de la Moselle, Morhange a annexat al Empèri alemand de 1871 a 1918. Morhange S'anima alavetz amb las tropas alemandas #que stationnent en lo bourg. Après doas generacions de pases e de prospérité, la germanisation dels esperits es tal que las gents del país se baton naturalament pel Empèri alemand, quand la Primièra Guèrra mondiala esclata.
Dempuèi lo començament de la guèrra, la vila, adossada a tucs fortificats per labors militaras leugièras, aquerís lo subernòm de « muralla de Morhange ». Las armadas francesas s'i tustarran n'efièch en agost 1914, e an obligat al repli. La batalha de Morhange, ont las tropas francesas #èsser décimées per la artillerie, i aguèt luòc la e .
Al cors de la guèrra, fòrça joves morhangeois #quèir jos l'uniforme alemand, sul Tèsta de l'Èst, mas tanben al Oèst, en particular a França e en los Flandres. Afars leiales del Emperaire, los Mosellans acuèlhon totun amb jòia la fin dels hostilités e la patz, fin finala trobada. Morhange redevient Francesa après la signatura de la Armistice de 1918.
La Segonda Guèrra mondiala e lo drama del Annexion marcaràn longtemps los esperits. Los bombardements americanes estalviaràn pas pas los civils. La municipalitat i aurà pas liberat que lo 6 de decembre de 1944[1], après durs combats.
Très vieux site sur la hauteur. Camp romain. Puissante seigneurie appartenant à la famille de la Maison de Salm. Dépendait de l’ancienne province de Lorraine. Le château fort et la ville furent reconstruits au pied de la colline. Dévasté et incendié aux Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Occupé par le duc de Lorraine. Bataille de 1641. Cédé à la France en 1680. Rendu à la Lorraine en 1747. Confisqué en 1792.
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.
Comme les autres communes de l'actuel département de la Moselle, Morhange est annexée à l’Empire allemand de 1871 à 1918. Morhange s'anime alors avec les troupes allemandes qui stationnent dans le bourg. Après deux générations de paix et de prospérité, la germanisation des esprits est telle que les gens du pays se battent naturellement pour l’Empire allemand, lorsque la Première Guerre mondiale éclate.
Dès le début de la guerre, la ville, adossée à des collines fortifiées par des ouvrages militaires légers, acquiert le surnom de « muraille de Morhange ». Les armées françaises s’y heurtent en effet en août 1914, et sont contraintes au repli. La bataille de Morhange, où les troupes françaises furent décimées par l’artillerie, eut lieu les Mes invalid (août) et Mes invalid (août).
Au cours de la guerre, beaucoup de jeunes morhangeois tombèrent sous l’uniforme allemand, sur le Front de l’Est, mais aussi à l’Ouest, en particulier en France et dans les Flandres. Sujets loyaux de l'Empereur, les Mosellans accueillent cependant avec joie la fin des hostilités et la paix, enfin retrouvée. Morhange redevient française après la signature de l’Armistice de 1918.
La Seconde Guerre mondiale et le drame de l'Annexion marqueront longtemps les esprits. Les bombardements américains n'épargneront pas les civils. La commune ne sera libérée que le 6 décembre 1944[2], après de durs combats.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1944-1945, Los ans Liberats, Lo Republican Lorrain, Mètz, 1994 (pàg.15)
- ↑ 1944-1945, Les années Liberté, Le Républicain Lorrain, Metz, 1994 (p.15)


text:
coloriage darbre genealogique en 1 2 3 patrons patterns coloriage darbre genealogique.
coloriage darbre genealogique d 1 2 3 patrons,coloriage darbre genealogique a printable blank family tree to make your kids genealogy chart, art d fresh coloriage darbre genealogique,coloriage darbre genealogique dune,par my life history coloriage darbre genealogique,coloriage darbre genealogique ban ssinace illustration , coloriage darbre genealogique,coloriage darbre genealogique a 8, patrons pour coloriage darbre genealogique, coloriage darbre genealogique en family a modeler.


text:
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Sa formacion comencèt au sègle VI apC ambé l'invasion de l'archipèla britanic per plusors tribüs germanicas pendent lei Grandeis Invasions. Durant l'Edat Mejana, l'anglés vielh foguèt fòrça influenciat per lo noroèc, per lo normand e per lo francés. Parlat inicialament per lei classas popularas, comencèt de venir la lenga de l'elèit d'Anglatèrra a partir dau sègle XV. Aprofichant l'expansion coloniala britanica, se difusèt sus totei lei continents e formèt d'ensems lingüistics importants en fòra de l'archipèla britanic, ais Estats Units, en Canadà e en Austràlia.


text:
Nalliers (Vinhana)
Nalliers es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri communal a adaigat pel riu Gartempe.
Le territoire communal est arrosé par la rivière Gartempe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Leis elecciens municipalas de 2014 s’alestisson d’un biais febrós dins lo camp regionalista. David Grosclaude, elegit au Consèu Regionau d’Aquitània, e son collèga de Miegjorn Pirenèus Guilhem Latrubesse, an lançat l’idèa d’un Manifèste per racampar largament dins aquela amira.
David Grosclaude èra a Marselha lo 9 de janvier per prepausar sa tòca a un public d’occitanistas qu’èron venguts ne’n discutar deis Aups o dau Var.
« La tòca sariá de comptar lei candidats que pòrtan lei memas valors, aquelei de l’occitanisme » qu’a dit l’elegit dau Partit Occitan. Emai de candidats locaus podrián èstre de drecha alòr que lo POC es a gaucha.
D’un autra latz tota l’estrategia istorica dau meme partit en Provença Aups e Còsta d’Azur, es de s’aligar amé leis ecologistas, « e subretot de trabalhar sus lo terren per desvelopar l’idèa occitanista » contèsta Arvei Guerrera.
Eu, conselher regionau dau POC en Paca, que baileja l’Esquèma d’Agençament dau Territòri regionau e s’occupa de far viure aquel occitanisme dins un molon d’afaires : de la lucha còntra la LGV fins qu’a l’aparament de la populacien Rròm.
Lei viraments de casaca son pas compatibles am’aquela estrategia, penson leis uns ; fau donar una chança d’alargar lo movament dison leis autres.
Lo debat es pas acabat.


text:
Placa cariba
La placa cariba es una placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 0,07304 estereoradians. Mai sovent s'i associa la placa de Panamà.
Cobrís:
- la partida màger de la mar de las Caribas e las illas de la Jamaica, d'Hispaniola, de Puerto Rico e de las pichonas Antilhas;
- l'Honduras, Lo Salvador, lo Nicaragua e lo nòrd du Còsta Rica.
La placa cariba es en contacte amb las placas de Panamà, dels Andes del Nòrd, sudamericana, nordamericana e de las Cocos.
Sas frontièras amb las autras placas son entre autre formadas de fòssas de subduccion d'America centrala sus la còsta Pacifica du Nicaragua e del Salvador e Caraibas sus la còsta èst de las Antilhas.
La placa cariba se desplaça cap al nòrd èst a una velocitat de 2,45 centimètres per an o encara a una velocitat de rotacion de 0,904° per milion d'ans segon un pòl eulerian situat a 54°31' de latitud nòrd e 79°43' de longitud oèst (referencial: placa pacifica).


text:
Restauracion Meiji
La Restauracion Meiji correspònd au periòde entre 1868 e 1869 onte l'emperaire japonés, reduch au ròtle de figura religiosa dempuei de sègles, retrobèt son poder e acomencèt la modernizacion dau país après una guèrra civila corta, la guèrra Boshin, e l'abolicion dau Shogunat Tokugawa.
D'efèct, la dubertura forçada dau país au comèrci internacionau e ai nacions estrangieras après una expedicion militara estatsunidenca en 1854 entraïnèt una crisi prefonda de la societat e dau govèrn feudau japonés. Divèrsei faccions apareguèron devesidas a prepaus de l'influéncia deis estrangiers e de la modernizacion dau país. Rapidament, lo poder tradicionau dau shogun foguèt criticat puei escomés per de clans opausats ais estrangiers e favorables a una restauracion dau poder de l'emperaire. Fàcia a la poissança creissenta dei partisans de l'emperaire, lo shogun Tokugawa Yoshinobu acceptèt en persona l'abolicion dau shogunat en 1867 e lo retorn dau poder entre lei mans dau jove emperaire Meiji.
Pasmens, aquela decision èra encara pas sufisenta per certanei partisans de l'emperaire que crenhèron una manòbra dau shogunat per gardar son poder. Una guèrra civila acomencèt donc en genier de 1868 fins au 17 de mai de 1869. Lei diferents adversaris dau govèrn imperiau novèu foguèron desfachs après una tiera de campanhas militaras vèrs lo nòrd dau país.
Après aquela guèrra, lo país foguèt transformat prefondament per una seria de reformas que toquèron la societat, l'economia e lei fòrças armadas japonesas. La division deis abitants en castas foguèt abolida e la modernizacion occidentala venguèt la nòrma. Enfin, Japon tenguèt per lo premier còp un govèrn centrau fòrt e capable d'impausar sei decisions au rèsta dau país.
Somari
- 1 La dubertura forçada dau país
- 2 Crisis, conflictes e declin dau shogunat
- 3 Fin dau shogunat
- 4 Guèrra Boshin
- 5 Consequéncias
- 6 Referéncias
- 7 Bibliografia
La dubertura forçada dau país[modificar | modificar la font]
La convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
En 1853, l'expedicion dau commodòre Matthew Perry e d'una flòta de quatre naviris de guèrra modèrnes pervenguèt au larg d'Edo. Sa mission èra d'obtenir la fin de la politica d'isolacion dau Japon e sa dubertura au comèrci internacionau, se necessari per la fòrça[1] [2] [3]. La preséncia dei naviris entraïnèt donc una crisi prefonda per lo govèrn dau shogunat Tokugawa. D'efèct, lo shogunat e sei conselhiers vouguèron realizar un acòrd ambé leis estrangiers, l'emperaire lei vouguèt emmandar e un nombre important de daimyo (senhors feudaus) desirèron la guèrra. Lei faccions principalas dau país èran donc devesidas e lo conselhier Abe Masahiro (1819-1857) assaièt de trobar un compromés malaisat.
En març de 1854, foguèt signada ambé lo commodòre Perry la convencion de Kanawaga. Permetèt la dubertura de tres pòrts (Nagasaki, Shimoda e Kakodate) ai batèus estatsunidencs recercant de viures, un tractament corrècte per lei naufragiers estatsunidencs e l'installacion d'un consul estatsunidenc a Shimoda. Pasmens, aqueu tractat èra contrari ai desirs de l'emperaire, causant un maucontentament de la populacion còntra lo shogunat.
Consequéncias de la convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
Per lo shogunat, leis efècts de la convencion de Kanawaga e de la crisi foguèron importants. D'efèct, un debat, novèu au Japon, acomencèt a prepaus de la politica dau govèrn e de criticas dau shogunat apareguèron. Abe deguèt donc trobar d'aliats novèus per contuniar sa politica, especialament per mandar una seria de modernizacions de la defensa dau país. Ansin, un raprochament foguèt realizat ambé lei País Bas per la recepcion dau premier naviri a eliça japonés e la creacion d'una escòla militara navala a Edo e d'un centre d'entraïnament a Nagasaki. De mai, lei conoissenças scientificas occidentalas venguèron la basa de la recèrca japonesa.
En causa d'aquela politica, l'oposicion au conselhier Abe venguèt fòrça importanta e foguèt remplaçat en 1855 per Hotta Masayoshi (1810–1864). Lo cap de la dissidéncia èra alora Tokugawa Nariaki que combinava una leiautat fòrta per l'emperaire e un sentiment egalament grand còntra leis estrangiers. Èra tanben lo cap de la defensa nacionala dempuei 1854.
Lo Tractat d'amistat e de comèrci de 1858[modificar | modificar la font]
Après la nominacion de Townsend Harris coma consul deis Estats Units en 1856 e doas annadas de negociacions, un tractat d'amistat e de comèrci foguèt signat en 1858 entre Japon e leis Estats Units. Lei ponchs principaus d'aqueu tractat èran :
- cambi d'agents diplomatics.
- dubertura au comèrci estrangier dei pòrts d'Edo, de Kobe, de Nagazaki, de Niigata e de Yokohama.
- lei ciutadans estatsunidencs podián viure e comerçar librament dins aquelei pòrts, a l'excepcion dau comèrci de l'opium.
- lei ciutadans estrangiers èran jutjats segon la lèi de lor país amb un sistèma de tribunaus dins lei consolats.
- una taxacion febla per leis exportacions e leis importacions sota un contraròtle estrangier. Ansin, lo comèrci internacionau èra independent dau govèrn japonés.
- Japon poguèt comprar d'armas o de naviris estatsunidencs.
Ambé l'acòrd deis Estats Units, lo govèrn japonés deguèt egalament aplicar de condicions similaras per leis autrei país. Ansin, Reiaume Unit, França o Russia obtenguèron rapidament lo drech de comerçar e de s'establir dins lei pòrts dubèrts per lo tractat.
Crisis, conflictes e declin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Crisi politica[modificar | modificar la font]
La politica de dubertura dau país entraïnèt de crisis novèlas e un premier afebliment dau shogunat. D'efèct, en causa de sa politica, Hotta perdeguèt lo sostèn dei senhors principaus, e quand Tokugawa Nariaki s'opausèt au tractat, mandèt una sancion imperiala. Devinant la feblesa dau shogunat, lei jutges imperiaus rebutèron lo planh, mesclant l'emperaire a la politica dau país per lo premier còp dempuei de sègles. Puei, après la mòrt dau shogun Iesada Tokugawa en 1858, Tokugawa Nariaki prepausèt son fiu Tokugawa Yoshinobu per la succession ambé l'ajuda de divèrsei senhors. Dins aquò, Hotta averèt la lucha per lo poder e Tokugawa Nariaki e Tokugawa Yoshinobu foguèron arrestats. Naosuke Ii venguèt shogun provisòri. Enfin, de tractats novèus foguèron signats ambé leis Estats Units.
Crisi economica e solevaments[modificar | modificar la font]
La dubertura dau comèrci exterior japonés causèt una instabilitat economica importanta. L'inflacion e lo chaumatge aumentèron enterin que lo país èra tocat per de gròssei faminas. De mai, lo sistèma monetari japonés s'afondrèt en causa deis investisseires estrangiers. D'efèct, la paritat tradicionala au Japon entre l'òr e l'argent èra egala a 1 per 5 contra 1 a 15 dins lei país estrangiers. Aquela diferéncia entraïnèt de còmpras massissas d'òr per lei marchands estrangiers, forçant lo govèrn de desavalorar la moneda. Enfin, de centenaus de miliers d'abitants moriguèron d'una epidemia de colera, egalament aducha per leis estrangiers.
Ansin, dins leis annadas 1860, lei revòutas païsanas e lei violéncias urbanas se multipliquèron. D'incidents aguèron tanben luòc entre d'abitants japonés e d'estrangiers. De movements antiestrangiers poderós apareguèron. Naosuke Ii, signatari dau tractat de 1858, foguèt assassinat en març de 1860 a Sakuradamon. Divèrsei marins europèus foguèron tuats en 1860 a Yokohama[4]. Puei, en 1861, l'ambaissada britanica foguèt atacada e doas personas foguèron tuadas [4]. En consequéncia, lei nacions estrangieras deguèron prendre de mesuras violentas per protegir sei ciutadans.
L'oposicion armada a l'influéncia estrangiera degenerèt finalament en conflicte armat quand l'emperaire Komei rompèt ambé de sègles de non-intervencion imperiala e ordonèt l'expulsion deis Occidentaus e deis Estatsunidencs lei 11 de març e 11 d'abriu de 1863. Aquel òrdre foguèt especialament seguit per lo clan Choshu basat a Shimonoseki, sota la direccion dau senhor Mori Takachika. D'efèct, a partir dau 10 de mai, acomencèt de tirar sus totei lei naviris estrangiers temptant de traversar lo destrech de Shimonoseki maugrat leis òrdres dau shogunat. D'autra part, en setembre de 1863, l'ambaissada estatsunidenca d'Edo foguèt incendiada.
Intervencions militaras occidentalas[modificar | modificar la font]
L'influéncia estatsunidenca, inicialament importanta, declinèt a partir dau començament de la Guèrra de Secession en 1861. Foguèt remplaçada per Reiaume Unit, França e País Bas. Coma lo shogunat se declarèt pas capable de punir lei dos clans principaus dau camp antioccidentau, lei clans Choshu e Satsuma, lei fòrças occidentalas decidiguèron d'agir esperelei.
Ansin, en 1863, Estatsunidencs e Francés ataquèron dins lo destrech de Shimonoseki en julhet e aost. Leis Estatsunidencs averèron una batalha navala contra una flòta rebèlla e lei Francés destruguèron una vila pichona e una posicion d'artilhariá [5]. Pendent lo meme periòde, lei Britanics bombardèron Kagoshima, sus lo territòri Satsuma, en respònsa a la mòrt d'un marchand britanic[6]. Destruguèron tanben quauquei naviris. De negociacions acomencèron donc entre lei Britanics e lo clan Satsuma qu'èra opausat au shogun mai non a la dubertura e a la modernizacion dau país. Ansin, après pagament de reparacions per lo clan Satsuma, lei relacions se melhorèron. Ansin, pendent la guèrra de Bonshin, lei Britanics foguèron aliats e Satsuma obtenguèt de naviris de guèrra de vapor.
Còntra lo clan Choshu, leis operacions venguèron pus importantas en 1864. Lei 5 e 6 de setembre, una flòta internacionala ataquèt lo destrech e desbarquèt de fòrças terrèstras. Lo 8, lei fòrças Choshu deguèron se rendre e lei fortificacions de la region foguèron destruchas. Après aquela intervencion, leis Occidentaus demandèron una indemnitat fòrça gròssa de 3 milions de liuras au shogunat[7] [8]. Per redurre la soma, lo shogunat negocièt e leis Europèus demandèron la ratificacion dau tractat d'amistat de 1858 per l'emperaire, la dubertura dei pòrts de Hyogo e Osaka e una uniformizacion dei taxas a 5% [9]. Per far pression sus l'emperaire, una flòta foguèt mandada a Hyogo en 1865 e l'emperaire finiguèt per calhar e autorizar lo shogun de negociar ambé leis estrangiers.
Fin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Succès militars dau shogunat e restauracion provisòria de son govèrn[modificar | modificar la font]
Entre 1864 e 1867, data de sa dissolucion nominala, lo shogunat retrobèt una partida importanta de son poder e de son influéncia. D'efèct, lo 20 d'aost de 1864, capitèt de repossar puei d'esquichar una revòuta a Kyoto sostenguda per lo clan Choshu. Una expedicion punitiva, mandada en setembre, obtenguèt per la seguida lo deliurament dei caps de la rebellion refugiats sus lo territòri Choshu. Foguèron condamnats a mòrt. De mai, entre mai de 1864 e genier de 1865, una autra rebellion, la rebellion Mito, foguèt egalament desfacha per leis armadas dau shogunat maugrat unei victòrias inicialas deis insurgents [10] [11]. Coma per la revòuta de Kyoto, la repression foguèt saunosa[12]. Lei basas dau govèrn tradicionau foguèron donc installadas tornarmai e lo movement anti-shogunat reprimit.
Segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu e fin nominala dau shogunat[modificar | modificar la font]
Lo declin definitiu dau shogunat foguèt entraïnat per sa desfacha durant la segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu. Acomençada en 1866, l'expedicion foguèt desfacha per l'aliança e lei fòrças modèrnas dei clans Choshu e Satsuma. De mai, lo shogun Tokugawa Iemochi moriguèt, bessai d'empoisonament, la mema annada e Tokugawa Yoshinobu venguèt lo shogun novèu. Capitèt d'establir un alta-au-fuòc mai lo prestigi dau shogunat èra d'ara endavant grèvament afectat. Puei, lo 30 de genier de 1867, l'emperaire Komei moriguèt e son jove fiu Meiji li succediguèt enterin que l'influéncia de la rebellion Choshu-Satsuma aumentava. Lo shogun Tokugawa Yoshinobu prepausèt donc de rendre son poder a l'emperaire. La fin dau shogunat aguèt oficialament luòc lo 9 de novembre de 1867[13]. Dins aquò, lo poder dei Tokugawa èra ja fòrça important e l'estructura de son govèrn totjorn en plaça.
Guèrra Boshin[modificar | modificar la font]
Restauracion de l'emperaire e començament de la guèrra[modificar | modificar la font]
Maugrat la fin dau shogunat prononciada per Tokugawa Yoshinobu, lei relacions entre lei doas faccions èran encara tendudas. La rompedura aguèt finalament luòc au començament de l'annada 1868 e la guèrra civila acomencèt rapidament en genier. D'efèct, lei clans pus engatjats, principalament Satsuma e Choshu, dins lo camp de l'emperaire crenhèron que la fin dau shogunat proclamada per Tokugawa Yoshinobu foguèsse solament una manòbra per gardar un poder non oficiau important. Lo 3 de genier de 1868, de tropas dei dos clans ataquèron lo palais imperiau per liberar l'emperaire que proclamèt la restauracion de son poder. Puei, e mai se la majoritat dei senhors desiravan contuniar la collaboracion ambé lei Tokugawa, Saigo Takamori dau clan Satsuma, menacèt de suprimir lo títol de shogun e de sasir lei tèrras Tokugawa.
De son caire, lo shogun, inicialament d'acòrd ambé la proclamacion de l'emperaire, s'estimèt plus liat per aquela lo 17 de genier[14]. Aquela decision foguèt presa après la destruccion dau castèu d'Edo, una residéncia dau shogun, e l'ataca d'un burèu dau govèrn per de partisans dau clan Satsuma. L'endeman, lei fòrças dau shogun ataquèron donc lo palais dau daimyo Satsuma a Edo. Quauquei personas foguèron capturadas o tuadas[15]. Après aqueleis eveniments, una guèrra civila dubèrta, dicha guèrra Boshin, comencèt rapidament.
Batalha de Toba-Fushimi e presa d'Osaka[modificar | modificar la font]
Lo 27 de genier de 1868, 15 000 soudats dei fòrças dau shogunat ataquèron 5 000 combatents dei tropas dei clans Satsuma e Choshu a Toba e Fushimi, vèrs l'intrada sud de Kyoto. Equipats d'armas modèrnas mentre qu'una partida importanta dei tropas Tokugawa avián encara sei materiaus feudaus, lei clans Choshu e Satsuma resistiguèron. De mai, venguèron oficialament l'armada imperiala lo 28. Aprofichant lo cambiament de camp de divèrsei senhors entre lo 5 e lo 6 de febrier, capitèron donc de rebutar l'armada dau shogun. Après aquela desfacha, Tokugawa Yoshinobu, se retirèt a Edo e son prestigi èra entamenat[16]. L'armada imperiala acomencèt d'avançar e prenguèt lo castèu d'Osaka lo 8 en causa de la retirada dei fòrças dau shogun.
En revenge, sus lo teatre navau, la flòta imperiala èra pas encara capabla de batre lei naviris shogunaus. Foguèt batuda a Awa lo 28 de genier e perdiguèt un naviri.
Neutralitat dei país estrangiers[modificar | modificar la font]
Divèrsei país estrangiers tenián d'interès au Japon e assaièron d'intervenir au començament de la guèrra Boshin. Pasmens, pauc a pauc, après de negociacions ambé l'emperaire e fàcia a l'intransigéncia dau shogun, evolucionèron vèrs una neutralitat mai o mens respectada.
D'efèct, en febrier, leis Occidentaus reünits dins lo pòrt dubèrt de Hyogo declarèron que lo shogunat èra totjorn considerat coma lo govèrn legitim dau Japon. Aquela declaracion permetèt l'espèr d'una intervencion occidentala, especialament francesa, per ajudar lo shogunat. Dins aquò, una delegacion imperiala venguèt a Hyogo quauquei jorns après aquela declaracion. Lei diplomatas de l'emperaire rementèron l'abolicion dau shogunat e prometèron lo respèct dei tractats e la proteccion deis estrangiers. Ansin, obtenguèron finalament la reconoissença internacionala dau govèrn de l'emperaire. Pasmens, la reconoissença de l'emperaire arrestèt pas lo movement e leis atacas antiestrangiers. Per exemple, 11 marins francés foguèron tuats per un clan favorable a l'emperaire lo 8 de març de 1868. L'ambaissador anglés foguèt tanben atacat dins una carriera de Kyoto vèrs la fin dau mes.
Lo refús de l'ajuda diplomatica francesa per lo shogun acabèt lei poissanças occidentalas de demorar neutras dins la guèrra civila. Aquela ajuda foguèt la proposicion d'un plan prepausat per l'ambaissador Léon Roches per arrestar l'avançada dei tropas imperialas a Odawara, darrier ponch estrategic avans una ofensiva contra Edo. Léon Roches demissionèt e en març, sota l'influéncia dau Britanic Harry Parkes, les nacions estrangieras concluguèron l'adopcion d'una neutralitat estricta enebissent intervencions dirèctas e liurasons de materiaus.
Pasmens, aquel acòrd de neutralitat foguèt parcialament respectat car lei Francés ajudèron l'armada dau shogun ambé lo mandadís de conselhiers mai o mens oficiaus per formar de soudats. De mai, d'una maniera generala, lei dos camps capitèron d'obtenir de materiaus de guèrra modèrnes europèus o estatsunidencs.
Reddicion d'Edo[modificar | modificar la font]
Après sei premierei victòrias, Saigo Takamori dirigiguèt lei fòrças imperialas vèrs l'èst e lo nòrd de Japon, ganhant la batalha de Kōshū-Katsunuma lo 29 de març. Sei tropas poguèron donc enceuclar Edo en mai de 1868, entraïnant la reddicion de la vila e dau shogun Tokugawa Yoshinobu. Quauquei grops assaièron de contuniar la lucha mai foguèron vencuts lo 4 de julhet durant la batalha d'Ueno.
Pasmens, lo cap de la flòta Tokugawa, Enomoto Takeaki, refusèt la capitulacion. Amb uech naviris sota dotze e 2 000 òmes, capitèt d'anar vers lei territòris dau nòrd, revoutats contra l'emperaire. Foguèt egalament ajudat per un grop de conselhiers militars francés, especialament Jules Brunet.
Campanha contra la coalicion dau nòrd[modificar | modificar la font]
Après la desfacha e la reddicion de Tokugawa Yoshinobu, la màger part de Japon acceptèt lo govèrn e l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, unei senhors dau nòrd, sostenguts per lo clan Aizu, refusèron l'òrdre novèu e formèron una aliança per combatre lei tropas imperialas. En mai de 1868, l'aliança tenguèt lei clans de Sendai, Yonezawa, Aizu, Shonai e Nagaoka. De mai, un prince imperiau aviá fugit au nòrd ambé de partisans dei Tokugawa. Venguèt lo cap nominau de la coalicion. Enfin, la flòta d'Enomoto arribèt a Sendai lo 26 d'aost. Pasmens, maugrat una superioritat numerica importanta, 50 000 combatents, lei fòrças de la coalicion èran mau equipadas maugrat l'obtencion de 3 canons Gatling e de 2 000 fusius francés modèrnes ambé l'ajuda d'un marchand alemand.
Una campanha relativament corta permetèt de véncer la resisténcia de la coalicion. D'efèct, en mai de 1868, lo daimyo de Nagaoka foguèt atacat. Capitèt d'exercir una resisténcia importanta durant la batalha de Hokuetsu e d'infligir de pèrdas autas ais Imperiaus. Pasmens, son castèu foguèt pres lo 19 de mai. Puei, lei tropas de aigo Takamori capitèron de pertusar lei defensas de la coalicion construchas dins la passa de Bonari per atacar directament lo clan Aizu. Aqueu clan foguèt vencut en octòbre durant la batalha d'Aizu. En consequéncia, la posicion de Sendai èra desenant indefendabla e la flòta d'Enomoto se retirèt a Hokkaido.
Formacion de la Republica d'Ezo[modificar | modificar la font]
Après la desfacha sus l'illa d'Honshu, Enomoto Takeaki se retirèt a Hokkaido ambé sa flòta, sei conselhiers francés e 3 000 òmes. Entre lo 20 e lo 26 d'octòbre, eliminèron la resisténcia dau clan Matsumae puei prenguèron lo contraròtle de tota l'illa pendent lo mes de novembre. Pasmens, la flòta perdeguèt dos naviris importants au larg d'Esashi en causa d'una tempèsta. Puei, organizèron un govèrn sus l'illa e proclamèron la Republica d'Ezo lo 25 de decembre de 1868 ambé l'objectiu de formar una nacion independenta. Enomoto foguèt facilament elegit president. Leis autoritats d'Ezo assaièron adonc d'obtenir un sosten internacionau o un acòrd ambé l'emperaire mai leis Estatsunidencs, lei Francés e lei Rus refusèron de reconóisser la republica novèla. Puei, Enomoto prepausèt que l'illa foguèsse dirigida per lo shogun sota l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, aquela proposicion foguèt tanben refusada per lo Conseu Imperiau. Durant lei mes d'ivèrn, lei fòrças d'Ezo fortifiquèron adonc lo sud de l'illa per assaiar de rebutar l'assaut de l'armada imperiala. Un comandament d'oficiers japonés e francés foguèt egalament organizat e quatre bregadas venguèron operacionalas per l'armada d'Ezo.
Campanha d'Hokkaido[modificar | modificar la font]
Lo 20 de març de 1869, una flòta imperiala agantèt la baia de Miyako dins lo nòrd de l'illa d'Honshu. Lo 6 de mai, anticipant lo movement, la flòta d'Ezo assaièt d'atacar e de capturar lo naviri pus poderós de la flòta, lo Kotetsu. Pasmens, en causa dau marrit temps e de la preséncia d'armas modèrnas sus lo naviri, l'assaut contra lo Kotetsu manquèt.
Aquela revirada permetèt a l'armada de l'emperaire d'atacar directament l'illa d'Hokkaido amb una fòrça de 7 000 soudats desbarcats lo 9 d'abriu. Gràcias a lor superioritat numerica, capitèron de prendre pauc a pauc lei posicions defensivas fins a Hakodate, la capitala de la republica. Puei, entre lo 5 e lo 10 de mai de 1869, dins la baia d'Hakodate, la flòta d'Enomoto foguèt destrucha o capturada per lei naviris de l'emperaire. Aquela victòria permetèt ai tropas de l'emperaire de finir l'enceuclament d'Hakodate e d'obtenir finalament la capitulacion de sa garnison lo 17 de mai.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La Restauracion Meiji accelerèt l'industrializacion dau país ja acomençat durant la fin dau shogunat. Japon venguèt donc rapidament una poissança militara importanta, capabla de véncre leis armadas europèas coma en 1905 contra lei tropas russas.
Au nivèu de la politica interiora japonesa, lo govèrn novèu introduguèt de reformas per afeblir lei sostens dau shogunat abolit (daimyos, clans e samurais) e consolidar son poder. Ansin, una capitala novèla, Tokyo, venguèt lo centre dau poder e lei tèrras Tokugawa, 25% dei tèrras cultivadas, foguèron sasidas per lo govèrn imperiau. Puei, entre 1869 e 1871, leis autrei fèus foguèron egalament représ per l'emperaire. D'autra part, a partir de 1873, la casta dei samurais foguèt tanben abolida pauc a pauc maugrat la rebellion dau clan Satsuma en 1877. Dins aquò, la màger part dei samurais acceptèt aquelei transformacions e capitèron d'obtenir de pòstes importants dins la societat novèla (oficiers, ensenhants, foncionaris, fabricants d'arma de fuòc...) en causa de sei conoissenças. De mai, l'esperit d'elèit de lor classa subrevisquèt.
Lei fòrças armadas subiguèron tanben de reformas fòrça importantas ambé la disparicion de la classa dei samurais qu'èra la soleta que podiá tenir d'armas. Aqueu privilègi foguèt estendut a totei leis abitants. De mai, l'armada venguèt una armada de conscripcion amb un servici militar de quatre ans. Enfin, lei samurais poguèron plus portar en vila d'armas mostrant lor estatut ancian.
Enfin, lo govèrn imperiau desvolopèt fòrtament l'industria japonesa transformant lo país en poissança mondiala modèrna. Per exemple, la produccion de carbon, 600 000 tonas en 1875, agantèt 21 300 000 tonas en 1913. Autre exemple, lo nombre de naviris de vapor aumentèt de 26 en 1875 a 1 514 en 1913.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ The economic aspects of the history of the civilization of Japan Yosaburō Takekoshi p. 285-86.
- ↑ Black Ships Off Japan - The Story of Commodore Perry's Expedition, Arthur Walworth p. 21.
- ↑ Arms and men: a study in American military history Walter Millis p. 88.
- ↑ 4,0 et 4,1 Satow, Sir Ernest 2006 A Diplomat in Japan Stone Bridge Classics, p. 34.
- ↑ The Battle of the Straits of Shimonoséki, www.navyandmarine.org, [1]
- ↑ Sir Ernest Satow, A Diplomat in Japan, Capíto VIII, The Bombardment of Kagoshima.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 314-315.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p .86.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p. 145.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), pp. 119-120.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 118.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 120.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 310-311.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 124.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 125.
- ↑ Mark Ravina, Last Samurai: The Life and Battles of Saigo Takamori, John Wiley & Sons, 2004.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Paul Akamatsu, Meiji 1868: Revolution and Counter-Revolution in Japan, Harper & Row, New York, 1972, p.
- (en) W.G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford University Press, Stanford, 1972
- (en) W.G. Beasley, The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850, St. Martin's Press, New York, 1995
- (en) Albert M. Craig, Chōshū in the Meiji Restoration, Harvard University Press, Cambridge, 1961
- (en) Marius B. Jansen, Japan in Transition: From Tokugawa to Meiji, Princeton University Press, Princeton, 1986
- (en) Marius B. Jansen, The Making of Modern Japan, Harvard University Press, Cambridge, 2000
- (en) Rhoads Murphey, East Asia: A New History, Addison Wesley Longman, New York, 1997
- (en) Ernest Satow, A Diplomat in Japan (ISBN 4-925080-28-8)
- (en) Rachel F. Wall, Japan's Century: An Interpretation of Japanese History since the Eighteen-fifties, The Historical Association, London, 1971
- (en) Breen, John, The Imperial Oath of April 1868: ritual, power and politics in Restoration Japan, Monumenta Nipponica, 1996.
- (en) Harry D. Harootunian, Toward Restoration, Berkeley: University of California Press, 1970.
- (en) Najita Tetsuo, The Intellectual Foundations of Modern Japanese Politics, Chicago & London: University of Chicago Press.
- (en) H. Van Straelen, Yoshida Shōin, Forerunner of the Meiji Restoration: A Biographical Study, Leiden: E. J. Brill, 1952.
- (en) David M. Earl, Emperor and Nation in Japan, Seattle: University of Washington Press, 1972.
- (en) Marius B Jansen, Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration, New York: Columbia University Press, 1994.
- (en) W. G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford, California: Stanford University Press, 1972.
- (en) Conrad Totman, « From Reformism to Transformism, bakufu Policy 1853 – 1868 », in T. Najita & V. J. Koshmann, Conflict in Modern Japanese History, New Jersay: Princeton University Press, 1988, pp. 62 – 80.
- (en) Jansen, Marius B., « The Meiji Restoration », in Jansen, Marius B. The Cambridge history of Japan, Volume 5: The nineteenth century, New York: Cambridge UP, 1989, pp. 308–366.


text:
Shuadit
Lo shuadit o judeoprovençau (var. -al) o judeooccitan (en caractèrs ebraïcs: שואדית) es lo nom d'una varietat de l'occitan, sosdialècte dau provençau rodanenc, parlada per lei jusieus dau Comtat Venaicin. Es documentat dempuei lo sègle XI. Se considèra coma una forma defuntada de l'occitan que son darrier locutor, Armand Lunèl, qu'aviá lo shuadit per lenga mairala, defuntèt en 1977. Lo corpus de tèxtes encara disponible revela un parlar mesclat de mots d'ebrieu sus una basa provençala, pasmens lei mots d'ebrieu son en nombre limitat e la morfologia es provençala[1] Lo parlar es subretot remarcable de per sa fonetica particulara. Lei marcaires fonetics pòdon afectar siá lei mots ebrieus, siá lei mots provençaus, siá l'ensemble dau parlar.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Viguier Marie-Claire. Le « Sermon des Juifs » à Carpentras : Carnaval ou Pourim ?. In: Annales du Midi : revue archéologique, historique et philologique de la France méridionale, Tome 101, N°187, 1989. La crise de 1907 en Languedoc et en Roussillon : bilan historiographique et essai de biographie. pp. 236-237.


text:
Pont-de-Roide
Pont-de-Roide es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela vila a situat sul Doubs e la rota départementale 437 a unitat|357|m {{}} d'altitud dintre Montbéliard e Morteau.
Comunas limitrophes : Bourguignon, Noirefontaine, Roide, Écurcey, Vermondans (pòble annexat).
Cette ville est située sur le Doubs et la route départementale 437 à 357 m d'altitude entre Montbéliard et Morteau.
Communes limitrophes : Bourguignon, Noirefontaine, Roide, Écurcey, Vermondans (village annexé).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
1040
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1040 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Duncan tuat lo 14 d'aost dins lo corrent d'una expedicion per sometre lo reiaume de Moray dirigida per lo rèi Macbeth. Son adversari, qu'èra lo nebòt ò lo felen dau rèi Malcolm II, li succediguèt. Deguèt luchar còntra Crínán de Dunkeld — lo paire de Duncan — que fasiá tanben partida de l'ostau reiau d'Escòcia e que sostenguèt lei drechs de sei felens. Lo conflicte se debanèt fins a 1045.
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
Annada probabla de la fondacion dau movement deis Almoravides per Abdallah ibn Yasin. L'objectiu de son fondator, indignat per l'islam fòrça superficiau dei tribüs berbèras de certaneis oasís de Marròc, èra de fondar un ensenhament religiós de l'islam per restaurar sa puretat. Pasmens, son projècte obtenguèt un succès fòrça important e leis Almoravides venguèron rapidament una dei premierei fòrças militaras de Magrèb (→ 1053).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
24/01/2015
Imatges, per Jan-Peire Reidi
Quand los Americans prengueren Bagdad en 2003, la television faguet veire un elicoptèr que davalava sus l’embassada daus Estats Units e daus sodards que ne’n surtian per anar ocupar los bastiments. Los Estats-Units tornavan prener lur ben. Los ciutadans americans podian creire que los drechs de lur grand país umiliat eran restablits e que l’invasion de l’Iraq era justifiada.
Daus jornalistas fagueren remarcar que l’embassada aviá desjà estada presa l’enmatin e que lo « reportatge » filmat quauquas oras pus tard era entierament fabricat. D’autres disseren que quo era a quauqua ren prep lo mesma filme a l’envers de lo dau darnier elicoptèr que s’enlertet de l’embassada americana a Saïgon en 1974. Los Vietnamians dau nòrd era mestres de la vila. Daus mila de gent demoravan barrats dins l’embassada, podian pus se sauvar… Imatges d’umiliacion nacionala que los Americans eran pas prestes d’obludar…
Fagueren veire lo filme de Bagdad sus la chadena CBS. A los que ne’n fagueren lo repròche aus jornalistas, i aguet de la gent per respondre : « Lo reportatge es benleu factualament faus (factually false) mas es istoricament vertadier (historically true) » !
Parier per Neil Armstrong quand pauset los pès sus la luna en 1969. Darnierament, un reportatge per la chadena Arte provet que lo filme aviá estat fait per Stanley Kubrick a Londres avant l’eveniment, per l’amor de presentar aus telespectators daus imatges… presentables. Disseren que, a l’epòca, daus cineastas professionaus coma François Truffaut avian vut la trompariá.
Mai quò data pas d’aüei que los medias americans se sierven de fotografias fabricadas. Pendent la Guerra Civila americana, los jornaus daus estats de l’Union fagueren desjà pareitre de las scenas dramatizadas per la propaganda nordista. « Istoricament vertadier » !
Quo es verai en partida que òm pòt far dire ad una fotò tot çò que òm vòu. Benleu que los imatges nos aiden nos representar un eveniment e que, si son « historically true », fau ren lur damandar de mai, sens nos pausar la question de lur autenticitat. An un ròtle pedagogic, coma los imatges sus las façadas, los vitraus e los tableus de las egleisas. De las representacions per aprener l’istòria senta a nòstres ancians que sabian pas legir. Los grands tableus « istorics » de David, Gros, Géricault, Delacroix, Picasso, avian pas mai de valor documentària, mas lur messatge era acceptat. L’eficacitat de ‘queu « messatge » despendiá, per una granda partida daus ciutadans, de la volontat de lo creire. Las prenem per çò que son : de las òbras d’art fòrtas portairitz d’un messatge ancian.
Quo es pus parier aüei ; la gent vòlen daus documents autentics. Son plan esmalits si descuebren que los imatges son messongiers. O ben chausissen lo cinisme, fòrma de fenhantisa intellectuala ; deciden que òm pòt pus creire ren ni degun.
Quò empaicha pas que quauquas fotografias d’una fòrça excepcionala, presas sus la scena de l’eveniment per daus fotogràfes plan coratjos, pòrten un messatge pas totjorn prevut mai benvengut per las autoritats. An una valor de document e pòden quitament jugar un ròtle istoric. Pense a la fotò de Robert Capa presa pendent la guerra d’Espanha, ente un veu un combatant republican au moment qu’una bala fascista li fai laschar son fusilh e tombar mòrt d’eschina. O ben a la fotò de ‘quela dròlla vietnamiana que fug tota nuá sus la rota, lo còrs bruslat per lo napalm, en unlar de dolor, davant la fumada negra de son vilatge que crama. Los Americans que vegueren quò-‘quí dins lo jornau prengueren consciença de la sauvatjariá modèrna de la guerra que lur país menava au Vietnam. Parier coma « Lo Radeu de la Méduse » de Géricault, dins las annadas 1820 ; lo tableu aviá fait prener consciença aus Francés de l’incompetença de ‘quilhs monarchistas au poder, que avian perdut lur onor e lur umanitat. Parier coma Guernica. Pense aitot aus uelhs verds d’una pita dròlla afgana de benleu dietz ans en fotò sus la cuberta dau National Geographic quò fai tres o quatre annadas, daus uelhs plens de colera que siran jamai pus los d’un mainatge, que puraran pus jamai, perque an vut tota l’orror e la dolor dau monde, daus uelhs de serp presta a ‘fissar ! Òc-es, quò exista, los reportatges onestes que an dau sense !
A prepaus d’imatges, vautres voletz benleu me far parlar de Charlie. Segur, sei Charlie. Un Charlie coma vautres, que es plan triste, esmalit, desgostat. Que rencura plan « son » economista Bernard Maris. Que vòu pas laissar los fòus e los brigands far la lei en Euròpa mai dins lo monde. Que sosten lo drech de blasfemar, lo drech d’estre islamofòbe, crestianofòbe, judaistofòbe, ateistofòbe, librepensadofòbe, sabe-iò, dins las boinas de la lei republicana. Que a pas paur, e que pensa que, per forçar los uns e los autres a acceptar ‘queu drech, lo fau far servir, l’impausar, fau laissar « blasfemar », e non pas « respectar » sens criticar, autant dire acceptar, las cresenças, leis, « tradicions »… daus sauvatges. Un Charlie que aima Daumier, per exemple. Quauques dessenhs de Charlie Hebdo – benleu pas tots – lo fan plan rire, mas los oblueda redde !
Non, quo es pas mon genre, ’quel estat d’esperit de mocariá sistematica, mai si quò exista e deu existar. La simplificacion-simplisme-vulgaritat de l’expression e de la pensada, la derision generala son un autre biais de barrar lo sense critic, que pòt far mespresar tot mai tot lo monde, quitament las lingas minoritàrias… Mas aurá, quo es benleu pas lo moment de ne’n parlar. Excusatz-me !
A Marennes, lo 23 de genier de 2015
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
- Dont vas, Matieu, m’aquelu doi cafès?
Aquò es lo Tòni que s’interròga en mi veent arribar,
que m’entorni de la màquina dau cafè m’un gòt dins cada
man. Es un pauc ficanàs, lo Tòni. Ma cau ben dire, à
la sieu descarga, qu’es pas sovent que mi vau cercar un cafè à-n-aquela
màquina!
- Es per lu doi vièlhs, li fau.
Lu doi vièlhs! Fa ja doi oras que son arribats au Comissariat.
Coma èri lo solet disponible, lo collega de l’acuèlh lu m’a
mandats. M’en serii ben passat, mi poades ben crèire! Parlàvon
d’una maion qu’avíon bastit, dont vivíon despí d’ans
e d’ans mé la sieu familha e aüra non la retrovàvon.
Ai pas capit grand caua à l’istòria que m’an cuntat! Es
per aquò que mi siéu fach una pauada: li ai prepauat de li
anar quèrre un cafè, lo temps per ieu de mi pilhar una bufada
d’ària e de temptar de remetre tot en plaça dins la mieu tèsta!
Ma quora arribi au mieu bureu, sorpresa: li a plus degun! Paui lu doi
cafès, vau de corsa à l’acuèlh, demandi se quauqu’un
a vist passar lu mieus doi vièlhs: ren!
Vau dins toi lu caires e lu recantons dau Comissariat, demandi aquí,
demandi aià, ma degun lu a vists: dispareissuts!…
Lo Comissari, que mi ve tot trevirat coma siéu, mi demanda de m’assetar
e de li explicar tot, istòria de mi calmar un pauc:
- Que volíon, aquelu doi vièlhs? mi di. E cu èron?
Cu èron? Lo problema es pròpi que sabi pas cu èron!
Lu avii jamai vists avant! M’an cuntat una istòria estranja de maion
dispareissuda. M’an demandat cen que faíi dins la siéu sala
de manjar, pi si son inquietats de saupre cen qu’avii fach dau siéu
galinier, qu’èra ora d’anar rabalhar lu òus de la jornada.
Ieu, li capissii ren. Alora, m’an explicat qu’èron just partits
à si crompar un pauc de pan en bas dau Camin dei Molins e, quora son
tornats, la sieu maion li èra plus. Coma li maions à l’entorn
e l’usina. À la plaça, li èra lo Comissariat.
M’au Comissari, tornam au mieu bureu. M’avisi qu’avii gardat li doi cartas
d’identitat (per abituda, la promiera caua que fau quora quauqu’un mi vèn
trovar au bureu, es de verificar la sieu identitat). Avii ben regarjat lu
noms, ma pas lo rèsta. Es vèr que, coma mi fa remarcar lo Comissari,
son doi vièlhi cartas, d’un modèle qu’es plus en vigor despí
longtemps. L’adreiça es ben au n° 8 de la Diga dei Francés,
es à dire tot beu just dont es bastit lo noastre Comissariat.
Ma aquí dont siam sorprés, es que la carta de l’òme
dona lo 1897 coma data de naissença e aquela de la frema menciona
lo 1901.
Ma mi semblàvon pas tant vièlhs! Sessanta ans, bessai setanta,
ma segurament pas mai que centenaris!
Cèrqui, cèrqui, refestoni dins toi lu caires dau Comissariat,
de badas… Interrògui un e l’autre, à cada plan, ma degun lu
a vists.
Lu jorns d’après, tot aquò mi vira dintre la tèsta.
Ai totjorn l’impression que lu vau rescontrar dins un corridor ò que
lu vau trovar assetats au bureu, que m’aspèron.
Per temptar de mi levar aqueu pes, cèrqui toti li informacions
que poadi trovar à prepaus d’aqueu luèc dont es estat bastit
lo Comissariat.
- Avant lo Comissariat? Li èra una descarga, mi díon li
promieri personas que rescoantri.
D’unu ajúston qu’an ben fach de levar aquela bruta descarga, que
semblava pròpi una verruga au mitan dau quartier:
- Sensa parlar d’aqueli brutícias de caracos que li veníon
farfolhar, mi di lo racista de servici…
Una descarga, aí. E à costat de la descarga, li èra
coma una pichina cort, m’un local dont lu cantoniers metíon à
la sosta li sieu carriòlas e lu sieus autís, ramassas e palas.
Aquò, m’en sovèni clarament.
Una autra persona mi senhala que, just à costat, li èra
una estacion-servici. Aquò finda, à li ben pensar, l’ai encara
en ment… E n’i èra finda una de l’autre costat de la rota, un pauc
plus luènh. E mi sovèni que si faguèron cambriolar mai
d’un còup…
Ma avant? Un jorn que non travalhi, n’aprofichi per anar fins au Cadastre.
Aquí, ai una partida de la respoasta: li èra ben una maion,
avant la descarga ! D’un costat, la rota, de l’autre, una usina e, entre
la rota e l’usina, una maion e de campanhas. Li èra finda un canal,
dont si pescava l’anguila, qu’aüra l’an tapat. E aquelu doi vièlhs
èron lu proprietaris de la maion e dei camps que tocàvon. Eu,
retirat de la Vila, que li avia travalhat trenta-sièis ans coma rebrondaire,
ela qu’avia jamai travalhat foara, ma èra restada à maion
à s’ocupar dei sieus tres enfants.
Lu avíon expropriats à la fin dei annadas ’60. Per «utilitat
publica», avíon dich… En realitat, (e lo li avia confessat lo
maufatan que servia d’intermediari entre la Comuna e lu expropriats), la
Comuna avia decidit de netejar lo quartier sensa saupre vertadierament cen
que n’auríon fach après: falia ben despensar lu sòus
qu’avíon dins li caissas… Alora, s’èra edificada una estacion-servici,
mé la benediccion dau Cònsol de l’epòca qu’avia augut
la sieu part avant de s’en anar à Punta del Este, pi s’èra dubèrta
la descarga, denant de pensar à bastir un Comissariat.
Dins aqueli condicions, capissi un pauc plus ben perqué aquelu
doi vièlhs vènon aquí, au Comissariat: doi vièlhs
tabalòris que l’atge e l’expropriacion li auríon roïnat
la cervèla e vendríon aquí en cèrca d’una maion
que li es plus, que non sàbon qu’es estada prefondada, que non an
capit qu’es estada destrucha? Per un moment, l’ipotèsi m’agrada…
Pura, après verificacion, m’avisi qu’an assistit à la desmolicion
de la maion (ò pusleu au sieu desmontatge, que tot cen qu’èra
recuperable fuguèt revendut). Doncas, son ben au corrent de la disparicion
de la sieu maion… En mai d’aquò, l’òme es moart en lo 1984
e la frema en lo 1991: son ben elu sus li fotografias dau monument, à
Caucada…
De bravi gents, pareisse (au sieu enterrament, d’après lu testimònis
qu’ai retrovat, la glèia èra tròup pichina per contenir
tot lo monde qu’èron venguts).
Quaranta ans après la destruccion de la sieu maion, un vintenau
d’annadas après la sieu moart, devi ben admetre que son totjorn aquí,
que senti totjorn la sieu presença dins lo Comissariat… Au sieu, en
soma… Vau èstre constrench de crèire ai trèvas e ai
mascas!
À partir de deman, quora vendrai au travalh, aurai una pensada
per elu doi, m’esfoarcerai de mi tenir coma se la maion siguesse totjorn
drecha, coma se siguessi solament convidat per un moment dins l’intimitat
d’aquelu doi braves vièlhs…
Tèxte premiat au concors deis Amics de Mesclum en 2009.


text:
12/10/2015
Katy Bernard, passion troubadours
Maître de conférences à l'université Bordeaux Montaigne, la jeune gasconne Katy Bernard est spécialiste de l'occitan moderne et médiéval, en particulier les textes des troubadours. Après un premier ouvrage présentant les écrits du premier troubadour Guillaume IX d' Aquitaine ( « Le Néant et la Joie », 14€, éditions Fédérop), l'auteur vient de sortir «Les mots d' Alienor », consacrée à Aliénor d'Aquitaine, célèbre duchesse et reine, mécène des troubadours et petite fille de Guilaume IX. Découvrons d'où lui vient cette passion pour l'art des troubadours.
« Nasqueri a Sent Genis deu Bòsc, un pitit vilatge dins l'entre doas mars en Gasconha girondina. Ai tostemps auvit parlar la lenga per mas reir-grandas, l'occitan per io era lenga de hemna, mai de hemna vielha. Lo quite mot d'occitan m'era disconeishut, lo descubrigui per lo prumier còp au liceu a La Ruèla quante me calguet causir entre l'opcion latin e occitan. Quò venguet còp sec ma passion, ai heit mos estudis en fonccion d'aquesta mira a Bordeu Montanha, ente descubigui Guilhen IX d'Aquitania, que fuguet per io una revelacion. Mon promier libe « Le Néant et la joie », parla de l'amplituda de l'òbra de Guilhem IX, que vatz e ven entre doas termieras, de la jòia meravelhosa d'un costat au sentiment que tot pòt s'avalir d'un moment a l'autre. « Les mots d'Alienor » es l'alfabet d ' Alienòr « de A a W » e integra deus textes de trobadors, de las traças literarias deus segles XII e XIII que parlan d'Alienòr e de son linhatge. Ai botat deus escrichs d 'Alienòr, quatre letras en latin au papa, una letra a son filh Joan sens Terra, de las chartas que mostran una vision politica e literaria que far pensar clarament a una cultura. Los textes son tanben revirats en francés».
Et les projets ? « Trabalhe sur « Los libes de sòrts », textes divinatòris de l'atge mejan, qu 'es per surtir en çò de Classiques Garnier ». Katy Bernard effectuait ce jour-là une présentation de ses livres et des lectures de textes avec le comédien Mathieu Boisset, pour le plus grand plaisir de l'auditoire rassemblé à la librairie « Grain de lire » à Lalinde.
« Les mots d'Aliénor. Aliénor d'Aquitaine et son siècle » par Katy Bernard, éditions Confluences, 2015, 275 pages, 18 euros.
Denis Gilabert.
Les commentaires sont fermés.


text:
Huns Blancs
Lei Huns Blancs fuguèron un pòble nomada que formèt una confederacion en Asia Centrala a la fin dau periòde antic. Conquistèron Sogdiana en 479, una partida dau nòrd de la China modèrna en 493 e, après una tièra de guèrras, destruguèron l'Empèri Gupta e conquistèron una partida de l'Índia septentrionala e centrala. Impausèron tanben lo pagament d'un tribút important ai Sassanidas. Lo declin acomencèt au sègle VI ambé la pèrda d'Índia e, finalament, la destruccion de l'Empèri dei Huns Blancs per una coalicion formada dei Sassanidas e dei Tujues.