text:
Metzervisse
Metzervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Metzervisse Se tròba près de Mètz a aperaquí vint minutas e se situa tanben a l'èst de la França.
Metzervisse se trouve près de Metz à environ vingt minutes et se situe aussi à l'est de la France.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Fief luxembourgeois, Partejat entre quatre senhors : Meilbourg, Distroff, Daundorf, Trèves.
Cedit a la França en 1659.
- Fief luxembourgeois, partagé entre quatre seigneurs : Meilbourg, Distroff, Daundorf, Trèves.
Cédé à la France en 1659.


c: text/html

text:
Vacquerie-le-Boucq
Vacquerie-le-Boucq es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo data|20|de
, en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, la vila es paissièra pels Alemands de la 6e Panzerdivision, #que i fan mai d'un milièr de presoèrs d'unitats militaras aliadas estonaments en lo sieu desplaçament. La vila i aurà liberat en lo moment dels primièrs jorns de setembre 1944.
Le , lors de la Seconde Guerre mondiale, la ville est prise par les Allemands de la 6e Panzerdivision, qui y font plus d'un millier de prisonniers d'unités militaires alliées surprises dans leur déplacement. La ville sera libérée lors des premiers jours de septembre 1944.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tractat de París (1951)
Lo Tractat de París, signat lo 18 d'abril de 1951 dins la vila de París entre Belgica, França, la Republica Federala d'Alemanha, Itàlia, Luxemborg e los Païses Basses, organiza la creacion de la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA) per una durada de cinquanta ans.
Dintrèt en vigor lo 23 de julhet de 1952 e expirèt lo 23 de julhet de 2002, exactament cinquanta ans aprèp sa naissença.
Aquel tractat es considerat coma l'un dels actes fondators de l'Union Europèa.


text:
1399
Aquesta pagina concernís l'an 1399 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après lo mandadís de plusors ambaissadas en Euròpa per obtenir una ajuda militara per rompre lo sètge otoman de Constantinòple, un còrs francés de 1 200 òmes arribèt dins la capitala per ne'n renfòrçar lei defensas. Aquò permetèt d'organizar lo secutament sistematic dei posicions otomanas en Mar de Marmara.
Polonha[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Edvija de Polonha. Son marit, Ladislau II Jagellon, foguèt elegit rèi de Polonha per l'aristocracia per la remplaçar. Aquò foguèt una etapa importanta de la formacion de l'Union entre Polonha e Lituània


text:
O benleu ensatjar de discutir amb el, e d'escambiar non ?
O a l'ara om pot se prepausar de lo fotre sus un camin de ferre (e la seguida la coneissem)
Aprep dirai que lo fach que las paraulas siaguesson estada causidas sus mantunes endreits de l'alfabet, me far pensar a qualqu'un de Mtpl amb la qual agueri una discutida sus Panoc far pas gaire (e que se dich comunista e que çaquelà coma Estaliniana, se pausa pas mau)....
Aprep, confessi que Palmaredonda me sembla estranh (e mancaria pas de pausar la question del conçi aquò a Arve lo còp que ven que lo veirai) e val pas la polivalença de "buta-bala" (pousse ballon) que pot faire mestier per le billard, le golf, la petanque......voir la levrette
Amistats
Cedric


text:
Pòl magnetic
Los pòls magnetics son dos punts de la superfícia de la Tèrra ont s'encontran las linhas de fòrças magneticas:
La Tèrra agís coma un enòrme aimant en causa de l'existéncia d'una massa de fèrre dins son nuclèu. De corrents electrics dins lo nuclèu genèran la màger part del camp magnetic, gaireben 10% seriá produits pels corrents de l'ionosfèra.
Los pòls mudan de posicion lentament, mas demòran a prèp de 1600 km dels pòls geografics que determinan l'axe de rotacion terrèstre.
Al contrari dels pòls geografics, los dos Pòls magnetics son pas exactament opausats. La linha imaginària que seriá un axe magnetic, passa pas pel centre just de la Tèrra, mas a prèp de 530 km d'aquel.
Bossòla[modificar | modificar la font]
Las bòssolas simplas s'utilizèron dins la navigacion tre lo sègle XII e sas agulhas atiradas pel centre de la Tèrra, provoquèron un cambiament dins la navigacion.
L'orientacion de l'agulha de la bossòla es foncion da las combinasons de las posicions dels dos costats opausats ont s'encontra lo magnetisme, posicions que fan pas simetria amb la posicion dels angles de la planeta. Per aquò, la correlacion entre l'indica de la bossòla e la posicion dels pòls geografics vària amb:
- la data (posicion dels pòls magnetics)
- la longitud del luòc, qu'es de mal determinar.
- la lateralitat e la division dels pòls


text:
Edmund Husserl
Edmund Husserl (Prossnitz, Moràvia, Chequia 1859 - Friborg de Brisgòvia 1938) foguèt un filosòf alemand d'origina josieva.
Foguèt disciple de Franz Brentano e Carl Stumpf a Halle (Saxònia-Anhalt), e en 1901 foguèt professor a Göttingen e Friborg de Brisgòvia e cap de l'escòla de fenomenologia. Son evolucion intellectuala, marcada successivament per l'influéncia de Platon, René Descartes e Immanuel Kant, descriu una mena d'arc que va del pòl objectiu cap al pòl subjectiu de la consciéncia. Sa primièra òbra se caracteriza per la descobèrta e la descripcion del contengut ideal de la coneissença: las "esséncias" de las causas. Dins las òbras posterioras introdusís la problematica critica de l'ἐπoxή[1] e transforma atal lo realisme aparent de la primièra epòca dins una mena d'idealisme transcendental que cèrca dins la consciéncia —una consciéncia transcendentala dins l'estil de Kant e, alara, intersubjectiva— lo fondament absolut del monde dels objèctes que s'i constituís. En mai, en 1887 se convertiguèt al cristianisme luterian e abandonèt lo judaïsme.
Dins las darrièras òbras abòrda de tèmas novèls: la vertat apodictica, la temporalitat de la consciéncia, la mondanitat de l'òme, etc, que semblan de preparar la futura pensada de Martin Heidegger. Considerat coma fondador de la fenomenologia, Husserl concep pas lo fenomèn solament coma la realitat meteissa, coma es donada a l'òme immediatament dins la coneissença. La primièra estapa de la fenomenologia es dominada, doncas, per l'admiracion, gaireben platoniciana, per la preséncia de las causas dins la consciéncia. Soslinha tanben l'intencionalitat de la coneissença: la consciéncia es pas mai solipsista[2], es consciéncia de quicòm e tend totjorn cap a un objècte, e atal la correlacion consciéncia-causa domina la pensada d'Husserl. Demòra pasmens a determinar se la causa es d'esperela o s'es per la consciéncia. Finissent per causir la segonda possibilitat, Husserl transforma definitivament la primitiva fenomenologia de las esséncias en una fenomenologia transcendentala, pausant l'accent sus la reduccion transcendentala; mas, al luòc de s'installar definitivament dins un dels dos pòls de la relacion subjècte-objècte, se situa al plen mièg de l'arc transcendental que los liga e qu'a partir d'el analisa e descriu las estructuras essencialas de l'un e de l'autre. Aquela situacion es inestabla e la pensada d'Husserl dona de pròvas d'aquela inestabilitat. El pensa, mas, aquò es la situacion particulara del filosòf. Aquela pensada influiguèt posteriorment Edith Stein (Santa Teresa Benedicta de la Cròtz), Eugen Fink, Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre, Maurice Merleau-Ponty e Max Scheler, son principal disciple.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Über den Begriff der Zahl. Psychologische Analysen (1887).
- Philosophie der Arithmetik. Psychologische und logische Unters.uchungen (1891).
- Logische Untersuchungen (Recercas logicas, 1900-01)
- Philosophie als strenge Wissenschaft (1911).
- Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologische Philosophie (Idèas relativas a una fenomenologia pura e a una filosofia fenomenologica, 1913).
- Formale und transzendentale Logik (Logica formala e transcendentala, 1929).
- Méditations cartésiennes (1931).
- Die Krisis der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie (La crisi de las sciéncias europèas e la fenomenologia transcendentala, 1937).
- Erfahrung und Urteil (Experiéncia e jutjament, 1939).
Nòtas e referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ Epoké es un mot grèc que significa en primièr « arrèst, interrupcion, cessament ». En filosofia aquel tèrme designa subretot la suspension del jutjament
- ↑ Lo solipsisme consistís a pensar que solament existís lo ieu e que tot lo rèsta, enclusissent lo monde exterior o lo sensible, son d'emanacions mentalas d'aquel ieu


text:
Triada
Ua triada qu'ei un ensemble de tres personas, de tres idèas, tres causas estretament ligadas, tres unitats o tres divinitats; p. ex.:
- en musica, un acòrd de tres nòtas;
- en religion, las triadas egipcianas, babilonianas e caldèas, indoeuropèas (indoïstas, grègas, romanas)...;
- en mitologia, folclòre e istòria, los tèxts medievaus coneguts devath lo nom de Triadas Galesas;
- en semiotica, la relacion intèrna deu signe qui constitueish lo procèssus de significacion, la semiosi;
- en filosofia politica, uas valors o vertuts que's quilhan en triadas, atau « libertat-egalitat-fraternitat » o « vertat-justícia-dreitura ».
- en quimia, l'ensemble de tres elements d'un medish grop dens la taula periodica; p. ex.: coeire, argent e aur;
- en psicologia, un ensemble de signes precursors potenciaus de la personalitat antisociau e deus tuaires en seria, conegut devath lo nom de Triada Macdonald o Triada de Sociopatia;
- en criminologia, uas organizacions de mauhasents chinesas;
- en economia e en geografia economica, los tres pòls (Euròpa Occidentau, America deu Nòrd e Japon) qui dominan lo comèrci internacionau;


text:
Me soni Jake e soi Englés. Soi estudiant de lengas a l'universitat. Vòli aprene a parlar occitan Aimi l'occitan!
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Aissiatz
Aissiatz
Gxejko
Cacha-Niu
Me soni Jake e soi Englés. Soi estudiant de lengas a l'universitat. Vòli aprene a parlar occitan Aimi l'occitan!
Planvengut dins lo forum !
N'èi pas jamei vist un pseudo de tant mau prononciar !
Planvengut! Qu'ei bien que la nostra cultura toca ua persona de un pais mas luèi que la França!
Es mai aisit se prononças la X a la catalana ! :ironic:fredoc a écrit:N'èi pas jamei vist un pseudo de tant mau prononciar !
doncas, òc, se prononça que s'escrive es pas l'anglés mon pseudo se prononça que lo nom anglés 'jake' (mon nom ) ambé 'o' de francés
De fach sabi de occitan per esperanto .
'adiu bloke' me fa riser
Soi de Ashford en kent. E dins lo sud-oèst d'englaterra, e a tren que se sona 'eurostar'
(pardon moi de mes fautes. Je suis commençant dans cette belle langue. Et pardon de ne pas répondre rapidement. Il fallait que j'écrive une dissertation, en fait en français au jour d'hui! Et je n'ai pas dormi la nuit dernière à cause de cela)
Mercé a totes!
Cerièra de Mai a écrit:T'en fagues pas per las decas, tot lo monde comença un jorn !
Si je puis me faire mettre (es pas per faire lo professor es tot bel ta mena quicòm qu'aprengueri far d'unas annadas : se cal malfisar, una deca es "un défaut", "une faute" seria mielh una peca (eisemple : tu fas pecas (rai pecas de picas es pas pecat pecaire) lo teu òme ten la deca de sonar pas los amics dempuei un bel briu..........
Entendes la differencia ?
Cedric
Mas te'n pregui ! :rire:joan_cavalier a écrit:Si je puis me faire mettre
Lo diccionari semble te donar rason : pèca per l'ortogràfia (amb un accent, e òc soi caganta amb mos accents)una deca es "un défaut", "une faute" seria mielh una peca
deca es mai emplegat per una « fauta » error umana… Mercés.
A sa descarga, li preni fòrça de sa disponibilitat amb mon chantièr d'appart aquesta passa…joan_cavalier a écrit:lo teu òme ten la deca de sonar pas los amics dempuei un bel briu
… mas bon, as son numerò tanben non ? ;)
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Daufin (stradivarius)
Lo Daufin qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari en 1714 ; qu'ei ua de sas òbras mei famosa e que ho proprietat, per ua tempsada, deu violonista Jascha Heifetz.
Uei qu'ei proprietat de la Nippon Music Foundation qui'u prèsta a la violonista Akiko Suwanai.
- Hat :
- 1862: aquesit per C.G Meier per 6 500 FRF.
- 1868: aquesit per George Hart per 200 GB£.
- Puish aquesit per Louis D'Egville.
- Puish tornat crompar per George Hart.
- 1875: aquesit per John Adam per 625 GB£.
- Puish, a l'escadença de la dispersion de la colleccion de John Adams, vadut proprietat de David Laurie.
- 1882: aquesit per Mr. Richard Bennett per 1 100GB£.
- 1951: aquesit per Jascha Heifetz.
Qu'ei George Hart qui'u balhè lo son nom chafre de Daufin.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
[1] Fotografia deu Daufin suu site de la Nippon Music Foudation.


text:
Sines
Sines es una vila portuguesa dins lo Distrito de Setúbal, region del Alentejo Las freguesias (parròquia civila, division administrativa) de Sines son las seguentas:
٭ incorporada a Santiago do Cacém
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Als temps de l'Empèri Roman, se nomenaba Sinus.
L'istòria de Sines remonta als temps de l'Empèri Roman. Lo castèl sus lo vabre foguèt construida per Pèire Ièr de Portugal quand tornèt prendre la vila als Moros en 1362.
Personatges celèbres[modificar | modificar la font]
- Vasco de Gama, explorador de l'Edat de las Grandas descobèrtas, nasquèt dins lo castèl ont son paire Estêvão de Gama foguèt "alcalde-mor" (« cònsol major »). Al retorn de son viatge en Índia, li foguèt balhat de dreches feudals de comte sus la vila de Sines.
- Al Berto, poèta del sègle vint
- Rui Vinagre - Executant de Guitarra portuguesa
Patrimòni istoric[modificar | modificar la font]
Militar[modificar | modificar la font]
- Castèl de Sines
- Fòrt del Revelim
- Fòrt del Pessegueiro
Religiós[modificar | modificar la font]
- Ermitatge de Nossa Senhora das Salas
- Glèisa parroquiala de São Salvador de Sines)
- Glèisa del Espírito Santo o da Misericórdia
- Ermitatge de São Bartolomeu
- Ermitatge de São Sebastião
- Ermitatge de Nossa Senhora da Soledade
Estatuas[modificar | modificar la font]
- Estatua de Vasco de Gama
- Estatua do Bombeiro
Autres[modificar | modificar la font]
- Paret da la Plaja
- Centre Cultural Emmerico Nunes
- Estacion dels Camins de fèrre
- Palais Pidwell
Principals eveniments[modificar | modificar la font]
- Carnaval de Sines - http://www.carnavaldesines.web.pt
- Festival de las Musicas del Monde - http://www.fmm.com.pt


text:
Eth Nadau s’aprope. Non ac digui pas pes prumèrs flòcs de nhèu qu’an queigut –ja ère ora–, ac comenti pes quantitats de persones qu’aguesti dies invadissen centres comerciaus plens d’arbes blancs, holets aufrint mochets as mainatges, paquets de presents, panèus gigants, eca. Tot ua escenificacion que mos transpòrte ath talhèr de Pair Nadau ena madeisha Lapònia entà un unic objectiu: trèir-mos es sòs.
A trauérs dera aparicion de tres esperits (passat, present, futur) en casa d’un praube desfortunat e malurós, Conde de Nadau de Dickens critique es desparietats economiques dera societat. Un messatge, escrit a miejans deth sègle XIX, damb molt chuc tad aguestes dates. Semble qu’aué en dia es tres esperits se passegen entre botigues fomentant un consumisme massiu. S’eth escriptor inglés se lheuesse deth cavòt, non tardarie en crompasse –o prèner prestada– ua arma entà tornar-se-n’hi.
Dies heiredi e de còrs geladi. Non cau desbrembar es valors qu’antigaments se premoiguien tà Nadau; començant per ajudar as que mès n’an de besonh –qu’enes temps que corren èm era majoria– e mantier alugada era illusion des mainatges.
A tot açò, continuam aumplint era pilòta deth capitalisme –jo eth prumèr– enquia que pete. Aqueth dia non poiram ne crompar un tròç de pan –coma ena Alemanha dera Republica de Weimar– e auram de tornar a escambiar bestiar e minjar.
Cinc garies per un vedèth? Quin panatòri!!


text:
Bouzillé
Bouzillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna angevine del nòrd dels Mauges, Bouzillé se situa entre Nantas e Angieus, a unitat|6|km {{}} de Ancenis[1], Sus la rota D751, Liré - Lo Marillais[2].
Lo sieu territòri se tròba sus una butte, en dominant lo marge esquèrre de la Loire.
Commune angevine du nord des Mauges, Bouzillé se situe entre Nantes et Angers, à 6 km d'Ancenis[1], sur la route D751, Liré - Le Marillais[2].
Son territoire se trouve sur une butte, dominant la rive gauche de la Loire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Rabelais Cita Bouzillé en Gargantua, en se divertint a trobar al nom del vilatge una origina gargantuesque[3].
Rabelais cite Bouzillé dans Gargantua, s'amusant à trouver au nom du village une origine gargantuesque[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Leon1906, Distàncias orthodromiques a partir de Bouzillé (49), consultat lo 19 d'agost de 2012 - Las distàncias anonciadas son distàncias orthodromiques (a panatòri d'ausèl). Error de citacion : Invalid
tag; name "distances" defined multiple times with different content
- ↑ 2,0 2,1 IGN e BRGM, Géoportail Bouzillé (49), consultat lo 19 d'agost de 2012 Error de citacion : Invalid
tag; name "geoportail" defined multiple times with different content
- ↑ Mythologie De Bouzillé, Gargantua depausa una butte a Bouzillé
- ↑ Mythologie de Bouzillé, Gargantua dépose une butte à Bouzillé


text:
Dannemarie-sur-Crète
Dannemarie-sur-Crète es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Dannemarie-Sus-Crète es una municipalitat del Departament de la Doubs bastida sus una crête d'altitud de 303 mètres. Lo sieu ponch en culminant se situa al bòsc del Cras a 304 mètres del temps que la quòta la mai bassa se tròba sus la rota nacionala a la encreuament d'aquela amb la rota Dannemarie-sus-Crète/ Velesmes-Essarts. Lo climat es son e temperat.
Dannemarie-Sur-Crète est une commune du Département du Doubs construite sur une crête d'altitude de 303 mètres. Son point culminant se situe au bois du Cras à 304 mètres tandis que la cote la plus basse se trouve sur la route nationale au carrefour de celle-ci avec la route Dannemarie-sur-Crète/ Velesmes-Essarts. Le climat est sain et tempéré.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol ère dels ducs de Bourgogne, Dannemarie es pas #qu'un pichon masatge caseriu d'una dotzena d'ostals agropats a l'entorn d'un prieuré. Las tèrras avián ligat als senhors de Montferrant, Torpes o Corcondray, #que los finages se'n prenián près del molin de Bénusse.
En 1477, la Franca-Comtat, e amb ela Dannemarie passa dins l'ostal de las Habsbourg. L'obligacion de còder lo sieu pan al forn banal disparait en un acte del 13 de decembre 1692, en permetent als abitants de Dannemarie de bastir, cadun, un forn. L'ancian forn banal es d'en un autre luòc encara uèi visible en lo tribunal del castèl del pòble. Al cors del XVIIe sègle, e mai particularament pendent la guèrra de Trenta Ans, Dannemarie, coma totas las municipalitats de l'Èst #sofrir de déprédations de bandas. Tanben plan tròba pas-t-se mai a l'ora d'ara dins lo vilatge #qu'un sol ostal d'aquela epòca. Mas, immediatament après la conquista de la Franca-Comtat per Louis XIV, lo vilatge pren un considerable essor, al meteis temps que Besançon se cobrís de monuments magnifics. Dannemarie Sofrís pendent la revolucion de nombrosas réquisitions en benefici de la armada del Rhin.
En 1804, las municipalitats de Pouilley-Franceses, Villers-Buzon e Bénusse an amassat a la parròquia de Danemarie. L'activitat del Conselh Municipal, al cors de la Restauracion e de la Monarchie de Julhet es pro restringida : la municipalitat se planh d'èsser la mai paure de totas ; efectivament pas a mai que de bòsques insignificants coma recors. Per se procurar dels recorses, la parròquia loga los bancs de la glèisa als fisèles al prètz mièg de 3 francs per an.
I i aguèt pauc de faches en marcant pendent la segonda Republica de contunh jol Segond Empèri.
Coma consequéncia de las desbrandas francesas de la guèrra de 1870, los abitants aguèron evidentament a sosténer a individuellement la contribucion de guèrra impausada per Bismarck #que s'elevava a 5 mil milions d'aur. Pendent lo periòde 1871-1902, lo conselh municipal i aguèt sovent a debatre de la question escolara. N'efièch doas escòlas foncionavan simultanèament : l'escòla publica mixte e l'escòla liura de filhas. Mas es aquela #que barra lo 18 de decembre 1898.
Lo 9 aout 1914, a votat un credit de 500 francs "pels besonhs de divèrsas familhas, per continuament de sortida de lo sieu cap a las Armadas". Lo cònsol èra totun absorbit per de pesadas taques : socórrer las familhas nécessiteuses e o de veusas ; portar ajuda a las femnas e als ancians #qu'asseguravan péniblement la camina del tren de cultura en l'abséncia del mobilizat. Pendent aqueles tragiques ans, lo pòble pagava de la siá sang un pesat tribut a la Salvacion de la pàtria, coma ne fan fe las placas commemorativas fixadas dins la glèisa e sul monument al mòrt : cinc personas i aguèt aucit pendent aquela Granda guèrra sens comptar de nombroses ferits.
Cap de eveniment en sortint es pas a soslinhar fins al mes de en mai 1940. Mas en junh, l'invasion de la França s'estend fins a la Soïssa. Dannemarie A ocupat pels Alemands fins en 1941. A l'excepcion de panatòris o de bris de mòbles de la municipalitat, la tropa alemanda exercís pas grèus sévices. En la nuèch del 8 al 9 de setembre 1944, a miejanet, los Americanes, precedits de gròsses carris, penetren, l'arma a la bretelle, sul luòc de la glèisa e prossegueixen l'armada en déroute. Los combats de la Segonda Guèrra mondiala, per felicitat pas creusèrent void dins lo pòble. Mas #caler un triste épilogue a la Guèrra d'Algèria perque un nom s'apondèsse al mémorial.
Sous l'ère des ducs de Bourgogne, Dannemarie n'est qu'un petit hameau d'une douzaine de maisons groupées autour d'un prieuré. Les terres étaient rattachées aux seigneurs de Montferrant, Torpes ou Corcondray, dont les finages se rejoignaient près du moulin de Bénusse.
En 1477, la Franche-Comté, et avec elle Dannemarie passe dans la maison des Habsbourg. L'obligation de cuire son pain au four banal disparait dans un acte du 13 décembre 1692, permettant aux habitants de Dannemarie de construire, chacun, un four. L'ancien four banal est d'ailleurs encore aujourd'hui visible dans la cour du château du village. Au cours du XVIIe siècle, et plus particulièrement pendant la guerre de Trente Ans, Dannemarie, comme toutes les communes de l'Est souffrit de déprédations de bandes. Aussi bien ne trouve-t-on plus actuellement dans le village qu'une seule maison de cette époque. Mais, immédiatement après la conquête de la Franche-Comté par Louis XIV, le village prend un remarquable essor, en même temps que Besançon se couvre de monuments magnifiques. Dannemarie souffre pendant la révolution de nombreuses réquisitions au profit de l'armée du Rhin.
En 1804, les communes de Pouilley-Français, Villers-Buzon et Bénusse sont réunies à la paroisse de Danemarie. L'activité du Conseil Municipal, au cours de la Restauration et de la Monarchie de Juillet est assez restreinte : la commune se plaint d'être la plus pauvre de toutes ; effectivement elle n'a que des bois insignifiants comme ressource. Pour se procurer des ressources, la paroisse loue les bancs de l'église aux fidèles au prix moyen de 3 francs par an.
Il y eut peu de faits marquant pendant la deuxième République puis sous le Second Empire.
Comme conséquence des défaites françaises de la guerre de 1870, les habitants eurent évidemment à supporter individuellement la contribution de guerre imposée par Bismarck qui s'élevait à 5 milliards d'or. Pendant la période 1871-1902, le conseil municipal eut souvent à débattre de la question scolaire. En effet deux écoles fonctionnaient simultanément : l'école publique mixte et l'école libre de filles. Mais c'est celle-ci qui ferme le 18 décembre 1898.
Le 9 aout 1914, est voté un crédit de 500 francs "pour les besoins de plusieurs familles, par suite de départ de leur chef aux Armées". Le maire était cependant absorbé par de lourdes taches : secourir les familles nécessiteuses et le veuves ; porter aide aux femmes et aux vieillards qui assuraient péniblement la marche du train de culture en l'absence du mobilisé. Pendant ces tragiques années, le village payait de son sang un lourd tribut au Salut de la patrie, comme en font foi les plaques commémoratives apposées dans l'église et sur le monument aux mort : cinq personnes fut tués pendant cette Grande guerre sans compter de nombreux blessés.
Aucun événement saillant n'est à signaler jusqu'au mois de mai 1940. Mais en juin, l'invasion de la France s'étend jusqu'à la Suisse. Dannemarie est occupée par les Allemands jusqu'en 1941. À l'exception de vols ou de bris de meubles de la commune, la troupe allemande n'exerce pas de graves sévices. Dans la nuit du 8 au 9 septembre 1944, à minuit, les Américains, précédés de gros chars, pénètrent, l'arme à la bretelle, sur la place de l'église et poursuivent l'armée en déroute. Les combats de la Seconde Guerre mondiale, par bonheur ne creusèrent pas de vide dans le village. Mais il fallut un triste épilogue à la Guerre d'Algérie pour qu'un nom s'ajoutât au mémorial.


text:
Castellers de la Vila de Gràcia
41° 24′ 14.86″ N 2° 9′ 11.06″ E / 41.4041278, 2.1530722
Los Castellers de la Vila de Gràcia son un grop de castellers de la Vila de Gràcia fondat l'an 1996. La color de la siá camisa es la blava marina.
Lo primièr 4 de 8 (4 personas per nivèl, 8 nivèls) fait per los graciencs foguèt lo 17 d'agost de 2003 a la Plaça de la Vila de Gràcia, a l'ocasion de la Vòta de Gràcia.
La melhora prestacion de la siá istòria es: 4 de 8, 3 de 8 (c), 5 de 7. Fins l'an 2010, los Castellers de la Vila de Gràcia son estats en 5 escasenças al Concors de castells, que se celèbra cada dos ans a Tarragona (lo 2002, 2004, 2006, 2008 e 2010).
Popularament òm los coneis com la colla dels blaus, per la color de la siá camisa, o la colla dels estudiants, a causa de la joinessa dels sieus membres.
Los Castellers de la Vila de Gràcia apareisson brèvament al filme L'auberge espagnole de Cédric Klapisch.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Repeticions
- 3 D'autres activitats
- 4 Participacion al Concors de Castèls de Tarragona
- 5 Los Castellers de la Vila de Gràcia al mond
- 6 Los cap de colla (directors del grop)
- 7 Los presidents
- 8 Primièrs castèls obtenuts
- 9 Bibliografia especifica
- 10 Ligams externes
Istòria[modificar | modificar la font]
Los castells a Gràcia no son pas una causa nòva en aqueste quartièr de Barcelona, mas que i a de referéncias istoricas que datan ja de la fin del sègle XIX e fins al començament dels ans trenta del sègle XX. Devèrs 1890 se constituiguèt un grop format de gents venent del Camp de Tarragona que migrèron a causa de la crisi de la filloxèra, los nomenats Xiquets de Gràcia. Possiblament, aqueles nòus graciencs trobèron en l'ambient popular de la Vila de Gràcia l'atmosfèra propícia per i desvolopar l'activitat castellera coma grop local. Avèm de constància que aquela còla agiguèt almens dempuèi lo decenni dels 80 del sègle XIX, entre 1900 e 1910 e dens lo segond decenni del sègle XX. La majoritat d'accions las realizèron pendent la Vòta de Gràcia.
Los començaments[modificar | modificar la font]
Çaquelà, l'istòria dels actuals Castellers de la Vila de Gràcia comencèt a inicis de las annadas 90 del sègle XX, quand un grop de joves de la ret associativa de Gràcia, passionats dels castells, comencèron de parlar de la possibilitat de crear una còla castellera. Aquela idèa començèt de prendre còrs quand se decidiguèron far la primièra reünion en octobre de 1996 e començar de far córrer tanben las primièras votz. Aital, setmanas dempuèi, se convoquèt la primièra repeticion per lo 23 de novembre d'aquel meteis an a la Plaça del Sol de Gràcia, la quala amassèt ja un trentenat de personas.
La primièra aparicion publica de la nòva còla gracienca foguèt en febrièr de 1997 en motiu de la jornada castellera de Santa Eulàlia a la plaça de Sant Jaume de Barcelona, ont i levèron dos pilars de 4 (1 persona per nivèl, 4 nivèls). La primièra accion a la Plaça de la Vila de Gràcia, considerada coma la plaça pròpia d'aqueste grop, foguèt lo 4 de març de 1997; aquesta accion convoquèt una seishantena de castelaires e's realizèron diferents pilars e castèls de cinc nets (sens pinya, la basa del castèl).
Los primièrs castells[modificar | modificar la font]
La presentacion oficiala foguèt lo 4 de mai de 1997. Pairinats per los Castellers de Terrassa, los Castellers de Sants e los Castellers de Sant Andreu de la Barca ja descarguèron (“descargar” significa far lo castèl sens tombar) los primièrs castèls de 6 nivèls. Aquesta primièra temporada foguèt una epòca de montadas e devaladas importantas, encara que lo trabalh realizat tot l'an donèt finalament los fruchs ambe lo bastiment d'un castèl de set nivèls, lo 4 de 7, en motiu de la Jornada de la còla lo 23 de novembre.
Lo pas dels castèls de 7 nivèus als castèls de 8[modificar | modificar la font]
Las annadas seguentas lo grop de Gràcia anèt evolucionant positivament consolidant-se coma còla de 7, fins que lo 6 d'octobre de 2002, en motiu del XIX Concors de castells de Tarragona, carguèron lo primièr 4 de 8 de la siá istòria dempuèi d'aver descargat, tanben, lo primièr 2 de 7 (castèl de maxima dificultat) al torn anterior. Tre lo 2002, los Castellers de la Vila de Gràcia n'an pas daissat de bastir lo 4 de 8 cap annada. Uèi, comença a se consolidar coma còla de 8 nivèls e coma un dels 15-20 melhors grops del panorama castelaire actual.
La còla de Gràcia a tanben dempuèi los primièrs mesos d'existéncia un grop de grallers pròpri, que's a l'encòp una escòla de gralles per totas aquelas personas qu'an enveja de jogar la gralla dens las divèrsas activitats dels castellers.
L'an 1999 concediguèron als Castellers de la Vila de Gràcia la Medalla d'Honor de Barcelona. Tanbén son membres de las Colles de Cultura Popular de Gràcia.
Repeticions[modificar | modificar la font]
Los Castellers de la Vila de Gràcia dempuèi 2002 repetisson los sieus castèls a l'Escola Reina Violant (c. Trilla,18 de Gràcia). Las repeticions son tots los dimarts e divendres de 20:00 a 23:00.
D'autres activitats[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'an 1998 los Castellers de la Vila de Gràcia produson l'emission del programa de ràdio de contengut casteller "Terços amunt!", dens las ondas de Ràdio Gràcia (107.7 FM). Aquel programa de ràdio s'a emetut sens interrupcion fins uèi. Terços amunt recebèt lo 2010 lo Premi Vila de Gràcia a la melhor iniciativa comunicativa.
Mas l'activitat extracastellera mai importanta que realizan los Castellers de la Vila de Gràcia es l'organizacion, dempuèi l'an 2001, de la garnidura de la Plaça de la Vila dens la celebracion de la Vòta de Gràcia.
Participacion al Concors de Castèls de Tarragona[modificar | modificar la font]
Los Castellers de la Vila de Gràcia an participat en quatre edicions del Concors de Castèls de Tarragona. A continuacion se citan los concors ont an participat los de Gràcia, los castèls realizats e, entre parentèsi e caractèr gras, la posicion finala:
- XIX Concors de castells de Tarragona (2002): 2 de 7, 4 de 8c, 5 de 7 (13)
- XX Concors de castells de Tarragona (2004): 4 de 8i, 4 d 8c, 5 de 7, 4 de 7a (14)
- XXI Concors de castells de Tarragona (2006): 2 de 7c, 4 de 8c (16)
- XXII Concors de castells de Tarragona (2008): 5 de 7, 4 de 8c, 4 de 7a (15)
- XXIII Concors de castells de Tarragona (2010): 4 de 8, 2 de 7, 5 de 7 (11)
Los Castellers de la Vila de Gràcia al mond[modificar | modificar la font]
Accions realizadas defòra dels Païses Catalans:
- Marselha (2001)
- Carcassona (2002)
- Sevilha (2005)
Accions realizades als Païses Catalans (defòra del Principat)
- País Valencian
- Catalonha Nòrd
- Illas Balearas
- Sant Francesc, Formentera (2010)
- Vila d'Eivissa, Isla d'Eivissa (2010)
Los cap de colla (directors del grop)[modificar | modificar la font]
Los presidents[modificar | modificar la font]
Primièrs castèls obtenuts[modificar | modificar la font]
Bibliografia especifica[modificar | modificar la font]
- Albert Musons, Quim Perelló, Jordi Ràfols i Miquel Sendra: Xiquets ahir, castellers per sempre: Vila de Gràcia (1876-2002), Col·lecció "La Font de l'atzavara" del Taller d'Història de Gràcia, 111 pag., Barcelona.
- Carles Gallardo: Blau, fraternitat i castells: Castellers de la Vila de Gràcia (1997-2001), 126 pag., publicat per los Castellers de la Vila de Gràcia.


text:
Economia de Brasil
L'economia de Brasil es la pus granda d'America Latina e la 8ena del mond. La majoritat de la granda industria es concentrada al sud e lo sud-èst del país, especialament dins los estats de São Paulo, Minas Gerais, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul e Paraná. La Region Nòrd-èst es estat tradicionalament la region mens desvolopada, e mai se a recebut d'inversions recentament. Brasil realizèt un reüsit programa d'estabilizacion economica, nomenat lo Plan Real (nom de la siá nòva moneda) dempuèi lo 1èr de julhet de 1994. L'inflacion, qu'èra arribada a 5000% annal en 1993, arribèt a 2,5% en 1998.
Brasil es un dels productors principals de cana de sucre e cafè, e un grand exportador de cacau, sòja, carn, sucre, iranja, tabac, nòu e de fruches tropicals. La sòja es cultivada al dedins del país (Mato Grosso do Sul, Mato Grosso, Goiás, Tocantins, èst de Bahia) amb granda mecanizacion.
Indústria[modificar | modificar la font]
Brasil a un dels sectors industrials pus avançats d'America Latina e lo mai diversificat de la region. Aquel sector representa un tèrç del PIB de Brasil, e crompan l'indústria de l'automobila, de l'acièr, petroquimia, d'informatica e aeriana. Amb l'estabilitat promoguda pel Plan Real las indústrias multinacionalas que i opèran an realizat d'investiments en equipa de nauta tecnologia.
Lo govèrn brasilièr a implementat un plan per redusir la dependéncia de petròli importat, que representavan mai de 70% dels besonhs energetics del país, mas, que se son redusits a 33%. Malgrat tot los besonhs d'una populacion superiora als 180 milions son superiors a la produccion energetica. Brasil es un dels principals productors d'energia idroelectrica del mond e dins lo decenni de 1990 se bastiguèt una planta d'energia nucleara.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 11 de mai de 2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
29/04/2016
Au vilatge, de Jan-Peire Reidi
Auvem pus chantar lo jau l’enmatin dabora ; i a pus gaire de polas au vilatge dempuei que lo rainard las tuet una nuech que obluderen de las barrar. Los vilauds que venen dins lo gitre rurau quauques còps se pòden pas plànher que lo jau los empaicha de durmir. Mas auven benleu las galhaudas que s’escraunen tota la nuech au mes d’abriu dins la darniera mara pas enquera olhada (los pompiers vòlen pas) e pas enquera tuada per los eisserbants.
Quo es de las penduletas electronicas que esvelhen los tres o quatre dròlles e dròllas que van au collègi o ben au liceu. Benleu pas per lur telefonet, perque lo malhum crueba pas tot lo vilatge. Faudrá mai de tres-quarts d’ora au car de l’amassatge escolar per far dietz-set quilometres. Las veituras de la gent que van trabalhar en vila ’resten pas de passar. Van redde sus ’quela pita rota sovent obludada per la DDE.
Dins benleu una ora de temps, veiram de la fumada montar de doas o tres chaminéias : los vielhs siran levats. Perque se levar dabora quante fai fresche, que òm es benaise dins son liech e que òm a ren de preissat a far ? Per pissar, benleu. Lo vargier pòt esperar. Quand auran begut lo cafet, ’niran veire si ’quela jalussada de prima a pas fait de mau a las pompiras que comencen de surtir de terra. La vita siriá doça per los vielhs si eran pas malaudes e si se dolian pas de pertot. Prendran lur veitureta per anar au medecin e au farmacian, levar daus sòus a la pòsta e per ’chaptar lo pauc de besunha que lur fai mestier a l’espiçariá de servici libre dau borg.
Lo bolengier passa enquera au vilatge dos còps per setmana, pus l’espicier. Vesem enquera la veitura rossa dau factor los jorns obrants. Pòrta mai que mai de la reclama e fai viste-viste per aumentar la productivitat de l’entrepresa. Un autre eveniment programat dau vilatge, quo es lo passatge dau camion de retrum tots los dijuòus. Un òme tot sol pilòta lo camion mai lo braç idraulic que voida las pobelas de plastic totas parieras marcadas « Conseil Général de la Dordogne ».
Las vachas ’resten pas de s’esbramelar. Los vesins an benleu vendut lurs vedeus. Quò ’resta de monar quante lur pòrten una bala de fen picada au bot de la forcha dau tractor. Fau ’visar que ne’n i aïe pas de malaudas, que se fasan pas de mau e que los vedeus nascuts ’questa nuech aïan tots lur piuse d’identitat. Aura que quò suert tot pacatjar, faudrá zo chamjar de prat pro sovent. Nautres, d’ente som, sentiam plan quand lur fasian minjar de l’ensilatge ’queste ivern, mai quand tiravan lo femier. Me’n an menat un pilòt, de lur femier de vachas. L’espandrai dins lo vargier endueinan, quand aurá ’chabat de se descompausar dins mos silòs de compòst.
Los autres vesins agricultors fan venir de las junjas lemosinas de vianda label roge que sirá servida dins daus restaurants parisians. Las vendran gaire pus char que las béstias de las bòrias de mila vachas, manca la sola junja que faran tuar per un bochier e que gardaran per ilhs. Ne’n faran profitar quauquas personas coma nautres que auram la chança de lur ’chaptar un lòt de dietz quilòs de vianda plan jauventa mai saborosa.
Quò fai mai d’un mes que auvem chantar lo cocut e que la gent an ’restat las còpas dins los bòscs. Lo país es brave en ’questa sason. Dins quauques jorns, siram nejats dins la mar plan verda dau Perigòrd Verd. Per lo moment, las tronçoneurzas an ’chabat de s’esmarraunar e las sejas circularas de sislar. Daus fagòts de buschas d’un metre (un estere), liats emb de las redòrtas de plastic, son apilats au bòrd de las rotas en esperar d’estre charjats sus los camions per estre venduts sai pas ente. O ben òm veu daus pilòts de piquets de chastenhs que ’niran dins las vinhas de Charanta e dau Bordalés.
Fai desjà quauques jorns lo solelh ràia e que an començat de semnar lo bigarroelh. Aprep miegjorn, atalaran darreir lo tractor una sulfataira que despleja sos grands braç per tractar los blats. Los tecnicians agricòlas disen que fau tractar.
La cooperativa pàia pas bien char lo blat e lo bigarroelh, pareis, e las vachas se venden mau. Mas ’quelas jòunas femnas d’agricultors plan valhentas e entreprenentas demòren pas sens ren far. Van liurar lor vianda preparada e plejada coma fau a Engolesme e a Perigús dins de las boticas que despenden pas de la granda distribucion. Quo es benleu elas, ’quelas femnas, que an agut l’idéia de far far daus angards cuberts de paneus fotovoltaïcs. Lur faudrá enquera de la fòrça e de l’imaginacion per trobar lur plaça e tener lo còp dins un monde ente l’agricultura es somesa a la finança, a l’industria e aus subremerchats. Mai enquera si lur foten pas en travers de las chambas una crisi sanitària, coma an fait per los elevaires de canards. Auran mestier de beucòp de gent coma nautres per los sostener en lur ’chaptar lur bona besunha. Contunharan benleu de chamjar lurs metòdas e se creuran benleu pus oblijats de s’empoisonar e de nos empoisonar emb daus produchs chimics que lur còsten char, mai que parciriam plan.
I a mai de vielhs que de jòunes au vilatge. Daus vielhs que ’visen a la television, que an vut los mila de refugiats sirians, las femnas veladas dins las vilas, mai benleu daus musulmans que bomben lo cuu en far lur pregiera dins las ruas. Mai los atemptats. De que estre espaurits. Mas se plànhen pas daus quatre Romanés que lòtgen au vilatge e que fan un trabalh malaisat, dangieros e mau paiat dins los bòscs tota l’annada. Daus òmes jòunes, pròpes, fòrts, valhents, mainatgiers, e tot, e tot. Lo Front Nacionau a fait vint-e-uech dau cent dins nòstra comuna.
Ujan, Diu mercés, avem menat degun de nòstres vielhs au cementèri. Antan, pauc de temps aprep que sa granda-mair fuguet mòrta, una jòuna femna se trobet gròssa, mas demoret sai pas quantben de temps sens ne’n parlar a degun, quitament pas a son òme. Lo dòu, pesant coma una fauta, fai maleviar la jòia de viure que vòu espelir. O ben l’idéia que lo bonur es perdut, que tot vai s’avalir e que podem pus ren far a desjà rosjat l’eime e la volontat daus darniers que demòren au país. Ausen pus ren esperar. L’amor siriá presque una fauta contra la normalitat. Es plan benvenguda au vilatge ’quela pita dròlla nonmas nascuda !
A Javerlhac, lo 27 d’abriu de 2016
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
Mali
Mali es un país d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima.
Lo gentilici es malian -ana.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 Preïstòria e Antiquitat
- 2.2 Lo periòde deis empèris africans
- 2.3 Lo periòde coloniau
- 2.4 Lo Mali independent
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preïstòria e Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lo territòri malian es poblat dempuei lo periòde neolitic. A partir dei millenaris IV e III av. JC, de vilatges fortificats apareguèron e participèron au desvolopament progressiu dau comèrci transsaharian. Lei premierei vilas se formèron a partir dau sègle III av. JC ambé l'important centre de Djenné-Djeno.
Lo periòde deis empèris africans[modificar | modificar la font]
L'emergéncia de reiaumes marchands[modificar | modificar la font]
A la fin de l'Antiquitat e au començament de l'Edat Mejana, de movements de populacion comencèron de mesclar populacions nomadas de Sahara (berbèras e arabas) ai pòbles negres de la Vau de Nigèr. Aquò favorizèt l'aumentacion dau trafegue caravanier — que demorava irregular fins au sègle IX — e l'emergéncia d'estats marchands centrats sus lei vilas de Sahèl : Kumbi-Saleh (sègle V), Niani (sègle VI), Audaghost (sègle VIII), Tekrur (sègle IX) e Silla (sègle IX).
Lo Reiaume de Ghana[modificar | modificar la font]
Eissit d'un principat marchand fondat entre lo sègle III av. JC e lo sègle III ap. JC, lo Reiaume de Ghana venguèt la principala poissança regionala a la fin dau sègle VII. Estendut entre lo Mali e la Mauritània actuaus, capitèt de resistir a una expedicion omeia en 734 e d'establir son influéncia sus lei regions vesinas. Ansin, se formèt una federacion de reiaumes tributaris que sa prosperitat foguèt assegurada per l'especha dei jaciments d'aur de Bambuk, de Galam e de Buré e per una agricultura dinamica.
L'apogèu dau Ghana medievau aguèt luòc au començament dau sègle XI mai son declin foguèt rapide. Foguèt l'òbra dei nomadas berbèrs e arabis qu'ataquèron lo reiaume a partir de 1042. En 1076, la capitala, Kumbi-Saleh, foguèt brèvament conquistada per leis Almoravides e leis estats tributaris reprenguèron pauc a pauc sa plena independéncia durant leis annadas seguentas. Au sègle XIII, un Ghana afeblit venguèt tributari dau Reiaume de Kaniaga puei de l'Empèri de Mali avans de disparéisser en causa dau desviament dei rotas comercialas vèrs Gao e Timboctó.
La disparicion de la poissança ghanesa permetèt tanben la penetracion de l'islam dins la region. D'efèct, maugrat la tolerància aplicada au sen de l'empèri, la religion musulmana èra demorada fòrça minoritària. Aquò cambièt ambé la conversion fòrçada d'una partida deis abitants e la fugida de certanei populacions animistas vèrs lo sud.
L'Empèri de Mali[modificar | modificar la font]
L'Empèri de Mali dominèt la Vau de Nigèr dau sègle XIII a la fin dau sègle XIV. Foguèt fondat per un prince mandé dich Sundiata Keita que se revoutèt còntra leis estats sossos qu'avián remplaçat lo Ghana medievau. La societat maliana èra organizada d'un biais estricte e devesida entre 5 clans marabotics, 16 clans d'òmes liures e 4 clans d'artesans. Lo comèrci d'aur e d'esclaus, l'agricultura e un artesanat fòrça actiu asseguravan la prosperitat de l'empèri. La capitala èra una plaça culturala e intellectuala majora de son periòde ambé lo desvolopament d'una musica classica pròpria e una importanta activitat juridica. En parallèl, lei guèrras còntra lei Sossos, que durèron fins a 1335, entraïnèron un movement de recomposicion deis estats regionaus a l'entorn de l'Empèri Malian que venguèt lo centre d'una federacion de reiaumes tributaris.
Dins aqueu contèxte, l'islam aprofichèt son prestigi per progressar dins lei vilas e la religion novèla aguèt una influéncia importanta sus lo desvolopament culturau e legislatiu dau Mali medievau (islamizacion dei noms d'ostaus, demenicion dau ròtle de la frema au sen de la societat... etc.). En particular, aquò foguèt illustrat per lei dos romavatges a La Mèca realizats per leis emperaires Uli Ièr (1255-1270) e Mansa Musa Ièr (1312 - 1332 ò 1337)[1].
Lo declin malian foguèt rapide e comencèt a la fin dau sègle XIV ambé una multiplicacion dei revòutas dei vassaus periferics durant lei rèines de Mari Djata II (1360-1374) e de Musa II (1374-1387). En 1400, la capitala foguèt destrucha per una incursion songai e l'Empèri Malian conoguèt alora un lòng afebliment marcat per sa vassalizacion e sa disparicion definitiva au començament dau sègle XVII.
L'Empèri Songai[modificar | modificar la font]
La dinastia dei Sonni[modificar | modificar la font]
La dominacion maliana foguèt remplaçada per la poissança songai que s'afirmèt a partir dau sègle XIV sota la dinastia dei Sonni. Fondat sus lo comèrci transsaharian tradicionau (aur, sau, esclaus, produchs artesanaus... etc.), sus lo contraròtle de plaças marchandas majoras (Timboctó, Gao... etc.), sus lo raionament intellectuau de sa cort e de seis universitats, sus son armada ben organizada e sus son organizacion politica solida, l'Empèri Songai conoguèt un lòng periòde d'instabilitat e resistiguèt a un cambiament de dinastias en 1492.
Son expansion comencèt en 1464 ambé Sonni Ali Ber (1464-1492) que conquistèt Timboctó (1468), Djenné (1473 e afebliguèt lei Peuls e lei Mossis qu'avián tengut un ròtle important dins lo declin de l'Empèri de Mali. Pasmens, musulman kharigista, intrèt en conflicte ambé lei mitans intellectuaus de l'Empèri e son fiu foguèt rapidament reversat après sa mòrt.
La dinastia deis Askia[modificar | modificar la font]
Lei Sonni foguèron remplaçats per leis Askia que sa dinastia foguèt fondada per Askia Muhammad (1493-1528). Restaurèt lei relacions ambé lo poder e leis olemas de la capitala. Contunièt pereu la politica d'expansion militara de la dinastia precedenta e realizèt lo romavatge a La Mèca en 1496-1497. Son prestigi li permetèt d'atraire de letruts dau Caire ò de Fès. Pasmens, en 1528, foguèt reversat per sei fius e una guèrra civila opausèt seis eiretiers fins a 1537.
Leis Askia agantèron son apogèu dins lo corrent dau sègle XVI e dominèron alora la màger part de la Vau de Nigèr. Pasmens, a la fin d'aqueu sègle, comencèron d'èsser menaçats per leis ambicions de Marròc, interessat per lei jaciments de sau dau desèrt. En 1584, lei Marroquins impausèron un embarg sus leis exportacions de sau songais que destabilizèt l'economia de l'Empèri. Puei, organizèron una expedicion militara que destruguèt l'armada songai a la batalha de Tondibi lo 12 d'abriu de 1591. Aquò entraïnèt l'installacion de pachas marroquins a Timboctó — independents a partir de 1660 — e la fragmentacon dau rèsta de l'Empèri.
En parallèl, la descubèrta d'America per leis Europèus e lo desvolopament dau comèrci atlantic entraïnèron lo declin dei rets marchands transsaharians. Leis estaus de la Vau de Nigèr se concentrèron alora sus lo comèrci d'esclaus e multipliquèron leis incursions per capturar de presoniers de vendre. Ansin, au començament dau sègle XVII, la region èra venguda fòrça instabla e ges d'empèri succediguèt a l'Empèri Songai.
Lo declin dei reiaumes de la Vau de Nigèr e la conquista francesa[modificar | modificar la font]
Lo periòde d'instabilitat consecutiu a l'afondrament de l'Empèri Songai entraïnèt au sègle XIX una reaccion dei mitans religiós acipats per lei mors mai ò mens corromputs dei dinastias localas. En Mali, lo marabot peul Seku Amadu foguèt la figura principala d'aqueu movement. Sei partisans prenguèron leis armas en 1818 e conquistèron Djenné l'annada seguenta. Fondèron un estat teocratic dich Empèri de Macina. Fòrça ierarquizat, aqueu reiaume se dotèt d'una armada e d'una administracion eficaça que li permetèron de convertir un nombre important d'animistas e de sedentarizar lei Peuls. Pasmens, en 1861-1862, Macina foguèt conquistat per l'Empèri Tocolor.
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX, França aprofichèt lei divisions entre leis estats africans locaus per conquistar la region. Aquela expansion comencèt en 1863 a partir de Senegau e foguèt principalament impulsada per lei generaus Faidherbe e Gallieni. Se turtèt sustot a l'Empèri Tocolor, destruch en 1893, e a l'empèri fondat per Samory Touré, definitivament vencut en 1898. Pasmens, la pacificacion complèta foguèt pus lònga e durèt fins au començament dau sègle XX.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Durant lo periòde coloniau, Mali faguèt partida de l'Africa Occidentala Francesa (AOF) fondada en 1895. Lei Francés installèron la capitala regionala a Bamako en 1907 e fixèron lei frontieras entre 1922 e 1945. En 1924, acabèron la construccion d'una linha de camin de fèrre que permetiá lo desplaçament rapida dei tropas colonialas cargadas de mantenir l'òrdre. Un Ofici de Nigèr foguèt creada per esplechar lei ressorsas de la region. Pasmens, lo desvolopament economic demorèt limitat e l'ensenhament èra quasi inexistent.
Durant lei doas guèrras mondialas, Mali, coma lo rèsta de l'AOF, foguèt una region importanta de recrutament de tiralhaires « senegalés » per lei tropas colonialas francesas. Après 1945, la remembrança d'aquela mobilizacion foguèt a l'origina d'una agitacion nacionalista que marquèt leis annadas 1950. Modibo Keita, regent format en Dakar, foguèt l'actor principau de la vida politica qu'apareguèt durant aqueu periòde. Elegit deputat francés en 1956, defendiguèt l'idèa d'un socialisme uman.
Autonòm en 1959, Mali participèt a la formacion d'una federacion gropant quatre colonias de l'AOF (Mali, Senegau, Dahomey e l'Auta Vòta. Dicha Federacion de Mali, aquel ensems venguèt independent lo 20 de junh 1960 mai durèt pas lòngtemps. Tre lo 20 de julhet, lei Senegalés proclamèron son independéncia entraïnant la desagregacion de la federacion.
Lo Mali independent[modificar | modificar la font]
Lo periòde de Modibo Keita[modificar | modificar la font]
Elegit president de la Republica, Modibo Keita establiguèt rapidament un regime autoritari e son partit venguèt de facto partit unic. Adoptèt una politica d'inspiracion socialista ambé la creacion de companhiás d'Estat, de cooperativas agricòlas e una nacionalizacion dau sector bancari. Pasmens, après quauqueis annadas, aqueu programa aviá mau capitat (inflacion importanta, burocracia corrompuda... etc.) e l'autoritarisme dau govèrn maucontentava la populacion. Ansin, en 1968, un còp d'estat militar reversèt lo president que veniá de dissòuvre l'assemblada nacionala.
Lo periòde de Moussa Traoré[modificar | modificar la font]
Per remplaçar Modibo Keita, lei militars chausiguèron lo coronèu Moussa Traoré que manteguèt un regime autoritari de partit unic. En 1970, lo regime novèu deguèt faciar de trèbols intèrnes grèus entraïnats per de secaressas en Sahèl. A partir de 1981, comencèt de liberalizar l'economia mai se turtèt a l'oposicion dei sindicats de foncionaris e d'estudiants. Se la Guèrra de la Faissa d'Agacher (14-30 de decembre de 1985) còntra Burkina Faso a prepaus d'un territòri frontalier permetèt au regime d'obtenir un respiech gràcias a la mobilizacion nacionalista, la fin de la Guèrra Freja entraïnèt de manifestacions durament reprimidas. Ansin, en 1991, un grop de militar reversèt Modibo Keita.
De la democratizacion a la Guèrra de Mali[modificar | modificar la font]
Leis autors dau còp d'estat de 1991 donèron lo poder a un Comitat de Transicion per lo Salut dau Pòble dirigit per lo generau Amadou Toumani Touré. Aqueu conseu restaurèt lo multipartisme e foguèt a l'origina de l'adopcion d'una novèla constitucion en 1992. Mali conoguèt alora un periòde de democratizacion de sa vida politica ambé l'eleccion d'Alpha Oumar Konaré, adversari de Touré, a la presidéncia. Après dos mandats, se retirèt coma lo demanda la constitucion e foguèt remplaçat per lo generau Touré, tornat elegir en 2007.
Pasmens, l'instauracion d'institucions democraticas permetèt a Mali d'amaisar sa situacion intèrna. D'efèct, a partir de 1990, plusors guerilhas independentistas se formèron dins lei regions toaregas dau nòrd[2]. En 2012, lei rebèls enregistrèron plusors succès còntra l'armada maliana que perdiguèt de miliers d'òmes. L'incapacitat dau govèrn de restablir la situacion entraïnèt un còp d'estat militar en març de 2012. Pasmens, aquò melhorèt pas la situacion e, sota la pression internacionala, lei militars rendèron lo poder ai civius en julhet.
Enterin, la situacion dins lo nòrd s'èra agravada ambé la conclusion d'una aliança entre movements toaregs e movements jihadistas. De març a setembre de 2012, l'armada maliana perdiguèt ansin lei vilas de Kidal, de Gao, de Timboctó e de Mopti. En genier de 2013, per defugir l'invasion de la mitat sud dau país per de jihadistas, França decidèt donc d'intervenir militarament en Mali (operacion Serval).
Mali dempuei 2013[modificar | modificar la font]
Dempuei 2013, Mali conoís un periòde de transicion marcat per de tensions vivas dins lei regions septentrionalas e per una temptativa de restauracion deis institucions democraticas grèvament afeblidas per lei desfachas militaras de 2012. D'efèct, la còntra-ofensiva francesa (genier-febrier de 2013) permetèt aisament d'arrestar lei jihadistas e de reconquistar lei vilas perdudas. Pasmens, maugrat aqueu succès, de guerilhas islamistas contunian de se mantenir dins la region e lei Francés, sostengudas per una coalicion d'estats africans, contunian de menar d'operacions en Mali. De mai, la question toarega es totjorn pas reglada e lei negociacions regardant una possibla autonòmia dau nòrd son blocadas.
Regardant la vida politica dau país, Ibrahim Boubacar Keïta foguèt elegit president en 2013 a l'eissida d'un escrutinh sensa frauda. Pasmens, aquò permet pas de resòuvre la crisi economica entraïnat per la guèrra e l'afebliment considerable de l'aparelh d'estat. L'instabilitat governamentala (3 Premiers Ministres entre 2013 e [[2015]) illustra aquelei dificultats.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Son títol precís èra mansa.
- ↑ Una partida dei guerilhas acceptèt d'acòrds de patz en 1996. Aquò permetèt d'instaurar un calme relatiu fins a una represa dei combats en 2006.


text:
Primièr ministre
Lo primièr ministre es al cap del poder executiu del sistèma parlamentari, d'un govèrn, compausat de l'ensemble dels ministres, de còps apelat cabinet. Demest aquestes ministres, segon los païses, se tròba diferentas categorias : de ministres d'Estat, de ministres amb o sens portafuèlhas, de ministres delegats o viceministres e de secretaris d'Estat. Fòrman amassa lo Conselh dels Ministres.
La terminologia de primièr ministre insistís sus la primautat d'aqueste suls autres ministres. En Alemanha e en Àustria, lo cap del govèrn es apelat cancelièr, en Itàlia, president del Conselh, en Espanha o en Eslovènia, per exemple, president del govèrn, en Serbia, per exemple, ministre-president. Als Païses Basses, lo tèrme de primièr ministre (eerste minister o primièr) s'utiliza coma sinonim de « ministre-president », lo títol oficial del cap del govèrn.
Dins la màger part dels païses democratics, lo primièr ministre es siá designat pel cap de l'Estat, siá elegit pel Parlament, eissit de la majoritat politica o d'una coalicion, aprèp èsser estat nomenat o consultat pel cap de l'Estat (president o monarca). Es çò que s'apèla un regim parlamentari. Arriba que siá de còps tanben lo cap de l'Estat: coma a las Kiribati ont lo president de la Republica dirigís lo govèrn, mas pòt èsser renversat pel Parlament que n'es eissit.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Sud-Africa
- 3 Argeria
- 4 Antigua e Barbuda
- 5 Austràlia
- 6 Belgica
- 7 Canadà
- 8 China
- 9 Còsta d'Evòri
- 10 França
- 11 Guinèa
- 12 Grècia
- 13 Índia
- 14 Iran
- 15 Irlanda
- 16 Islàndia
- 17 Israèl
- 18 Japon
- 19 Corèa del Sud
- 20 Corèa del Nòrd
- 21 Kiribati
- 22 Liban
- 23 Madagascar
- 24 Marròc
- 25 Nòva Gàllia del Sud
- 26 Norvègia
- 27 Nòva Zelanda
- 28 Polonha
- 29 Reialme Unit
- 30 Suècia
- 31 Tunisia
- 32 Ucraïna
Istòria[modificar | modificar la font]
En França, lo cardinal de Richelieu es estat sovent designat coma Primièr ministre, « principal ministre » de Loís XIII. Tanben de còps es considerat coma lo primièr en data dels Primièrs ministres que lo mond aja conegut. Son accion englòba tant plan de dimensions culturalas e religiosas coma administrativas, colonialas, politicas e diplomaticas.
Al Reialme Unit, jol règne de Jòrdi Ièr seriá apareguda la foncion de Primus inter pares : fins alara elector d'Hannover, e marcant son estacament a sas originas alemandas per son refús d'aprendre l'anglés, lo rei novèl aguèt besonh d'un ministre particular per coordenar l'accion de totes los autres e traduire sos òrdres (balhats en lenga germanica).
Sud-Africa[modificar | modificar la font]
- Primièr ministre de Sud-Africa, remplaçat dempuèi 1984 per la foncion de president de la Republica de Sud-Africa
Argeria[modificar | modificar la font]
Sul plan politic, Argeria a adoptat un regim republican dempuèi l’aveniment de son independéncia en 1962. La Constitucion actuala conferís al cap de l’Estat un ròtle central dins la gestion dels afars del país, es atal qu’en vertut de sos articles, lo president de la Republica es lo cap de l’executiu, cap suprèm de las fòrças armadas e ministre de la Defensa. Lo cap de l’Estat deten tanben lo poder de nomenar son primièr ministre e los membres del govèrn sus proposicion d’aqueste darrièr. L’eleccion del president de la Republica se fa al sufragi universal dirècte, cada cinc ans. L'actual president en exercici es Abdelaziz Bouteflika. Elegit per un primièr mandat de 1999 a 2004, es reelegit la meteissa annada per un segond mandat que s'acabarà en 2009.
D'un autre costat, lo poder legislatiu es de tipe bicameral dempuèi la refòrma constitucionala de 1996, es de notar çaquelà que los poders que li son atribuits son fòrtament demenits per la preeminéncia del poder executiu. La reparticion dels diferents elegits al nivèl de las doas cambras del Parlament revèla la composicion seguenta:
- lo Conselh de la Nacion (Cambra nauta) : compausat de 144 membres dont lo tèrç es designat pel president de la Republica ;
- l’Assemblada Populara Nacionala (Cambra bassa) : Compausada de 389 membres elegits al sufragi universal dirècte per una mandatura de cinc ans.
La Constitucion argeriana foguèt adoptada lo 10 de setembre de 1963. Pus tard, foguèt revisada tres còps. D'en primièr en 1976, aquesta primièra revision constitucionala foguèt aviada jos l'impulsion de Houari Boumediène; visava en primièr luòc a perfaire las institucions de l'Estat argerian en lo dotant d'una Assemblada Legislativa, e en creant tanben lo pòst de President de la Republica, somés al sufragi universal dirècte e aqueste, en remplaçament de la foncion de President del Conselh de la Revolucion. La segonda revision de la Constitucion foguèt menada lo 28 de febrièr de 1989, data a la quala lo multipartisme e la libertat d’expression foguèron instaurats, es doncas dins lo silhatge d’aquesta refòrma que lo regim del partit unic foguèt dissolgut e que fòrça partits politics foguèron creats per la meteissa ocasion. La tresena e darrièra revision constitucionala foguèt menada en 1996 amb per objectiu principal l'instauracion d'un Parlament bicameral. Aquestas institucions foguèron elegidas lo 5 de junh de 1997, e constituisson lo primièr Parlament pluralista de l’Argeria independenta.
Antigua e Barbuda[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Belgica[modificar | modificar la font]
Canadà[modificar | modificar la font]
Canadà fa partida del Commonwealth britanic. Per aquesta rason, son sistèma parlamentari es fòrtament inspirat del qu'a cors en Grand Bretanha. Tot coma al Reialme Unit, los poders de la Reina de Canadà, representada pel Governador general, son simbolics alevat de qualques excepcions.
Al moment d'una eleccion federala, cada partit politic federal tempta de far elegir lo mai de membres possibles al Parlament. Un còp elegits, son apelats deputats e siètan a la Cambra de las Comunas de Canadà. Lo primièr ministre es lo que pòt comandar la fisança de la Cambra - en practica, lo cap del partit qu'a lo mai de deputats. A aqueste moment, deven lo cap del govèrn e lo cap del Cabinet dels Ministres. Es pas legalament necessari que siá deputat, mas la tradicion o exigís.
Son partit pòt èsser majoritari, es a dire possedir pro de deputats per totjorn obténer la majoritat al moment dels diferents vòtes en cambra, o minoritari. Dins l'istòria del país, aqueste darrièr cas s'es presentat mai d'un còp. Dins aquesta situacion, segon diferentas règlas de proceduras, la Cambra de las Comunas pòt demandar que lo primièr ministre siá destituit. Aquesta procedura es apelada una mocion de fisança. S'es destituit, lo Governador general pòt siá apelar la populacion a las eleccions segon las proceduras en vigor, siá demandar a qualqu'un mai de formar un govèrn.
La residéncia oficiala del Primièr ministre de Canadà es situada al 24, promenade Sussex a Ottawa.
Las províncias e territòris de Canadà an recors a un sistèma de representacion semblable, amb un Primièr ministre. (En anglés, lo primièr ministre de Canadà se ditz Prime Minister e los Primièrs ministres de las províncias e territòris se dison Primièrs.)
- Mai d'informacions : Primièrs ministres de las províncias e territòris de Canadà
- Vejatz tanben : Monarquia canadiana
China[modificar | modificar la font]
Còsta d'Evòri[modificar | modificar la font]
França [modificar | modificar la font]
En França, jos la Vena Republica, lo Primièr ministre es designat pel president de la Republica per determinar e conduire la politica generala de frança, en particular en establissent lo budgèt.
De costuma, es causit perque es al cap del corrent politic mai poderós de la majoritat parlamentària de l'Assemblada Nacionala, o demest sos representants, siquenon demest las personalitats pròchas d’aqueste corrent majoritari. Lo president de la Republica a çaquelà la libertat de nomenar una personalitat qu'es ni deputat ni senator abans sa nominacion al cap del govèrn : èra lo cas de Jòrdi Pompidor o de Raymond Barre, o pus recentament de Dominique de Villepin. Un còp elegit president de la Republica, Jòrdi Pompidor declarèt que "lo primièr ministre es pas que lo primièr dels ministres".
Quand es d'un corrent politic opausat al del president de la Republica, se parla de coabitacion perque, dins aqueste cas, los dos caps del poder executiu agisson dins lors domenis de competéncia respectius.
En cas d'insatisfaccion publica, pòt èsser prepausat al primièr ministre de renovelar la totalitat o una partida de son govèrn, se parla alara de remanejament ministerial, o quitament d'èsser remplaçat aprèp aver presentat sa demission al president de la Republica.
Abita a l'Hôtel Matignon, situat a París, carrièra de Varennes, dins lo VII(en) arrondiment.
Jos las Republicas precedentas (IIIena Republica, de 1875 a 1940, e IVena Republica, de 1946 a 1958), lo cap del govèrn portava lo títol de president del Conselh (apelacion abreujada de president del Conselh dels Ministres). Los acamps avián luòc, coma uèi, al palais de l'Élysée, en preséncia del president de la Republica, mas aqueste presidissiá pas formalament las sesilhas del Conselh, mentre qu'es lo cas ara.
- Vejatz tanben
- Lista de caps del govèrn francés
Guinèa[modificar | modificar la font]
Grècia[modificar | modificar la font]
Índia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Irlanda[modificar | modificar la font]
Islàndia[modificar | modificar la font]
Israèl[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Corèa del Sud[modificar | modificar la font]
Corèa del Nòrd[modificar | modificar la font]
Kiribati[modificar | modificar la font]
- Lista dels presidents de Kiribati (inclusa la lista dels caps del govèrn).
Liban[modificar | modificar la font]
Madagascar[modificar | modificar la font]
Marròc[modificar | modificar la font]
Nòva Gàllia del Sud[modificar | modificar la font]
Norvègia[modificar | modificar la font]
Nòva Zelanda[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Reialme Unit[modificar | modificar la font]
Veire tanben :
Suècia[modificar | modificar la font]
Tunisia[modificar | modificar la font]
Nomenat pel president de la Republica, qu'a la possibilitat de lo demetre, lo primièr ministre es le cap de govèrn tunisian. Lo pòst es actualament ocupat per Mohamed Ghannouchi.


text:
Economia d'Ozbequistan
L'Ozbequistan èra una de las zònas pus pauras de l'anciana Union Sovietica amb mai de 60% de la siá populacion vivent en comunitats ruralas densament pobladas[1]. Dempuèi la siá independéncia, en ans recents la siá economia es estat orientada a una transicion graduala a una economia de mercat. Malgrat aiçò, lo progrès en reformas economicas es estat cautelòs e a enregistrat qualques assolidatges. S'ha eliminat pas encara la distància entre las taxas de cambiaments oficialas de la moneda e las taxas de cambiament del mercat negre. Lo comèrci restrictiu del regim e las siás politicas generalament intervencionistas contunhan d'aver d'efièches en la siá economia. Entre las restriccions imperantas se tròba la capacitat de convertibilitat de la moneda e d'autras mesuras governamentalas per controtlar l'activitat economica, en comprenent l'implementacion de severas restriccions a las importacions e de barraments esporadics de las siás frontièras amb los vesins Cazacstan, Quirguizstan e Tatgiquistan, los qu'an portat a organizacions internacionalas a suspéner o far marcha enrè los credits projèctes.
Lo país es actualament lo 2nd màger exportador mondial de coton[1] e un grand productor d'aur e de gas natural.


text:
Lunéville
Lunéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lunéville A situat al confluisson de la Meurthe e de la Vezouze, en la plana, a mens de 30 quilomètres al sud-es de Nancy, 90 quilomètres de Mètz, 55 quilomètres de Sant-Dié-de detlos-Vòges, 100 km de Sélestat, 110 km de Colmar e 120 km de Estrasburg.
Lunéville est située au confluent de la Meurthe et de la Vezouze, dans la plaine, à moins de 30 kilomètres au sud-est de Nancy, 90 kilomètres de Metz, 55 kilomètres de Saint-Dié-des-Vosges, 100 km de Sélestat, 110 km de Colmar et 120 km de Strasbourg.


text:
- Passar en Html (boton ) en naut a dreta. Se quò foncciona pas, seleccionar l'autre , a l'interior dau cadre. Normalament una bara d'ostilhs coma la de Word se dubrís.
- Picar sus . Es un "hébergeur d'images " a gratis. Coma per lo fòrom, fau s'inscrire (non, còde, mail) e una clau d'activacion es mandada per mail.
- Picar sus "Fichier" dins "Envoyez votre image" e seleccionar vòstra imatja.
- Una lista de liams apareis. lo que vos interessa es lo darrier, "Adresse de l'image" dins "Liens directs". Far Ctrl+C dessus.
- Dins la pagina dau fòrom, picar sus e pegar lo liam (Ctrl+V). L'imatja deu apareitre. Se qu'es pas lo cas, ensaiar emb los autres liams...
Nòtas : totas las imatjas son disponiblas, après de las aver importadas, sus vòstre compte SERVIMG.
Es possible que queu sistemi fonccione pas sus los Mac.


text:
854
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 854 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Revòuta de la vila siriana d'Homs en causa deis abús dau cap de sa polícia. Lo califa Al-Mutawakkil acceptèt de lo remplaçar permetent d'amaisar la situacion. Pasmens, lo responsable novèu venguèt tanben rapidament impopular entraïnant una insureccion novèla tre 855.


text:
Stattmatten
Stattmatten en alemannisch (Stattmatten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
L'altitud minimale e maximala de Stattmatten son respectivements de 116 m e 122 m.
Stattmatten A adaigat per la Moder.
L'altitude minimale et maximale de Stattmatten sont respectivements de 116 m et 122 m.
Stattmatten est arrosé par la Moder.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge del Ried del Nòrd, a la separacion dels grands aisses viaris, compta a l'ora d'ara 599 abitants. Se lo primièr archiu en mencionant lo sieu nom remontan a la s-|XIV|e}}, la naissença de Stattmatten li caliá se situar als environs de la Modèl:S-. En 1359, lo vilatge passa amb dètz unas autras municipalitats del Uffried a las mans dels barons de Fleckenstein. Una legenda transmesa per las generacions conta que lo pòble i aguèt fondat per una familha suisse, las Heintzen, #que ne longeant lo Rhin #èsser émerveillée per la beutat del luòc. #Amarrar Lo sieu vaissèl près d'un marge, un quai actiu près d'una prada verdoyante (Statt en den matten) e acaba per s'i establir definitivament. L'istòria de la bourgade es estretament ligada a aquela del Rhin, frontièra naturala e zòna de passatge de las gents de guèrra. Stattmatten Manca disparaitre coma d'unes autres pòbles en los méandres dels pillages, mesas a sac e unes autres orrors de guèrra. Aquela de Trenta Ans (1618-1648) #èsser la mai homicida e escasses #èsser las familhas #que survécurent en se refugiant sus las islas del Rhin. En lo moment de la guèrra de Succession d'Espanha (1701-1714), lo maréchal de Villars, en comandant las tropas del rei de França #liurar en 1706 una batalha importanta contra las armadas del Prince de Bade #que lududes #permetre dintre d'autras de prene o cap del pont del Rhin a Stattmatten. En lo moment del extinction del linhatge viril dels Fleckenstein l'an 1720, lo pòble #passar fins a la Revolucion a las mans del Cardinal Rohan Soubise. La populacion de Statmatten a pagat un pesat tribut en lo moment de las doas guèrras mondialas. dins los sègles passats, la majoritat dels abitants vivián del persec, de la batellerie e de l'agricultura. Se tròba egalament qualques orpailleurs #que demòran en memòria pels subernòms familiales (Hofname) tales #que Goldriecke o Goldschaengel. La reforma protestante #èsser instaurada l'an 1543.
Ce petit village du Ried du Nord, à l'écart des grands axes routiers, compte actuellement 599 habitants. Si les premières archives mentionnant son nom remontent au Modèl:S-, la naissance de Stattmatten devait se situer aux environs du Modèl:S-. En 1359, le village passe avec dix autres communes de l'Uffried aux mains des barons de Fleckenstein. Une légende transmise par les générations raconte que le village fut fondé par une famille suisse, les Heintzen, qui en longeant le Rhin fut émerveillée par la beauté du site. Elle amarra son bateau près d'une berge, un quai actif près d'une prairie verdoyante (Statt en den matten) et finit par s'y établir définitivement. L'histoire de la bourgade est étroitement liée a celle du Rhin, frontière naturelle et zone de passage des gens de guerre. Stattmatten faillit disparaitre comme d'autres villages dans les méandres des pillages, mises à sac et autres horreurs de guerre. Celle de Trente Ans (1618-1648) fut la plus meurtrière et rares furent les familles qui survécurent en se réfugiant sur les îles du Rhin. Lors de la guerre de Succession d'Espagne (1701-1714), le maréchal de Villars, commandant les troupes du roi de France livra en 1706 une bataille importante contre les armées du Prince de Bade qui lui permit entre autres de prendre le tête du pont du Rhin à Stattmatten. Lors de l'extinction de la lignée mâle des Fleckenstein en 1720, le village passa jusqu'à la Révolution aux mains du Cardinal Rohan Soubise. La population de Statmatten a payé un lourd tribut lors des deux guerres mondiales. Dans les siècles passés, la plupart des habitants vivaient de la pêche, de la batellerie et de l'agriculture. On rencontre également quelques orpailleurs qui restent en mémoire par les surnoms familiers (Hofname) tels que Goldriecke ou Goldschaengel. La réforme protestante fut instaurée en 1543.


text:
Categoria:Espaci Modèl
Recomandacions[modificar | modificar la font]
- Placetz pas los modèls dins aquesta categoria mas puslèu dins una de sas soscategorias.
- Per obténer d'ajuda sus l'utilizacion dels modèls, consultatz la pagina Ajuda:Modèl.
- Per indicar la procedura de seguir dins una categoria utilizant un messatge permanent, utilizatz {{Messatge permanent}}.
- Per indicar la procedura de seguir dins una categoria utilizant lo còde subst:, utilizatz {{Utilizacion subst}}.
- Per categorizar los modèls, inserissètz
[[Categoria:Modèl|{{PAGENAME}}]]per beneficiar del classament alfabetic.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
*
- Modèl per espaci de nom (9 C)
- Mantenença dels modèls Wikipèdia (8 C, 2 P)
B
- ► Modèl ligat als bons articles (6 P)
M
- Modèl (18 C, 26 P)
- Modèl d'avertiment (1 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Espaci Modèl »
Aquesta categoria conten los 11 articles seguents.


text:
Sason
La sason es un periòde de l'annada qu'obsèrva una relativa constància del clima e de la temperatura. D'una durada d'environ tres meses, la sason tend un ròtle determinant sus l'estat de la vegetacion que depend subretot de factors climatics. L'expression : fruches e legums de sason illustra ben l'influéncia de la sason sus l'estat de la vegetacion.
D'un punt de vista astronomic, una sason correspond a l'interval de temps que la Tèrra ocupa dins una partida de l'espaci pendent sa revolucion a l'entorn del Solelh. Es l'enclinason de l'axe dels pòls combinada amb la revolucion de la Tèrra a l'entorn del Solelh, coma aquò se produsís una alternança de las sasons. Correspondon als periòdes que separan lo passatge de la Tèrra sus de punts de son orbita o, recipròcament, del Solelh sus de punts de l'esfèra celèsta, e que la mecanica celèsta designa per equinòccis e solsticis.
Atal, dins las zonas de clima temperat, las sasons astronomicas correspondon a pauc prèp a quatre estapas d'evolucion del clima dins l'annada: prima, estiu, automne, ivèrn. Dins las zonas de clima tropical, se parla tanben de sasons mas dins lo sens de sason de las pluèjas e de sason seca.
Somari
Variacions climaticas e mecanica celèsta[modificar | modificar la font]
Las variacions climaticas sasonièras son creadas per un doble factor: d'un costat la revolucion de la Tèrra a l'entorn del Solelh, e d'un autre costat l'enclinason de l'axe nòrd-sud de rotacion jornadièra de la Tèrra en regard al plan de son orbita a l'entorn del Solelh (ecliptica).
En foncion de la posicion de la Tèrra a respècte del Solelh sus son orbita, la zona que recep los rais del Solelh particularament se modifica doncas. Mai los rais arriban prèp de la perpendiculara (es a dire d'ont mai lo Solelh es prèp del zenit), d'ont mai fa caud.
Per un observator terrèstre, tot lo long de l'annada, lo Solelh, que siá fixe, pareis d'oscillar a l'entorn de l'eqüator, coma aquò esclaira particularament e successivament:
- l'eqüator, vèrs lo 20 o 21 de març, a l'equinòcci de prima (emisfèri nòrd) o d'automne (emisfèri sud) ;
- lo tropic del Nòrd, vèrs lo 20 o 21 de junh, al solstici d'estiu (emisfèri nòrd) o d'ivèrn (emisfèri sud);
- l'eqüator, encara, vèrs lo 22 o 23 de setembre, a l'equinòcci d'automne (emisfèri nòrd) o de prima ( emisfèri sud) ;
- le tropic del Sud, vèrs lo 21 o 22 de decembre, al solstici d'ivèrn (emisfèri nord) o d'estiu (emisfèri sud).
Los noms de las sasons e las variacions climaticas son doncas inversats dins los dos emisfèris.
Efèits termics de las sasons[modificar | modificar la font]
Segon lo pensar comun, las sasons dependrián de la distància Tèrra-Solelh, la Tèrra essent pus prèpa del Solelh d'estiu que d'ivèrn. Aquela idèa es falsa, perque explica pas las variacions de la durada del jorn, o l'inversion de las sasons entre los emisfèris austral e boreal. La distància mejana Tèrra-Solelh es de 150 milions de quilomètres amb una variacion annala de + 0 - 2,5 milions de quilomètres (o 1,6 %). Uèi, la Tèrra es pus prèpa del Solelh (perièli) vèrs lo 3 de genièr e pus alunhada (afèli) vèrs lo 4 de julhet, o respectivament (per l'emisfèri nòrd) environ doas setmanas aprèp lo solstici d'ivèrn (pel perièli), e lo solstici d'estiu (per l'afèli). Foguèt l'invèrs fa 12 900 ans, segon lo cicle de precession dels equinòccis.
A causa de la variacion de la distància Tèrra-Solelh, las sasons deurián aver un contrast pus grand dins l'emisfèri sud que dins l'emisfèri nòrd. Mas, fòrça sovent d'efèits locals (proximitat dels oceans, vents dominants…) venon contradire aquela prevision.
Aquela variacion a una autra consequéncia, perque la Tèrra se desplaça pus rapidament a l'entorn del Solelh quand es pus prèp[1]. Per aquò, la sason sus aquela tomba lo 3 de genièr, es pus corta.
L'efèit d'aquel fenomèn sus las diferéncias del clima entre los dos emisfèris es una question interessanta, que balha per la Tèrra un resultat susprenent :
- La diferéncia de temperatura globala, que seriá de gaireben 4 °C entre lo perièli e l'afèli amb una superfícia unifòrma, es en fach paradoxalament inversada!
⇒ Es quand la Tèrra es pus prèp del Solelh que sa superfícia es (globalament) pus freda !
Aquò es a causa principalament del desequilibri del repòrt tèrra/ocean entre los dos emisfèris: l'emisfèri sud essent a 90 % marin. Lo fenomèn d'inèrcia termica elevada dels oceans (efèit de la capacitat termica elevada de l'aiga) dominariá los autres efièits (ex: albedo diferent).
⇒ La temperatura globala integrada de la Tèrra seriá atal pus elevada a l'afèli (qu'al perièli) de 2,3 °C [2].
Sason astronomica e calendièr[modificar | modificar la font]
Dins la tradicion europèa, lo començament de las sasons se definís pels solsticis e los equinòccis: la prima comença a l'equinòcci de març (vèrs lo 21), l'estiu al solstici de junh (vèrs lo 22), l'automne a l'equinòcci de setembre (vèrs lo 23), l'ivèrn al solstici de decembre (vèrs lo 21). Dins aquela tradicion, lo jorn pus long e avent la pus fòrta incidéncia dels rais del solelh se considèra coma lo debut de l'estiu. Aquò ten compte d'una realitat: lo 21 d'abril, pòt encara gelar e lo 23 d'agost, fa encara calimàs: pasmens l'insolacion d'aqueles dos jorns es gaireben egala. En França, lo jorn en mejana pus caud es vèrs lo 28 de julhet e pus fred vèrs lo 27 de genièr. Es l'inèrcia termica qu'indusís un retard entre declinason del Solelh e temperatura. En comparant la Tèrra amb una caçairòla sul fuòc, lo solstici d'estiu (21 de junh en França o 21 de decembre en Austràlia) correspond a una caçairòla sus un fuòc viu. Quand se baissa un pauc (çò que correspond a la baissa progressiva de la durada de l'ensolelhament pendent los meses d'estiu) la temperatura continua encara d'aumentar.
Es pas parièr en Orient. Los solsticis e los equinòccis son considerats coma lo mitan de las sasons. Atal, lo 21 de junh essent lo mitan de l'estiu e pas lo començament, l'estiu debuta doncas vèrs lo 6 de mai, l'automne vèrs lo 6 d'agost, l'ivèrn vèrs lo 6 de novembre, la prima vèrs lo 6 de febrièr (quand comença lo periòde del novèl an chinés). Aquò seriá la consequéncia d'un mendre retard termic dins lo clima continental que dins lo clima oceanic, ont l'aiga a un fòrt efèit de tampon termic.
Aquela explicacion es encara mai logica que Russia admet una definicion intermediària de las sasons, a mièg camin entre la concepcion europèa e la concepcion chinesa : prima: 1èr de març, estiu: 1èr de junh ; automne: 1èr de setembre; ivèrn: 1èr de decembre.
L'estructura de l'annada calendària en quatre sasons s'aplica pas pertot; es caracteristica de las regions de la zona temperada. Entre los dos tropics par exemple, lo Solelh es totjorn sufisentament prèp de la perpendiculara per que la diferéncia de temperatura entre estiu e ivèrn siá pas fòrça marcada. I a alara sovent solas doas « sasons » (al sens climatic) : una sason de las pluèjas e una sason seca, e lo clima i es tropical (o ben desertic, segon la situacion geografica).
Autres[modificar | modificar la font]
Fèstas[modificar | modificar la font]
Esquematicament dins las diferentas tradicions borealas, dempuèi de millenaris, se marca cada novèla sason per una fèsta:
- Pascas per la prima,
- Sant Joan per l'estiu,
- Halloween, Oktoberfest o Sant Martin per l'automne,
- Nadal per l'ivèrn.
Aquelas fèstas avián, dins lo monde rural, una fòrta importància tant sociala coma religiosa. A l'ora d'ara, l'accent es puslèu mes sus lor aspècte festiu e/o comercial.
Inspiracion artistica[modificar | modificar la font]
Las sasons an dempuèi totjorn inspirat los artistas coma los pintres, los compositors…
Las Quatre Sasons de Vivaldi ne son sens dobte l'illustracion musicala pus coneguda, mas i a tanben, per exemple, Las Sasons (òbra per piano sol) de Chaikovskii.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D'un biais general, d'ont mai un còrs en orbita es bas, d'ont mai vira lèu.
Per exemple, Vènus, pus prèpa del Solelh que la Tèrra (pus bassa al respècte del Solelh), ne fa lo torn en gaireben 7 meses ½.
- ↑ Phillips, Tony, "The Distant Sun (Strange but True: the Sun is far away on the 4th of July)," Science@NASA, downloaded 24 June 2006
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Animacion sus las variacions de l'esclariment de la Tèrra seguent las sasons pel site CultureSciences-Physique de l'ENS Lion


text:
Per lo desvolopament d'ua
fòrça politica occitanista navèra
Lo movement occitanista qu'a tostemps trantalhat enter çò qui's defeneish com ua accion culturau
d'un costat e çò qui's defeneish com ua accion politica de l'aute.
Que sabem plan las duas causas que son ligadas. L'occitanisme, qui a per basa prumèra la
promocion de la lenga e de la cultura occitanas, sap que
la question lingüistica ei ua question
hòrt politica, sustot en França.
Personalitats importantas de l'occitanisme, personalitats qui an trabalhat dab e per la lenga, qu'an
sovent dit la necessitat d'aver ua influéncia sus la decision politica.
Aquera necessitat que hasó espelir per las annadas 70 e 80 organizacions politicas occitanistas a
costat d'ua mavença associativa culturau.
Dempuish, lo temps qu'a passat e l'occitanisme qu'a contunhat de víver enter accion politica e
accion culturau quitament se sabèva que, de còps que i avèva, miava accions qui èran ua mescla
d'accion politica e d'accion culturau. En realitat qu'èran globalament accions de hemnas e d'òmis
engatjats dens la definicion de çò que deu estar lo monde de doman dab una vision occitana e
occitanista.
Aqueth movement occitanista culturau o politic, sovent entermesclat, qu'a contunhat de portar per
las annadas passadas un messatge cap a la societat e cap a las institucions.
Lo resultat qu'ei positiu mes pas satisfasent enqüèra.
Aqueth movement qu'a permetut de sortir la question de la lenga deu silenci politic general.
Aquesta lenga, qui ei l'element qui hè l'identitat de basa deu país d'òc, qu'ei en perilh. Mes
l'occitanisme dens la soa globalitat qu'ei arribat a tornar méter en causa l'ida qu'èra dens la logica,
dens lo sens de l'istòria, que la lenga podosse desaparéisher. Aquesta remesa en causa qu'ei un
eveniment politic creat per un movement associatiu majoritariament qualificat de culturau.
Los « culturaus » e los « politics » ? E i a un dialògue impossible ?
Dempuish las annadas 80 progrès qu'ei estat hèit dens l'estructuracion de l'ensenhament de la
lenga, puish qu'ei vienguda la professionalizacion d'ua partida deu movement culturau e un
desvolopament important de la creacion artistica.
Dempuish 2005, logicament en seguida d'aqueras evolucions, de granas mobilizacions en
favor de la lenga e de la soa reconeishença qu'an provat que i avèva un movement popular
qui vòu defénder la soa identitat culturau e lingüistica.
Tot l'occitanisme que i a sentit ua
legitimacion de la soa accion. Qu'èra lo resultat deu tribalh d'ua generacion.
Las organizacions politicas occitanistas que portèn la lor pèira a tot aquò. Qu'observèn, parlèn,
prepausèn causas dens lo domèni politic en tribalhar sus las questions de descentralizacion, en
har véder qu'èra logic de ligar las questions politicas, sociaus e economicas dab las questions
culturaus e lingüisticas. Entà
har víver la lenga e la cultura que cau lo territòri occitan que
demore viu dab hemnas e òmis que i tribalhan.
Vertat ei, uns occitanistas non compregón pas tostemps que d'autes se presentèssen a eleccions
o entrèssen dens l'accion politica. Au cap d'un moment los qui hasèvan
politica qu'èran un pauc
amars de véder que los « culturaus » no's volèvan pas implicar dens çò politic. Totun, aqueth
amarum n'èra pas justificat pr'amor har accion culturau qu'ei har accion politica.
Vertat ei, qu'arribè que los occitanistas « culturals »
avossin un pauc de mauhisança cap aus
occitanistas «
politics » per paur, benlhèu, de's comprométer. Aquesta dificultat de l'ua e l'auta
branca de l'occitanisme a's rencontrar se pòt explicar peu hèit qu'èm
tots estats mei o mensh
formatats a pensar que las solas organizacions politicas qui valen son las qui son dirigidas
de París estant e qui son organizadas exagonalament. Deu costat deus « politics » ua
tendéncia a non pas préner la question lingüistica com un element mobilizator màger pòt
explicar tanben aquera dificultat de comunicacion.
Quin deu cambiar l'occitanisme ?
Que devem adara mesurar los cambiaments qui son intervenguts dens la nosta societat pendent
lo temps que los nostes movements se botavan en plaça. Lo monde tanben qu'a cambiat. Las
regions en França qu'an mei d'existéncia que per las annadas 70, l'Euròpa s'ei estructurada, las
comunicacions an cambiat, suu territòri occitan e suu planeta en generau.
L'occitanisme culturau e l'occitanisme politic qu'an hèit lo camin d'anar cap a las autas regions e
aus autes pòbles de l'exagòne. Aquò tanben qu'ei nau.
L'occitanisme que deu cambiar ; qu'ac senteish, qu'ac pressenteish ; mes que cèrca de
quin biais aquò se harà.
L'occitanisme qu'a de préner en compte l'ambicion navèra de quauques collectivitats a préner mei
de responsabilitats e a assumir mei de competéncias fàcia a un Estat qui a la volontat permanenta
de tornar centralizar e de tornar préner las competéncias qui avèva abandonat. La refòrma en
cors pertocant las collectivitats qu'ei ua illustracion d'aquò. Qu'ei ua refòrma qui hè pesar un perilh
mortau sus las timidas politicas lingüisticas entamenadas dens las regions per exemple. Que hè
pesar tanben un perilh sus la vita deus nostes territòris.
Uns occitanistas qu'an causit de's presentar sus listas a las eleccions regionaus de 2010. Las
condicions politicas qu'èran optimaus entà aquò har.
Cinc conselhèrs regionaus occitanistas qu'estón elegits a las eleccions de març de 2010 sus las
listas Europe Ecologie. Los cinc que son sòcis deu Partit Occitan e donc de la federacion Regions
e Pòbles Solidaris. Qu'an començat de tribalhar.
Lo projècte occitanista : politic o culturau ?
Per aquesta rason que lançam ua crida a
la refondacion deu movement
occitanista dab un
ahortiment de la soa capacitat d'intervencion dens lo domeni politic.
Lo biais de har politica, de s'engatjar dens la vita publica, qu'a cambiat e que cambiarà enqüèra
per las annadas qui vienen.
Los partits que deven préner en compte aqueths cambiaments. Lo Partit Occitan tanben, solide.
Qu'ei çò qui ve prepausam.
L'engatjament deus ciutadans que's hè d'ara enlà sus projèctes. Òm entra pas mei dens un
partit com dens ua glèisa.
L'occitanisme qu'ei segurament portaire d'un projècte politic peu sègle qui vien de començar.
Solide, lo movement ecologista politic exagonau qu'a tribalhat en collaboracion dab los
occitanistas. L'un qu'avó besonh l'aute e l'aute qu'avó besonh l'un. Que
sembla totun que
l'existéncia d'ua formacion politica occitanista autonòma
e capabla de har alianças
(electoraus segur, mes mei qu'aquò) s'ac pensa utile ei absoludament necessària se volem que
las nostas ideas sian presas en compte.
Har alianças lhèu mes a quin prètz ? Pas en abandonar las nostas
conviccions pregondas.
Lo movement occitanista qu'ei estat plan permeable a las ideas de l'ecologia politica e sovent
l'occitanisme estó en punta dens los combats qualificats d'ecologistas.
Totun los qui gabidan lo
movement ecologista en França n'an pas enqüèra pro pres en compte la reivindicacion
occitanista
e segurament n'an pas pres la mesura de la portada politica de la reivindicacion
lingüistica e de la necessitat d'aplicar lo federalisme dens l'encastre de l'Estat francés. Quauques
sectors de l'ecologia politica que s'afirman federalistas mes non son pas majoritaris. Qu'avem
tanben a defénder l'idea que lo combat qui miam ei a la pagèra de l'Euròpa. Uns aliats nostes
prenen aquò en compte mes pas tostemps e pas pro. Qu'avem a har progressar l'idea que no's
pòt pas concéber ua defensa de la diversitat biologica sens promòver la diversitat lingüistica e
culturau.
Donc entà har audir la votz de l'occitanisme que cau que i aja ua dinamica pròpia qui aurà
la capacitat de portar las nòstas reivindicacions.
Quin serà estructurada aquera dinamica ? Qu'ei d'aquò qui cau parlar tots amassas.
Que vòu díser que devem poder har ua mudason shens arrenegar la nosta istòria, l'istòria de
l'occitanisme, mes shens ne har un objècte sacrat. Que devem tanben compréner que las
estructuras existentas, los noms qui pòrtan tanben que son estats apèrs, aisinas entà'ns miar on
èm.
Donc, ne'ns devem
pas deishar enganar per un culte de las estructuras o per un
patriotisme associatiu o partidista.
La modernizacion de l'occitanisme qu'ei, qu'ac credem, ua necessitat absoluda.
Una
generacion navèra espèra quauquarren. Que devem préner en compte la soa cultura politica, lo
son biais de véder e de compréner l'engatjament e la soa faiçon de concéber l'intervencion deus
òmis e de las hemnas sus l'anar de la societat.
Que'vs convidam a participar a ua amassada ubèrta a tots. Aquera amassada que's harà prumèr
au nivèu de las regions entà s'acabar per una amassada panoccitana.
Per tot lo sud de la Gasconha que ns'amassaram lo divés 10 de junh a Pau a 20h30 au Complèxe
de la Republica
Que v'esperam nombrós per ua discussion ubèrta a tots e a totas las tendéncias de l'occitanisme
e au delà
David Grosclaude
Guilhèm Latrubesse
David Grosclaude
Guilhèm Latrubesse
Envit a ua amasssada de reflexion sus l'aviéner de
l'occitanisme
Amiga
Amic
Que'ns permetem de v'invitar a ua amassada qui's debanarà
lo
divés 10 de junh a 20h 30 au Complèxe de la Republica a Pau.
Que trobaratz ací un tèxte qui vòu servir de basa au noste debat.
Que prepausam ua reflexion sus l'accion e l'estructuracion de
l'occitanisme, a noste e pertot en país occitan.
Que siatz en acòrd dab la nosta analisi, interessats entà har un tròç
de camin dens la reflexion, critics dab l'accion passada, en
desacòrd dab la nosta vision de la situacion, que seratz
planvienguts entà devisar e escambiar las ideas.
Amassadas com aquesta que seràn organizadas per las
setmanas qui vienen pertot dens las regions occitanas entà
poder arribar abans la fin de l'annada a ua amassada qui harà
ua sintèsi e qui prepausarà ua seguida concreta.
Mercés de l'atencion que portaratz a la nosta iniciativa ; en ve
pregar de créder a las nostas salutacions occitanistas.
David Grosclaude
Guilhèm Latrubesse


text:
1528
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1528 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Lengadòc[modificar | modificar la font]
Famina grèva dins la region.
França[modificar | modificar la font]
Famina grèva en Lengadòc.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei fòrças dau Sultanat d'Adel dirigida per lo cap musulman Ahmad ibn Ibrahim. Après lei conquistas dei regions de Bale e de Hadya, Ahmad ibn Ibrahim contunièt d'ocupar Etiopia e infligiguèt una desfacha novèla a l'armada dau negus Dawit II (1508-1540).


text:
04/11/2016
Daus òmes que tomban, episòde 15, per Joan Ganhaire
Un raunament vau drech d’entrada . Es totjorn pas plasent, lo patron. A totjorn pas trobat qui es quela femna que sembla nos segre, o quitament nos davançar dins quela questa ente la Natalena sembla aver bladat los cadabres d’òmes sus son chamin. Nòstra pratica auriá-t-ela lançat un autre detective, en cotilhons, queu lai, sus la pirca de son amorosa abandonada ? O-ben-tot, quauqu’un vòu la protegir e nos empaischar de la tornar trobar… Vai-t-en saber… Per li chamjar las ideias, li recite la lista de las victimas potencialas de nòstra delicada jòuna filha. Me racha lo papelon, se leva las clucas sus lo front, se desvire los uelhs a los far venir qua’iment blancs, se conha lo papier dins lo cuenh de l’uelh drech dau temps que li leve la lampa de chabelh a li en cramar las cilias. Quo es lo sol biais que a de poder legir un pauc, e se’n sierv nonmas per las urgéncias. De l’ Enclusa, de L’Enclusa , mas quo era un amic de mon pair quò, que lo vielh era convidat de temps en temps a quauqua chaça a correr, e crese que i sei ‘nat dos tres còps a Sent Clod, de quand era mainatge, los autres quò me dich ren, manca benleu lo tipe dau laboratòri, fabricava de las pilulas per far ‘nar, que ma mair ne’n minjava una boitia per jorn. Bon e ben doman, en rota per Sent Clod a la pica dau jorn. Bon quo a l’aer de ‘nar mielhs, vau poder li ‘nar querre un pauc de tisana e rassegurar nòstras ostessas.
O ! Filh de vessa ! Lo domani de l’Enclusa ! Pitit, quo es quauquaren… Una lonja aleia d’aubres que sap pas çò quò quo es, mas quò a una autra mina que los platanas que avem aus Ombradors, e lo chasteu ! Quo es de la dentela, emb de las pitas torns pertot, de las fenestras minhardas coma tot, podem nos alinhar emb nòstra bastissa d’avant los temps vielhs. Domatge que tot siá barrat. Ne’n fam lo torn prudentament, Messieurs, vous cherchez quelque chose ? Un vaslet, redde coma cluchier, en gilet raiat nos espia d’un aer mepresaire, que quo es quela racalha que se panturla sens permission, Caüsac se presenta, Comte Gaëtan Caüsac daus Ombradors, nous voudrions voir le maître de céans.(de segre)
Joan Ganhaire.
Les commentaires sont fermés.