text:
Campanha de Belgica
La campanha de Belgica, tanben dicha batalha de Belgica ò campanha dei 18 jorns, se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 10 au 28 de mai de 1940. Foguèt la consequéncia de l'ataca generala d'Alemanha còntra lo frònt occidentau defendut per França, Reiaume Unit e Belgica. Leis Aliats assaièron de blocar l'ofensiva alemanda sus lo territòri bèlga car pensavan que foguèsse l'ataca alemanda principala. Aquò entraïnèt una tiera de batalhas majoras entre formacions blindadas francesas e alemandas (batalha de Hannut). Pasmens, lo 12 de mai, acomencèt la vertadiera ofensiva alemanda principala que rompèt lo frònt francés dins leis Ardenas e entraïnèt l'afondrament deis armadas aliadas que deguèron pauc a pauc se retirar vèrs l'oèst e abandonar Belgica. Lei fòrças bèlgas contunièron de combatre fins a la conquista totala de son territòri per leis Alemands e capitulèron après sa pèrda.


c: text/html

text:
Sainte-Austreberthe (Sèina Maritima)
Sainte-Austreberthe es una comuna francesa administrada per lo departament de la Sèina Maritima de la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel riu lo Austreberthe #que i pren la siá font.
La commune est traversée par la rivière l'Austreberthe qui y prend sa source.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a ligat a l'istòria de santa Austreberthe.
La commune est liée à l'histoire de sainte Austreberthe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ugarit
Ugarit èra una ciutat antica d'Orient Mejan situada sus lo litorau de la Siria actuala. Fuguèt la capitala d'un principat situat sus una crosiera importanta dau comèrci antic au limit entre lei zònas d'influéncia de Mesopotamia e d'Egipte.
La premiera mencion de la vila fuguèt descubèrta dins leis archius diplomatic de Mari de 1810-1760 avC. Ugarit èra alora vassala dau Reiaume de Yamkhad centrat sus la vila d'Alèp. Après l'afondrament dei dinastias amoritas a la fin dau sègle XVI avC, lei mencions seguentas datan dau sègle XIV avC. La vila èra d'ara endavant plaçada sota la senhoriá egipciana. Pasmens, passèt rapidament sota lo contraròtle deis Ititas que someteguèron lo nòrd de Siria. De revòutas se debanèron còntra aquela dominacion mai Mursili II capitèt de restablir la preséncia itita que foguèt plus contestada. Pasmens, coma la màger part dau reiaume itita, Ugarit foguèt destrucha e pilhada per lei Pòbles de la Mar a la fin dau sègle XIII avC ò au començament dau sègle XII avC.


text:
Nous reprenons ici, dans ses grandes lignes, la typologie de Bec (1971 ; 1986), dont nous n’ignorons pas qu’elle est sujette à discussion mais qui a pour elle le mérite de la clarté. Conformément aux conclusions de Chambon/Greub 2002, nous nous refusons cependant à ranger le gascon, comme le catalan, sous l’étiquette d’‘occitan’.
Aquesta tèsi que hasó l’objècte d’un comentari de part de D. Sumien (extrèit de la soa rubrica en Jornalet deu 24 d’abriu) :
La tèsi de Gouvert en particular, ven desenant una lectura obligatòria per tot occitanista que pretend far de toponimia (l’excelléncia dau trabalh de Gouvert l’a pas empachat de far d’errors pontualas, per exemple sus la classificacion dau gascon, mai aquò entrepacha pas lo bòn movement globau de sa tèsi).
Lo mot « error » emplegat per D. Sumien a prepaus de la classificacion deu gascon segon X. Gouvert, n’ei pas briga legitime. Tà classificar lo gascon hòra de l'occitan, Gouvert que’s basa sus un estudi lingüistic seriós, publicat en ua revista dab comitat de lectura, mentre que los critèris qui mian Sumien tà classificar lo gascon hens l’occitan non son fondats sus nat estudi scientific quin que sia, a maudespieit de las allegacions deu provençau. Que cau raperar la classificacion occitanista deu gascon que provien d’ua convencion arbitrària, non suportada per nat estudi scientific. Sumien non dispausa de nat argument fondat tà poder afirmar que Gouvert s’ei enganat.
Que podem sonque constatar los critèris qui Gouvert hè servir tà classificar lo gascon que son diferents deus causits per Sumien. Totun, nat estudi scientific non vien a corroborar las conclusions de Sumien qui demoran en maine deu « wishful thinking ». Sumien qu’admet com a vertat vertadèra « resultats » scientifics qui n’existeishen pas. Los estudis correspondents que demoran per har. Dongas, las conclusions de Sumien non son pas scientificament fondadas. Que son arbitràrias e possiblament erronèas com ac suggereishen las conclusions de la famosa publicacion ja citada: J.-P. Chambon e Y. Greub, Note sur l'âge du Proto-Gascon, Revue de Lingüistique Romane, 66(2002), 473-495. En tot cas, qu'ei ua gran error de Sumien de considerar que's pòt parlar d'error a prepaus de la causida classificaira aplicada au gascon per X. Gouvert.
Nota Bene: que vs'enviti a tornar léger los tres pòsts qui tractan de l'argumentacion de Sumien a prepaus de la classificacion deu gascon: partida 1, partida 2 e partida 3.


text:
Raymond Abellio
Raymond Abellio (Tolosa, 11 de novembre de 1907 - Niça, 26 d'agost de 1986), escai de pluma de Georges Soulès, es un escrivan d'expression francesa e filosòf gnostic.
Eissit d’una familha paura del barri dels Minimes de Tolosa, Georges Soulès dintra en 1927 a l’Escòla politecnica per ne sortir dins los Ponts et Chaussées.
Son òbra romanesca, d’inspiracion e d’esséncia metafisicas, se compausa en primièr d'un roman (Heureux les pacifiques), puèi d’una trilogia (Les yeux d’Ezéchiel sont ouverts, La fosse de Babel, Visages immobiles) qu'ocupèt Abellio fins a la fin de sa vida. Aqueles quatre romans contan l'evolucion del contaire (nomenat en primièr Saveilhan puèi Dupastre) qu'es sus la via de l’òme interior e que, pauc a pauc, dintra sens prendre partit, al còr de l’istòria planetària contemporanèa e de sos subresautes.
Son òbra filosofica evoluciona a travèrs d'ensages e fòrça articles mostrant sa vision de la gnòsi, questionant lo sens e los enjòcs de la coneissença. Escriguèt tanben sas Memòrias, Ma dernière mémoire, tres tòms que cobrisson las quaranta primièras annadas de sa vida.


text:
24/12/2015
Raibe negre 10 per Gilbert Borgés
Marche. Marche dins la nuech. Auve nonmas lo bruch de mos pas que petan sus los pavats negres. Pas un quite lampiron. Eslonge lo pas. Auve un motor que s'apruema. Me renconhe dins una pórta. L'auto passa. Sens me veire. Tórne partir.
Marche dins la chariera negra. Nonmas un pitit sac sus l'eschina. Viste fach. L'essenciau. Pas lo temps d'emportar mai. Sabe pas tróp çó que i ai jietat. Ai fach entau. Un pauc a l'azard. Laisse ma vita. Totjorn temps de me'n trobar una autra. Aprep. Anar luenh. I anar viste.
Me despaiche. Pas me far veire. Esvitar los baloards. Fugir la lum. Laissar la vila 'vancès lo jorn. Durmirai aprep. Trobarai bien un endrech. Un garatge. Un angard. Una granja.
Verai coma me debraulhar. Me'n anar. Luenh. Viste. Sens me revirar. Tot laissar. Tot obludar. Enquera.
Auriá degut me mesfiar quante quó sonet a la pórta. Auriá degut me mesfiar. Pas drubir. Pas me mostrar. Far creire qu'era pas 'quí. Qu'existava pas. Qu'existava pus. Far lo mòrt. Ai drubert. Auriá pas degut. Dotze ans m'an sautat a la cronilha. Dotze ans a essaiar de tornar viure. Aviá tot fach per l'obludar. Per obludar lo plaser e la dolor. Enquera quauquas annadas e quó auriá pogut estre bon. Mancat !
Era aquí plantada sus lo lo palier, lo rison a la bochas. « Sei tornada... »
Fugisse. Fugisse dins la nuech. Auve nonmas lo bruch de mos pas que petan sus los pavats negres. Pas un quite lampiron. Eslonge lo pas. Aliça es tornada.
Gilbert Borgés
09:37 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Wala Sultan es nascuda en Siria en 1958. En 1979, alara qu’èra estudianta al’universitat de medecina d’Alèp, assistís a l’assassinat d’un de sosprofessors pels Fraires musulmans. Pus tard, coma ginecològa, serà confrontadaal calvari endurat per las femnas musulmanas. Aquestes eveniments la marcaránlongamai e farán trantalhar sa fe. En 1989 capita a s’exilhar als Estats Unitsd’America ont torna estudiar e s’installa lèu coma psiquiatra. Escriu fòrçadins de revistas arabofònas, publicadas mai que mai als EUA. En febrièr de 2006, son entrevista difusida sus Al Jazeera la farà conéisser al monde sancèr.
Quand Wala Sultan parla de l’islam, sap çò que ditz. Passèt trente uèit ans de savida dins la preson de la societat islamica. Amb son libre ensaja de prevenirlo monde democratic dels perilhs de l’islam. Es pas la primièra democratapassada en Occident qu’ensaja de dobrir los uèlhs als democratas e aparairesdels dreches umans, mas sovent aquestes refusan de legir lors libres. Sensjamai res legir, contunhan de creire que « l’islames una religion coma las autras ». Refusan d’admetre que l’islam espas una religion mas una ideologia fascista (la charià) amb un còdi de lafamilha canonisat, un còdi civil canonisat, un còdi penal canonisat, etc… Totaquò claus dins un libre volgut « sacrat ».La realitat es qu’aqueste libre es una crida al crimi contre l’umanitat que losdemocratas occidentals contunhan de voler, de non pas ignorar, mas dessaupre. Dessaupreson contengut exacte. L’islam tal coma definit dins lo coran e los adites(recuèlh de las dichas e actes del profèta Bafomet e de sos companhs, consideratscoma de principis de governància personala e collectiva pels musulmans) esincompatible amb la democracia e los dreches umans. Tre las annadas 1950 EnMalraux aviá vist se formar l’èrsa islamista e brandit l’esquilla d’alarma. Ja,sens reaccion dels democratas.
Puslèuque de far un estudi del libre de Wafa Sultan, tan val ne revirar d’unes tròcescausits. Benlèu qu’aquestes balharán als valents la curiositat de ne saupre maisus aqueste islam que tot lo monde crei de conéisser. Ai remarcat que,malurosament, al rebat de tota causa, los que ne sabon lo mens son sempre losque ne parlan lo mai. E mens ne sabon, mai afortisson.
A la memòria de Maiídà, la meu neboda tantaimada que se suicidèt per escapar a un maridatge infèrnal que li èra estatimpausat dins l’encastre de la lei islamica de la charià. Poguèssa la seuastrada tragica venir una sorga etèrna d’inspiracion per totes los qu’an loprevilègi de viure dins una societat liura. Poguessen totes los -eparticularament totas las- que son someses a la tirania èsser encoratjats amelhor s’informar e a perseverar dins la via de la libertat malgrat la paur elas menaças. Emai delargui una escomesa a los que son secretament favorablesals principis de justícia e de liura expression : poguèssa l’istòria deMaiídà, e la de las nombrosas autras demoradas dins l’ombra, vos balhar locoratge de vos revoltar contra lo biais immoral e injuste de tractar las femnasdins lo monde musulman. Dedicaça a la pagina 7.
Quand qualqu’un adopta un tipe decomportament particular, gaita dins quina mesura los autres l’acceptan. Sel’encoratjan, o se pel mens emetan pas cap d’objeccion, contunharà. Lo biais comalo monde a capitulat e capitula totjorn de cara als guissals e a la furor delsenfants de l’islam, a grandament enquissat aquestes a cambiar pas d’atituda.Quand los autres servan lo silenci, o piège encara, batan la retirada, loscresents escaufats an l’impression d’aver rason. Pagina 14.
Aprèp los atemptats del 11 de setembre de 2001, los Estasunians se son demandats : « Perqué nos asiránatal ? »
Aquí la meuresponsa : « Per çò que los adeptes de l’islam asirán las femnas, eque, quin grope que siague, s’asira las femnas es incapable d’aimar los autres. »
Las gents cèrcan alavetzde compréner : « Mas per de qué los musulmans asirán tan lasfemnas ? »
I a pas qu’atal qu’o pòdiexplicar : « Per çò qu’imitan lor dieu. » Pagina 15.
Dins la màger part de las endevenenças,aprèp qualquas questions, la joventa confessava èsser estada abusadasexualament desempuèi l’enfància per son paire, son fraire, un oncle o un òmeautre de la seu familha. Sovent, la dròlla veniá a pro pena de dintrar dins lapubertat que tombava prens, just pauc de temps aprèp sas primièras lunas.Pagina 36, a prepaus de son trabalh de medecin dins un espital de Siria.
Cap a la fin de la fèsta, s’annonciava quelo nòvi aniriá dins la sala de las femnas per i venir cèrcar la seu jovaesposa. A pro pena avián ausit aquò que las femnas s’afanavan de recuperar lorvel integral, se tranformant en qualquas minutas en d’objèctes evocant debedocetas dispausadas sus las banquetas d’una rota. Veniá, alavetz, impossiblede las destriar las unas e de las autras. L’espaci de qualquas estonas, lasqu’èran tan polidas que Cheherasada s’enlaidissián al punt de semblar a çò quese pòt pas qualificar autrament que de voidescobilhas umans. Aquesta societatmalauta las a dondadas a cobrir un cós supausadament capable de desvirar losòmes del drech camin. Pagina 38.
Sa sòrre ainada foguèt maridada a tretzeans, qualques meses abans la despartida de lor paire. Son autra sòrre seguiguètl’annada seguenta, alara qu’èra annadida de onze ans. Pagina 41, a prepausde las sòrres de son marit.
Lo son de la votz de l’assassin rendentglòria a dieu se mesclava al bruch de la pistoletada. A partir d’aquel temps aisempre, inconscientament, assimilat allàh a la detonacion d’una arma de fuòc ees devengut a mon vejaire un dieu sens nat respècte per la vida umana. D’end’aquí, me soi mesa en quista d’un autre dieu : un dieu que respècte lavida e autreja de valor a cada èsser uman. Pagina 53, a prepaus del’assassinat en plen cors d’un de sos prefessors a l’universitat d’Alèp.
A n’aquela epòca, las gents èran aclapadasper la paur, la de l’inconegut. Viure dins un desèrt arre permetiá pas depreveire la seguida dels eveniments. En consequéncia, sos estatjants rebobtavançò que carrejariá lo lendeman. De las emocions umanas totas, la paur del’inconegut es l’una de las mai dangèirosas que siague per las capacitatsintellectualas e mentalas d’un individú. Los que ressentisson aquesta emociondevastatritz espròvan un besonh urgentissime de securitat e son incapables deviure l’instant present per çò que son esglasiats per l’idèia d’afrontaraqueste inconegut. Pagina 59, per explicar l’estat psicologic dels Arabesal moment de la creacion de l’islam. Per ela, d’òmes terrorisats per la paurpodián pas que congrear una religion terrorista.
Quand una persona a paur, asuga son espasa.De fach, las espasas dels Arabes èran sempre talhantas, plan asugadas. Èrantanben nombrosas, aitant dins la realitat que dins lor imaginacion. A tal puntque governavan cada aspècte de lor vida. Es dins aqueste contèxte de paur qu’esnacut l’islam. Apareguèt coma una responsa naturala als besonh psicologiquesdels estatjants del desèrt d’Arabia. Valent a dire lo besonh d’una podença pusfòrta que lo sentiment d’insecuretat que los aviá pres en ostatge. Adoncas ancreat un ògre inspirat per lor imaginacion trebola, un ògre pus poderós que lorpaur, un monstre que lor pòsque balhar la capacitat d’afrontar tot çò que losesglasiava. An aplechar aqueste ògre d’un poder total, puèi li an permés degausir d’aqueste poder per desfisar tot çò que los terrorisava. Pagina 60.
Los que vivián dins lo desèrt d’Arabia sonpervenguts a suportar lors paurs, pas qu’en utilisant un mecanisme psicologicde defensa universal. An fach en sòrta de congrear un ògre pus poderós de lorspaurs, capable de véncer tot çò que los espaurissiá. Los Arabes an balhatnòunanta nòu noms a lor dieu novèl. Totes aquestes polits qualificatius sonestats manlevats als libres de las religions anterioras a l’islam, dins l’amirad’asseire son poder divenc. Mentretant, d’unes atributs li son estats autrejatsper fin de lo distinguir dels autres dieus. Se torna pas trapar aqueles qualificatiusajèctes a cò de las autras divinitats, mas aquestas qualitats èran identicas alas dels dieus pagans de la peninsula arabica.
« Lo que pòtnòse » es un dels noms balhat al dieu de l’islam. Qual sap s’es normalqu’un dieu pòsque nòser ? Pr’aquò se tracha d’un atribut que los musulmansan autrejat a lor dieu e que los acapta tanplan de fièrtat coma quand l’apelan« lo fòrça misericordiós » e « lo longanime ». « Lodominator suprème », « lo constrenhant »,« l’imperiós », « lo qu’avilís », « lo noirriguièr »,« lo que fa morir lo viu », « lo fòrça-naut », « lovenjador », « lo susvelhant » : tot aquò son pas quequalificatius qu’an atribuit a lor ògre, puèi que se son apropriats per dire defar pas qu’un amb lor modèle. A cada còp que discutissi de la legitimitat e del’aspècte moral d’aquestes noms amb d’eridits musulmans, ausissi pas queguissals e bramadisses qu’en qualquas minutas transforman la consersa en unagarrolha inutila.Paginas 61 e 62.
Quand s’ensenha a un mainatge los noms dedieu e qu’òm li ditz qu’es venjedor, constrenhant, imperiós, dominator mastanben noirricièr, qué li avem fach ? Avem contribuit a la ceacion d’unapersona vendicativa, tiranica e autoritariá. (…) Los adeptes veson dins lordieu un ideal e s’esperfòrçan, conscientament o inconscientament, de venir comael e de faire pas mai qu’un amb’el. Quand los convencem que dieu es vendicatiu,justifiquam lo fach qu’eles tanben venguen vindicatius. Aquò’s dins la naturaumana de cèrcar a fusionar amb son ideal. Pagina 63.
Si un musulman e un non-musulman entretenonuna relacion, volontariament o per necessitat, lo musulman demorarà de longasus la defensiva, prèste a afrontar çò que los elements inconeguts d’aquestarelacion porián li porgir. Los adeptes de l’islam adoptan aquesta posiciondefensiva par çò que crentan l’autre e dobtan de la franquesa de sasintencions. Una tala relacion, per tan prigonda que siague, non pòt jamaievoluir al punt de permetre al musulman de far fisança a l’autre e de l’aimar.Pagina 66 e 67.
Una razià èra sinonime d’una pauretatrenfortida e de privacions per las victimas, mas de butin e de pilhatge pelsagressors. Puèi, l’islam es arribat per legalisar las raziàs del profèta e desos companhs e disciples. Dobrissètz quin que siague dels libres arabestractant de Bafomet e legirètz d’en d’abòrd lo raconte de las expedicions delprofèta. Caduna d’elas pòrta un nom e es estada menimosament detalhada. Lolector perspicace comprendrà aisidament qu’aquetas razias avián per objectiuprincipal lo raubatòri e lo despartiment del butin. L’islam a temptat dejustificar aquestas raziàs en considerant que semenavan la mòrt al nom de dieu.Paginas 69 e 70. Atal s’explica sens alongui que la propagacion de l’islam esestat e demòra una longa seguida d’invasions e de chaples. Caldriá aver pasjamai dobèrt un libre d’istòria per o saupre pas. Mas es sempre bon de tornarlegir las leiçons de l’istòria quand son pas estadas assimiladas coma cal.
Existís sus aqueste sicut una paraula atribuidaa Bafomet : « Lo murtièr a drech a son butin », çò que vòldire que quand un musulman tua un non-musulman, es autorisat a lo despolhar.Aqueste adit (paraula de Bafomet) a congreat de divergéncias d’opinions demestlos musulmans. D’unes se demandavan cossí lo murtrièr podiá sol aver drech albutin alara qu’un verset del coran balha l’òrdre de lo despartir en cinc.Pagina 71. Çò qu’es de reténer es que l’islam autorisa d’un biais sacrat losmusulmans a s’enriquir en tuant lo mai de non-musulmans que se pòsque.
Per ieu, se pòt pas comprene la vertadièranatura de las opinions e del comportament dels islamistas pas qu’en soscant enprigondor a la filosofia de l’envasiment, que s’es solidament enrasigada dinslor esperit. Lo bedovin crentava las raziàs, mas de dependiá tanben per podersubreviure. Puèi, l’islam es arribat e las a canonisadas. Los islamistas delsègle XXIen an sempre paur d’èsser invasits e passan cada instant de lor vida as’aprestar per envasir qualqu’un mai. La filosofia de l’invesiment dicta lorvida, lor comportament, lors relacions e lors decisions. Tre quitar mon país,comprenguèri còpsec que los Estasunians s’adonavan pas al pilhatge, alara quelos expatriats musulmans capitavan pas a pèrdre aquesta costuma. A pro penaqualquas setmanas aprèp mon intallacion als Estats Units d’America, una vesinaaraba me prenguèt far de crompas per m’ajudar a me familharisar amb ma novèlaenvirona. Un còp al supermercat, comencèt de dobrir lo mai de paquets que sepòsque, puèi entreprenguèt de traucar totes los taps de las botelhas de lachmas tanben los cobertons dels topinets de gelarèia e de crèma. Puèi, trauquètun cèrt nombre de paquets de cruscarelas, de mocadors e de spaghetti. Comadesaprovabi lo seu comportament capbord, li cridèri : « Dinà, mas quesiás a far ? »
- Que dieu los maldigue. Nos an panat nòstra tèrra !
- E fas aquò per ensajar de la recuperar ?
- Ensagi de lor far de mal ! Siás encara novèla aicí. Pòdes passaber que lo proprietari d’aqueste supermercat es un josiu.
Aquò data d’un quinzenatd’annadas, alara que veniái d’arribar als Estats Units d’Amarica, mas son depracticas que malurosament se perpetuan. Pagina 74. L’autora balha aquí un exemple d’antisemitismevisceral a cò de la màger part dels bafometans. Un antisemitisme preconisat pelcoran, contrariament a çò que planes ignorants pòdon pensar.
Lo divendres, totas las activitats de lavila s’arrestavan. Los òmes se n’anavan dins las mosquèas quand veniá l’ora dela pregària, mentre que las femnas demoravan tampadas dins los ostalses amblors mainatges, escotant, ça que la, lo presic d’en de la fenèstra e del balet.(…) Ma maire evaluava los orators en foncion de lor veeméncia, del volume delor votz e del grà d’emocion que podián difusir. Fasiá lo laus per d’unes e lacritica per d’autres. Èra esmeravilhada pels guissals mentre que ieu los aviáien òdi. Ai degut revòlvre aquel problèma soleta e ai causit de fugir l’environaislamica e sa cultura dels bramadisses e de l’invasiment. Paginas 75 e 76.
Dins lo monde musulman, la paur se retròba,plan solide, entrò dins lo biais qu’an los òmes de tractar las femnas. Son las primièrasvictimas de lor comportament ignòble e asirós. Pagina 77.
Dins l’islam, l’espós possedís la seu femnadel meteis biais que possedís los mòbles del seu ostal. Pagina 84. Faquatòrze sègles qu’aquò dura tot simplament per çò que son de recomandacions ed’òrdres portats sul coran e suls adites.
Segon lo profèta Bafomet, la pregaira d’unòme es interrompuda se un gos o una femna passa prèp d’el. Dins una societatconvencida d’aquò, dire que la femna es l’origina, aquò’s pas causa aisida perun escrivan (a prepaus del libre « Woman is the origen » del’autora Nawal El Saadavi). La doctora ElSaadavi visquèt dins la meteissa societat que ieu : una societat que creinon soncament que las femnas son impuras, mas que considèra qu’un individú quedespartís pas aqueste vejaire es un infidèl que s’amerita la mòrt. Pagina88.
Ai pogut ganhar la fisança de las femnas enlor expremissent la meu compassion. Alavetz, me revelèron d’unes secrets quegeneralament s’emportan a la tomba. Planas èran estadas violadas pels òmes delor familha, sovent per lor quiti paire. Las joventas celibatàrias que setrapavan prens a la seguida d’un viòl èran assassinadas tanlèu que sedescobrissiá lor estat. D’aqueste biais se netejava la vergonha e s’evitaval’escandòl. Qualquescòps, l’assassin e lo violaire fasián pas qu’un. Aquestaregion èra famosa per la produccion de las pomas. Atanben, s’impoisonavavolontariament cèrtas victimas amb los pesticidis utilisats per la cultura delspomièrs. Sul l’acte de decès se podiá legir « mòrta de mòrt naturala ».Pagina 94.
Vesiái pas perqué mos collègas pretendiánque la societat estasuniana èra decadenta, alara qu’avián pas jamai mes los pèsals Estat Units d’America. S’aqueste país tan immoral, alavetz, per de quétantes Sirians fasián coa dabans son ambaissada ? Pagina 96.
Tanlèu tornar a l’ostal, ai acabat unarticle qu’aviái començat a redigir qualques jorns pus lèu. L’ai concluit ambaquestes mots : « Nòstre frofèta Bafomet ditz : « Ensenhatzla pregària als enfants tre l’edat de sèt ans e se reguitnan, castigatz-lostanlèu qu’aurán dètz ans ». Ai pas res a far amb un profèta qu’ordòna a unpaire de batre son filh de dètz ans per l’obligar a pregar dieu ! »Pagina 104.
Mon espós partiguèt als Estats Unitsd’America un an e mièg abans ieu. Quand despausèri una demnada de passapòrtpels mainatges nòstres, l’agent del servici de l’immigracion refusèt d’estudiarlos dorsièrs jol pretèxte que, segon la lei islamica, èri pas la tutritz legalade mos enfants e qu’èra a lor paire de despausar aquesta demanda. Sortiguèri demon saquet de man la procuracion que mon marit aviá facha establir alprèp delas autoritats competentas e que m’autorisava legalament de dispausar de sonargent, de sos bens e de sos afars. Malgrat aquò l’agent la me tornèt enexplicant : Aquò’s una procuracion e non pas una ordonància de tutela.Aquò vos balha lo drech de dispausar de sos bens, mas avètz pas la tutela desos mainatges.
- Mas son tanben mos enfants, Monsenh.
- Una femna es pas la tutritz de sos enfants. Comprenètz ?
(…) Femna medecinreconeguda e respectada, me consideravan pas capabla d’èsser la tutritz de mosmainatges, mentre qu’un ivronhassa desprovesit de morala (un parent de son marit qu’èraestada obligada d’anar quèrre) aviá lodrech d’èsser mon tutor e lo de mos enfants. Paginas 111 e 112.
Lo coran ditz : « Avètz dins lomessatgièr d’allàh un agrègi modèle » (33:21). Lo profèta esposèt Aïchàqu’aviá sièis ans e el cinquanta. Lo maridatge foguèt consomit quand ladrolleta agèt nòu ans. (…) La costuma islamica accòrda pas cap de valor al’enfància. L’enfant aparten a son paire. A lo drech de ne dispausar coma d’unben quin que siague. Pagina 121 e 112. Per l’islam la pedofilia es pas uncrimi, mas deu èsser lo « modèle ». Pas estonant dins aquestascondicions que d’uèi encara, dins d’unes paises d’Islamia, d’unas drolletas dedètz ans siaguen maridada. Atal cossí pedofilia e viols son legalisats per lacharià.
Es ditz que Bafomet se roncèt sus ladrolleta de nòu ans tanlèu que li foguèt fisada. Abans d’èsser realamentprèstas per se maridar, las femnas an besonh d’aténher un cèrt estadi demaduretat fisica, intellectuala e emocionala. En causa de l’istòria d’aquesteviòl, l’islam lor refusa lo dreh d’aténher aqueste estadi. Refusa a lasmusulmanas lo drech de se maridar en tant qu’èsser uman racional. Pagina125.
Quand se discutís de l’esclabissadura tocanta la plaça de la femna dins lo monde musulman, los aparaires de la chariàprotèstan, assegurant que l’islam respècta las femnas, mas que d’unes adeptesinterpretan mal lo coran e la tradicion profetica. Ai pasmens unaquestion : Aquestes quites fidèles an tanben mal interpretat l’atituda quelo profèta adoptèt, al debanar de la seu vida, drech a drech de las femnas? Ontson los versets del coran o las tradicions profeticas permetent de demesir lolorditge d’aqueste comportament ? Existisson pas ! Cossí se poriávéser quicòm mai qu’un viòl dins lo maridatge d’un òme de cinquanta ans amb unadrolleta que n’a pas que sièis, emai se foguèt pas consumit que tres ans pustard ? Existissís pas nada responsa a n’aquesta question. Pagina 128.
Un òme musulman se vei pas qu’a travèrs laseu capacitat a téner d’argent e d’espèrma. Per çò qu’es de la musulmana, seconsidèra unicament coma un incubator d’aqueste espèrma e un mòble crompat person marit. Sol, l’òme decidís del moment ont prendrà possession d’aquesteobjècte e i despausarà son fotre, impausant atal una relacion ont lossentiments umans an pas cap ni plaça, nimai valor. (…) Las relacions que sonpas fondadas sul respècte dels sentiments de l’autre pòdon pas balhar naissençaa una generacion equilibrada sul plan mental, esperital e emocional. Una femnaes un èsser uman amb un esperit, una anma e de sentiments. Pagina 132. EsWafa Sultan qu’o ditz e qu’o escrich. Qual sap s’ela tanben serà assassinada perun fanatic musulman coma o foguèt lo Paure Théo Van Gogh lo 2 de novembre de2004 a Amsterdam ?
Pendent de sègles lo monde ignorèt lacatastròfa umana que representa l’estatut de la femna dins los paisesmusulmans. Ara, es a pagar lo prètz de la seu indiferéncia. Una femna oprimidae somesa non pòt balhar naissença a un òme equilibrat sul plan mental eemocional. La musulmana invisibla es estada e demòra la galina que coa los uòusdel terrorrisme e lor balha pro calor per lor permetre d’espelir. Pagina137.
Se son vistas relegadas a l’estatut d’animald’interior pels òmes. Pagina 137. A prepaus de las femnas engolidas pelfascisme musulman.
Imaginem a quin punt la femna deu èssersomesa per creire l’adit seguent : « Se de sang, de mèca o de poireveniá a rajar de son nas, un òme a lo drech d’esperar de son esposa que lolèque per lo netejar ». Imaginatz una segonda la vanitat d’un òme que creique son dieu li a conferit una plaça talament caporala que la seu esposa li deulecar lo lorditge que s’escampa de son nas. Pagina 139.
Cossí una femna poriá refusar de se cobrirlo cap quand crei que dieu la va penjar per las tetas, li far dindrar de fuòcper la boca e lo far tornar sortir per l’anus ? Se poirà pas desliurar delvel tant que serà pas desliurada de la paur. Pagina 149.
Perqué los paises occidentals permetan alsmusulmans que vivon sus lor territòri de se pretendre moderats quands’exprimisson dins de lengas occidentalas e condamnan pas las opinionsradicalas qu’adoptan quand s’adreiçan al monde islamic dins lor lengamairala ? Pagina 153.
Totas las institucions dels paises musulmansson apevadas sus de relacions de possession e d’opression. La societat musulmanaes estada tre la debuta una societat d’esclavatgistas e l’es demorada. Perqu’un cercaire o un militant dels dreches umans siá convencit d’aquò, basta pasper el que d’anar viure dins una societat islamica. Pagina 156.
Quand una persona parla siaudament a unmusulman, es presa per qualqu’un de feble. Pagina 158.
Lo mot « tuar » e sos derivatsapareisson al mens vint e cinc còps al debanar d’aquesta sorata que fa pas locinquantenat de panina. (…) L’estile lingüistic que predomina dins losensenhaments islamiques contribuís a l’espelida d’una personalitat negativa eportada a la violéncia. (…) Perqué los enfants del monde arabe deurián èsserabeurats a n’aquesta asirança e atal gastar las annadas pus polidas de lor vidaamb de pensadas de murtre e de vengança ? Pagina 170. A prepaus de lasorata titolada « la vaca »,siá la 2 :1-286.
Dins lo monde arabe, lo relòtge s’esarrestat e lo calendièr s’es palficat al sègle VIIen de l’èra nòstra. Los musulmansan tot perdut e se pòdon pas mai identificar a res, a l’excepcion delsensenhaments alsquals s’acrancan de mai en mai. Pagina 176.
Los musulmans an seguits eissorbament losensenhaments de Bafomet per paur de sentir la lama de l’espasa contra lorgarganta. Pagina 203.
Un amic musulman me contèt una galejadaqu’illustra fòrça plan lo concèpte islamic del ganh e de la pèrdia :« Dieu se passeja e tomba sus un Estasinian qu’es a se plorar. Quand lidemanda çò que se passa, l’Estasunian li explica que son vesin a una veiturassae qu’el n’a pas. Dieu li demanda çò que poriá far per el. L’Estasunian lirespond que vòl, el tanben, una veiturassa. Dieu exauça la demanda e tornaprene sa passejada. Un pauc pus luènh crosa un Francés que sanglota. Li demandaçò que va pas e aqueste de li explicar que son vesin a un ostal e qu’el n’apas. Quand dieu li demanda çò que poriá far, lo Francés reclama un ostalidentic a lo de son vesin. Aquò fach, dieu s’en torna caminar. Gaire pus luènhvei un Arabe enlagremat e l’interròga subre la natura de son problèma. El’Arabe d’explicar que son vesin a un camèl e qu’el n’a pas. Quand dieu lidemanda cossí lo poriá ajudar, aqueste li respond : « Tua lo camèl demon vesin ! ». Pagina 125 e 126. Urosament qu’aquesta galejada esestada contada a Wafa Sultan per un musulman. Benlèu qu’aquò m’evitarà depassar per un racista. Mas i a res de mens solide…
Pensi aver donat prones estraches del libre per ne rendre compte. Per los que nevoldriá saupre mai sus l’islam teni a lor dispausicion trenta quatre presentacions de libre sul sicut. Totas en occitan, plan solide.
Sèrgi Viaule.
« L’islamen question » de Wafa Sultan. Ed. H&O. Despaus : octobre de 2011. 236 paginas.


text:
La parets comparadas podràn èstre un instrument d’explicacion d’una repression politica, o simplament del fait que lo problèma es grandament mai grèu ; quin es lo problèma ?
Es que podèm causir entre Israël e Palestina ? O vòli pas far, e pausa la reflexion sus un autre terrenh, mai dangierós. La religion es lo problèma, las religions e los ecclesiàs, sense cap d’excepcion.
E aqueste maitin, recebi sus la meuna paret FB, una aisina de comparason palestiniana ; mas son segurs en Palestina que l’interpretacion serà la lora ? Es de dire qu’Israël imposa una mena de dictatura sul pòble palestinian ? Es segur que la paret fabrica un sistèma a tres o quatre nivèl social. Sus la jornada de www.24hjerusalem.tv se faguèt parlar los actors de l’acarament, dedins Jerusalèm ; la jornada es segurament pas estada sufisenta per parlar dels fluxes financièrs que son botat en plaça per bastir aquel acarament, nimai per explicar de quina manièra lo politica es instrumentalizat per las religions. Nos faguèron una fotografia qu’es basada sus la causida (sovent pauc arbitària) d’individús, sempre interessant, dedins un collectiu o pas, volontariament o pas, mas sempre lo sistèma en plaça es jamai estat criticat d’un biais collectiu.
La comparason explica, segur, lo real problèma desin unas imposicions religiosas sus la vida politica, que fosquèsse josiva (se podrà comprendre ambe l'istòria instrumentalizada o pas, e i pòdi apondre los problèmas europèus passats, o recent del sègle XXen), musulmana (se podrà comprendre,; ambe una istòria instrumentalizada o pas) o cristiana (totas las variantas sense excepcion, e se podrà comprendre ambe los fantasmes religioses fabricats en Euròpa) ; totas aquestas religions son un grand problèma per l'umanitat, per la vida dels pòbles, pels comviure, la convivialitat e per causa de las instrumentalizacions politicas, donc clarament contra la vida umana sus la planeta. Quí gausarà o dire clarament dins las institucions internacionalas ?
En Occitània, avèm viscut una inquisicion, unas repressions religiosas, unas guèrras d’envasion, de conquèstas qu’an emplegat las religions per aiçò melhor far ; e sembla que ni los Occitans, ni los poders repressius franceses e vaticanesques aguèssen près consciéncia policitacament d’aiçò, realament ; dins l’Estat republican francés, es sonque aprèp 1905 ; i a agut la lei de la laïcitat qu’a portat la patz religiosa dedins l’Estat francés. I a pas d’autres mejans politics, e la guèrra religiosa èra viva dempuèi la conquèsta d’Occitània per las tropas de Simon de Montfòrt en Occitània ambe l’ajuda dels integristas papistas ; en Occitània, avèm inventat d’autras religions, e res a poscut apatzimar aquel poder vaticanesc, ni donar la patz al reialme de França, ni a l’estrustura juridica e politica qu’arriba aprèp 1792.
Sonque la lei de 1905 a portat la patz politica en França, e donc en Occitània vençuda. Mas en Occitània, abans l’arribada de l’integrisme catolic francés, la convivialitat religiosa existava… Totas las religions an çaquelà al fial dels sègles, cambiat, pauc a pauc, mas ges al nivèl del respecte de l’umanitat que lor semblava pas.
I a benlèu un Dieu, mas explicatz a un religiós (bodista, cristian, musulman, josiu, etc.) que lo Dieu unic, o plural, es un instrument que podrà ajudar l’èime a títol personal, o podrà èstre instrumentalizacion per un ecclesià, e èstre de malvenguda pels pòbles … e segur traparètz un enemic ! Anatz explicar aiçò en Israël, e o podètz far, contrariament als sistèmas politics de raiças musulmanas actualas, e serètz l’enemic d’Israël e en dangièr de mòrt… coma dins los Estats arabs ; la sola diferéncia serà lo temps que podrètz viure. Explicatz aiçò en Iran, tanben …. o dins l’Estat de la federacion indiana. explicatz que Dieu es lo problèma collectiu per l’umanitat, e veirètz per trapar lèu la pòrta del crematorium o del cementèri.
Ambe l’inqusicion catolica en Occitània, aver un libre, La Bíblia en occitan e non pus en latin, en man, èra jà sufisent per èstre matat, e trobar la pòrta del cementèri.
La religion es l’estupiditat umana instrumentalizada, d’unes n’an mestièr ; es una causa que comprèni pas mas que respecti, se jòga pas contra la pensada e la vida sus la planeta.
-°-
La ripòsta alternativa a la dita « setmana santa » sembla una similitud a la masclitud dels religoses de totas las capèlas. De quina manièra non pas copiar las errors dels masclistas ?


text:
Soi pas de costuma al cap de las manifestacions ecologistas, mas vos pòdi assegurar que la meuna argumentacion contra Sivens es pas basada sus aquela agricultura productivista que destrusís lo país occitan, e sobre una experiéncia agricòla e agronomica (soi de formacion agricòla, al mens 5 ans d’estudis ! e soi proprietari d’un parçan qu’es interdit d’irrigar per rasons agronomicas, AGRONOMICAS).
Es dins las annadas 70 que l'afar a debutat, ambe l'arribada de la PAC, aquela del productivisme europèu qu'explicava que cal noirrir la populacion europèu, dins las annadas 1980, l'argumentacion FNSEA (lo lòdi lo mai fòrt a Brussèllas) explicava que caliá noirrier lo monde ambe aquela politica. La PAC es lo budgecte lo mai bèl de la comission, encara al XXIen sègle.
Avèm ara, una perspectiva clara per veire de qu'a donat aquesta politica :
-
i a de mai en mai de païsans mal noirrits sus la planèta.
-
i a de mai en mai de gèto de paures dins las banlègas de las vilas del Sud de la planèta, e sèm pas luènh d'aver parier en Euròpa.
-
i a -es lo mai grèu- de mens en mens de païsans dins los campèstres. Lo sistèma rurral es mòrt, per l’abséncia d’una economia agronomica.
-
i a de mai en mai grandas explotacions que fan un retorn a las grandas bòrdas d'abans la revolucion francesa que declarèt la ciutadanetat coma un èime del pòble.
De mai, podèm apondre qu'aquel sistèma de subvencionitas, ajudat per l'Union Europèa en massa (unavergonha de las grandas), e pels lòbis productivistas que fan jogar sonque lo mercat mondial (los païsans franceses de la Beauce, a la debuta), a produsit una fialara de productes agricòles de maissanta qualitat, una mèrda de bais prètz, e elonhat del consomators.
E i a encara païsans d'ara per dire que son modèrnes per sosténer aiçò : sosténer qué ? Clarament una mèrda agricòla qu'empoissona lo país occitan, e la populacion, pauc a pauc, ambe las verduras e l’aiga.
Es donc normal de veire lo FN, associat sovent al productivisme agresta francés, sosténer aiçò. Un comunicat es estat publicat dins Sud-Ouest d'Òlt-e-Garona sul tèma. Gausi pas encara publicat lo comunicat del PNO, que sembla talament a-n aquel del FN !
Donc, dins lo camp de la mèrda alimentària podèm plaçar : lo PSf, lo PRG, l'UMP, l'UDI, lo FN, e en contradiccion sancièra ambe la linha politica basica lo PNO ; lo POC a pas sortit un comunicat per rasons politicas ontologicas (al sosten que dona al PSf de Tarn) que fan que lo comunicat del PNO sembla al mèstre qu'emplega lo sol militant qu'a redigit lo comunicat, adobat a Agen per non agricultors, e que refusa de veire dins aquel afar un afar que tòca la societat occitana sancièra ; lo FN el per sosténer lo project o gausa escriure !
E per los que pensan qu'escrivi elonhat de las realitats ; vos pòdi dire que lo sindicat d'irrigacion del vilatge de Pena d'Agenés, es estat basti dins las annadas 70, per un deputat-cònsol antipaïsan (problèma personal de familha de pâïsan) e que las magolhas financièras an bastit quicòm que lo sol usatge es estat ajudar un farmacian qu'aviá investit dins una bòrda vesina, e recebre subvencions europèas.
Lo compte que faguèt mon païre, sortit de l'escòla d'agricultura de Santa-Liurada (un pec agronòme segurament, annadas 1954), èra clar, lo milh irrigat dins aquela valèia de Pena d'Agenés èra pas mai productiu qu'un autre milh irrigat ; mas la diferéncia èra basada dins lo fait que lançava l'endeutament dels païsans, e donc ajudava la banca cooperativa agricòla (a l'epòca monopòl bancari pels païsans), ajudava a portar una fisença per l'endeutament. L'endeutament agricòle a destrusit la majora partida de las bòrdas, trenta annadas aprèp, e l'irrigacion qu'endeutava tanben.
Ara, las causas an cambiat, son los gròs païsans que pòdon pus pagar, e donc es lo Conselh General de Tarn que s'endeutarà ! e que cercarà ajuda al nivèl europèu ambe l’ajuda del lòbi productivista FDSEA-FNSEA-Jeunes-Agriculteurs-Coordination-Rurale.
De mai, se sap ara, en practica e per mantunas bòrdas de Pena d'Agenés, que l'irrigacion es pas necita, cal simplament abandonar las presentacions agronomicas costumièras de las escòlas fondamentalistas gerida pel ministèri de l'agricultura, e que fan un ensenhament a sens unic favorable al productivisme e l'agronomia que farà lèu que serèm forçat de crompar l'aiga a Vittel per poder beure en Gasconha. La presentacion modèrna de l’agronomia sense irrigar es negar de presentar dins totas las cambras d’agricultura que la majoritat es FDESA-Jeunes-Agriculteurs ; se sona avuglament !
De mai, cal apondre que la règlas comunalas qu'ajúdan los cònsols a donar d'autorizacion per bastir, a ajudat a destrusir las bonas tèrras agricòlas, e donc a elonhat la produccion agricòla dels bassin de consomators ; la consequéncia es que los païsans que son productors de verduras son forçat de se levar d'ora per poder vendre a Bordèu, Tolosa, Montpelhièr, Avinhon-Ais-Marselha-Tolon, o Nissa, o Lyon.
Aquel sistèma de las lacas d'irrigacion es una plega que destrusís l'òme e lo sistèma agricòl occitan.
Donc, es clar que soi contra aquel biais de pensar l'agronomia en Occitània, e a Sivens tot parier, sense parlar dels pichons ecosistèmas destrusits.
E o fau pas especialament per Sivens, dins lo Tarn, es lo sistèma global qu'es una catastròfa ; lo FN o explica dins un comunicat, acceptar Sivens es acceptar tot un biais de pensar l'aiga dins la Gasconha, Occitània de l'Oèst.
Dins lo camp FN, qué i trobèm ? Sonque los que pensan que sonque l'aiga resoldrà los problèmas dels païsans, de fait sabèm qu'es exactament lo contrari, l'ignorança istorica francesa es en Occitània la plega que cal sortir, etiquetat FN o PNO, etc.
-°-
Soi d’aquel costat, sense èstre ecologistas elegits.
-°-
Un païsan de l’endreit parla, pigat sus la fòto per aver lo ligam :


text:
Las Baumassièras
Despuèi un bon pro caminavi long del grand cingle, dins lo calimàs d’un estiu primairenc. Lo cèl era blu, sens cap de nívol. Los embauces jaunes miralhavan la raja cauda del solelh de miègjorn. Los euses mai porgissián ges de frescor dins son ombra pallinèla. Pas cap de bruch nimai. L’aucelilha non bresilhava pas pus, e cap d’abelha, cap de bordon veniá pas bronzinar dins lo silenci suau. Èra un jorn que te creiriás solet al mond. Un jorn que respiras la patz del campèstre, que lo clap que rotla jos ton pè sembla faire tot un bocanàs dins la calama granda.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue


text:
Nòstras vinhas, segur, son pincadas al cap del finimond. I a pasmens d’encaminaments simples per nos venir veire. Venent de Barcelona e Perpinhan, daissatz l’A9 a Leucata (sortida 40), gandissètz-vos a Cavas per la D27, puèi a Trelhas, Fulhan, Sant Joan de Barron e finalament Embres e Castèlmaure ; un còp arribat, podètz pas mancar la cava qu’es al mai centre del vilatge, mai encara que la comuna o la glèisa. Venent de Montpelhièr e Narbona, daissatz l’A9 a Sijan (sortida 39), passatz una òrra zòna comerciala e seguissètz puèi la deleitosa D205 cap a Fraisse de las Corbièiras, Sant Joan de Barron e fin finala Embres e Castèlmaure. Venent de Bordèu, Tolosa e Carcassona, daissatz l’A61 a Lesinhan de las Corbièiras (sortida 25), arribatz a Ferrals, puèi prenètz la D106 fins a Vilaroja la Cremada e la D611 fins a Tesan, Ripaud e Durban. A l’entrada de Durban, embrancatz la D27 fins a Sant Joan de Barron e la D205 cap a Embres e Castèlmaure. Per maites detalhs, consultatz Mappy
! Sapiatz tanben que las garas de Perpinhan e Narbona aculhisson lo TGV. de navettes aériennes régulières
son dobèrtas dins los aeropòrts de Perpinhan e Carcassona.
Per albergar a Embres e Castèlmaure, i a mai d’una solucion dins d’abitarèlas (‘gîtes’) o de cambras d’òstes. Ne podètz saber mai a L'Embrésienne
que vos recebrà dins de confortables ostals de vinhairons, als Gîtes de Camille
que prepausan una bèla jaça a las pòrtas del vilatge, a la cava tanben o sul site des Gîtes de France de l'Aude
que prepausa d’adreiças dins la comuna.


text:
La Celestina
La Celestina qu'ei ua de las òbras màgers de la literatura espanhòla escrita per Fernando de Rojas. Enter las soas originiralitats lo son genre qu'ei l'encausa de disputas per'mor que's tracta d'un dialòg mes tròp long per estar considerat com ua pèça de teatre çò qui hè que's parla sovent d'era com d'ua roman a maugrat qui la soa accion e avançi dab dialògs e indicacions scenicas.
Qu'ei ua òbra escrita en 1499, durant lo regnat deus Reis Catolics, tempsada de transicion enter l'Etat Mejana e los Temps modèrnes. En vertat qu'exiteishen duas versions : la purmèra de 1499, dab lo títol de Comedia de Calisto y Melibea (divisada en 16 actes) e la segonda de 1502 dab lo títol de Tragicomedia de Calisto y Melibea (divisada en 21 actes).
Intriga[modificar | modificar la font]
Calisto, un gentiu, que vad amorós pec de Melibea en la vedent. Com aquesta non vòu pas d'eth, Calisto que'n ei hèra malurós e, alavetz, Sempronio, un son vailet, que'u recomanda de s'anar demandar ajuda ua anciana prostituïda ara retirada e vielha : Celestina. Celestina que gavida un ostau de prostitucion dab duas gojatas : Elicia (l'amorosa de Sempronio) e Areúsa. Sempronio e Celestina que's perpausan de tirar lo mei de diners de Calisto que s'ac poderàn. Pármeno, un aute vailet, qu'ensaja de prevenir Calisto de non pas tractar dab Celestina mes la reaccion deu son mèste qu'ei violenta. Celestina qu'ensaja de convéncer Pármeno de la rejónher dab Sempronio dens lo lor projècte en lo brembant que tribalhè dab la soa molhèr e en tot eth prométer l'amor d'Areúsa. Celestina que s'amaneja, dab un sòrt entà, que Melibea e aimi Calisto qui la merceja en la balhant ua cadena d'òr. Celestina qu'ei assessinada per Sempronio e Pármeno per'mor de non pas voler partatjar lo benefici, e los dus assessins que son executats per aqueste crime. Elicia e Areúsa, eras, qu'ensajan de har assessinar Calisto quan aqueste e's va véder Melibea. Quan enten a cridar Socia e Tristan, dus autes vailets qui l'acompanhan, que devara entà'us ajudar mes que cad e que's moreish e Melibea que's suicida per aquesta rason.


text:
Modèl:Supression imatge
(Vejatz per referéncia las règlas d’utilizacion dels imatges).
Sètz convidat(ada) a balhar vòstre vejaire sus aquela proposicion.
• Un còp la pagina de vòte inicializada, refrescatz aquesta pagina, e lo bendèl prendrà son aspècte definitiu.
{{supression|nòta=ok}}  ; en efièch, sens las balisas
, las paginas dins las qualas lo modèl es inclús portaràn tanben aquel bendèl, alara que son pas prepausadas a la supression.
Lo paramètre
nòta permet d'afichar pas mai la presenta nòta.
Podètz crear aquesta sospagina per fin de documentar aqueste modèl adeqüatament.
- Descripcion
- Aqueste modèl permet d’indicar qu’un imatge es prepausat a la supression. L’aposicion d’un tal bendèl rend imperatiu de seguir la procedura descricha sus Wikipèdia:Imatges de suprimir.
- Sintaxi
{{supression imatge |[CritèriTriada] }}
- Paramètres
- CritèriTriada : critèri de triada d'utilizar dins la categoria Imatge prepausat a la supression (facultatiu : nom de la pagina correnta s'es omés).
- Exemples
- Plaçar per exemple
{{supression imatge|Portal Argeria}}dins la pagina Imatge:GM PortailAlgerie02.jpg…
- Vejatz tanben


text:
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
- Comment soigner la goutte naturellement et rapidement
- SANGARA DIFE - remede pour la goutte
- Comment guérir la goutte naturellement - Traitement de la goutte simple à la maison
- Comment guérir la goutte naturellement - Traitement de la goutte simple à la maison
- Kaamelott Book I - Volume 2
- Kaamelott Book I - Volume 2
- Les traitements de la goutte - Allô Docteurs
- Voici comment éliminer les cristaux d’acide urique de votre corps rapidement pour prévenir la goutte
Prévenir la goutte et les douleurs articulaires
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Les meilleurs remèdes naturels pour traiter la goutte sans chirurgie
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
Goutte : Causes et traitements - Conseils Retraite Plus
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
SANGARA DIFE - remede pour la goutte
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
Manière naturelle de contrôler le niveau d'acide urique
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
Prévenir la goutte et les douleurs articulaires
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
Comment guérir la goutte naturellement - Traitement de la goutte simple à la maison
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Goutte, tout savoir sur la goutte
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ).
Manière naturelle de contrôler le niveau d'acide urique
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Comment guérir la goutte naturellement - Traitement de la goutte simple à la maison
Ego-x.ru's weekly/monthly splash page. (Yes, a splash page is old fashioned, but it's been a tradition here since ). GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Manière naturelle de contrôler le niveau d'acide urique
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
5 remèdes maison pour diminuer l'acide urique
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.


text:
Mesoth espinau
Lo mesoth espinau, (var.medoth espinau; mesolha espinala) qu'es ua partida deu sistèma nerviós centrau. Qu'es un tube que's tròba hens lo canau vertebrau o canau mesothèr. Que vaid au foramen occipitau e que s'acaba au nivèu de L3-L4, las tresau e quatau vertèbras lombaras
A l'òme[modificar | modificar la font]
Embriologia[modificar | modificar la font]
Anatomia[modificar | modificar la font]
Lo mesoth espinau qu'es destriat en duas substàncias, la substància blanca e la substància grisa. La substancià blanca qu'es compausada de vias nerviosas, n'i a pas nat nuclèu cellular. Los nuclèus de las neurònas que's tròban hens la substància grisa, en avant d'aquera, que son las motoneurònas, en darrèr que son las neurònas sensitivas. Lo mesoth espinau qu'es tanben destriat en métamèrs, aquestes mètamèrs qu'an senglas partidas deu còs. Que son com solèrs, 8 au nivèu cervicau, 12 au nivèu toracic, 5 au nivèu lombar e 5 au nivèu sacrat. Que son d'aquì que sòrten cada arraditz nerviòs, un arraditz motor capvath l'avant deu mesolh e un arraditz endarrèr, l'arraditz sensitiu, que's torneran amassar a la sortida deu canau vertebrau ende balhar un arraditz nerviòs. N'es pas un tube regular, au nivèu cervicau e lombar, que's tròban dus bombats, Que son las originas deus nèrvis de la cama e deu braç


text:
Grèc (lenga)
Lo grèc o pus rarament grègo, ellenic (en grèc ancian ἡ Ἑλλnvιkὴ Yλῶtta = hê hêllênikế glỗtta, en grèc modèrne ta eλλnvιkά / n eλλnvιkή Yλώσσa = ta ellinika / i elliniki glossa) es una dei lengas indoeuropèas, apareguda en Grècia vèrs 2000 avans lo Crist, que uei la parlan 12 milions de personas en Grècia, a Chipre e dins de comunitats grègas nombrosas dins totei lei parts dau Mond.
Somari
- 1 Classificacion
- 2 Lo grèc micenèu
- 3 Lo grèc arcaïc
- 4 Lo grèc ancian o classic
- 5 Lo grèc medievau o bizantin
- 6 Lo grèc modèrne
- 7 Vejatz tanben
- 8 Nòtas
Classificacion[modificar | modificar la font]
Lo grèc es una branca de la familha dei lengas indoeuropèas e aquela branca se compausa d'una sola lenga, lo grèc (es una situacion similara a aquelei de l'armèni e de l'albanés).
Lei dialèctes deis originas a uei[modificar | modificar la font]
Dialèctes d'origina: ipotèsi tradicionala[modificar | modificar la font]
Segon una ipotèsi tradicionala, lo grèc antic auriá tengut aumens dos grands pòls dialectaus: lei dialèctes ionians qu'ocupavan lo gròs de Grècia a l'epòca micenèa (sègles XVI a XI avans lo Crist) e lei dialèctes dorians que serián venguts dau nòrd de Grècia o benlèu de Danubi (a travèrs deis "invasions dorianas", vèrs lo sègle IX avans lo Crist) per s'espandir puei dins una partida dau sud de Grècia, en fasent s'afondrar la civilizacion micenèa, e avans l'espelida dau grèc classic (a partir dau sègle V avans lo Crist).
Dialèctes d'origina: ipotèsi modèrna[modificar | modificar la font]
Ara, pasmens, lei darrierei recèrcas an pron remés en causa l'esquèma tradicionau e s'orientam vèrs una classificacion pus exacta dei dialèctes antics, que son totei apareguts en Grècia[1].
- Lei dialèctes meridionaus (o orientaus) comprenián:
- Lo micenèu, dialècte preponderant au còr de Grècia durant l'epòca micenèa.
- L'arcade o arcadochipriòta, varietat conservatritz, que s'espandiguèt après l'epòca micenèa en Arcadia, a Chipre e en Panfilia (sud-oèst d'Anatolia).
- L'ionian, varietat particulara e evolutiva, que s'espandiguèt après l'epòca micenèa en Atica, en Eubèa, dins lei Cicladas e en Ionia (còsta centreoccidentala d'Anatolia).
- L'eolian, que s'espandiguèt après l'epòca micenèa de Beocia a Tessàlia, au nòrd de la mar Egèa (a Lèsbos...) e sus la còsta nòrd-occidentala d'Anatolia. L'eolian teniá d'influéncias fòrtas dau grèc dau nòrd-oèst (o benlèu èra de grèc dau nòrd-oèst amb una influéncia meridionala).
- Lei dialèctes septentrionaus (o occidentaus), originaris d'Epir e de Tessàlia, comprenián:
- Lo grèc dau nòrd-oèst, que s'espandiguèt après l'epòca micenèa en Focida (Dèlfes...), dins lei doas Locridas, en Acarnania, en Etolia, en Elida e dins lo nòrd-oèst de Peloponès.
- Lo dorian, varietat particulara dau grèc dau nòrd-oèst, eissida de Dorida, que s'espandiguèt après l'epòca micenèa dins l'èst e lo sud de Peloponès, dins lo sud de la mar Egèa (Creta...), a Ròdes e sus de còstas vesinas d'Anatolia. Puei, amb la colonizacion grèga començada au sègle VIII avans lo Crist, s'espandiguèt pereu a Cirèna (Africa), en Sicília e en Itàlia dau sud.
- Lo grop etòlomacedonian, encara pus septentrionau. Èra probable un dialècte grèc periferic, o mens probable una lenga indoeuropèa pròcha dau grèc. Compreniá:
- Lo macedonian antic, parlat en Macedònia (a pas ges de rapòrt amb lo macedonian actuau qu'es una lenga eslava).
- L'etolian, parlat a l'origina en Etolia, Acarnania e Epir, que se faguèt remplaçar d'ora per lo grèc dau nòrd-oèst.
Evolucions ulterioras[modificar | modificar la font]
Dedins la darriera part de l'epòca grèga classica, l'epòca ellenistica favorizèt la desparicion dei dialèctes a partir dau sègle IV avans lo Crist. Aquò se faguèt per l'expansion de l'ionian dins sa varietat parlada en Atica, dins la region d'Atenas. Aquel ionian-atic foguèt la basa de la koinè, una varietat literària pus prestigiosa que leis autras que remplacèt gaireben totei leis autrei dialèctes.
Durant leis epòcas ulterioras, dau periòde roman e fins a uei, la koinè a engenerat tornarmai de dialèctes diversificats dins tot lo mond ellenic. Lei dialèctes dau grèc modèrne venon de la koinè e son pron omogenèus, levat d'unei que son originaus coma lo chipriòta e lo pontic. Pasmens, un sol dialècte dorian a subreviscut fins a nòstra epòca, es lo tsakonian, acantonat a quauquei localitats dei confinhas orientalas d'Argolida e de Laconia.
Lo grèc micenèu[modificar | modificar la font]
Naissença dau grèc[modificar | modificar la font]
Lo grèc apareis aproximativament vèrs 2000 avans lo Crist. Emergís a travèrs de l'arribada de populacions d'origina indoeuropèa que s'installan en Grècia e que lai assimilan lingüisticament de populacions anterioras, coma lei misteriós pelasgues e mai lei de la civilizacion cicladica dins lei Cicladas.
Espandiment[modificar | modificar la font]
La fasa dau grèc micenèu comença pus tard, vèrs 1600 avans lo Crist. Dura dei sègles XVI a XI avans lo Crist e es ligada a la civilizacion micenèa. A la fin de l'epòca micenèa, lo grèc comença de remplaçar lo minoïc, una lenga non indoeuropèa que se parlava en Creta.
Escritura[modificar | modificar la font]
La forma premiera d'escritura atestada per notar un dialècte grèc es lo linear B, un sillabari sens rapòrt amb l'alfabet grèc, servent a transcriure una forma arcaïca d'un dialècte arcadochipriòta emplegat en Grècia continentala e en Creta entre aperaquí -1550 e -1200. Entre -800 e -200, una escritura semblanta, lo sillabari chipriòta, foguèt emplegada a Chipre. Aquesto sillabari porriá venir dau chiprominoïc (veire çai-sota).
Fau notar que d'escrituras pus ancianas que lo linear B e lo chipriòta existiguèron en Grècia, sens que siguem segurs que servèron a notar de grèc :
- lo linear A (entre -1800 e -1450, en Creta e dins d'illas de la mar Egèa) ;
- lo cretés ieroglific (entre -1750 et -1600, en Creta) ;
- lo chiprominoïc (entre -1500 et -1200, a Chipre), benlèu derivat dau linear A.
Lo grèc arcaïc[modificar | modificar la font]
Après una crisi e un afondrament de la civilizacion micenèa, lo grèc arcaïc seguís dei sègles XI a VI avans lo Crist, .
Dialèctes arcaïcs[modificar | modificar la font]
Lo dialècte dorian, originari de Dorida e dau grop dau grèc dau nòrd-oèst, s'installa dins de regions grandas de l'oèst e dau sud de Grècia a travèrs de migracions de populacions (es pas segur que se pòsca parlar d'"invasions dorianas" violentas, segon lei recèrcas istoricas pus recentas). Ansin, lo dorian penètra dins una partida dau domeni dei dialèctes meridionaus, mentre que lo dialècte macedonian demòra acantonat au nòrd.
Escritura[modificar | modificar la font]
Lei trébols que seguisson l'epòca micenèa an entraïnat la desparicion dau linear A e lo grèc s'escriu plus entre lei sègles XI e IX. L'alfabet grèc actuau nais vèrs lo sègle IX avans lo Crist en s'inspirant de l'alfabet fenician, gràcias a un reviscòu dau comèrci amb lo Pròche Orient.
Literatura[modificar | modificar la font]
Una tradicion orala solida permet l'emergéncia e la transmission dei poèmas epics de l'Odisssèa e de l'Iliada, compausats per Omèr au sègle VIII avans lo Crist, puei transcrichs. Se discutís l'existéncia istorica d'Omèr, coma persona.
Lo grèc ancian o classic[modificar | modificar la font]
Lei dialèctes e la koinè[modificar | modificar la font]
Au començament, i aviá una varietat importanta de dialèctes, acampats en quatre grops : arcadochipriòta, occidentau, eolian e ionian-atic.
Parlar dau grèc ancian vòu pas dire grand causa se si vòu referir a un dei lengatges antics : dins lei fachs, pasmens, lo grèc designa lo dialècte d'Atenas. L'atic (dialècte dau grope ionian-atic), lenga de l'Atenas antica, constituís aquela que i es escricha la màger part de la literatura grèga classica. Sota l'aflat d'Alexandre lo Grand, l'utilizacion dei dialèctes foguèt restancada, dau biais que lo monde grèc empleguèt la koinè, lenga comuna (es la significacion de l'adjectiu koinos, que donèt puei la famosa koinè occitana dei trobadors) eissida de mai d'un dialècte dau grope ionian-atic. Aqueu d'aquí li permetiá de comunicar ambé son armada e èra ensenhat ai ciutadans dei regions conquistadas, venent ansin la lingua franca de l'Antiquitat, en concurréncia ambé lo latin. La koinè venguèt puei lenga oficiala de l'Empèri Roman d'Orient, avans que de contunhar d'evoluir per far nàisser lo grèc modèrne d'encuei.
Escritura[modificar | modificar la font]
L'alfabet grèc, eiretat dei Fenicians e de son alfabet, foguèt emplegat sota diferentei versions (dichas epicorics) partent dau IX ab.JC o dau XVIII ab.JC puei foguèt normalizat e impausat au demai dau monde ellenofòn per Atenas en -403. Apondent de vocalas an aquest abjad semitic, lei Grècs son leis inventors deis alfabets occidentaus. D'efiech, manlevat per leis Etruscs (cf. alfabet etrusc), que lo passèron ai Romans, faguèt nàisser l'alfabet latin, mai tanben, sens passar per leis Etruscs, l'alfabet gotic, lo cirillic, l'alfabet còpte...
Fonologia[modificar | modificar la font]
Resumit :
Lo grèc ancian es una lenga d'accent d'autor possedent doas (o tres, segon leis interpretacions) intonacions : aguda e circonflèxa (cf. accentuacion dau grèc). Se caracteriza tanben per un sistèma de consonantas aspiradas e per un juec d'oposicions de quantitats vocalicas. Existís mai d'una règla de sandhi, tant intèrnas qu'extèrnas.
Passant de l'indoeuropèu au grèc, la lenga subiguèt de modificacions foneticas nombrosas que lei pus vesiblas son descrichas per la lei de Grassmann, la lei d'Osthoff e la lei de Rix. Se nòta pereu que permete de restituir dins fòrça cas la color dei laringalas IE. Per acabar, es una lenga centum.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Lo grèc, coma d'autrei lengas indoeuropèas ancianas, es autament flexionau. Alevat de l'utilizacion de desinéncias, lo grèc se caracteriza per de mejans eiretats de l'indoeuropèu coma l'alternança vocalica, l'utilizacion dau doblament e de l'aument per lei vèrbes.
Sistèma nominau[modificar | modificar la font]
Per exemple, lei noms an cinc cas (nominatiu, vocatiu, acusatiu, genitiu e datiu), tres genres (masculin, femenin e neutre, de còps redusits a una oposicion animat / inanimat) e tres nombres (singular, duau, plurau e collectiu per lei neutres). Lo grèc modèrne emplega plus lo datiu, alevat dins certaneis expressions coma en taxei, mai leis autrei cas son generalament servats.
Se compta tres grands tipes de declinasons, tant per lei noms coma per leis adjectius (tipe en -a/n, tipe tematic en -oς e tipe atematic), qu'an mai d'un sostipe. Lei pronoms seguisson un sistèma que li es pròpri e que, aguent influenciat lei tipes nominaus, ne son gaire aluenchats.
La riquessa de la flexion nominala ne fa la complexitat.
Sistèma verbau[modificar | modificar la font]
Lei vèrbes an tres votz (activa, mejana e passiva), tres personas e tres nombres. Se conjuga segon sièis mòdes, quatre personaus (indicatiu, imperatiu, subjontiu e optatiu) e dos impersonauls (infinitiu e participi). Existisson sièis temps (present, imperfach, aorist, futur, perfach, plus-que-perfach), despartits d'un biais inegau entre lei mòdes. Certaneis formacions segondàrias existisson, coma lo futur anterior.
A despart dau temps, lo vèrbe exprimís subretot, d'un biais fòrça precís, tres aspèctes (imperfectiu, aspècte zèro e estatic) e mai d'un mòde de procès (incoatiu, iteratiu, frequentatiu, etc.). L'indicatiu solet marca lei temps: a totei leis autrei mòdes, es solament l'aspècte qu'es indicat.
Existisson doas grandei categorias de conjugasons: lei tematicas (o vèrbes en -w) e leis atematicas (dichs vèrbes en -uι). Aquestei categorias se devesisson en un grand nombre de soscategorias. Lo sistèma verbau es fòrça complicat, que la flexion fa jogar de mejans nombrós coma l'alternància vocalica, la sufixacion per lo biais de desinéncias, l'utilizacion d'una vocala tematica, aquela de l'aument e dau doblament. A toteis aquestei mejans se i apond de modificacions foneticas grandas au mitan d'un mesme paradigma.
Fin finala, es quasi pas tròp de dire qu'existís mai de vèrbes irregulars que de regulars.
Influéncia dau grèc ancian sus lei lengas modèrnas[modificar | modificar la font]
Mots sabents e radicaus grècs[modificar | modificar la font]
Un nombre grand de mots en latin, occitan, catalan, francés e anglés, per parlar solament d'aquestei lengas, son d'origina grèga e la part màger dei neologismes sabents emplegats dins lo monde es bastida sus de radicaus grècs (soventei fes mesclats de radicaus latins). Solament quauquei lengas, coma l'islandés d'un biais sistematic, e dins una part mendre, l'alemand, emplegan pas aquestei radicaus mai traduson per calc lei tèrmes sabents grècs au mejan de radicaus que li son pròpris.
Mots corrents[modificar | modificar la font]
De mots coma botiga, caractèr, burre o sartan venon tanben dau grèc. Passats per lo latin e eiretats coma taus dins la lenga occitana, an subit lei mesmei modificacions foneticas que leis autrei mots eiretats e son desenant fòrça aluenchats de son etimon grèc: fau avisar darrier chascun d'aquelei ἀπoθήkn apothếkê, xapaktήp kharaktếr et Boύtupov boútyron.
Lo grèc medievau o bizantin[modificar | modificar la font]
Lo grèc modèrne[modificar | modificar la font]
Lo grèc modèrne existís tre l'epòca de l'ocupacion otomana. Lo grèc modèrne parlat se diferéncia pauc a cha pauc dau grèc bizantin, que se manten pasmens dins l'usança liturgica e teologica de la Glèisa Ortodòxa.
Lo grèc modèrne s'es desvolopat a travèrs de doas varietats concurrentas a partir dau sègle XIX e de l'independéncia de Grècia:
- La dimotikí (δnuotιkή, "lenga populara") es pròcha dau grèc parlat e ten gaireben lo monopòli de la cançon e de la literatura. Per ex. to ψάpι = to psári "lo peis". Tanben ten de manlèus ai lengas modèrnas coma lo turc, l'albanés, lo bulgar-macedonian, lo romanés, l'italian e lo nòrd-italian (sustot lo venèt).
- La katharevousa (kaθapeύouσa, "lenga purificanta") èra arcaïzanta, artificiala, defugissiá lei manlèus e teniá una morfologia de tipe antic o medievau. Per còntra se prononciava segon la fonetica dau grèc modèrne. Per ex. tό ὀψάpιov = to opsárion "lo peis".
La katharevousa foguèt la sola varietat oficiala fins en 1976 maugrat un militantisme actiu dei partisans de la dimotikí. Après la dictatura dei coronèus de 1967 a 1974, lo retorn de la democracia entraïnèt l'adopcion de la dimotikí coma sola lenga oficiala en 1976 perque la vesián coma pus confòrma a l'esperit democratic. Uei, sonque la glèisa ortodòxa contunha d'utilizar la katharevousa dins la liturgia.
Avans 1982 utilizavan lo sistèma tradicionau e complèxe de l’accentuacion politonica, que teniá tres accents grafics (accents tonaus ancians) e dos "esperits" (marca o abséncia dau sòn [h] ancian). Aquò rebatiá una fonetica antica sens rapòrt amb la pronóncia modèrna. En 1982 adoptèron lo sistèma de l'accentuacion monotonica, ben pus simple, amb un sol accent grafic e sens "esperits". Totun, uei, certanei personas e quauqueis editors encara utilizan lo sistèma politonic, que garda una valor ren que decorativa.
La dimotikí actuala, en tot cas, intègra certanei formas de la katharevousa per completar e diversificar lo lexic e antau, se manten un liame estrech entre lo grèc modèrne e lo grèc antic o medievau.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ SERGENT Bernard (1995) Les Indo-Européens: histoire, langues et mythes, coll. Bibliothèque scientifique Payot, París: Payot


text:
31/03/2009
Helen Levitt, la poesia dins l'aparelh
30/03/2009
Un mèstre...
Aquesta dimenjada, Maurice Jarre (lo paire de Jean-Michel) es mòrt a l'atge de 84 ans. Èra un grand fargaire de musica, un mèstre fargaire. A bèlcòp trabalhat pel cinemà : Docteur Jivago, Paris brûle-t-il ?, Lawrence d'Arabie, La route des Indes e pus pròche de naltres Le cercle des poètes disparus. Pel plaser, la cançon de Larà del doctor Jivagò (e un pauc tanben per tornar veire Omar Sharif...) :
29/03/2009
Un film pel papa !
De Lisa Azuelos.
Amb Sophie Marceau e Christa Theret.
Es un film que tant val melhor avure entre 15 e 18 ans per lo veire amb plaser. Mès, i a quand mème qualques passatges risolièrs, coma quand los joves se'n van en viatge a Londres. Bon... anèm, òm dirà qu'aquò se daissa agachar. Lo papa o deuriá anar veire, ten ! Veiriá cossí son los joves de uèi : bican.
PDR (petat de rire).
27/03/2009
Preservacion
26/03/2009
23/03/2009
Sent-Sepulcre
Canton e comuna : Campanhac.
Per la trobar : Dins Campanhac, prenètz lo camin de Sent-Urban (cal passar davant lo cementèri), montatz devas una crotz bèla qu'es sus un truc, aquò vira, contunhatz e anatz passar lo long de bauces. A la cima, trobaretz lo camin de boisses que mònta a la capèla. Es al cap d'aquelses bauces.
Aquela capèla sembla tanben una jaça. Es bèla, teulada de lausas. Un còp èra, i aviá un pelegrinatge pel 15 d'agòst. La pòrta es plan polida. Tot lo torn, los amoroses an fach de marcas mès, se l'òm agacha plan, l'òm vei de rèssas. N'i a mai d'una. Benlèu qu'a-n-aquela capèla los ressaires de long avián una devocion ? Benlèu pels uèlhs per causa del ressegum ? Benlèu èra per los aparar dins lo viatge long qu'avián a far per anar ressar dins las Pirenèas o en Espanha ? Se qualqu'un o sap...
Quand auretz fach lo torn de la capèla, anatz un pauc pus luènh dins los boisses e veiretz tot lo país : Campanhac, La Ròca-Valzèrgas, Sent-Martin, Sent-Laurenç…
Lo darrièr còp que i ère anada, aviái trobat Elzéard Bouffier, l'òme que plantava d'aures, de Jean Giono : un òme del país que m'aviá contat que se veniá sovent passejar aquí e que… plantava de noguièrs pels esquiròls. Rescontra extraordinària.
Paul Gayraud, fa 15 ans duèi
Duèi, lo 23 de març, fa quinze ans que Pau de Gairaud (1898-1994) es anat trobar lo Grand Capolièr. En 1979, disiá : "Se lo Grand Capolièr me prèsta encara qualques ans sens repapiar mai, sortirai altres dos romans, s'aquò's pas tres."
Èra de Severac lo Castèl (12) e aviá tanben un ostal a Vimenet.
Ieu, l'ai conescut, que veniá despertinar a cò de la siá cosina Adriana, al ras del meun ostal. Mès las causas d'òc èran pas encara vengudas devas ieu. E venguèron a ieu, las causas d'òc. E me metère a legir Molin, Bodon, Calelhon e... Pau de Gairaud, sens saupre que lo Pau de Gairaud que veniá despertinar lo dimenge èra aquel qu'escriviá los libres en òc... O sachère qu'èra ja mòrt.
Se ne volètz saupre mai sus el, anatz veire aquí :
22/03/2009
Crotz de femna
Aquela crotz de sent Pèire es sus la comuna de Pomairòls.
En nalt, lo Crist, al mièg sent Pèire amb sas claus e sus la camba de la crotz : "Feu Marie Veisset de Bonance, fondatrice de cette croix, un pater et un ave Maria, requiescant in pace, Amen." (1740)
La Faja
Canton de Sent-Ginièis d'Òlt, comuna de Pomairòls.
Per la trobar : De Sent-Ginièis, montatz pel camin de Navas d'Aubrac. Cal pas anar a Navas, cal contunhar tot drech e arribar als Cats. Aquí vos cal partir a man drecha dos còps (en direccion de La Bolesc, Pomairòls). Davalatz e veiretz lo camin que mena a La Faja e Bonança a man drecha tanben. La capèla es jost los ostals de La Faja. Per partir, vos cal tornar montar al camin nalt e aquí, contunhatz de davalar, arribaretz a La Bolesc pièi seguiretz Pomairòls.
I aviá una glèisa aquí al sègle XI (senta Magdelena), se vei encara (capèla de costat). L'ostal qu'es contra la glèisa èra un monestire de religiosas. Aquelas foguèron tuadas al moment de las guèrras de religion. Èra parròquia al sègle XVIII e, darrèr, i a encara lo cementèri vièlh.
Pomairòls
Canton de Sent-Ginièis d'Òlt.
Per la trobar : anatz dins lo vilatge de Pomairòls (castèl del sègle XV) e levatz lo cap. Aquò's un calvari e vos cal sègre las croses de boès. A la debuta, l'òm a l'impression de dintrar dins una cort d'ostal mès aquò's lo bon camin. Atencion, aquò's traversut !
Aquela capèla foguèt bastida en 1789 per una familha Massabuau. En 1880 èra roinada e la tornèron bastir.
En tornent davalar, ai trobada una pichona mameta de 91 ans, la darrièira aubèrgista de Pomairòls, que me parlèt naturalament dins la lenga del país. Me diguèt que, dins lo temps, i fasián una procession lo dijòus sent. Sai pas cossí fasián los vièlhs per arrapar aquela carrièireta…
21/03/2009
De mots
Per dondar lo Diable, lo maridèron.
Que plaser fa, plaser agacha.
Pichòt niu, que t'aimi ieu !
L'an que ven es un brave òme.
La femna coma la tela, mal se causís a la candela.
Una femna dins cada pòrt, un pòrc dins cada femna.
La pauretat fa los panaires coma l'amor los poètas.
Quand sabes pas end vas, agacha d'end venes.
Dins totas las lagremas s'atardiva un espèr.
Far e desfar, tot es besonha.
Tot còp, se cal pausar de far pas res.
S'as calor a la cosina, vai-t'en a la solharda.
Cada poma es una flor qu'a conescut l'amor.
Piu-piu dura un briu.
L'arma a d'illusions coma l'aucèl d'alas, aquò's çò que la sosten.
L'ermita crei qu'a trobat Dieu per çò qu'a trobat la solitud.
La retirada, la cal prene viu.
La sola patz definitiva es aquela dels cementèris.
Istòria dels òmes, istòria de lor talent.
Balha de civada a ton ase, te pagarà amb de pets.
Que plaser fa, plaser agacha.
Pichòt niu, que t'aimi ieu !
L'an que ven es un brave òme.
La femna coma la tela, mal se causís a la candela.
Una femna dins cada pòrt, un pòrc dins cada femna.
La pauretat fa los panaires coma l'amor los poètas.
Quand sabes pas end vas, agacha d'end venes.
Dins totas las lagremas s'atardiva un espèr.
Far e desfar, tot es besonha.
Tot còp, se cal pausar de far pas res.
S'as calor a la cosina, vai-t'en a la solharda.
Cada poma es una flor qu'a conescut l'amor.
Piu-piu dura un briu.
L'arma a d'illusions coma l'aucèl d'alas, aquò's çò que la sosten.
L'ermita crei qu'a trobat Dieu per çò qu'a trobat la solitud.
La retirada, la cal prene viu.
La sola patz definitiva es aquela dels cementèris.
Istòria dels òmes, istòria de lor talent.
Balha de civada a ton ase, te pagarà amb de pets.
Març de 2009
• Vergonha a las presons francesas e òsca a Robert Badinter per tot çò qu'a fach per i far dintrar un pauc d'umanitat.
• Òsca al tribunal penal internacional de lançar un procediment contra Al-Bachir, president del Sodan, amai se, sul còp, aquò va pas melhorar la paura vida dels sodaneses...
• Vergonha a las televisions francesas que sostitolan lo monde de Guadelopa quand parlan... francés. Prepause als Creòles de pas parlar pus que lor lenga istorica, coma aquò las televisions francesas sostitolaràn per quicòm.
• Òsca a Valéry Giscard d'Estaing que, al Conselh constitucional, s'es opausat a la nominacion del patron de l'audiòvisual public per lo president de la Republica.
• Vergonha a l'IRA que tòrna far la colha en Irlanda.
• Òsca al Sinn Fein que condamna aquela branca, que se ditz "vertadièira", de l'IRA.
• Vergonha a la China que dempièi 50 ans fa veire las pèiras al Tibet.
• Vergonha a Total que ganha de miliards a planponhs e qu'anonça 550 supressions de pòstes. Mème Laurent Wauquiez, secretari d'Estat a l'emplec, ditz qu'aquò li demòra entremièg la garganta.
• Vergonha al Vatican e sas idèias de l'Edat Mejana.
• Vergonha a çò qu'arriba als albinòs en Africa. Cossí l'òm pòt pas res far per aquel paure monde ?
• Vergonha a la lei HADOPI (sul telecargament illegal), condamnada per la CNIL, qu'ataca la libertat dels dreches de la defensa e que prevei la revercion de la carga de la pròba, dispausicion excepcionala en Drech francés.
• Òsca a l'idèia de cargar lo badge "Je lis la Princesse de Clèves" al salon del libre.
• Òsca a Pierre Méhaignerie que vòl far pagar los que ganhan mai de 300.000 € per an en França per adujar los que son tocats per la crisi. La question es pas de saupre quant lor prenèm mès quant lor demòra a la fin del mes (quantes de centenats de SMIG ?).
• Vergonha, vergonha, vergonha e encara vergonha a-n-aquela conifla de papa, Beneset lo numerò 16 (encara !), que condamna, dins l'avion que lo mena en Africa, l'utilizacion de la capòta per luchar contra lo sida. Crimi ! De qué fa lo TPI ? Arrèsta d'agachar Casimir, paure piòt ! L'umanitat bica dempièi la nuèch dels temps e totjorn bicarà. Dins l'idèia de çò que disiá Michel Audiard : "Quand metrem los cons sus orbita, los papas an pas acabat de virar."
• Vergonha (tornar mai...) al papa que se ditz tanben opausat a l'avòrtament terapeutic. Mès es un festenal ! Que fa pas bon venir vièlh… Habemus papam... Per malastre !
• Òsca al Sinn Fein que condamna aquela branca, que se ditz "vertadièira", de l'IRA.
• Vergonha a la China que dempièi 50 ans fa veire las pèiras al Tibet.
• Vergonha a Total que ganha de miliards a planponhs e qu'anonça 550 supressions de pòstes. Mème Laurent Wauquiez, secretari d'Estat a l'emplec, ditz qu'aquò li demòra entremièg la garganta.
• Vergonha al Vatican e sas idèias de l'Edat Mejana.
• Vergonha a çò qu'arriba als albinòs en Africa. Cossí l'òm pòt pas res far per aquel paure monde ?
• Vergonha a la lei HADOPI (sul telecargament illegal), condamnada per la CNIL, qu'ataca la libertat dels dreches de la defensa e que prevei la revercion de la carga de la pròba, dispausicion excepcionala en Drech francés.
• Òsca a l'idèia de cargar lo badge "Je lis la Princesse de Clèves" al salon del libre.
• Òsca a Pierre Méhaignerie que vòl far pagar los que ganhan mai de 300.000 € per an en França per adujar los que son tocats per la crisi. La question es pas de saupre quant lor prenèm mès quant lor demòra a la fin del mes (quantes de centenats de SMIG ?).
• Vergonha, vergonha, vergonha e encara vergonha a-n-aquela conifla de papa, Beneset lo numerò 16 (encara !), que condamna, dins l'avion que lo mena en Africa, l'utilizacion de la capòta per luchar contra lo sida. Crimi ! De qué fa lo TPI ? Arrèsta d'agachar Casimir, paure piòt ! L'umanitat bica dempièi la nuèch dels temps e totjorn bicarà. Dins l'idèia de çò que disiá Michel Audiard : "Quand metrem los cons sus orbita, los papas an pas acabat de virar."
• Vergonha (tornar mai...) al papa que se ditz tanben opausat a l'avòrtament terapeutic. Mès es un festenal ! Que fa pas bon venir vièlh… Habemus papam... Per malastre !
• Vergonha a Jean-Marie Le Pen que contunha de nos far cagar amb sas idèias poiridas. Quant atge a ja ?
• Òsca al curat Bessière de Luzech (46), 81 ans, que a excomuniat lo papa e que cita pas pus son nom a la messa.
• Òsca a Jean Lassalle (MoDem) e André Chassaigne (PC), deputats, qu'an lançat una consultacion sul tèma de la vida rurala : "Campagnes de France, grande cause nationale".
• Vergonha a-n-aquel gost canin qu'es vengut dins ma garganta quand an anonciada la condamnacion a la preson a vida per Yvan Colonna, sens pròba veritabla, "l'assassin du préfet Erignac" coma aviá dich n'i a ja un briu Nicolas Sarkozy. Urosament que la França a arrestat de copar d'òmes en dos...
• Òsca al procès internacional dubèrt contra "Douch" que, amb sos amics Kmers roges menats per Pol Pot, a suprimit lo quart del monde del Cambotge entre 1975 e 1979.
• Òsca al recuol del partit islamista en Turquia.
• Vergonha a Al-Bachir (Sodan) que gausa se seire a la mèma taula que Ban-Ki-Moon, al Qatar, alara qu'a un mandat internacional al cuol per crimi contra l'umanitat. Paura ONU, òm se trufa de tu... E los paísses arabs que lo sostenon... la Siria d'en premièr.
19/03/2009
19 de març de 2009 : cauma generala
17/03/2009
Un cat bèl, negre e gròs
15/03/2009
Zzzzzzz...
De Danièle Thompson.
Amb Karin Viard, Dany Boon, Emmanuelle Seigner, Patrick Bruel, Marina Foïs, Pierre Arditi, Patrick Chesnais, Marina Hands...
De costuma, aime ben los films franceses laugièrs, que se prenon pas lo cap, que son fachs pas que per far passar un bon moment al monde. Aicí, res m'a pas fach rire, res m'a pas fach soscar. Si ! Perdonatz-me, quicòm m'a fach sorire : lo subjècte del film es un dinnar entre "amics" (una de las comedianas es Emmanuelle Seigner), a-n-aquel repais es cosinejat un plat polonés (lo "bigos", pas res a veire amb l'utís per fòire la vinha) e lo generic de fin comença per la recèpta d'aquel plat balhada per... Roman Polanski ! Si que non, res.
14/03/2009
Aimé Vayssier (1821-1875)
L'abat Aimat Vaissièr es nascut a Canet d'Òlt (lo Canet de la capèla Sent-Ferreòl) dins una familha de paísans. Un oncle curat lo menèt al seminari pichon de Rodés per lo far estudiar. Aquí lo sonèron "Bossuet", del nom de l'escrivan del sègle XVII. Après lo seminari grand, montèt a París estudiar a l'escòla dels Carmes. I passèt lo bac e una licéncia ès-letras pièi, en 1852, tornèt al país per ensenhar al seminari grand de Rodés, en retorica. En 1864, l'evesque li balhèt la direccion del seminari pichon de Bèlmont. Pendent mai de dètz ans, trabalhèt a fargar son diccionari. Cal ben èstre curat per abure lo temps de far tot aquò ! Moriguèt a Recolas, encara jove, de malautiá.
La lausa es sus la glèisa de Canet, una glèisa del sègle XVIII, avodada a sent Pèire (qu'es sul portal amb sas claus bèlas).
Sent-Ferreòl
Canton de Campanhac, comuna de Sent-Laurenç d'Òlt.
Per la trobar : Entremièg Sent-Ginièis e Sent-Laurenç, montatz a Canet pièi a Marijolet. Lo camin que va a la capèla es davant de dintrar dins Marijolet, a man esquèrra. Cal totjorn davalar, trobar Òlt e far lo torn del rocàs. Comptaz una mièja-orada per tornar montar, un pauc mens per davalar, pardí !
Aquela capèla tota simpla, polida coma una pichòta jaça, es bastida qualques mèstres en dessús Òlt. Coma per la de Lenna, i a una legenda de braç secat o de man secada. Mès, d'unses dison qu'un òme que se negava dins Òlt aviá pregat sent Ferreòl. Lo sent lo sauvèt alara aquel òme fasquèt bastir la capèla per lo mercejar. Se ditz tanben que sent Ferreòl velhava suls soldats. Benlèu, o benlèu pas...
13/03/2009
Super Mirgueta
« "Mamà, ai tombada una dent !
– E ben la metràs jol coissin e la mirgueta passarà !"
Lo ser arriba, la drolleta se met al lièch, la mamà li va far lo poton e meton la dent jol coissin.
"Mamà… Ai paur de la mirgueta…
– Mès non, mès non… Anem, te cal dormir."
A onze oras del ser :
"MAMÀ ! Ai paur de la mirgueta !
– Bon. I a pas cap de mirgueta ! Aquò's ieu la mirgueta ! ARA TE CAL DORMIR !"
Lo lendeman matin, la mamà va desrevelhar la drolleta per anar a l'escòla, li alisa la gauta dapasseton :
"Desrevelha-te polideta…
– Mamà, cossí fas per far la mirgueta dins lo monde entièr ?" »
12/03/2009
Lundàs, 1876
Aime las pèiras e, quand son istoriadas, m'agradan encara mai.
Aquí, lo lundàs del molin del Cròs, sus Òlt, comuna de Sent-Laurenç. Es polida aquela crotz, non ? Sovent, las fònt, los molins, las fornials, amai los ostals, èran plaçats jos l'aparament de Dieu. Los molins, aquò los parava de las aigadas e del fuòc. Sent-Laurenç costeja la Tèrra de pèira (Gavaldan). Coma o vesètz, es dins un rogièr. Es per aquí qu'Òlt dintra dins Roergue. I es escara salvatge. Lo vilatge a un musèu Joan Bodon. L'escrivan i a ensenhat qualquas annadas e lo monde del país se sovenon plan d'el.
Lo còp que ven, vos menarai a la capèla Sent-Ferreòl, pas luènh d'aquí. Benlèu suls passes de Bodon...
11/03/2009
Pichon plaser del matin
Aqueste matin, aviái aquò sus ma fenèstra (cardina e becgròs). Sovent, l'òm va cercar al cap del monde la beutat qu'avèm cada jorn jols uèlhs... Cal simplament saupre agachar.
10/03/2009
Amarillis, reina de las flors
Sus ma taula, la pus polida flor del monde, amb benlèu la flor de la peuna, e la de l'orténsia… Aaaaaaaaaa... Las aime totas ! E pièi, amb aquel ivèrn que l'òm se demanda se s'acabarà un jorn, aquò fa talament de ben al cap !
« Se Dieu n'aviá fach la femna, auriá pas fach la flor. » (Victor Hugo)
Nòstra-Dòna de Lenna (1847)
Ieu qu'aime pas plan las bondiusariás, me carre pasmens d'anar cercar las pichonas capèlas que son coma de jaças, perdudas pel campèstre. Aquò's mon costat "causse". Coma uèi, soi anada campanejar per ne trapar una, ai pensat que ne poiriái far un inventari.
Canton de Campanhac, comuna de Sent-Martin de Lenna.
Per la trobar : Davalatz al mas de Lenna e, de la glèisa (fin del sègle XV), seguissètz lo camin de croses que vos menarà, per la Gamassa, a la capeleta de Lenna. Cal un bon quart d'ora per montar e aquò arrapa un bocin.
Lenna ten una de las doas estatuas de Vièrja a l'Enfant d'epòca romana (sègle XII) de Roergue, que l'òm pòt veire dins la glèisa del vilatge. (L'altra Vièrja d'aquela epòca se trapa a Estables, totjorn sul canton de Campanhac.) Per ara, aquò's una còpia mès tanlèu que lo sistèma de securitat serà en plaça, poiretz veire la vertadièira. La Vièrja a suls ginolhs l'Enfant Jèsus que benesís d'una man e ten lo Libre de l'altra. A l'origina, èra policròma mès la pichòta istòria ditz que, per plan far, las religiosas la volguèron netejar... E la fretèron ben pro !
La capeleta seriá estada bastida a l'endrech qu'un pastron descobriguèt la Vièrja en gardent. Es octogonala, bastida sul ròc e teulada de lausas.
Coma dins un fum d'endreches, una legenda conta cossí aquò se debanèt. La vos tòrne coma la m'a contada Francés de Chaliès :
"Dos religioses que èran persecutats pels Musulmans arribèron a Lenna en portant l'estatua de Nòstra-Dòna de Dieu e la metèron dins una entalha del ròc. Elses, se rescondèron dins la cava de la Favarèda.
Un jorn, un pastron que gardava las fedas dins lo causse trobèt aquela estatua resconduda jol ròc. Lo bruch s'espandiguèt dins tot lo vilatge e sonèron lo ròc "Ròc de la Maire de Dieu".
Lo curat de Sent-Martin pensèt que l'estatua seriá melhor dins la glèisa de Sent-Martin que non pas sul ròc de la Favarèda. Alara lo curat demandèt al clergue d'anar quèrre l'estatua. I anèt mai d'un còp mès, cada còp, l'estatua tornava a Lenna. A fòrça de far, lo clergue s'encanissèt e fotèt un emplastre a la Vièrja. Lo braç li sequèt… Mès, al cap de qualques temps, la Maire de Dieu apareguèt per lo garir. Aquí, se metèron a bastir la capèla amont sul ròc e los pelegrinatges comencèron a Lenna."
Shakespeare de son temps
Ne son segurs a 90 % : aquel òme seriá William Shakespeare. Aquò's la sola representacion del mèstre facha del temps que viviá (1610). Moriguèt en 1616. A calgut tres ans d'estudis per n'arribar a-n-aquela conclusion. Aquò reglarà pas lo problèma que d'unses pausan de saupre s'èra el qu'escriviá sas pèças mès las suspresas de l'Istòria coma aquela m'agradan.
09/03/2009
Molin e Seguret dins las trencadas de Verdun (III)
Enric Molin conta sa guèrra granda amb son amic Eugèni Seguret (totes dos escrivans de Roergue)
« Car s'èra tornat metre a plòure, a cassadas, a farradats. E dins la trencada, ambe la tèrra pegosa e grassa, aquò èra un abarlacadís sens nom dins cap de lenga del mond. Jusqu'a mièja camba, pajiquejavan. Per trobar un airal sec, avián curat, dins la paret, çò qu'apelavan "un trauc de rat". Se rebostoiravan aquí de longas oras, las oras sens fin ont èran pas de garda al crenèl. Mas, qual podriá demorar aital, las oras rebostoirat ? Alèra, sortián e pajiquejavan, en fumant la pipa, en rondinant.
A fòrça, lor vestidura, dempièi la capòta pesuga jusqu'a la camiá, tot çò que los abilhava s'èra imprenhat de lòsa, coma se seriá imprenhat de còla fòrta. Ambe la calor del còrps, aquò aviá secat, aquò s'èra aclapassat. D'un jorn a l'autre, aquela clespa aviá espessit e s'èra amalhada, los emmantelant totes entièrs d'una coirassa coma n'avián los proses al siècle de sant Loís. Cap d'espasa los auriá pas traucats. Aquò los tendiá rèddes coma de ligombaus, non laissant a las juntas qu'un pichòt angle de movament.
Mas èra pas tot, pecaire ! Èra pas los òbusses, ni las balas, ni lo manca de pan, ni la plèja, ni la baldra que los escanava lo mai… Èran los pèus. N'èran farcits ! Tant que podián bolegar enquèra, anar e venir, dins lo jorn, en se gromissant, los sentián pas tròp. Mas tant lèu que se recauquilhavan per assajar de dormir, tota aquela armada d'aganits los atalava coma per los devorar. Ni mas foguèssen estats dins un fromilhièr ! Impossible de repausar una minuta, ni de nuèch, ni de jorn. Impossible de cutar un uèlh. Lo sòm, a fòrça, los escanava.
Uèch jorns d'aquela misèra, ont la mitat, tuats o blassats, avián quitada la trencada, devinatz dins qunt estat èran los que demoravan… E plòviá totjorn coma se quauqu'un aviá desbondat totas las paissièiras del cèl ! » (In En tutant lo grelh, Enric Molin) De sègre...
07/03/2009
Uèi ai podada la miá trelha
"Poda lèu, poda tard…" O cal far al mes de març, que dison. L'an passat, l'aviái fach al mes de mai... Atanben, coma fasiá una polida jornada, te sortisse l'escala bèla e me mete a podar. Un uèlh, dos uèlhs, tac ! pode. Quand ère gaireben a la fin (la trelha fa tota la longor de l'ostal), la vesina passa e me ditz : "Podas ? Ai crompat un calendièr lunari e dison que cal pas far res uèi !" Me damne… Agache çò qu'aviái fach, agache çò que demorava a far : "E mèrda, contunhe !" Aital ai podada tota la trelha.
Aqueste ser, te cerque una fòtò per empegar aquí e te legisse quauquas linhas sul podar de las trelhas : sustot, o cal pas far quand aubièira. Aqueste matin, fasiá -2 ! Morala : aquò's pas aquesta annada que tastaretz lo rasim de la miá trelha... Ieu tanpauc !
04/03/2009
4 de març de 2004...
(Desparegut lo mème jorn que Champollion, 172 ans pus tard)
12/2008-02/2009
Vergonha a la mòrt qu'a pres Claude Berri (12/01).Òsca a Yolande Moreau per son cesar e òsca a Serafina.
Òsca a l'idèa de jutjar un jorn Bush e son administracion.
Òsca a "Slumdog millionaire" per sos 8 oscars.
Òsca a Sean Penn per sas posicions umanistas.
Vergonha als coetards (Dominique Strauss-Kahn) que mancan d'umor quand òm se trufa d'elses.
Vergonha a Jacques Séguéla que ditz que se l'òm a pas una Rolex a 50 ans, es qu'avèm gastat la nòstra vida... La conariá tranquila.
Òsca a la Catalonha que difusa un clip per valorizar la lenga catalana.
Vergonha pels mòrts de la rota. Vergonha a los qu'esperan davant d'alucar lors lums quand an una autò negra o grisa.
Òsca a Vincent Josse que ten una pichona emission culturala cada matin a 9 oras 15 sus France Inter. Lo divendres, es un pecat !
Òsca a las Antilhas que se soslevan contra la vida cara.
Vergonha a Eric Besson que propausa als estrangièrs irregulars de denonciar lor passaire.
Vergonha al pòrta-paraula de l'UMP (Frédéric Lefebvre) que ditz que la denonciacion es una valor republicana.
Vergonha a las Editions du Rouerge que refusan de publicar de libres en occitan.
02/03/2009
Carles Molin es mòrt
Lo paire de Catinon e Jacotin, pièi de Pirolet, es mòrt aquesta dimenjada. Èra nascut en 1919 à Complibat (12) e èra lo filh d'Enric Molin (1896-1981).
Òbras :
Le dictionnaire de la Catinou, Toulouse, Loubatières, 1997
Catinou et Jacouti et le petit monde de Minjecèbes, Toulouse, Loubatières, 1998
La cuisine de Catinou, Toulouse, Loubatières, 2000
Escafalados de Minjecébos, Toulouse, Loubatières, 2002
Risouletos de Minjecébos, Toulouse, Loubatières, 2002
Adissiats pla brave mounde, dessins, Éditions du Raffût, 2007
Mon sabot de verre, Éditions du Raffût, 2008
Darrièr adiu de sos amics :
De plaser !
De David Fincher.
Amb Brad Pitt e Cate Blanchett.
Quand òm demòra a la campanha e que l'òm vòl far trabalhar la pichona sala de cinemà del vilatge d'a costat, òm vei los films un pauc a retardament. Aital, ièrc a ser soi anada veire "L'étrange histoire de Benjamin Button" de David Fincher (Alien, Seven, The game, Zodiac).
Li anave un pauc de recuolons, que lo darrièr còp ère anada veire "Australia" e aquò m'aviá francament conflada. Un "Out of Africa" mancat. Mès aquí, ai pas vist passar lo temps (e pas solament a causa de Brad Pitt !), amai se qualques passatges se meritarián de saltar, coma la batalha de guèrra o lo tròç a la "Amélie Poulain" sus París.
Un mainatge nais vièlh e ven jove al fial de las annadas (vos conte pas la qualitat tecnica...). Es amorós d'una filha (Cate Blanchett) que, ela, ven naturalament vièlha. An una passa al mème atge mès lèu lo temps tòrna prene sa corsa.
01/03/2009
Adaptacion
Una informacion plan seriosa qu'ai legit aqueste matin dins lo jornal : los CRS aprenon a menar de tractors ! Cal viure amb son temps... S'avètz agachat lo film sul Larzac que i a dins aquel blòg avètz vist qu'a l'epòca los gendarmas arribavan pas plan tanpauc a far avançar los tractors sus la nacioanala 9.
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran a aprovat aué en session extraordinària un pressupòst de 27.559.838,67 € entar exercici 2018. Eth pressupòst s’a aprovat damb es vòts a favor deth Govèrn de CDA-PNA e era abstencion d’UA-PSC e deth PRAG.
Era presentacion deth pressupòst a anat a cargue deth vicesindic d’Aran, Luís Carlos Medina, qu’a explicat qu’eth de 2018 ei un pressupòst continuïsta degut ara situacion politica que se viu en Catalunya. Era aprobacion deth pressupòst ei ua fita tanben importanta ja que s’a pogut barrar abans de començar er exercici deth pròplèu an.
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, a indicat que frut dera modificacion pressupostària aprovada hè ues setmanes entar an 2018, i a ua part fòrça importanta d’inversion procedenta deth romanent de tresoreria deth pròpri Conselh Generau d’Aran, dera quau era mès significativa ei era de 2 milions d’euros destinats ara construccion dera naua residéncia geriatrica dera Val d’Aran, atau coma 1.200.000 € ara mielhora des accèssi ath miei naturau que vierà cofinançada pera UE e 350.000 € destinats ara mielhora des accèssi a Mont e Montcorbau.
Carlos Barrera, a soslinhat qu’eth pressupòst ei equilibrat entà dar responsa a toti es traspassi de competéncies assolits peth Conselh Generau d’Aran destinant 15.500.000 d’euros entath foncionament de Salut e Benéster, deishant a banda era inversion de 1 milió d’euros entara miehora der airau quirurgic der Espitau dera Val d’Aran. Eth Conselh Generau tanben invertirà 350.000 euros tara estructura de Pompièrs e Emergéncies entar aqueriment de dues naues ambulàncies e dus veïculs de servicis ordinaris d’emergéncies.
Eth Govèrn d’Aran, a soslinhat que li auesse agradat presentar uns pressupòsti damb mès capacitat d’inversion, mès qu’era situacion politica non ac a permetut degut ara situacion politica en Catalunya, damb era aplicacion der article 155 e er empresonament deth Govèrn dera Generalitat, pr’amor que non s’an pogut iniciar es negociacions damb eth Departament d’Economia dera Generalitat entath desvolopament deth nau modèl de finançament deth Conselh Generau d’Aran qu’aurie d’auer èster resolvut enguan entà poder iniciar era sua aplicacion pendent er an 2018. Eth Sindic d’Aran a explicat que s’iniciarà de manèra urgenta era negociacion deth nau modèl de finançament despús des eleccions deth 21-D, un còp s’agen constituït eth Parlament de Catalunya e eth Govèrn dera Generalitat.
Hont: Conselh Generau d’Aran