text:
Ricardo Bofill
Ricardo Bofill o en catalan Ricard Bofill Leví es un arquitècte catalan, nascut en 1939 a Barcelona.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Faguèt sos estudis a Barcelona, puèi a l'Escòla d'Arquitectura de Genèva.
En 1963, s'acompanha d'un grope d'arquitectes, engenhaires, sociològs e filosòfs, nuclèu de çò qu'es uèi lo Taller de Arquitectura[1], installat a Barcelona. Aquela equipa internacionala interven pertot dins lo monde e utiliza de tecnicas mai modèrnas e de son pròpri saber far acumulat pendent mai de 40 ans.
Lo dessenh de la vila es una disciplina plan aprigondida pel Taller de Arquitectura, coma dins las vilas europèas de Bordèu, Luxemborg e Madrid, e mai Boston als Estats Units d'America e Kōbe al Japon. D'entre los principals projèctes desvolopats en China i a lo concors per la Vila Olimpica de Quingdao, Landmark Buildings, ensems d’immòbles de granda nautor, los novèls quartièrs d’abitacions The Reflections e Sunshine Upper East Side, lo Shangrila Hôtel, (2009).
Lo quartièr d'Antigòna a Montpelhièr, que son projècte comencèt en 1980 contunha de s'enriquir de novèlas edificacions.
D'entre las grandas infrastructuras realizadas en Espanha cal signalar l’Aeropòrt de Barcelona el Prat en 1992 e son extension, lo novèl terminal T1, (junh de 2009) e a Madrid, lo Palais dels Congrèsses.
Dins lo domeni dels equipaments culturals, lo Taller de Arquitectura realizèt lo Centre de Musica l'Arsenal de Mètz, lo TNC, Teatre Nacional de la Catalonha a Barcelona, l’Escòla de Musica Shepherd, dins l’Universitat de Rice a Houston, e Lo Centre Cultural Miguel Delibes a Valhadolid.
Sas principalas influéncias son los arquitèctes Palladio, Mansart e Ledoux.
Fondèt en 1963, Le Taller de Arquitectura, a Barcelona amb Manuel Nuñez Yanowsky (autor de las « arenas de Picasso » a Marne-la-Vallée), Ramòn Collado e sa sòrre Ann, coma una cellula de « brainstorming transdisciplinaria ».
Qualques realizacions[modificar | modificar la font]
Ricard Bofill realizèt mai de cinc cents projèctes dins una cinquantana de païses diferents.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Marròc[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 1989 - La Hulpe, Belgica : burèus de Swift
- 1978 - Montpellier, França : quartièr Antigòna
- 1982 - Marne-la-Vallée : los Espacis d'Abraxas
- 1981 - Saint-Quentin-en-Yvelines (Montigny-le-Bretonneux) : los Arcs del Lac
- 1985 - París - quartièr Maine-Montparnasse : plaça de Catalonha e Plaça de Seol
- 1985 - Cergy-Pontoise : belvéser de Saint-Christophe
- 1987 - Paulhac : chai del Castèl Lafite Rothschild
- 1988 - Montpelhièr : ostal de la region de Lengadòc-Rosselhon
- 1989 - Mètz : transformacion de l'Arsenal.
- Nòu terminal T1 de l'Aeropòrt de Barcelona (Barcelona), 1988-91
- Ostelaria Vela (plaja de Barcelona), 2008
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Le 77 West Wacker Drive, sèti social d'United Airlines a Chicago (Estats Units d'America).
-
-


c: text/html

text:
1965
Aquesta pagina concernís l'an 1965 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dau premier tir de la fusada sovietica Proton. De son caire, França venguèt la tresena poissança espaciala ambé la capitada dau premier tir de la fusada Diamant e de son satellit Astérix (26 de novembre).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Armen Darbinyan, primièr ministre d'Armenia
- 5 de febrièr - Gheorghe Hagi, fotbolaire romanés
- 9 de març - Elías Antonio Saca González, president del Salvador
- 25 de març - Sarah Jessica Parker, actritz americana
- 26 d'abril - Kevin James, actor american
- 30 d'abril - Adrian Pasdar, actor e cineasta irano-american
- 14 de mai - Alexandre Jardin, escrivan francés
- 24 de mai - John C. Reilly, actor american
- 25 de mai - Yahya Jammeh, president de Gambia
- 31 de mai - Brooke Shields, actritz americana
- 13 de junh - Cristina de Borbon, princessa d'Espanha
- 15 de junh - Karim Masimov, president de Casacstan
- 13 de julhet - Eric Freeman, actor american
- 16 de julhet - Michel Desjoyeaux, navigador francés
- 27 de julhet - José Luis Chilavert, fotbolaire paraguaian
- 28 de julhet - Daniela Mercury, cantaira brasilièra
- 31 de julhet - J. K. Rowling, escrivana anglesa, autora de Harry Potter
- 4 d'agost - Fredrik Reinfeldt, primièr ministre de Suècia
- 28 d'agost - Shania Twain, cantaira e compositora canadiana
- 11 de setembre - Bashar al-Assad, president de Siria
- 14 de setembre - Dmitry Medvedev, president de Russia
- 15 de setembre - Fernanda Torres, actritz brasilièra
- 3 d'octobre - Adriana Calcanhotto, cantaira brasilièra
- 8 d'octobre - C-Jay Ramone, Musician american (The Ramones)
- 2 de novembre - Shah Rukh Khan, actor indian
- 5 de novembre - Patrici Pojada, istorian, lingüista e cercaire occitan
- 20 de novembre - Ben Stiller, actor american
- 20 de novembre - Yoshiki, compositor e musician japonés
- 21 de novembre - Björk Guðmundsdóttir, cantaira islandesa
- 22 de novembre - Mads Mikkelsen, actor danés
- 30 de novembre - Ben Stiller, actor american
- 4 de decembre - Álex de la Iglesia, realizator e scenarista espanhòl
- 21 de decembre - Andy Dick, actor de comèdias american
- 31 de decembre - Gong Li, actritz chinesa
- Monja Roindefo, primièr ministre de Madagascar
- Franc Bardòu, escrivan occitan
- Josep Maria Milla i Saldon, musician, jornalista, lingüista e esperantista catalan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 24 de genièr - Winston Churchill, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1874).
- 15 de febrièr - Nat “King” Cole, pianista e cantaire american (n. 1919)
- 21 de febrièr - Malcolm X, n. Malcom Little, lider dels "Black Panthers" (n. 1925)
- 23 de febrièr - Stan Laurel, actor anglés (n. 1890)
- 18 de març - Rejulo Farouk 1èr d'Egipte (n. 1920)
- 19 de març - Gheorghe Gheorghiu-Dej, president de Romania (n. 1901)
- 30 de març - Philip Showalter Hench, mètge american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1896)
- 2 d'abril - Jens Hundseid, primièr ministre de Norvègia (n. 1883)
- 21 d'abril - Sir Edward Victor Appleton, fisician anglés, Prèmi Nobel de Fisica en 1947 (n. 1892)
- 11 de junh - José Mendes Cabeçadas, president de Portugal (n. 1883)
- 7 de julhet - Moshe Sharett, primièr ministre d'Israèl (n. 1894)
- 13 de julhet - Laureano Gómez Castro, president de Colómbia (n. 1889)
- 19 de julhet - Syngman Rhee, president de la Corèa del Sud (n. 1875)
- 13 d'agost - Hayato Ikeda, primièr ministre de Japon (n. 1899)
- 4 de setembre - Albert Schweitzer, mètge alemand, Prèmi Nobel de la Patz en 1952 (n. 1875)
- 8 de setembre - Hermann Staudinger, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1881)
- 2 d'octobre - Oskar Lange, economista polonés (n. 1904)
- 7 d'octobre - Jesse Douglas, matematician american (n. 1897)
- 12 d'octobre - Paul Hermann Müller, quimista soís, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1899)
- 22 d'octobre - Paul Tillich, escrivan e teologian protestant american (n. 1886)
- 5 de decembre - Joseph Erlanger, fisiologista american, Prèmi Nobel (n. 1874)
- 22 de decembre - Lauri Viita, escrivan finés (n. 1916)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. Feynman
- Prèmi Nobel de Quimia : Robert Burns Woodward
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
- Prèmi Nobel de Literatura : Mikhaïl Aleksandrovich Sholokhov
- Prèmi Nobel de la Patz : UNICEF

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipèdia:Comitat d'arbitratge
Per demandar un arbitratge, vejatz la pagina Arbitratges
Somari
Mission[modificar | modificar la font]
Lo comitat d'arbitratge es un grop de personas, causidas per la comunautat, qu'es encargat de reglar los conflictes entre los participants. A lo dever de s'assegurar que totas las possibilitats de mediacions son mesas en òbra, e lo poder de decidir, se mestièr fa, de mesuras de prene, que comprenon las sancions de refús d'edicion o d'exclusion del sit.
En çò que concernís lo contengut dels articles, o tota autra decision editoriala, son ròtle es pas de fixar las nòrmas de seguir, mas de far respectar las decisions presas per la comunautat.
Foncionament[modificar | modificar la font]
Los arbitres[modificar | modificar la font]
Los arbitres son elegits cada 6 meses. L' eleccion del 1èr comitat se debanarà en junh de 2006.
Demandas d'arbitratge[modificar | modificar la font]
Coma indicat dins lo règlament, tot utilizaire qu'a un compte enregistrat pòt far una demanda d'arbitratge sus la pagina Wikipèdia:Comitat d'arbitratge/Arbitratge#Requèstas d'arbitratge. Es daissat a la discrecion dels arbitres la causida d'acceptar o non la demanda.
Archius[modificar | modificar la font]
Ligams utils[modificar | modificar la font]
- Wikipompièrs : abans de depausar una demanda d'arbitratge, esitetz pas a demandar una mediacion.
- Bulletin dels administrators : permet de far lo ligam entre arbitres e administators.
- Verificators d'adreças IP : pel moment, son designats pel comitat d'arbitratge.


text:
Varennes-Saint-Sauveur
Varennes-Saint-Sauveur es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Varennes-Sant-Salvador fach partida de la Bressa louhannaise.
Divèrses rius travèrsan la comuna : la Sâne Mòrta (sus tot lo limit oèst de Varennes), lo Sevron e lo Solnan (limita amb Dommartin-lès-Cuiseaux de contunh Frontenaud). Lo segond i confluissi amb la tresena.
La rota départementale 996 trauèssa Varennes del nòrd al sud.
Varennes-Saint-Sauveur fait partie de la Bresse louhannaise.
Plusieurs rivières traversent la commune : la Sâne Morte (sur toute la limite ouest de Varennes), le Sevron et le Solnan (limite avec Dommartin-lès-Cuiseaux puis Frontenaud). La seconde y conflue avec la troisième.
La route départementale 996 traverse Varennes du nord au sud.


text:
M60 Patton
Lo M60 Patton es un carri de combat principau estatsunidenc de segonda generacion desvolopat a partir dau carri M48 durant la fin deis annadas 1950. Tres versions principalas foguèron desvolopadas dichas M60, M60A1, M60A2 e M60A3. Mai de 15 000 unitats foguèron produchas de 1960 a 1987 e lo carri foguèt adoptat per l'armada estatsunidenca e uneis aliats de l'OTAN durant la Guèrra Freja. Remplaçat per lo M1 Abrams au sen deis unitats blindadas estatsunidencs, èra totjorn utilizat per divèrsei país en 2012 coma l'Arabia Saudita, Egipte Israèl, Turquia, Grècia o encara Marròc.
Participèt a divèrsei conflictes de la segonda mitat dau sègle XX coma la Guèrra de Kippour, la Guèrra de Liban, la Guèrra de Kuwait. Obtenguèt de resultats satisfasents còntra lei carris T-55, T-62, T-72 e Tipe 69 d'origina sovietica o chinesa deis armadas aràbias. En revènge, se revelèt vulnerable ais armas anticarri leugieras coma lo RPG sovietic o lo missil AT-3 Sagger.


text:
Economia de Fiji
Fiji, dotada de recorses forestals, minerals e de pesca, es una de las economias pus desvolopadas del Pacific, e mai se possedís un vast sector de subsistencia.
Las exportacions de sucre, las remesas de devisas dels sieus ciutadans residents a l exterior e una creissenta indústria de torisme - que recep 400 a 500 mil visitants per an - son las principalas fonts de devisas extèrnas[1].
Lo principal recors agricòla de Fiji es la cana de sucre. Aquel coitiu a donat luòc a quatre grandas indústrias sucrièras, dont tres a Viti Levu. La produccion de sucre ne representa mai d'un 50 % de las exportacions de Fiji. L'indústria del sucre recebèt particularament un accès especial a l'Union Europèa, mas li caldrà èsser afectada per la politica de l'UE de talh de subsidis al sucre. La produccion de sucre es responsabla per 1/3 de l'activitat industriala del país[1].
L'indústria manufacturièra dispausa de paucas matèrias primièras (metals precioses, pèira de bastiment, fusta, qualques coitius e produchs elevaires). L' electricitat proven de centralas termicas que consoman petròli importat.
L'indústria del torisme foguèt afectada per un còp d'Estat en 2006 e la siá recuperacion es incerta. En 2007 l'arribada de visitants caiguet d'unes 6%, amb lo resultat de pro pèrdas d' ocupacions dins lo sector e quicòm aital coma una casuda de 7% del PIB[1].


text:
Lenga oficiala
Una lenga oficiala es una lenga qu'es especificament designada atal, dins la lei e eventualament dins la constitucion d'un país, d'un Estat o d'un autre territòri (Los Estats o territòris qu'an pas de constitucion ni de poder legislatiu an pas, per definicion, de lenga oficiala). La lenga oficiala de São Tomé e Príncipe es lo portugués.
La mitat dels païses del mond an una lenga oficiala. Certans d'entre eles reconeisson una sola lenga oficiala, es lo cas en Albania, en França (mentre que i a d'autras lengas territorialas en França, veire : Lengas minorizadas de França) o en Alemanha. Certans an maitas lengas oficialas, coma Afganistan, Canadà, Finlàndia o Soïssa. Dins maites païses, coma Iraq, Itàlia o Espanha, i a una lenga oficiala pel país, mas d'autras lengas son cooficialas dins certanas regions. Certans païses an pas definit clarament ges de lenga oficiala, mas tenon pasmens una "lenga oficiala de fach" coma Eritrèa, Suècia o lo Reialme Unit. Enfin, qualques païses, coma los Estats Units, an pas de lenga oficiala clarament definida, mas existisson de lengas oficialas definidas per certans Estats que los compausan.
Una consequéncia del colonialisme o del neocolonialisme es que, dins certans païses d'Africa e a las Filipinas, las lengas oficialas e d'ensenhament (francés o anglés) son pas las lengas autoctònas o las mai parladas. En revenge, per nacionalisme, la Republica d'Irlanda a adoptat lo gaelic coma lenga nacionala oficiala, mentre qu'es en realitat parlat per una proporcion febla de la populacion, e que la lenga qu'a un estatut legal segondari (l'anglés) es la lenga parlada per la majoritat.
Una lenga oficiala dins un Estat pòt èstre classada non oficiala dins la region limitròfa d'un Estat vesin. Per exemple, l'occitan es lenga oficiala en Espanha, dins la Val d'Aran, mas pas dins las regions occitanas limitròfas de França.
Occitan e reconoissença oficiala[modificar | modificar la font]
L'occitan conois d'estatuts diferents segon los estats.
- En Espanha, es reconegut coma lenga oficiala dins la Val d'Aran gràcias a de leis de la region autonòma de Catalonha e gràcias a l'estatut d'autonomia locala d'Aran dempuèi 1990. Aital l'occitan benefícia d'un ensenhament sistematic e obligatòri a l'escòla e d'un usatge regular dins l'administracion. Ça que la, l'occitan es cooficial amb lo catalan (lenga oficiala de la region) e amb l'espanhòl (lenga oficiala de l'estat). Malgrat aquela oficialitat, l'occitan subís encara a Aran una diglossia al profièch de l'espanhòl que rèsta la lenga mai poderosa.
- En Itàlia, l'occitan es reconegut coma lenga protegida, pas verament coma "lenga oficiala", gràcias a la lei 482 de 1999. Aquela permet l'us de l'occitan dins l'ensenhament e la vida publica, mas solament dins las comunas que o desiran, sens caractèr obligatòri ni sistematic. La diglossia al profièch de l'italian rèsta fòrta.
- En França e a Mónegue, l'occitan a pas lo mendre estatut oficial. La possibilitat d'ensenhar l'occitan dins l'escòla publica francesa existís, coma opcion, e i a doas tres emissions pichonetas en occitan a la television publica (France 3) mas aquò equival pas a un estatut oficial. La diglossia al profièch del francés es constanta.


text:
Féy
Féy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del país messin en lo Isle.
- Possession del capítol de la catedrala fins a la Revolucion.
- Destruccions al cors de la guèrra 1939/45.
- Dépendait du pays messin en l'Isle.
- Possession du chapitre de la cathédrale jusqu'à la Révolution.
- Destructions au cours de la guerre 1939/45.


text:
Glaç
Lo glaç (o la glaça) (var.gèu) es l'aiga a l'estat solid.
A la pression atmosferica normala (101 325 Pa), l'aiga es sota forma de glaç quand sa temperatura es inferiora a sa temperatura de fusion qu'es de 0 °C (273,15 K).
Pasmens, d'aiga tranquilla (se contèn ges de cristau de glaç) pòt èsser refrejada en de temperaturas inferioras a 0 °C sensa se congelar, en un estat d'equilibri inestable nomenat subrefusion, fins en de temperaturas de −20 °C.
La temperatura de fusion dau glaç serviguèt de ponch fixe per la definicion originala de l'escala de temperaturas Celsius.
Somari
Fisica dau glaç[modificar | modificar la font]
Lo glaç presenta mai d'11 varietats allotropicas que sei domenis d'existéncia son representats dins lo diagrama de fasa çai sota. Existís tanben a l'estat amòrf.
A la pression atmosferica (e fins a una pression d'aperaquí 0,2 GPa o 2000 bar), lei moleculas d'aiga dau glaç ordinari forman una estructura cristallina segon un malhum exagonau (a = 4,52 Å, c = 7,37 Å), que son estabilitat es assegurada per de liasons idrogèn ; aquela varietat allotropica es nomenada « glaç 1h » o « glaç Ih » (h per [h]exagonau). Aquela estructura presenta una febla compacitat, e la densitat dau glaç ordinari es inferiora a aquela de l'aiga liquida (917 kg⋅m-3 per de glaç pur a 0 °C, a la pression atmosferica normala) : lo glaç flòta subre l'aiga.
Aiçò explica que la temperatura dau ponch de fusion dau glaç ordinari baisse quand creis la pression (es una anomalia : en generau, lei temperaturas de fusion creisson amb la pression) fins a un minimum de −22 °C (cf. lo diagrama de fasa) per una pression d'aperaquí 0,2 GPa (aicí comença lo domeni dau glaç III).
En foncion dei condicions de temperatura e de pression, lo glaç pòt adoptar d'autreis estructuras cristallinas, generalament pus compactas que lo glaç ordinari ; d'unei d'aquelei varietats de glaç se pòdon trobar dins lei condicions extrèmas que rèinan a la superfícia d'autrei planetas, o de satellits, dau Sistèma Solar :
- glaç Ic (temperatura bassa, cubica de fàcias centradas, densitat aproximativa 0,9) ;
- glaç II (temperatura bassa, ortorombica centrada, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç III o Iii (temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,1) ;
- glaç V (auta pression, temperatura bassa, monoclinica de basa centrada, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç VI (auta pression, temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,3) ;
- glaç VII (auta temperatura, auta pression, cubica simpla, densitat aproximativa 1,7) ;
- glaç VIII (auta pression, tetragonala centrada, densitat aproximativa 1,6) ;
- glaç IX (auta pression, tetragonala, densitat aproximativa 1,2) ;
- glaç XII (auta pression, temperatura bassa, tetragonala, densitat aproximativa 1,3) ;
- glaç XIII (obtengut a 130 K e 0,5 GPa) ;
- glaç XIV (obtengut a 118 K e 1,2 GPa).
Proprietats fisicas dau glaç ordinari (Ih)[modificar | modificar la font]
La massa volumica dau glaç es de 917 kg/m3 a 0 °C, e son coeficient de dilatacion lineara es aperaquí 9·10-5/K, totjorn a 0 °C.
Proprietats mecanicas[modificar | modificar la font]
Lo coeficient de dilatacion lineara dau glaç es aperaquí 9·10-5/K a 0 °C. La compressibilitat dau glaç es de l'òrdre de 12·10-12/Pa.
Lo limit d'elasticitat dau glaç varia que non sai segon la qualitat dau glaç utilizat : 10 kPa per lo glaç de glacier, 60 kPa per de glaç artificiau.
Lei valors admesas per lo modul d'Young dau glaç son compresas entre 2500 MPa e 3000 MPa.
Son limit de plasticitat es de 3,5 MPa (en compression) ; lo repòrt limit de plasticitat/limit d'elasticitat dau glaç se plaça entre lei pus grands de totei lei solids coneguts (aperaquí 2 per l'acier, e fins a 10 per lo fèrre doç).
Proprietats termicas[modificar | modificar la font]
A 0 °C, la calor latenta de fusion dau glaç es de 333 kJ/kg e sa calor massica es de 2,06 kJ·kg-1·K-1 ; aquesta es que la mitat de la calor massica de l'aiga a 0 °C (4,217 kJ·kg-1·K-1), e varia quasi linearament en foncion de la temperatura (+0,17%/K).
La conductivitat termica dau glaç es de 2,1 W·m-1·K-1 a 0 °C, e aumenta quand la temperatura descreis (coeficient de variacion de l'òrdre de −0,57%/K) ; es donc totjorn ben superiora a la conductivitat termica de l'aiga a 0 °C, egala a 0,55 W·m-1·K-1.
Glaç a temperatura ambienta[modificar | modificar la font]
En 2005, la còla coreana de Heon Kang, de l'Universitat de Seol, a pogut obtenir un glaç d'aiga a temperatura ambienta (20 °C). Per aquò faire, s'aplica un camp electric entre la poncha d'un microscòpi d'efècte tunèl e una superfícia d'aur, ont se dispausa una pellicula d'aiga liquida que son espessor es de l'òrdre dau nanomètre.
Dins aquela experiéncia, l'aiga se transforma en glaç car lei dipòls dei moleculas d'aiga s'alinhan sus lo camp electric. L'intensitat dau camp electric ont aqueu cambiament apareis (106 V·m-1) es mila còps mens importanta que çò qu'èra predich per lei modèls.
Maugrat l'espessor fòrça febla dau jaç d'aiga utilizat, aqueu fenomèn poiriá, d'après leis autors, intervenir au dintre de nívols de chavana o de microfendilhas de ròcas, e mai dins d'equipaments nanotecnologics.
Mesclas[modificar | modificar la font]
Fusion eutectica[modificar | modificar la font]
D'ivèrn, se sala lei rotas per far fondre lo glaç. En fach, es pas lo glaç que se fond, mai un eutectic glaç-sau (la sau utilizada es pas constituida de clorur de sòdi pur, mai lo paragraf que sèc balha una explicacion simplificada dau fenomèn).
Quand la sau NaCl (Na+, Cl-) intra en contacte amb lo glaç, leis ions s'asegan a l'entorn dei moleculas d'aiga, que son polaras (H2δ+, Oδ-) e vènon formar un compausat (H2O).(NaCl) ; aqueu reasegatge exigís solament de pichons movements deis atòms, e se fa donc en fasa solida. Quand se respècta lei proporcions exactas (siá aperaquí 22 % de sau en massa), la mescla se compòrta coma un produch pur, qualificat d'« eutectic ». La temperatura de fusion d'aquel eutectic aiga-NaCl es aperaquí −21 °C.
Lo diagrama de fasa seguent representa la temperatura de fusion de la mescla en foncion de la proporcion aiga/sau.
Ansin, per de taus de sau inferiors a la proporcion de l'eutectic, s'obtèn una mescla aiga+eutectic que se fond a una temperatura superiora a −21 °C. Per de taus de sau superiors a aquela proporcion, s'obtèn una mescla sau+eutectic que se fond tanben a una temperatura pus auta.
Lo reasegatge aiga+sau → eutectic se pòt faire qu'ai ponchs de contacte entre lei cristaus de glaç e de sau, donc a la superfícia dau glaç. Ansin, i a formacion d'un jaç superficiau d'eutectic que se fond (se la temperatura es superiora a −21 °C) ; coma la sau es en subresaturacion, se dissòuv dins l'eutectic fondut, e pòt reagir amb lo glaç que se tròba sota la pellicula liquida. Lo fenomèn se propaga donc, fins que l'aiga o la sau defaute per formar un novèl eutectic.
En teoria, seriá donc possible de prevenir la formacion de glaç fins a −21 °C; mai en fach, es impossible de dosar la quantitat de sau que fau metre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lei pus ancianei bastissas conegudas qu'an servit per conservar lo glaç datan de 4000 ans e se tròban en Mesopotamia. Son de construccions de tèrra de forma conica invertida.
Autreis accepcions[modificar | modificar la font]
Lo mot de glaç designa tanben :
- l'estat solid dau dioxid de carbòni, dins l'expression de glaç carbonic
- en construccion mecanica, lo glaç designa una pèça de distribucion de fluid de certanei pompas o certans motors idraulics.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Eun-Mi Choi, Young-Hwan Yoon, Sangyoub Lee, Heon Kang, Freezing Transition of Interfacial Water at Room Temperature under Electric Fields, Physical Review Letters, n°95, aost de 2005.


text:
Sainte-Geneviève (Oise)
Sainte-Geneviève es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Municipalitat de Santa Geneviève a situat al sud del departament de l'Oise e fa partida del país de Thelle.
Lo bourg se étire la longitud de la rota nacionala 1 (París - Calava) #que met Santa Geneviève a una vintena de quilomètres de Beauvais e a una cinquantena de quilomètres de París.
Lo territòri communal a format d'un anautit scenari, d'una altitud mièja de 200 mètres, entaillé prigondament per vallées shutas al Nòrd-Oèst e al Sud-Es.
La Commune de Sainte Geneviève est située au sud du département de l'Oise et fait partie du pays de Thelle.
Le bourg s'étire le long de la route nationale 1 (Paris - Calais) qui place Sainte Geneviève à une vingtaine de kilomètres de Beauvais et à une cinquantaine de kilomètres de Paris.
Le territoire communal est formé d'un haut plateau, d'une altitude moyenne de 200 mètres, entaillé profondément par des vallées sèches au Nord-Ouest et au Sud-Est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Santa Geneviève s'es implantat près d'un ancian luòc acheuléen. La via romaine París-Beauvais passava a la localizacion del masatge caseriu de la Crotz.
Fondacion al Mièja Edat d'un Otèl-Dieu (1333).
Santa Geneviève a conegut una importanta activitat de tabletterie, s'es especializat de contunh en la fabricacion de banha e de ventalhs, de contunh a partir de 1835 en la produccion de bròssas a dents e de botons.
La municipalitat de Santa-Geneviève, réputée per i aver #èsser lo un dels primièrs e dels principals centres de tabletterie de la region al començament del Sègle XIX, a pas daissat #que pauc de testimoniatges architecturaux significatius d'aquela indústria, sustot en rason de l'organizacion escampilhada, particulara, e doncas gaireben artesanala dels nombroses talhièrs.
La fabrica Lesieur-Lesbroussart es lo un dels escasses testimònis industriales d'aquela activitat. L'estudi archéologique e stylistique permet de datar las bastissas de laModèl:3 e quatren de la XIXen sègle, sustot lo grand talhièr de fabricacion e las bureaux contigus, aital coma lo lotjament patronal, #que lo vocabulari ornemental se n'inscriu en lo corrent néo deu-huitième de l'epòca. Sembla que la fabrica apertenga en principi a Pascal Lesbroussart, #que las inicialas ne son sculptées a la reünion de la lucarne del lotjament patronal. Mas en 1882, l'entrepresa seguís lo movement economic de concentracion amorcé qualques ans mai d'ora. Ven alavetz la societat Lesieur-Lesbroussart e Cie, especializada en la fabricacion de ventalhs en nacre, ivoire e de bòsques de las islas. L'activitat se prossegueix fins vèrs 1935. L'an seguent, la caminada a desmontat. Pel continuament, lo luòc a ocupat per una fabrica de emboutissage abans d'èsser désaffecté. Las bastissas industrialas son a l'ora d'ara logadas a divèrsas activitats de servici.
1893 : preséncia d'una maquina a vapor.
Cap a 1927, un ex presoèr de guèrra, lo Sr. Magnien, #Far venir d'Alemanha tres souffleurs de veire especialistas en thermométrie medica. Aqueles souffleurs #formar los obrièrs franceses al soufflage aital coma a la gravure. A aquela epòca, las pompas a void èran pas pas utilizadas e lo remplissage dels réservoirs de mercuri se fasiá pel " bouillage" #que consistissiá a portar lo metal a ébullition amb la fin qu'el grimpe en la colomna prismatique e arribe a un réservoir suplementaris provisòri. Cada thermomètre èra grauat a la man e las divisions entre 35 e 42° avián traçat al tira-linha. La fabrica a emplegat fins a una trentena d'obrièrs (souffleurs, graveurs, fermeuses). S'i fabricava thermomètres a usatge vétérinaire, per ratolí o dels animals mai gròsses. S'i #fabricar tanben thermomètres al centième de gra per mesurar la temperatura al moment del ovulation femenina. La fabrica a definitivament cessat de foncionar en los ans 1970.
Sainte Geneviève s'est implantée à proximité d'un ancien site acheuléen. La voie romaine Paris-Beauvais passait à l'emplacement du hameau de la Croix.
Fondation au Moyen Âge d'un Hôtel-Dieu (1333).
Sainte Geneviève a connu une importante activité de tabletterie, puis s'est spécialisé dans la fabrication de corne et d'éventails, puis à partir de 1835 dans la production de brosses à dents et de boutons.
La commune de Sainte-Geneviève, réputée pour avoir été l'un des premiers et des principaux centres de tabletterie de la région au début du Sègle XIX, n'a laissé que peu de témoignages architecturaux significatifs de cette industrie, notamment en raison de l'organisation dispersée, particulière, et donc quasi artisanale des nombreux ateliers.
L'usine Lesieur-Lesbroussart est l'un des rares témoins industriels de cette activité. L'étude archéologique et stylistique permet de dater les bâtiments du 3en quart du XIXen siècle, notamment le grand atelier de fabrication et les bureaux attenants, ainsi que le logement patronal, dont le vocabulaire ornemental s'inscrit dans le courant néo dix-huitième de l'époque. Il semble que l'usine appartienne d'abord à Pascal Lesbroussart, dont les initiales sont sculptées au sommet de la lucarne du logement patronal. Mais en 1882, l'entreprise suit le mouvement économique de concentration amorcé quelques années plus tôt. Elle devient alors la société Lesieur-Lesbroussart et Cie, spécialisée dans la fabrication d'éventails en nacre, ivoire et bois des îles. L'activité se poursuit jusque vers 1935. L'année suivante, la cheminée est démontée. Par la suite, le site est occupé par une usine d'emboutissage avant d'être désaffecté. Les bâtiments industriels sont actuellement loués à diverses activités de service.
1893 : présence d'une machine à vapeur.
Vers 1927, un ex prisonnier de guerre, M. Magnien, fit venir d'Allemagne trois souffleurs de verre spécialistes en thermométrie médicale. Ces souffleurs formèrent les ouvriers français au soufflage ainsi qu'à la gravure. À cette époque, les pompes à vide n'étaient pas utilisées et le remplissage des réservoirs de mercure se faisait par le " bouillage" qui consistait à porter le métal à ébullition afin qu'il grimpe dans la colonne prismatique et atteigne un réservoir supplémentaires provisoire. Chaque thermomètre était gravé à la main et les divisions entre 35 et 42° étaient tracées au tire-ligne. L'usine a employé jusqu'à une trentaine d'ouvriers (souffleurs, graveurs, fermeuses). On y fabriquait des thermomètres à usage vétérinaire, pour des souris ou des animaux plus gros. On y fabriqua aussi des thermomètres au centième de degré pour mesurer la température au moment de l'ovulation féminine. L'usine a définitivement cessé de fonctionner dans les années 1970.


text:
Estats Generaus (França)
Leis Estats Generaus èran d'assembladas excepcionalas convocadas per lo rèi de França per tractar dei questions pus sensiblas deis afaires dau país coma una crisi politica grèva, generalament una guèrra o un problema diplomatic important, o coma la decision de crear o d'aplicar una ajuda militara o financiera au rèi.
Foguèron creats en 1302 per lo rèi Felip IV. Fins a 1484, existiá dos estats generaus diferents per lei regions de lenga d'oïl e aquelei de lenga d'òc. En declin a partir dau rèine de Lóis XIII e lo començament de l'absolutisme francés, aquela institucion foguèt tornarmai activada per lo rèi Lóis XVI en 1789. Son ròtle foguèt primordiau dins lo començament de la Revolucion Francesa e foguèt a l'origina de l'Assemblada Nacionala modèrna de la Republica francesa.


text:
Contescourt
Contescourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villatge del Vermandois situat suls marges de la Soma
Village du Vermandois situé sur les rives de la Somme===Comunas vesinas===
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo villatge a #èsser totalament destruit pendent la primièra guèrra mondiala. Es uèi rebati a costat de l'ancian luòc[1].
Le village a été totalement détruit pendant la première guerre mondiale. Il est aujourd'hui rebati à côté de l'ancien site[2].


text:
T-90
Lo carri T-90 es un carri de combat principau rus de tresena generacion desvolopat au començament deis annadas 1990 a partir dau T-72 e dau T-80. Mai de 1 650 unitats foguèron produchas e lo carri intrèt en servici en 1995. La màger part de la produccion foguèt exportada vèrs Índia qu'adoptèt lo carri dins leis annadas 2000. Argeria, Azerbaitjan e Turcmenistan adoptèron tanben aqueu carri per sei fòrças. Existisse unei versions que lei doas principalas son dichas T-90S e T-90M.
Participèt a la Guèrra de Daguestan (1999) e a la Segonda Guèrra de Chechenia onte son blindatge foguèt capable de resistir ais armas anticarri d'infantariá leugiera coma lei RPG. D'assais indians an tanben mostrat la resisténcia importanta dau blindatge.


text:
Pichona Orsa
La Pichona Orsa o lo Pichon Carri es una constellacion pro pichona e de luminositat flaca, que ten sa celebritat de sa pus brilhanta estela, l'estela polara, que marca le pòl Nòrd celèst.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La constellacion de la Pichona Orsa, encara que siá d'origina antica (la dintrèt dins l'Almagesta de Ptolemèu), tenguèt pas a aquela epòca l'interès que presenta uèi perque mercava pas lo pòl Nòrd celèst. Fasiá versemblablament partida a l'origina d'una constellacion dispareguda dempuèi longtemps nomenada l'Ala del Drac, se ditz que foguèt creada per lo filosòf grèc Talès al sègle VI.
La mitologia grèga raconta que la ninfa Callisto foguèt aimada per Zèus. Quand son esposa gelosa Era descobriguèt lor relacion, Zèus transformèt Callisto e son pichon filh, Arcas, en la Granda e la Pichona Orsa. Era, ofensada, demandèt justícia a l'Ocean, e las orsas foguèron alara condemnadas a virar per totjorn a l'entorn del pòl Nòrd, jamai autorizadas a repausar jos la mar.
Lo mot artic vent del grèc arktos, «ors». Un mite, segon que la constellacion seriá pas una orsa mas un can, fa que l'estela Polara es de còps nomenada Kinosure, « coa del can ».
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
- Localizacion de la Pichona Orsa
La Pichona Orsa se merca generalament per rapòrt a la Granda Orsa. Un metòde fòrça conegut permet de determinar ont es a Ursae Minoris, : en traçant una linha de Merak a Dube (las doas estelas del bòrd exterior de la caçairòla), e en seguent sus cinc còps la distància entre aquelas dos estelas, aprèp que passèt la coa del Drac e i a l'estela Polara, qu'es la sola estela brilhanta d'aquel sector. Arribat sus l'estela Polara per aquel alinhament, la Pichona Orsa es dins l'angle drech vèrs l'esquèrra.
- Forma de la constellacion
La constellacion de la Pichona Orsa es pro paura e pauc luminosa. Se vei inicialament (Mag 2) que sas doas estelas extrèmas, (a Ursae Minoris, l'estela Polara) e Kochab (B UMi). Quand las condicions son un pauc melhoras (Mag 4), se distinguís la cadena ligant las doas : a UMi, δ UMi, e UMi, Z UMi et Kochab (B UMi).
Las estelas qu'entornan Kochab a pus granda distància forman la constellacion del Drac.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
a Ursae Minoris (l'Estelar Polara)[modificar | modificar la font]
Autras estelas[modificar | modificar la font]
Las doas autras estelas notablas de la constellacion, Kochab (B UMi) e Pherkad (Y UMi) se situan respectivament a 130 e 500 annadas lutz. La primièra es de magnitud aparenta 2,07 e brilha coma 190 solelhs (magnitud absoluda : -0,87), la segonda es de magnitud aparenta 3,00 e de magnitud absoluda -2,84 (mila solelhs).
Las sèt estelas principalas de la Pichona Orsa (l'estela Polara, Kochab, Pherkad, Alifa Al Farkadain (Z UMi), Anwar Al Farkadain (n UMi), Yildun (δ UMi) et e UMi) forman un estelum comparable a aquel de la Granda Orsa, en forma de carri o de caçairòla. Contrariament a aquel de la Granda Orsa, es pas fòrça luminós, levat la tramontana.
HD 150706 possedís una planeta d'una massa aproximativament egala a la de Jupitèr, orbitant en mejana a 0,82 ua de distància en 264 jorns.
N.B. : Las valors numericas venon de las donadas mesuradas pel satellit Hipparcos [1]
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
La constellacion de la Pichona Orsa conten mantuna galaxia : NGC 3172, NGC 5034, NGC 5144, NGC 5939, NGC 6071, NGC 6324 et NGC 6331.
La galaxia espirala raiada NGC 6217 (16 h 32 min 29 s d'ascension drecha, 78° 11' 48" de declinason) es pus brilhanta, encara que siá pro pauc luminosa (magnitud 12,10). Apareis a nosautres clinada de tres quarts.


text:
Vincenç Ferrièr
Sant Vincenç Ferrièr (en catalan Vicent Ferrer; Valéncia, 23 de genièr de 1350 - Gwened, Bretanha, 5 d'abril de 1419) foguèt un dominican valencian que passèt per una granda part d'Euròpa en predicar sa morala e vision del cristianisme. Gràcias a sa formacion intellectuala de nivèl naut, influiguèt decisivament la cort del Papa Beneset XIII d'Avinhon e dins la causida de la dinastia castelhana dels Trastamara per regnar sus la Corona d'Aragon. Es venerat coma sant per divèrsas confessions crestianas.
Biografia[modificar | modificar la font]
Sortit d'una familha valenciana nòbla, estudièt la filosofia e quand faguèt dètz-e-sèt ans dintrèt dins l'Òrdre de Sant Domergue. Contunhèt sos estudis superiors dins los convents dominicans de Barcelona, a Lhèida (entre 1369 e1372), ont aguèt coma mèstre Tomàs Carnicer e puèi a Tolosa. A partir de 1385, ensenhèt la teologia dins lps estudis de Valéncia.
En 1379 coneguèt lo legat pontifici a la cort de Pèire lo Ceremoniós, lo cardenal Pedro Martínez de Luna. Aquela relacion faguèt que prenguèt lo partit del papa d'Avinhon, Clamenç VII, que s'enfrontava a Urban VI. En 1394, Pèire de Luna foguèt elegit papa pels cardenals avinhonencs jol nom de Beneset XIII, e aqueste causiguèt Vincenç Ferrièr coma son confessor personal e a l'encòp conselhièr, e èra ja son penitenciari apostolic. Ferrièr pasmens refusèt de venir cardenal per umilitat.
Lo futur sant Vincenç venguèt en Provença a l'entorn de 1400 per presicar, e a l'encòp visitar los endreches mai emblematics del catolicisme en Occitània, abans de partir pel Dalfinat per ensajar de convertir los "erètges" valdeses e catars. Se sap que passèt a Ais lo 27 d'octobre de 1400 e qu'i demorèt fins al 1èr de decembre. I tornèt mantun còp e presiquèt tanben a Marselha. Pasmens lo testimoniatge mai complet del passatge de Ferrièr en Provença es lo del borgués arlatenc Bertran Boisset en febrièr de 1401:
- L'an que desus, lo jorn X de febrier, venc un fraire predicador en Arle, per son non apelat frayre Vincens, e prediquet a l'arsivesquat tres sermons generals, e motos sermons autres ad predicados d'Arle, tant coma demoret en Arle. E prediquet si autamens e si noblamens que yeu crese que despueis que los Apostols morts foron, e per la fama que las gens en dizien, non fon vist ni auzit home si autamens prediquant, coma aquel davant dig.
- Item, los juzieus a tots los sermons quel dig en Arle, foron presens, per ausir los, que eser y volc.":


text:
Ribosòma
Lo ribosòma qu'ei un complexe d'ARN e de proteïnas on los acids ribonucleïcs messatgèrs (ARNm) e son lejuts e arrevirats en proteïnas peus acids ribonucleïcs de transferiment (ARNt) qui carrejan los diferents aminoacids (los constituents de las proteïnas). Qu'ei dens lo ribosòmas qui los ligams peptidics e son establits enter los aminoacids, començant atau a har créisher la cadena d'aminoacids qui, acabada e vaderà proteïna. Un gran nombre d'antibiotics (com l'eritromicina per exemple) que's fixan especificament suus ribosòmas deubacteris en los tuar.


text:
Província de Maryland
La Província de Maryland èra partida de las Colonias Miègjornalas, foguèt una colonia anglesa en America del Nòrd de 1632 à 1776. La província èra una colonia de proprietari de George Calvert. Granda de 49 000 km2[1], [2] èra mai vast que l’actual Estat de Maryland, perque les fontièras èran vagament desenhadas. De tèrras foguèron mai tard cedidas a la Pensilvània e d’autras serviguèron per fondar lo Districte de Columbia per bastir Washington, la capitala dels Estats Units d'America. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. S'espandissiá pels actuals estats del Maryland e de Washington, DC e una partida de Pensilvània dels Estats Units d'America.


text:
Lu Xun (escrivan)
Lu Xun (chinés simplificat 鲁迅, tradicional: 魯迅 o Lou Sin, del seu nom de naissença Zhou Shuren (chinés simplificat: 周树人, tradicional: 周樹人) nascut lo 25 de setembre de 1881 a Shaoxing, provncia de Zhejiang, e mòrt lo 19 d'octobre de 1936 à Shanghai, èra un escrivan chinés, un dels « fondators de la literatura chinesa contemporanèa[1] ».
Somari
- 1 Biografia
- 2 Agachs sur l'òbra
- 3 Lista de las òbras
- 4 Posteritat
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Una enfança tradicionala[modificar | modificar la font]
Lu Xun nasquèt dins una familha de letrats sul declin. Se lo seu sgrand paire, Zhou Fuqin (1838-1904), passèt amb succès le mai naut gra dels examens imperials ete obtenguèt una plaça d'estudiant a l’Acadèmia imperiala de Hanlin de la dinastia dels Qing, sa carrièra de foncionari demorèt mediòcre. lo seu paire, Zhou Boyi, nascut en 1861, capitèt pas los examens provincials e, sens emplec a la fin de la seuna vida, los seus revenguts venent de la locacion de las tèrras familhalas[2].
Lu Xun èra l'ainat de tres fraires: Lu Xun, del seu nom de naissença Zhou Shuren, nascut en 1881, Zhou Zuoren en 1885, e Zhou Jianren en 1888. Abant l'edat de un an, recebèt, segon la tradicion, un prenom bodic, Changgeng, « qu'afiblèt al maganhat de la meuna novèla Al cabaret »[3].
Enfant, Lu Xun grandiguèt amb una governanta, Ah Chang que li faguèt descobrir las legendas e istòrias popularas[4]. « Me contava sovent d'istòriras suq aquel de Long Pel. E aqueles del Long Pel que me decriviá, èra pas sonque las tropas de Hong Xiuquan, mas i èran totes los brigands e totes los revoltats apareguts mai tard[5] ». Foguèt ela que li ofreguèt lo seu primièr libre que possedava, una edicion illustrada del Libre dels monts e dels mars. Las representacions mòstran que l'obratge l'impressionèt fòrça. Colleccionava las editions illustradas de classicas[6]. Las representacions teatralas donadas dins las fèstas son una autra font del seu interès per la cultura populara[7]. Evòca fòrça tèxtes los esperits e demònis que marquèron la seuna enfança: Wu Chang[8], lo Serp Femmba[9], la Femna penjada[10]…
Lu Xun comencèt la seuna educacion a l'edat de sièis ans dins una escóla primària, e a ontze ans, dintrèt dins una escòla privada, lo cabinèt de las tres sentors [11] ». Recebèt dis aqueles doas escòlas una educacio tradicionala[12], basasada subretot su las Conversacions de Confuci e le Classic dels verses al primari, puèi los Quatre Libres e los Cinq Classics a las « Tres Sentors »[13]. Ma l'an seguent lo seu grnad paire foguèt implicat dins un afar de frafec d'influéncias e condemnat a èsser decapitat. Empresonat, Zhou Fuqin foguèt graciat en 1901. SLo seu paire vengut depressiu, alcoholic e opioman, tombèt malaut malade moriguèt dos ans aprèp, en 1896[14]. Lu Xun conservèt d'aquel periòde lo sovenir de mètges tradicionals ignorants e cupids[15]. Aqueles eveniments apauriguèron la familha.
La descobèrta de lass idèas occidetalas[modificar | modificar la font]
De 1898 a 1902 Lu Xun contunhèt lo seu percors a l'escòla navala de Nanquin, perque se pagava pas l'escolarizacion, puièi l'escòla dels camins de fèrre e de las minas[16]. L'ensenhament donat èra de tipe occidental, amb de corses d'alamand, de geologia, de quimia, eca[17]. es alara que « venguèt pauc a auc a la concluson que los mètges chineses, conscientament o non, èran pas que d'arpalhans[18]. A aquela epòca, demandèt per li fabricar tres sagèls, lo primièr amb l'inscripcion « Las paraulas m'enganèron », lo segond « L’òme sortís l’espasa », lo tresen « Estudiant sus un caval de batalha », traçant lo retrach d'un jove determinat a se batre[19].
Pendent los seus estidis a Nanquin, Lu Xun descobriguèt la teoria de l'evolucion de Darwin e lo darwinisme social, mejans l'òbra de Thomas Henry Huxley, Evolution and Ethics[20], que la traduccion de Yan Fu es acompanhada de comentaris sus la situacion chinesa. Atal descobriguèt la literatura occidentala mercé a las traduccions Lin Shu. Lu Xun s'interessava subretot a d'òbras que lo tèma èra aisidamnet transposable a al contèxte chinés de la somission dels Hans als manchós coma Ivanoe de Walter Scott o la Cabana de l'oncle Tom de Harriet Beecher Stowe[21].
La demorança en Japon[modificar | modificar la font]
Diplomat de l'Escóla dels camins de fèrre e des las minas en 1902, Lu Xun quitèt China per Japon[22] e estudiguèt lo japonés dins una escòla preparatòria, l’institut Kobun de Tokyo[23]. Decidiguèt en 1903, coma fòrça autre estudiants, de copar la trena, simbòl de l'opression manchoa sus los Hans[24]. Traduguèt Jules Verne, escriguèt d'ensags sus las descobèrtas geologicas[25], e descobriguèt, en japoéis e alemand, las òbras de Byron, Shelley, Heine, Pushkin, Lermontov, Mickiewicz, Petőfi Sándor…
Estudiant la medecina a Sendai de 1904 a 1906, ont foguèt en general plan aculhit, e qu'èra quand arribèt lo primièr estudiant estrangièr[26]. Pasmens malgrat l'ostilitat de qualques estudiants japoneses se liguèt a un des professors, M. Fujino[27].
En 1906, a la fin d'un cors, foguèron projectadas de diapositivas d'actualitats sus la guèrra chinojaponesa[28]. Una d'aquelas mostrava una execucion publica d'un chinés accusat d'espionatge, e que conta dis la prefàcia de cridas lo trebolum que li causèt, li faguent prene consciència que « la medecina es pas tant importanta malgrat tot. Tan vigorosa e sana que siá la populacion d'un país flac e atrasat, podava pas que servir […] de public per un espectacle tan absurde. […] La primièra causa de far èra de cambiar las ments. » E concluguèt, « la literatura èra lo mejan melhor per i capitar »« Prefàcia a Cridas à le Cri ». Abandonèt los estudis de medecina. A Tokyo, pendent tres ans escriguèt diverses ensags en chinés classic sus l'istòria de la sciéncia, la literatura europèa, la societat chinesa e traduguèt d'auteurs estragièrs.
En 1908, Lu Xun se liguèt a la Societat de Restauracion, una organizacion chinesa antiQing[29]. Amb d'autres estudiants chineses, Lu Xun segava los eveniments ligats al movements revolucionaris contra la dinastia Qing dins la premsa japonesa.
Shaoxing e Pequin[modificar | modificar la font]
En 1909, Lu Xun tornèt en China e ensenhèt la filosafia e la chimia a l'escòla normala d'Hangzhou, puèi a l'escòla de la seuna vila natala de Shaoxing[30]. En 1911 assistèt a la [[Revolucion chinesa de 1911-revolucion republicana: « en aparéncia tot aviá cambiat, jos la superfícias, tot contunhava coma abans. » Venguèt lo director de l'escòla normala superiora de Shaoxing e publiquèt la novèla En remenbre d'un passat alunhat, redigida en chinés classic e ridiculizant lo feudisme. Sostenguèt la creacion d'un jornal lançat per un grop de jove opausats a la nòva administracion e demissionèt dels seu trablh[31].
A l'instauracion del govèrn provisòri aprèp la casuda desl Quings, sus l'intervencion del ministre de l'educacion Cai Yuanpei, venguèt ligat al meteis minstèri.
Lu Xun demorèt de 1912 a 1919 a l'albérga de Shaoxing a Pequin. Traversèt un periòde de depression e se donèta de trabalhs d'erudicion [32]: colleccion d'inscripcions de l'epòca de la Sièis Dinastias, publicacion de l'òbra de Ji Kang[33]... .
L’an 1918 es aquela de publicacion dins la revista 新青年 Novèla joinessa de la seuna primièra òbra e lenga partlada o baihua, lo Jornal d’un fòl, que coneguèt un vam. La novèla es considerada coma un tèxte fondator pel Movement del 4 de mai de 1919[34]. CEs a aquela escasença que Lu Xun adoptèt pel primièr còp lo pseudonim qu'es comegut, Lu essent lo mon de la familha mairala.
En 1920, Lu Xun, opausat a l'orientacion radicala volguda per Chen Duxiu, daissèt, amb Hu Shi, lo comitat de redaccion de la revista Novèla Joïnessa[35]. Venguèt mèstre de conferéncia a l'universitat de Pequin[36] e a l'esòla normala superiora nacionala.
Lu Xun traduguèt en 1924 lo simbòl de la sofrença del Japonés Kuriyagawa Hakuson, tractat de teoria literària influenciat per la psicanalisa. Creèt la revista Yu si (« Al fial de las paraulas ») amb entre autres lo seu fraire Zhou Zuoren, Yu Dafu, Lin Yutang, Qian Xuantong en 1924, puèi La Plana esterila: « Vaquí longtemps que jvolgava que la joïnessa de China se maste e comece a criticar sens aver paur la societat e la civilizacion chinesas, e es perque editèt la revista La Plana esterila}}»
En 1925, sostenguèt la revòlta dels estudiants de l'escòla normala de jovas filhas de Pequin. licenciat del ministèri de l'educacion faguèt un procès que ganhèt e tornèt al seu trbalh. En 1926 pareguèt lo recuèlh Jol pali florit, amb los ensags consacrats a aquel afar. Fondèt una associacion avent per tòca de promòure la literatura russa en China amb la traduccion de classics.
Los darrièrs ans[modificar | modificar la font]
D'agost a decembre de 1926, èra professor de literatura a Xiamen. En 1927, Lu Xun esposaèt Xu Guangping, anciana estudianta de l'escòla normala de las jovas filhas de Pequin. En genièr de 1927, venguèt lo degan de l'universitat de Sun Yat-sen a Canton e responsable de la seuna facultat de lenga e de literatura chinesas. En julhet pareguèt lo seu recuèlh de poèmas en prosa L'èrba marrida. A la fin de l'an venguèt professor a l'universitat del trabalh d'obediéncia anarquista a Shanghai[37].
En 1928 Lu Xun fondèt la revista Lo Torrent. Aara qu'en 1928 e 1929 encore, criticava a l'ecòp desl escrivans refusant de s'engatjar e la partida mai radicala dels intellectuals, en 1930 jonhèt aqueles, dont Qu Qiubai, en participant a la creacion de la Liga dels escrivans d'esquèrra, qu'èra un dels principals dirigeats fins a 1936, tot demorant isolat al sen del comitat director, pròche dels comunistas[38]. En 1930 encara, foguèt un dels fondators de la Liga chinesa per la libertat. En 1933 fondèt, en collaboracion amb Song Qingling e fòrças intellectuals, la Liga chinesa dels drechs de l’òme. Pendent los darrièrs meses de la seuna vida, al sen de la liga dels escrivans d'esquèrra, Lu Xun s'opausèt a la politica de reconciliacion amb lo Guomindang preconizada per la direccion du partit comunista chinés e a la somession de la creacion a la poloica del aprtit, e sobretot a Zhou Yang, representant del partit a la liga de Shanghai[39]. Criticat per Guo Moruo, pròche del partit, reçcebet lo sosten de Mao Dun e Feng Xuefeng.
Los eus darrièrs dètz ans traduguèt fòça obratges, subretot d'autors russes: los ensags literaris de Plekhanov, Lounatcharsky, dels contes de Gorki, las Amnas mòrtas de Gogol… trabalhèt a la promocion de la gravadura sus fusta e contribuguèt a far tornar descobrir de Frans Masereel, Käthe Kollwitz, Carl Meffert o George Grosz[40],[41],[42],[43].
Moriguèt de tuberculsi en 1936.
Agachs sur l'òbra[modificar | modificar la font]
« Lu Xun es subretot l'autor de novèlas, d'ensags breus , d'articles polemics que valan per lor ironia e una sensibilitat sovent amagada » — Lucien Bianco[44].
Los ans 1921 a 1927 son la mai fecondas de la carrièra de Lu Xun, aprèp que se consacrèt subretot al combat politc, escrivent subretot d'ensags[45]. La seuna òbra, fòra dels ensags, es fòrça pauc abondanta e revèla un monde interior marcat pel pessimisme[46]. La seuna denoncia de la Tradicion s'acompanha d'una coneissença prigonda d ela cultura classica[47].
Novèlas[modificar | modificar la font]
Lu Xun es l'autor de tres recuèlh de novèlas: Cridas, Barrutlages (1926) e Contes ancians a la nòstra mèna.
- Cridas, pareguda en 1923, reculhís quatorze novèlas amb prefàcia[48]. Lo Jornal d'un fòl, (1918) in Novèla de Joïnessa, primièra del recuèlh, e primièra òbra de la literatura chinesa modèrna escricha en chinés vernacular (levat la prefàcia, en chinés literari). Seguisson Kong Yiji, lo Remèdi[49], Deman, Un incident, Istòria de cavals, Tempèsta dins une tassa de tè, Mon vilatge, la Vertadièra istòria d'Ah Q, satira de la Revolucion de 1911, la Fèsta del solstici d'estiu, la Lutz blanca, Conilhs e Gats, la Comèdia dels guits, lo Teatre dels dieus.
Lu Xun explica le títol dins la prefàcia: {{cita|Me ven de temps a autre de lançar una crida per estimular los combatents que galaupan dins la solitud, per que pèrdan pas coratge[50]. » En 1926 escriguèt: {{cita|Ai, entre autres, un feble que me fa prejudici, e que consistís a lançar de temps a autre una crida, per far las causas mai viventas per cadun dels nosaltres[51]. »
- Contes ancians a la nòstra mena, paregut en 1935, amasssa uèit novèlas, que lo subjècte ven de la mitologias o de l'istòria antica e fa ecò als evenements de la seuna epòca per ne far la critica[52].
Ensags[modificar | modificar la font]
Lu Xun es l'autor de sièis a set cents ensags, tèxtes corts generalament publicats en revista, puèi amassats en recuèlh. Critica la civilizacion e la societat chinesa, l'imperialisme, i defend la joïnessa e l'emancipacion des femnas.
Aquela activitat de journalista es d'una granda diversitat tantper la forma (articles polemics, soscadissas, criticas...) que pels subjèctes tractas. Mas aquela divesitat aprenta empacha pas una uniformitat prigonda, que se manifesta mejans de tèrmes domonants, coma l'iterrogacion sul « caractèr dels Chineses » ont la mission de la literatura, concebuda coma una crida per desrevelhar las consciéncias. Se la literatura a en comun amb la revolucion lo refús de l'òrdra de las causas, se ne distria un còp que la revolucion, victoriosa, ven un poder novèlr[53],[54].
- La Tomba, 1927, amb de tèxtes de 1907 e d'autres escrichs entre 1918 e 1925.
- Jol pali florit, 1926, ensags de 1925 e tracta, entre autres, del Movement del 30 de mai e de la revòlta de las estudiantas de l'Escòla de las jovas filhas de Pequin.
- Jol pali florit II, 1927, ensags de 1926 e un tèxte de 1927.
S'i trapa entre autre los tèxtes que Lu Xun consacrèt al massèl del 18 de març de 1926. Aprèp un incident provocat per l'armada japonesa sus las broas chinesas, una manifestacion contra l'imperialisme japonés foguèt organizada lo 18 de març de 1926 a Pequin. Las tropas de Duan Qirui, alara al poder a Pequin, tirèron sls manifestants, faisent de centenas de ferrits e 47 mòrts que doas escolanas de l'Escòla normala de jovas filhas, que Liu Hezhen. Lu Xun denoncièt e faguèt omenatge a l'anciana escolana dins Al remembre de madomaisèla Liu Hezhen « Aquelas jovas filhas qu'ensejava de portar secors jos las balas que pluèjava, al mesprès de la lor pròpia seguretat, testimoniant fòrça del coratge de las femnas chinesas que demorèt tot lo long dels milennis de manipòlis e de repression exercidas contra elas[55]. »
- La Literatura en dentèlas, (1936), sesenta e dos ensags de 1934. Pareguts jos de pseudomins per tornar la censura del Guomindang. Lo títol utilisa l'expression d'un membre del partit comonista chinés, acusant Lu Xun d'èsser del partit dels Occisentals: en efècte la opinions publicadas dins los jornals èra sovent ornada d'un motiu de dentèla[56].
Poesia[modificar | modificar la font]
Lu Xun es l'autor d'un recuèlh de poèmas en prosa, l'èrba marrida, publicada en julhet de 1927. Le recuèlh es compausat de vint e tres poèmas en prosa de tonalitat perssimista, (1924 a 1926), e paregut d'en primièr dins la revista Al fial de las paraulas (Yu si).
Lo recuèlh foguèt fòrça criticat per la Joïnessa leninista, jornal oficial de la joïnessa comunista chinesa, en 1929, a causa del pessimisme e desfachisme[57].
Tanben escriguèt sesenta dètz e set poèmas en verses, sovet d'estíl classic.
Lista de las òbras[modificar | modificar la font]
- Lo Jornal d'un fòl (狂人日記, Kuángrén Rìjì) (1918) — Nouvèla
- La Vertadièra Istòria d'Ah Q (阿Q正傳, A Q Zhengzhuan ) (1921) — Nouvèla
- Cridas (呐喊, Na han) — Nouvèla
- Barrutlage (1925) — Nouvèla
- Vents cauds (1925) — Ensag
- Jol pali florit (Huagaiji) (1926) — Ensag
- Flors del matin culhida lo ser (1927) — Ensag
- La Tomba (1927) — Ensag
- Jol pali florit II (1927) — Ensag
- L'èrba marrida (野草 Ye Cao) (1927) — Poèmas en prosa
- E vaquí tot (1928) — Ensags
- Una brèva istòria del roman chinés (1930) — Ensag
- Triples lésers (1932) — Ensags
- Contes ancians de la nòstra mena (1935) — Novèlas
- La Literatura en dentèlas (1936) — Ensag
Posteritat[modificar | modificar la font]
Aprèp la Liberacion de 1949, Lu Xun foguèt celebrat pel regime maoïsta: ancianas demoras transformadas en musèu, pargues e estatuas del seu nom... e mai, dintre la spersonalitats encargadas de lo celebrar figuran d'enemics ancians, venguts oficials del nòu regime, coma Guo Moruo o Zhang Shizhao[58]. Al contrri lo silenci es fach suls seus ligams amb Qu Qiubai o Lin Yutang, alara que d'ancians amics de Lu Xun son victimas d'epuracions, coma Hu Feng en 1955, Feng Xuefeng pendent la campanha de las cent flors[59]. Totes los musèus consacrats a Lu Xun demorèron tancats pendent la Revolucion culturala[60]. Mai recetament, a la dintrada escolar de 2010, gaireben totes tèxtes de Lu Xun que figuravan dins los manuals chineses ene foguèron tirats[61].
Lo pargue Lu Xun, a Shanghai, conten la seuna tomba e un musèu que li es dedicat. Sus l'estatua de Lu Xun ergit dins lo pargue, Zhou Zuoren, lo seu fraire, escriguèt: « Cossí aquel personatge tronant poiriá constituir lo portrait d'un òme qu'aviá precisament orror d'aquelas pausas solemnas? »[62].
L'ostal de Lu Xun, a Shaoxing[63], dona l'ambiant d'una demora de fonccionari aisit demorant en província. Foguèt dins aquel encastre que l'escrivan passèt la seuna enfança. En fàcia, l'Ostal de las Tres Sentors es l'escòla privada ont Lu Xun foguèt escolan.
L'ostal de Lu Xun, a Shanghai, es situada dins l'ancian lilong The Continental Terrace. Aquí passèt los tres darrièrs ans de la seuna vida (1933 a 1936).
Lu Xun donèt lo seu a un dels cratèris de Mercuri e a l'asteroíd (233547) Luxun[64].
-
-
Tomba dins lo parque Lu Xun — Inscripcion calligraficada per Mao Zedong
-
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Òbras causida I.
- ↑ Pollard 2002 p 2-3 .
- ↑ « Mon primièr mèstre ».
- ↑ "FM1_DeCent" « De Cent plantas de Tres sentors », Lu Xun 2003 .
- ↑ « Ah Chang e lo Libre dels monts e dels mars» , Lu Xun 2003 .
- ↑ Pollard 2002 p 11 .
- ↑ (fr)Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vie, son œuvre », p. 2.
- ↑ « Wu Chang o La vida es passatgièra », Lu Xun 2003 .
- ↑ "FM1_DeCent"
- ↑ « La divessa de la pendeson »,.
- ↑ Las « tres sentors » son los classics, l'istòria e la filosofia
- ↑ "FM1_DeCent"
- ↑ Pollard 2002 p 11 e 14}}.
- ↑ Pollard 2002 p 4-7 .
- ↑ « La malautia del seu paire », Lu Xun 2003 .
- ↑ Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vda, son òbra »
- ↑ Pollard 2002 p 16-18 .
- ↑ prefàcia à Cridas, Luxun 1995 .
- ↑ Pollard 2002 p 18 .
- ↑ (fr)Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vie, son œuvre », p. 4,.
- ↑ Pollard 2002 p 19-20.
- ↑ Pollard 2002 p 20 .
- ↑ Pollard 2002 p 21 .
- ↑ Pollard 2002 p 22 .
- ↑ Pollard 2002 p 26 .
- ↑ Pollard 2002 p 28 .
- ↑ « Monsieur Fujino », Lu Xun 2003 .
- ↑ "FM1_Fujino"
- ↑ "FX2">Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vie, son œuvre »
- ↑ name="FX2"
- ↑ name="FM1_FanA"
- ↑ Ryckmans 1975 p 22
- ↑ Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vie, son œuvre », p. 6.
- ↑ {{fr}Lucien Bianco, Les Origines de la révolution chinoise, 1915-1949, Gallimard, Folio-Histoire, 1967, pp. 71, 79-80.
- ↑ (fr)Lucien Bianco, Les Origines de la révolution chinoise, 1915-1949, p. 90.
- ↑ Lo sagèl actual de l'universitat de Pequin foguèt dessenhat per Lu Xun.
- ↑ (fr)Jean-Jacques Gandini, « L'anarchisme, face cachée de la révolution chinoise », Perspectives chinoises, junh de 1993, p. 40. en linha
- ↑ (fr)Lucien Banco, Les Origines de la révolution chinoise, 1915-1949, p. 92.
- ↑ (fr)Gilhem Fabre, « Lu Xun devant la guerre : la littérature de défense nationale et la question de l'esprit critique », Études chinoises, n° 2, pp. 47-49.
- ↑ Feng Xuefeng, « Lu Xun, sa vie, son œuvre », p. 9.
- ↑ {{fr}Patrick Destenay, « Zhang Guangyu, caricaturiste et imagier », Extrême-Orient, Extrême-Occident, vol. 8, n° 8, 1986, p.25. en linha
- ↑ (en) Roar China! Lu Xun, Frans Masereel and the Chinese avant-garde art.
- ↑ {{fr}Éric Janicot, 50 ans d'esthétique moderne chinoise : tradition et occidentalisme 1911-1949, Publications de la Sorbonne, 1997. en linha
- ↑ Les Origines de la révolution chinoise, 1915-1949, p. 79, n. 2.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 442.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Le feu sous la glace : Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 632.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 444.
- ↑ (zh)(fr) Texte et traduction (partielle) de Brigitte Duzan.
- ↑ (zh)(fr) Texte et traduction de Brigitte Duzan.
- ↑ (fr)« Preface a le cri}}, Œuvres choisies I.
- ↑ (fr)« Comment a été écrite La Véritable Histoire de AhQ », Œuvres choisies II.
- ↑ (fr)Li Tche-houa, « Introduction » à Lou Sin, Contes anciens à notre manière.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Le feu sous la glace : Lu Xun », Essais sur la Chine, pp. 632-633.
- ↑ Lu Xun, Les chemins divergents de la littérature et du pouvoir politique, conferéncia pronociada a l'universitat de Ji'nan de Shanghai lo de 21 decembre de 1927. [lien=http://agora.qc.ca/Dossiers/Lu_Xun en linha]
- ↑ (fr)« À la mémoire de Mlle Liu Hezhen », Œuvres choisies II, p. 292.
- ↑ « Avant-propos », La Littérature en dentelles, p. 21.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 453.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 437.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 438.
- ↑ (fr)Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 440.
- ↑ (fr)« Ah Q » suprimit dels manuals escolars chineses.
- ↑ (fr)Lettre à Cao Juren, biographe de Lu Xun, citée par Simon Leys, « Introduction à Lu Xun », Essais sur la Chine, p. 436.
- ↑ http://www.luxunhome.com/.
- ↑ http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/NumberedMPs230001.html.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Ligamss extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)[http://www.chinese-shortstories.com/Textes_divers_LuXun_Propos_sur_tamade.htm « Propos sur tāmāde »
- (fr)Lu Xun en Chine aujourd'hui


text:
Tibre
Tibre (latin Tiberis, italian Tevere) es un flum italian que se jèta dins la mar Tireniana.
Es lo tresen mai long flum d'Itàlia aprèp Pò e Adige.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tibre a sa font al mont Fumaiolo a 1 268 mètres d'altitud, dins l'Apenin romanhòl (region Emília-Romanha). Una antica colomna romana foguèt plaçada a costat de la font constituida d’un raj d’aiga limpida. Sus una lausa de marbre, una escritura remembra « Aquí nasquèt lo flum sacrat als destins de Roma ».
Aprèp un brèu passatge en territòri toscan, travèrsa Ómbria en contornant Perosa per l'èst, raja la vila de Roma e lo Latium, e se jeta per un dèlta dins la mar Tireniana.
Lo transpòrt dels aluvions del bacin es important e la bòca avança dins la mar al ritme de 4 mètres par an. Las roïnas du pòrt antic d'Ostia son ara dins los camps a 4 km de la mar. La plana aluviala es partejada par l'estacion balneària de Lido di Ostia al sud e l'aeropòrt Leonardo da Vinci al nòrd.
Affluents[modificar | modificar la font]
Los afluents principals son Paglia apondut de Chiani que passa a Orvieto, Nera que passa Terni e Aniene (o Teverone) que raja Subiaco.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se de tradicions romanas ligam lo nom del flum - en latin Tiberis - a la negada d'un individú d'aquel nom, semblariá pasmens que l'origina de l'idronimia siá puslèu eissida de la langa etrusca, perque gaireben tot lo seu cors travèrsa lor territòri, alara qu'aqueles darrièrs aurián batejat lo flum jol nom de Rumon, tèrme que poiriá aver designat mai tard la vila de Roma[1].
Lo primièr pont que los Romans bastiguèton sus Tibre en aval de l'Illa Tiberina èra lo pont Sublicius que segon la legenda, vendriá de la volontat del rei sabin Ancus Marcius per facilitar los escambis entre Latins e Etruscs, perque se situava a nautor del Forum Boarium ("Marcat de buòus"), lo mai ancian dels forums romans. Èra tot bastit de fusta pesque siá desmontat subte, dins lo cas que las relacions ambedos pòbles se deteriorarián.
D'efèit, al temps de la monarquia, lo Tibre constituissiá una frontièra naturala de Roma amb l'Etrúria. Jos la republica, un quartièr « Al delà del Tibre » (e doncas de la vila), le Transtiberim (lo Trastevere d'ara) se constituiguèt, pobla surbretot de Josieus e de Sirians. Aquela tèrra d'en primièr « estrangièra » foguèt anexada mai tard a la vila de Roa jos l'emperaire August.
D'autres ponts foguèron bastits sul Tibre, los tèxtes que nos parvenguèon n'indican tretze, nombre excepcional per una ciutat antica, confirmat per una inscripcion datant dels emperaires Valentinian Ièr e Valens ordonant d'òbras de renovacion suls tretze ponts. Una commission d'administrators creats per Tibèri, los procuratores alvei Tiberis et riparum (procurators del lièch e de las ribas del Tibre) èra cargada de mantenir de ponts e des broas, del tèrmes de las partidas publicas d'aquelas, e de las concessions de navigacion sul flem[2].
Idrometria - Los debits a Roma[modificar | modificar la font]
Lo debit de Tibre foguèt observat sus un periòde de 59 ans (1921-1979) a Roma, capitala del país[3]. Tibre es un flum pas tròp abondant. Le modul del flum a Rome es de 231 m3/s per una superfíciade 16 545 km2, çò que correspond a gaireben tot l'agavèrs. La lama d'aiga rajan dins lo seu agavèrs es de 441 millimètres anadièrament, çò que se pòt considerar pas gaire naut. Pel debit especific, aténh 14,0 litres per segonda e per km2 de bacin.
Tibre presenta de fluctuations sasonièras de debit moderadas. Las nautas aigas se passan en ivèrn, e se caracterizan per de debits mensuals mejans anant de 301 a 346 m3/s de decembre a març inclusits (amb un suc en febrièr). A partir d'abril, lo debit merma progressivament çò que fa que las bassas aigas d'estiu se debanan de julhet a setembre, amb una bassa du debit mensual mejan fins al nivèl de 125 m3 al mes d'agost, çò qu'encara denòra apreciable. Mas las fluctuacions de debit son mai importantas segon los ans, o calculadas sus de corts periòdes. Las aigadas de Tibre son pauc sovent devastatriças, de fòrça nauts debits essent pauc frequents.
Lo debit mejan mensual observat en agost atenh 125 m3/s, o prèp de 36 % del debit mejan del mes de febrièr (maximum de l'an), çò que mòsta l'amplitud moderada de las variacions saisonièras.
Sul periòde d'observacion de 59 ans, lo debit mensual minimal foguèt de 76 m3/s en agost de 1946, çò que demorèt fòrt confortable; lo debit mensual maximal èra de 1 015 m3/s en decembre de 1937.
Galeriá[modificar | modificar la font]
-
-
Panoramá de la nauta val de Tibre dempuèi Citerna
-
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- References
- ↑ (fr)De Simone, 1088, p. 30 ; L. Quilci 1974, p. 60, Pittau 1993, p. 461 ; Dell, s.v. Roma : « d’origine peut-être étrusque »[1]
- ↑ (fr)Mireille Cébeillac-Gervasoni, Maria Letizia Caldelli, Fausto Zevi, Épigraphie latine, Armand Colin, 2006, (ISBN 2200217749), pp. 126 et 130
- ↑ (fr)Unesco - Lo Tibre a Rome


text:
Obelisc de Buenos Aires
L' Obelisc de Buenos Aires qu'ei lo monument lo mei emblematic d'aquesta ciutat. Apitat a la crotzada de las famosas aviengudas Corrientes (coneguda com l'"avienguda qui non drom pas jamei") e 9 de Julio (chafrada com l'"avienguda la mei larja deu monde) qu'ei haut de 67,5 m.
Que ho edificat devath la presidéncia de Agustín Pedro Justo entà celebrar los 400 ans de la fondacion de Buenos Aires.
Òbra de l'arquitècte Alberto Prebisch a soa bastida que debutè lo 20 de març de 1936 e lo monument (bastit en sonque dus mes) que ho estreat lo 23 de mai. En 1939, Roberto Marcelino Ortiz, lo successor deu president Agustín Pedro Justo, que voló l'avalir en arguant rasons esteticas, practicas e de seguretat shens s'i escàder. Durant las annadas 80, ua cleda que ho hornit entà estancar las degradacions qui pativa, e mei que mei, los grafitis.
Per'mor de la soa valor simbolica e de s'estar a la crotzada de dus eish màgers de la ciutat, qu'ei un lòc on los abitants de Buenos Aires e s'amassan per hestejar victòrias esportivas (e mei que mei a l'escadença deus campeonats de fotbòl) o politicas.
La diada mondiau de luta contra lo SIDA que dè lo parat de'u caperar d'un preservatiu gigant de tela. Deu medish biais, a l'escadença deus trenta ans de la Nueit deus Gredons (quan la Dictatura Militara de las fin de las annadas setanta e sequestrè, torturè e aucidó un grop d'adolescents) que ho desguisat en gredon gigant.


text:
Insureccion Ongresa de 1956
L'Insureccion Ongresa de 1956 se debanèt dau 23 d'octòbre au 11 de novembre de 1956 durant la Guèrra Freja. Après la repression saunósa d'una manifestacion d'estudiants per la polícia politica ongresa (AVH), divèrsei manifestacions entraïnèron la casuda dau govèrn comunista prosovietic e la formacion d'un govèrn antisovietic. Aquò entraïnèt lo 4 de novembre una intervencion de l'armada sovietica per esquichar lo movement. La resisténcia ongresa s'acabèt lo 10 de novembre e, en genier de 1957, un novèu govèrn prosovietic foguèt creat.


text:
Imam
Un imam es un individú cargat de dirigir una preguiera comuna au sen de l'islam. Pòu èstre chausit au sen d'un grop de fidèus segon de critèris definits dins l'Alcoran (conóissença dei rites, temps... etc). Pasmens, existís generalament dins una mosqueta un imam permanent que s'ocupa deis oficis. En fòra d'aqueu ròtle, lei foncions deis imamas varian entre clergats sunita e chiista. En particular, son renfòrçadas au sen dei comunautats chiistas onte leis imams son tanben considerats coma de guidas temporaus e espirituaus.


text:
Archiprèire
Archiprèire es lo títol d'un sacerdòt qu'administra e dirigí un archipreirat d'una diocèsi, qu'inclutz de parròquias diferentas. Aquel títol es generalament utilizat dins la Glèisa Ortodòxa. L'archiprèire èra ancianament lo sacerdòt ordenat mai ancian d'una glèisa episcopala o aquel designat coma mai naut per l'evesque. Sa foncion principala consistissiá a remplaçar l'evesque, per exemple per malautiá, dins las ceremònias de culte. Lo Concili de Trent los menciona solament per determinar coma s'es de far, al nom de l'evesque, la visita a las parròquias. En Espanha, lo concordat de 1851 redusiguèt la dignitat de l'archiprèire a la segonda del capítol; la primièra es la del degan e determina que los archiprèires rurals son nomenats entre los rectors d'una comarca per l'evesque.


text:
Manchokuò
Manchokuò (literalament: « Nacion de Manchoria ») foguèt un estat nominalament independent, installat e contrarotlat pels japoneses, qu'existiguèt entre 1931 e 1945 en Manchoria, al nòrd de China.
Populacion de las ciutats principalas[modificar | modificar la font]
- Yingkow (119 000 o 180 871 en 1940)
- Mukden (339 000 o 1 135 801 en 1940)
- Hsinking o Changchung (126 000 o 544 202 en 1940)
- Harbin (405 000 o 661 948 en 1940)
- Dalian (400 000 o 555 562 en 1939)
- Antung (92 000 o 315 242 en 1940)
- Jilin (119 000 o 173 624 en 1940)
- Qiqihar (75 000 en 1940)
Istòria[modificar | modificar la font]
Manchoria foguèt jos l'influéncia russa per causa de la construccion del camin de fèrre a Vladivostok. Japon remplacèt aquela influéncia russa après la Guèrra Russojaponesa de 1904, e installèt la linha Mandchou Sud en 1906 fins a Pòrt Arthur (en japonés: Ryojun). Entre la primièra e la segonda guèrras mondialas, Manchoria se transformèt en un camp de batalha politica e militara. L'influéncia japonesa s'estendèt après lo caòs de la Revolucion Russa, mas l'URSS reprenguèt parcialament lo contraròtle a partir de 1925. Après ocupar Manchoria en 1931, Japon declarèt la zona independenta de China lo 18 de febrièr de 1932, jol nom de Grand Estat Manchó de China. Changchun foguèt causida per capitala e renomenada Xinjing o « Capitala Novèla ». Puyi, lo darrièr emperaire de la dinastia manchó Qing, foguèt flocat en 1932 pels japoneses coma cap del govèrn e en 1934 coma emperaire de Manchokuò. Lo país es nomenat Grand Empèri de Manchokuò. Lo territòri es separat de China e, gràcias als investiments japoneses e a sas pròprias ressorsas naturalas, ven una poténcia industriala. A son torn, l'economia japonesa, estofada per la crisi comerciala mondiala derivada de la Granda Depression, trapa dins l'expansionisme la possibilitat d'obténer, amb de condicions avantatjosas, un mercat per sas manufacturas e una fònt de matèrias primièras. Una resolucion de la Societat de las Nacions declarava que lo territòri contunhava de far partida de China; aquesta foguèt una de las rasons que portèron Japon a daissar la SDN en 1934. En agost de 1945, après lo lançament de la primièra bomba atomica a Hiroshima, l'Union Sovietica declarèt la guèrra a l'Empèri de Japon, e ocupèt Manchokuò. A la fin d'agost la derrota nipona es totala, e l'Emperaire de Manchokuò, Puyi, es arrestat e las institucions governamentalas de Manchokuò son desmanteladas. Après la Segonda Guèrra Mondiala, la Republica Populara de China recuperèt la sobeiranetat de Manchoria, ont mantuna fòrça del Partit Comunista de China aviá establit de punts fòrts.


text:
Ligam idrogèn
En quimia, un ligam idrogèn es una interaccion atractiva entre moleculas. Malgrat qu'es lo tipe d'interaccion molecular mai importanta, es un tipe de ligam flac en comparason amb los ligams covalents e ionics. Lo tipe pus comun de ligam idrogèn s'establís entre un atòm de idrogèn ligat a un eteroatòm electronegatiu, nomenat donator d'idrogèn (oxigèn, azòt o fluòr), e un segond atòm electronegatiu qu'agís coma acceptor. L'idrogèn que pren part a un ligam idrogèn de carga positiva interagís electrostaticament amb los parelhs electronics de l'acceptor. Totun, lo ligam idrogèn es pas solament una interaccion electrostatica, e a fòrça caracteristicas associadas abitualament al ligam covalent. La fòrça del ligam idrogèn depend sustot dels atòms donator e acceptor e de son entorn quimic. L'exemple pus conegut de ligam idrogèn es lo que s'establís entre de moleculas d'aiga. L'oxigèn de l'aiga es ligat amb dos idrogèns, e a tanben un parelh electronic pas ocupat. D'aquela manièra, pòt agir coma donator e acceptor d'idrogèn al meteis temps. La ret de ligams d'idrogèn que se forma entre moleculas d'aiga fa que l'aiga a de proprietats fisicoquimicas remarcablas. Lo ligam d'idrogèn s'utiliza tanben extensivament dins de procèsses de reconeissença moleculara, e determina en granda part l'estructura tridimensionala de las proteïnas e dels acids nucleïcs. Se son descriches recentament d'autres tipes d'interaccions semblablas al ligam de l'idrogèn classic. Per exemple, d'interaccions ont intervenon d'idrogèns ligats amb d'atòms pauc electronegatius, coma lo carbòni, o d'interaccions entre dos atòms d'idrogèn.


text:
Blosseville
Blosseville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Blosseville Es una municipalitat del País de Caux en se situant n'Anautita-Normandie.
A 2,2 km de veules-las-ròsas e doncas de la plaja aquel fach fa aumentar lo nombre d'abitants.
Blosseville est une commune du Pays de Caux se situant en Haute-Normandie.
À 2,2 km de veules-les-roses et donc de la plage ce fait fait augmenter le nombre d'habitants.


text:
La Trapa
La Trapa[1][2] ( Latrape en francés) es una comuna lengadociana en Volvèstre, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa amb tèrme Arièja situada en Volvèstre a 24 km al sud de Murèth, 45 km al sud de Tolosa e 9 km a l'èst de Rius dins la val d'Arisa
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De tradicion rurala la comuna compta une vintana d'expleitacions agricolas de policultura e abaliment subretot.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa amb un campanar mur
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Euroregion Pirenèus-Mediterranèa
L'Euroregion Pirenèus-Mediterranèa (en catalan : Euroregió Pirineus Mediterrània, en castelhan : Eurorregión Pireneos Mediterráneo, en francés : Eurorégion Pyrénées-Méditerranée) es una euroregion que compren las comunautats autonòmas de Catalonha, d'Aragon e de las Illas Balearas e las regions de Lengadòc-Rosselhon e de Miègjorn-Pirenèus. Se definís coma l'Europarçan de l'Espaci Catalan Transfrontalièr[1].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca) Eurodistricte de l'Espai Català Transfronterer, sul site de l'Euroregion
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) (es) (fr) Euroregio.eu, sit oficial.


text:
This full website whois and analysis report on Ezcomputacion.com.mx was ran on October, 31, 2014.
It is 10:27 AM CET when you ran this report for Ezcomputacion.com.mx here on our website, IP-Adress.com. When it comes to Ezcomputacion.com.mx, you can trust that if we have Whois information available for it, we will display it further below to assist in your research of Ezcomputacion.com.mx. Feel free to run another Ezcomputacion related search, or start a new query.
Timestamp Confirmation:
The Whois report for Ezcomputacion.com.mx was ran at 10:27 AM CET on October 31, 2014 and the information is provided below if available.
View comments on this Ezcomputacion whois website report below or add your own comment about Ezcomputacion.com.mx.
Now you can review additional Whois data for Ezcomputacion.com.mx below. Things like the status of Ezcomputacion, expiration date of Ezcomputacion.com.mx, and Ezcomputacion name servers.
Don't forget that Ezcomputacion could have other domain extensions you might want to run a Whois search for and get further information about Ezcomputacion owned services.
When searching for ezcomputacion, there are occasions where user input is different than user intent. Is your search among these?
ezc0mputacion, ezcomputadion, zcomputacion, ezckmputacion, ezcomputaci0n, 4zcomputacion, ezcomputacuon, 3zcomputacion, ezcompuyacion, ezcomputacoen, ezcomputcion, ezoemputacion, ezcomputaion, ezcomp7tacion, ezcomputaieon, ezcompuutacion, ezcomputzcion, ezcomputacio, ezcomputacjon, ezcommputacion, ezcomputacioj, ezcomputacioh, escomputacion, ezcompuacion, ezxomputacion, ezcomputacipn, rzcomputacion, ezcomputaccion, excomputacion, ezcomputceion, ezcmeputacion, ezdomputacion, ezcompuaecion, ezvomputacion, ezcomphtacion, ezcimputacion, ezcomputackon, ezcpmputacion, ezcomputaciin, ezcomputacikn, wzcomputacion, ezcompputacion, ezcompu6acion, ezcomputaciom, ezcompugacion, ezfomputacion, eezcomputacion, ezclmputacion, ezcomputacioon, ezcoomputacion, ezcom0utacion, ezcomputaci9n, dzcomputacion, ezcomputacon, zecomputacion, ezcomlutacion, ezcomputwcion, ezcojputacion, ezcomputtacion, ezcomputac9on, ezcomputacin, ezcomputavion, ezcomputscion, ezcomputaxion, ezcomutacion, eceomputacion, ezcokputacion, ezcopeutacion, ezcomp8tacion, ezzcomputacion, ezcomputacoon, ezcompuracion, ezcoputacion, ezcomputqcion, ezomputacion, ezcomputaciion, ezcomuetacion, ezcomoutacion, ezcmputacion, ezcompu5acion, ezcompjtacion, eacomputacion, ezcomputaciln, ezcomputac8on, ezcomputaciob, ezcompteacion, ezcomputafion, ezccomputacion, ecomputacion, ezconputacion, ezc9mputacion, fzcomputacion, ezcompytacion, ezcompitacion, ezcompufacion, szcomputacion, ezcomputaacion, ezcomputacionn, ezcomptacion, ezcomputacine


text:
Lo Capaironet Roge
Lo Capaironet Roge (var. Lo Chapaironet Roge) es un conte popular europèu que n'existisson de variantas nombrosas. Es estat transcrich, entre d'autres, per Charles Perrault en francés (Le Petit Chaperon rouge) e los fraires Grimm en alemand (Rotkäppchen). Encara qu'es considerat coma un conte per de mainatges, conten d'elements referents a la violéncia, lo sèxe e lo canibalisme. L'istòria se centra dins lo contrast entre lo mond luminós e segur del vilatge e lo mond escur del bòsc, una antitèsi tipicament medievala.
Foguèt publicat per lo primièr còp en 1697 dins Les Contes de ma mère l'Oye (Los Contes de ma maire l'Auca).


text:
Bénarville
Bénarville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XIII, lo senhor de la parròquia es Matthieu de Abetot, chevalier o genet.
L'istòria de la parròquia sembla ligada a aquela de la familha de Bòsc-Rozé. A l'origina, existís sens dobte un luòc fortificat e un domeni seigneurial en levant sires de Tancarville a lépoque ducale, e aguts pels angleses pendent la Guèrra de #Cent Ans.
Al mièg del Sègle XVI, lo domeni aperten a Pèira Martel, sieur de Boscrosay.
En 1596, lo titular de la distincion es Charles de Goustimesnil. Aquel capitani ligueur opèra en país de Caux e arma dempuèi Sant-Valery de las naus contra Henri IV. En 1592, pren de assaut amb una poignée d'òmes la fortalesa de Fécamp #que met al rei l'an seguent. Aquel darrièr lududes concedís de títols, rendas e bens de senhors ligueurs en païses de Caux.
La parròquia a erigit en municipalitat l'an 1869 per deslligament de Tocqueville-los-MursModèl:Labor .
Au Sègle XIII, le seigneur de la paroisse est Matthieu d'Abetot, chevalier ou écuyer.
L'histoire de la paroisse semble liée à celle de la famille de Bois-Rozé. À l'origine, il existe sans doute un site fortifié et un domaine seigneurial relevant des sires de Tancarville à lépoque ducale, et tenus par les anglais pendant la Guerre de Cent Ans.
Au milieu du Sègle XVI, le domaine appartient à Pierre Martel, sieur de Boscrosay.
En 1596, le titulaire de la seigneurie est Charles de Goustimesnil. Ce capitaine ligueur opère en pays de Caux et arme depuis Saint-Valery des navires contre Henri IV. En 1592, il prend d'assaut avec une poignée d'hommes la forteresse de Fécamp qu'il remet au roi l'année suivante. Ce dernier lui accorde titres, rentes et biens de seigneurs ligueurs en pays de Caux.
La paroisse est érigée en commune en 1869 par détachement de Tocqueville-les-Murs (ISBN 2-84234-017-5) .


text:
Lista dels primièrs ministres de Polonha
Lo primièr ministre de Polonha representa e organiza lo trabalh del Conselh dels Ministres. Tanben segon la constitucion e altras leis, supervisiona los govèrns regionals, e es lo cap de totes los foncionaris publics del país. Vaquí la lista de totes los primièrs ministres de Polonha dempuèi 1916.
Somari
- 1 Primièrs ministres del semiautonòm Regne de Polonha (5 de novembre de 1916 - 1918)
- 2 Primièrs ministres de la Segonda Republica de Polonha (1918 - 1939)
- 3 Primièrs ministres de Polonha en exili (1939 - 1990)
- 4 Primièrs ministres de la Republica Populara de Polonha (1944 - 1989)
- 5 Primièrs ministres de la 3ena Republica (dempuèi 1989)
- 6 Veire tanben


text:
Turbina
Una turbina es un dispositiu rotatiu destinat a utilizar la fòrça d'un fluid (aiga, vapor, aire, gas de combustion), que son coble es transmés per mejan d'un arbre.
L'energia del fluid, caracterizada par sa velocitat e son entalpia, es en partida convertida en energia mecanica per entraïnar un alternator, una pompa o tot autre receptor mecanic rotatiu.
Somari
Turbina de vapor[modificar | modificar la font]
Definicion – Principis generals de foncionament[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es un motor termic de combustion extèrna, foncionant segon lo cicle termodinamic dich de Clausius-Rankine. Aquel cicle se distinguís per lo cambiament d’estat tocant lo fluid motor qu'es en general de vapor d'aiga.
Aquel cicle compren per lo mens las estapas seguentas :
- L’aiga liquida es mesa en pression per una pompa e mandada cap a la caudièra,
- L’aiga es caufada, vaporizada e subrecaufada,
- La vapor se destend e se refregís dins la turbina en fornissent d'energia mecanica,
- La vapor destenduda es condensada al contacte de la font freda jos voide parcial.
Lo principi es doncas lo meteis qu'aquel de la maquina de vapor amb pistons. La turbina ne constituís una evolucion expleitant los principals avantatges de las turbomaquinas coma :
- Poténcia massica e poténcia volumica elevada,
- Rendement melhorat per fòrça dels estatges de desdente.
Realizacion practica[modificar | modificar la font]
Una turbina se constituís d’un rotor contenent un arbre ont son fixadas de palas, e d’un estator constituit d’un carter portant de deflectors fixes, generalament constituits de doas partidas assembladas segon un plan axial. Compren mai un tore d’admission segmentat e un divergent d’escapament dirigit cap al condensor. La foncion dels deflectors fixes es d’assegurar tot o partida de la destenda en formant una ret de tuvièras e de modificar la direccion de l'escorrement sortissent de l’estatge precedent.
Una turbina de vapor compren un o mai estatges assegurant cadun doas foncions :
- La destenda de la vapor que correspond a la conversion de l’energia potenciala en energia cinetica,
- La conversion de l’energia cinetica e coble de rotacion de la maquina amb una amassa de palas mobilas.
Las turbinas de vapor se classan en doas grandas categorias sovent combinadas dins una meteissa maquina :
- Las turbinas d'accion ont la destenda se fa unicament dins las palas fixas. Son ben adaptadas als estatges de fòrta pression e convenon melhor per la regulacion del debit. Lor construccion es pus cara e sol s'emplega pels primièrs estatges de la turbina.
- Las turbinas de reaccion ont la destenda se repartís entre las palas fixas e mobilas. Lo gra de reaccion se definís per la reparticion de la destenda entre las palas. S'emplega al estatges de bassa pression e son mens caras.
La realizacion de las turbinas demanda d'acièrs fòrtament aliats (Cr-Ni-Va) per resistir a las constrentas termicas, mecanicas (fòrça centrifuga) e quimicas (corrosion per la vapor). Las doas primièras constrentas limitan lo diamètre e doncas lo debit capable dels darrièrs estatges. Atal las palas de mai d’un mètre de longor pausan ja de grands problèmas de realizacion. De mai, l'eterogeneïtat radiala de las velocitats impausa una incidéncia variabla de la pala que presenta alara una forma esquèrra que son usinatge es complèxe.
En practica, la temperatura se limita a 550 o 580 °C e lo maximum mes en òbra es de 650 °C. La pression es de l’òrdre de 180 bar e atenh 250 bar per las installacions supercriticas.
De fach, las turbinas de fòrta poténcias comprenon generalament sus un meteis ais:
- Una turbina de nauta pression,
- 2 o 3 turbinas bassa pression amb sostiratges.
Atal es possible d’aténher de poténcias de mai de 1000 MW amb un rendement despassant leugièrament 40%.
A l’autra extremitat, las pus pichonas turbinas an de poténcias de qualques desenas de quilowatts. Comprenon generalament un sol estatge e servisson per entraïnar de maquinas dins l’industria o sus de naus.
Entre los dos, existís d'autras turbinas mai o mens complèxas e adaptadas a d'utilizacions industrialas especificas.
Limits tecnics – Avantatges[modificar | modificar la font]
L'avantatge principal de las turbinas de vapor es d’èsser de motors de combustion extèrna. Per aquò, totes los combustibles (gas, fiol, carbon, rebuts, calor residuala) e subretot los mens cars, se pòdon utilizar per l’alimentar en vapor. Lo calfatge pòt de mai se far per energia solara. Lo rendement pòt aténher de valors pro elevadas, d’ont los còstes de foncionament redusits.
Per contra, lo còst e la complexitat de las installacions las resèrvan sovent a d'installacions de poténcia elevada per obténer d'economias d’escala. Levat los cases particulars, los motors e turbinas de gas son mai adaptadas en dejós de gaireben 10 MW.
Lo refresquissent del condensor demanda un important debit d’aiga o d'aerorefrigerants encombrants çò que limita sulcòp lor domeni d’emplec a las installacions fixas o navalas.
Rendement[modificar | modificar la font]
Lo rendement creis amb la pression de la vapor e amb la temperatura de subrecalfatge. Pasmens, l'aumentacion d'aquelas caracteristicas es limitada per la tenor en aiga de la vapor a la fin de la destenda. En efièit, la corba de destenda pòt aténher la corba de saturacion amb formacion de gotetas que minòran l'eficacitat dels darrièrs estatges de destenda. La tenor en aiga liquida d'un mescladís deu èsser limitada a 15 o 20%. In fine, es la pression dins lo condensor que fixa per aquò las pressions e temperatura limitas admissiblas.
Generacion electrica[modificar | modificar la font]
A causa de lors caracteristicas, las turbinas de vapor son fòrça emplegadas dins de centralas termicas de mejana e fòrta poténcia, nuclearas inclusas. Dins la gama de poténcias de 1 a 10 MW gaireben, s'utilizan dins las aplicacions de cogeneracion (incinerador de rebuts e calfatge urban, procèssus industrial). I a tanben de senhalar lor usatge dins los cicles combinats ont permeton de valorizar en electricitat la calor d’escapament de las turbinas de gas.
Las turbinas de vapor s'emplegan tanben dins lo domeni de la propulsion navala, subretot pels pus grands vaissèls (petrolièrs, pòrtavions e sosmarins nuclears) mas son mai que mai sovent remplaçats per de motors diesel o de turbinas de gas. La foncion d’entraïnament de maquinas es tanben en via de disparicion al profèit dels motors electrics.
Conclusion[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es l’acabament d’un tipe de maquinas termicas introducha per las maquinas de vapor amb piston. Las constrentas dependentas de lor concepcion restrenhon lor usatge a las centralas electricas de fòrta poténcia e a d'aplicacions especificas. Se pòt atal citar l'aeronautica o encara las industrias utilizant la vapor sortissent de la turbina. Dins aquel cas s'obten d'electricitat a bon mercat perque la font freda es pas « gastada » dins un condensor. Aquelas turbinas se nomenan turbinas de contrapression. S'encontra aquela utilizacion, en particular, dins las sucrariás. Dins las sucrariás de canas, lo combustible es gratuit e abondant : la cana de sucre trissada que se n'extrai lo sucre.
Turbinas d'aiga[modificar | modificar la font]
Situada en aval d'un barratge, aquela turbina, inventada per Benoît Fourneyron, se mòu par l'escorrement de l'aiga e mòu un alternator que produtz d'electricitat. Se pòt utilizar subretot la pression de l'aiga, tipe Francis ; la velocitat de l'aiga tipe Pelton ; o encara un grand debit (tipe gropa Bulbe o Kaplan).
Turbina de gas de combustion[modificar | modificar la font]
Aeronautica[modificar | modificar la font]
La turbina de gas es amb lo compressor e la cambra de combustion un dels elements constitutius dels motors de reaccion (vejatz turboreactor). Suls elicoptèrs convencionals, la poténcia fornida per la turbina servís a entraïnar lo rotor principal e lo rotor anticoble e mai los esquipaments fornissent la pression idraulica e pneumatica e la tension electrica.
Turbinas d'aire[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) http://www.inti.be/ecotopie/hydro.html
- (fr) Turbina de jetesqui
- (fr) HYDROWEB : site sus l'idroelectricitat
- (fr) hydroelec.fr : site sus l'idroelectricitat (istòria e maquinas)


text:
Farmacologia
La farmacologia al sens larg es l'estudi dels medicaments e de las substàncias d'origina exogèna (xenobiotics) que pòdon aver aquel usatge.
En practica , lo tèrme de farmacologia designa: la farmacologia experimentala, la farmacodinamica, la farmacometrica, la farmacocinetica, la farmacologia clinica.
- Farmacologia clinica : Estudi de las accions d'un medicament sus l'òme portant sus las variacions d'una foncion normala o patologicament modificada, lo metabolisme e la destinada d'un principi actiu medicamentós dins de condicions fisiologicas particularas o patologicas.
- Farmacologia experimentala : Estudi a çò de l'animal.
Brancas de la farmacologia[modificar | modificar la font]
- Farmacocinetica : Estudi de la cinetica d'una substància dins l'organisme : absorpcion, distribucion, metabolisme, excrecion.
- Farmacodinamica : Estudi de l'efièch d'una substància sus l'organisme, de las responsas provocadas.
- Farmacometrica : Evaluacion quantitativa (mesura) de l'efièch dels agents farmacologics in vivo e/o in vitro.
- Quimia terapeutica : Estudi quimic de las substàncias dintrant dins la composicion dels medicaments.
- Toxicologia : Estudi dels efièches sul còs uman de las substàncias toxicas.
- Farmacognosia : Estudi de las matèrias primièras naturalas (plantas ...) utilizadas dins la preparacion dels medicaments
- Farmacovigilancia : Estudi del efièches non desirats de las moleculas sus l'organisme.
- Farmacia Galenica : Estudi de la preparacion dels medicaments.


text:
Limfocit NK
Lei limfocits NK (Natural Killer en anglés) ò cellulas tuaitritz naturalas son de limfocits ni B ni T dau sistèma immunitari innat. Atacan lei cellulas dei tumors e lei cellulas contaminadas per un virüs.
Aquelei limfocits son caracterizats per l'abséncia dei marcaires T ò B (en l'òme, presentan lei marcaires CD16, CD56 e NK) e per lo fach d'èsser espontaneament liticas envèrs totei lei cellulas. Dos vias permeton d'activar la lisi. La premiera s'activa solament quand lei sinhaus d'activacion vènon superiors ai sinhaus d'inibicion. Lo sinhau d'inibicion principau es produch per lei receptors KIR que pòdon identificar e reconóisser lei moleculas dau complèx d'histocompatibilitat principau de classa I que son caracteristicas de l'organisme. L'activation d'un tipe unic de receptor KIR permet de defugir la lisi. Dins aquò, lei sinhaus d'activacion son nombrós e variats permetent d'eliminar totei lei cellulas desprovesidas dei marcaires CMH corrècts e totei lei cellulas infectadas per un virüs ò un bactèri sensa destrurre lei cellulas sanas. La segonda via d'activacion despend de la presentacion a sa superficia per lei cellulas tumoralas ò infectadas per certanei virüs d'antigèns fixats a d'anticòrs anti-tumoraus ò anti-viraus. Lo marcaire CD16 pòu alora se fixar a la cellula e entraïnar sa lisi.


text:
Dialòg
Lo dialòg es una comunicacion entre mai d'una persona o mai d'un grop de personas. Lo dialòg comprend al minim un emetedor e un receptor. La donada emesa se nomena lo messatge, e lo còdi que n'es est la lenga. La tòca del messatge pòrta lo nom d'objectiu, e se transmet, se fa per de senhals auditius o visuals. L'origina etimologica grega del mòt se referís a un concèpte que sonariá coma "seguir una pensada" (διάλoYoς : de διά- mejans e -λoYoς la paraula). Los modèls de l'intelligéncia sociala estructuran l'organizacion del dialòg dins un còs social.
Literatura[modificar | modificar la font]
Los istorians de la literatura supausan que Platon introduguèt la nocion de dialòg dins sos tèxtes, tecnica d'escritura que conservèt de sa primièra carrièra d'autor dramatic. Tanben s'inspirèt per aquó dels poètas sicilians Sofron e Epicarme, que l'avián praticticat un mièg sègle de per abans. Los escrichs de Platon contribuèron al succès del dialòg coma genre literari.
Cinèma[modificar | modificar la font]
Los dialògs son escrichs per un dialoguista que melhora, complèta, arenjar los dialògs del scenario. La foncion pòt èsser complida pel scenarista, mas es tanben possible que los dialògs sián escrichs per una autra persona qu'el.
Filosofia/Teologia[modificar | modificar la font]
Martin Buber plaça lo dialòg coma un element predominant de sa filosofia: vei lo dialòg coma un majan de dintrar en comunicacion puslèu qu'un ensag de cercar una concluson o d'exprimir de punts de vista. En filosofia, dialogar es pensar a dos. Lo dialòg interreligiós permet d'alaborar un punt de vista religiós comun.
Çò que lo dialòg es pas[modificar | modificar la font]
Fòrça cedisson dins l'art d'oposar arguments contre arguments. Creson dialogar alara qu'o fa pas, prenon pas lo temps d'examinar los subjètes que se parla i distriant los diferents arguments e las categorias que s'i ligan. Van a la cassa a la contradiccion dins los mots emplegats: es una brega plan mai qu'un dialòg que fan entre eles.
Lo dialòg es pas un discors: un discors es l'enonciat d'una demonstracion, veire d'un avís sus quin que siá subjècte.
Lo dialòg es pas una conversa: una conversaa es una cadena de discors copats e non ligays entre eles per produire un rasonament comun entre los participants.


text:
Almucs de Castelnòu
Almucs de Castelnòu, o Almoïs de Châteauneuf, es una trobairitz nascuda cap a 1190.
Almucs de Castelnòu èra una nòbla de Gavaudan, versemblablament eissida de la familha de Castèlnòu Randon. Es coneguda per sos escriches e principalament sos escambis amb Iseut de Capio.
Òm estima qu'èra la femna de Guigue de Castèlnòu Randon e doncas la maire de Guilhèm de Castèlnòu, nascut en 1219.
De còps, es confondida amb Azalaís d'Altièr, una autra trobairitz eissida de la noblesa gavaldanesa.


text:
Olèh Liashkò
Olèh Valèriovych Liashkò (en ucraïnian: Oлer BaлepiйoBич Ляшko e en transcripcion internacionala Oleh Lyashko; Cherníhiv, 12 de març de 1972) es un jornalista e politician ucraïnian. Es actualament deputat del Parlament Ucraïnian. Coma candidat e menaire del Partit Radical se presentèt a las eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014 e arribèt en tresena posicion amb 8,32% dels sufragis.
Es una personalitat plan populara en Ucraïna, per encausa de sas accions al limit de la legalitat dins la cerca dels separatistas e la demission dels membres dels servicis policièrs qu'an collaborat amb los pro-russes.


text:
Guignemicourt
Djimicourt en picard ( Guignemicourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- A partir de 1603 lo senhor de Guignemicourt #ofrir als protestants d'Amians la possibilitat d'exercir la siá culte dins lo sieu castèl après qu'aquel exercici los a #èsser contesté de contunh enebit en lo faubourg d'Avèm[1].
- Per decision de l'avesque d'Amians, dempuèi lo 1er en genièr 2003, la municipalitat de Guignemicourt depen de la parròquia St-Simon del Molliénois.
- À partir de 1603 le seigneur de Guignemicourt offrit aux protestants d'Amiens la possibilité d'exercer leur culte dans son château après que cet exercice leur a été contesté puis interdit dans le faubourg de Hem[2].
- Par décision de l'évêque d'Amiens, depuis le 1er janvier 2003, la commune de Guignemicourt dépend de la paroisse St-Simon du Molliénois.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria de las protestants de Picardie per Louis Rossier-1861, réédition 1990.
- ↑ Histoire des protestants de Picardie par Louis Rossier-1861, réédition 1990.