text:
Amaury de Montfort
Fièu de Simon de Montfort, eireta dóu coumta de Toulouso en 1218, mais poucu pas souteni la lucho contro Ramon VII e ceda si dré au rei de Franço.
Recebè lou titre de counetablo en 1231 e parti pèr la Terro Santo en 1239.
Captura pèr li musulman, mouriguè pendènt soun viage de revengugo en 1241.
Au siècle seguènt, Béatriço de Montfort, feleno e eiretiero d'Amaury de Montfort, espousè Arthur II, coumte de Bretagno.
Si fièu, Jan de Montfort, disputè la sucedènço de Bretagno à Carle de Blois.
Duc de Bretagno après lou traita de Guérando (1365), foundè la dinastìo bretouno di Montfort.
La celèbro duquesso Anne que devenguè reino de Franço en se maridant à Carle VIII pièi à Louis XII es sa descendènto.
Arnaud Amalric
abat de Cîteaux, fuguè désigna pèr Innoucènt III pèr presica la crousado contro lis Albigès.
Nouma legat, devenguèt cap spirituau de la Crousado e troubè dins Simon de Montfort un aussiliàri arderous.
Trabaiè de tout soun podèr a dépoussèda Ramon VI de Toulouso.
Es èu qu'aurié di en 1209 à Bezié " Tuas ié tous ! Dièu recouneira li sièu "
Devenguè archevesque de Narbouno en 1212.
Mouriguè en 1225.
Honorius III
Cencio Savelli, papo de 1216 à 1227.
Sucessour d'Innoucènt III, courounnè l'emperour Frédéri II et l'óubliguè à prendre la crous.
Papo pouliti, tentè de percasso l'obro de soun predecessour, arbitrè la garouio entre Felip Aguste et Jaume d'Aragoun, courounnè Pèire de Courtenay emperour de Counstantinoplo, soutenguè contre si baroun revoulta Enri III d'Anglo-terro.
Pèr lucha contre lis Aubigès, instituè l'Ordre di Fraire predicaire vo Dominicane, aquèu di Franciscan e aquèu di Carme.
Empurè Louis VIII à coumbatre lis Aubigès.
A èscri la Compilatio Quinta (Recuei de decrètalo).
Innoucènt III
Lottario di Segni (1160-1216), papo de 1198 à 1216.
Vengu d'uno famiho noblo, faguè sis estudi à Bologne pièi à Paris, e aquistè de solido couneigudo en teoulougìo e en dré canoun.
Cardinau-diacre en 1190, fuguè elegi papo en 1198 à la mort de Célestin III. Aguènt resoulumèn adouta li councept téoucratico de Gregòri VII, ié meteguè sens atendre en aplicacioun.
Impousè soun segnourejo à la véuso de l'emperour Enri VI e s'atribuè la tutèlo dóu futur Frederi II de Hohenstaufen, cercant ansin là à eradica lis influènci alemando en Italió.
Soutinguiè lou guelfe Otoun de Brunswick contro lou gibelin Felip de Souabo dins la lucho pèr lou trone imperiau
Couronè éu-meme Otoun en 1208.
Aquèu darrié countinuiè pas mèns la poulitico de soun predecessour oustile à la douminacioun dóu Sant-Sèti.
Innoucènt III l'escoumuniè en 1210, ié oupausè Frederi II e soutinguè Felip Aguste contr'éu.
La vitòri de Bouvino prouvouquè l'eliminacioun d'Otoun e lou papo pousquè se crèire l'arbitre de l'Empèri.
Faguè parié contro Jan sèns Terro coupable d'aguè counfisca li bèn de la catédralo de Canterbury.
Escoumunica, Jan sèns Terro faguè sa soumissioun (pèr evita la counquesto de soun reiaume pèr li Francès), e se declarè vassau dóu papo.
Eisercè un'influènci poulitico seguro dins li Balkans, à Cipre e en Armenìo.
Fuguè mens urous en Françe, ounte se troubè de contro-staire à la voulounta de Felip Aguste, que sigiè part acò òubliga de menagea.
La quatrènco crousado (1204) ié decaupegué crudelamen : ne poudié ametre que li Venitian l'aguèron detournado de sa toco e creseguè pamens que la chuto de l'Empèire Bizantin metrié fin au chismo grec mai ajougnié pas a ço que voulès.
Fuguè tambèn un luchour implacable contro lis eresìo, subretout contro li catare.
Après avé moustra uno relative paciènci, preguè escampo dóu sacrige de soun legat Pèire de Castelnau (1208) pèr descadena la crousado contro lis Albigès.
L'afougamen di crousa, lis eicès que perpetuèron, depasèson sis entencion.
Lou councilo dóu Latran de 1215 marquè l'apougèu de soun pountificat.
Innoucènt III mouriguè l'annado seguènto, leissènt un obro inachevado e un aveni mau encara.
La guerro contro lis Albigès avié pas agu rasoun dóu catarismo.
Mai Innoucènt III avié coumprès que lis ordre mendicant, Domenican e Franciscan, sarien dins aquèu relarg mai eficace que li guerrié, e avié soutengu sis acioun.
Compenié pas au contro que l'esvèi prougressiéu di naciounalita assajè d'arouina la suprematìo dóu Sant-Sètì, qu'avié estado la ligno de forço de soun pountificat.
Marquesat de Prouvenço
Ço que devendrié mai tard Lou Coumtat Venaissin
Pere II
Nascu en 1174, sucediguè à Alfons II e fuguè Rèi d'Aragoun de 1196 à 1213.
Estendiguè soun autourita à touto la Catalougno e aquistè lou coumtat de Mount-peliè pèr maridage.
Se faguè courouna en 1214 pèr Innoucènt III , que se recouneiguè vassau : ço que ié metié en difïculta emé si sujèt.
Rempourtè en 1212 la brillanto vitòiri de Las Navas de Tolosa sus li Moure d'Espagno, emé l'ajudo d'Alfons VIII de Castillo et de Sanche VII de Navarro.
Pèr arresta la counquesto de Simon de Montfort, intervenguè en favour de Ramon VI de Toulouso, qu'èro soun bèu-fraire, e fugué tua à Muret.
Ramon VI (1156-1222)
Coumte de Toulouso (1194-1222), fuguè obliga de touléra l'eresìo albigèso àn'aquello s'afihavon, ou que proutegissien, uno meno de si vassau, subre-tout li Trencavel.
Mès en demoro pèr lou papo Innoucènt III de foro-bandi lis eretico de si doumaine, multipliguè li juramen mai ne faguè rèn.
Si rescountro tarabastouso emé lou legat Pèire de Castelnau n'aboutissiè pas mai. Lou sagrige d'aquèu legat pèr un de si vassau en 1208 determinè lou papo à amouda uno crousado en Languedoc.
Ramon VI obtindiguè la levado de l'escoumunicacioun que lou saca e prendè la crous contro si propre sujèt.
Après la priso de Béziers et de Carcassounno e la mort de Trencavel, chanjè d'acamp, fuguè pèr repèd escoumunia e tentè d'ourganisa la resistancì contro li crousa.
Mai diploumate que guerrié, pousquè pas enraia l'avancì de Simon de Montfort.
Après la desbrandado de Muret (1213), Toulouso passè i man dóu vincèire (1215). Ramon VI se rendè à Roumo pèr óuteni d'Innoucènt III la restitucioun d'uno partido de si bèn.
La revòuto generalo de si sujèt contro l'ocupacioun françés e l'acioun verturouso de Ramon VII ié permetié de rentra dins sa capitalo.
La mort de Simon de Montfort (1218), la revirado de la crousado de Louis VIII ié permetien de recoubra la mai grando partido de son coumtat.
Ramon VII (1197-1249)
Fièu de Ramon VI.
Fuguè Coumte de Toulouso de 1222 à 1249.
Vincèire de Simon de Montfort à Bèu-caire, liberè uno grando partido di territòri atribua pèr la Glèiso à Simon de Montfort, e secutè la guerro de recounquisto contro Amaury de Montfort.
La "crousado" reialo de 1226-1228 retournè la situacioun.
Ramon VII se resignè à signa lou tratat de Paris en 1229, pèr aquèu cedè lis ancianno vicoumtat Trencavel au rèi de Franço e marridè Jano, sa chato e unico eiretiero, à Alfons de Poitiers, fraire de Sant Louis.
A sa mort, soun gèndre devenié coumte de Toulouso, e après la mort d'aquèu darrié lou coumtat fuguè apounda au rèiaume de Franço.
Simon de Montfort (1160-1218)
Vengu d'uno famiho qui poussedavo tout l'ouèst dóu Hurepoix despièi lou siecle desèn, fuguè l'un di principau vassau dóu rèi en Ile-de-France e apoundè à soun titre de baroun de Montfort aquèu de coumte de Leicester que tenié de sa maire Amicia de Beaumont, sorre e co-ereitiero de Roubert de Leicester.
Prendè part à la quatrènco crousado (1204) predicado pèr Foulques de Neuilly, refusè de s'assoucia i Vénitian pèr counquista Counstantinouplo e rentrè en Franço.
A l'apèu d'Innoucènt III, s'enroulè d'estrambord entre li crousa (1208) e se signalè bèn lèu pèr soun afougamen e pèr soun courage.
Après lou massacre de Béziers e la preso de Carcassounno, fuguèt elegi capoulié de la crousado contro lis Albigès (1209) e rempourtè la brillanto vitòri de Muret (1213) contro Pere II d'Aragoun e Ramon VI de Toulouso.
Sesi pèr l'esperit de counquisto, s'esforçè pièi de despuia entiéramènt Ramon VI de sis Estats.
Lou councilo dóu Latran (1215) ié autrejè li titre de coumte de Toulouso, duc de Narbounno, vicoumte de Béziers, Carcassounno, etc.
Pau de tèms après, devè faire facì a l'eigrejamen generau du Languedoc e fuguè tua au cours dóu siege de Toulouso.
Trencavel
Oustau féudalo que tenié li vicoumtat de Carcassounno, Béziers, Albi et Razès.
Rouger II Trencavel avié espousa Adélaïde, sorre de Ramon VI de Toulouso.
Mouriguè en 1194.
Soun sucessour, Ramon-Rouger Trencavel, espousè Agnès de Mount-Pellié.
Mouriguè après la prise de Carcassounno pèr Simon de Montfort, en 1209.
Soun fièu, Ramon, pousquè pas recoubra li vicoumtat de soun Oustau.
PATER CATHARE
Le Pater est commun, à quelques exceptions mineures à toutes les divergences chrétiennes : catholiques, protestants ... cathares et autres hérétiques de mouvance chrétienne.
Le Pater ne pouvait cependant pas être prononcé par les croyants cathares du fait qu'ils ne pouvaient s'adresser au Dieu bon comme leur père alors même qu'ils étaient encore dans un stade matériel.
Très utilisé comme prière, le pater était par exemple récité par les parfaits et parfaites avant chaque repas, en coupant le pain.
La Pater cathare : (issu du Rituel Cathare)
«Pater noster qui es in celis, sanctificetur nomen tuum ; adveniat regnum tuum.
Fiat voluntas tua sicut in celo et in terra.
Panem nostrum supersubstancialem da nobis hodie.
Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in temptationem sed libera nos a malo.
Quoniam tuum est regnum et virtus et gloria in secula.
Amen.»
Traduction française : «Notre Père qui êtes aux cieux, que votre nom soit sanctifié ; que votre règne arrive.
Que votre volonté soit faite sur la terre comme dans le ciel.
Donnez-nous aujourd'hui notre pain supersubstantiel.
Et remettez-nous nos dettes comme nous les remettons à nos débiteurs.
Et ne nous induisez pas en tentation mais délivrez-nous du mal.
Car à vous appartiennent le règne et la puissance et la gloire dans les siècles des siècles.
Amen.»


c: text/html

text:
Dimars, 11 d'agost de 2015, 03h00 Espòrt
Escarré, servit per Tomàs Bòsc (a dreita), escapa a la defensa dels Sants per anar marcar l’ensag entre los pals
© Deagons Catalans
Aquesta fin de setmana marcava la debuta de la segonda fasa de Superliga amb lo Superuèit. Dijòus, Wigan batiá Huddersfield 30-22. Divendres, Leeds atomizèt Warrington 49-10 e Castleford finiguèt que batèt Hull FC: 36-30.
Dissabte, Saint Helens aviá fait seguir la pluèja a la mòda anglesa sus Perpinhan, mas s’arrestèt a la debuta de la partida.
Un còp de pè a ras de pelena de Scott Dureau vegèt Gigòt puntar l’ensag. Lo mesclanha catalan ajustava la transformacion, puèi una penalitat. A la 23a minuta, òm aguèt dreit a la classica passa enabans pas vista per l’arbitre que veniá ensag anglés. Mas, a la mièja ora, Anderson enfonzèt la defensa dels Sants per un segond ensag catalan. Los angleses replicavan per un ensag de l’alièr Dawson (35a). A la 39a, Bòsc, que tornava sus la pelena aprèp dos meses d’arrèst mentre que Carney un còp de mai trigossava la camba, interceptèt una palma que trasmetèt a Morgan Escarré que s’anèt amorrar entre los pals: 20-10 pels catalans a la pausa.
A la represa, la partida manquèt de capvirar: placatge naut de Ben Pomeroy e l’arbitre En Silverwood sortissiá lo roge. Un còp de mai la paur de se faire panar al canton del bòsc! Mas, a dotze contra tretze pendent 38 minutas, los Dracs faguèron pròva d’una solidaritat a tota espròva e pleguèron un sol còp a l’ora de jòc. Los angleses se vegèron refusar un ensag a la vidèo per obstruccion, una palma lisèt de las mans de l’alièr blau al moment d’aplatussar. Los Dracs rajustèron quatre punts amb doas penalitats de Dureau e Inu (79a) per ganhar 26-16. Aquò lor i fa ganhar una plaça al classament, fa tanben noirir los regrèts sus totes los punts daissats en camin dins la primièra fasa e esperar una partida de tal nivèl e amb un tal resultat (mens l’expulsion, de segur) tre aqueste divendres a Huddersfield.
Son tanben al programa d’aquesta segonda jornada: Castleford-Warrington, dijòus; Leeds-Wigan, divendres; e St Helens-Hull FC, dissabte.
Dins lo Uèit del Mitan, Leigh mena 24-6 a la pausa e pèrd 36-26 contra Hull KR; Widnes ganha 14-0 contra Halifax; Bradford bat Sheffield 42-10 e Wakefield perseguís son espirala de desfaitas (26-34) contra Salford.
Preparar la sason venenta
Una activitat bèla e estivenca dels dirigents catalans es la preparacion de la sason venenta que veirà los desparts de jogaires clau coma lo menaire de jòc Scott Dureau, los segonda linha Zeb Taïa e Eliott Capblanc-Whitehead, lo talonaire Henderson…
Los catalans anóncian la venguda del mesclanha de Warrington Richie Myler, de l’alièr o arrièr Pat Richards (èx-Wigan, per ara en NRL als West Tigers), del segonda linha o pilar Dave Taylor, del segonda linha maòri Justin Horo, del talonaire papó de Leeds Paul Aiton. Krisnan Inu voldriá ben demorar Drac.
Mas, a l’encòp, los Dracs an fait signar Tòni Gigòt per doas sasons; fruch de la formacion en intèrne, contracte professional per dos jogaires de la resèrva, Ugo Perez e Thibaut Margalet e per dos joves dels U19, Fouad Yaha e Lucàs Albèrt. Aquò promet!
NRL: fa pas bon èsser primièrs
En NRL australiana, los dos caps de fila coneisson la desfaita: North Queensland a Cronulla 30-18; los Cavals Fòls de Brisbane coneisson una segonda desfaita de tira e se fan batre sus lor pelena 18-16 per Canterbury. Las doas formacions sèrvan lo cap del classament, mas veson los Polets de Sydney tornar a dos punts.
Alan Roch

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 31 de juliol de 2017
Dus mots viatjaires deu breton tau gascon (e pas solament). La marraisha e lo mirc.
L'etimon deu mot romanic n'ei pas briga evident. Lo tolh que's ditz sovent 'gat' o 'raquin-gat' en las lengas d'Euròpa, cf. ang. cat shark; alemand: katzenhai; italian: gatuccio; basco: katuarrain (lit. gat-peish) en concurréncia dab lixa (de l'oc. viatjaire licha, lo mot en gascon que i designa ua auta espècia d'esqüale: Dalatias licha); en catalan tanben: gat, gatver; quitament en breton kazh-rous bihan (lit. gat-arrós petit) emplegat en concurréncia dab toilh.
Entau mot espanhòu 'marrajo', Joan Coromines que prepausé com etimon lo mot basco 'marra' qui significa miaulet, lo nhaulet deu gat en imaginant - shens aportar nada evidéncia o pròva- que lo mot podèva servir tà designar lo quite felin. Lo lingüista catalan que s'avèva simplament desbrombat de consultar los atlas linguistics de las lengas de França i en particular los deu breton. En realitat, morach o morhatch o morhats (normatiu morc'hats) qu'ei un sintagma qui significa canha de mar, compausat de dus mots celtics: mor qui significa mar e gast (hast en composicion, notat c'hast en normatiu) qui significa canha (Daniel Le Bris, 2013). Lo mot breton qu'ei emplegat entà designar mantua espècia de raquin, en particular la redobtabla canilha Prionace glauca (fr. requin bleu, cat. tintorera, breton norm. morc'hast blas, bret. blas= gasc. blu). Lo mot que suberviscó en galló devath las fòrmas mourache, morache, marache (s.f.), lo galló que prestè lo mot marache tau normand de la region deu Mont St Miquèu segon l'ipotèsi de Le Bris (2013). E sustot, deu gallò lo mot 'marache que s'escapè tà anar capsus en peitavin-santongés puish en gascon maritime on s'i gahè ua r suplementària: marraisha (s.f.). En gascon, la geminacion de la 'r' qu'ei frequenta, qu'a plan ua valor expressiva totun sovent shens conseqüéncia semantica significativa, (cf perrissa = perissa, oc. pelissa; marròc = maròc; tarròc = taròc, totun a còps que permet ua deriva semantica com ei lo cas dab 'porron' (1- tortora, 2-lo recipient de vèire dab galet) derivat de poron (poret, hasanet, cat. gallet) etc.
Lo mot en espanhòu qu'ei de prumèra atestacion pro tardiva: marrajo (sègle 17). Lo cambiament de 'sèxe' deu mot espanhòu per rapòrt au mot galloromanic que suggereish un prèst deu gascon maritime, logicament deu gascon de la region de Baiona e de Sent Sebastian. En efèit, la marraisha que's pronóncia 'le marrashe' en gascon maritime, l'article 'le' estant-i la fòrma femenina de 'lo'. Dongas, le marrashe -> el *marraxo en espanhòu deu sègle 16 ( x = sh), marrajo a partir deu sègle 17) e marraxoa en basco. (N.B. cf gasc. la tornada ->esp. el tornado, tornathe en anglés deu sègle 16).
Lo mot que's seguí lo viatge cap a l'oèst, en astur-leonés, galician e dinc au portugués (marracho). En catalan, lo mot qu'estó manlhevat dus còps: marraix (prumèra atestacion sonque en 1810 segon lo G.D.L.C.), manlhevat sia deu gascon de Baiona e de Sent Sebastian (le marraisha -> el marraix), sia de l'espanhòu antic (anterior au sègle 16): marraxo. L'aute mot marraco que vien de la fòrma modèrna deu mot espanhòu: marrajo (segon los explics de Coromines). En catalan, marraix que i designa lo barricòt o raquin-shardinèr (Lamna nasus) mentre 'el marraco' qu'ei ua sòrta de monstre qui hè paur aus petitons com lo babau en gascon (G.D.L.C.).
Sauv error mia, lo mot deu gascon maritime 'marraisha', lo quau, ce'm pensi, e seré a l'origina de las fòrmas ibericas deu mot via l'espanhòu, n'a pas de continuitat en occitan, tanpòc solament en gascon de l'interior. Per contra l'occitan non-gascon qu'a plan lo mot 'marraco' segon Coromines, probablament viengut de l'espanhòu (marrajo) se non du catalan (marraco). Lo gascon qu'a locaument (en Labrit, cf. Palay) lo mot 'marraca', sinonime de telaranha. Lo mot que vien probablament de l'esp. marrajo - marraja: perfide -ida,; faussilhàs -assa, adjectiu derivat deu substantiu 'marrajo' (gasc. 'raquin').
Qu'ei important de s'avisar qu'un mot é pòt viatjar pro librament, shens prejudici de prestigi , nada etiqueta d'origina e sustot shens respectar las classificacions deus linguistas. Qu'ei plan lo cas, aquiu. E lo francés n'i ei absoludament pas tad arren. Lo mot qu'ei desconegut en francés de França. O qu'ac èra enqüèra pòc temps a. Lo normand o ua auta lenga d'òil de la costera atlantica que prestè lo mot tau francés deu Quebèc: marache vadut maraîche per confusion , nom oficiau deu barrilòt o raquin-shardinèr Lamna nasus en francés de Canada (ved. Le Bris, 2013). Lo genre du mot qu'ei plan femenin: la maraîche, coneguda com requin-taupe o veau de mer en França (en cat. marraix).
En ua ipotèsi alternativa, tots aqueths mots de la familha de "marraisha" que derivarén d'un medish mot celtic mei ancian, de manèira indigèna en cadua d'aqueras lengas. Totun, la correspondéncia perfèita de las fòrmas enter si, conservant lo medish consonantisme e vocalisme, en particular la 'a' pretònica accidentau, non predictibla per l'etimon (mar que's disèva mori- en galés, cf. latin armorica, gal. aremorica, lit pròishe la mar -> Armorique, e X. Delamarre: Dic. Langue Gauloise), tots aquests elements que hèn aquesta dusau ipotèsi hòrt pòc versemblanta. L'ipotèsi de la difusion deu mot gallò peu gascon maritme e per l'espanhòu qu'explica hòrt mei plan la conservacion remarcabla deu mot de l'ua lenga tà l'auta. La geminacion deu mot gascon qu'ei arretrobada en totas las lengas iberopeninsularas, çò qui s'explica aidament se tienem en compde que los mots de la peninsula derivan d'un prèst gascon, dirècte entà l'espanhòu e possiblament entau catalan (marraix), o via l'espanhòu tà los autes cas. De mei, lo cambiament de genre qu'observam dab los mots transpirenencs per rapòrt a la version galloromanica e la constatacion que las prumèras atestacions d'aquestes mots en las lengas de la peninsula iberica e son pro tardivas (sègle 17 ençà), que son mei aisidament explicables en l'encastre de l'ipotèsi d'un mot viatjaire que non en la de la derivacion d'un mot pre-roman de manèira indigèna.
Adara que voi considerar lo cas d'un aute mot deu gascon maritime, qui designa un aute can (o gat) de mar. Que s'ageish deu mot mirc 'sorte de roussette', atestat en gascon baionés dejà au sègle 13, ved. FEW qui n' ignòra l'etimologia. Lo mot qu'a suberviscut devath ua fòrma femenizada: mirca, mirque, qui designa l'estela (fr. grande roussette, Scyliorhinus stellaris, cat. gatvaire) deu costat d'Arcaishon. Lo mot gascon mirc que rapèra lo mot gallò /mœ:rg/, id. (D. Le Bris, 2013). Aqueste mot gallò que vien deu breton morgi compausat de mor (mar) e de ki qui significa can, o sea morgi = can de mar ( = raquin) en breton. Mirc qu'ei mei o mensh la fòrma masculina de marraisha, finala. Pr'aquò, lo mot morgi / mirc n'a pas tant agradat com morach/marache, en romanç, que s'i ei extint practicament pertot sauv en gascon deu País de Bug (mirca), en santongés de l'isla d'Oleron (mirque, que i designa lo tolh - FEW) e en gallò de l'isla d'Yeu (/mœ:rg/, FEW) (D. Le Bris, 1973).
Honts FEW et: Daniel Le Bris
Concordances lingüistiques celtico-ibériques : les noms de "requin peau bleue' Prionace glauca en péninsule armoricaine et de requin-taupe Lamna nasus, en péninsule ibérique (Estudis Romànics, Hemeroteca Científica Catalana, 2013, 35, pp.283-30)
Los imatges que son tirats de la wiki.


text:
Sant Miard (Carcin)
Sant Miard[1][2] (oficialament en francés Saint-Médard) es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Sent (Sant ?) Miard es un agiotoponime : es un nom de lòc que fa referéncia a un nom de sent. Se tracta de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), avesque de Noyon en Picardia (França), que son nom ven del germanic Math-hard [3]. En occitan, sonque la Gasconha occidentala e meridionala consèrva inalterat lo -d- intervocalic; endacòm mai, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-). Mai au nòrd, -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Miard, Merd, Mèrd, etc.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Catús; es ara del canton de Causse et Bouriane (en francés), donc de Causse e Boriana.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, Paris, reedicion 1984


text:
24 avril 2015
Coma cada an, lo responsable literatura de la redaccion de Manaset s’es procurat en abans-primièra la plega 2015 de l’IDECO.
Coma de costuma, quatre libres d’autors reconeguts trachan de lor subjècte favorit : l’ibronhariá. Ne vaquí un resumit exclusiu per nòstres legeires.
(suite…)
8 septembre 2014
Se cresiá pas que l’anava sortir, mas ba fa. Alienor prometèt de revelacions mai que tarriblas que fariàn tremolar tota la classa politica occitana. Nos deçaup pas.
Sens crenta, l’anciana primièra dòna d’Occitània nos liura un libre confession, sens tabó, a flor de pèl. Manaset ne vos prepausa d’extraits exclusius.
(suite…)
21 juillet 2014
L’escrivan sarladés plan conegut presentarà son libre novèl divendres 25 a 11 oras a l’Estivada. Es un libre escrit a la seguida de collectatges efectuats en Aquitània, Peitau-Charentas e Lemosin.
Lo darrièr libre de Micheu Chapduèlh se deviá sonar a l’origina « Mites e Legendas peiregordins ». Mas, amb la reforma novèla de las regions, e per poder contunhar de tocar d’ajudas del conselh regional, li an demandat d’alargar sas recèrcas a la region novèla tota. (suite…)
3 juin 2014
Lo responsable literatura de la redaccion de Manaset s’es procurat en abans-primièra la plega 2014 de l’IDECO.
Come de costuma, quatre libres d’autors reconeguts trachan de lors subjèctes favorits. Ne vaquí un resumit exclusiu per nòstres legeires.
(suite…)
21 avril 2014
Per l’annada de commemoracion de la mòrt de l’escrivan lexicograf Malhanés, lo Dirçòc, ifonotèca® nacionala occitana potarà sa pèira e l’edifici.
Avèm rescontrat son Director-Conservator-Administrator-Ieufautor lo Sénher Caganís Çayest.
(suite…)


text:
Aumale
Aumale es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aumale Se tròba en la vallée de la Bresle e es desservie per la échangeur Modèl:Sofr (situat a 4 km) del A 29 (Sant-Quentin-Amians-Lo Havre).
[[Fila:ARNOULD - AUMALE - Interior de l'Estacion.JPG|thumb|left|La parca de Aumale, abans 1918
Se vei al primièr plànol las vias de la linha del camin de fèrre secondaire a via métrique Amians - Envermeu, e, al segond plànol, près de la bastissa de l'estacion, las vias de la linha París - Lo Tréport]]
Aumale a situat a 16 km de Formerie e de Hornoy-lo-Bourg, a 18 km de Foucarmont e de Poix-de-Picardie, a 21 km de Grandvilliers, a 22 km de Blangy-sus-Bresle e a 26 km de Neufchâtel-en-Bray e de Forges-las-Aigas,
La parca de Aumale lududes dona un accès a las rets TER Picardie e TER Anautita-Normandie (linha de Beauvais al Tréport-Mars). L'estacion èra egalament desservie per la linha a via métrique de Amians (Parca Sant-Roch) a Envermeu de la ret de las Camins de fèrre départementaux de la Soma concédé a la SE.
Aumale se trouve dans la vallée de la Bresle et est desservie par l'échangeur Modèl:Sofr (situé à 4 km) de l'A 29 (Saint-Quentin-Amiens-Le Havre).
Aumale est située à 16 km de Formerie et d'Hornoy-le-Bourg, à 18 km de Foucarmont et de Poix-de-Picardie, à 21 km de Grandvilliers, à 22 km de Blangy-sur-Bresle et à 26 km de Neufchâtel-en-Bray et de Forges-les-Eaux,
La gare d'Aumale lui donne un accès aux réseaux TER Picardie et TER Haute-Normandie (ligne de Beauvais au Tréport-Mers). La gare était également desservie par la ligne à voie métrique d'Amiens (Gare Saint-Roch) à Envermeu du réseau des Chemins de fer départementaux de la Somme concédé à la SE.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 996, lo primièr senhor de Aumale, Guérinfroy, bastís un castèl fòrt e fonda una collégiale #que desservent sièis chanoines. Ven pel continuament la abbaye Sant-Martin-de Auchy.
Aumale A erigit dins comtat en 1070 per Guillaume lo Conquistador en favor de Eudes de Champagne. En 1194, Philippe-Auguste s'apodera d'aquel comtat e lo dona a Simon de Dammartin antérieurement a la siá conquista de la Normandie. Lo títol de comte de contunh pòrti de Albemarle (jos una forma latinisée del nom de Aumale) es pas dempuèi alavetz mai que nominal en Angleterre, coma d'unes autres títols normands. Al se del reialme de França, lo comtat subsisteix jos lo sieu nom de Aumale.
Jeanne, Filha de Simon de Dammartin, pòrta lo comtat en la marida de Castelha, #qu'o conserva fins en 1342. Es assiégé e conquistats pels angleses abans 1415, del temps qu'a defendut per André de Rambures. Passa per matrimòni en aquela de Harcourt, d'ont a transmés dempuèi 1471 a René II de Lorraine per lo sieu matrimòni amb Jeanne de Harcourt. En julhet 1472, Aumale a saquejat per las tropas Bourguignones de Charles lo Téméraire #que tòrnan del banc de Beauvais. Jos Claude II, pichons-fils de René II, aquel comtat a erigit en duché-pairie, 1547. Henri IV i a ferit en un combat liurat contra los Espanhòls en 1592. Anne de Lorraine, pichona-filha de Claude II, esposa en 1618, Henri de Savoie, pòrti de Nemours, e #portar lo duché de Aumale en la ostal de Savoie, ont demòra fins en 1675.
Es alavetz crompat per Louis XIV pel pòrti del Maine, los sieus fils légitimé.
Fin finala, pel matrimòni d'una pichona-nièce d'aquel prince amb lo pòrti de Orléans (1769), dintre en la ostal de Orléans, e lo títol a portat pels cinquens fils del rei Louis-Philippe.
Pendent la Batalha de França de la Segonda Guèrra mondiala, Aumale a bombardat lo 20 de mai de 1940, #çò que parla un gigantesc incendi #que #durar mai de 15 jorns e #destruir una granda part de la vila. 15 personas an aucit pendent aquel bombardement, #que se prossegueix per mitraillages de colomnas de refugiats bèlgas. Un nòu bombardement a luòc lo 5 de junh. Lo 8 de junh de 1940, de las colomnas de la Wehrmacht travèrsan Aumale, totjorn en fuòc, per arribar a Roan.
En 1941, un recensement indicava que 213 dels 512 immeubles de la vila avián destruit, 65 d'autras èran inhabitables, e 5 de las 11 bastissas municipalas destruit[1].
En 996, le premier seigneur d'Aumale, Guérinfroy, bâtit un château fort et fonde une collégiale que desservent six chanoines. Elle devient par la suite l'abbaye Saint-Martin-d'Auchy.
Aumale est érigée en comté en 1070 par Guillaume le Conquérant en faveur d'Eudes de Champagne. En 1194, Philippe-Auguste s'empare de ce comté et le donne à Simon de Dammartin antérieurement à sa conquête de la Normandie. Le titre de comte puis duc d'Albemarle (sous une forme latinisée du nom d'Aumale) n'est dès lors plus que nominal en Angleterre, comme d’autres titres normands. Au sein du royaume de France, le comté subsiste sous son nom d’Aumale.
Jeanne, fille de Simon de Dammartin, porte le comté dans la maison de Castille, qui le conserve jusqu'en 1342. Il est assiégé et conquis par les anglais avant 1415, alors qu'il est défendu par André de Rambures. Il passe par mariage dans celle d'Harcourt, d'où il est transmis dès 1471 à René II de Lorraine par son mariage avec Jeanne d'Harcourt. En juillet 1472, Aumale est pillée par les troupes Bourguignones de Charles le Téméraire qui reviennent du siège de Beauvais. Sous Claude II, petit-fils de René II, ce comté est érigé en duché-pairie, 1547. Henri IV y est blessé dans un combat livré contre les Espagnols en 1592. Anne de Lorraine, petite-fille de Claude II, épouse en 1618, Henri de Savoie, duc de Nemours, et porta le duché d'Aumale dans la maison de Savoie, où il reste jusqu'en 1675.
Il est alors acheté par Louis XIV pour le duc du Maine, son fils légitimé.
Enfin, par le mariage d'une petite-nièce de ce prince avec le duc d'Orléans (1769), il entre dans la maison d'Orléans, et le titre est porté par le cinquième fils du roi Louis-Philippe.
Durant la Bataille de France de la Seconde Guerre mondiale, Aumale est bombardée le 20 mai 1940, ce qui cause un gigantesque incendie qui dura plus de 15 jours et détruisit une grande part de la ville. 15 personnes sont tuées pendant ce bombardement, qui se poursuit par des mitraillages de colonnes de réfugiés belges. Un nouveau bombardement a lieu le 5 juin. Le 8 juin 1940, des colonnes de la Wehrmacht traversent Aumale, toujours en feu, pour atteindre Rouen.
En 1941, un recensement indiquait que 213 des 512 immeubles de la ville étaient détruits, 65 autres étaient inhabitables, et 5 des 11 bâtiments municipaux détruits[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{Article}} : paramètre «
títol» mancant, paramètre «
periodic» mancant, paramètre «
annada» o «
data» mancant, p. 14
- ↑ « Mai-juin à Aumale », Le Réveil, , p. 14


text:
Guindrecourt-sur-Blaise
Guindrecourt-sur-Blaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat se tròba a costat de las municipalitats de Blaise, Ambonville, Daillancourt e de Marbéville e a 36 km de Chaumont e a 14 km de Vignory
Cette commune se trouve à côté des communes de Blaise, Ambonville, Daillancourt et de Marbéville et à 36 km de Chaumont et à 14 km de Vignory
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s- Charlemagne en parlar en la siá carta a las leudes Létrique e Adémare. Guindrecourt-Sus-Blaise se trucava antany : Gundricors e Guindricort
Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle Charlemagne en parle dans sa lettre aux leudes Létrique et Adémare. Guindrecourt-sur-Blaise s'appelais autrefois : Gundricors et Guindricort


text:
Kappelkinger
Kappelkinger es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de las Tres-Evêchés. Vilatge de la distincion episcopala del Val de Guéblange.
Abans 1150: Curbera es un alleu del Comte de Werde, Siegebert. Curbera #Qu'al fil dels ans se tranformera en Cungera =KINGER. En l'an 1150 Siegebert dona Curbera al Abbaye de Wadgassen, amb los #dire e la bassa, mièja e anautita justícia. La donation a confirmat l'an 1179 pel pape Alexandre III. En l'an 1200 Kappelkinger possedís ja una capèla. (Se tròba en l'archiu del prieuré de Insming la traduccion alemanda facha l'an 1617 pel vicari del Val-de-Guéblange). En 1224 lo abbaye de Wadgassen renóncia als sieus dreches sus Kappelkinger en favor del Comte Siegebert III e de los sieus fils Henri e recep a cambiament la mitat de las #dire a Guéblange. En 1727 Kappelkinger, fins ailà annèxa de la parròquia de Insming, a erigit en parròquia de la archiprêtré de Morhange amb Überkinger coma annèxa. Lo 12 de decembre de 1724 la destruccion de la capèla es ordonnée aital coma lo bastiment de la glèisa actuala, aquel als còstes del prieuré de Insming. Kappelkinger A erigit en parròquia dédiée a St Jacques en 1727. En 1732 a luòc lo bastiment de la glèisa de Kappelkinger. En 1790 las municipalitats de Kappelkinger e de Ueberkinger fan partida del Costat de Sarralbe, district de Sarreguemines, amb 7 autras comunas. En 1811 lo nombre de las municipalitats del costat de Sarralbe passa de 19 a 13, sièis comunas en avent #èsser suprimidas e amassadas a las municipalitats vesinas; A comptar d'aquela data Uberkinger es una annèxa de Kappelkinger[1].
- Dépendait de l'ancienne province des Trois-Evêchés. Village de la seigneurie épiscopale du Val de Guéblange.
- Avant 1150: Curbera est un alleu du Comte de Werde, Siegebert. Curbera qui au fil des ans se tranformera en Cungera =KINGER.
- En l’an 1150 Siegebert donne Curbera à l’Abbaye de Wadgassen, avec les dîmes et la basse, moyenne et haute justice. La donation est confirmée en 1179 par le pape Alexandre III.
- En l’an 1200 Kappelkinger possède déjà une chapelle. (On trouve dans les archives du prieuré d’Insming la traduction allemande faite en 1617 par le vicaire du Val-de-Guéblange).
- En 1224 l’abbaye de Wadgassen renonce à ses droits sur Kappelkinger en faveur du Comte Siegebert III et de son fils Henri et reçoit en échange la moitié des dîmes à Guéblange.
- En 1727 Kappelkinger, jusque là annexe de la paroisse d’Insming, est érigé en paroisse de l’archiprêtré de Morhange avec Überkinger comme annexe. Le 12 décembre 1724 la destruction de la chapelle est ordonnée ainsi que la construction de l’église actuelle, ce aux frais du prieuré d’Insming. Kappelkinger est érigée en paroisse dédiée à St Jacques en 1727. En 1732 a lieu la construction de l’église de Kappelkinger.
- En 1790 les communes de Kappelkinger et de Ueberkinger font partie du Canton de Sarralbe, district de Sarreguemines, avec 7 autres communes.
- En 1811 le nombre des communes du canton de Sarralbe passe de 19 à 13, six communes ayant été supprimées et réunies aux communes voisines; À compter de cette date Uberkinger est une annexe de Kappelkinger[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ " Forbach e lo sieu Arrondissement" de Joseph ROHR e " Lorraine&Alsace" pel Tinent J.Pàg. JEAN.
- ↑ " Forbach et son Arrondissement" de Joseph ROHR et " Lorraine&Alsace" par le Lieutenant J.P. JEAN.


text:
Mauremont
Mauremont[1][2] ( Mauremont en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 32 km al Sud-Èst de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Castèl bastit per Dominique Bachelier, filh de Nicolas Bachelier, sus commanda de German de Sant Felitz, senhor del luòc vèrs 1580.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Categorie:Comuna de la Nauta Garona Categorie:Comuna de Lauragués


text:
Mar de Japon
La mar de Japon o mar de l'Èst[1][2] es una mar situada a l'oèst de l'ocean Pacific, enrodada a l'èst per las illas Japonesas d'Hokkaidō, Honshū e Kyūshū, a l'oèst per la peninsula coreana, e al nòrd per Russia e las illas Sakhalin.
La mar es religada a d'autras mars per sièis estreches paucs prigonds :
- l'estrech de Tartaria (o estrech de Mamiya) entre lo continent asiatic e las illas Sakhalin, la religa a la mar d'Okhotsk ;
- l'estrech de La Perosa (o estrech de Soya) entre las illas de Sakhalin e Hokkaidō, la religa a la mar d'Okhotsk ;
- l'estrech de Tsugaru entre las illas de Hokkaidō e Honshū, la religa a l'ocean Pacific ;
- l'estrech de Kanmon entre las illas de Honshū e Kyūshū, la religa a l'ocean Pacific ;
- l'estrech de Tsushima entre las illas de Kyūshū e Tsushima, la religa a l'ocean Pacific ;
- l'estrech de Corèa entre Tsushima e la peninsula coreana, la religa a la mar de China Orientala.
Lo punt mai prigond es de 3742 m jol nivèl de la mar; la fonsor mejana es de 1752 m. La superficia de la mar es d'a pauc près 978 000 km². La mar a tres bacins principals : lo bacin de Yamato situat al sud-èst de la mar de Japon ; lo bacin de Japon al nòrd ; lo bacin de Tsushima al sud-oèst. Lo bacin de Japon es la region pus prigonda de la mar, alara que las aigas mens prigondas se tròban dins lo bacin de Tsushima.
Suls ribatges orientals, los platèus continentals de la mar son largs, mas suls ribatges occidentals, al long de la còsta coreana, son estreches, amb en mejana 30 km de larg. L'aiga cauda de la mar contribuís al clima doç de Japon.
Lo nòrd e lo sud-èst de la mar son los sectors mai rics per la pesca. L'importància de la pesca en mar es plan illustrada per las reclamacions mutualas sus Dokdo per Japon e la Corèa del Sud. La mar es tanben importanta per sos minerals, l'arena de magnetita, son gas natural e lo petròli.
Bregas sul nom[modificar | modificar la font]
En Corèa del Sud, aquela mar es nomenada la "mar de l'Èst" (동해; 東海, Donghae) e en Corèa del Nòrd, la "mar Orientala de Corèa" (조선동해; 朝鮮東海, Joseon Donghae). Dins los autres païses, es nomenada la "mar de Japon". En japonés, Nihonkai (日本海), en chinés Rìběnhǎi (日本海) e en rus Iaponskoie more (ЯпóHckoe Mópe). E mai aquesta apelacion siá contestada per las doas Corèas, la "mar de Japon" es lo nom oficial retengut per l'Organizacion Idrografica Internacionala en 1928 e per l'Organizacion de las Nacions Unidas.
Dins lo passat, s'es apelada indistintament "mar de l'Èst", "mar de Corèa", "mar de Japon" e "mar Orientala". A partir del sègle XIX l'apelacion de "mar de Japon" es devenguda predominanta sus las mapas geograficas.
Dempuèi los ans 1990, Corèa, encara fòrça patacada per l'imperialisme japonés, milita per far remplaçar l'apelacion de "mar de Japon" per lo tèrme de "mar de l'Èst". De notar que dins mantuna lenga europèa, es la mar Baltica qu'es sonada "mar de l'Èst" (Ostsee en alemand, Oostzee en neerlandés, etc.).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ North Korea and Russia and is referred to in South Korea as the East Sea. S Korea bid to solve sea dispute,(2007-01-08), BBC News:South Korea calls it the East Sea [1]
- ↑ Report on the Progress in Consultations on the Naming of the Sea Area between the Korean Peninsula and the Japanese Archipelago,(2007-08-30), Ministry of Foreign Affairs and Trade (South Korea):the sea area has been consistently called "East Sea" in Korea [2] (2008-02-17)


text:
Archipèla
Un archipèla es un ensemble d'illas pron pròchas leis unas deis autrei ; lo pus sovent, an una origina geologica comuna.
Dins lo drech internationau e lo drech de la mar, la nocion d’Estat archipèla designa un Estat qu'es constituit entierament d'un archipèla o mai, e eventualament d'autreis illas.
En geografia, la nocion d'archipèla evòca tanben de fenomèns que s'inscrivon dins quauqueis espacis limitats. Per exemple, dins l'estudi de l'economia mondializada actuala, de geografs coma Pierre Veltz parlan d'una « economia d'archipèla » : l'economia mondiala es contrarotlada a partir d'un nombre limitat de metropòlis ben reliadas entre elei per de mejans de comunicacion performants, dei rotas maritimas ai telecomunicacions. Aquelei metropòlis apareisson coma un archipèla d'illas isolat sus una mar.
Dins son Archipèla dau Golag, Alexandre Soljenitsyne aviá designat lo Golag coma archipèla. D'efècte, lei camps de presoniers sovietics èran tant isolats en Siberia coma o pòt èsser una illa sus l'ocean.
Lo mot Archipèla vèn dau grèc Archipelagos, literalament « mar principala ». D'efècte, a l'origina, aqueu mot designava la mar Egèa, caracterizada per son grand nombre d'illas (lei Cicladas, leis Esporadas, Salamina, Eubèa, Samotràcia, Lemnos, Samos, Lèsbos, Quios, Ròdes, etc.). Quand la màger part d'aqueleis illas foguèron levadas a l'Empèri Bizantin au començament dau sègle XIII per Marco Sanudo, generau venecian, aquest foguèt fach duc de l'Archipèla.


text:
Dimècres, 10 de genièr de 2018, 03h00 Societat,Politica,Escòla
Lo cònsol de Bèucaire (Costièra de Nimes), Julien Sanchez, a decidit que cada diluns se servirà de pòrc a la cantina de las escòlas de la vila, sens nat plat de substitucion. Segon Valeurs Actuelles, l'elegit, del Front Nacional (FN), ditz qu'aquela decision l'a presa per de rasons financièras mas tanben per "una question de principis". Dins aquel sens a afirmat categoricament: "Metrem de pòrc cada diluns dins nòstrei cantinas e aquelei que refusarián que seis enfants ne mangèsson se pòdon organizar autrament".
D'un costat es verai que per de rasons financièras, sièis escòlas de la vila an quitat de servir de menuts opcionals pels enfants delicats en 2018. Mas las rasons del cònsol per impausar que se servisca de pòrc e solament de pòrc semblan sustot sustot una accion de mesprètz envèrs los collectius que l'ultradrecha asira: los vegetarians e las personas de tradicions jusieva e —mai que mai— musulmana. Es benlèu per aquel motiu que lo cònsol justifica sa decision amb las istòrias d'Asterix: "Asterix auriá pron mau pres la mesa en plaça d'un menut de substitucion quand eu sèrv son singlar. E ben sigam simples: en França, en Gàllia, se manja de singlar dempuei Asterix!"
E aquò es pas tot. Sanchez afirma que i a una intrusion religiosa dins l'encencha dels establiments escolars que grèuja los elevaires "nacionals": "Refuse d'assistir au grand remplaçament dau pòrc a la cantina [...] Es una carn qu'es sovent producha en França e es egalament normau que chausiscam de sostenir l'agricultura francesa. Aquò es pas mon ròtle de i renónciar per de rasons religiosas".
Enfin, lo cònsol frontista obligarà totes los escolans de manjar de pòrc per de rasons fòrça francesas: "Egalitat dins lei menuts prepausats, fraternitat amb leis agricultors francés [...] e libertat d'anar manjar autra part per aquelei que son pas satisfachs".
Aquela mesura concernís 150 escolans sus 600, çò es un quart de la populacion escolara de Bèucaire.
Atteinte aux droits de l'enfant ! Le maire #FN de #Beaucaire supprime les repas de substitution à la cantine Mépris du principe d'égalité #discrimination @MidiLibreNimes @objectifgard @humanite_fr @mediapart @Politis_fr @lemondefr @Defenseurdroits @F3Languedoc @bleugardlozere pic.twitter.com/NR9IPykBVo— RCBTA (@RCB30300) 29 de novembre de 2017
#17 Avètz escrich : "L'objectiu de l'occitanisme es".....
Voliatz probablament dire : "Un dels objectius de qualques occitanistas es"....
#17 1) Siái segurament pas macronista !
2) Ai ma sensibilitat, me fau mas opinions. O avètz pas comprés encara ?
3) Lo problèma dals comentaris que podèm laissar sus un blòga es lo mème que lo dals SMS que mandem emb dau telefòna : la cara emb de la votz, adonc la sensibilitat e las nuanças, i son pas.
4) En un sol comentari, podèm pas fonsar chasca detalh : ne'n finiriam pas. Quò fai que riscatz sovent d'èstre jutjat a vista de nas, sans que lo monde vos conegon.
5) Condamnar un p... Legir mai
Se vei d'opinions de laïcitat radicala e d'autras de laïcitat moderada, en fàcia d'islamismes radicals o moderats. Las causas produsen les efeits, dins les dos sens, legitimament o pas.
Las radicalitats son pas intercompatiblas nimai compatiblas amb la republica del víver amassa, e la laïcitat es un bon guarda-fòl. Mès ont metre le cursor?
#15 dreita/esquèrra
La dreita es una vision individuala e l'esquèrra una vision collectiva o solidària.
L'objectiu de l'occitanisme es una presa de consciéncia collectiva d'una identitat collectiva.
Le ni dreita-ni esquèrra es una falsa neutralitat, a la Macron...
Amb aquò, cal estar liure e critic e non-manipulable.
Lo problema es pas de servir de pòrc, es de servir UNICAMENT de pòrc! Au Liceu de Brinhòlas, onte trabalhi e mangi esquasi cada jorn, i a de pòrc fòrça sovent, mai i a tambèn de peis cada jorn e la possibilitat de se compausar un assortiment de cruditats à volontat.
Avèm mai de 1300 personas que mànjon cada jorn, de tota confession...
#13 Aviái ben comprés despièi bèl briu que per èstre acceptat per l'occitanisme, fau s'esperfumar d'ideulogia de gaucha.
Personalament, siái ni de gaucha ni de drecha. Non obesisse a ges de dògma politica o religiós : me fau mas idèias segon lo sen, las endevenenças de l'Istòria viuguda jornadieirament, tot aquò sus la basa de valors universalas. Saguèsse ieu etiquetat en cò d'un partit politica o d'una cresença religiosa, quò m'empachariá pas de la remetre en question, entre ... Legir mai
E òc! Son passats d'un menut policentric a un menut estandard !
De que regausir le Domergue Sumien... :)
#9 Quant d'essencialisme miladiu, fa paur vòstre rasonament "naturalista" del genre "es aital e es totjorn estat aital", amb aquò podètz tot justificar, totas las tradicions de l'excision a la lapidacion ("es aital e es totjorn estat aital, los autres s'i devon far" beurk).
Va probablament "sostenir l'agricultura francesa" en crompant de pòrc germano-polonés...
Au mielhs sarà de pòrcs bretons, d'aqueleis industrias pesugas que fan creisser d'augas de pertot, mai sarà clarament pas de filieras cortas ambé de productors occitans locaus. De tot biais siam pas dau païs d'Asterix: la carne de basa de nòstreis avis era probablament l'anchòia puslèu que lo pòrc (sensa parlar dau céser... ).
"9
Aquí quicòm de plan dit, son d'acòrdi ambe vos. Se nos respectam pas nautres, per que l'Autre deuriá nos respectar?
De paur de se véser mostrat au det ("racista", "xenofòb", "islamofòb"), d'unes nègan las nòstras pròprias especificitats, coma se èran dangierosas.
Ont vesi marrida fe e benleu tabó tamben, es quora s'escandalizan perque d'unes societats d'Africa o d'Asia se fan mai occidentalas ("quina pèrda de riquesa!", çò dison). Ma fe, son d'acòrdi. Mas quora a l'encòp vol... Legir mai


text:
Las bastidas
Partatjar Ficas 2Istòria - Elements per ua istòria de la Gasconha
Entre los sègles XIIau e XIIIau, detzenadas de bastidas estón edificadas en Gasconha. Aqueras creacions s’espandishen de 1255 (fondacion de Montreal) a 1322 (fondacion de Plasença).
Aqueras bastidas son vilatges novèls bastits lo mes sovent sus terradors verges de construccions (espacis cobèrts de bòsques per exemple) coma a Florença o a Gimont, mès tornan tanben prénguer un centre preexistent (ex : Jegun, Miradors).
- ua carta de pareatge entre l’autoritat fondatora (ex : lo comte d’Armanhac, los representants deus reis de França e d’Anglatèrra) e los proprietarisde terrenhs (sovent senhors eclesiastics)
- ua carta de costumas que precisa los drets e los devers deus poblants. S’agish d’atirar poblants numeroses e mes la carta de costumas ei avantatjosa, mes los candidats son numeroses…
Los fondators an tanben mes d’un interés dins la fondacion d’aqueras bastidas : permeten de mercar lo territòri dins un contèxte de guèrra frequenta entre sobeiransfranceses e angleses mès tanben entre senhors locaus entre eths. Las fondacions pòrtan tanben revenguts suplementàris pr’amor de las numerosas talhas pagadas peus colons o mercands pendent los mercats o las hèiras.
Las bastidas an lo mes sovent un aspècte geometric dambe un plan rectangular (Masseuva, per exemple) mès cau tanben s’adaptar a las constrentas deu relhèu : atau la bastida de Pavia preng la fòrma d’un poligòne…
Las carrèras son generalament perpendicularas e mian a ua plaça bèra, centrala o excentrada. Aquera plaça presenta lo mes sovent cobèrts entà las mercandisas deus comerçants dambe, en mes, ua hala que pòt albergar la maison comuna (ex : Colonha).
Las bastidas prenguen plan sovent noms variats en ligam dambe la sua especificitat (Labastida d’Armanhac, Vilanòva de Marçan), deu son site (Masseuva : maison de la seuva, deus bòsques), deu nom deu son fondator (Marciac, Solomiac). Plan sovent, las novèlas fondacions prenguen lo nom de granas ciutats europèas : Valença, Colonha, Florença, Pavia…
http://www.persee.fr/doc/shmes_1261-9078_1992_act_21_1_1578
Frisa cronologica
Questions
- A quina tempsada las bastidas estón construsidas ?
- Qui decida de la construccion de las bastidas ? Perqué ?
- Relhevatz dus punts communs e duas diferéncias pertocant las bastidas gasconas.
- Las bastidas son totas devengudas importantas ?


text:
Christine Taubira es estada remplaçada
per Urvoas ; la novèla es corteta e per los que seguísson pas
l'istoric del jacobinisme e la man-òbra seràn sense cap de dobte
renduts inocents a la sortida d'aquela novèla, sobretot se los inocents
ciutadans son influenciats per la pensada neusabonda de l'extrèma-dreita
francesa, e quitament de la pensada partesana politica de la santa
république fRançaise.
Un Internauta, Mark Kerrain, tòrna
plaçar dempuèi Bretanha una explicacion politica recenta de
l'intervencion politica del jacobin Urvoàs : « On a déjà
l'explication du boycott par Urvoas de la proposition de loi sur les
langues: son vote contre l'anéantissement des langues minoritaires
aurait anéanti ses chances de ministère. On ne peut pas être
ministre de la république bananière sans sacrifice. Après tous,
les langues sont faites pour être sacrifiées. » Vertat que lo ridicul es estat al cim quand lo deputat EELV Molac a pausat una prepausicion de lei sus las lengas, promessa X del candidat jacobin, François Hollande (medalhat Occitanie per País Nòstre, abans son eleccion !), e qu'en plena nuèch e ambe unas abséncias remarcadas, es estada refusada discutida, e donc d'èstre portada al Sénat (circuit jacobin normal per las leis).
Avèm l'explicacion del boicòt per Urvoàs de le proposicion de
lei sus las lengas : lo seu vòt contra l'aneantissament de las
lengas minoritàrias auriá destrusit las possibilitat d'arribar a un
ministèri. Se podrà pas èstre ministère de la republica bananièra
sense sacrifici. Aprèp tot, las lengas son faitas per èstre
sacrificadas.
Christina Taubira pensada exactament a
l'oposat, sul tèma de las lengas.
Lo carnaval breton en jacobiniá
contunha. Aprèp Le Drian, arriba Urvoas. Lo cumul dels mandats
tanben (Carole Delga per exemple), lo jacobinisme a mestièr de
concentrar los pòstes d'elegits car lo sistèma es pas democratic.
Un govèrn parisenc pòt èstre autra
causa politica parisenca que jacobina ? La meuna responsa aquí es clara,
es NON. Lo regionalisme d'expansion parisenc es ges reformable.
Se tròba que lo poder socialista, de sempre a votat per ajudar l'extrèma-dreita francesa, en 1939, mantunes an votat per aver los plens poder a Philippe Pétain ; e ara, nos vòlon donar generosament, per «nos protegir» dels drac que lo sistèma educatiu nacionalista francés a creat, nos vòlon protegir de l'extremisme musulman, «c'est la guerre» ; Philippe voliá los plens poders per bastir una patz germanica en fRança, ambe l'ajuda de l'hitlerisme ; totes los mejans politics son bons pels jacobins per concentrar los castigs sus totes los pòbles de fRança, totes, quitament l'ipocrisia republicana francesa, e l'etiqueta d'esquèrra o de dreita democratica, o de netejament de la «libertat», de la «fraternitat», e de l'«egalitat» en fòrma d'apartheid republican.
Al meteis moment, l'actualitat nos
pòrta una esperança ; Vichy èra l'expression extrèma del
jacobinisme (e çaquelà an bastit una règla per ensenhar dedins las escòlas pétainistas l'ensenhament de l'occitan), lo jacobinisme es anti-democratic, sancierament, mas es tanben
collaboracionista ambe la democracia dels Estats imperialistas
europèu, car Hitler -o cal pas oblidar- es arribat per las urnas e
acceptat per una elitocracia alemanda (aqueles de las ancianas principautats germanicas), aiçò qu'a plan de causa a veire ambe lo
sistèma jacobin ; i a pas d'astrada, dins la bibliotèca
d'Hitler i a doás vidas que l'interessava grandament, aquela de
Napoleon, lo còrse renegat de la republica de Corte (Corsega) que
fabriquèt la guèrra imperialista europèa, e aquela de Stalin (Alain Bullock escriguèt un libre suls parallèls que pòdon aver
aqueles dos dictators europèus, mas se podrà tanben gaitar sul net
los parallèls odioses que faguèron los dos dictators : lo programa d'ARTE-tv La
diagonale de la haine), Stalin èra lo dictator sovietic al cap d'un Estat
imperialista, ambe una etiqueta qu'agradava al PCf d'un còp èra (o cal pas oblidar tanpauc). Vichy, l'Estat francés de l'òdi de las populacions
car existísson sus l'espaci de poder, es una responsa dins la
collaboracion ambe un imperialisme qu'arribava per destrusir las
flaquessas militaristas del jacobinisme republican francés (Sedan e aprèp qué ? solet, sonque batalhas perdudas), per en
1939, perdre, encara, las batalhas de la modernitat militara contra
l'hitlerisme. La responsa es estada la resisténcia dedins o fòra de
l'Estat ; pauc aprèp lo militarisme es devengut una responsa,
coma la linha Maginot, una responsa de las annadas 1950 (lo nuclear), per
l'elitocracia republicana, de dreita o d'esquèrra, e la recèrca botava totas las finanças seunas dedins la meteissa selha ; una novèla error de la dimension
democrata que deuriá aver coma contengut una republica modèl latin
que Occitània a vist nàisser quand lo terrorisme reial fasiá ges
la lei en çò nòstre, Occitània. Uèi en Occitània, lo sistèma
jacobin fabrica una gestion, maissanta, plan segur sus l'esquina del
pòble (la decentralizacion illusiona per autres territòris sotmetuts), e sobretot sus l'esquina del pòble occitan, que cal sobretot pas nommar.
Aquela constatacion Christine Taubira
l'aviá faita per èstre candidata del partit independentista de
Guiana, la Guiana es «fRança» en America del Sud, dins l'impèri
republican francés. E coma l'indica Michel Onfray dins un programa
de fRance CULture, es clar que Christine Taubira a pas trobat en
fRança dins la partidocracia francesa sa plaça dins los partits
d'Esquèrra, la conclusion de Michel Onfray es, non pas que la
partidocracia francesa es un problèma per la democracia, mas que
Christine Taubira es pas d'esquèrra.
Christine Taubira aurà assajat de
transformar lo sistèma jacobin de l'interior e al pus naut nivèl
d'aquel Estat centralista e militarista -ontologicament, e sense budgecte per la justícia, l'administracion de justícia, encara mens en temps de crisi ; la
seuna demission de ièr es un episòdi de mai dins la falhida d'aquel
assag, transformar lo jacobinisme sense lo destrusir, sense li far
perdre un tòrç del seu territòri de poder. I aurà agut tantes intellectuals franceses per somiar que l'Argèria podiá èstre francesa en la reformar, en reformar fRança ! Consequéncia : quantes mòrts ? Dedins lo pichon pòble de la santa republica francesa ?
Christine Taubira, mas plan d'autres
gentes politicians del sistèma partidocrata republican francés,
l'an provat, fRança es pas reformabla de l'interior. Dins las listas
de las falhidas politicas d'aquela reforma de l'interior Christine
Taubira ne dona un autre exemple d'aquela impossibilitat.
Car quitament ministra sense mejan
dinerièr novèl, non podrà reformar ambe bons discorses o una frasologia
ambe un contengut pesuc, d'intellectuala de pria, agradiu d'entendre, plan avançat, plan
pensat, non lo sistèma francés es a destrusir, tròç a tròç, sense gentilhessa.
Aital podèm listar que la Sécurité Sociale es de reformar, non pas per rason del pauc de mejan, o de la dificultat parisenca de la reparticion, mas perqué París ne fabrica una gestion tòrta, e lo nacionalisme sindical francés ne tròba resorgas bonas sus l'esquina dels pòbles sotmetuts de fRança ; aital la gestion de Alsàcia-Mossela es bravament melhora, donc los jacobins la vòlon destrusir ! E pas un partit partidocrata, jacobin e bonapartista nos fabricarà una linha per «régionaliser la Sécurité Sociale».
Novèla d'espèr, un avocat de Bordèu (pas Tolosa, nimai Montpelhièr, nimai Ais o Niça), acaba de
donar una informacion d'esperança ; un reglament vichista acaba
de tombar.
Pierre Hurmic escriu : « Je
rentre à l’instant du Tribunal d’Instance de Bordeaux où j’ai
défendu le Docteur Bernard Coadou.
Ce dernier était poursuivi pour non paiement des cotisations au
Conseil de l’Ordre des Médecins.
Exerçant la médecine à titre humanitaire au profit d’une
association franco-sénégalaise basée à Kaolack, au Sénégal, il
refuse obstinément d’alimenter la trésorerie d’un organisme
dont il conteste la légitimité et la représentativité des
médecins dans leur diversité.
Cela fait 30 ans que le Docteur Coadou se bat pour échapper au «
financement de la propagande de ce syndicat médical obligatoire ».
L’audience de ce jour consacre l’arrêt des poursuites
engagées à son encontre, suite au désistement inattendu du Conseil
de l’Ordre. Cette victoire judiciaire récompense la combativité exemplaire
de ce médecin opiniâtre et courageux. »
Dintri al moment del Tribunal d’Instance de Bordeaux que
i ai defendut lo Doctor Bernard Coadou.
Aquel èra
perseguit per non pagament de las cotisas al Conseil de l’Ordre
des Médecins. [NDLT, creat pel regime de Vichy].
Exerçant la
medecina a títol umanitària al profièich d'una associacion
franco-senegalesa basada a Kaolack, au Senegal, refusèt clarament
d'alimentar la tresorariá d'un organisme que conteste la legitimitat
e la representativitat dels mètges dins la lora diversitat.
Aquò farà
30 ans que lo Doctor Coadou combat per escapar al « finançament de
la propaganda d'aquel sindicat medical forçat ».
L’audiéncia
d'aquel jorn consacra l'arrest de las perseguidas portadas contra el,
en seguida d'un desistament inesperat del Conseil de l’Ordre.
[NDLT lo títol exact del grope de mètges que fan viure l'organisme
pòstvichista].
Aquela
victòria judiciària fabrica aital una valorizacion de la
combativitat exemplara d'aquel mètge caparut e coratjós.
Al delai d'un cas d'un ciutadan mètge qu'a agut lo coratge de
combatre lo sistèma de l'interior, l'interior -es de dire dedins lo
territòri republican francés, podèm dire que la resulta d'aquel
jutjament aurà consequéncia de jurisprudéncia de las grandas, e
podèm escriure qu'aquel fait politic es arribat gràcia a coratge
d'un avocat de Bordèu -Occitània de l'Oèst, Gasconha ; Bordèu
dona alara una marca clara de l'interès grand que podrà aver per
transformar lo dreit francés, e del pès que pòrta pel DREIT Bordèu.
Un còp èra, un grope de militants occitanistas de Bordèu
refusava d'aver un baile (de justícia) per notar en règla juridica
lo fait que l'administracion francesa de l'Éducation dita
Nationale refusava d'aplicar las règlas administrativas per
l'ensenhament de l'occitan en Aquitània, la region dels ans 1995. La
paur ierarquica dels professors d'occitan pausa un real problèma per
transformar lo sistèma d el'interior, aquela paur es entretenguda pel jacobinisme en multiplicar las reforma, aquela paur es basada per l'experiéncia de cada professor d'occitan,
Christine Taubira, al cap del ministèri de la justícia o confirma ; lo sistèma es maissant per los que
vòlon destrusir lo jacobinisme, un sistèma antidemocratic adobat
quitament per un filosòfe coma Michel Onfray, e tot lo sindicalisme
d'exquèrra francés.
Un conselh al movement occitanista, convidatz Christine Taubira per
nos explicar lo seu percorregut en jacombinariá.
Dementre aiçò, lo carnaval socialista en jacobiniá contunha,
pòt èstre d'una autra manièra, ni per tot cambiament a dreita o
d'extrèma-dreita, non pòt cambiar en jacobiniá, car lo politic
mena pas la barca, es l'administracion que governa, e aquel que signa
los checs d'Estat centralista, en primièr : legissètz aquò.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 2 de gener de 2017
En defensa de l'aranés en Jornalet.
Que'm permeteratz de reagir de la medisha manèira a la desaparicion de l'aranés en las rubricas d'actualitat deu diari digitau "Lo Jornalet". Au debut de la parucion deu diari, en mars 2012, enter dètz e quinze per cent de las rubricas d'actualitat qu'èran redigidas en aranés, uei lo dia que son zèro o pròishe de zèro. N'ei pas un-bon messatge de balhar aus quites aranés. Si un cap-redactor d'un jornau occitan dab sedença en Barcelona, a mei locutor competent d'aranés, non jutja l'aranés digne d'estar emplegat, quin voletz que los aranés e poscan har arrespectar la lor lenga aranesa e perqué voletz que contunhen d'emplegar-la? Lo Jornalet que contribueish objectivament au desdenh generau qui pateish la tresau lenga oficiau en Principat de Catalonha, desdenh qui ei a miar l'aranés tà l'extincion.
Jo que contunhi de pensar (qu'ac exprimii dejà cinc ans a, quan lo jornau va començar a paréisher) que la causida deu lengadocian per En Ferriol Macip entà la redaccion deu Jornalet qu'ei maishanta. Non que lo lengadocian non m'agrade, simplament que hicar lo lengadocian en concurréncia dab l'aranés qu'a com a conseqüéncia prevedera la d' aflaquir enqüèra mei la lenga pròpia en Aran (sociolingüisticament) e atau contribuir a la soa desaparicion. L'observacion sus l'evolucion lingüistica deu diari que m'a balhat rason, ailàs, puishque lo lengadocian i a quasi totaument espudit l'aranés, mentre que, en món reau, l'aranés e's pèrd de mei en mei au profieit de l'espanhòu. Qu'ac torni díser: que seré mei utile e mensh perilhós entà l'aviéner de l'aranés de redigir lo Jornalet cent per cent en aranés. Un jornau cent per cent en aranés que demora cent per cent en occitan, segon la bona doctrina occitanista. Lavetz, perqué desdenhar l'aranés? Un jornau en aranés non contribuiré pas a l'extincion de l'occitan en la val d'Aran com ei a ha'c, nolens volens, lo Jornalet uei lo dia.
Adonc adara que sabetz los mens vòts tà l'an 2017. Que desiri au Jornalet e a son director Ferriol Macip un bon an nau, e, puishqu'a la sòrta d'estar un locutor competent d'aranés, qu'ajude l'aranés a demorar viu en tornar de har adoptar l'aranés per la redaccion deu son diari.
3 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
La rason es evidenta: a la debuta, Ferriol mestrejava pas que l'aranés, çò qui explica la proporcion d'articles en aranés shens cap rapòrt amb la proporcion reala de la populacion aranesa al demiei de la populacion occitana.
En realitat pensi que, coma d'abituda, cèrcas de pretèxtes per tustar sul lengadocian.
- 2 de gener de 2017 a les 11:24
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Tustar suu lengadocian? Non. Que los lengadocians empleguen lo lengadocian a jo que'm sembla desirable e plan. E la rason qui'm balhas sus l'abandon de l'aranés per Ferriol n'ei pas briga justa. Qu'ei ua causida shens rapòrt dab la competéncia lingüistica. Que sufeish de tornar léger los numèros d'archius entà avisar-se'n.
- 2 de gener de 2017 a les 11:46
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Espere que Lo jornalet, però també els estats que tenen o contenen les nostres llengües apliquen, si més no, lingüísticament el aequo principaliter dels regnes dels Àustria, si més no l'obligació de conèixer totes les llengües oficials o fer-se'n d'oficials en cas contrari.
Vicent Adsuara i Rollan
- 3 de gener de 2017 a les 3:57


text:
1177
Aquesta pagina concernís l'an 1177 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En setembre, entrevista diplomatica entre Loís VII e Enric II regardant lei pretencions anglesas sus Berric e Auvèrnhe e la dòt d'Adela de França (Gisors e Vexin) totjorn tenguda per lei fòrças reialas. Lo rèi anglés renoncièt ai doas províncias centralas dau Reiaume mai la question de la dòt foguèt pas reglada.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Lo rèi Enric II autorizèt la bastida de cementèris josieus dins lo reiaume. Pasmens, èra obligatòri de lei crear en fòra dei vilas.


text:
Aprene e ensenhar las lengas e las culturas regionalas a l’escòla de la Republica
Es lo titol del document en francés que ven d’editat l’educacion nacional.
lo document que’s pòt cargar ací
Somari :
- La lei d’orientacion e de programacion per la refondacion de l’escòla de la Republica ;
- Una assisa juridica solida per l’ensenhament de las lengas e culturas régionales ;
- Dels orientacions nacionales déclinadas dins cada academia ;
- Dels modalitats d’ensenhament diversificadas ;
- Valorizar sos competéncias en lenga regionala als examèns ;
- L’ensanhament bilingüe : una pedagogia especifica ;
- Se dobrir sus l’Euròpa amb las lengas régionales ;
- Las lengas, mas tanben las culturas régionales ;
- Una politica volontarista de recrutament e de formacion d’ensenhaires qualificats ;
- Dels esplechs pédagògics dédicats ;
Pels adults : lo diplòma de competéncia en langa ;
- La situacion especifica de las langas d’origina dins los otramars ;
- L’ensenhament de las lengas regionales amb qualques chifras ;
- Per mai d’informacions.


text:
Mérobert
Mérobert es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat, ocupada per l'armada alemanda dempuèi lo 15 de junh de 1940, n'a liberat lo 17 d'abril de 1944[1].
La commune, occupée par l'armée allemande depuis le 15 juin 1940, en est libérée le 17 avril 1944[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Paulin Trégaux (cònsol), "Istòria de la guèrra a Mérobert (nòta del 26 de novembre de 1944)", in Còrpus Etampois
- ↑ Paulin Trégaux (maire), "Histoire de la guerre à Mérobert (note du 26 novembre 1944)", in Corpus Etampois


text:
Idealisme
Se nomena idealisme tota teoria filosofica que considèra que la natura darrièra de la realitat repausa sus l'esperit, sus de formas abstrachas o sus de representacions mentalas. Per la filosofia de la coneissença, l'idealisme s'opausa al realisme, qu'afirma que lo monde extèrne a una existéncia independenta de la consciencia e de la coneissença que ne podèm aver. Per la filosofia de l'esperit, l'idealisme s'opausa al materialisme, qu'afirma que la realitat darrièra es la matèria.
Somari
Un concèpte multiple[modificar | modificar la font]
Aquel esquèma fòrça general se descompausa en tant espècias d'idealisme coma i a de biaisses de relativizar la realitat al benefici d'un mond conceptualizat quin que siá o de la conceptualizacion d'esperela:
- L'idealisme pòt en primièr consistir a sortir de la realitat tota aparéncia, los fenomèns essent en realitat de representacions de l'esperit ;
- L'idealisme pòt consistir a afirmar que la pensada es l'unica realitat certana; tota autra essent del domeni de la conjectura;
- Lo monde, el meteis, assimilat analogicament a un èsser pensant (punt 2), l'idealisme consistís encara a supausar la derivacion dels èssers e de la realitat a partir d'un principi esperital (pensada, consciéncia, concèpte, eca) ;
- Al gra seguent, l'idealisme afirma l'existéncia vertadièra d'un monde conceptual (realisme de l'intelligible); amb variantas multiplas segon lo pes o empresa d'aquel univèrs sul monde sensible se aquel demòra;
- Fin finala, tota forma possibla de realitat sensibla essent venguda insignificanta, un autre idealisme se resumís a tornar cap a l'essencial de l'èsser a la pensada o a la consciéncia.
Aquel quadre dels principals tipes d'idealisme fa jorn doas observacions :
- S'aplicant pas al meteis objècte e per causa, los postulats d'aqueles idealismes pòdon èsser mai o mens contradictòris. Apareis dificil per exemple de pausar la pensada coma sola realitat fisabla e d'avançar en meteis temps l'ipotèsi d'una realitat pus transcendentala.
L'idealisme antic[modificar | modificar la font]
Per Platon, la realitat se devesís en dos espacis: lo monde visible e lo monde intelligible.
Dins lo monde visible cal distinguir çò qu'es de l'òrdre:
- dels èssers vivents, plantas e objèctes de fabricacion umana
- de l'imatge ;
- las ombras (es a partir d'una ombra que foguèt realizat lo primièr imatge)
- los fantaumas: rebats (ex. Narcís) o a sus une superfícia polida (ex. Lo boclièr de Persèu) e las autras representacions fachas de man d'òme
- Los imatges son imitacions de la primièra categoria (modèls), mas los imatges sonque imitan l'aparéncia del modèl. Doncas pòdon pas nos aprochar de la coneissença de l'objècte.
Dins lo monde intelligible distinguissèm:
- la coneissença discursiva, aquela que se basa sus las ipotèsis o sus l'observacion dels modèls. Aquí classarem l'ensems de las sciéncias, tanplan umanas coma experimentalas.
- l'intelligéncia dialectica, aquela que tòca als principis que comanda totas causas sens passar per l'exemple o la « modelizacion ».
Als darrièrs limits de l'intelligible, sol lo filosòf pòt percebre l'idèa del ben. D'un autre biais, las idèas son d'un òrdre superior e es l'òme que se deu auçar cap a elas. Atal Platon fa de la filosofia l'aisina de la coneissença vertadièra.
A l'idealisme de Platon, es opausat a vegadas lo realisme d'Aristòtel. Mas las Idèas an una existéncia independenta de nosautres: Platon es doncas plan un realista, mas un realista de l'intelligible. L'aristotelisme es alara considerat coma une varianta del platonisme que se'n distinguís subretot per l'immanéncia d'aqueles principis.
Una autra oposicion a l'idealisme de Platon se tròba dins l'atomisme de Leucippe e Democrit, que las teorias son purament materialistas. Per eles, l'Univèrs es unicament constituit de vueit e d'atòms.
L'idealisme modèrne[modificar | modificar la font]
Quand l'idealisme antic sonque valorizava d'un biais o d'un autre l'intelligible del monde, los pensaires de l'epòca modèrne faguèron anar fins a fòrça luènh la logica d'aquela relativizacion de la realitat sensibla. Amb lo temps, d'idealizacion en renforçament de la subjectivitat, lo crèdit dins l'exterioritat del monde demeniguèt de contunh e l'idealisme modèrne resistiguèt pauc a la temptacion de negar l'"alteritat" de la realitat, qu'es reduit dins sa totalitat a de l'intelligible.
- Descartes, idealisme problematic (idealisme empiric, segon Kant): la pensada es la realitat mai evidenta, la realitat del monde exterior es problematica. Sol Dieu pòt nos la garantir.
- Leibniz, idealisme monadic: las substéncias son esperitalas, e Dieu establit un armonia entre elas.
- Berkeley, idealisme immaterialista: la matèria es une ficcion ontologica. Berkeley considèra que la consciéncia attribuís per error una objectivitat a çò qu'es sonque una produccion ideala. Aquela doctrina nega doncas que poscam conéisser lo monde exterior çò coma es perque existís pas d'esperel mas sonque dins la pensada. Una formula celèbra la resumís: "Èsser, es èsser percebut percebre." (Tractat suls principis de la coneissença umana, 1710).
- Kant, idealisme transcendental : limitacion de la rason, distincion entre fenomèn e nomèn, es a dire entre l'experiéncia que podèm aténher, e la causa en se que nos es desconeguda. E mai aquí, i a pas d'idealisme al sens estricte, la posicion de Kant essent pus nuançada (Kant s'opausant d'un autre costat a l'idealisme pur): la sola realitat coneissabla es fenomenala, donada dins lo quadre transcendental de l'espaci e del temps (idealisme transcendental), mas sola l'experiéncia dona un material valid per la coneissença (realisme empiric).
- Schopenhauer, idealisme volontarista: lo monde es a l'encòp la meuna representacion, e un principi non racional desprovesit de coneissença, la Volontat, que capita a se "conéisser" per la representacion dins lo monde fenomenal.
- Hegel, idealisme absolut: la sola realitat es l'Esperit absolut, l'esperit es tot e tot es esperit. L'Esperit absolut es tanben Rason universala : « Çò qu'es racional es efectiu, e çò qu'es efectiu es racional » (filosofia del drech, prefaci).


text:
Mellecey
Mellecey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat en Bourgogne, en lo departament de la Saône-e-Loire (Còsta chalonnaise), a aperaquí 9 quilomètres al nòrd-oèst de Chalon-sus-Saône[1].
Situé en Bourgogne, dans le département de la Saône-et-Loire (Côte chalonnaise), à environ 9 kilomètres au nord-ouest de Chalon-sur-Saône[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòc de Annuaire Comuna.fr, Pagina sus Mellecey, Consultat lo 9 de febrièr de 2012.
- ↑ Site d'Annuaire Mairie.fr, page sur Mellecey, Consulté le 9 février 2012.


text:
Chassant
Chassant es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat en Eure e Loir, a 130 km de París, entre Chartres e Nogent lo Rotrou, en Caçant es una pichona municipalitat del Portamantèl #que l'origina del nom ne remonta a la mitat del XIIe sègle.
Situé en Eure et Loir, à 130 km de Paris, entre Chartres et Nogent le Rotrou, Chassant est une petite commune du Perche dont l’origine du nom remonte à la moitié du XIIe siècle.


text:
Còl (anatomia)
Lo còl (var. còth) es la region del còrs qu'es situada entre lo cap e lo rèsta del còrs (tronc).
Per l'Òme e fòrça animals vertebrats, lo còl es plan vesible. Per d'autres animals, se pòt limitar a una simple articulacion del còrs.
Lo còl es la partida del còs que dona a la tèsta sa mobilitat.
Somari
Anatomia del còl uman[modificar | modificar la font]
Lo còl es la viá de passatge de fòrça viscèras, Fa lo ligam entre la tèsta e lo tronc. Diferents elements vascularis, nervioses, muscularis o mai i passan. Anatomicament, la region del còl es delimitada en arrièr pel processus espinal de C7, lateralament par l'articulacion acromioclaviculària e en avant per las claviculas e lo manubrium esternal. En naut, se delimita aquela region per la linha superora de nuca en arrièr e l'òs ioïde en avant tou en passant pel processus de la mastoïde de l'òs temporal del crani.
Los elements Vascularis[modificar | modificar la font]
Pels sistèma arterial, se distinguís d'en primièr doas grosses vaissèls que son l'artèria carotida primitiva e la subclaviara, eissida del tronc arterial braquiocefalic del costat drech e de la partida orizontala de l'arc aortic del costat esquèrra. L'artèria subclaviara camina cap al membre superior, passant jos la clavicula e dins lo desfilat esclenic que ven artèria axiliária. Dona de colateralas avant de passar dins lo desfilat escalenic que son:
- artèria toracica intèrne
- artèria vertebrale
- lo tronc tirocervical de que naisson la tiroïdiana inferiora, la cervicala ascendanta, la cervicala transvèrsa e la supraescapulària.
- lo tronc cervicointercostal que dona naissença a la cervicala prigonda e a l'intercostala suprèma.
- l'artèria escapulara dorsala
Per l'artèria carotida primitiva, se vei la forca carotidiana al nivèl de C4 per donar las carotidas extèrne e intèrne. L'artèria carotida intèrne donará pas de colateralas sonque al cervèl. Per la carotida extèrne, nais sul costat intèrne de la forca carotidiana e dona diferentas colateralas.
- sul costat anterior, del bas al naut, dona la tiroïdiana superiora, la linguala e la faciale.
- sul costat posterior, dona del bas al naut, la faringiana ascendanta, la temporala, l'occipitala e l'auriculària posteriora.
- sas brancas terminalas s'identifican coma essent l'artèria temporala mejana e l'artèria maxillària.
Pel sistèma venós, es parallèl al sistèma arterial, la sola diferéncia es dins la vena axillària que ven vena subclavièra passant jos la subclaviària mas en avant de l'escalèn anterior e non pas dins lo desfilat escalenic coma lo fach l'artèria correspondanta.
Los elements viscerals[modificar | modificar la font]
- Faringe
- Laringe
- Traquèa
- Esofag
Los elements nervioses[modificar | modificar la font]
- Plexus braquial
- Nèrvi frenic
- Nèrvi pneumogastric
Diamètre del còl coma indicadors[modificar | modificar la font]
D'anomalias al respècte a la mejana del diamètre del còl podent èsser indicators;
- indicadors de subrepes: Lo diamètre dèl còl (o Torn del còl) pòt donar un indici fisador d'IMC anormalament naut per l'enfant de mai de 8 ans.
- Indicador d'ipertiroïdiá o d'opotiroïdiá
- risc d'apnèa obstructiva du sòm,
- risc aumentat de diabèta
- risc aumentat d'ipertension pels adultes.


text:
Patric Bobbio, dau Ceucle, a segur donat la man per alestir tot aquò, e Miquèu Tournan a obrejat tota una tiera d’instruments de musica que chascun podrà faire, amb un tròç de canissa, de pèira, o qué que siegue que podretz trobar dins la natura.
Aquelei, se pòdon utilisar, l'avèm fach! e lei siblets siblan.
E d’animaciens de previstas cada dimècre. Enfantons, faudrà pas eisitar a venir !
« L’Institut d’Estudis Occitan nos a ben ajudadas, ambé d’ancians manuaus de sosten pedagogics que, son estats editats per lei mèstres deis annadas 1970 » nos vèn Patricia Jouve.
A l’epòca dei premiers cors d’occitan a l’escòla, de trobaires coma Danieu Daumàs o Florian Vernet, avián creat d'aisinas per lei mèstres, e ara podrián encara servir.
Mai segur, que dins la cort de recreacion, d’autrei juecs se faguèron, tau coma la marèlla o un juec de garçon que mai que d’un fugissèt : « Cridar seba ! »


text:
Prèmi “Aran de Literatura”
Lo Conselh General d’Aran ven de publicar la convocacion dels Prèmis Aran de Literatura, amb de prèmis fins a 1000 èuros. Lo concors literari a tres categorias: narracion, poesia e conte infantil, e s’i pòt presentar d’òbras escrichas en lenga occitana, dins totas sas varietats.
Los trabalhs s’auràn de presentar al Departament de Cultura e Lengua deth Conselh Generau d’Aran abans lo 28 d’abril de 2017.
Los prèmis se liuraràn dins l’encastre de la Hèsta d’Aran, lo 17 de junh.
Basas del concors literari.
Mai d’informacion: Conselh Generau d’Aran


text:
Andornay
Andornay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo pichon vilatge de Andoray s'estend sus solament 148 ectaras #qu'un sol recobert de bòsc. Aquel pichon territòri n'es una plana amb qualques pichons tucs arrodonits e aplaties.
Le petit village d'Andoray s'étend sur seulement 148 hectares dont un seul recouvert de forêt. Ce petit territoire est un plaine avec quelques petites collines arrondies et aplaties.


text:
Verdelais
Verdelais [berde' laj] o Verdelai (Verdelais en francés) es una comuna situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània.
Verdelais es una comuna situada a l'extrèm sud-èst de Bordalés, dens la region de Sent Macari.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Verdelais se tròba au bòrn dau plèir calcari de l'Entre Duas Mars, a shivau sus la plana de la valèia de Garona e sus tres tucaus delimitats per los rius nomats lo Galoishèir e lo Paduenc. L'un daus tucaus s'apèra lo Mont Cussòu (Cussol).
La prumèira glèisa, dedicada a sent Maurici, estut bastida au borg d'Aubiac, suu bòrn de Garona, a l'emplaçament d'una villa galloromana. A d'aqueste endreit se tròba tanben lo pòrt de la Garonèla.
Nombrós son los toponims occitans (gascons) a Verdelais : Graus, Pujòus, Vaura, lo Rodèir, la Moliata, la Nausa, los Paduenc, Borrilhon, la Boishèira, Vernilha, Sarra la Co(h)a, la Rama, Bòsc Grand (XIX°), Pantòc, lo Luc, lo Cròs de Vertulh, la Graveta...
Istòria[modificar | modificar la font]
Istòria dau santuari[modificar | modificar la font]
L'origina de Verdelais tala que la coneishem adara remonta au XII° siègle. Un crotzat, Geraud de Gravas, qu'èra originari dau virat, tornèt de Tèrra Senta damb una estatuda de la Vièrja. A la seguida d'un vòt hèit quòra èra encerclat preus Sarrasins, bastit un petit oratòri dens la granda forèst de l'Entre Duas Mars, aquesta sauva qu'a balhat son nom a la Sauva Majora. A la mòrt dau shivalèir vingut ermita, una comunautat de monges, los Grandmontans, s'installèren dens la clarèira deu Luc. Construisuren los prumèirs bastits conventuaus damb una glèisa, treitinèren, e bienlèu lo santuari estut coneishut deus paisans deu lòc. Disen que lo prumèir miragle susvingut en 1185.
A l'Atge Mièi, seguiren mantun periòde de guèrras, pèstas, destruccions, entrecopadas per l'episòda dau Pas de la Mula. La mula d'Isabèu de Foish botèt lo pè dens lo trauc on los monges avèvan estujat l'estatuda de la Vièrja per la botar a l'abric daus pilhatges. Las guèrras de religion (1562) acabèren de botar lo santuari en roina.
Aquò's sonque 50 ans pus tard que lo cardinau François de Sourdis, arshavesque de Bordèu, en vesita a Verdelais, decidit d'i implantar una comunautat de Celestins. Son aqueths, dont, lo mèi coneishut, lo pair Proust, qu'an començat a balhar au vilatge son visatge actuau. Tracèren las Alèias, bastiren un prumèir convent, apui un segond au XVIII° siègle ; rebastiren la glèisa, en i ajotant un nartèx e un transèpte. Los trabalhs durèren de 1630 a 1666. D'aquera epòca am gardat lo magnific retaule damb la Vièrja en castanhèir policròm dau XIV° siègle, mèi de nombrós ex-voto, dont los murs de la glèisa son caperats, temuenhant de la fòi de las gents de l'epòca. Au XVII° siègle tanben, la cura es transferida d'Aubiac a Verdelais e la glèisa de Nòsta Dama ven glèisa parropiala.
Ven la supression de l'Òrde deus Celestins en 1778, apui los turments de la Revolucion. En 1794, lo maire Grenouilleau vòu mèsme hèser abàter l'estatuda au hons deu còr. Contan que, digun ne volent se riscar a l'aterrar, lo quite maire angut ec hèser eth-mèsme ; mès, en montant sus una escala, se trobèt mau. La glèisa damorèt egau barrada dinc a la fin de la Revolucion.
Diferents religiós, en petit nombre, esturen enviats a Verdelais per assegurar lo manten deu servici deu culte. Mès aquò's pas qu'en 1838 que los Maristas s'installèren a Verdelais. Estut l'atge d'òr deu pelegrinatge de Verdelais, qu'èra lavetz, avant l'aparicion de la Vièrja a Lordas, lo mèi grand d'Aquitània. La granda figura de l'epòca estut lo cardinau Ferdinand Donnet, arshavesque de Bordèu. Devath son episcopat, lo calvari de Verdelais estut creat, la glèisa se vesut dotada de dus bas-costats e d'un clochèir, las Alèias esturen arrenjadas, e fòrt d'ostaus i esturen bastits. La majora partida èran comèrcis e otèls, mès i augut tanben los ostaus daus ex-abitants d'Aubiac, que l'ancian shèite de la parròpia venèva de mèi en mèi enclavat. Amèi, la proximitat de Garona impliquèva (e quò's totjorn lo cas) un hòrt risc d'aigats.
En 1924, la glèisa estut erigida en basilica menora. Los Maristas damorèren dinc a 1990, quòra passèren lo relais aus Passionistas. Enfin, esturen eths-mèsmes remplaçats preus Marianistas en 2007. Actualament, lo centre de Verdelais ne compta pas mèi, coma comèrcis, qu'una supereta, una farmacia, un cafè e un restaurant, lavetz que d'autscòps n'i avèva au mens una detzena. Per çò dau pelegrinatge, damòra totjorn viu.
Verdelais e lo Felibritge[modificar | modificar la font]
Una Felibrèia aujut lòc a Verdelais en 1926. Lo sarmon estut dit per l'abat Giraudet, coneishut coma l'abat Escudey per sos sarmons en gascon.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Lo principau ensemble monumentau, son las Alèias, plantadas de tilhòus. I tròban la basilica de Nòsta Dama e los bastimens conventuaus daus XVII° e XVIII° siègles, mès tanben un ensemble arquitecturau remercable constituit per un alinhament d'ostaus dau XIX° siègle sus la faça mijorn de las Alèias. La majora partida èran otèls o auts comèrcis, en particulièr boticas d'obgèits de pietat. Sus la faça nòrd de las Alèias, se tròba l'ostau de Pontac, qu'a apartingut a un grand magistrat bordalés au XVII° siègle ; coma l'ostau de retrèita, aujut tanben a un moment la foncion d'otèl ; veiràn tanben l'anciana escòla de gojats daus Maristes, apui un ostau dau XVII° o XVIII° siègle. Lo petit patrimòni es present sus las Alèias : crotz votiva eslevada pendent l'epidemia de pèsta de 1630, hont damb lo buste dau cardinau Donnet (1854).
Lo Calvari, sus las pantas dau Mont Cussòu, data dau mitan dau XIX° siègle. Es compausat de duas capèras (Senta Agonia e Sent Sepulcre), d'un camin de crotz de 14 estacions, e de las tres crotz monumentalas damb un interessant estatuari. Malurosament, las tempèstas e lo manque d'entreten an hèit lur òbra e lo Calvari es entrat actualament dens una fòrt longa fasa de restauracion.
Lo site dau Luc, dens lo valon dau Galoishèir, compòrta un ensemble d'estatuas representant l'episòdi dau Pas de la Mula, un abric preus pelerins, un lac damb un ancian molin - pòden encara devinar l'emplaçament dau riu molenda. Lo monument mèi important a d'aqueste lòc es la hont de la Vièrja, reputada garir las malausias daus ulhs. Lo site dau Luc es prolongat per un vaste espaci verd, malurosament interdit anuit au public, que podèva èster un lòc de meditacion : lo bòi (o parc) daus Pairs.
Mantun bastiment a Verdelais a servit d'escòla, qu'èsti laïca o mèi religiosa : l'anciana escòla Sent Miquèu (a Jòfre), l'ostau Senta Anna, l'escòla de la Moliata, l'ostau de Nazaret (a Narcé). Los maines viticòlas ne son pas en rèste : lo mèi remercable, benlèu pro ancian, es lo castèth Pomirol le Pin ; i a tanben lo castèth Charrau o lo maine de Meirós. Per çò daus ostaus medievaus, dits cocotas o simplament vielhas bòrdas, ne'n tròban un pilòt dens lo borgat de Ròcacava, e quauques auts esbarrinclats alhurs.
I avèva d'auts còps fòrt de molins a Verdelais. Suus tres molins a vent (un a Vaura e dus a Cussòu), ne damòra pas mèi que lo molin de Cussòu, bastit en 1729 sus un terrenh crompat preus Celestins. Per contra, los molins d'aiga an milhor resistat : molin dau Pas d'Aubiac (tornat bastit après una burla), molin de Ròcacava (sembla lo mèi ancian, d'origina medievala ; sonque las parets damòran, damb lo canau de huita), molin de la Moliata (damòran tèit e parets mès quò's una roina), molin dau Luc (lo sol enteirament conservat), molin daus Quate Sòus (quauquas roinas).
Coma petit patrimòni : la crotz de mission de la Moliata (1844) ; la Vièrja de la Nausa (1819), la Vièrja dau Mont Celestin e l'Ange indicator (1870) que montran lo camin de Nòsta Dama de Verdelais. Los putz, los lavadèirs e las honts son redde nombrós. La tomba d'Henri de Toulouse-Lautrec es au segrat de Verdelais.
N'oblidaram pas de mencionar l'anciana glèisa d'Aubiac, son ancian presbitèri (o priorat) dau XVI° siègle e lo pòrt de la Garonèla.
Enfin, coma sites pus o mens naturaus, lo bòi de Vertulh e los bòis de Cussòu son encara plens de mistèris. Vesetz tanben las peirèiras de Bertric, e lo long dau riu, los sites de la Moliata, de Ròcacava e daus Guionets.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Isabèu de Foish
- Francés Mauriac
- Guilhèm Dadòr
- Enric de Tolosa-Lautrèc (1864-1901)
- Pèir Campana
- Claudi Bellòc (1936-2002)
- Lydie Balloux


text:
Castèthnau de Manhoac
Castèthnau de Manhoac (oficialament en francés Castelnau-Magnoac) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e era region istorica de Bigòrra, qui's tròba suu Plan de Lanamesa. Administrativament, que's trapa en departament francés deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Memoriau deth Còs Franc Pomèr e deth 49au Regiment d'Infanteria
- Musèu deth Còs Franc Pomèr
- Collegiada e Musèu d'Art Religiós
- Plaça dera Porcau
Personalitats ligadas ara comuna[modificar | modificar la font]
- Arnaut d'Ossat
- Maxime Dastugue
- Jean Melchior Dabadie de Bernet
- Familha dera Marca-La Marca, anciana familha nòbla de Bigòrra, installada despuish eth sègle XIVau en Castèthnau de Manhoac, en castèth dera Marca e en castèth vesin de Manent (Gers). Familha extinta ens mascles ara debuta deth sègle XIXau.
Vida locau[modificar | modificar la font]
Espòrt[modificar | modificar la font]
- Manhoac FC Club de rugbi


text:
Montinhac (Perigòrd)
Montinhac[1] (oficialament en francés Montignac) es una comuna d'Occitània, en Perigòrd e la vau de Vesera. Es administrada per lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània Lemosin Peitau e Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Una atestacion anciana es Montignacum (en latin, sègle XII). Emb lo sufixe -acum, i a doás possibilitats : lo nom de persona *Montinius, derivat de Montinus, el-meteis derivat de mons, causit per Dauzat e Rostaing[2], pus evident foneticament, o, s'es possible de tornar prene las explicas que valon per Montinhac (Gironda), un aute nom, Montanius, causit per Ernèst Negre (citat par B. Boyrie-Fénié), pus frequent mas que demanda una dissimilacion. Bénédicte Boyrie-Fénié escarta pas cap de solucion[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
2013 : 2814 abitants
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Pels articles omonims, veire Bèrra
.
La mar de Bèrra o l'estanh de Bèrra es un estanh d'Occitània, en Provença, que comunica amb lo litorau mediterranèu per lo canau de Caronta.
Dempuei lo sègle XX, la mar de Bèrra es venguda una granda zona industriala que s'es liada estrechament a la metropòli de Marselha, qu'es un pauc pus a l'èst. Compren en particular:
Lei vilas pus importantas de l'estanh son Bèrra de l'Estanh, Vitròla, Marinhana, Lo Martegue, Istre, Miramàs e Sanch Amàs.