text:
Avienguda de 9 de Julio
L'avienguda de 9 de Julio qu'ei un deus eish principau de la ciutat Buenos Aires on ei reputada e chafrada com "la mei larja avienguda deu monde" (títol totun disputat segon la condicions d'apreciacions per d'autes aviengudas).
Que ho planificada desempuish la fin deu sègle XIX mes non ho pas inaugurada sonque en 1937. Lon son establiment que damandè l'expropriacion e l'expulsion forçada (acabada per la darrèra dictadtura militara) de milèrs d'abitants atau com la destruccion de monuments de grana valor, com per exemple la glèisa de San Nicolás de Bari, ua de las mei ancianas de Buenos Aires (qu'èra estada bastida au sègle XVIII) e on e s'èra hèit ondejar lo drapèu argentin peu purmèr còp ; lo son emplaçament qu'ei marcat per l'Obelisc de Buenos Aires. L'avançada de l'avienguda de 9 de Julio que ho estancada per l'ambaishada francesa (dens lo palais d'Ortiz Basualdo) qui non ho pas avalit e qui marca un deus caps ; l'aute qu'ei la plaça Constitición.
Suber l'avienguda de 9 de Julio òm tròba :
- l'ambaishada de França (palais d'Ortiz Basualdo)
- L'obelisc de Buenos Aires
- Un Chalet au som d'un edifici de mantuns solèrs
- Lo Teatro Colón
- L'Edifici deu Ministèri de la Santat (sol edifi demorat suu son percors e quilhat au bèth miei)
- La gara Constitución
L'Avienguda 9 de julio que costeja la linha C deu Subte e qu'ei traucada tanben per las linhas A, B, D e E. En devath de l'obelisc un correder sosterranh qu'acesa ua galeria comerciau.


c: text/html

text:
Hiermont
Hièrmont en picard ( Hiermont en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard situat 6 km al sud de Auxi-lo-Castèl, desservi pel ancià traçat de la rota nacionala 41 (actuala RD 941)
Village picard situé 6 km au sud d'Auxi-le-Château, desservi par l'ancien tracé de la route nationale 41 (actuelle RD 941)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- S'i es descobèrt de vestigis préhistoriques e anciana
- Anciana vila fortificada telefonada alavetz Mont-Sagrat, #recebre una charte communale l'an 1192.
- Recorreguda de nombrós sosterranhes, los muches, ont los abitants se refugiavan dins lo cas d'invasion, #èsser dévastée pels Espanhòls l'an 1636 e lo sieu castèl démoli[1].
- On y a découvert des vestiges préhistoriques et antiques
- Ancienne ville fortifiée appelée alors Mont-Sacré, elle reçut une charte communale en 1192.
- Parcourue de nombreux souterrains, les muches, où les abitants se réfugiaient en cas d'invasion, elle fut dévastée par les Espagnols en 1636 et son château démoli[2].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tina Karol
Tina Karol (en ucraïnian: TiHa Kapoлb; Orotukan, 25 de genièr de 1985) es una de las cantairas ucraïnianas mai famosas dins son país e internacionalament.
Biografia[modificar | modificar la font]
Tina Karol, de son nom vertadièr Tetiana Liberman (TeTяHa ГpиropiBHa ЛiбepMaH), nasquèt de parents ucraïnians jusièus a Orotukan, Magadan Oblast, en Russia. Karol puèi partiguèt per Ivano-Frankivsk, una vila de l'èst d'Ucraïna, a l'edat de sièis ans. Se diplomèt a una escòla de musica e un institut musical a Kyiv. Karol participèt a un bon nombre de competicions musicalas juvenilas, regionalas, internacionalas e jusièvas e tanben a de comédias musicalas e d'espectacles teatrals. Obtenguèt la segonda plaça al festival de Letònia "New Wave". Karol venguèt la solista de l'ensems de Ukrainian Armed Forces e a mai una personalitat de la television.
En 2006 Karol se ganhèt la preseleccion ucraïniana al Festival de l'Eurovision 2006 amb la cançon "I Am Your Queen" e representèt doncas Ucraïna al festival. Acabèt setena amb 145 ponches, amb una version novèla de la cançon "Show Me Your Love".
Discografia[modificar | modificar la font]
- Show Me Your Love (2006)
- HoчeHbka (2007)
- Пoлюc пpиTяжeHия (2008)
- 9 жизHeй (2010)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficial (en anglés e en ucraïnian)
- Sit dels fans


text:
78
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 78 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Après d'annadas de pausa fòrça relativa, l'emperaire Vespasian mandèt lo generau Gnaeus Julius Agricola per reprendre la conquista romana de l'illa de Bretanha e organizar una ataca d'amplor dau nòrd de l'illa.


text:
-547
Aquesta pagina concernís l'an -547 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Ataca de l'armada dau rèi Crèsus de Lidia còntra la vila de Pteria que foguèt rapidament conquistada. Seis abitants foguèron venduts coma esclaus. Cir II decidèt de repòstar e organizèt una guèrra d'amplor còntra Lidia que sei fòrças foguèron vencudas ai batalhas de Thymbra e de Pteria. Puei, Crèsus foguèt blocat dins sa capitala, Sardis, onte foguèt finalament capturat e benlèu executat.
Lidia foguèt annexada a l'Empèri Aquemenida. Dins aquò, la guèrra contunièt au mens quatre annadas dins la region per sometre lei ciutats grègas d'Ionia qu'avián aprofichat l'afondrament dau reiaume de Crèsus per tornar venir independentas.


text:
Mansenpuei
Mansenpuei[1][2][3] o Mansenpuèi[4] (Mansempuy en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Mansenpuei
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina de la comuna sus lo sit de la Comunautat de comunas Bastidas deu Vath d'Arrats
- Mansenpuèi sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau


text:
Vulcanologia
La vulcanologia, o volcanologia, es la sciéncia de l'estudi dei fenomèns volcanics. Es una especialitat de la geologia e es fòrça liada a la geofisica e a la sismologia. Lo scientific especializat dins l'estudi dei volcans es dich volcanològ. Leis objectius principaus de la volcanologia es de comprendre lo foncionament dei fenomèns volcanics per establir, durant un periòde determinat, lei riscs e lei perilhs per lei populacions e leis activitats umanas. Per aquò, la premiera etapa dau volcanològ a generalament luòc sus lo terren per collectar d'informacions (observacions, presa de mòstras...). Puei, la segonda etapa se debana en laboratòri per analisar e interpretar lei donadas. D'efèct, la gestion d'una erupcion en cors es quasi impossible[1]. Lo trabalh dau volcanològ dèu donc se concentrar sus la prevencion.
La prevencion regarda lei mejans de limitar o d'empachar leis efècts d'una erupcion sus lei societats umanas. Necessita d'observar e de susvelhar divèrsei paramètres coma l'activitat sismica d'un volcan, la temperatura e la composicion de sei fumarolas... etc. Segon la situacion, d'estimacions dei degalhs e de plans d'evacuacion dei populacions son establits. De campanhas d'informacion dei populacions son tanben regularament organizats per favorizar la realizacion dei mesuras de prevencion, especialament l'evacuacion dei regions menaçadas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lei temptativas de desviar leis efècts d'una erupcion son rars, costós e lo succès generalament limitat.


text:
Carrèla
Una carrèla es una maquina simple que consistís en una ròda amb una gòrja o mai, per que passa una còrda o un cable e qu'es mobil a l'entorn d'un axe central.[1] Las carrèlas s'utilizan per cambiar la direccion d'una fòrça, per amplificar una fòrça, o per a transmètre lo moviment de rotacion a d'autras carrèlas, podent variar la velocitat angulara que caduna vira.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Coma dins lo cas de las autras maquinas simplas, la descobèrta de la carrèla e la seuna adopcion dins la vida quotidiana de l'èsser uman benlèu ven de la preïstòria. Dins l'antiquitat s'utilizava coma dispositius d'elevacion de cargas, que se podián combinar tanben amb los plans clinats. Las maquinas simplas s'utilizavan sobretot per las grandas òbras de construccion de l'edat antica, encara que qualques exemples coma per las piramidis Egipcianas s'utilizèt ni de ròdas nimai de carrèlas, perque los Egipcians dispausavan pas d'aquelas aisinas per la construccion.[2]
En practica, las carrèlas poirián aver èsser desvolupadas a partir de l'experiéncia en l'usatge de las còrdas passadas per las brancas dels arbres. Las mai ancianas que coneissèm datan del sègle XIII AbC venent d'Assiria, las aplicacions èran de carrèlas d'una gòrja que seviguèron per posar l'aiga.[3][4] Existisson de referéncia de l'usatge de carrèlas coma una invencion vèrs 700 AbC[5]
Per la pròva escricha de l'usatge de carrèlas coma aisina, avèm la formulacion de la teoria de la carrèla atribuida a qualques referéncias d'Arquites de Tarent, pasmens, [6] aquel recuelh de referéncias considèra pas lo grèc coma autor de l'invencion.
L'usatge de la ròda per d'aplicacions mecanicas diferan de las mai tradicionalas (carris, torns, eca...) perque lo seu principi es de translatar de cargas amb un minim de frotament apareguèt en Mesopotamia al sègle XVI AbC. Utilizant de ròdas, la resisténcia se limita a aquela qu'oferís l'axe de ròtlament a la rotacion amb una carga determinada. Dins aquels contexte, se conéis pas lo moment que se generalizèt l'usatge de carrèlas de còrdas coma aisina per levar de cargas.[7]
L'explicacion del principi del palanc dins las proposicions d'Arquimedes provoquèt un fòrt vam e se difusèran las aplicacions de las maquinas simplas. Un exemple que met en practica lo quite Arquimedes se pòt trobar dins lo libre de Plutarc, nomenat La vida de Marcèl, escrich en 75. Aquel libre, tracta del general Roman Marc Claudi Marcèl III, que prenguèt Siracusa pendent la Segonda Guèrra Punica e que foguèt parcialament responsable de l'assassinat d'Arquimedes, que contribuiguèt fòrça a la defensa de la ciutat, construiguent de maquinas militaras que servisson per rebutar las atacas. Dins una partida del libre, se conta cossí lo rei Ieron II faguèt encalar una nau de la seuna armada e desfièt Arquimedes de la mòure.[8] Encara que l'invent de les politges compostes s'atribueixen a Arquimedes, també es troben descrites al text Mec. Prob. 18 d'Aristòtil.
Arquimedes, en mai, va creèt un dispositiu elevador,[9] essent lo primer exemple d'usatge de carrèlas en elevadors documentat, que tanben foguèt untilizat a l'Edat Mejana per mòure de cargas verticalament.
Sistèmes de transmission linària[modificar | modificar la font]
Se caracterizan per l'usatge de còrdas (que pòdon èsser tanben fials o cables) que transmeton la fòrça linària aplicada a una carga mejans una o mai carrèlas per tirar la carga. Aqueles sistèmas accomplisson de tascas puntualas e intermitantas de levatge e de manòbra per levar de cargas e l'installacion pòt èsser permanenta (com pels poses) o ben temporària (per exemple per las òbras).
Eficacitat mecanica d'una carrèla[modificar | modificar la font]
Una carrèla (o un sistèma de carrèlas) pòt aver diferents usatges. Una aplicacion imediata consistís a poder desplaçar una carga dins un sens diferent d'aquela de l'aplicacion de la fòrça. Pasmens, es tanben possible de desmultiplicar la fòrça de levatge jogant sul desplaçament diferencial dels elements que compausan lo sstèma. Lo principi, fòrça simple, s'explica per la conservacion del trabalh dins un sistèma (levat los de frotaments). Quand la carga es desplaçada d'una distància , lo trabalh fornit per la desplaçar es egal a . Es necessàriament egal al trabalh de la fòrça aplicada a l'autre extrémitat de la còrda. Atal, se l'autre extremitat auriá estat desplaçada de (diferent de ), la fòrça aplicada verifica siá
Lo rapòrt
es nomenat rapòrt de demultiplicacion. La concepcion d'un sistèma de carrèlas visa simplament a aumentar mai possible aquel rapòrt, en multiplicant la longor de còrda necessari per desplaçar lo punt d'aplicacion de la carga.
Una autra explicacion utiliza la mecanica estatica per observar que la carga aplicada.
Carrèla simples[modificar | modificar la font]
Existís fòça biaias d'utilizar las carrèlas.
Carrèla simpla d'una gòrja fixa[modificar | modificar la font]
Lo biais mai simple d'utilizar una carrèla é de l'ancorar dins un supòrt, penjar un pes en un tèrme de la còrda, e tirar l'un autre tèrme per auçar lo pes.
Una carrèla simple fixa produtz cap d'avantatge mecanic: la fòrça que se deu aplicar es la meteissa que s'auriá demandat per auçar l'objècte sens la carrèla. La carrèla, pasmens, permet d'aplicar a la fòrça una direccion mai aisida.
Un bon exemple de l'utilizacion d'una carrèla d'una grja fixa es aquela dels poses, que la fòrça umana sufís per levar la carga d'un ferrat.
Carrèla d'una gòrja simpla mobila[modificar | modificar la font]
Une autre biais d'utilizar una carrèla es de la fixar a la carga, de fixar una extremitat de la còrda al supòrt e de tirar amb l'autre extremitat, per desplaçar a l'encòp la carrèla e la carga.
La carrèla d'una gòrja mobila permet de mermar la fòrça necessària al desplaçament de mitat (lo punt d'ancroratge suportant l'autre mitat), mas demanda un desplaçament de l'extremitat de còrda tirada pel doble de la distància del desplaçament de la carga.
Carrèlas compausadas[modificar | modificar la font]
En practica, mai s'utiliza de carrèlas, mens lo sistèma es eficient. Aquò se deu a la friccion del sistèma als luòcs que se fa lo contacte entre los cables e la carrèla e tanben a la friccion deguda a la rotacion del mecanisme a l'entorn d'un supòrt.
Un dels avantatges de las carrèlas compausadas suls autres tipes de mecanismes d'elevacion es que cada carrèla se sotmet a las meteissas tensions e fòrças, de biais que se pòt dessenhar eficaçament aquel que pòt suportar l'aparelh aisidament. D'autres tipes de sistèmes (que pòdon combinar de carrèlas amb de palans e d'autres sistèma) pòdon demandar diferents e mai complicadas combinasons de cables e dessenhs de carrèla, segon la posicion d'aquela dins lo sistèma.
Sistèmas de transmission continua[modificar | modificar la font]
I a mai sovent doas carrèlas e una coreja (e a vegada un codòl tendeire). Lo dessenh de la carrèla depend de la coreja utilizada. Amb una coreja còrba, la carrèla es una simpla ròda amb de redonds sul perfil (per mantenir la coreja). Amb una coreja plana, la carrèla a una (o mai) gòrja(s), çò que merma lo limpament. E amb una coreja sincròna, qu'es dentada, la coreja es tanben dentada. Las carrèlas per corejas sincrònas pòdon se presenter sens o amb un (o dos) braç(ces) per mantenir la coreja.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ DeCusa (es)Maquinaria en construcción; ed: ceac; 2000
- ↑ Rasmussen (en)How was the Great Pyramid built; Rasmussen Finn [pdf]
- ↑ Rihll (en)Mechanics; T.E. Rihll; 2004 [1]
- ↑ Chant (en)The Pre-industrial Cities and Technology; Chant Colin; 1999; resumit
- ↑ (en)Studies in ancient technology; Robert James Forbes; Resumit
- ↑ Huffman (en)Archytas of Tarentum; Carl A. Huffman; resumit
- ↑ Ascensores-domingo>(ca)Història de l'ascensor; ed:Ascensores Domingo [2]
- ↑ Gamow (en)George Gamow; The great physicists from Galileo to Einstein; ISBN 0486257673; ed:Dover; 1961
- ↑ (en) Step savers for millions;Popular mechanics; 5 juny 2011


text:
Zellwiller
Zellweiler en alemannisch (Zellwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Zellwiller, pichona municipalitat rurala,a la separacion de las grandas vias de comunicacion, a situat sus un scenari pauc anautit, en las pradas del Ried, suls bòrds del scenari en dominant çò Bruch del Andlau.Zellwiller Possedís una banlèga força estenduda e limitada per la siás per terrens de vana pâture. Lo vilatge fa partida del costat de Obernai e del arrondissement de Sélestat-Erstein. Zellwiller A situat a 4 km al sud deBarr e 10 km de Benfeld.
Zellwiller, petite commune rurale,à l'écart des grandes voies de communication, est située sur un plateau peu élevé, dans les prairies du Ried, sur les bords du plateau dominant le Bruch de l'Andlau.Zellwiller possède une banlieue fort étendue et bornée par l'est par des terrains de vaine pâture. Le village fait partie du canton d'Obernai et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Zellwiller est situé à 4 km au sud deBarr et 10 km de Benfeld.
Istòria[modificar | modificar la font]
En principi entèrra salique, Zellwiller #èsser amb Soultzbach lo solelh fief dels ducs de Lorraine existent en Alsace. A Modèl:La s-, lo nom del pòble #aparéisser per las primièras fes en una charte de l'avesque d'Estrasburg, Burkhard, en confirmant los privilègis del abbaye de Baumgarten. En 1334, lo emperaire Louis de Bavière #preténer retre'n la mouvance a l'Empèri e inféoda aquel pòble a Texans de Landsberg, senhor de Niedernai @dénommer Zellen Wilr. Mas dempuèi 1362 çò fief redevint lorrain pel investidura #que Jean, pòrti de Lorraine, en #donar al chevalier Werlin del meteis ostal. Aquela investidura es demorada fins a la Revolucion a la mouvance lorraine ; los barons de Landsberg aguèron pas cessa d'aver lo fief a aquel títol. En 1444 çò castèl de Zellwiller i aguèt pres sus eles aital coma aquel de Niedernai pels Armagnacs. #Èsser de contunh reconstruit de contunh represes aperaquí dos sègles mai tard pels Suedeses #que lo #desmantellar. Crompat en 1830 per Louis Schwebel, ancian cònsol de França a Tunis, #que i #acabar la siá longa e onorabla carrièra ; passa de contunh entre las mans de las siás neveux (L. Levrault). Lo castèl i aguèt rasat en 1894. Dintratz la XVIen e lo començament de la XXen de 1563 a 1930 Zellwiller protegissiá encara una importanta comunitat josieva, trenta tres familhas en 1784 e solament dètz-e-sèt personas en 1920. Lo pòble comportava alavetz una escòla josieva, una sinagoga e un bain ritual.
Zellwiller Possedissiá un pòrt sul Andlau ont transitavan los barrils de vin sustot cap a Estrasburg. Lo blason del pòble garda la traça de la possession dels luòcs pels Senhors de Landsberg #que i practicavan la caça.
Al començament de la Modèl:S-, los abitants vivián essencialament de la polyculture, #que la cultura del tabac, aital coma del ramaderia. De contunh, la cultura del pinot negre #èsser desvolopada, en donant naissença al roge de Zellwiller. Aquel pichon pòble rural ne possedís calvaires considerabla e una charmante capèla.
Aquela istòria a totun durat mai de 350 ans, de 1563 a 1930.
D'abord terre salique, Zellwiller fut avec Soultzbach le seul fief des ducs de Lorraine existant en Alsace. Au Modèl:S-, le nom du village apparut pour la première fois dans une charte de l'évêque de Strasbourg, Burkhard, confirmant les privilèges de l'abbaye de Baumgarten. En 1334, l'empereur Louis de Bavière prétendit en rendre la mouvance à l'Empire et inféoda ce village à Jean de Landsberg, seigneur de Niedernai dénommé Zellen Wilr. Mais dès 1362 le fief redevint lorrain par l'investiture que Jean, duc de Lorraine, en donna au chevalier Werlin de la même maison. Cette investiture est restée jusqu'à la Révolution à la mouvance lorraine ; les barons de Landsberg n'eurent cesse de tenir le fief à ce titre. En 1444 le château de Zellwiller fut pris sur eux ainsi que celui de Niedernai par les Armagnacs. Il fut ensuite reconstruit puis repris environ deux siècles plus tard par les Suédois qui le démantelèrent. Acheté en 1830 par Louis Schwebel, ancien consul de France à Tunis, qui y acheva sa longue et honorable carrière ; il passe ensuite entre les mains de ses neveux (L. Levrault). Le château fut rasé en 1894. Entre le XVIen et le début du XXen de 1563 à 1930 Zellwiller abritait encore une importante communauté juive, trente-trois familles en 1784 et seulement dix-sept personnes en 1920. Le village comportait alors une école juive, une synagogue et un bain rituel.
Zellwiller possédait un port sur l'Andlau où transitaient les tonneaux de vin notamment vers Strasbourg. Le blason du village garde la trace de la possession des lieux par les Seigneurs de Landsberg qui y pratiquaient la chasse.
Au début du Modèl:S-, les habitants vivaient essentiellement de la polyculture, dont la culture du tabac, ainsi que de l'élevage. Puis, la culture du pinot noir fut développée, donnant naissance au rouge de Zellwiller. Ce petit village rural possède des calvaires remarquables et une charmante chapelle.
Cette histoire a néanmoins duré plus de 350 ans, de 1563 à 1930.


text:
Chipre del Nòrd
La Republica Turca de Chipre del Nòrd es un estat de facto non reconegut per la comunitat internacionala (solament reconegut per Turquia), situat dins lo nòrd-èst de l'illa de Chipre.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Villes et mairies du District de Baden (108)
Liste des communes
Wettingen
Ville de Wettingen, localité de la Suisse de 18 000 habitants.
La mairie de Wettingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Baden
Ville de Baden, localité de la Suisse de 16 000 habitants.
La mairie de Baden a une adresse e-mail et un site Internet.
Spreitenbach
Ville de Spreitenbach, localité de la Suisse de 9 900 habitants.
La mairie de Spreitenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Obersiggenthal
Ville de Obersiggenthal, localité de la Suisse de 7 800 habitants.
La mairie de Obersiggenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Neuenhof
Ville de Neuenhof, localité de la Suisse de 7 700 habitants.
La mairie de Neuenhof a une adresse e-mail et un site Internet.
Untersiggenthal
Ville de Untersiggenthal, localité de la Suisse de 6 100 habitants.
La mairie de Untersiggenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Würenlos
Ville de Würenlos, localité de la Suisse de 5 100 habitants.
La mairie de Würenlos a une adresse e-mail et un site Internet.
Fislisbach
Ville de Fislisbach, localité de la Suisse de 4 800 habitants.
La mairie de Fislisbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Gebenstorf
Ville de Gebenstorf, localité de la Suisse de 4 400 habitants.
La mairie de Gebenstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Mellingen
Ville de Mellingen, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie de Mellingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Ehrendingen
Ville de Ehrendingen, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie de Ehrendingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Würenlingen
Ville de Würenlingen, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Würenlingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberrohrdorf
Ville de Oberrohrdorf, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de Oberrohrdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Ennetbaden
Ville de Ennetbaden, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Ennetbaden a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederrohrdorf
Ville de Niederrohrdorf, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Niederrohrdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Turgi
Ville de Turgi, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Turgi a une adresse e-mail et un site Internet.
Birmenstorf
Ville de Birmenstorf, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Birmenstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Bergdietikon
Ville de Bergdietikon, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Bergdietikon a un site Internet.


text:
Província romana
Las províncias romanas son, fins a la Tetrarquia vèrs 296, las mai grandas divisions administrativas de la Roma antica en defòra de la peninsula italiana. Son, mai sovent, dirigidas per un governador.
Roma convertiguèt en províncias, los territòris conquistats. La creacion d'aquel conglomerat, geografic e politic culmina al temps d'August (sègle I), que, aprèp fòrça guèrras civilas, establís un novèl regim: lo Principat, que s'acabarà en empèri. Amb el comença una epòca relativament pacifica, durant la quala, se fa la difusion de la civilizacion romana sus tots los territòris conquistats. Los Emperaires posteriors a August acabarèron de configurar l'empèri. En l'an 117, l'empèri coneguèt son extension maximala amb las conquistas de Trajan. En aqueles moments, èra devesit en 50 províncias.
Las invasions e la situacion de l'empèri necessitèron una reorganizacion administrativa, al temps de Dioclecian, en 284 :
- Al nivèl inferior, las províncias.
- Al nivèl intermediari, las diocèsis, del nombre de 12, regropant las províncias
- Al nivèl superior, las prefecturas, del nombre de 4, regropant las diocèsis.
L'Empèri Roman se devesiguèt definitivament a la mòrt de Teodòsi I lo Grand (395), en Empèri Roman d'Occident e Empèri Roman d'Orient.


text:
Comencèt la siá carrièra professionala coma modèl publicitari e, après, coma integrant de la companhiá musicala Ziegfeld Follies de Florenz Ziegfeld. Après se maridar amb lo milionari Edgar James, se transportèt a demorar en Hollywood. A començaments dels ans 1930 participèt a papièrs segondaris en òbras coma City Streets (1931) de Rouben Mamoulian amb Gary Cooper e Sylvia Sidney, o The Kid from Spain (1932) de Leo McCarey al bòrd de Eddie Cantor.
Lo 1936 joguèt amb Charlie Chaplin, en lo film Modern Times (1936), la darrièra pellicula qu'apareis "Charlot" coma personatge, e posteriorament en d'autras produccions de Hollywood. Après lo rodatge de la pellicula se maridèron en una ceremònia secrèta. Quatre ans tornèron après rodar amassa un nòu film, Lo Grand Dictator (1940), pellicula critica contra lo nazisme alemand e, per estenduda, contra totes los fascismes e dictaturas. Ambedós títols conforman doas de las òbres de mèstres del genial director, la que causa evitèt pas qu'aquel meteis an se trinquès lo matrimòni.


text:
Leo Stern
Leo Stern (Brighton, lo 5 d'abriu de 1862 – Londres, lo 10 de seteme de 1904) que ho un violoncelista anglés famós per aver interpretat peu purmèr còp lo concerto per violoncèl d'Antonín Dvořák (a maugrat qu'avosse compausada aquesta òbra entà violoncelista e amic Hanuš Wihan ).
Que vadò dens ua familha de musicians : lo son pair qu'èra un violonista e cap d'orquèstra alemand e la soa mair ua pianista anglesa.Qu'estudiè la quimia en purmèr abans de virà de cap au violoncèl qu'estudiè hens la Royal Academy of Music dab Carlo Alfredo Piatti com professor. Que continuè a Leipzig dab Julius Klengel e Karl Davidov.
Qu'avó ua carrièra de concertista e que joguè entà la reina Victòria dens las soas residéncias reiaus.
Qu'interpretè lo concerto de lo 19 de març de 1896 au Queen's Hall devath la direccion deu compositor. Qu'interpretè aquesta òbra arron a Praga, en Alemanha puish au Estats Units d'America.
Stern que jogava, enetr autes, dab lo stradivarius deu generau Kyd e lo stradivarius de Baudiot.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Antòni Fabre d'Olivet (en francés : Antoine Fabre d'Olivet ; Gange, lo 8 de decembre de 1767 - París, lo 27 de març de 1825) foguèt un escrivan lengadocian de lengas francesas e occitanas, un filològ e un ocultiste. L’importanta part de sa produccion que consacrèt, coma escrivan e filològ, a la lenga occitana, fa d'el un dels precursors de la renaissença del Felibritge.
Placa murala en occitan sus l'ostal natal de Fabre d'Olivet, a Gange
.
Nasquèt a Gange dens una familha calvinista ; son paire èra mercadièr de seda. Antòni Fabre d'Olivet se'n anèt puèi estudiar lo comèrci a París abans de se virar cap al teatre.


text:
Loís XV de França
Loís XV (Versalhas, lo 10 de heurèr de 1710 - Versalhas, lo 26 d'abriu de 1774), ditz lo Ben-Aimat, que ho rei de França e de Navarra a partir de 1715 e dinc a la soa mort. Hilh deu Petit Daufin e arrèr hilh deu Gran Daufin, qu'èra donc successor e arrèr arrèr hilh deu rei Loís XIV.
A maugrat deu son chafre (autrejat per las pregàrias qu'òm digó per eth quan, mainatge la soa vita b' èra miaçada), lo son regnat que ho marcat per l'impopularitat e las granas despensas d'ua cort on la soa prioritat b'èran los plasèrs que non pas la politica (çò qui balhè un grand poder d'influéncia a la soa mestressa mei famosa : la marquesa de Pompador). Un reflecte d'aquesta impopularitat que ho l'episòdi famós de la temptativa d'assassinat per Damien qui ho comdamnat a mort arron d'un suplici demorat famós.


text:
Buòu borguinhon
Lo buòu borguinhon es un plat de carn de buòu acompanhat de pastenagas.
Origina[modificar | modificar la font]
Lo buòu borguinhon es un plat d'origina borguinhona, en França. Ten son nom dels dos produches borguinhons que lo compausan : lo buòu e lo vin. Borgonha es d'efièch una region reputada per la qualitat de sos elevatges de bovins, en particular lo charolés e la qualitat de sos vinhièrs coma los de las còstas de Beaune.
Presentacion generala[modificar | modificar la font]
Lo buòu borguinhon se compausa de tròces de carn de buòu cuèches dins l'ola dins de vin roge amb de carròtas. La coseson es lenta e de fuòc doç. Los aliments se coson atal, pauc a pauc en s'impregnant de vin. Lo plat se pòt acompanhar de lardons, de cebas, d'alh e de boquet garnit. Lo vin es un vin roge; se recomanda lo de Borgonha. La qualitat del plat depend de la de la carn e del vin. Lo plat se servís e se consumís caud en plat de resisténcia.
Consomacion[modificar | modificar la font]
En França, lo buòu borguihon es un plat servit en familha pels repaisses de fèsta o los repaisses ordinaris e dins los restaurants, grands e pichons, coma los restaurants d'entrepresas. Tanben se prepausa jos forma de plat preparat en consèrva.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Autra varianta recèptas del buòu borguinhon
- Una varianta del buòu borguinhon
- Ficha tecnica Chef Simon
- Lo buòu borguinhon de Bernard Loiseau


text:
Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies
Era Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies (var. Glèisa de Jèsus Crist dels/dei/daus Sants dels/dei/daus darrièrs jorns o Glèisa de Jèsus Crist deus Sants deus Darrèrs dias) o Glèisa Mormona, ei era organizacion mès grana deth movement deth mormonisme, ua denominacion restauracionista deth cristianisme. Era sedença dera glèisa se tròbe a Salt Lake City, Utah, as Estats Units. Siguec fondada per Joseph Smith çò 6 d'abriu, 1830 a Fayette, Nòva York. Dempús dera persecucion qu'experimentèren, era sua percaça der estat de Missorí, e er assassinat de Joseph Smith a Illinois, Brigham Young dirigic a un grop de pionèrs mormons ara region de Utah, a on s'establiren permanentaments. Aué era glèisa a entre 8 e 10 milions de membres arreu deth mon. Es membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies se considèren crestians, mès diden non apartier a cap tradicion ortodoxa, catolica o en tot protestar. Eri cren qu'era glèisa mormona ei era restauracion dera glèisa originau establida per Jesucrist. Bères glèises crestianes non considèren eth mormonisme ua denominacion crestiana, donques que i a fòrça diferéncies substanciaus es es credences sus era natura de Diu e de Jesucrist.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns aguèt los sieus inicis quand lo jove José Smith (nascut lo 23 de decembre de 1805 en Sharon, comtat de Windsor, estat de Vermont als Estats Units) a l'edat de 14 ans, viviá en Palmyra (Nòva York, Estats Units). Smith relata qu'après aver legit a Santiago 1:5-6; "E se qualqu'un de vosautres a fauta de sabença, demandatz-la a Dieu, lo que dona a totes abundantment e sens retrach, e li serà donada. Mas demande amb fe, en dobtant pas brica; perque lo que dobte es semblable a l'onda de la mar, qu'es rosigada pel vent e tirada per una banda a una autra"; e d'aver-lo meditat en lo sieu còr, aucèt una oracion a Dieu, que reporta aver agut una vision celestial de Dieu Pari après el e Jesucrist, que ne diguèt:
« Vegèri una colomna de lum, mai brilhant que lo sol, dirèctament naut de lo mieu cap; e aquela lutz gradualment descenèt fins a pausar sus mi. (...) En reposant sus mi la lutz, vegèri en l'aire naut de ieu a dos Personatges, lo fulgor qu'e glòria n'admeton pas descripcion. Un d'eles me parlèt, en me cridant per lo mieu nom, e diguèt, en soslinhant a l'autre: Aquel es lo mieu Filh Aimat: Escota'l!" »
Lo jove Smith indiquèt que, en la siá vision, coneguda coma "La Primièra Vision":
« "Se me respondèt que li caliá pas me jónher a cap, perque totas èran en error; e lo personatge que me parlèt me diguèt que totes los sieus credos èran una abominació a la siá vista; que totes aqueles professors s'èran pervertits; qu'amb los sieus pòts m'aunoran, mas lo sieu còr es luènh de ieu; ensenhan coma doctrinas los manaments dels òmes, en avent aparència de pietat, mes en negant l'eficacitat d'ela". »
En lo cors dels ans que seguiguèron la primièra vision, Smith comencèt a predicar qu'aquela e una sèria addicionala de teofanies li instruirien a organizar la glèisa de Jèsus en epòcas modèrnas. Lo 21 de setembre de 1823, Smith referiguèt que se li foguèt indicat ont trobar unes ancians registres escriches en planxes d'aur, lo contengut que ne seriá un compendi de la preïstòria d'America. S'afirma en lo libre, qu'un profèta cridat Mormó faguèt un compendi cap a l'an 385 dC fòrça registres dels descendents d'un grop d'immigrants provenentes dempuèi l'ancian reialme d'Israèl, qual arribèron navigaire a America aperaquí 600 ans abans de Crist, e qu'aurián donat origina en partida als poblants amerindis trobats ailà pels colonizadors Europèus.
Tot aquel compendi d'istòrias, generacion après generacion de las istòrias e cresenças religiosas dels susdits immigrants, foguèt reculhit en un sol libre, conegut uèi coma Lo Libre de Mormó. Moròni, lo filh de Mormó, amagariá lo libre cap a l'an 421 dC en un pujol, a l'ora d'ara coneguda coma montarà Cumorah, dins l'Estat de Naua Yòrk. En 1823, Moròni, ja un èsser ressuscitat, en forma d'àngel, se li apareguèt al jove Joseph Smith e li diguèt que Dieu voliá que tradusiguèsse los ancians registres. Lo Libre de Mormó conten tanben lo relat de la visita que Jesucrist realizariá a America après la siá resurreccion.
A junh de 1829 Joseph Smith tramitèt los dreches d'autor del libre e amb l'ajuda de Martin Harris, Oliver Cowdery e David Whitmer, lo libre se publiquèt pel primièr còp al començament de 1830 en anglés e cap a 1886 en espanhòl e d'autres idiòmas.
Mission[modificar | modificar la font]
La mission de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns es convidar las personas a venir a Crist e se perfeccionar en El. Aquela mission a tres fasas qu'ajudan als membres e qu'o li son a el pas, a progressar mai en la siá vida tant de manièra temporala coma esperitala e son lo fondament de las tradicions e costums de la Glèisa:
- Primièr: "Proclamar l'Evangèli"; dempuèi la siá origina la glèisa es estada coneguda per los sieus programas missionals. Dempuèi mainat los se persuadeix e incentiva als membres de la glèisa perque serviscan una mission entre los 19 e 25 ans. Aqueles joves sòrton de las siás vilas natalas per prestar lo sieu temps e lo sieu esfòrç pas remunerat per dos ans predicant l'evangèli, en cobrint cada missioner la despensa de lo sieu servici. Aquela despensa pels missioners nòrd-americanes sòrt de los sieus fons personals, del temps que los missioners de fòrça autres païses emplegan lo fons de la mission locala, lo que retribuïxen a la fin de las siás missions.
- Segond: "Perfeccionar als sants", nom que li donan als sieus membres; aquela mission conta amb multiples programas, coma l'orientacion familiala, que los membres de la glèisa se visitan unes a unes autres amb l'objectiu de fortificar l'esperit e sarrar a la glèisa que se li son separats a el d'ela. Autre programa es la nuèch de larèr, establida oficialament dins la glèisa los diluns a la nuèch, ont los parents en una reünion amb la familha ensenhan l'evangèli en los sieus larèrs.
- Tresen: "Redimir als mòrtes", cridada òbra vicaria, importanta dempuèi los inicis de la Glèisa e exclusivitat entre lo cristianisme, compren lo baptisme pels mòrtes. Aquela doctrina dona importància a provesir d'ordenanças que li moriguèron a el ja sens la coneissença de Crist. L'esfòrç a la recèrca d'ancestres es primordiala dins d'aquela Glèisa (per los sieus membres), e es lo fondament de la contribucion genealogica internacionala de la Glèisa. Autras ceremònias en favor dels mòrtes, coma lo matrimòni etèrne, arriban en los temples de la Glèisa.
Es escritures mormones[modificar | modificar la font]
Era doctrina mormona establís era revelacion contunhe, ei a díder, çò canon des Escritures Sagrades ei daurit, e non solaments conten ara Bíblia, mès ath Libre deth Mormó, era Doctrina e es Pactes, era Pèrla de Gran Prètz, e es Articles dera Fe. Aguestes escritures conformen les Òbres Estandard dera Glèisa Mormona. Maugrat açò, quina declaracion que sigue des autoritats generaus, particularaments dera presidéncia dera glèisa son escritures sagrades non canonitzades. Es membres dera glèisa mormona les cau acceptar aguestes declaracions coma escritura sagrada contemporanèa. Cossent ara doctrina mormona, principauments obtenguda deth Libre deth Mormó, Jèsus visitèc enes pòbles de Nòrd-America entà predicar er evangèli dera salvacion. Eth libre declare que i aueren dues granes civilizacions en America, ua representada pes jaredites que i arribèren dempús dera confusion des lengües ena Tor de Babel, e er aute gessec de Jerusalèm eth 600 a.C., E se separèc era dues nacions, es nefites e es lamanites. Dempús de mil ans, es civilizacions sigueren destruïdes, a excepcion des lamanites, quali sigueren es antecessors des amerindis nòrd-americani. Non i a, mès, evidéncia istorica ne arqueologica sus era existéncia d'aguestes civilizacions en America.
Teologia dera deïtat[modificar | modificar la font]
Ua diferéncia principau dera teologia mormona ei era doctrina dera deïtat, era oposicion ara doctrina tradicionau dera trinitat. Cossent as mormons, Diu, Jesucrist e er Esperit Sant son tres persones separades que conformen era deïtat. Es tres membres dera deïtat son etèrni e egalaments divini, mès an papèrs diferenti. Diu a un quite còs, e Jesucrist tanben a un quite còs distint ath còs de Diu Pari. Es tres, mès, constituïssen ua deïtat, "un Diu" er es auti sensi possibles, principauments junhudi era intencion. Eth mormonisme hemna es madeishi atributs as membres dera deïtat qu'era rèsta des denominacions crestianes dan ara trinitat: omnipotència, omnisciència, benevolència, eternitat, immutabilitat, immortalitat, immanència er eth univèrs, mès non an transcendéncia sus er univèrs: Diu ei er organizador dera matèria, mès tota era matèria a tostemp existit e tostemp existirà. Era immutabilitat de Diu sonque afècte es sues creatures e eth sòn estatus futur, mès non eth sòn estatus passat, donques que, cossent as escrits de Joseph Smith (encara que non se considère part dera escritura canonitzada), Diu Pari ei un òme qu'a estat exaltat ar estatus de Diu. Es mormons tanben crotzen, encara qu'aguesta doctrina non ei canonica, que Diu ei eternament maridat damb ua Mair Celestial, era quau ei atau coma eth Pair er estatus. Era sua identitat, mès, a estat protegida er anonimat, peth Pair Celestial, e per açò, arrés non coneish eth sòn nòm. Atengut que i a granes diferéncies era era doctrina mormona e era rèsta des denominacions crestianes, fòrça protestants e catolics non considèren eth mormonisme ua glèisa crestiana, e mès que mès considèren qu'era sua doctrina dera deïtat ei politeïsta. Es mormons, pera sua banda, se considèren henoteistes o monolatrístics. Bèri mormons tanben crotzen era era existéncia d'auti dius o sers divini que non an importància era era salvacion der òme. Mès ne l'adoració, es mormons crotzen er un Diu, cossent ara descripcion dada peth Libre deth Mormó. A diferéncia d'aguesta doctrina, es glèises protestants, anglicanes, catoliques e ortodòxes cren que Diu ei un èster (ousia) e simultanèaments tres persones (hypostases).
Eth matrimòni e era poligàmia[modificar | modificar la font]
Fin finau, ua auta caracteristica unica dera doctrina mormona siguec era practica dera poligàmia, nomentada pes membres dera glèisa "matrimòni plurau". Joseph Smith, Briham Young e d'auti caps sigueren maridadi damb mès d'ua hemna, mès dempús dera declaracion d'eth "Manifèst" peth president Wilford Woodruff çò 1890, es membres les calie aubedir es leis matrimonials deth país. Dempús deth Manifèst es membres mormons de Mexic e deth Canadà contunhèren de practicar eth matrimòni plurau. Eth 1904 se proclamèc eth "Dusau Manifèst" qu'establiren damb eth que cap membre dera glèisa mormona li cau auer mès d'ua hemna, en tot dar fin ara doctrina dera poligàmia. Aué, es matrimònis pòden èster sageradi per tota era eternitat (ei a díder, es persones contunhen maridades dempús dera mòrt); ua veuda pòt maridar-se un autre viatge, mès a estat sagerada damb un solet òme.
Oracions[modificar | modificar la font]
Las oracions publicas e son dirigidas a "Paire Celestial", ofriguèt lo nom de Jesucrist, e seguit Amén. Quand la pregària se fa en public, es abitual que los participants dison "de mai" a la fin de l'oracion. Los membres de parlar anglés son benvenguts a utilizar "the", "thou", "thy" e "thine" (tu), quand se dirigisson a Dieu coma una forma de familiaritat e respècte. Los membres que parlan d'autres idiòmas utilizar lo familial per çò qu'es d'una sintaxi similara a l'oracion. La majoritat de las oracions son improvisades e se pòt far de genolhs, de pè o segut o d'autras. Inclinar lo cap e doblar los sieus braces pendent la pregària es comuns e fomentar.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Era glèisa, restaurada eth 6 d'abril de 1830, afirma èsser era restauracion de la Glèisa originala qu'a existit en totas es epòques dera tèrra e que demorèt en apostasia dempuèi eth martiri des apostòls de Jesucrist. Era Glèisa es dirigida per ua organizacion qu'afirma èsser istoricament semblabla a era daissada pes apostòls de Jesucrist, amb profètas e apostòls en presidint a'ra glèisa. En tal respècti José Smith, Filh (Joseph Smith Jr., 1805-1844), e es autres profètas que li an succedit son de considerats profètas, cadun aconselhat per un quòrum de dotze òmes considerats apostòls.
Umanitaris[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns crei que lo servici umanitari es una part essenciala de la siá mission (Faches 10:38). L'ajuda umanitària de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se dona a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament d'aquelas organizacions dependon de volontaris e de donacions dels membres de dejun de la Glèisa.[1]
La Societat de Socors[modificar | modificar la font]
Lo 1842, José Smith organizèt la Societat de Socors, amb l'objectiu de porgir alleugeriment als membres de la glèisa qu'o an de besonh. La Societat de Socors contunha de complir amb la mission d'uèi, del temps que la Glèisa a agrandit las siás activitats umanitàrias.[2]
En los primièrs ans de la Glèisa après la siá fondacion lo 1830, l'accion umanitària foguèt se va sistematicament desaccelerar a causa de la pèrda de membres e de las persecucions en cors. Permanent de la glèisa la primièra organizacion umanitària foguèt establit lo 1955 a la Brigham Young University (BYU).
Centre Umanitari[modificar | modificar la font]
Bastit lo 1991 als entorns de Temple Square, près del Temple de Saut Lake a Saut Lake City, lo Centre Umanitari de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Humanitarian Center) es destinat a respondre a situacions de la vida d'emergéncia e per sosténer dins los programas de la Fondacion SUD (Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns).[3]
La se nomena tanben Plaça de Benestar.
Fondacion LDS[modificar | modificar la font]
La Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Foundation), tanben conegut coma LDS Charities es una de las brancas de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Aquela organizacion a coma objectiu ajudar las familhas pauras dins lo mond mejançant l'aument de la siá autonomia, la siá salut e l'educacion, e prestar assisténcia en situacions d'emergéncia causada per guèrras o desastres naturales. Ajuda se concedís a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament de la Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns, basat en lo volontariat, arribèt lo present dels membres de dejun de la Glèisa.
Lo magasèm de l'avesque[modificar | modificar la font]
A nivèl local, la botiga es dins lo programa de supòrt de l'avesque de parents de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Se beneficia las familhas de la glèisa qu'o an de besonh. Un magasèm de l'avesque (tanben conegut coma lo "magasèm del Senhor '), a la glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se fa referéncia generalament a una basa de recorses utilizats pels avesques de la Glèisa per porgir de bens als besonhs. Las existéncias de magasèm de neurituds basicas e articles domestics essenciales.
La botiga de l'expression "de l'avesque" se pòt tanben utilizar en sens figurat per designar tot lo temps, talents, servicis de coneissenças tecnicas, equipas, compassiu, e de recorses financièrs dels membres de la glèisa disponibla per lo sieu usatge servir als besonhs.[4]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Servicis humanitaris de L'Església de Jesucrist dels Sants dels Últims Dies
- ↑ (en) Els mormons:esforços humanitaris (video)
- ↑ Latter-day Saint Humanitarian Center
- ↑ LDS Church (2004). Providing in the Lord's Way: A Leader's Guide to Welfare p. 8.


text:
Camelidae
Camelidae
Los camelidae son un familha de mamifèrs artiodactils.
La familha dels camelids compren, actualament, 3 genres e 7 espècias :
- genre Camelus
- Camelus dromediarus (dromadari)
- Camelus bactrianus (camèl de Bactriana)
- Camelus ferus (camèl salvatge de Tartaria) que dempuèi pauc, es reconegut coma una espècia sensiblament diferenta de l'espècia domestica del Bactriana.
- genre Lama
- genre Vicugna
- Vicugna vicugna (vigonha).
Aquestes dos darrièrs genres vivon dins lo mond novèl alara que lo primièr es originari d'Africa/Asia.
Los camèls, dromadaris e lamas son sustot de bèstias de bast alara que las vigonhas, alpagas, guanacos son sustot recercats per lor lana.
Sens èsser incomestible, la carn d'aquestes animals es dura e pauc saborosa. Los camelids son los sols mamifèrs qu'an d'ematias qu'an gardat lor nuclèu.


text:
Lo sieu primièr grop foguèt The Mynah Birds, al bòrd de Neil Young e Bruce Palmer. Après èsser arrestat per evadir la conscripcion, visquèt un temps en lo Reialme Unit, ont liderèt lo grop Main Line. A lo sieu retorn, va reiniciar la siá carrièra coma cantautor e productor, amb la siá banda de supòrt The Stone City Band.
Lo sieu primièr succès foguèt la cançon d'uèch minutas "You and E" de lo sieu primièr album Come Get It (1978). La siá cançon mai famosa es "Super Freak" (de l'album Street Songs (1981)), que foguèt la basa per "U can't touch this" de MC Hammer.
Addicte A la cocaïna, dempuèi 1993 fins a 1995 compliguèt condemna per dos atacs a femnas.
James ensagèt tornar dins lo mond musical amb un nòu disc e una virada en 1997, mas un atac cardíac leugièr pendent un concèrt metèt fin en la practica a la siá carrièra. Moriguèt d'un arrèst cardiorespiratòri dins lo sieu ostal de Burbank, comtat de Los Angeles, en 2004[1]. Aviá 56 ans.


text:
Abans Nadal, aprenèm la debuta de la poesia d'Antonin Perbòsc "Lo reiet e l'ivèrn". Lo reiet es un auselon petiton, brun, que bolèga tot l'ivèrn dins las fuèlhas mòrtas e los bartasses.
Per aprene la poesia, la podètz escotar aicí
.
Lo reiet e l’ivèrn
Un matin de granda torrada,
l’Ivernàs, vegent lo Reiet
canturlejar, tot galhardet,
al rai clar de la solelhada,
i demandèt amb despièch :
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
Dins un bon trauc barrièr que sabi.
Plan parat, aquí m’arrucavi.
Òm pòt passar la nuèch plus mal ;
i ai dormit plan coma cal.»
La nuèch d’aprèp, a la cosina,
l’aiga torrèt dins lo cruguet.
Sul matin, aquí l’auselet
que canta sus una albespina.
L’Ivèrn i ditz amb despièch :
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
E ! Dins l’estable, jos la coeta
de mon amiga la vaqueta.
Èri pas aquí brica mal ;
i ai dormit plan coma cal.»
Lo ser, la coeta de las vacas,
de tant que fasquèt freg, torrèt.
A l’alba, lo Reiet cantèt,
ni mai ni mens, dins las folhacas.
L’Ivèrn bufava de despièch.
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
Dins la fornial, còsta la boca
del forn : ausèl qu’aquí s’ajoca,
lo freg risca pas d’i far mal ;
i ai dormit plan coma cal.»
Antonin Perbosc


text:
Alaric II
Alaric II (484 - Vouillé 507) foguèt lo ueitau rei dels visigòts, filh d'Euric. Son reialme, que sa capitala èra Tolosa, compreniá la mitat meridionala de Gàllia (la màger part de l'actual terrritòri d'Occitània) e gaireben tota la Peninsula Iberica (Ispània). Alaric foguèt vençut e tuat a la batalha de Vouillé per Clodovèu, rei dels francs. Alara los Visigòts d'Aquitània passèron en Ispània e sonque conservèron la Gàllia Narbonesa sul versant nòrd-est dels Pirenèus (nomenada Septimània). Jos son règne foguèt facha una copia de las leis romanas, coneguda coma Breviari d'Alaric, aplicabla sonque als ispanoromans (506). Lo meteis an 506 va permetre als avesques catolics de Gàllia de s'amassar en un Concili en (Agde).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Edward Gibbon, History of the Decline and Fall of the Roman Empire


text:
Vacqueville
Vacqueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Font del ruisseau Martinval (#que dona lo sieu nom al bòsc e dins una carrièra del pòble) l'aiga d'aquela font auriá cèrtas vertus guérissantes. Aquel ruisseau se tira en la verdurette
Source du ruisseau Martinval (qui donne son nom au bois et à une rue du village) l'eau de cette source aurait certaines vertus guérissantes. Ce ruisseau se jette dans la verdurette
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 9.96
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
Aquel vilatge ai lo sieu nom del pichon riu #que la trauèssa: la Verdurette (#que pren la siá font a Neufmaisons) #que se trucava antany la Vacque.
- Présence gallo-romaine.
Ce village tiens son nom de la petite rivière qui le traverse: la Verdurette (qui prend sa source à Neufmaisons) qui s'appelais autrefois la Vacque.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal de las comunas de França
-
{{Comunas de|insee= 54539


text:
Bernard Werber
Bernard Werber (Tolosa, 18 de setembre de 1961) es un escrivan de sciéncia ficcion en francés, qu'es conegut subretot per sa trilogia de las Formigas. Son òbra fa s'encontrar la sciéncia-ficcion, mitologia, esperitualitat, filosofia, biologia e futurologia.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Escritura
- 3 Simbolica
- 4 Òbras
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Tolosa lo 18 de setembre de 1961. Dempuèi l’edat de 13 ans, a escrich d'istòrias per un fanzine; l'experiéncia de sa vida li serviguèt per sos romans, coma dins L'Empèri dels àngels. Aprèp d'estudis en criminologia a l'Institut de Criminologia de Tolosa e de jornalisme a l'Escòla Superiora de Jornalisme de París, venguèt jornalista scientific pendent una desena d'annadas, subretot per Eurêka, lo magazina de la Ciutat de las Sciéncias e de l'Industria de París. Escriguèt regularament per lo jornal Nouvel Observateur. D'aquelas annadas li ven son gost per la sciéncia, que mescla amb sos tèmas favorits, de las Formigas a la mòrt fins a las originas de l’umanitat.
Las òbras de Bernard Werber foguèron tradusidas en trenta cinc lengas. Amb 15 milions d’exemplars venduts dins lo monde, Bernard Werber es, amb Marc Lévy, un dels autors franceses contemporanèus mai legits al monde[1].
Aprèp son libre eponim, creèt l’Arbre dels possibles, site Web e « projècte per cercar o imaginar los futurs possibles de l’umanitat[2] ». Lo primièr filme de cinèma realizat per Bernard Werber, Nòstres amics los Terrians, sortiguèt en abril de 2007.
Escritura[modificar | modificar la font]
Son estil d’escritura mescla diferents genres literaris, coma la saga d’aventura, la sciéncia-ficcion e lo conte filosofic.
Dins gaireben totes sos romans, Bernard Werber utiliza la meteissa forma de construccion, alternant articles informatius d’enciclopèdia e dos o tres fils narratius. Los articles precisan o alargan las intrigas, se jonhent de temps en temps.
E mai, sos romans e sas novèlas se crosan. Se tròba de personatges recurrents coma Edmond Wells a l'encòp dins la trilogia de las Formigas e dins L'Empèri dels àngels, mas tanben de tèmas totjorn presents, coma « l’Arbre dels possibles » d’Isidore Katzenberg, o encara lo roman Nosautres los dieus, tornant prendre elements de la novèla L’Escòla dels joves dieus.
Bernard Werber demòra un escrivan de sciéncia-ficcion e de vulgarizacion scientifica, sas òbras pretendon pas de provar o negar de teorias scientificas, mas expausar dedins una òbra de ficcion çò que presenta coma de descobèrtas encora pauc o pas conegudas del grand public. L'Ultim Secret illustra plan aquela tendéncia, se pòt legir sus la quatrena de cobèrta la frasa seguenta: « van anar de surpresa en surpresa fins a l’extraordinari desnosament basat sus una descobèrta scientifica pauc coneguda mas reala. »
Bernard Werber es membre d’onor de l’INREES. L'Institut de Recèrca sus las Experiéncias Extraordinàrias es es una associacion qu'a per vocacion la sensibilizacion dels professionals en santat mentala, dels mètges e dels sonhants en general, a las experiéncias extraordinàrias, o inabitualas.
Aquela apròcha se rebateja alara dins lo contengut de sos romans, coma per exemple Los Tanatonautas, que prepausa una version esperitualista de las experiéncias de mòrt imminenta o encara Nòstres amics los umans (una pèça de teatre) que conta un recit d’enlevaments pels extraterrèstres. La sciéncia, lo paranormal e l'esperitualitat influéncian atal fòrça de sos romans.
Simbolica[modificar | modificar la font]
Bernard Werber utiliza divèrsas simbolicas dins sos libres. Los animals coma lo daufin, lo rat o las formigas son representats coma d'animals intelligents. La simbolica de las chifras a tanben un grand ròtle e, segon lo biais que son explicats, rebatejan « l'estadi de l’evolucion de l’arma ».
Òbras[modificar | modificar la font]
La trilogia de las Formigas[modificar | modificar la font]
Pentalogia del cèl[modificar | modificar la font]
Cicle dels àngels[modificar | modificar la font]
Cicle dels dieus[modificar | modificar la font]
Aquela trilogia seguís lo Cicle dels angels.
- Nosautres los dieus, [[2004}})
- Lo Buf dels dieus, 2005
- Lo Mistèri dels dieus, 2007
Cicle Aventurièrs de la Sciéncia[modificar | modificar la font]
Autres libres[modificar | modificar la font]
Libres experimentals[modificar | modificar la font]
- L'Enciclopedia del saber relatiu e absolut, 1993
- Lo Libre del viatge, 1997
- Lo Libre secret de las formigas, 2002
- Nòstres amics los umans (teatre), 2003
- Nòva Enciclopedia du saber relatiu e absolut, 2009
- Viatge al còr del vivent, 2011
Novèlas[modificar | modificar la font]
- Lo Conte al revèrs, 1998
- Lo Tresaur de l’illa dels visionaris 2004
- Meurtre dins la nèbla 2006
- La Mòstra carmica 2011
- L'Arbra dels possibles, 2002
- Paradís a faiçon, 2008
Bendas dessenhadas[modificar | modificar la font]
- Las Formigas, 1994
- Exit
- Los Enfants d'Èva
- Los Tanatonautas
- Le Temps dels bricolaires, 2011
CD[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
- La Reina de nacre, (cort mestratge, 15′) 2001 amb S. Drouin
- Los Umains, (cort mestratge, 9′) 2003
- Nòstres amics los Terrians, long mestratge produit per Claude Lelouch, 2007
Pèça de teatre[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Vidèo Ombre et Lumière 2006 - littérature, livres, SF, Bernard, Werber, Dailymotion Share Your Videos
- ↑ (fr) arbredespossibles.com, site de futurologia venent d’una idèa de Bernard Werber: traçar un arbre dels futurs possibles de l’umanitat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Biografia[modificar | modificar la font]
(fr)Anne Martinetti, Bernard Werber, le roi des fourmis, éd. Gutenberg, 2009 (ISBN 2-35236-047-1)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site oficial de Bernard Werber
- (fr) Enciclopedia del Saber Relatiu e Absolut
- (fr) Site oficial del roman Lo Miralh de Cassandra


text:
136472 Makemake
Makemake, o 136472 Makemake, es una planeta nana e probablament lo mai grand dels objèctes de la cencha de Kuiper (KBO). Aquesta planeta, que ten un diamètre qu'es aproximativament 2/3 de la talha de Pluton, a pas cap de satellit conegut. Sas temperaturas mejanas plan bassas, que son d'aperaquí 30 K (−243.2 °C), implica que sa susfàcia es cobèrta de metan, etan, e probablament de glaç d'azòt.
Nomenat inicialament 2005 FY9, e batejat puèi amb lo numèro 136472 de planeta nana, Makemake, que son nom proven de la mitologia del pòble rapanui, foguèt descobèrt lo 31 de març de 2005, per una equipa dirigida per Michael Brown. L'eveniment s'anoncièt oficialament lo 29 de julh de 2005 e tres ans mai tard, en julh de 2008, aquel còs foguèt reconeguda coma planeta nana per l'Union Astronomica Internacionala (IAU).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Bermont es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Lo vilatge se situa sus un altiplà a l'ais de comunicacion Montbéliard-Belfòrt, a 7 quilomètres d'aquela darrièra.
El poble se situa sobre un altiplà a l'eix de comunicació Montbéliard-Belfort, a 7 kilòmetres d'aquesta última.


text:
1298
Aquesta pagina concernís l'an 1298 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
L'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328) decidèt tornarmai de se preocupar de la menaça turca en Anatolia. Nomèt son cosin e generau Joan Tarchaniotès coma comandant dei tropas d'Anatolia. I enregistrèt divèrsei succès que li permetèron d'i restablir la posicion bizantina. Pasmens, sei simpatias per la causa Arsèni Autorianos li alienèron lo sostèn dau patriarca Joan XII Kosmas e dau clergat que s'opausèron a sa preséncia a la tèsta de l'armada. Lassat, Tarchaniotès laissèt sa plaça, çò qu'entraïnèt d'avançadas novèlas dei Turcs sus lo frònt asiatic (→ 1302).
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fins dau rèine dau negus Jin Asgad (1297-1298). Saba Asgad (1298-1299), qu'èra probablament son fraire, li succediguèt. Pasmens, la crisi dinastica entraïnada per la mòrt dau negus Yagbe-Sion — cinc sobeirans de 1294 a 1299 que se succediguèron dins de circonstàncias mau conegudas — contunièt.


text:
Diapositiva
Una diapositiva es una fotografia positiva creada sus un supòrt transparent mejans de processus fotoquimics. Es diferent dels filmes negatius e de las Impressions fotograficas. La diapositiva tanben es utilizada pels filme de cinèma, perque produsís un imatge positiu sens l'intervencion de negatius.
Las diapositivas èran preferidas del professionals e de fòrça amators al respècte de la netetat de reproduccion cromatica dins la fotografia tradicionala.[1] La durada de conservacion de las diapositivas es majora qu'aquela de las impressions en color, de fach, lo procés Kodachrome es reconegut pels sas qualitats archivisticas.
Lo procés K-14 de Kodachrome èra fòrça dificil de realizar, perque un cambi minim de las especificacions podava afectar la qualitat del produch final, essent un metòde naturalament imperfècte integrant de pichonas quantitats contaminantas dins las capas de color produson un efècte especific e irreproductible. A causa del desvam e la complexitat, s'abandonèt la fabricacion en 2010[2] Los filmes per diapositivas Ektachrome e Fujichrome seguissián lo procés estandard E-6.
Las diapositivas perdonan mens las decas d'exposicion que lo negatiu (imprimit). Amb aquel tipe de filme, la valor generala se pòt detectat aprèp la presa de vista, contraròtlant l'exposicion de l'imatge en positiu per la compensar. La majoritat dels aparelhs compactes contròlan gaire l'exposicion, çò que mòstra l'espandida d'exposicion dels processus.
Lo tipe mai comun de las diapositivas es de 35 mm, qu'es un imatge en positiu tirat sus un filme de 35 mm estandard que, al seu torn, se plaça dins un quadre de plastic o carton; la talha estandard del quadre per un filme de 35 mm es de 50x50 mm.
Los projectors mai ancians utilizavan un mecanisme de passatge que manualament tirava la diapositiva d'un costat de la maquina, ont podava èsser remplaçada per la seguenta. Los projectors modèrnes utilizan un disc, nomenat "carrossel", que comprend un grand nombre de diapositivas que son tiradas automaticament fòra d'el per las plaçar fácia a la lutz incandescenta.
La companiá Polaroid produguèt un filme per diapositivas instantanèas, nomenat Polachrome.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo procés mai ancian de la fotografia en color foguèt l'autocrom. Èra un metòde de sintèsi additiva de color que donava de diapositivas en colors, mas escuras e amb una resolucion cromatica limitada. Al contrari, lo procés de sintèsi sostractiva de color Kodachrome donava de diapositivas de colors brilhantas. Introdusit en 1935, se fabriquèron dins un format de 16 mm pels filmes cinematografics, 35 mm per las diapositivas e 8 mm pels filmes ostalièrs.
Al començament dels ans 1940, d'amators utilizavan lo Kodachrome per far de fotografias personalas, d'autres utilitzavan adaptadors de rotlèus de filmes per de camèras ordinàrias de 4 "x 5". A l'epòca, los filmes en color avián fòrça dècas, èran costoses e les impressions pregavan fòrça temps. Los amators las utilizèron fins als ans 1970, quand l'impression en colors va comencèt a remplaçar.
Fins a 1995, las diapositivas en color èran l'unic mejan fotografic utilizat dins la publicacion, e foguèt fòrça utilizadas dins la fotografia publicitària, de documentaris, esportiva, e de natura. Los mejans digitals remplacèron pauc a pauc las seunas aplicacions. Kodak atudèt la seuna produccion de filmes[3] e sonque aquels de Fujifilm encara se tròbar sul mercat.[4]
Blanc e negre[modificar | modificar la font]
Las diapositivas a blanc e negre se pòdon confeccionar dirèctament amb fòrça tipes de filmes en blanc e negre, utilzant un procés invèrse. La projeccion de diapositivas en blanc e negre es rarament realizada ara, levat pel cinèma. Pasmens se las diapositivas en blanc e negre son encara utilizadas, lo metòde per las crear utiliza subretot un internegatiu e un procés estandard, a luòc d'un procés quimic invèrse. Dins lo cinèma en blanc e negre s'utiliza encara per capitar l'aparéncia de "cinema negre".
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Michael Langford; Basic Photography (7th Ed.); 2000; Oxford; isbn 0240515927}}
- ↑ (en)Last Kodachrome roll processed in Parsons, The Wichita Eagle
- ↑ (en)Kodak Kills Off Its Color Reversal Films]; ed:Peta Pixel
- ↑ (en)E6 Process Introduction ed:Fuji film


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Schaumburg (257)
Liste des communes
Rinteln
Ville de Rinteln, localité de l'Allemagne de 26 000 habitants.
La mairie de Rinteln a une adresse e-mail et un site Internet.
Stadthagen
Ville de Stadthagen, localité de l'Allemagne de 22 000 habitants.
La mairie de Stadthagen a une adresse e-mail et un site Internet.
Bückeburg
Ville de Bückeburg, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Bückeburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Bad Nenndorf
Ville de Bad Nenndorf, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Bad Nenndorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Obernkirchen
Ville d'Obernkirchen, localité de l'Allemagne de 9 200 habitants.
La mairie d'Obernkirchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Auetal
Ville d'Auetal, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie d'Auetal a une adresse e-mail et un site Internet.
Rodenberg
Ville de Rodenberg, localité de l'Allemagne de 6 000 habitants.
La mairie de Rodenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Nienstädt
Ville de Nienstädt, localité de l'Allemagne de 4 700 habitants.
La mairie de Nienstädt a une adresse e-mail et un site Internet.
Hagenburg
Ville de Hagenburg, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie de Hagenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindhorst
Ville de Lindhorst, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie de Lindhorst a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauenau
Ville de Lauenau, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Lauenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Haste
Ville de Haste, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Haste a une adresse e-mail et un site Internet.
Apelern
Ville d'Apelern, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie d'Apelern a une adresse e-mail et un site Internet.
Bad Eilsen
Ville de Bad Eilsen, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Bad Eilsen a une adresse e-mail et un site Internet.
Hohnhorst
Ville de Hohnhorst, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Hohnhorst a une adresse e-mail et un site Internet.
Hespe
Ville de Hespe, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Hespe a une adresse e-mail et un site Internet.
Meerbeck
Ville de Meerbeck, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Meerbeck a une adresse e-mail et un site Internet.
Helpsen
Ville de Helpsen, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Helpsen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Moja blanca
La muja blanca (Cistus albidus) es un arbrilhon caracteristic de la garriga, suportant plan un periòde d’ariditat e aman los sols calcaris.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Lo cistus albidus es un arbrilhon de la familha de las cistacèas de talha mejana (entre 0,5 e 1,2 m. de naut).
Son fulhatge persistant gris clar es compausat de fuèlhas simplas, sessilas, oposadas e cobèrta de pels estelats, d'aquel aspècte li ven lo seu nom, albidus es blanquinós en latin.
Sa florason s'espandís d’abril a junh quand sortís una inflorescença en cima unipara elicoïda compausada de flors formadas per 5 petalas d’aspècte afatonit e de color ròsa. Las flors atrason las abelhas, parpalhons e d'autres insèctes assegurant una pollinizacion entomogama.
Los fruchs de la moja blanca son de capsulas dehiscentas de 5 valvas. L'epandiment dels fruchs es epizoochora.
Espandiment[modificar | modificar la font]
Se trapa dins l'ensems de l'entorn mediterranèu (fins al Daufinat, Vivarés e Roergue), en Santonge e en Vendèa.
Abitat: garrigas e costièras subretot calcàrias
References[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Modèl:Tela-métro
- Referéncia NCBI : Cistus albidus (en)
- Modèl:GRIN espèce


text:
Joan Estève Esquiròl
Joan Estève Esquiròl (Tolosa lo 4 de genièr de 1772[1] - París lo 12 de decembre de 1840) èra un psiquiatre, considerat coma lo paire de l'espital psiquiatric francés: en efècte faguèt votar la lei de 1838 obligant cada departament a se dotar d'un espital especializat.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Èra filh d'un negociant tolosenc, prior de la borsa dels marcants, elegit capitol en 1787[2].
Anèt en 1799 a París, foguèt d'en primièr disciple de Jean-Nicolas Corvisart a la Caritat, puèi a partir de 1801 trabalhèt amb Pinel a la Salpêtrière. En 1805, escriguèt : Las Passions consideradas coma causa, simptòma, e mejan de la maladia mentala.
Puèi en 1820, succediguèt a Pinel e venguèt mètge en cap de la Salpêtrière. Creèt dins la carrièra Buffon un ostal de santat privada per alienats. Apuèi, creèt un ostal de santat privada prèp d'Ivry-sur-Seine. Al moment de la mòrt d'Antoine-Athanase Royer-Collard, venguèt mètge en cap de l'Ostal Reial de Charenton, uèi l'espital Esquirol.
Aguèt coma disciple lo psiquiatre tolosenc Gerard Marchant.
Elements clau de son òbra[modificar | modificar la font]
- Apregondiguèt la nosografia de Pinel ;
- Definiguèt mai pregondament las diferentas formas de melancolia, creant lo tèrme de lipemania e la classa de las monomanias
- Establiguèt una diferenciacion entre allucinacions e illusions.
- Faguèt un parallèl entre foliá e passions.
- Aguèt un ròtle important sul plan administratiu e legislatiu (lei de 1838).
- Faguèt la primièra descripcion medicala de la trisomia 21 en 1838.
Nosografia[modificar | modificar la font]
- Es un dels primièrs que faguèt la distincion entre allucinacions (percepcions sens objècte extèrne, produitas e bastidas per l'esperit) e illusions (errors de percepcion; interpretacion marrida dels estimuli vertadièrs)
- Parallèl Foliá-Passions :
Per el las passions serián çò que nos pòrta a agir e qu'es pas d'òrdre intellectual: son a l'origina de l'alienacion mentala. La foliá seriá facha de las passions fins a l'extrèm. Auriá doncas una diferéncia quantitativa entre ambedoas. Segon el, dins l'enfancia, i a pas de passions, doncas pas d'alienats.
Terapeutica[modificar | modificar la font]
- Per el, las passions devon servir al tractament de las malautiás.
Cal qu'i aja repression per qu'i aja garison del malaut: inspirar un sentiment de paur, que domda e subjuga lo malaut, e provocar un brandida morala plaçant l'alienat dins un estat opausat e contrari a aquel qu'èra abans que s'utilize lo mejan. Es lo metòde perturbator. Per Esquiròl, sufís donca pas mai de parlar amb suavitat e còrdolor, segon lo tractament moral de Pinel.
Ròtle important sul plan administratiu e legislatiu[modificar | modificar la font]
Teorician clar e practic de las institucions psiquiatricas, es amb sos disciples a l'origina de l'adopcion de la lei del 30 de junh de 1838 concernissent los alienats, qu'acaba amb las decisions d'intèrnament arbitraris per simpla letra tampada o decisions de justícia.
Influéncia[modificar | modificar la font]
Aguèt una influéncia suls patologistas alemands, coma Karl Christian Hille e Johann Christian August Heinroth, los primièrs de traduire son òbra dins lor lenga.
Omenatge[modificar | modificar la font]
En 1897, la municipalitat de Tolosa fa omenatge a Esquirol e Pinel plaçant lors bustes dins la sala dels Illustres del Capitòli.
Toponims[modificar | modificar la font]
- Plaça Esquiròl a Tolosa dempuèi 1867 e lo quartièr a l'entorn.
- Estacion de mètro Esquiròl
- Carrièra Esquiròl a París dempuèi 1864.
Espitals[modificar | modificar la font]
- Centre espitalièr especializat Esquiròl a Limòtges
- Espital Esquirol a Saint Maurice (Val de Marna)
- Espital Esquirol a Can
- Clinica Esquiròl - Sant Ilari a Agen
Publicacions[modificar | modificar la font]
Redigiguèt un rapòrt Suls establiments consacrats als alienats en França. Son obratge principal pòrta lo titre de De las malautiás mentalas consideradas jol rapòrt medical, igienic, e medicolegal.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)L. Hahn, article « Esquirol »[3], (fr)Dictionari enciclopédic de las sciéncias medicalas, Ed. Asselin et Houzeau e G. Masson, París, 1888, p. 91.
- (en)Rafael Huertas, "Between doctrine and clinical practice: nosography and semiology in the work of Jean-Etienne-Dominique Esquirol (1772—1840)," History of Psychiatry, 19,2 (2008), 123-140.
- (fr)ALLILAIRE, Jean-François [sous la direction de]. Jean-Etienne-Dominique Esquirol, une œuvre clinique, thérapeutique et institutionnelle. Levallois-Perret : Interligne, 2001. 202 p.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Titres e trabalhs d'Esquiròl en 1805
- (fr) Esquirol, Erotomania, in Diccionari de las sciéncias medicalas, t. XIII, C. L. F. Panckoucke, París, 1815, p. 186-192.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Des maladies mentales et des asiles d'aliénés, Jean-Pierre Falret, ed. Baillière, 1864. p.781-785. Consultar en linha.
- ↑ (fr)Christian Maillebiau, Dictionnaire de Toulouse, Loubatières, 2006
- ↑ Article en linha


text:
Rift
En geologia, se ditz rift una region ont l'escòrça terrèstra e la litosfèra, se tròban en condicions tectonicas distensivas e se desseparan jos l'accion de las fòrças de traccion generadas pel movement convectiu del mantèl terrèstre sosjacent.
Una caracteristica tipica es la preséncia de sistèma de falha distensiva, amb progresssion lineària que structuralament subdevisa la region en blòts relativament abaissats e Graben [1] interpausats entre de blòts relativament enauçats, los horst [2], delimitant una rift valley caracteristica.


text:
Archipèla de Madèira
Madèira (Madeira en portugués) es un archipèla e territòri autonòm de Portugal.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las illas de Porto Santo e Madèira foguèron descobèrtas en 1419 per João Gonçalves Zarco, que tanben fondèt la vila de Funchal, en Madèira, en 1421.
Geografia[modificar | modificar la font]
Madèira es situada dins l'Ocean Atlantic, a 650 km a l'èst del continent african. Es format per las illas principalas de Madèira e Porto Santo, e per las Illas Desertas e Illas Salvatjas, desabitadas.
Economia[modificar | modificar la font]
Lo torisme es una de las principalas activitats economicas principalas de las illas.


text:
Lachy
Lachy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Grand Morissètz pren la siá font a Lachy.
Le Grand Morin prend sa source à Lachy.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una part de Verdey a amassat a Lachy en 1966[1].
Une partie de Verdey est réunie à Lachy en 1966[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 8 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 8 février 2009


text:
Teatre
Lo teatre (del grèc θέatpov, « luòc per contemplar ») es un art scenic en relacion amb la performança e la representacion d'eveniments, que vòl representar una istòria de ficcion que fa jogar un o mai personatges en un luòc e un temps concrèt e davant un public. S'utilizan d'elements coma los discors e los dialògs, lo gèst, la scenografia, la musica, lo son e l'espectacle. Es tanben lo genre literari que compren las òbras concebudas coma un scenari e per èsser donat davant un public.
Somari
- 1 Caracteristicas generalas
- 2 Genres teatrals
- 3 Istòria
- 3.1 Africa
- 3.2 Egipte antica
- 3.3 Grècia e Roma
- 3.4 Civilizacions americanas
- 3.5 Civilizacions orientalas
- 3.6 Edat Mejana europèa
- 3.7 Renaissença
- 3.8 Barròc e neoclassicisme
- 3.9 Jòc al natural e realisme dins lo teatre dels sègles XIX e XX
- 4 Teatre en Occitània
- 5 Referéncias
Caracteristicas generalas[modificar | modificar la font]
Lo teatre constituís un ensemble que sos diferents elements forman una part indivisibla. Pasmens cadun d'aqueles elements possedís de caracteristicas e nòrmas pròprias. Vaquí los elements:
Tèxte[modificar | modificar la font]
Las òbras dramaticas s'escrivon en dialògs e a la primièra persona, ont se descrivon las accions entre parentèsis. Dins la tradicion occidentala, lo tèxte, l'òbra dramatica, foguèt totjorn considerada coma la pèça essenciala del teatre, nomenat « l'art de la paraula ». Aquela predominança existís tanben dins las culturas orientalas mas d'un biais mendre. Predominant mas pas lo tot: en primièr luòc, lo tèxte esgota pas lo fach teatral, perque una òbra dramatica es pas teatre fins que siá representada, aquò implica un minimum d'elements de performança; en segond luòc, fòrça formas dramaticas arcaïcas e tanben d'espectacles modèrnes utilizan pas ges de paraula o la subordenan a d'elements coma la mimica, l'expression del còrs, la dança, la musica, l'expression scenica.
Lo fach que l'òbra aquerís plena validitat justament amb representacion es la caracteristica que distinguís l'escritura dramatica dels autres genres literaris. La majoritat dels grands dramaturgs de totes los temps, dels classics grècs a l'anglés William Shakespeare, lo francés Molière, l'espanhòl Pedro Calderón de la Barca o l'alemand Bertolt Brecht, basan sas creacions sus la coneissença dirècta e prigonda de las ressorsas scenicas e d'interpretacion e d'una utilizacion senada de sas possibilitats.
Meteire en scèna[modificar | modificar la font]
La personalitat del meteire en scèna coma artista creatiu d'esperel se veguèt afirmada, a la fin del sègle XIX. Aquela foncion, de quin biais que siá, totjorn existissiá, coma responsabla de la coordinacion dels elements que van de la scenografia a l'interpretacion. Pertòca a el, fin finala, de convertir lo tèxte, s'existís, en teatre, amb de mejans qu'el estima precises, per provocar la reflexion segon los alemands Bertolt Brecht e Erwin Piscato.
Performança[modificar | modificar la font]
Las tecnicas de jòc varièron fòrça lo long de l'istòria. Dins lo teatre occidental classic, per exemple los grands actors, los « monstres sagrats », tendián a far enfaticas las emocions amb la tòca de metre en evidéncia lo contengut de l'òbra, dins la comèdia de l'art l'interprèt jogava d'èime; los actors japoneses kabuki, utilizan de còdes determinats per exprimir los estats d'arma per mejan de gèstes simbolics, de granda subtilitat o volontàriament exagerats.
Dins lo teatre modèrne emergís en general lo jòc naturalista: ont l'actor amb la coneissença de tecnicas corporalas e psicologicas e l'estudi de se meteis e del personatge, cèrca de crear en scèna la personalitat d'aquel. Aquela opcion, se desvolopèt a partir dels traches fondamentals ensenhats pel rus Constantin Stanislavski e ja fòrça presenta dins lo domeni cinematografic. Lo jòc naturalista es pas de la sola causida e depend de l'orientacion de l'estil interpretatiu, de las caracteristicas de l'espectacle e de las indicacions del meteire en scèna.
Pasmens, uèi, al començament del sègle XXI, la performança teatrala demòra fixada dins lo jòc naturalista. Se lo teatre contemporanèu fa una critica del jòc naturalista, es per lo definir coma la simpla reproduccion del comportament uman destacat dels ligams amb lo seu entorn. Actualament i a de grandas transformacions del trabalh de Stanislavsky inspiradas; per los mai importants, Antonin Artaud, Jerzy Grotowsky, Etienne Decroux e Eugenio Barba.
Autres elements[modificar | modificar la font]
Dins un sens estricte son: aqueles que preparan lo mitan ont se jòga una representacion dramatica, la scenografia e l'art de crear las decoracions.
Dins l'Antiquitat, la scenografia èra condicionada pels limits tecnics e arquitectonics, circonstàncias que se mantenguèron pendent tota l'Edat Mejana. E foguèt solament aprèp la Renaissença e, subretot, pendent los sègles XVII e XVIII, que la scenografia comencèt de se melhorar, mercé al perfeccionament de la perspectiva picturicala, que permetèt de donar aparéncia melhora de prigondor a la decoracion, e tanben al desvolopament de la maquinariá teatrala. Al sègle XIX, amb l'introduccion del teatre realista, la decoracion ven un element de basa de la representacion reauçat pel jòc de la lutz electica e fins a la projeccion de sons e videogramas.
Lo costum totjorn foguèt ligat amb la concepcion scenica. Dins lo teatre grèc, l'aspècte brut de las decoracions èra compensat pel mejan de masquetas — tragicas o comicas — e las tunicas estilizadas dels actors, que lor objècte èra de reauçar lo caractèr arquetipal dels personatges. Pendent lo Barròc e lo Neoclassicisme prenguèron importància lo maquilhatge e lo costum, tant i a que sovent foguèt utilizat d'un biais anacronic — per exemple se representava una òbra situada dins la Roma antica amb de vestits franceses del sègle XVII —. Uèi, la causida dels costums es un element important dins la concepcion generala de la performança.
Genres teatrals[modificar | modificar la font]
- Comèdia: Genre realista. Dins la comèdia los personatges son complèxes, ordinaris e corrents que encarnan las pecas e los vicis dels èssers umans, lo conflicte presentat es possible e probable dins la vida reala, tant i a que lo contengut es exagerat o ridiculizat pr'amor de provocar lo rire del regardaire. Lo protagonista en aquel conflicte luta amb son antagonista per fin qu'aquel falhe e atal aconseguir sos objectius; e dins aquelas temptativas s'avançan dins de situacions ont abocan o son objècte de trufariá. Lo desnosament presenta una solucion alègra al conflicte ont totes los problèmas venon auroses e totes venon astrucs. Generalament los autors per mejan del rire visan que lo regardaire sosque perque l'òbra capitèt e atal ne sortir un ensenhament quand aquel pòt s'identificar a un dels personatges. Atal, qualques autors considèran que la comèdia es moralista. Tartufa o l'impostor de Molière n'es un exemple.
- Tragedia: Genre realista. Dins la tragedia i a de personatges celèbres, e la finalitat es de produire una crisi, es de dire, una purificacion del lector o espectator e que culmina en fòrça ocasions amb la destruccion sociala o fisica del protagonista. Edip rei de Sofòcles es un exemple d'aquel genre.
- Drama: Genre realista. Lo drama representa una situacion de la vida reala complèxa e dificil mas amb una fin favorabla o aurosa, se caracteriza per aver de personatges ordinaris e complèxes que s'afrontan dins de situacions limitas de lor vida e fin finala reconeisson mas aquò provòca pas necessàriament un cambi intèrne del protagonista.
- Melodrama: Genre non realista. Los arguments complèxes amb de personatges son simples e son las caracteristicas fondamentalas d'aquel genre. Òm espèra que l'espectator aguèsse una responsa emocionala superficiala davant los eveniments de la scèna. Los personatges an de reaccions emocionalas exacerbadas davant las accions dels autres personatges. I a un conflicte de valors que se pòdon trobar dins de domenis coma: morala, estetica, etc.
- Tragicomèdia: Genre non realista. Lo personatge de la tragicomèdia es simple, generalament un arquetipe, es a la recèrca d'un ideal: l'amor, l'amistat, la fraternitat, etc. L'argument es complèxe. Es pas l'union de tragedia e comèdia. L'aucèl blau de Maurice Maeterlinck n'es un exemple.
- Obra didactica: Genre non realista. Caracterizada per una forma de sillogisme que convida a la reflexion de l'espectator e que a partir d'aquela fa un aprendissatge. Los personatges son simples e l'argument complèxe. Lo cercle de greda caucasian de Bertolt Brecht es un exemple clar.
- Farsa: Genre impossible. La farsa es un genre dramatic que la meta es de far rire e que sovent a de caracteristicas grossièras, bofonescas, e absurdas. Las originas remontan a Aristofanes mas es alsègle XX qu'aquel genre pren vertadièra importància e relevància. La cantatritz clòscapelada[1] d'Eugène Ionesco es lo mai clar exemple.
- Pantomima: Los mims son los actors qu'utilizan pas lo lengatge parlat dins sas performanças e, sovent, utilizan de sons o objèctes per se far comprendre. A d'elements ligats amb la dança e lo circ. Es una forma correnta de l'art de la carrièra.
- Musicala es una forma de teatre que combina musica, cançon, dança e dialògs. Lo contengut emotiu de l'istòria (umor, pathos, amor, ira...), e tanben l'istòria d'esperela, es transmés per mejan de las paraulas, la musica, los movements e los aspèctes tecnics de l'espectacle.
- Opera es un drama total o en partida musical que lo cant scenarizat es acompanhat per l'orquèstra, e los elements scenics abituals del teatre (decoracions, costum).
- Teatre de mariòtas ont los personatges son de monacas manipuladas nomenadas Mariòtas
- Performança es una accion artistica en dirècte ont se fa una importanta mesa en scèna, e ont abitualament l'artista s'implica d'un biais particular fàcia al grop de gentas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La majoritat dels estudis considèran que las originas del teatre se devon cercar dins l'evolucion dels rituals magics ligats a la caça, coma las pinturas rupèstras, o la culhida agricòla que, a partir de l'introduccion de la musica e de la dança, arribam en de vertadièras ceremonias dramaticas ont se rend lo culte als dieus e s'exprimissian los principis esperitals de la comunitat. Aquel caractèr de manifestacion sagrada es un fach comun a l'aparicion del teatre dins totas las civilizacions.
Africa[modificar | modificar la font]
Lo teatre african, entre tradicion e istòria, camina uèi per d'autres camins. Tot predispausa Africa al teatre. Lo sens del ritme e de la mimica, l'amor e l'aisiment per la paraula fan dels africans actors nascuts. La vida quotidiana dels africans se fa al ritme de divèrsas ceremonias, ritualas o religioses, concebudas e viscudas generalament coma de vertadièrs espectacles. Pasmens cal se demandar se sagís vertadièrament de teatre. Qualques pensan qu'aqueles espectacles son tròp cargats de significacion religioses per que siá considerat coma teatre. D'autres estiman que los tipes de teatre africans demòran dins una semblança, coma dins d'autres temps la tragèdia grèga, coma un preteatre que jamai arribarà totalament a èsser teatre almens que se dessacralize. Mas ara dins l'Àfrica independenta pren forma un novèl teatre.
Novèl Teatre: Se tracta d'un teatre engatjat, o militant, concebut per defendre l'identitat d'un pòble que capitèt la seuna independéncia.
Teatre d'avantgarda: Anem uèi cap a una recèrca sul ròtle d'actor, coma o fan Jerzy Grotowski e son teatre laboratòri. Atal, a Libreville, Gabon, se formèt en 1970 un teatre d'avantgarda que realizèt dos espectacles que daissèron una emprenta durabla dins aquela jove generacion de comedians. Un autre camp de recèrca es lo teatre del silenci, creat per François Rosira, que sa finalitat èra de realizar d'espectacles ont lo cant, lo recitat, la musica e la dança se complementen en perfiècha armonia.
Egipte antica[modificar | modificar la font]
Pendent l'Egipte antica, a la mitat del segond millenari abans l'edat crestiana, ja se representava de dramas sus la mòrt (resurreccion de Osiris). Foguèt la començança del teatre per mejan de masques e de dramatizacions.
Lo teatre se dona per de luòcs publics pr'amor lo culte e la representacion dels mites d'Egipte[2], coma fòrça mai tard lo faguèron los actes sacramentals medievals.
Grècia e Roma[modificar | modificar la font]
Las racinas son dins los rites orfics e las fèstas dedicats a Dionís, se realizava d'interpretacions de la vida dels dieus acompanhadas de danças e cants (Ditirambics). Mai tard comencèron las primièras representacions pròpriament dramaticas, executadas per las plaças de las vilas per de companhiás constituidas solament d'un actor e d'un còr. A la fin del Sègle VI ab. C. lo poèta e interprèt Tespis ganhèt una celebritat legendària.
Lo teatre grèc se formèt seguent l'evolucion de las arts e ceremonias grègas coma la fèsta de la meisson (ofèrta a Dionís) ont los joves dançavan e cantavan cap al temple del dieu, e d'ofrir lo melhor dels vinhals. Aprèp un jove que se destacava del grop se transformava en corifèu o mèstre del còr, que alara dirigissiá lo grop. Amb lo temps apareguèron lo barde e lo rapsode, qu'èran recitadors.
Al sègle V ab.C., edat classica de Grècia, s'establiguèron los modèls tradicionals de la tragèdia e la comèdia, e los dramaturgs Esquil e Sofòcles apondèron respectivament un segon e un tresen actor a l'accion, aqueles balhèron a aquela una complexitat que rendèt necessària la creacion de grandas scenografias. Alara foguèron bastits lo grands teatres de pèiras, coma aquel d'Epidaure al sègle V ab. C. (qu'encara demòra), capables de contenir aperaquí 12 000 personas, o aquel de Dionís, a Atenas, al sègle IV ab. C. La construccion se realizava aprofeitant del penjal d'un puèg, se dispausavan de forma semicirculara las grasas qu'entornejavan l'orquèstra, espaci circular ont se fasiá la màger part de la representacion. Darrièr l'orquèstra s'auçava un bastit nomenat Skene, scèna, destinat als actors per que cambièsson lor costum. Davant aquela s'auçava una paret de colomnas, lo prosceni, que podiá sostenir de superfícias pintadas, evocacions del luòc de l'accion. Aquelas decoracions, amb las tunicas e los masques utilizats pels actors e qualques maquinas rudimentàrias, constituissián tot l'aparelh scenic.
Las representacions del teatre grèc se fasián a l'aire liure, i aviá lo còr (dirigit pel Corifèu o mèstre del còr) que cantava e dançava a l'entorn d'un autar. Dins lo teatre grèc se representavan dos tipes d'òbras: la tragedia, òbra dramatica de la fin malastrada que tractava dels tèmas de las legendas eroïcas, e la comèdia satirica, que criticava umoristicament los politics e las òbras e avián recors a una mimica iniciada per un còr de satirs, e comèdias qu'avián per subjècte la vida quotidiana; totas èran escrichas en vèrses e utilizavan de masques.
Teatre roman[modificar | modificar la font]
Lo bastit del teatre roman es un grand emicicle[3] tapat per un gigantesc mur de scèna, lo frons scaenae. Contrariament als Grècs es bastit amb estatges sus un terren plan. Las decoracions èran fixas, repausant sus la paret de scèna gigantesca (aquela del Teatre antic d'Aurenja mesura 36 m de naut e 103 m de larg) ornat de colomnas e d'estatuas, e dubèrt de pòrtas. Se trapava sovent al centre l'estatua d’un emperaire e mai fòrça riquesas, butin de batalhas ganhadas per la vila. Per aparar lo public del solelh una granda vela èra estenduda. Darrièr èran las colissas (postscaenium). Lo suc èra clinat cap a l’abans per renviar la votz dels comedians. Eretièr del teatre grèc antic, lo teatre roman se n'alunha en fòrça punts. Se a l'origina es associat a de ceremonias religiosas, evoluiguèt lèu cap a de formas de representacion profanas, ont l'escritura, lo jòc dels actors e la mesa en scèna èran plan codificadas.
Civilizacions americanas[modificar | modificar la font]
Dins las culturas americanas preïspanicas lo teatre aviá aquerit un notable desvolopament, subretot aquel dels maias; una de las òbras pus representativas del teatre maia es lo drama Rabinal Achin. Lo teatre maia se trobava en partit ligat als cicles agricòlas e a las epopèias de sos eveniments istorics. Los astècas e Incas, èran de societats d'estructura teocratica alara las activitats teatralas aviàn un tèma eminentament guerrièr e religiós.
Civilizacions orientalas[modificar | modificar la font]
Las manifestacions dramaticas en Asia remontan a d'epòcas fòrça ancianas. En China se practicavan ja, sos la forma de poèmas scenarizats, a la fin del segond millenari abans l'èra crestiana. En Índia son aparicion foguèt posteriora, lo Mahabharata, poèma epic qu'aqueriguèt sa forma definitiva cap al sègle IV ab. C., es especificament mencionat que l'òbra revela l'existéncia de formas teatralas alunhadas en relacion amb las cresenças vedicas. Lo caractèr marcant ritual e simbolic del teatre oriental es que dona un ròtle a la musica e a la dança fòrça superior a aquel de l'occidental, es parièr al Japon, amb lo desvolopament del teatre Nó (能, nō) emergit al sègle XV, qu'evoluiguèt dos sègles mai tard cap al歌舞 伎 o kabuki , lo pus popular, e basat subretot sus la capacitat dels interprèts, e sus la mobilizacion del sentiments abans l'èime.
Edat Mejana europèa[modificar | modificar la font]
Aprèp de sègles d'oblit, lo reviscòl del teatre en Occident se deu subretot a l'ajuda del clergat, que l'utilizèt amb de fins didacticas. Atal, dempuèi lo sègle XI, se fa dins las glèisas de representacions de mistèris e moralitats; l'objècte èra de presentar d'un biais simple la doctrina crestiana als fidèls. Pr'amor que aisine la compreneson, lo latin cedèt lo pas pauc a pauc a las lengas vernacularas, e als sègles XIII e XIV, tant las pèças religiosas coma las flori farsas profanas comencèron d'èsser representadas.
Renaissença[modificar | modificar la font]
La Renaissença en Itàlia aurà de consequéncias decisivas sus l'evolucion del teatre. E doncas va nàisser una produccion dramatica de caractèr culte, inspirada dels modèls classics e destinada a las classas aristocraticas, se generalizèt al sègle XVI la construccion de salas cobèrtas especializadas.
Teatre en Itàlia[modificar | modificar la font]
Lo teatre Olimpic de Vicènça es sovent citat coma lo primièr dels teatres modèrnes; dessenhat per Andrea Palladio e acabat en 1585, èra una variacion dels modèls romans e presentava, al fons de la scèna, una perspectiva tridimensionala amb de vistas urbanas. Lo modèl classic del teatre italian foguèt lo teatre Farnese de Parma, erigit en 1618; l'estructura se compausava de la scèna, emmarcada per un arc proscenic e separada del public per una tela, e un pertèrra en forma de ferradura entornejada per divèrses estatges de galariás. Pendent aqueles temps se desvolopava tanben en Itàlia una forma de teatre popular, la comèdia de l'art, que amb son enfasi e la libertat de l'improvisacion de l'actor donèt una granda avançada a la tecnica de l'interpretacion.
Anglatèrra: lo Teatre Elisabetan[modificar | modificar la font]
Los teatres erigits en Anglatèrra pendent lo regne de Elisabeta I d'Anglatèrra èran fòrça diferents. Èra l'epòca de l'esplendor excepcionala del genre dramatic, entre eles se destacava lo teatre londinenc The Globe ont se jogava las òbras de William Shakespeare. Sens teulat e bastits de fusta, la caracteristica principala èra una scèna elevada rectangulara, qu'a l'entorn d'ela èra lo public per tres costats, alara que las galariás èran reservadas per la noblesa.
Espanha: los Corrales de Comedias[modificar | modificar la font]
En Espanha, e a la meteissa epòca que lo teatre Elisabetan en Anglatèrra (sègles XVI e XVII) se creava d'installacions fixas per jogar teatre a l'aire liure nomenadas Corrales de Comedias per exemple lo corral de comedias d'Almagro. A l'epòca Lope de Vega, Tirso de Molina e Calderón de la Barca, son los exemples del Sègle d'aur espanhol.
Barròc e neoclassicisme[modificar | modificar la font]
Los sègles XVII e XVIII balhèron un grand enriquiment a la scenografia. Lo reviscòl ven del drama classic francés amb la règla de les tres unitats, accion, temps e luòc; en consequéncias s'abandonèt l'unicitat de las decorations, e se pren l'abitud de ne cambiar en cada entreacte. Al començament del sègle XVIII, l'influéncia dels grands dramaturgues coma Molière del sègle de Loís XIV encara demòra sus la scèna de la Comèdia Francesa. La Tragedia, al delà de las imitacions de Jean Racine se vira cap a un teatre amb de scènas d'orror al limit del malèsser. Aprèp, lo vam de l'operà, que demandava divèrses montatges, favoriguèt lo desvolopament de maquinas perfeccionadas que donèron mai l'aparéncia de vertat amb efèctes coma: la disparicion dels actors e la simulacion de vòls. Lo teatre de la Scala de Milan, acabat el 1778, es un exemple de las grandas dimensions qu'èran necessàrias per lotjar un fum de public coma l'argument e l'aparelh scenic.
Jòc al natural e realisme dins lo teatre dels sègles XIX e XX[modificar | modificar la font]
Lo Realisme èra un corrent estetic dels ans 1830-1880; apareguèt aprèp lo romanticisme e anoncièt lèu molt los movements contemporanèus. Se caracterizava per d'arguments que se preocupavan de far una pintura precisa de la societat, desira replicar la realitat.[4]
Lo corrent que se caracteriza per:
- espontaneïtat del personatge
- psicologia del personatge
Lo jòc al natural comencèt en França en 1870, pauc aprèp apareissiá lo teatre de jòc al natural en Euròpa (subretot en Anglatèrra, Alemanha, França) e als Estats Units d'America.[5]
Los dramaturgues abandonèron l'istòria per situar l'accion dins l'epòca contemporanèa. Los dramaturgues pus significatius d'aquela estapa son Frederic Soler e Àngel Guimerà.
Teatre en Occitània[modificar | modificar la font]
Vejatz:
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Revirada occitana de Maurici Andrieu, 2007
- ↑ (en)Stanton, Sarah; Banham, Martin (1996). "Middle East and North Africa". Cambridge paperback guide to theatre. Cambridge, England: Cambridge University Press.
- ↑ Lo teatre de Pompèu de Roma ten 27 000 plaças, que la tribuna de 50 plaças per l'Emperaire e de sos conselhièrs.
- ↑ (ca) teatre medieval i del Renaixement, Barcelona 62,1983
- ↑ (ca)Castells i Altirriba, Joan: materials relatius al teatre profà dels s.XVIII-XIX.Estudios escénicos,XIX ( 1975), 13-46


text:
Mesura (solfegi)
Ua mesura, en solfegi, qu'ei un ensemble ciclic deus temps d'ua pèça de musica, amassats arron d'un temps dit "hòrt" e seguit de temps dit "flacs". La mesura que compta un nombre precís de temps. S'aqueste nombre b'ei par òm parla d'ua mesura binària (òm parla totun tanben de mesura quaternària se la soma deus sons temps be son multipla de 4) ; se la soma deus temps b'ei multipla de 3 la mesura qu'ei dita ternària ; dens los autes cas la mesura qu'ei dita irregulara.
Suu pentagrama, las mesuras que son desseparadas dab barras verticaus.


text:
Composicion de l'Èste dens l'Egipte antica
Dens l'Egipte antica, l'Èste que's compausa e qu'ei acompanhat deus elements seguents :
L'ompra qu'ei un doble qui acompanha çò qui existeish, lo nom qu'a ua valor de creacion e d'existéncia (çò qui ei nomat qu'existeish e qu'ei provesit de las qualitats autrejadas per las paraulas), lo Ka qu'ei la hòrça, lo poder de l'èste, lo Ba qu'ei ua representacion mobila de l'esperit de l'èste (mes que pòt existir au medish temps que l'èste, qu'ei un alter ego). Lo còr qu'èra lo depositari de l'amna durant la vita. Qu'èra embaumat (au contre deu cervèth qui èra vueitat durant lo procès de momificacion) e qu'èra pausat sus la balança au moment deu jutjament de l'amna.