text:
Ensemble
Lo concèpte d'ensemble (o ensems) es fondamentau en matematica modèrna. La teoria deis ensembles foguèt introducha a la fin dau sègle XIX per lo matematician alemand Georg Cantor.
Intuitivament, lo tèrme d'ensemble designa una colleccion d'objèctes sonats elements de l'ensemble. Lo concèpte d'ensemble se caracteriza essencialament per lei proprietats seguentas :
- se pòt dire sens ambigüitat s'un objècte apartèn o non a un ensemble donat, autrament dich se n'es o se n'es pas un element ;
- leis elements d'un ensemble lo determinan univocament : dos ensembles coïncidisson se e solament se an lei meteisseis elements.
Çò qu'es important dins lo concèpte d'ensemble, es la relacion d’apartenéncia : un objècte apartèn a un ensemble (o au contrari li apartèn pas). En teoria axiomatica deis ensembles, qu'es a la basa de la presentacion axiomatica modèrna dei matematicas, se formaliza lei proprietats de la relacion d'apartenéncia.
Dins lo present article, se limitarem a un apròchi intuitiu dau concèpte d'ensemble : es lo ponch de vista de la teoria ninòia deis ensembles, sufisent dins la gròssa majoritat dei cas, maugrat l'existéncia de dificultats logicas que menèron a la constitucion dei teorias axiomaticas deis ensembles. En particular, la question de l'existéncia dei nocions introduchas (especialament : ensemble vuege, ensemble dei partidas, union, interseccion, diferéncia, e produch cartesian) que se pòt tractar solament dins lo quadre d'una teoria axiomatica, serà pas estudiada aicí.
Remarca terminologica : s'utiliza l'adjectiu ensemblista per qualificar çò que fa referéncia a la teoria deis ensembles (per exemple : definicion ensemblista).
Somari
- 1 Ensembles, elements e apartenéncia
- 2 Quauqueis ensembles importants
- 3 Egalitat de dos ensembles
- 4 Definicion d’un ensemble
- 5 Relacions entre ensembles
- 6 L'ensemble dei partidas
- 7 Operacions binàrias entre ensembles
- 8 Ensembles desjonchs
- 9 Referéncias
Ensembles, elements e apartenéncia[modificar | modificar la font]
Segon lo ponch de vista « ninòi », se pòt considerar un ensemble coma un sac abstrach envoutant seis elements, çò qu'es ben representat per lei diagramas de Venn. Sovent (mai es pas totjorn possible), se destria tipograficament l'ensemble, notat per una letra latina majuscula coma « E » o « A », de seis elements, notats per de minusculas coma « x » o « n ».
Leis elements pòdon èsser de quina natura que siá : nombres, ponchs geometrics, drechas, foncions... Dins leis expausats elementaris, se balha volontiers d'exemples exteriors ai matematicas. Per exemple : diluns es un element de l’ensemble dei jorns de la setmana ; una bibliotèca es un ensemble de libres, etc.
Lo meteis objècte pòt èsser element de mai d'un ensemble : "4" es element de l'ensemble dei carrats perfèctes, e mai de l’ensemble dei nombres pars. Aquestei dos ensembles son infinits, valent a dire qu'an una infinitat d’elements.
L'apartenéncia d'un objècte, notat per exemple x, a un ensemble, notat per exemple A, s'escriu : .
Aquò se pòt legir ansin :
- « x apartèn a A »,
- « x es element de (l'ensemble) A »,
- « x es dins A »,
- « A a per element x ».
Per indicar la non-apartenéncia d'un objècte a un ensemble, se barra lo simbòl d'apartenéncia :
- « » significa : « y apartèn pas a A », « y es pas element de (l'ensemble) A » ...
Quauqueis ensembles importants[modificar | modificar la font]
L'ensemble vuege[modificar | modificar la font]
Una nocion comòda e importanta es aquela d'ensemble vuege, qu'a ges d'element (lo sac es vuege, segon la metafòra precedenta). Se designa per lo simbòl seguent : (o : ).
Principaus ensembles numerics[modificar | modificar la font]
Certans ensembles de nombres jògan un ròtle particularament important dins totei lei brancas dei matematicas :
- L'ensemble (o N) deis entiers naturaus
- L'ensemble (o Z) dei nombres entiers
- L'ensemble (o D) dei nombres decimaus
- L'ensemble (o Q) dei nombres racionaus
- L'ensemble (o R) dei nombres reaus
- L'ensemble (o C) dei nombres complèxes
Per exemple :
- , , mai .
- . Se saup que .
Egalitat de dos ensembles[modificar | modificar la font]
En matematicas, se considèra que dos objèctes son egaus quand lei proprietats de cadun d'elei son lei proprietats de l'autre, valent a dire que lei dos objèctes se pòdon pas destriar un de l'autre (es la definicion de Leibniz de l'egalitat).
En teoria deis ensembles, se considèra qu'un ensemble es completament determinat per seis elements, son extension. Per exemple, se pòt definir l'ensemble A deis entiers naturaus divisibles au còp per 3 e per 5 e l'ensemble B deis entiers divisibles per 15 : aquelei dos ensembles son egaus (tot element de A es element de B e tot element de B es element de A ), mai an de definicions diferentas.
Ansin, se dirà que dos ensembles A et B son egaus, e s'escriurà coma de costuma A = B, s'an exactament lei meteisseis elements, valent a dire se tot element de cadun d'elei es element de l'autre :
- se e solament se :
- onte « » designa lo qüantificator universau (legir : "per tot"), e « » designa l'equivaléncia logica.
En teoria deis ensembles, se conois aquesta definicion sota lo nom d'axiòma d'extensionalitat.
Definicion d’un ensemble[modificar | modificar la font]
Definicion en extension deis ensembles finits[modificar | modificar la font]
Se parla aicí d'ensembles finits en un sens intuitiu : un ensemble es finit s'existís un entier naturau ben determinat permetent de ne comptar totei leis elements (per exemple, l'ensemble dei jorns de la setmana es finit, que se pòt comptar seis elements sensa passar lo nombre 7).
Bòrd qu'un ensemble es completament determinat per seis elements, se pòt determinar un ensemble finit per una lista de seis elements, que se nòta entre acoladas. Se ditz que l'ensemble es definit en extension.
Per exemple :
- l'ensemble A que seis elements son 2, 3, e 5 es notat {2, 3, 5}
- l'ensemble dei jorns de la setmana es notat { diluns, dimars, dimècres, dijòus, divendres, dissabte, dimenge }
Remarquem que la notacion d'un ensemble definit en extension es pas unica ; en causa de la proprietat d'extensionalitat :
- l'òrdre d'escritura deis elements a ges d'importància :
- per exemple, se A = {2, 3, 5}, alora A = {2, 5, 3}, e tanben A = {5, 2, 3}, etc.
- l'escritura repetida d’elements entre leis acoladas modifica pas l’ensemble :
- amb lo meteis exemple, A = {2, 2, 3, 5}, A = {2, 5, 5, 5, 3}
Leis ensembles qu'an ren qu'un element son sonats singletons. Per exemple l'ensemble qu'a per solet element "2" es lo singleton notat {2}.
Definicion en comprension deis ensembles[modificar | modificar la font]
Un ensemble pòt èsser definit en comprension, valent a dire que se definís per una proprietat caracteristica de seis elements : es verificada per totei leis elements de l'ensemble e solament per seis elements. Per exemple, es clar que l'ensemble deis entiers naturaus premiers es definit en comprension, per la proprietat (relativa ais entiers naturaus) « aver exactament dos divisors ». Se pòt utilizar la notacion d'un ensemble definit en comprension [1], per exemple per l'ensemble deis entiers naturaus pars, s'escriurà :
- .
Se definirà parierament l'ensemble deis entiers comprés entre −7 et 23 :
- (lo simbòl logic "" se liège "e").
e l'ensemble dei carrats perfèctes non nuls :
Per aquest ensemble, se pòt adoptar una autra notacion, pus immediata :
- .
Existisson donc doas formas de notacion :
- per : « l’ensemble deis elements x de E que satisfàn la condicion P(x) »
- per : « l'ensemble deis imatges per l'aplicacion f deis elements x de E que satisfàn la condicion P(x) ».
Vaicí d'autreis exemples :
- es l’ensemble de totei leis entiers pars.
- es tanben l’ensemble de totei leis entiers pars.
- es l’ensemble vuege.
- es tanben l’ensemble vuege.
- es mai l’ensemble vuege.
- es l’ensemble dei nombres reaus.
- es l’ensemble dei matritz simetricas realas.
Relacions entre ensembles[modificar | modificar la font]
Inclusion, sosensemble[modificar | modificar la font]
Estent dos ensembles A, B, se ditz indiferentament que :
- A es un sosensemble de B o A es una partida de B
- A es inclús dins B o A es contengut dins B o B contèn A
se totei leis elements de A son d'elements de B ; dins aqueu cas, s'escriu :
- .
Quauqueis exemples d'inclusions entre ensembles :
- , , e .
Proprietats[modificar | modificar la font]
- Per tot ensemble B, B es un sosensemble de B e l'ensemble vuege es un sosensemble de B :
- e .
- Transitivitat de l'inclusion : estent tres ensembles A, B, C,
- se e , alora .
Egalitat[modificar | modificar la font]
L'egalitat de dos ensembles es estada definida supra. Se pòt caracterizar ansin l'egalitat de dos ensembles A e B :
- se e solament se e
(valent a dire que tot element de A es element de B, e reciprocament tot element de B es element de A).
L'ensemble dei partidas[modificar | modificar la font]
Per tot ensemble A se definís l'ensemble dei partidas de A : es l'ensemble que seis elements son lei sosensembles de A ; se nòta . Per exemple, se A = { a, b, c } alora l'ensemble dei partidas de A es :
- .
Operacions binàrias entre ensembles[modificar | modificar la font]
Lei principaleis operacions binàrias ensemblistas son l'union, l'interseccion, la diferéncia (simetrica o non) e lo produch cartesian.
Union[modificar | modificar la font]
L'union de dos ensembles A e B es l'ensemble constituit per totei leis elements qu'apartènon a l'ensemble A o a l'ensemble B o ai dos. Se nòta : A ∪ B.
- (lo simbòl logic "" se liège "o").
- Per exemple,
Proprietats[modificar | modificar la font]
(Lei letras majusculas A, B, C designan d'ensembles).
- Relativas a l'inclusion:
- e
- se e solament se
- Commutativitat :
- Associativitat : ; per aquò, se nòta l'union sensa parentèsis :
Interseccion[modificar | modificar la font]
L'interseccion de dos ensembles A e B es l'ensemble constituit per totei leis elements qu'apartènon simultaneament a l'ensemble A e a l'ensemble B. Se nòta : A ∩ B.
- (lo simbòl logic "" se liège "e").
- Per exemple,
Proprietats[modificar | modificar la font]
(Lei letras majusculas A, B, C designan d'ensembles).
- Relativas a l'inclusion:
- e
- se e solament se
- Commutativitat :
- Associativitat : ; per aquò, se nòta l'interseccion sensa parentèsis :
- Distributivitats mutualas de l'union e de l'interseccion :
Diferéncia[modificar | modificar la font]
Diferéncia ensemblista[modificar | modificar la font]
La diferéncia de dos ensembles A e B es l'ensemble constituit per totei leis elements de B qu'apartènon pas a A. Se nòta : B \ A o B − A.
- .
Quand A es una partida de E, la diferéncia ensemblista E \ A es tanben sonada ensemble complementari de A a respècte de E.
Per exemple, es l'ensemble dei nombres irracionaus (lei reaus que son pas racionaus).
Diferéncia simetrica[modificar | modificar la font]
Se definís tanben la diferéncia simetrica de dos ensembles A e B, qu'es l'ensemble deis elements qu'apartènon a A e pas a B o ben qu'apartènon a B e pas a A (es a dire qu'apartènon a A o a B mai pas ai dos). Se nòta : A B.
- , e tanben .
Produch cartesian[modificar | modificar la font]
Lo produch cartesian de dos ensembles A e B es l'ensemble de totei lei pareus (a, b) taus que a ∈ A e b ∈ B. Se nòta : A B.
- .
Ensembles desjonchs[modificar | modificar la font]
Se ditz que dos ensembles A, B son desjonchs s'an pas d'element comun, valent a dire que :
Per exemple, l'ensemble dei nombres premiers diferents de 2 e l'ensemble deis entiers naturaus pars son desjonchs.
Se E, F son dos ensembles, e se A = E e B = F \ E, alora lei dos ensembles A, B son desjonchs.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ qu'apareis sota una forma un pauc diferenta dins leis Operazioni della logica Deduttiva (1888) de Peano.


c: text/html

text:
Urgellet
Eth Urgellet ei un territòri istoric e ua comarca naturau de Catalonha que se tròbe as Pirenèus, concrètament ara comarca dera Aut Urgèl (eth Aut Urgèl compren: eth Baridà, eth Urgellet e eth sector meridionau, ath sud deth grad de Oliana -es ribères de Oliana e de Bassella-).
Eth territòri deth Urgellet correspon a lèu tota era comarca catalana deth Aut Urgèl, exceptant era part mès orientau (eth Baridà) e eth sector meridionau. Eth Estret de Mollet supause eth limit naturau entre eth Urgellet e çò Baridà.
Era istòria dera Urgellet ei fòrça restacada damb es Sedes Urgelli (La Seu d'Urgèl), çò Bisbat d'Urgèl e çò Comtat d'Urgèl. Eth çò de darrèr cas, eth Urgellet ei eth territòri que da lòc en Comtat, damb caplòc en la Seu d'Urgèl, e que s'agranic cap ath sud fins arribar enes comarques dera Urgèl e çò Pla d'Urgèl, entre autes. Per aguesta arrason bèri pòbles e dues comarques dera plana de Lhèida contien eth nòm d'Urgèl qu'a era sua origina ne la Urgellet.
Eth toponim Urgèl (Urgell en catalan) segons eth lingüista Joan Coromines, ei d'origina preromana. Aguest madeish autor interprete qu'eth sòn significat se restacarie damb era preséncia d'aigua, causa qu'ei versemblanta se s'a presenta era origina especificaments pirenenc deth toponim.[1]
Municipis deth Urgellet[modificar | modificar la font]
- Alàs i Cerc
- Arsèguel
- Cabó
- Cava
- Coll de Nargó
- Estamariu
- Fígols i Alinyà
- Josa i Tuixén
- Montferrer i Castellbò
- Organyà
- Ribera d'Urgellet
- La Seu d'Urgèl
- Les Valls d'Aguilar
- Valls de Valira, les
- Vansa i Fórnols, la
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ GGCC, l'Urgell: Era origina deth toponim.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
30/03/2017
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 2 d'abriu 2017
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission dau diumenc 2 d' abriu 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Brigita Miremont-Orazio per son libre "Pèire Miremont, 1901-1979, escrivan oblidat del Perigòrd negre".
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
08:05 Publié dans Actualitats, actualité, Literatura en òc, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
L'Ostal Joan Bodon vos convida a la descobèrta d'un òme e de son òbra. Al còr de la bòria mairala, una scenografia originala vos dubrís los camins romanescs, contats e poetics d'un escrivan magèr de la literatura occitana.
S'avètz talent d'una passejada prigonda, atendresida e trebolaira, tot seguent lo fial de la lenga nòstra, acabatz de dintrar...
Los Amics de l'Ostal Codon vos convidan al 3em festenal Contes e Racontes en Segalar los divendres 19, dissabte 20 e dimenge 21 d'octobre a Crespinh.
Pendent 3 jorns, venetz partejar lo plaser dels mots, risolièrs, colorats o d'amor, en francés, en francés mesclat d'oocitan, en occitan


text:
Paisans de Roergue
Paisans de Roergue, annadas 1960
Fa un bel briu, mai d’un an, que voliái partejar mon estrambord pel film de Paulette et André Andrieu, Paisans de Roergue (Piget films, 2016) que n’ai comprat lo DVD. Me lo torni passar a tròces de temps en temps, per n’ausir la lenga polida e pantaissejar sur sos imatges ipnoticas. La magia d’aqueste film ven de la qualitat de la presa de vista, de la votz que parla e de l’efèit de remontanda dins un temps abalit mas a portada de memòria, almens per ièu. Es un viatge dins un monde qu’ai a pena conegut, mas que treva mon esperit dempuèi l’enfància : lo dels paisans de l’aprèp guèrra, agantat juste al moment qu’es a disparaisser, amb l’espandiment de la mecanisacion e l’acceleracion de l’exòde rural.
Paulette e André son d’enfants de paisans roergats ; ela es nascuda al mas de Combias, comuna de Vilanòva, el es sortit de Salussas a Montsalès, a quatre quilomètres. Al moment dels films, èran un jove coble de trente ans que, coma tant d’autres, vivián lenh del país, a Nemours (Sèna-e-Marna). El fasiá l’ingenior en cò de Corning, entrepresa americana especializada dins la vitròceramica (foguèt l’inventor d’un procediment – l’encapsulatge de grafita dins lo veire – e anava sovent en America). A la debuta de las annadas 60 comprèron una bona camerà d’amatur, una CAMEX cellula Reflex 8, que caliá remontar a la manivèla cada 13 segondas (!), per filmar lor filh pichon, Éric, totjorn vestit coma un princilhon, que dèu aver uèi mai o mens mon atge.
Mas lèu lèu se botèron a filmar lor país e lors familhas, cada còp que tornavan, mai que mai lors parents, encara en activitat e los filmèron al trabalh e dins totas las ocupacions importantas, non pas a l’astre, coma se podriá creire, mas d’un biais plan soscat, scenarizat per Paulette e amb l’ajuda d’esplèches – lampas de cromas, magnetofòne (mas lo son nos es pas demorat) –, e amb una volontat de quasi exaustivitat. Tant qu’entre 1962 e 1971, lo coble ramusèt en familha una mèna d’enciclopedia visuala de la vida paisana en Roergue, ont manca quasiment pas res de las activitats quòtidianas e dels grands trabalhs de l’annada, al fial de las sasons, de la prima a l’autona e de l’autona a la prima. D’en far la lista, òm demora espantat, plan segur per la quantitat de trabalh (benlèu encara mai la de las femnas que la dels òmes), mas benlèu d’abòrd per la qualitat e lo nombre dels biaisses de far d’aquel monde. Sabián far tot çò que i aviá a far dins aqueste temps de policultura : menar de parels de biaus, vendemiar, faunhar lo rasin, pressar la vendemia, amassar las pomas, far la citra, curar lo castanhal e amassar las castanhas, derrabar las blèdas, recòltar e despolhar lo milh, tuar lo pòrc, engraissar las òcas e preparar lo fetge gràs, far lo pan, empeutar los noguièrs, laurar amb lo brabant e la dombasla, semenar a la volada, dalhar, far los fens, amassar lo telh, sonhar la polalha, amai la tuar, la preparar e cosinar, plantar las trufas, meissonar la civada e lo blat, escodre, dondar de vacas, ajudar lo vedelatge, sonhar e enferrar las bestias sul mestièr, far de palhassons e de palhassas (amai en forma de bombonièira pels toristas !), vendre e comprar a la fièira, etc. etc. E cal apondre l'arrivada del tractur e autras machinas que caliá saber menar e subretot reparar... Lo film mòstra tot aquò, mas òm i vei pr’aquò tanben de simples moments de bonur ordinari : lo despartin pels camps, un repais de batusa, una velhada d’espelofatge, lo pichon Éric botat dins una saca, la culhida dels reponchons (lo tamièr, l'erba totem de nòstre país !), l'oncle Milon que pòt pas s’empachar de far lo colhon… e tanben d’eveniments locals : las feiras e festas de Vilanòva e de Vilafranca, una procession per las rogacions (la darrièra que se faguèt), l’usatge particulièr a la parròquia de Setfons de far, cada dimentge abans messa, una pichona procession al torn de la crotz davant la gleisa…
Tot aquò es filmat amb un uèlh precis, assabentat, que vòl mostrar lo biais e la tecnica, los ligams tanben dins l’accion entre los òmes, las bestias, los esplèches e la tèrra. Lo quadre es totjorn sonhat, l’imatge impecable, de còps que i a, sovent – lo passar del temps ajuda fòrça – d’una granda poesia. Los vestits, los còs, los biais de caminar e de se tener… una forma d’umanitat uèi desapareguda torna passar davant los uèlhs, coma sul rebat d’un veirial. Aquí parli dels parents dels filmaires, nascuts probablament a la tota debuta del sègle, a mai benlèu un pauc abans pers los d’André. Sul mercat pr’aquò s’encontran de vièlhs paisans encara en bloda (los paires d’André e de Paulette l’avián deja quitada), de vièlhas tota de nègre vestidas amb las robas longas e los pichons panièrs nègres. Sus las pòtas, se devina mème de còps que i a de mòts franceses e occitans, amai se los enregistraments son venguts malurosament inaudibles e an pas pogut èsser utilisats.
Aqueste tresaur, plan catalogat dins de tiradors, e un film de 5 oras d’imatges deja montat, dormissiá a l’ostal de Paulette e André. Ne parlèron pr’aquò a Christian-Pierre Bedel, vengut dins lo parçan per far de collectatge. Es aital que lo film foguèt pres en man per son filh talentuos Amic (l’òme de la situacion, el qu’a realizat la seria « Biais », sus el vesètz aqueste article de la Despacha), tornat montat per Lila Fraysse en seguissent lo cicle de las sasons (en doas partidas : de la prima a l’auton e de l’auton a la prima) e portat a la durada rasonabla de 2 oras 30.
Lo son pr’aquò mancava e aviá pas de sens de far una reconstitucion sonora que seriá estada del tot artificiala. De fait, Amic Bedel s’es limitat a apondre qualquas raras evocacions sonoras e a comandat a Christophe Rulhes una musica, simpla e discreta, a la guitara, que fa sentir lo temps que passa sens èsser una evocacion directa de la musica del temps passat (e tant melhor, qu’aquò es la fauta magèr costumièra dels documentaris fachs d’imatges ancians). Mas subretot, e aquò fa mai de la mitat de la qualitat del film, Amic a demandat al quite André de parlar, de situar e descriure, a flor e mesura, çò que mòstran los imatges. Me confidèt el meteis qu’André prenguèt lo micrò dins l’estùdio e, tot en visionant los imatges, en una sola presa, sens cap d’esitacion, tranquillament e simplament, dins un occitan remirable, amb un vocabulari retengut, conciu e precis coma sos imatges, contèt tot çò que vesiá e qu’aviá filmat, mai de 50 ans de per abans : « Paul e Milon son en tren de jónjer un parel de biaus, un parelh de biaus joves per los domdar. Aquò se passa al mas de Combias, dins la parròquia de Setfons dins la comuna de Vilanòva. Los van mestre de morrials per los empachar de paisser pendent lo trabalh. […] Aquí mon paire Felix a la Salussa dins la comuna de Montsalès que laura amb lo brabant atanben, un parelh de biaus… Aquí ma maire Marià que planta de las trufas, ma ela las planta dins la relha, jos la tèrra qu’es estada virada […] Aquí Milon que laura d’un autre biais, amb la dombasla. La dombasla conven melhor per laurar la ont i a dels ròcs, perque amb las doas estèbas i a manièra de la virar per far lo torn dels ròcs. Aquò tanben es un retrincatge : retrican per seminar de milh. ». Vaquí qualques tròces de la debuta que, me pensi, vos balhan l’enveja de veire los imatges e d’escotar la votz. Per aquò far, es pas complicat : avetz pas qu’a crompar lo DVD (ont podètz causir de jostitols en francés, anglés e esperanto[1], amai una version comentada directament en francés) que, per un còp, me fau una joia de far de reclama : vaquí lo bon de comanda !
Joan Pèire Cavalièr
PS De legir tanben l’excellent article de Benezet Roux sul blòg de Viure al País.
Paisans de Roergue
[1] André Andrieu, que parla tanben anglés, es un militant de la causa esperantista.


text:
Nascuda en 2004 de la volontat de federar las diferentas iniciativas en favor de l’identitat occitana a travèrs lo fotbòl, l’Associacion Occitana de Fotbòl (A.O.F) recampa de fotbalaires occitanofònas dels quatre caires d’Occitània.
La practica del fotbòl amb l’A.O.F es duberta a totas las personas (òmes e femnas) esportivas, sapiant jogar al fotbòl e parlant l’occitan (valent a dire en alvernhat, gavòt, gascon, lemosin, lengadocian,provençal).
L’A.O.F encoraja la formacion en occitan de los que mestrejan pas encara l’occitan.
L’A.O.F es una associacion lei 1901 independenta e laica.
L’A.O.F es duberta a totes los que vòlon obrar al manten e al desvolopament de la lenga occitana.
Non es restacada ni a la Federacion Francesa, Italiana, Espanhòl de Fotbòl o a quina autra organizacion pan occitana que siá.
Dins sas partidas de fotbòl, l’A.O.F se referís a las reglas del fotbòl, talas coma son fixadas per la FIFA.


text:
Capítol
4
Un còp
de tèsta
Eriam
arrribats au 15 de setembre. Aqueu jorn d’aquí, dins l’après-miegjorn, Poliguen
offrissiá l’imatge de la solesa e de l’abandon ; auriam poscut creire que
la vida se n’èra completament retirada. Èran totei defòra leis estajants, lei
pescadors a la mar, lei paludiers ai salins, lei femnas a la recòlta dau varech
ò a la pesca dei cambaròts. N’èra restat pas aicí que leis enfants trop joines
encara per èstre menats, un dotzenat de
drollets que, en l’abséncia de sei gents, se trobavan mèstres absoluts de la
plaça. Avián totei entre sèt e dètz ans, franc dau fiu Legoff, que s’enanava
ben sus sei dotze. En rason de son grand atge e de son experiéncia premeirenca,
li avián donat leis autres a gardar.
Anam veire coma aqueu venerable Mentòr s’aquitèt de son pretzfach, e per
quantei valentiás justifiquèt la fisança dau borg.
Fuguèsse
abançada la sason, fasiá toforassa pasmens. L’èr e la mar fasián mirau ;
tombava dau cèu dei torrents de fuòc ; lo solèu devorava la còsta.
Na
Enric s’èra annada assetar a l’ombra dei pins pinhons que coronan la plaja. Se
teniá espandit pròche d’ela Marc, e, coma la mamà cranhissiá que s’escapèsse,
cercava de l’endormir ambe sa votz doça que lo breçava. Venguèt que en ensajant
d’endormir son fiu, fuguèt ela que s’endormiguèt ; sei parpèlas pesugas s’abaissèron
e, coma lo Marquonet fasiá mina de s’ajocar, ela prediquèt au vent e se laissèt
penequejar.
Lo
fach èra que Marc èra desrevelhat coma una portada de furas.
Ausissiá
lo crit deis dròlles qu’èran a s’esbaudir sus lo pòrt, e dempuei un ora li
fasiá enveja de se mesclar a sei jòcs.
Après
que sa maire aguèsse clucat l’uelh, Marc badèt quauquei minutas, puei s’arborèt
plan planet, sortiguèt dau bòsc a pas de lop, e s’abrivèt cap au pòrt ;
arribava quora subran calèt emberlugat, enlordit, pivelat per l’espectacle
somondut a sei regards.
Au
còntra deis injoccions de sei familhas, totei mei galapians venián de
s’escampar dins un barquet a l’estaca. Lo brave Mentòr s’èra sasit deis avirons
que manobrava en bracejant, mentre que lo restant de la chorma, que trepejava
barca a travèrs, estampava a l’embarcacion un moviment de borrolís ò de
brandament que permetiá de se creire dins l’ocean plen.
Coma
veguèron Marc, cridèron :
- -Marc !
Vaicí Marc ! òu ! Vene Marc, vene ambe nautres !
Aguèsse
vist lo cèu entredubèrt, aguèsse entendut dotze serafins jogant de la viòla e
lo convidant a venir prene plaça au paradís, seriá pas estat mai vivament
temptat lo Marc.
- -Nani,
çò diguèt fin finala, nani, me l’a defendut ma maire.
- - Bodieu !
Bodieu ! cridèt lo fiu Legoff qu’èra un brave diable. Qu'es lo mau que
siam a faire ?
E leis autres de tornar dire en còr :
- -Vene,
doncas, Marc vene doncas ambe nautres !
Èra aquí Marc, drech, tancat, lei mans dins lei pòcas, leis
uelhs ficats sus lo gorg que l’atrivava.
- - Nani !
murmurèt d’una votz trantalhanta.
Fuguèt la bramada.
- - Petacha ! Petacha ! A bas Marc ! fòra lo Parisenc ! fòra lo
capon !
Resistiguèt pas Marc. Donèt un còp d’uelh lèu-lèu dau
costat dau bòsc, puei, doblament copable, cedant a l’encòp ais incitations de
son amor-pròpre e a l’atrach dau plaser defendut, coma lei bandits picavan dei
mans, contents que non sai d’aver un complici de mai, sautèt dau cai fins au
barquet.
S’anavan pas arrestar aquí.
Coma es bòn de dire qu’en manjant l’apetit ven, ven subretot, va fau dire, quora tocam a la frucha defenduda. Lo jòc demanda que fauta. La mar
baissava : èra suava, plana e pesuga. Fasiá quasi pròche d’una ora que
s’afanavan coma de possedats dins aqueu batèu que marchava pas, e començavan de
s’alassar d’un jòc que, ben que fuguèsse tant violent, lei laissava en plan,
quora aqueu bregand de Legoff, fieròt de mestrejar leis avirons, prepausèt a
seis amics la regalada d’una passejada a l’entorn de la baia. S’agissiá,
simple, d’en costejar lei bòrds e d’anar s’encalar plan planet sus la sabla, a
l’autre bot de la plaja.Un bramadís onte
pertusava lo crit de : « Viva Legoff ! » aculhiguèt
aquela proposicion remirabla. Marc trefolissiá de jòia, èra ibre de
desobeïssença,e, malurós !, fuguèt ben eu que destaquèt l’amarra que teniá
lo barquet a la paret dau cai
Aquí-lei, quanta fèsta !
Avisa-te que Cristòu Colomb que metriá lo cap sus un monde
novèu seriá pas plus trionfant, ò pas plus fièr.
Aqueu barquet pròche de laissar lo pòrt, aquela mar que te
semblava tant suava, aquelei drollets tant joiós a l’ora dau despart, tot aquò,
mon car Pau, te presenta un tablèu fisèu deis entrainaments a totei leis atges
de la vida. Sembla que poirem sempre s’arrestar abans, que serem sempre mèstre d’arrambar
ai ribas que se mòstran. Volèm solament faire lo torn de la baia, e se liuram au
corrent que mena au gorg sensa faire mèfi.Èran a pron pena sortits dau canau, que l’embarcacion,
fòrça mau bailejada, deveniá la presa dau reflux que lei emportava au larg e
degun d’entre elei se n’avisava pas. Risián, cridavan, cantavan ; se
possedissián pas plus. Mèstre Legoff, conflat de son importancia, jogava deis
avirons a tota zuerta, e lo barquet, coma se fuguèsse èstat tirat per de liames
invisibles, s’aluenhava de mai en mai dau maratge.Te fau aguer l’uelh marin per mesurar exactament lei
distàncias de la mar. Pensavan d’èstre encara dins la baia que n’èran ja luenh.
Lo punt onte s’èran promés d’abordar descreissiá, insensible. Lei montilhas,
lei rocàs, l’amèu, totei leis accidents de la còsta, s’abaissavan e
s’amendrissián pauc-a-cha-pauc darrier elei.Venguèt un instant onte lei cants e lei rires calèron
bruscament : coma ganhavan lo larg, l’ocean grossisiá ; leis
envolopava la marejada.L’estonament, l’estabosiment, l’espavent, se pintavan sus
totei lei caras.
S’èra rendut Legoff e se fatigava en esfòrç
impotents ; se roncèron tot d’un còp sus lei ramas, e manobrèron tant ben
qu’au bot de quauquei segondas lei ramas èran lo joguet deis ondadas, sensa que
siága possible de lei tornar pescar. Per l’usatge que n’aurián fach, lo
daumatge èra pas grand : l’esglari ne’n venguèt bèu, coma se venián de
perdre l’unenca chança de salut.
Quilèron, desesperats : intravan en nauta mar.
Solet Dieu lei podiá entendre.
Lo jorn baissava, lo solèu cremava lo ponent, e pas una
vèla a l’orizont, pas un caça-marèia en
vista, pas una chaloupa, pas un batèu-buòu ! Perduts dins l’immensitat,
vesián pas que lo cèu e l’aiga. Ansin qu’arriba sempre entre gents que se son
associats per faire una bestiesa, avián esclatat, cadun disiá sa rancura; mai lo
sentit dau dangier comun que grandissiá pauc-a-cha-pauc se faguèt pas esperar
per lei reconciliar. Quichats leis uns còntra leis autres e cadun se prestant
son ajuda, palles, desfachs e leis uelhs macats, cridavan pas plus, ploravan
pas plus, èran esglariats.
Tant l’embarcacion virolejava sus la cima d’una lama, tant
s’enfonsava e dispareissiá dins un gorg. Leis èrsas udolavan coma una chorma de
dògos afamats. Marc e Legoff èran solets a faire encara bòna contenéncia.
Legoff aviá lei biais revoutats d’un pichon Ajax qu’escomet lei dieus. Quant a
Marc, auriam dich que la scèna qu’aviá sota leis uelhs desrevelhava an eu mens
d’esglari que non pas de curiositat. Aviá
ausit parlar de Robinson e se vesiá ja dins una illa desèrta. Aquela tòca li agradava
ben. Fuguèt servit coma fau : a l’ora onte lo solèu s’entraucava dins leis
ondadas, lo barquet s’escranquèt sus un banc de pichons estèus que lo jusant
aviá mes a flor d’aiga.
Cambavirats per la violéncia dau tuert, rotlèron forra-borra e s’arborèron puei en se
chaspant lei còstas. N’èran quiti per quauquei nafraduras ; mai lo barquet,
pecaire, èra espetat.
(de seguir...)
Tam d'après Jules Sandeau.
Dessenh au futre de Tam inspirat per lo libre originau.


text:
dilluns, 24 de desembre de 2012
¡¡¡ Remontada de líder !!!
Victòria bric fàcil era artenhuda pera U.E. Bossòst aguest darrèr dissabte en Bossòst, dauant un equip dera part baisha dera classificacion que demostrèc molt bones maneres.
Ena prumèra mietat eth ritme deth partit ere tranquil, sense auè granes ocasions de gol; era U.E. Bossòst portaue era iniciatiua e eth Larboust sajaue de sorprène ara defensa aranesa. Daue era impression qu’eth 0-0 anaue ben as dus equips e portant se jogauent bastant: eth Larboust entà gesse dera part baisha dera classificacion e er equip aranés entà plaçase prumèrs deth campionat.
Ena dusaua mietat ath quart d’ora eth Larboust aprofitaue ua pilota ara esquia dera defensa aranesa e Duloc se plantaue dauant Kike e shutaue ras entà marcar eth 0-1. Era U.E. Bossòst responèc ara seguia e Paba d’un bon cop de cap empataue a 1. Eth partit ja portaue un ritme diferent e eth domini d’er equip aranés ere cada viatge més gran. Eth madeisn Paba auèc dues ocasions en una rematada de cap prumèr e dempús en ua pilota en que se quedèc dauant deth portèr e shutèc as sues mans. En ua fauta laterau shutada per Pèir e tocada de cap leugerament per un defensa deth Larboust s’introduie ena porteria francesa, ere eth 2-1. Enes menutes que quedauem ei quant més s’enlordic un sinhau eth joc, auem fòrça interrupcions.
Ath finau, victòria que mos plaçe eth prumèr loc deth campionat damb 26 punts, seguic peth Villeneuve de Riviere e Etoile Cagire 25, Isle en Dodon 24 e Luchon 21.
Eth plòplèu partit, 8ua jornada deth campionat de liga dissabte 5 de gèr tàs 20:00 ores en Bossòst contra er equip deth Villeneuve de Riviere.
Aguesta semana entrenam eth diuendres dia 28.
¡¡¡ Bones Hèstes e Erós An Nau entà toti !!!
U.E. Bossòst : Kike, Jaime, Chapo , Antonio, Hector, Àlex, Piñeiro, Luis, Ignasi, Ariel , Pèir. Remplaçants : Salva, Madrid, Paba.
Tarjetes auriòles : Piñeiro (89’).
Trainer : Jordi.
F.C. Larboust-Oô: Tresserre, Escole S., Pascau, Joly, Guiziou, Heride C., Heride Y., Cabare, Dulon, Arnauduc, Escole P. Remplaçants : Rossi, Blando,Moussaoui.
Trainer : Tine Jean Claude.
Tarjetes auriòles : Heride Y(87’).
Gol : 0-1 Duloc (55’), 1-1 Paba (60’), 2-1 Pèir (75’).
Arbitre : Darnaud Claude.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text: Des la la la la dans les chansons Y’en a, y’en a Des li li li li par-là, par-ci Y’en a aussi Des ta ta ta ta pa-dam pa-dam Y’en a parfois Mais moi je n’ai que des lo lo lo Qui chantent pour toi Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Raconte-moi encore des histoires Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Rappelle-toi, on voulait y croire Lo lo lo lo - lo lo lo - Lola Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Raconte-moi encore des histoires Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Rappelle-toi, on voulait y croire Lo lo lo lo - lo lo lo - Lola Pour un flirt avec toi Un homme a pris la mer En pensant qu’au soleil Il y’a moins de misère Il n’avait pas vu que Sur l’eau la rastaquouère Se noyait en solo Était en manque d’air Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Raconte-moi encore des histoires... Pour autant lui chantait Tranquille’ je vais survivre Se montrant comme il est Sans tenue exigée Même Hey Jude au final N’la pas aidé à suivre Sa nana idéale Qui n’s’est pas simplifiée Lo lo lo lo - lo lo lo - lo lo Raconte-moi encore des histoires... Des la la la la dans les chansons Y’en a, y’en a Des li li li li par-là, par-ci Y’en a aussi Des ta ta ta ta pa-dam pa-dam Parfois y’en a Moi c’est lo lo lo que j’veux chanter Pour toi, Lola Lo lo lo lo - lo lo lo - Lola


text:
Gres (ceramica)
Lo gres es un material ceramica caracterizat per una duretat fòrça granda e una resisténcia excellenta a las agressions quimicas o climaticas.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
Lo gres apareguèt en China jos la dinastia Shang e la dinastia Han[1],[2],[3]. S'arribèt a la perfeccion aprèp lo sègle X amb los celadons dels Song.
Lo gres foguèt introduch en Occident al sègle XIV. Es fabricat amb una argila silicoargilosa donant una pasta de teissura fina cuècha a nauta temperatura, vitrificada e non porosa. L'estanquitat dels greses lor permetèt lèu de far l'estocatge dels liquides.
En Euròpa, la produccion iniciala se faguèt dins los païses renans, las regions de l'èst de França e de Beauvais. Al sègle XIX, lo vam per las produccions en gres menèt d'autras regions a desvolopar de manufacturas.
Las argilas pel gres[modificar | modificar la font]
Las tèrras de gres son d'argilas segondàrias o sedimentàrias, plasticas e de fòrta taus en silici e que lor vitrificacion s’efectua a l'entorn de 1 200 °C a 1 300 °C.
Los greses son en general reconeissables per lor color que va del gris mai o mens clar a brunenc. En efèit las argilas de gres prenon una color escurenca a la coseson[4] alara que las terralhas abitualas son de color clar, rosenc o rogenc, a causa d'una coseson en atmosfèra oxidanta.
Las tèrras de gres vàrian fòrça dins lor plasticitat e lor temperatura de coseson e se distinguís gaire entre las tèrras de fuòc o de gres. En fach, la classificacion dels tipes d’argila repausa mai sus lor utilizacion ceramica e pas sus lor vertadièra natura quimica o fisica o sus lor origina geologica.
La meteissa argila pòt al meteis còp servir coma tèrra refractària per far de bricas de fuòc e per la fabricacion de gres cosent a nauta temperatura, lo sol limit essent la preséncia de compausats quimics que favorizan la fusion a aquel nivèl de temperatura.
Los pichons telièrs del començament del sègle XX, que produsián de terralha d'aisina, emplegant d’abitud una tèrra de gres extracha a l'entorn e preparada sens gaire d'apondís.
Los greses (greses comuns e greses fins[5]) son generalament gris o brun amb de grans negres o bruns, de piritas, d'agregats de fèrre o d’un autre metal, vesibles sul fons blanc de la ceramica de Santa Usa.
Lo gres cerame[modificar | modificar la font]
L'apellacion grès-cérame, foguèt introducha per Brongniart al sègle XIX per distinguir lo material ceramic del mineral natural. Aquela denominacion s'aplica pels greses industrials, coberturas dels sòls e parets largament espandits al sègle XIX. Lo gres fin e lo gres cerame son realizats a partir d'argila plastica, de caolin, de sable feldspatic e de feldspat. Los feldspats jògan lo ròtle de fondent per far aparéisser una fasa vitrosa. Aqueles greses son generalament blancs e son utilizats per la vaissèla, los malons e las pèças sanitàrias.
- Los malons de gres colorats dins l'espessor èran produits per motlage dins un mòtle amb compartiments formats de fins bugets de laton e remplits de polveras coloradas. Las polveras èran versadas dins los motius per un masca estampon, diferent per cada color. Aprèp retrach dels bugets, lo malon èra pressat e cuèch a nauta temperatura. Gaireben inalterables, aqueles malons èran produits per de manufacturas. La complexitat de lor realizacion e la limitacion dins los motius reservèron lor utilizacion pels sòls.
- Los malons de gres esmaltat recebián aprèp coseson un decòr imprimit a basa d'oxides metallics e un jaç d'esmalt transparent vitrificable. Una segonda coseson de temperatura mendre fixava lo decòr. Malgrat lor granda resisténcia, los malons produits amb aquel procèssus èran damatjats pels passatges intensius. Anavan fòrça plan per las decoracions de las parets per que las tèrras cuèchas o faienças esmaltadas èran tròp fragilas.
Utilizacion dels greses[modificar | modificar la font]
Aprèp la porcelana vertadièra, lo gres ocupa la segonda plaça dins la produccion de terralhas de nauta temperatura, longtemps consideradas coma pus nòblas que la tèrra cuècha.
Lo gres es emplegat dempuèi l'Antiquitat, e uèi totjorn d'un biais industrial per la produccion de tudèls, subretot per l'assaniment. Per aquela utilizacion, es considerat coma un material pus durable que las matèrias plasticas o la fonda, mas es un pauc mai dificil de plaçar, e es pas adaptat a la fòrtas pressions.
Dins lo bastiment, lo gres estirat o pressat s'utiliza per realizar de malons pel sòl. Lo gres pressat, tintat dins la massa, es fòrça mai dur e resistent que lo gres esmaltat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ He Li, Chinese Ceramics: A New Comprehensive Survey, Rizzoli International Publications, New York, 1996, p. 39
- ↑ Daniel Rhodes, Stoneware and Porcelain: The Art of High-Fired Pottery, Chilton, Philadelphie, 1959, p.7
- ↑ Ibid, p. 8
- ↑ Quand l'aire es en quantitat insufisenta per balhar tot l'oxigèn demandat per la coseson, se fa una atmosfèra reductritz que càmbia la natura e l'aparéncia de la tèrra e dels esmalts.
- ↑ (fr)Edouard Charton, Le magasin pittoresque, Paris, 1839, « Los greses fins se fabrican subretot en Anglatèrra. Es a Wedgwood qu'Anglatèrra deu aquela terralha. Lo vertadièr inventor n'es Bœttcher, que s'imaginèt, ..., d'aver trobat la porcelana en fabricant una terralha de gres fin. Alara que, al Japon, se'n fabricava dempuèi de temps los mai alunhats »


text:
Josèp-Pèire Durand de Gròs per P. Gombèrt (Armanac Roergàs 1981, pagina 18).
Cars Confraires e Amics,
Ne convendretz amb ieu, lo Grelh Roergàs es un crane rabalaire ; cada annada va penjar lo lum endacòm mai. Uèi capita plan ; çai sèm aicí per festejar un autre rabalaire : Josèp-Pèire Durand de Gròs. El e lo Grelh son faches per s'endevenir.
Qual èra Durand de Gròs ? Un òme que campejèt tota sa vida sus aquesta tèrra, un pauc coma nòstre Grelh a travèrs lo Roergue. Son trastejadís es per portar la bona paraula.
S'aviam seguit Durand de Gròs, auriam pogut nos assolar a Sta Radegonda, al Clapàs, París, Londres, Filadelfia, Brussèlas, Argièr, Genèva, e fin finala a St Maime. Es Aquí, ça que la, que nos sèm acampats, al ras del còs d'aquel que festejam uèi.
Durbiguem de contunh lo libràs de sa vida plan comola de trabalh e tanben de batèstas.
J. P. Durand de Gròs nasquèt lo 16 de junh de 1826, a la bòria de Gròs, pròcha de la Roqueta, vilatjon d'aquesta comuna de Ònes.
Èra l'enfant de Josèp-Tòni Durand de Gròs, pacan de primièira, endralhat dins lo Sant-Simonisme e republican acrancat. Aquò lo valguèt d'èstre deportat en Argeria en 1851.
Escolan als licèus de Rodés e Enric IV de París, Josèp-Pèire aviá dins l'idèa de se far mètge ; butèt al Clapàs en 1845 ; daissèt aquí tot a mièja-joncha, estent que malautejava.
En febrièr de 1848, es d'aqueles que se graumenon amb Raspail, amont a París. Republican coma son paire, publica en 1850 "Lo pichon catechisme politic e social, o la politica e lo socialisme a la portada de tot lo monde".
En 1851, foranisa de París per s'en sauvar en Anglatèrra. A Londres l'assaventan d'una afar de primièira : lo "Braidisme", conegut coma estent a l'ora d'ara, l'ipnotisme. S'en fa lo propagandista afogat ? Aital se lança a aplechar de conferéncias. Pòrta sa sciéncia novelaira a Brussèlas, Genèva a Argièr, ont pòt anar faire la braçada a son paure paire. Quitament publica en 1855 un libre sul sicut, jos l'escaisnom de Dr Philips : "Electro-dynamisme vital, ou les relations physiologiques de l'esprit et de la matière démontrées par des experiences nouvelles et par l'histoire raisonnée du système nerveux".
Sempre butat per la grapallina, li prend fantasiá d'anar en America ? A Filadelfia, acaba sos estudis e li balhan son pergamin de mètge en 1857. Se far American e tròba quitament lo temps de se maridar amb una Russa, Lisaveta Chripkoff. Es pas tròp de dire qu'auran una filha coneguda jos l'escais de "Citoyenne Sorgues," una de las primièiras "suffragettes".
Perdonat per lo Napoleon pichonèl, en 1860 s'en tòrna partir per la França ? A París, se tòrna lançar dins l'afar del "braidisme". Espelis en 1860 un novèl libre : "Cour théorique et pratique de braidisme ou hypnotiqusme nerveux, considéré dans ses rapports avec la psychologie, la physiologie et la pathologie et dans ses applications." Dins aquel afar es un davancièr ; las experiéncias de Charcot vendràn pus tardièrament.
Durand de Gròs escrivèt tot un emolon de libres. Citarem pas que : "Essais de physiologie philosophique" (1866) ; "De l'influence des milieux sur les caractères de race chez l'homme et les animaux" (1868). Cada còp se dis per la teoria transformista. Li arrivava d'esplomissar coma cal de cranes saberuts coma Claudi Bernard, Chevreul e quitament Littré.
En 1869, se morís son paire. Josèp-Pèire erita de la bòria d'Arsac. Arriva en Roergue per tornar cargar los esclòps del pacan. Empacha pas que contunha d'ecriure d'estudis e tot un fum d'articles per de jornals republicans.
Lo 17 de novembre 1900, cutèt a Arsac. Pareis qu'en faguent las telas marmolèt : Socrata, Jèsus, lo Bodà". Sens cap d'onor de la Glèisa lo portèron al cementèri de St Maime per lo jaire al ras de son paire.
Çai sèm aquí subretot per parlar del lingüista e del filològ. Coma belcòp de saberuts de son temps, tastava un pauc de tot.
Durand de Gròs èra de la Societat de las Lengas Romanas. Li mandava belcòp d'articles subre la lenga d'òc.
Es aital qu'anèt al Clapàs en 1878, ont se tenián las Fèstas Latinas. Li èra mandat per la Societat de las Letras. N'en tornèt pas brica regaudinat per la tòca del Felibrige. Per el, aquela societat s'enganava. Butava, disiá el, subretot per l'afar de la grafia, una quimèra. Publicarà en 1879 un rapòrt titolat : "Lo Felibrige", que li valdrà de cranes còp de cais amb de felibres de Provença e lo grand Lemosin qu'èra l'abat Josèp Roux. La meteissa annada fa espellir "Etude de philologie et de linguistique aveyronnaise". Aquí estúdia un emolon de causas, en primièr los noms de luòcs e de familhas.
Se demigra de veire que se considerava nòstra lenga amb tròp d'umilitat que ne fasiá un marrit patoés. Aital disiá : "Comme tous les autres, l'idiome de l'Aveyron a ses mystères étymologiques et les pénétrer ce serait faire du même coup quelques percées dans le voile encore bien épais qui nous derobe le passé de notre sol natal".
Subre l'analisa istorica se vei que Lafont, Camproux e Roquetas an pas ren inventat. "La France du Nord a porté le dernier coup à l'autonomie de nos provinces méridionales et leur a imposé son administration et son langage", disiá el.
Abans que la batèsta s'amodessa, crentava pas de dire :"Les signes de l'ecriture ont une valeur phonique purement conventionnelle et variable, nullement intrinsèque et absolue, qui diffère toujours plus ou moins et quelquefois du tout au tout d'une langue a l'autre." De pic aconselhava de legir los pargamins vièlhs e d'en copiar la grafia.
Reprochava amb punhor als felibres de pas o faire e se trufava de vegadas dels "patoiseur-francisants". E de tornar picar la dalha "Ortographier et épeler d'après le mode français est tout aussi arbitraire et aussi irrationnel que de suivre le mode anglais... Notre langue avait ses conventions, ses usages phonologiques consacrés." Disiá encara : "Les mots étranger mal patoisés sont de monstres grammaticaux... Payre, mayre, fraire, sòrre sont de expressions réputées grossières : on les remplace par des mots français défigurés." Aital la vergonha de nòstra lenga es pas d'ièr.
Per clavar aquel libronèl de 102 paginas, Durand de Gròs afortissiá : "Le langage technique de nos artisans et de nos agriculteurs eux-mêmes est gagné par la contagion française ; quelques années encore et le maçon et le laboureur ne connaîtront plus le noms dont se servait leur père pour nommer la truelle ou la charrue... Le patois s'en va ; que les linguistes se hâtent d'en recueillir les precieuses reliques dans l'intérêt de la science."
Cent ans son passats ; li a pas res a apondre de mai ; lo conselh es sempre bon.
Pauc de temps abans sa mòrt en 1900, Durand de Gròs fa estampar a París un libre de 215 paginas titolat : "Nòtes de philologie rouergate". Tòrna afortir que vòl pas faire la lenga dins lo lièch de Procusta de la grafia francesa. "Elle lui serait accomodée - disiá el - comme le seraient les graphies anglaises, polonaise, suédoise ou hongroise." Ne profita per espelucar lo mot "Roergue". S'èra entrachat que, al sègle XIV, Bernat e Joan d'Armanhac escrivián "Roergue". D'aquel temps lo Duc de Berri fasiá, en francimand, una dèca quora escriviá "Rouerngue".
Òme de drechura, Durand de Gròs reconeissiá que s'èra enganat dins son primièr libre. Dòna d'indicas saberudas subre los noms collectius e aqueles dels mases o vilatjes.
Li arriva de mençonar lo trabalh de l'abat Vayssier, que veniá de publicar son diccionari. Se lausenja lo Roergàs, li arriva de brandir las pelhas al gròs grun de la sciéncia linguistica, als Broca, Gaston Paris, Pau Mener, Chabaneau. Vertat es que Mener l'aviá tractat de filològ amator. Per se defensa, faguèt valer que Pasteur e F. de Lesseps èran pas brica mètge o ingeniaire de Politecnica.
Soi un pauc coma Durand de Gròs : ai pas a l'ostal la coeta d'un pargamin universitari. Me gardarai de jutjar lo trabalh de Durand de Gròs. De segur a l'ora de duèi la lingüistica s'estudia d'un autre biais : es una sciéncia qu'a fach de braves progrèsses.
A legir aqueles dos libres ai pensat que li mancava la rigor scientifica ; tot aquò es empiric, enciclopedic, de vegadas volterian. Aquò es simplament mon vejaire de profane... A-n-aqueles que son bardinats de diplòmes de faire lo trabalh que s'amerita l'òbra de Joan-Pèire Durand de Gròs.
Pamens, pensi, e z-o fasètz tanben estent aicí uèi, que s'ameritava d'oscar un pauc tardièrament lo centenari de l'espelisson del premièr libre del mètge-filològ.
Durand de Gròs es d'aqueles que dubriguèron lo talh en Roergue. Demorarà lo bon obrièr coma ne cal per far avançar ièr coma uèi nòstra causa.
Pèire Gombert - Majoral del Felibrige - Ònes - Las quatres-Sasons - agost de 1980


text:
Pomas, pèras, o persègues
, son de centenas de varietats, que trobam pas autre part, vaquí lo fantastic patrimòni de nòstrei fruchiers
. Ailàs, aquélei fruchas, tótei plenas de sabors acidas o sucradas, lei trobarètz pas au supermercat nimai sus lo mercat…Se cultívan plus per la crompa despuei de temps. Pasmens, am’élei, es lo caractèr particulier d’un terraire que s’esperlonga maugrat lei condicions de l’agricultura « tecnica » d’uèi.
La Ciutat de Castelana, dins Var Aut, amé lo Pargue Regionau dau Verdon e l’associacion Croqueurs de Pommes
, se son aligats, ‘mé lo sosten de la Region, per prepausar, a Castelana, d’estagis per aprene l’ensèrt d’aubres, per poder reprodurre aquélei varietats.
Aquò se farà dins l’encastre d’un encaminament pròpri ai sèt Pargues Naturaus Regionaus de Provença : Sabers ecologics paisans, fachs per rendre mai facila la transmission de coneisséncias e de gaubi
entre abitants dau terraire. Son a gratis. Basta de s’i faire marcar
.


text:
Al començament de 2013, entre militants occitanistas nais l'idèa de fargar un movement ciutadan occitan bastit sul modèl de l'ANC catalana.
Lo 8 de junh de 2013, un rescontre es organizat a Lausana amb los representants de la diaspòra catalana en Soïssa per escambiar sus l'experiéncia dels catalans dins la
formacion e la gestion de l'ANC.
Prima de 2015, après una annada d'observacion sul foncionament de l'ANC catalana dins l'encastre de la consulta per l'independéncia de Catalonha en setembre de 2014, lo
projècte de movement ciutadan occitan pren forma jol nom d'Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) e es prepausat a de nombroses militants occitanistas de tendéncias divèrsas mejançant un
escambi agropat sus Facebook.
Lo 24 de julhet de 2015, lo projècte se croncretiza a Rodés amb una primièra reünion mediatizada de militants occitanistas, e ne sortís un ponch de consens entre
totes los actors presents. Aquel ponch es la basa de l’objècte de la futura associacion.
Lo 25 d'octòbre de 2015, una segonda reünion es organizada a Montpelhièr l'endeman de la manifestacion d'Anem Òc "per la lenga occitana". Dins aquela reünion, los
estatuts de l'associacion son redigits.
Lo 30 de novembre de 2015, una darrièra reünion —l'assemblada generala constitutiva— es organizada a Marselha e fixa los darrièrs detalhs tecnics e lo plan
d'accions de menar per la fondacion de l'associacion.
Al començament de 2016, las cambadas administrativas se fan per la fondacion de l'ANÒC.
L'11 de febrièr de 2016, los estatuts de l'associacion se depausan a la prefectura de las Bocas de Ròse.
Lo 20 de febrièr de 2016, la creacion de l'Associacion es validada per la prefectura e se publica al Jornal Oficial de las Associacions. L'ANÒC es nascuda!
Lo 16 de julhet de 2016, es organizada en Arle la primièra reünion generala de l'ANÒC dempuèi sa creacion. Son votadas las decisions tocant los instruments de foncionament
(escotissons, compte bancari) e de comunicacion (sit Internet). Tanben se vòta lo cambiament de sèti social, que passa de Marselha a Ais de Provença. Enfin, se definís un plan d'accions per
las annadas futuras.
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA (ANÒC)
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala
occitana.
This website uses cookies. Los cookies melhoran l’experiéncia d’utilizaire e ajudan a far aqueste sit pus eficaç. En contunhant d’utilizar aqueste sit, acceptatz nòstra politica de confidencialitat. More details here: Cookie PolicyOk


text:
Commune de Ambérieu-en-Bugey - Code postal de Ambérieu-en-Bugey 01500 - Carte de Ambérieu-en-Bugey - Habitants de Ambérieu-en-Bugey : Ambarrois,...
Accueil > Rhône-Alpes > Ain > Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey est une commune placée dans le département d'Ain (01) (région de Rhône-Alpes). Ambérieu-en-Bugey est un chef-lieu de canton. On compte 12 700 Ambarrois, Ambarroises dans la commune d'Ambérieu-en-Bugey d'après le recensement de 2009. Ambérieu-en-Bugey a comme code postal 01500. Elle fait 24,6 km² de superficie. Sa densité est estimée à 515 habitants au km².


text:
Per Mans de Breish
Dins l’escur de ma nuèit
espèri
Dins lo fons de mon cant espèri
Cada jorn que lucham espèri
Espèri !
Un jorn de grand solèlh sul teulat de la vila
un jorn de granda fèsta dins lo còr de cadun
Un jorn de grand lauratge sur la tèrra novèla
Un temps novèl enfins se lèva jol betum.
Dins lo mot que t’ai dit ieu sabi
Dns lo jorn qu’ai viscut ieu sabi
Dins la lucha sarrats ieu sabi
Ieu sabi !
Que tot pòt cambiar dins lo còr que va naissar
Que tot pòt se pòt liurar ambe nòstre valum
Que tot se pòt cambiar dins lo crit que va crèisser
Un temps novèl enfins se lèva jol betum.
Se te’n vas dins lo Nòrd, resista
Se te rauban ton camp resista
Se la fe t’abandona resista
Resista !
Cada jorn nos farem mai fòrts dins nòstra lucha
Cada jorn fargarem las armas en comun
Cada jorn ne farem un pas sus nòstra rota
Un temps novèl enfins se lèva jol betum.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Diumenge 22.04.2001 23:59
En musica i a los que se dison "troubadours" e que cantan en francés o anglés. En Etnologia, i a los que cantan los trobadors e que l'espectacle de glèisa es per los eleits, mas que p9don amasar mond al Marròc o al Japon... Puèi i a lo grope Gai Saber ; practican lo trobar e lo joglar torbadorenc del sègle XXIen, sens cap de passadisme e per la vitalitat del pòble occitan actual. Bertran de Bòrn o Guirauds de Bornelh son, ara, viu e lor chançoneta reviuada per lo Gau Saber de las Vals occitanas dels Alps Italianas ( lo Alps Sud ). Los joves / as auràn un exemple de ségre, a mai se fan lo trobar r'òc, se pòt imatjinar lo trobar tècno amb lo Gai Saber ... Mas coma son de l'autre latz, en Itàlia, lor darrèir CD se sona « esprit de frontiera », lor maniera de dire que an passat camins, rotas, e autostradas, e que son prestes de venir en çò vòstre, encantar lo public local occitan o de l'oèst de l'Union Europèa. contacte per un concèrt per la Peninsula Iberica, los Païses celtics e l'oèst de l'estat francés ( Bretanha, Normandia, Peitavin, Lemosin, Lengadòc-naut, e Gasconha ) en lenga francesa, occitana, catalana o anglesa.


text:
ACTUALITAT
Bona avaloracion ena naua jornada de Donacion de Sang ena Val d'Aran
Era Associacion de Donants de Sang dera Val d'Aran a organizat ua naua jornada de donacion de sang en Palai d’espòrts de Vielha damb eth messatge “Damb un còp non n’ i a pro. Collabòra!”. D’aguesta forma se vò contunhar en tot créisher eth nombre de donants en territòri, maugrat qu'es darrères campanhes an estat fòrça positives. Mieja ora ei eth temps que trigue ua persona que s’apròpe as installacions entà donar sang.
Tota era sang que s'artenhe anarà tath Banc de Sang e teishuts de Barcelona, a on se tractarà e se distribuirà per diferenti espitaus de Catalonha. En aguest sens, se hè ua crida ath portaire de sang tipe 0 negatiu, era mès desirada.
Aguesta ei era dusau campanha de donacion de sang que se hè pendent eth 2018 ena Val, e era mès demorada, donques qu'ei pendent er estiu quan mès besonhs de sang se presenten. Era següenta campanha de donacion de sang qu'organizarà era Associacion de Donants de sang dera Val d’Aran serà en noveme.


text:
Neuilly-Plaisance
Neuilly-Plaisance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina Saint Denis e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila es édifiée sul marge nòrd de la Marna, sul flanc sud-es del scenari de Avron, a unitat|14|km {{}} a l'èst de París.
La ville est édifiée sur la rive nord de la Marne, sur le flanc sud-est du plateau d'Avron, à 14 km à l'est de Paris.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Credo
Lo Credo (en latin: « Cresi ») es lo tèrme designant la version latina del Simbòl de Nicèu Constantinòble utilizada dins la Glèisa Catolica Romana: Credo in unum Deum (Cresi en un sol Dieu).
Improprament es a vrgada nommeda « Credo », la version latina du Simbòl dels apòstols: Credo in Deum (Cresi en Dieu).
Somari
Lo tèxte del Credo[modificar | modificar la font]
Lo tèxte del Credo utilizat dins la liturgia catolica latina es lo seguent :
- « Credo in unum Deum, Patrem omnipoténtem, factόrem cæli et terræ, visibílium όmnium, et invisibílium.
Et in unum Dόminum Iesum Christum, Fílium Dei unigénitum. Et ex Patre natum ante όmnia sæcula. Deum de Deo, lumen de lúmine, Deum verum de Deo vero. Génitum, non factum, consubstantiálem Patri : per quem όmnia facta sunt. Qui propter nos hόmines, et propter nostram salútem descéndit de cælis. Et incarnátus est de Spíritu Sancto ex María Vírgine : et homo factus est. Crucifíxus étiam pro nobis : sub Pόntio Piláto passus, et sepúltus est. Et resurréxit tértia die, secúndum Scriptúras. Et ascéndit in cælum : sedet ad déxteram Patris. Et íterum ventúrus est cum glόria iudicáre vivos, et mόrtuos : cuius regni non erit finis.
Et in Spíritum Sanctum, Dόminum, et vivificántem : qui ex Patre, Filiόque procédit. Qui cum Patre, et Filio simul adorátur, et conglorificátur : qui locútus est per Prophétas.
Et unam, sanctam, cathόlicam et apostόlicam Ecclésiam. Confíteor unum baptísma in remissiόnem peccatόrum. Et expécto resurrectiόnem mortuόrum. Et vitam ventúri sǽculi. Amen. »
Una traduccion seriá :
- « Cresi en un sol Dieu, lo Paire totpoderós, creator del cèl e de la tèrra, de tot çò qu'es visible e invisible.
Cresi en un sol Senhor, Jèsus Crist, lo Filh unic de Dieu, nascut del Paire abans totes los sègles; Es Dieu, nascut de Dieu, lutz, nascuda de la lutz, Dieu vertadièr, nascut del Dieu vertadièr. Engendrat, non pas creat, de mèsme natura que lo Paire, e per el tot foguèt fach. Per nosautres los òmes, e pel nòste salut, davalèt del cèl; per l'Esperit Sant, s'incarnèt de la Verge Maria, e se faguèt òme. Crucificat per nosautres jos Ponç Pilat, patiguèt sa passion e fuguèt mes al tombèl. Ressuscitèt lo tresen jorn, seguent las Escrituras, e pujèt cap al cèl; ont sèi a la drecha del Paire. Tornará dins la glòria, per jugtjar los vivents e los mòrts; e son reialme s'acabará pas.
Cresi en l'Esperit Sant, qu'es Senhor e que dona la vida; procedís del Paire e del Filh. Ensems amb lo Paire e lo Filh, es adorat e glorificat; parlèt pels profètas.
Cresi en la Glèisa, una, santa, catolica e apostolica. Profèssi un sol baptisma per pardonar los pecats. Espèri la resurreccion dels mòrts, e la vida del mond a venir. Amen. »
Istoric[modificar | modificar la font]
Fins al sègle V, la Messa aviá pas de Credo. Foguèt introdusit dins los rites d'Orient (sègle VI) en reaccion contra las eretgias. Lo IIIn concili de Tolèda demandèt en 589 « Que se faga ausir lo Credo, per aquel cant, la fe vertadièra s’afirma d’un biais esclatant, e l’amna de las populacions catolicas, tornant viure sa cresença, se prepara a recebre la comunion del còs e de la sang del Crist ». Son usatge s'espandiguèt al sègle VIII en Espanha puèi als païses francs, jos l'influéncia de Carlesmanhe.
Foguèt generalizat dins la liturgia romana sonque en 1014, per lo sacre de l'emperaire Enric II: essent d'en primièr destinat a combatre las eretgias, conveniá pas a la liturgia del sèti apostolic, per natura ortodòxa.
D'introduccion tardièra, sa plaça dins la liturgia foguèt variable. Dins lo rite ambrosian, lo Credo se plaça après l'ofertòri (e compòrta tanben lo mot filioque). Dins lo rite mozarab se ditz après la consecracion.
Usatge liturgic[modificar | modificar la font]
Plaça de la profession de fe[modificar | modificar la font]
Dins la liturgia catolica, la profession de fe se plaça après l'omelia pendent la messa, quand las rubricas lo prescrivon. Se ditz lo Credo los dimenges e solemnitats, e a las fèstas del Senhor escasent un dimenge. Quand es dich, es per totes, quand es cantat, es per totes o en alternança.
Lo Credo es mai sovent la profession de fe de tota l'assemblada. Existís pasmens una forma dialogada entre lo capelan e l'assemblada que respond "Òc cresi" al acertat los punts de fe.
L'assemblada l'exprimís dins la posicion de pè.
Formulas alternativas[modificar | modificar la font]
A la plaça del simbòl de Nicèu Constantinòble, subreot en carèma e au temps pascal, es possible d'utilizar lo simbòl baptismal de la Glèisa romana, dich Simbòl dels apòstols.
La liturgia de pascale prevei lo renovelament de las promessas del Baptisme coma formula de profession de fe, a la plaça de la formula abituala. Lo ritual de la confirmacion prevei d'autras formulas de profession de fe, mai adaptadas als joves. Mas "es pas permés d'utilizar una profession de fe que se tròba pas dins los libres liturgics".
Notas[modificar | modificar la font]


text:
La Cort Europèa de Justícia a Luxemborg a rendut l’onze de setembre de 2014 una decision que podriá autorizar totei lei bibliotècas dei país de l’Union a numerizar cadun dei libres que prepausan a son public, e mai se leis autors o leis editors èran pas consents.
Tot l’afaire s’es emprincipiat amb lo refús de l’Universitat Tecnica de Darmstadt, en Alemanha, de crompar un obratge sota forma d’e-libre a l’editor Eugen Ulmer KG.
A la plaça, l’a fach numerizar, puei l’a difusat a seis estudiants sus seis ordinators.
O a pas presat l’editor, e l’afaire s’es retrobat dins la balança dei jutges europèus.
E aquelei an fach saupre que lei bibliotècas pòdon far excepcion. Li es possible, segon una directiva europèa subre lo drech d’autor qu’autoriza lei còpias e la difusion d’òbras sus de « terminaus especializats ».
« Sens aquò podriá pas realizar sa mission fondamentala nimai promòure l’interès public qu’es de metre a disposicion lei recèrcas e estudis » qu’a argumentat la Cort.
Valent a dire que lei diccionaris de lenga occitana poirián èstre difusats amb leis ordinators deis escòlas ? Benleu que degun editor auriá l’idèa d’anar se’n plànher ais instàncias europèas !


text:
1Publicats en 1979, los Sonets barròcs enta Iseut constituisson una òbra poetica que, se farga dins los ressons pròpris a l’univèrs literari de Pèire Bèc. Enrasigats tre lor títol dins doas epòcas de la literatura occitana (la primièra mitat «Sonets barròcs» evòca la renaissença del segle XVIen e la segonda «enta Iseut» l’Edat Mejana), la dedicaça a la memòria de Ramon Busquet i apond la referéncia a la renaissença del segle XXen.
2La referéncia fa sens al nivèl formal: per aquesta dedicaça, es la forma del sonet que se tròba presa dins un miralhejar intertextual entre doas epòcas de la literatura occitana, doas renaissenças.
3La plaça de l’Edat Mejana i es pasmens notabla: se l’epigraf religa l’òbra a l’univèrs literari liric trobadoresc, es pasmens una figura romanesca que i es centrala al punt de n’èstre un personatge eponim del recuèlh. D’autras figuras medievalas rajan dins los poèmas: Perceval e benlèu lo Wanderer anglosaxon…
4Enfin dins aqueste recuèlh, en mai de jògar un ròtle per la forma poetica causida, l’intertextualitat trabalha a fargar un dialòg entre literatura d’ièr e paraula poetica presenta : l’evocacion geografica de luòcs –que sián dins las doas primièras seccions del recuèlh o dins la darrièra partida intitolada «Païsatges»– desenvolopa aqueste «anar e tornar» dins una temporalitat liura a l’encòp mitica e personala.
5Per durbir ma reflexion sul recuèlh de Pèire Bèc, començarai per evocar un poèma que sembla primièr aver pas res de veire amb los Sonets barròcs enta Iseut. S’agís de vèrses del poèta anglés del sègle XXen, Wystan Hugh Auden dedicats a un autor plan conescut e aparentament sens ligam amb l’òbra de Pèire Bèc, J.R.R. Tolkien, l’autor del Senhor dels Anèls. Pasmens daissatz-me lo temps de legir aquestes verses abans de romegar:
But Dame Philology is our Queen still
Quick to comfort
Truth-loving hearts in their mother tongue (to report
On the miracles She has wrought
In the U.K., the O.E.D.
Takes fourteen tomes): She suffers no evil
And a statesman still, so her grace prevent, may keep a treaty,
A poor commoner arrive at
The Proper name for his cat.
No hero is immortal till he dies:
Nor is a tongue.
But a lay of Beowulf's language too can be sung,
Ignoble, maybe, to the young.
Having no monsters and no gore
To speak of, yet not without its beauties
For those who have learned to hope: a lot of us are grateful for
What J.R.R. Tolkien has done
As bard in Anglo-Saxon.
- 1 W.H. Auden, « A Short Ode to a philologist » in English and Medieval studies presented to J.R.R. To (...)
W.H. Auden, A Short Ode to a philologist1
6Malgrat de sensibilitats estilisticas plan diferentas e de rèireplans culturals desseparats, Pèire Bèc e l’autor anglés J.R.R. Tolkien an mai d’un punt comun. Totes dos an la particularitat de partejar una carrièra universitària de filològ medievista amb una carrièra d’escrivan de creacion. Un coma l’autre farguèron d’òbras de ficcion narrativa, mas lo ligam entre trabalh de medievista e escritura es mai clar dins lo Lord of the Rings que dins lo Hiu Tibat, que siá sul plan de la tematica o sul plan de l’intertextualitat. Pasmens, a legir los Sonets barròcs enta Iseut, la referéncia medievala torna espelir tre lo títol malgrat la primièra mitat qu’evòca puslèu la renaissença barròca del sègle XVIen. Lo resson del mite de Tristan e Iseut travèrsa lo recuèlh de Pèire Bèc tant coma la de Beowulf travèrsa las òbras de creacion de Tolkien. Atal, pels dos, la paraula presenta de l’òbra se farga dins una relacion al mite que, per consequéncia, es escrit tornarmai. Çò que nos mena a soscar al trabalh dit «mitopoïetic» es a dire de creacion de mite.
- 2 Òm pòt soscar, sus aqueste punt al poem a valor d’art poetic de Tolkien nomenat « Mithopeia » ont j (...)
7La «mitopoetica», evidenta dins lo projècte tolkienian2, es mai amagada mas pas inexistenta dins lo recuèlh de Pèire Bèc. E apondriái, fondamentala. Pèire Bèc torna faurar de son pròpre biais lo mite central de la Fin’amor narrativa: lo de Tristan e Iseut. En defòra de tres passatges (Sonets 16 e 18 de la primièra seccion, Interludi I), la preséncia de Tristan, i es mai que mai elliptica per çò que se mescla a la votz poetica: lo poèta se fa Tristan. Quant a Iseut, en limpar d’un mite narratiu a un mite poetico-liric, ne ven a èstre la figura centrala, avatar mitic de la Dòmna a cò dels trobadors, a l’encòp fons e finalitat de la Fin’amor, inspiratritz e dedicatritz dels vèrses, portaira del Tu que ne fa la falsa receptritz del messatge poetic, coma tan sovent dins la poesia d’amor modèrna.
8Investir tornarmai aqueste mite per crear una òbra a l’encòp modèrna dins sas causidas esteticas e destacada de la temporalitat, vaquí una de las especificitats màgers dels Sonets barròcs enta Iseut. Se lo recuèlh es destacat de la temporalitat, es pas jamai per tornar crear d’un biais artificial una mena de «simili-Edat Mejana» que, Pèire Bèc cercaire n’auriá una nostalgia idealizada. Al contrari, l’òbra se desenvolopa sus un anar e tornar entre deixis e mite de Fin’amor que desliura tant lo present coma la referéncia intertextuala: e tot aquò contribuís a crear l’ambient –de la debuta a la fin del recuèlh– d’un in illo tempore poetic, ont l’amor, forabandit de la temporalitat es enfin «tant fòrt coma la mòrt» (per pas citar lo cantic dels cantics).
9Lo parelh tematic qu’organiza lo recuèlh es lo de l’abséncia de l’aimada e del sòmi de sa preséncia: notarem qu’aquela oposicion abséncia/preséncia pòt èstre legida tant sul plan espacial coma temporal.
10Estudiarem pas lo primièr poèma del recuèlh, mas notarem que se durbís per un vèrs que dona a l’intertextualitat una dimension liminària :
Se Fin’Amor ei dens lo còr enclausa
11La femna aimada i es pas encara nomenada Iseut, mas simplament «Tu». Aquel simple fait –la posicion, e mai mièja-fictiva, de l’aimada en receptritz del messatge poetic– mòstra tre la debuta una diferéncia notabla amb lo modèl trobadorenc. Sèm ja dins una postura comuna als barròcs e als modèrnes puslèu que dins una postura medievala.
12Tres trobadors joguèron sus de referéncias a Perceval dins una cançon :
13Raimbaud de Vaqueiras:
- 3 The poems of the troubadour Raimbaut de Vaqueiras, ed. Joseph Linskill, Mouton & Co., The Hague, 19 (...)
Anc Perceval, qand en la cort d’Artus
Tolc las armas al cavallier vermeill3
14Bartelemy Zorgi:
- 4 Barthelemy Zorzi, in F-J. M. Raynouard, Choix des poésies originales des troubadours, t. 2, p. 310.
Com Persavaus tro qu’anet a son oncle4
15E subretot Rigaut de Barbezieux amb la famosa evocacion del Graal dins un poèma anterior al Conte del Graal de Crestian:
- 5 Rigaut de Barbezieux, in R. Nelli et R. Lavaud, Les troubadours, t. 2, Desclée de Brouwer, 1966, p. (...)
Atressi com Persavaus
El temps que vivia,
Que s’esbai d’esgardar
Tan qu’anc no saup demandar
De que servia
La lança ni-l grazaus5,
16L’imatge causit per Pèire Bèc, «Perçavau davant la nèu sagnosa» es religat a un autre moment de son istòria e nos convida a daissar viatjar la fin’amor evocada dins lo sonet liminari cap al país d’oïl, a travèrs l’evocacion d’aquesta scèna, benlèu la pus poderosament «finamoresca», del Conte del Graal ont lo «nèci» Perceval («nice» en francés ancian) tomba dins un sòmi mièg-esvelhat en prenent tres gotas de sang dins la nèu per la cara de Blancaflor, comprenent soncament alara –es a dire tròp tard– qu’aquela Dòna li manca e que l’aima. La soscadissa de Perçavau tròba aquí un resson dins l’aparicion del còs de la femna aimada «au blau de la cortía». La plaga de la sang sus la nèu se miralha en negatiu aquí dins lo cèl «plaga deu cèu dens l’aubassa escurosa». L’imatge de la soscadissa perçavaliana carreja melhor que tot la dolor de l’abséncia d’un còrs aimat creat tornamai per l’imaginacion : «Agra ei l’abséncia e sobtiu lo sovier».
17Tot lo poèma es bastit sus una estetica dicotomica d'oposicions plan marcadas e per còps oximoricas de la lutz contenguda dins l’amor e la negror de l’abséncia: es question «de la cortía / de negra lutz ont ton peu s’arremira»; avèm ja notat «l’aubassa escurosa» e i podèm apondre l’ «enlugrejada» que nais d’Iseut absenta, reconstituïda per la pensada per çò que «escapada del temps».
18Aquí, aprenèm claramant que l’abséncia d’Iseut es non pas tan geografica que temporala amb aquel vèrs «Iseut amiga escapada del temps», e comprenèm a l’encòp que la foncion de l’òbra poetica es d’esperlongar la preséncia de l’aimada per l’art, tractament modèrne e despossedit de son esperança, de l’estetica petrarquista. La causida coma senhal del nom de l’eroïna medievala aprigondís encara mai aquesta sensacion d’inaccessibilitat de la dòna, restacada a un passat mitic de la fin’amor.
19Aqueste poèma –sa ponctuacion n’es ja un testimoniatge– es un poèma del dobte, un poèma del questionament sus la natura d’amor.
20L’imatge ivernal de la vision amorosa dins la nèu contunha a la dubertura d’aqueste tresen poèma, mas aquí se desenvolopa la paradòxa de la relacion entre amor e lutz: es çò que fa reviscolar l’amor, lo Solelh, que n’es tanben causa de la disparicion: «Com au solan la nèu de la maiada / Qui s’avalish au só qui l’arrevita». Aquí lo caractèr insasissable e efemèr de l’amor es mai que mai soslinhat per l’imatge de la nèu, una nèu de «maiada», nèu blanca e subrenaturala del mes de mai, periòde a l’encòp de reverdia poetica pels trobadors e de sorça d’aventuras subrenaturalas pels eròis dels roman arturians (que Pentacòsta es pas luènh).
21Iseut es dita «ardenta», esperlongant d’aquel biais l’imatge del solelh, e doncas causa primièra de l’avaliscament de la «nèu d’amor»: d’aquí la question del primièr quatrin que la pausa en masca, qu’auriá embelinat lo poèta/Tristan.
- 6 « Miralhs, pus me mirei en te, / M’an mort li sospir de preon, / C’aissi-m perdei com perdet se / L (...)
22Lo segond quatrin, formula una segonda question ont l’embelinament sembla pas mai exterior, mas interior al poèta : «O be seré l’amor qonqu’a engana / Un pur miralh on l’aute s’estarish». Es dificil de pas sentir amagat, lo terrible resson de la Lauseta de Ventadorn6 que vendrà trevar la poesia francesa fins a Mallarmé e Valéry.
23Lo primièr tercet evòca dins un lexic tipic de la fin’amor (La «Sòrre d’amor» èra ja pro lexicalizada al sègle dotzen perque Chrétien de Troyes ne faguèsse un personatge en servar la forma occitana de l’expression) la question de la parentat e de la dissemblança entre los aimadors, encara un còp jos l’agach del dobte: Cossí donc poiriás èstre ma sòrre d’amor mentre que volèm pas la meteissa causa?
24Pr’aquò lo dobte amorós es escobat pel darrièr tercet que revira complètament l’ambient poetic. Impossible de demorar insensible –per ieu al mens!– a la poténcia e l’esbleugiment de la vision mistica del darrièr tercet ont s’ausís un resson mai vertadièrament petrarquista que non pas barròc:
Mes la Mòrt e lo Mau non son que crum
Se d’ua Vita Nava esmiraglada
En tu l’eternitat que s’assadora.
25Un còp mai lo poèma s’acaba sus una sortida de la temporalitat: l’eternitat s’enrasiga dins l’aimada emai dins l’abséncia suprèma, e la «Vita Nava» es aquel reviscol qu’evòca Dante – la tresena partida de la Vita Nuova evòca la relacion del poèta amb l’arma de Beatrica per delà la mòrt, qu’es alara pas pus que crum. Dins aquesta vision cosmica, «Mòrt e Mau» passan de l’estatut de centre de las paurs e desesperenças umanas a lo de «crum»: pas qu’un element vaporós dins lo cèl d’amor. D’un cert biais, son condemnats al marge de l’amor, vengut un cèl infinit (o tanben dins l’inconscient lengadocian que carreja «crum» –escruma–, una mar infinida, çò qu’apièja l’imatge elliptic d’una aiga sens fin portada pel darrièr vèrb – assadora– , que clau lo poèma).
26Lo primièr quatrin d’aqueste sonet en mai de far un resson anaforic a la literatura occitana de fin’amor desenvolopa l’idèia de l’encabestrament dels aimants («amor descabestrat que m’encabestra»), idèia tan cara al mite narratiu de l’amor fòl que religa Tristan e Iseut. Atal escotant dins lo Lai del cabrefuèlh, l’amor encabestrat de Tristan e Iseut descrit per Maria de França:
cume del chevrefoil esteit
ki a la codre se perneit:
quant il s'i est laciez e pris
e tut entur le fust s'est mis,
ensemble poënt bien durer; (aquí encabestrament pel melhor…)
mes ki puis les volt desevrer,
li codres muert hastivement
e li chevrefoil ensement. (e pel pièger…)
«bele amie, si est de nus:
ne vus sanz mei, ne mei sanz vus!»
- 7 « Comme il en va du chèvrefeuille qui s’enroule autour du coudrier quand il est enlacé et pris et s (...)
Lais de Marie de France, Chevrefoil, v. 69-787
27Es lo caractèr descabestrat de l’amor de Tristan per Iseut que dona naissença a l’encabestrament dels aimadors. L’imatge famós del cabrefuèlh encabestrat sus las brancas del codrièr.
28La temporalitat es bastida, al nivèl literari del recuèlh en estratas que se subrepausan. L’intertexutalitat medievala es pas a priori evidenta dins lo tresen interludi en vèrses liures Der Wanderer aquí ont lo poèma torna prene lo títol d’un lied de Schubert tirat d’un poèma de Schlegel.
29Lo poèma, bastit sul modèl d’un ubi sunt? personal e pròpri a l’istòria del poèta-narrator, mòstra una concentracion temporala que, jos la forma de questions retoricas fa se ligar passat de la fin’amor amb Iseut, present de l’enonciacion poetica e futur interrogat. Lo questionament sus l’avenidor permet de refaurar lo camin estrifat, de tornar donar un sens temporal al camin personal. Atal crosam de referéncias e de figuras miticas –non solament Iseut e sas mars d’Irlanda mas tanben l’Ofelia shakespeariana restituida dins son tablèu mortuari («tu l’Ofelia aus uelhs d’estanh verd»)– tant coma d’evocacions de realitat mai contemporanèas: l’Alemanha, que sabèm importanta dins l’òbra de Pèire Bèc, o encara un «aeropòrt descabestrat», las garas de la Baltica. Lo poèma s’acaba apasimat: l’adreiça a l’avenidor de las doas questions retoricas restablissent lo camin, lo Wanderer qu’es fin finala evidentament l’òme dins son camin temporal de solesa se trapa reconciliat amb se:
Partença sens hardèu ni harda
Còr leugèr
A l’aise dens la pèth de l’anma
A l’aute cap de l’auba…
30Per acabar, nos podèm demandar se lo medievista qu’èra Pèire Bèc a pas en tèsta, amagat darrièr la musica de Schubert e lo tèxte de Schlegel, de referéncias mai miticas (lo Wanderer dins lo Siegfried de Wagner es tanben lo Wotan germanic –cosin continental de l’Odin escandinau–) o mai medievalas: The Wanderer es un poèma anglés màger de la literatura anglosaxona, benlèu lo mai grand aprèp Beowulf, e qu’evòca la destruccion de tot çò que fa mond, vida, camin uman dins lo flume temporal, destruccion de las òbras dels òmes pel temps que passa. E s’estonarem o non de trobar un resson tematic estonant entre lo poèma e lo recuèlh de Pèire Bèc:
31Atal dins una anafòra en tipe d’ubi sunt? :
- 8 The Wanderer v. 92-3, (in Bruce Mitchell and Frend C. Robinson, A Guide to Old English, part 2, Pro (...)
Hwær cwom mearg? Hwær cwom mago? Hwær cwom maþþumgyfa?
Hwær cwom symbla gesetu? Hwær sindon seledreamas?8
32Siá en occitan:
- 9 Veire la conclusion apasimada (aquí revirada en anglés modèrne) :
Ont es lo caval? Ont es lo guerrièr?
Ont es le balhaire de tresaur ?
Ont son los sètis de la festa ?
Ont son los divertiments del castel ?9
33E aquí, tant coma dins lo poèma de Bèc, l’abséncia viscuda amb tant de patiment fa plaça a una conclusion apasimada. Un segond poèma del recuèlh pòrta lo nom Der Wanderer e s’acaba del meteis biais.
34Dins lo poèma de W.H. Auden citat a la debuta d’aquela comunicacion, A Short Ode to A Philologist, se trapan dos vèrses que marcan l’importància del ligam entre lenga e mite:
No hero is immortal till he dies:
Nor is a tongue.
Cap d’eròi es immortal duscas a que moriguèsse
E cap de lenga tanpauc.
35Dins aqueste poèma d’Auden, l'eròi, la lenga anglosaxona –lo vièlh anglés– ven a trapar un estatut immortal pas que per sa mòrt: desliurada de la temporalitat, la lenga es venguda immortala per la literatura que se contunha de legir, analisar, estudiar mai de mil ans aprèp.
36En aparéncia, la tòca de Pèire Bèc per desliurar del temps l’amor e amb el la lenga occitana es plan diferenta de çò suggerit per Auden a prepaus del vièlh anglés: filològa e poèta a l’encòp, mas dins una lenga minoritària, son trabalh de cercaire pòrta sus l’estat ancian de la lenga qu’utiliza, coma poèta dins sa forma modèrna.
37Atal, sembla qu’al contrari d’una mòrt de la lenga necessària, sa tòca siá la d’un esperlongament de la vida de la lenga, la demostracion d’una mena de continuum entre lenga del trobar e occitan modèrne. Çaquelà se soscam a la lenga poetica coma univèrs lingüistic distint de la lenga de comunicacion, alara podèm lèu comprene que lo ligam entre la referéncia medievala e la lenga d’escritura per Pèire Bèc se fa a l’entorn d’una mòrt e resureccion de la lenga: l’estat literari de l’occitan medieval es lo d’una koïne mòrta amb la cultura trobadoresca, koïne que l’occitan modèrne cèrca de tornar produire per la causida d’una nòrma grafica, l’epuracion dels francismes e dels torns diglossics.
38Tant coma Iseut sembla morir e renàisser, la lenga perduda torna, novèla, semblabla e autra a l’encòp. Per se’n convéncer, sufís de remarcar qu’una de las causas mai estonantas dins l’entrepresa de Sonets barròcs enta Iseut es qu’avèm aquí un recuèlh lingüisticament sens brica de ligam amb la lenga occitana barròca, qu’es abans tot bastida a l’entorn d’un jòc permanent sus la diglossia, ont los francismes formiguejan sovent tant coma las grafias anarquicas. Sola la forma poetica del sonet se pòt restacar a un edat barròc, mas es justament per son atemporalitat qu’aquela forma es aicí causida.
39Òc, per Pèire Bèc dins Sonets barròcs enta Iseut, l’escritura poetica e son principi son tanben un trabalh de mòrt que pòrta en el la vida de la creacion. Es çò que nos ditz l’epigraf del recuèlh. Se l’autor del Senhor dels Anels foguèt, coma o canta W.H. Auden un «bard in Anglo-Saxon», Pèire Bèc representa plan, el tanben, per la nòstra literatura occitana modèrna un «poèta en lenga del trobar»: d’una man son trabalh de recèrca (filologica tant coma musicologica) contribuiguèt a durbir e far cantar tornarmai un continent literari al legeire modèrne, mentre que, d’una autra man son trabalh d’escrivan joguèt a faurar un pont temporal entre la femna/lenga aimada e lo present de l’escritura. Aquel trabalh lo faguèt en brocant la tela nòva del tèxte gràcia als fials literaris de l’anciana literatura que coneissiá tan plan.


text:
lundi 20 mai 2013
L'Ostau Bearnés e Menestrèrs Gascons
Célia, la nosta correspondenta paulina qu'anè a l'encontre de duas associacions istoricas deu Bearn! L'Ostau Bearnés e Menestrèrs Gascons. Cadun que perpausa ua actualitat de las interessantas.
Silvan e Adelina, salariats de L'Ostau que'vs presentan la cantèra deus joens apitada per la lor associacion. Aqueste eveniment que's debana a Pau au Bar lo BIKINI.
Marie-Claude Hourdebaigt, sòcia de Menestrèrs Gascons, que'vs presenta lo bal mesclat qui's debanarà dissabte lo 25 de mai. La borrèia que serà a l'aunor e estagis peus quaus e's cau inscríver que' debanaràn tota la jornada.
lundi 22 avril 2013
HITILH, Album purmèr
Hitilh qu’ei un grop joen per’mor deus qui lo compausan mes qui tòca totun desempuish quauque temps jà. Que perpausa ua musicau puslèu experimentau , un estil qui vad ua especialitat biarnesa ! L’aire qu’i ei pro escur a l’imatge de la definicion que balhan deu lor estil musicau a sàber lo « Dark Rock ». Hitilh que vien de sortir un album purmèr qui non serà pas sonque disponible « fisicament » qu’au començar de l’estiu. Au micro de l’Aura Seguier (jornalista a la setmana), Becut un deus musicians que’ns presenta aqueste enregistrament en tot precisar lo lor estil musicau.
Publié par Alavetz à 10:06
lundi 15 avril 2013
D'en Haut, lo CD prumèr!
D’en haut qu’ei un navèth grop emanant de l’esfèra « Familha artús ». Compausat de dus musicians, Pairbon e Tomàs Baudoin, que perpausan un apròchi originau deu repertòri gascon. Lo 15 de heurèr passat que sortín un Cd purmèr. Célia, que’vs perpausa de tornar viéner sus aquesta neutat dab un entervista hèit au parat de la caça aus concèrts qui’s debanè lo 07 de mars passat a l’universitat de Pau. Ua bona escadénça de descobrir aqueste navèth grop e quauques estrèits deu lor purmèr enregistrament.
vendredi 15 mars 2013
Papà Gahús, Virolet, Lo CD purmèr
Papa Gahús que perpausa un rock gascon poderós en tot portar haut las colors e sustot l’esperit de la Bigòrra. Lo grop que vien de sortir lo son purmèr CD, lo virolet, ua vertadièra escaduda ! Sylvan (lo cantaire) e Jeròme (lo guitariste) que’ns presentan aqueste mauhèit ! Que s’i parlarà de musica, de lenga, d’encontres, d’escambis e de libertat….
Lo virolet, que son dètz titóls qui’vs haràn capejar dens la duas chivaus com un hòu ! Ua emission de mau mancar !
lundi 4 février 2013
Lo que camina, lo navèth Guillaume Lopez
Divés passat, lo 15 de heurèr , Guillaume Lopez que balhè a l’Isla de Baish un concèrt entà marcar l’aviada deu son CD navèth : lo que camina.
Mei qu’un torn de cant qu’estò un vertadèr torn de magia qui’ns transportè dens un viatge hèit de lengas e de sonoritats numerosas que sian en Occitània, en Espanha, en Catalonha o en Mediteranea…
Lo que camina que torna préner ua partida d’aqueste espectacle. Guillaume que’ns hasó lo plaser de presentà-nse la soa navèra creacion. Solide,que descobriratz quauques estrèits d’aquesta « caminada ».
lundi 31 décembre 2012
"Quina mesclanha" lo CD navèth deus hardidets de Mazeròlas
Los hardidets qu'existéishen desempuish quasi quaranta ans. De tot biaish, de tant aimar cantar non saben pas exactament quan comencèn!
"Quina mesclanha", atau que s'apèra la lor navèra creacion. Jean-Noël, un deus cantaires qu'i ei quasi desempuish la debuta, que'ns presenta lo grop e plan segur çò que trobaratz dens aqueth CD.
Un encontre agradiu on poderatz escotar estrèits de l'enregistrament.
lundi 5 novembre 2012
Joan Francés Tisnèr, Cd Navèth, Transpòrt Tisnèr SA
Au briu d'aqueste encontre que descobriratz plan segur lo cd mes sustot mei qu'aquò. Que s'i parlarà deu son perpaus musicau, deu son biaish de creacion o enqüera de la concepcion deu son espectacle.
Prenem "los Transpòrts Tisnèr SA" entà viatjar dens lo son monde musicau....
Un encontre de non pas mancar!
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Tres oras a-de-rèng
, Cristòu Honoré nos farà vèire, dins aquela Itàlia faissista coloniala, una tièra de violéncias fachas ai fremas.
Lei pauras son gitadas au sòu, quasi violadas, passadas de l’un a l’autre. « Parlam aquí d’una microsocietat d’exhilats faissistas, assegurats de son poder e dau drech d’en abusar »
que ditz lo metèire en scena.
Am’eu Sade intra una briga
dins l’òbra de Da Ponte, per parlar dau rapòrt dominant-dominat.
Lei muralhas de la casèrna, d’un jaune malaut e d’un gris leprós son mai verais que natura ; un òsca a Alban Ho Van, lo decorator.
Es pecat per servir aquela intelligéncia e aquélei vòtz, d’aver a la bagueta un Loís Langree ben mens en forma que de costuma, per menar un Freiburger Barockorchester, que planplanejarà
dau començament a la tota fin.
Lo còr dau Cape Town Operà, onte tótei son negres, se despatolha mai que ben. Son élei que, finalament, rendon cresible aquel univèrs african que nos debana tant ben Cristòu Honoré.


text:
Experiéncias d'immersion non-aboriva a Calandreta : una escomesa pel novèl-entrant e per la classa / Marie-Pierre Vernières
Vernières, Marie-Pierre
Bras, Myriam. Directeur
Las escòlas Calandreta son conegudas per lor causida de l’immersion linguistica aboriva coma metòde d’ensenhament de l’occitan. Pasmens, en trente ans, las experiéncias d’integracion d’escolans en cors d’escolaritat se son multiplicadas. Aquela situacion atipica que nomenam immersion tardiva es lo subjècte d’aquela recèrca. S’articula a l’entorn de dos ipotèsis : primièirament, que los acquesits en occitan porgits mercés a l’immersion aboriva serián superiors als acquesits porgits mercés a l’immersion tardiva, segondament, que l’immersion tardiva procediriá de mecanismes d’aprendissatge autres. Recuèlh de testimonhatges de practicas, estudi de donadas chifradas mesurant las performàncias en occitan dels calandrons novelaris venon invalidar l’ipotèsi primièr. D’entretens amb de calandrons agent viscuda aquela experiéncia de novelari e una presentacion de nòstra practica d’una tala integracion, menan d’elements de responsa a l’ipotèsi segond. Aquela recèrca permet de véser qu’aquela integracion es possibla, que s’apeva sus una autra mena d’acquisicion, a mai que a d’efièches positius tan pel calandron novelari coma pels calandrons aborius que l’aculhisson. Pòt èsser una aisina pels regents qu’ensenhan en classa immersiva e que son en situacion d’integrar d’escolans en cors de cursús. I trobaràn d’ajudas per ne comprene melhor los enjòcs e per decidir de ne lançar l’escomesa.


text:
Catedrala de Sent Estève de Limòtges
La catedrala de Sant Estève (tanben se ditz Sent Estiéne en lemosin[1]) es la principala glèisa de Limòtges e lo sèti de son evescat. Se tròba al còr del quartièr vièlh de la ciutat. Es la bastissa pus remarcabla de Limòtges e la sola de Lemosin que siá estada construcha en estil gotic omogenèu.
Somari
Construccion[modificar | modificar la font]
Sa construccion, començada en 1273, acabèt en 1888 amb lo restacament del cloquièr d'origina romanica a la nau. La construccion comencèt pel còr caracteristic del gotic radiant del sègle XIII que foguèt restacat a la nau romanica. Las òbras s'interrompèron un primièr còp en 1327 per la manca d'argent. En 1378, s'elevèron la capèla de Sant Marçal e una part del transèpte nòrd, e se refortiguèt lo cloquièr romanic per una maçonariá considerabla; qualques ans pus tard, foguèt lo torn del transèpte sud. Entre 1458 e 1499, après la Guèrra de Cent Ans, foguèron bastidas las doas primièras travadas de la nau. Entre 1516 e 1541, Joan de Lanjac faguèt bastir lo transèpte e lo portal de Sant Joan, òbra mèstra lemosina del gotic flamejant. Mas la construccion se repausèt amb la mòrt de l'evesque e las tres travadas de la nau que religan la glèisa al cloquièr de la catedrala romanica foguèron elavadas a la fin del sègle XIX.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
La catedrala embarra doas òbras de la Renaissença d'una granda qualitat: un balet comandat per l'evesque Joan de Lanjac, e la tomba d'aquel evesque ont son escultadas de scènas de l'Apocalipsi inspiradas d'Albrecht Dürer.
Los murs de la cripta romana, barrada al public, possedisson de bèlas frescas representant lo Crist en glòria.
Qualques unas de las pinturas medievalas son encara visiblas dins d'unas capèlas radiantas (en representant sensiblament d'àngels musicians) mas la quasi totalitat presentan de frescas del sègle XIX.
Los òrgues[modificar | modificar la font]
La catedrala de Limòtges possedís dos òrgues: l'òrgue grand Gonzalez foguèt inaugurat en 1963[2] e l'òrgue de còr data de 1850.
La sason musicala estivala[modificar | modificar la font]
Cada estiu, s'i organizan de concerts d'òrgue per metre en relèu l'òrgue grand.
Galariá[modificar | modificar la font]
Extrachs de la visita virtuala de la Catedrala dins lo site Limoges 360°[3] :
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Yles Lavalade, Dictionnaire Topologique de la Haute-Vienne. Ed. Lucien Souny, 2000
- ↑ Limòtges, Cctedrala de Sant Estève (Grand òrgue)
- ↑ Limòtes 360º: visita virtuala de Limòtges - catedrala de Sant Estève - fotografias panoramicas per Vincent Ogloblinsky


text:
Republica Democratica Alemanda
La Republica Democratica Alemanda (RDA) (en alemand, Deutsche Demokratische Republik o DDR), coneguda tanben coma Alemanha Orientala, èra un Estat comunista qu'existiguèt tre 1949 fins a 1990 dins lo territòri alemand conquistat per l'Union Sovietica dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt proclamada a Berlin Èst lo 7 d'octòbre de 1949. Foguèt declarada Estat sobeiran en 1954, mas las tropas sovieticas demorèron coma èra acordat dins la Conferença de Potsdam, subretot en compensacion per la presença nòrd-americana en Alemanha Occidentala pendent la Guèrra Freja. Foguèt membre del Pacte de Varsòvia. Après un procèssus d'eleccions liuras, en 1990 se juntèt amb la Republica Federala d'Alemanha o RFA, e Alemanha tornèt a s'unir.


text:
Saillenard
Saillenard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Saillenard Fa partida de la Bressa louhannaise.
Saillenard fait partie de la Bresse louhannaise.
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap a l'an 931, primièra mencion escrich de Saillenard : La Villa de Appugniacum amb la siá capèla Santa Pierre, epòca gallo romaine.
Lo nom "Saillenard" ven de Sant Léonard #qu'es pas, e a pas totun jamai #èsser lo sant patron del pòble. Un pichon monastèri o barralha monastique dédié a aquel sant sembla aver-i existit e èsser a l'origina de la comuna.
Saillenard, Del Duché de Bourgogne, dépendait jos l'ancian regim del vicomté de Auxonne, del bailliage de Chalon-sus-Saône, del ressort del parlament de Dijon aital coma del diocèse de Besançon.
Saillenard Comptava 1720 abitants en l'an 1800.
Vers l'an 931, première mention écrite de Saillenard : La Villa d'Appugniacum avec sa chapelle Saint Pierre, époque gallo romaine.
Le nom "Saillenard" vient de Saint Léonard qui n'est, et n'a cependant jamais été le saint patron du village. Un petit monastère ou ferme monastique dédié à ce saint semble avoir existé et être à l'origine de la commune.
Saillenard, du Duché de Bourgogne, dépendait sous l'ancien régime du vicomté d'Auxonne, du bailliage de Chalon-sur-Saône, du ressort du parlement de Dijon ainsi que du diocèse de Besançon.
Saillenard comptait 1720 habitants en l'an 1800.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Objectiu iniciau de l'armada deu Nòrd
L'Armada deu Nòrd que ho un còs militar mandat per Buenos Aires contre las òsts leiaus a l'autoritat coloniau espanhòla dens lo Haut Peró (haut o baish lo territòri de la Bolívia presenta).
Aquesta armada que miè operacion ofensivas dab lo pretzhèit de liberar lo Haut Peró abans de renonciar e de hidar aquesta mission a l'Armada deus Andes (en bèth liberar Chile puish de mudà's de cap a Peró per mar) e de virà's de cap a un objetiu defensif en bèth empachar l'armada coloniau de penetrar dehens lo territòri de l'actuau Argentina.
l'Armada deu Nòrd qu'interviengó tanben dens l'Expedicion Liberatriz de Paraguay.
Lo comandant mei famós de l'Armada deu Nòrd que ho Manuel Belgrano.
L'Armada deu Nòrd que pelejè suu front deu Haute Peró enter 1810 e 1817 ; après que ho mobilizada entà interviéner dens la debuta de las purmèras guèrras civilas argentinas, causa qui non he pas per'mor de susmauta de Arequito en 1820.


text:
Vueit
Lo vueit (var.void(e), vuege) qu'ei generaument definit com l'abséncia de matèria.
Dens la practica, aqueth abséncia de matèria que depend de l'escala e deu punt de vista ; per exempla, ua botelha qui deurè contiéner un liquide qu'ei considerat com vueit se contien pas sonque aire (qui ei en vertat un gas compausat de moleculas).
Deu punt de vista tecnic e industriau, lo vueit que pòt estar creat desempuish 1643 e l'experiéncia d'Evangelista Toricelli, en bèth aspirar l'aire contiengut dens un recipient (en lo bèth plear de mercuri e har baishar lo nivèu per la soa aubertura).
Dens l'espaci ua cèrta mena de vueit qu'existèish tanben dab la quasi abséncia de molecula. D'un punt de vista fisic, aqueth vueit que permet, per exemple d'evitar las friccion e donc que deisha qu'un còs en maviment e sia pas ralentit e, sens auta acceleracion ni consomacion d'energia, e demòre en maviment.
Totun, deu punt de vista de las particulas elementàrias, aqueth espaci quasi vueit d'atòm que contien particulas com neutrinos o fotons.
En mei d'aquò, un atòm qu'ei constituit d'ua nubla d'electron(s), d'un nuclèu (qui contine la quasi totalitat de la massa de l'atòm a maugrat d'estar hèra mei petit que'u son atòm) e mei que mei de vueit.


text:
Quaranta cinc quilomètres al nòrd-oèst de Nuku‘alofa, la capitala de Tònga, es apareguda una illa nòva, fruch de l’activitat volcanica que i a dins aquela zòna de Polinesia. Se formèt perque …
Lo “parkour”, o art del desplaçament, es una practica que dins las darrièras annadas es tornarmai de mòda e que consistís a se desplaçar per l’entrevescament urban o natural en despassant los obstacl…
Los atemptats de l’11 de setembre de 2001 als Estats Units demoraràn marcats dins la memòria de la majoritat dels ciutadans de tot lo Mond. L’impacte dels avions contra las tors bessonas del World Trade Center de Nòv…
Quand vegèri sus sa laissa lo libre de Coleta Milhé dins una librariá bèla de Tolosa e que ne legiguèri son títol, Cossí soi venguda antropològa e occitana, me pensèri que se tractava d&rsq…
Un motor de veitura, lo galaup d’un caval, lo son de la pluèja e, quitament, un chimpanzé que plora. Son qualques unes dels sons que la NASA los causiguèt per enregistrar lo “Disc d’aur de las sondas Voyager&rdquo…