text:
- Détails
La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé La commune de Sinendé.
- Détails
-
Publication : mercredi 19 décembre 2012 08:16
-
Affichages : 868


c: text/html

text:
desir mascle
John se metèt de desodorant , pel quatren còp de la serada. Una mena de perfum que costava la pèl de los òsses, per pas dire la del cuol, mas que te las enfadava fòrça plan, coma fan pels parpalhòls , los engenhaires de l'INRA, per recaptar lo femelum e qu'arriban d' amassa, per pollinisar las flors . Que s' aparelhan ambe de semble mascles que las enganan , ambe sos feròmonas coma las canhas gorrinèlas. Aquel produch de perfum, o fasiái venir d'America. Un tipe sus internet qu' escriviá consí tombava las femnas coma las moscas dins lo mèl. Un tipe borrut mas ponchut .Tres paurièras i èran passadas, merces del perfum : Roselina , Miquela, e Joana . Mas quicòm me tafurava , subretot la darrièra serada , ambe la Joana , que risiá de longa coma una cavèca , sens comprendre qu'èra prèsa coma dins la tela de l'aranha , somesa , e que deviá udolar son plaser amb' ieu, de compas ... John èra pas qu…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Villy-lez-Falaise
Villy-lez-Falaise es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villy-lez-Falaise Es un vilatge dispausat a l'entorn d'una carrièra, la RD69. Lo bourg es parallel a la vallée del Trainefeuille ruisseau transeünt al sud-es e délimitant la municipalitat amb Fresné-la-Maire. La municipalitat s'estend fins al bourg de Damblainville.
Lo païsatge es una plana de tèrras conreades, traversada per l'anciana linha de camin de fèrre Falaise-Mézidon, uèi classificada via verda.
Villy-lez-Falaise est un village disposé autour d'une rue, la RD69. Le bourg est parallèle à la vallée du Trainefeuille ruisseau passant au sud-est et délimitant la commune avec Fresné-la-Mère. La commune s'étend jusqu'au bourg de Damblainville.
Le paysage est une plaine de terres cultivées, traversée par l'ancienne ligne de chemin de fer Falaise-Mézidon, aujourd'hui classée voie verte.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Villy-lez-Falaise data de 1946[1]. Per endavant la municipalitat se trucava simplament Villy, en significant segurament « vilatge », del ancià francés viloi[ref. necessària].
Lo affixe lez, en significant « prèp de », la vila de Falaise en la occurrence, permet aital de la distinguir de la municipalitat de Villy-Bocage en lo meteis departament.
Le nom de Villy-lez-Falaise date de 1946[2]. Auparavant la commune s'appelait simplement Villy, signifiant certainement « village », de l'ancien français viloi[ref. necessària].
L'affixe lez, signifiant « proche de », la ville de Falaise en l'occurrence, permet ainsi de la distinguer de la commune de Villy-Bocage dans le même département.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 4 d'abril 2011)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Villy-lez-Falaise », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 4 avril 2011)


text:
Tailàndia
Lo Reialme de Tailàndia (ราชอาณาจักรไทย en tai) es un estat del sud èst d'Asia. Confronta a l'èst Laos e Cambòtja, al sud lo Golf de Tailàndia e Malàisia, e a l'oèst la Mar d'Andaman e Myanmar.
La capitala e pus granda vila es Bangkòk.
Lo gentilici es tai[1] (o tailandés -esa).
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 De la Preïstòria au reiaume de Sukhotai
- 2.2 Lo reiaume de Siam fins au periòde coloniau
- 2.3 La sauvagàrdia de l'independéncia
- 2.4 La Tailàndia modèrna
- 3 Cultura
- 4 Bibliografia
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria au reiaume de Sukhotai[modificar | modificar la font]
Lei vestigis umans pus ancians descubèrts sus lo territòri tailandés datan d'aperaquí 700 000 ans e son atribuits a Homo erectus. La cultura coneguda pus anciana i data dau Temps dau Bronze (vèrs 4 000-2 500 av. JC). Apareguda dins la region de Ban Chiang, desvolopèt la metallurgia de bronze, la cultura de ris e aviá lo mestritge de la terralha. Aquò indica l'existéncia d'una societat organizada mai lo pòble que ne'n foguèt a l'origina es totalament desconegut.
Per la seguida, l'Istòria de la region es mau coneguda fins au sègle III e la formacion dau reiaume de Funan. Èra una poissança maritima, probablament d'origina mon, que dominèt a son apogèu lo centre de la Tailàndia actuala e lo sud d'Indochina. Son centre economica èra la region d'Oc Eo dins lo sud dau Vietnam modèrne. A la fin dau sègle V, foguèt remplaçat per lo reiaume de Chenla, lo precursor de Cambòtja, que se formèt a partir dei províncias meridionalas dau Laos actuau.
Dau sègle VI au sègle IX, lo centre dau territòri tai foguèt dominat per la civilizacion de Dvaravati. Fondada per lei Mons, aquela civilizacion sembla relativament prospèra gràcias a sa participacion au comèrci dau sud-èst asiatic. Lo declin de la civilizacion de Dvaravati, politicament fragmentadas entre plusors reiaumes, se debanèt au sègle IX ambé la formacion de l'Empèri Khmer qu'impausèt sa dominacion ai Mons. Aqueu periòde veguèt tanben l'arribada dei premierei populacions tais, en provenença dau sud de China. S'installèron premier au nòrd dei Monts Dangrek onte venguèron majoritaris dins lo corrent dei sègles XI e XII.
Lo reiaume de Siam fins au periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La formacion de Siam[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, lei caps de clan tais s'afranquiguèron de la senhoriá khmer en 1238 e elegiguèron un rèi. Lo declin de la poissança khmer e la destruccion dau reiaume de Nanzhao per lei Mongòls en 1253 accelerèron lei migracions tais vèrs lo sud. En 1238, foguèron ansin fondat lo reaiume de Sukhotai en 1238 e lo reiaume de Lanna a la fin dau sègle XIII. Rama Khambeng (1283-1317) donèt de basas solidas a l'estat de Sukhotai ambé la somission dei Mons dau bacin de Menam e una expansion territòriala vèrs l'èst e lo sud au detriment de l'Empèri Khmer. A mesura que sei tropas avancèron, son reiaume adoptèt lo modèl politic khmer e la cultura dei Mons, en particular lo bodisme theravada. Puei, dins lo corrent dei sègles seguents, lei Khmers e lei Mons d'aquelei regions foguèron assimilats per lei populacions tais.
En 1350, una capitala novèla, Ayuthia, foguèt fondada per un prince que se proclamèt rèi sota lo nom de Ramathibodi Ièr (1350-1369). Aquò foguèt l'acte de creacion de Siam (que prenguèt per la seguida lo nom de Tailàndia en 1939). Lei fòrças d'Ayuthia annexèron lo reaiume de Sukhotai dins lo corrent deis annadas 1430 e conquistèron Angkor en 1431. En revènge, mau capitèron de conquistar Lanna e deguèron conclure la patz ambé lo Sultanat de Malacca, poissança comerciala dominanta dins la Peninsula Malaia, dins lo corrent deis annadas 1450. Durant lo rèine de Trailok (1448-1488), lo reiaume se dotèt d'una administracion centralizada que venguèt un factor important d'estabilitat intèrna.
Au sègle seguent, lei Siamés deguèron se defendre còntra leis ambicions dei Birmans qu'èran venguts una poissança importanta a l'oèst. Dins lo corrent deis annadas 1560, agantèron Ayuthia ont installèron un principat vassau. Pasmens, foguèron rebutats a partir de 1584 per lo prince puei rèi Naresuen (1590-1605). Aqueu darrier capitèt tanben d'infligir una desfahca ai Khmers qu'avián restaurat una partida de sa poissança anciana. En particular, en 1594, conquistèt Lovek, capitala de l'Empèri Khmer dempuei la casuda d'Angkor, e impausèt sa senhoriá sus lo país. En 1595, impausèt tanben sa senhoriá au reiaume de Lanna. Fòrça importantas, aquelei victòrias marquèron l'acomençament d'un lòng periòde de patz que durèt fins au sègle XVIII.
L'expulsion deis Europèus[modificar | modificar la font]
Periòde de patz dins lo país, lo sègle XVII foguèt marcat per una dubertura economica de Siam e de contactes ambé d'Europèus qu'èran arribats dins la region dempuei lo sègle XVI. Fòrça dinamics, leis Olandés aquistèron rapidament una plaça importanta dins lo comèrci siamés, çò que suscitèt certanei crenhenças au sen dau govèrn tai. Ansin, leis autoritats encoratjèron l'installacion de Francés coma lo missionari Pierre Lambert de Lamothe. Una ambaissador foguèt mandat per Loís XIV e un acòrd francosiamés signat en 1685. Pasmens, lei relacions se desgradèron en causa dei campanhas de conversion au catolicisme menadas per lei missions. Ansin, en 1688, lei Francés foguèron expulsats e la maufisança venguèt la nòrma a respèct deis estrangiers e subretot deis Europèus.
Lei luchas còntra Birmania e Vietnam[modificar | modificar la font]
Lo periòde de patz dubèrt per lei victòrias militaras de Naresuen s'acabèt dins lo corrent deis annadas 1750 quand lei Birmans venguèron tornarmai una poissança militara importanta dins la region. En 1759, ataquèron sensa succès Ayuthia mai capitèron de la destrurre en 1767. La resisténcia foguèt animada per lo generau Taksin que se proclamèt rèi. Combateguèt victoriosament còntra lei Khmers e lei Birmans mai venguèt finalament fòl. Foguèron remplaçat per lo generau Chakri que se proclamèt rèi sota lo nom de Rama Ièr (1782-1809). Capitèt de reconquistar mai d'un territòri en Laos (Viengchan en 1778) en Cambòtja (províncias de Battambang e de Siem Reap en 1795) e installèt la capitala a Bangkòk — Ayuthia foguèt jamai tornada bastir.
Au sègle XIX, la menaça birmana dispareguèt pauc a pauc car lei Birmans deguèron mobilizar sei fòrças còntra lei Britanics. Pasmens, lei Siamés deguèron faciar leis ambicions vietnamianas, unificat en 1802, en Laos e en Cambòtja. Aquò entraïnèt mai d'una revòuta dins la region e lei Siamés destruguèron Viengchan en 1730 avans de menar una guèrra per lo contraròtle de Cambòtja de 1741 a 1745. Equilibrat, aqueu conflicte s'acabèt per l'establiment d'un protectorat comun sus lo país.
La sauvagàrdia de l'independéncia[modificar | modificar la font]
Lei rèines de Mongkut e Chulalongkorn[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX, Siam deguèt faciar lei premiereis ambicions dei poissanças colonialas francesa e britanica que s'interessavan au sud-èst d'Asia. Dos rèis cultivats e partisans de la dubertura dau país, Mongkut (1851-1868) e son fiu Chulalongkorn (1868-1910) capitèron de limitar lei pèrdas e lei concessions per mantenir l'independéncia siamesa.
Mongkut èra a l'origina un monge bodista qu'aviá apres l'anglés ambé de missionaris. Sa politica favorizèt la dubertura dau país e lo mantenement dei tradicions. Durant son rèine, deguèt faciar l'arribada de França en Cochinchina. Favorizèron una revòuta de Cambòtja que se placèt sota protectorat francés. Siam foguèt obligat de reconóisser aquela situacion en 1867 e foguèt protegit deis ambicions francesas fins ais annadas 1880 car París s'interessèt puslèu a la conquista de Vietnam. De mai, Mongkut assaièt d'utilizar lei rivalitats entre Francés e Britanics. Ansin, signèt en 1855 un tractat d'amistat ambé Londres. Aqueu tractat èra « inegau » car donava d'avantatges importants ai Britanics mai permetèt de leis implicar en Siam. Puei, de tractats similars foguèron signats ambé França e leis Estats Units d'America.
Chulalongkorn conoguèt un rèine pus malaisat car la pression dei poissanças colonialas venguèt pus importanta. Capitèt de modernizar l'educacion, lei finanças publicas e la justicía ambé l'ajuda de conselhiers estrangiers. En revènge, modifiquèt pas lo modèl politic que laissava lo poder a l'aristocracia. Regardant leis afaires estrangiers, perdiguèt tota la riba senèstra de Mekong en 1893 que foguèt plaçada sota protectorat francés après de trèbols encoratjats per París. Pasmens, aquò suscitèt l'inquietud dau Reiaume Unit e un acòrd foguèt signat en 1896 entre lei doas poissanças europèas. Fòrça dur, entraïnava la creacion d'una zòna d'influéncia francesa dins lei províncias orientalas de Siam mai lo bacin de Menam foguèt declarat neutre, çò que permetèt de sauvar l'independéncia. Dins aquò, empachèt pas quauquei rosegatges suplementaris de la periferia dau territòri siamés en 1902-1904 per lei Francés lòng de la riba drecha de Mekong e en 1907 per lei Reiaume Unit dins la Peninsula Malaia.
Lei rèines de Rama VI e Rama VII[modificar | modificar la font]
Lei rèines de Rama VI (1910-1925) e de Rama VII (1925-1935) confirmèron leis aquists dau periòde precedent e permetèron pauc a pauc de restaurar la plena sobeiranetat de Siam. Rama VI èra un incompetent e un excentric e deguèt laissar la màger part dau poder a son oncle Devawongse Varopakarn qu'èra ministre deis afaires estrangiers. Sota sa direccion, lo país jonhèt lo camp deis Aliats en 1917 e faguèt partida dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala. Aquò li permetèt de venir membre de la Societat dei Nacions e d'obtenir a partir de 1922 la fin dei clausas « inegalas ».
Sota Rama VII, se contunièt la modernizacion de l'estat mai lo poder demorèt concentrat entre lei mans de l'aristocracia. Pasmens, lei progrès realizats dempuei lo sègle XIX avián entraïnants l'emergéncia de dos grops, d'un caire lei marchands, d'autre caire lei foncionaris e lei militars, que volián tenir un ròtle politic pus important. Òr, la crisi economica de 1929 causèt una grèva demenicion deis exportacions e dei revenguts de l'Estat. Lo govèrn assaièt de resòuvre la crisi amb una demenicion dei despensas mai agravèt la situacion. En 1932, entraïnèt un còp d'estat pacific organizat per lei foncionaris e lei militars.
La Tailàndia modèrna[modificar | modificar la font]
L'aliança ambé Japon e la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Leis autors dau còp d'estat de 1932 volián principalament contuniar e accelerar la modernizacion dau país. Lo prefessor de drech, reformator, Pridi Phanamyong e lo coronèu Phibun Songkhram, nacionalista, n'èran lei doas personalitats principalas. Mantenguèron la monarquia mai limitèron lei poders dau rèi e Rama VII foguèt obligat d'abdicar en 1935. Puei, en 1939, Tailàndia remplacèt Siam coma apelacion oficiala dau país.
Enterin, una constitucion, fòrça autoritari, èra estada adoptada en 1932. Gaire estable, lo regime foguèt pontuat per divèrsei còps d'estat. En 1938, Phibun Songkhram venguèt Premier Ministre e se raprochèt de Japon. En 1940, aprofichèt lo sostèn de Tòquio per reclamar a França lei territòris cedits en 1902-1904. En despiech d'una desfacha militara, obtenguèt contentament en març de 1941 a l'eissida de la Guèrra Francotailandesa. Aqueu succès favorizèt un raprochament suplementari ambé Japon e Tailàndia declarèt la guèrra ais Estats Units d'America e au Reiaume Unit en 1942. Aquò permetèt la reconquista dei territòris malais laissats ai Britanics. Dins aquò, Bangkòk deguèt laissar ai Japonés lo drech d'utilizar lo territòri tailandés coma basa d'operacions. Lei soudats nipons i foguèron responsable d'abüs fòrça importants que suscitèron l'ostilitat de la populacion.
Pasmens, en secrèt, lo regent Pridi Banomyong organizèt un ret de resisténcia favorable ais Aliats. Après la demission de Phibun Songkhram en julhet de 1944, Pridi Banomyong venguèt lo cap vertadier dau país e capitèt de negociar la patz. Tailàndia deguèt solament restituir sei conquistas de la guèrra e tornar prendre lo nom de Siam fins a 1948.
Lo regime militar[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, una constitucion democratica foguèt adoptada en 1946 mai lo regime manquèt d'estabilitat en causa d'una instabilitat fòrta ministeriala e d'una corrupcion importanta. En 1947, Pridi Banomyong foguèt obligat de s'exilar après lo decès violent de Rama VIII. Puei, en 1948, lei militars e Phibun Songkhram reprenguèron lo poder. Instaurèron un regime autoritari dirigit per Phibun Songkhram reversat en 1957 per Sarit Thanarat. Lo cap novèu moriguèt en 1963 e foguèt remplaçat per lo manescau Thanom Kittikachorn.
Lei militars mantenguèron un regime democratic de façada per obtenir lo sostèn deis Estats Units d'America e venir un bastion de l'anticomunisme en Asia dau Sud-Èst. Ansin, Tailàndia s'alièt ambé Washington de l'Organizacion dau Tractat de l'Asia dau Sud-Èst (OTASE). Bangkòk participèt a la lucha còntra leis insureccions comunistas d'Indochina. En reaccion, China e Vietnam sostenguèron de guerilhas dins lo nòrd dau país.
La lònga transicion vèrs un regime civiu[modificar | modificar la font]
En mai de la lucha militara còntra lo comunisme dins l'encastre de la Guèrra Freja, lo regime militar deguèt pauc a pauc se preocupar dei revendicacions intèrnas d'una elèit novèla subretot interessada per lei questions economicas. En octòbre de 1973, de grandei manifestacions d'estudiants se debanèron dins la capitala. Foguèron durament reprimidas mai lo rèi refusèt de sostenir l'accion de l'armada e Thanom Kittikachorn foguèt constrench a l'exili.
En 1975, una constitucion democratica foguèt restablida mai ges de majoritat clara emergiguèt deis eleccions. Un govèrn centrista prenguèt la direccion de Tailàndia mai foguèt rapidament menaçat per de manifestacions d'estudiants de senèstra e per un durciment dei partits politics de drecha. D'eleccions novèlas en 1976, marcadas per de violéncias grèvas, s'acabèron per una victòria de la drecha. Pasmens, aquò amaisèt pas la situacion ambé leis estudiants e lei militars proclamèron una constitucion pus autoritària en octòbre de 1976. Puei, exerciguèron de facto la realitat dau poder ambé l'ajuda de la drecha. Ansin, lo generau Prem Tinsulanonda foguèt Premier Ministre de 1980 a 1988.
A partir de 1991, de tensions apareguèron entre l'armada e lei mitans d'afaires. Après un còp d'estat militar suplementari en 1991, leis eleccions de març de 1992 permetèron ai partits promilitars de ganhar una majoritat parlamentària e de nomar lo generau Suchnda Krapayoon coma cap dau govèrn. Aquò entraïnèt d'importantei manifestacions. La repression foguèt saunosa e causèt una intervencion dirècta dau rèi per restablir l'òrdre. D'eleccions novèlas aguèron luòc e lo conservator Chuan Leekpai venguèt Premier Ministre. Sota sa direccion, Tailàndia conoguèt un desvolopament economic important en despiech de violacions dei drechs de l'Òme e d'una corrupcion importanta.
La crisi dei camisas rojas e jaunas[modificar | modificar la font]
Dempuei 2001, Tailàndia es tocada per de tensions intèrnas grèvas entre dos movements politics dichs « camisas rojas » e « camisas jaunas ». Aquò acomencèt en 2001 ambé la victòria ais eleccions legislativas de Thaksin Shinawatra, un òme d'afaires acusat de populisme. Adoptèt una politica de reformas en favor dei classas popularas e dei regions ruralas orientalas que son sa basa electorala. Pasmens, foguèt reversat per un còp d'estat militar en 2006 en causa d'accusasions de corrupcion. Lo generau Sonthi Boonyaratglin proclamèt la lèi marciala e prenguèt lo poder.
La junta laissèt rapidament lo poder mai lei trèbols contunièron entre « camisas rojas », partisans de Thaksin Shinawatra, e « camisas jaunas », adversaris de l'èx-Premier Ministre. En 2010, lo camp roge organizèt de manifestacions que bloquèron una partida de Bangkòk e entraïnèron l'intervencion dei militars. Un an pus tard, Yingluck Shinawatra, sòrre de Thaksin Shinawatra, venguèt a son torn cap dau govèrn mai se turtèt a l'ostilitat dei Jaunes. En 2013, deguèt faciar de manifestacions jaunas dins la capitala e lo refús de l'armada de prendre posicion. Decidèt finalament d'organizar d'eleccions novèlas en febrier de 2014 que li permetèron de se mantenir a la tèsta dau país. Pasmens, aquelei resultats foguèron pas acceptats per l'armada e un còp d'estat novèu aguèt luòc en mai de 2014. Lo generau Prayuth Chan-ocha proclamèt tornarmai la lèi marciala. Elegit president de l'Assemblada Nacionala ambé lo sostèn dau rèi Rama IX, adoptèt rapidament de mesuras per redurre l'influéncia dei « camisas rojas ».
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ masculin e femenin


text:
Temple de Loxòr
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Temple de Loxòr.
Lo temple de Loxòr es un enòrme complèxe de temples de l'Egipte anciana situat sus la riba èst del flum Nil dins la vila que uèi se coneis jol nom de Loxòr (l'anciana Tèbas).
Coneguda dins la lenga egipciana coma ipet resyt, o "lo harem del sud", lo temple èra consacrat a la triada tebana d'Amòn, Mot, e Chons e foguèt, pendent lo Nòu Empèri, lo centre del Festenal Opet, que en aquela epòca s'exibissiá una estatua de culte d'Amon long de Nil en davalar a partir del temple de Karnak (ipet-isut) per que i demòre un moment, e sa molher Mut, a l'ocasion de la celebracion de la fertilitat – çò que li balhèt son nom.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las òbras de construccion del temple comencèron del temps del regne d'Amenhotep III al sègle XIV abans Crist. Horemheb e Totankhamon apondèron de colomnas, d'estatuas, e de frisas – e Akhenaten destrusiguèt las cartochas de son paire e installèt un luòc sagrat al disc de Ra o Aten – pasmens l'esfòrç mai bèl d'expansion se faguèt jos Ramsès II, aperaquí cent annadas aprèp que las primièras pèiras foguèssen plaçadas. Loxòr es doncas unic demest los principals complèxes de temples egipcians pel fach que son sonque dos los faraons que laissèron son empremta sus son estructura arquitecturala.
Lo temple tombèt dins l'abandon pendent la Bassa Epòca e se sap qu'Alexandre lo Grand se vantava d'aver entreprés d'òbras importantas de reconstruccion "per tal de lo restaurar coma a l'epòca gloriosa d'Amenhotep" a l'entorn de 320 abans Crist. Pendent la dominacion d'Egipte pels romans foguèt transformat en un centre pel culte imperial. Al temps de la conquesta aràbia, lo temple èra estat en bèla part enterrat jos una acumulacion importanta de sediments del flum, fins a un ponch tal que la Mosqueta d'Abo Haggag foguèt bastida a sa cima pendent lo sègle XIII (es estada remodelada dempuèi aquela epòca, mas un dels minarets remonta a la construccion originala).
Qualques murs del Temple de Loxòr contenon de scènas diagrama, escalpradas dins la pèira, dels faraons e tanben dels dieus e divas egipcians, sens doblidar l'escritura ieroglifica que descriu las scènas.
Descripcion[modificar | modificar la font]
1: Thoth (amb lo bèc d'ibis) que li anóncia a Neith que va venir prens.
2: Kneph e Hathor que fan venir Neith prens gràcias a l'ankh.
3: [[La naissença de Ra (que representa Akhenaton).
4: L'adoracion de Ra pels dieus e los nòbles.
L'accès al temple se fasiá – e se fa encara, pels milierats de toristas que s'i atropèlan cada jorn – pel nòrd, ont una causeway lined per d'esfinxes que abans menavan all the way a Karnak comença; aquela rota foguèt una addicion ulteriora, a l'epòca de Nectanebo I del temps de la 30ena Dinastia.
Lo temple comença a de bon tre lo pilon naut de 24 mètres bastit per Ramsés II. Lo pilar èra decorat de scènas dels trionfs militars de Ramsés (particularament la Batalha de Kadesh); los faraons ulteriors, mai que mai los de las dinastias nubiana e etiopiana, tanben inscriguèron sas victòrias ailà. Aquesta entrada principala a l'ensems de temples èra a l'origina ondrada de sièis estatuas colossalas de Ramsés – quatre qu'èran assetadas, e doas depès – malastrosament sonque doas d'elas (las que son assetadas) an subreviscut. Los visitaires tanben pòdon veire un obelisc de 25 mètres de granit ròsa:fasiá parelh amb un autre fins a 1835, quand l'autre foguèt raubat e emportat a París (França) ont se quilha al centre de la Plaça de la Concòrdia.
A travèrs l'entrada del pilon nos mena a una cort peristila, bastida tanben per Ramsès II. Aquel airal, coma lo pilar, foguèron bastits a un angle oblic del demai del temple, aparentament per tal d'ajustar los tres tombèls preexistents en forma de barcas situats dins la partida nòrd-oèst. Sus las colomnas d'aquela cort foguèt bastida la mosqueta Abo Haggag: sul costat èst, una via mena d'un biais susprenent defòra dintre l'aire 8 mètres en dessus del sòl.
Aprèp the peristyle courtyard arriba the processional colonnade construida per Amenhotèp III – a 100 metre (328 ft) corridor lined by 14 papyrus-capital colomnas. Friezes on the wall describe the stages del Festenal Opet, from sacrificis at Karnak al naut de la partida esquèrra, through Ammon's arrival a Loxòr a la fin d'aqueste mur, e concluding amb son retorn sul costat opausat. Las decoracions foguèron put in place per Totankhamon: lo faraon enfant i es depicted, mas sos noms foguèron remplaçats pels d'Horemheb.
Beyond the colonnade is a peristyle courtyard, que remonta tanben dates back a la construccion originala d'Amenhotep. The best preserved columns are on the eastern side, ont se pòdon veire qualques traças de la color originala can be seen. The southern side of this courtyard is made up of a 32-column hypostyle court that leads into the inner sanctums del temple.
These begin with a dark antechamber. Son d'un interès particular aquí los Roman stuccoes than can still be seen atop las esculturas egipcianas enjós; a l'epòca romana aqueste endrech serviguèt de capèla, ont se donava als crestians del país una darrièra oportunitat de renonciar a sa fe e d'acceptar la religion d'estat. Moving further in stands a Barque Shrine for use by Amun, built per Alexandre, with the final area qu'èran los quarters privats dels dieus e the Birth Shrine of Amenhotep III (son origina divina is depicted amb de detalhs precises, gaireben touching detail sus las parets).
A cache of 26 estatuas New Kingdom foguèt trobat jol sòl dins the inner sanctum area in 1989 – hidden away by pious priests, presumably, at some moment of internal upheaval o d'invasion. Aquelas pèças esplendidas son ara exibidas al Musèu de Loxòr qu'es al costat.


text:
Bjørnstjerne Bjørnson
Bjørnstjerne Bjørnson (n. en 8 de decembre de 1832 a Kvikne, m. 26 d'abril de 1910 a París) foguèt un escrivan norvegian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1903.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 8 de decembre de 1832 dins la vila de Kvikne, situada dins lo comtat norvegian de Hedmark. Lo 1852 inicièt los sieus estudis de jornalisme a l'Universitat d'Òslo e focalizèt la siá atencion en la critica literària.
Fèrm partidari de Alfred Dreyfus en lo nomenat Cas Dreyfus, escriguèt d'articles jornalistics que defendián la siá innocéncia. Foguèt un dels membres originales del Comitat Nobel que creèron los prèmis del meteis nom, l'an 1900.
L'an 1903 davant l'imminenta separacion nacionala entre Norvègia e Suècia defendèt la conciliacion e la moderacion entre los norvegians. Lo 1905 Norvègia atenguèt la siá independéncia, e Bjørnson cambièt los sieus postulats republicans pels monarquics per enfortir lo sieu país, estrénher de laces amb lo Reialme Unit e se plaçar "parièr per parièr" davant las monarquias de Suècia e Danemarc.
Moriguèt lo 26 d'abril de 1910 dins la vila de París, ont passava part dels ivèrns. Foguèt enterrat a Òslo.


text: Lo "morre de pòrc" es un batèu tradicional que l'esperon ne sembla... un morre de pòrc. Tipicament setòri, lo grop dau mesme nom l'es pas mens, cantant sas baladas gaireben tot dins la lenga dau Mont Sant Clar e dals estanhs a l'entorn. D'animacions en ajustas a de fèstas de vilas e vilatges, de bars en cabanons de pèsca, los Mourres de Porc donèron vida e un còp de vam a la musica populara e tradicionala d'aqueste canton de Mediterranèia. L'autbòi del Lengadòc Bas, lo tambor, l'acordeon, lo banjò, las flabutas e una alternància de voses doças e rocassosas, femeninas e masculinas, mas tanben un look trabalhat 100% setòri fan dals Morres de Porc un grop incontornable per quau s'interèssa au patrimòni, a la transmission orala, mas tanben a la creacion musicala.


text:
The Original Of Laura. Las fichas bristòl de Nabokov
Un tapon de fichas bristòl
L’autre jorn ai recebut un messatge electronic d’un amic lemosin, que me faguèt una granda impression. Balharai pas aquí son nom (e mai s’es d’accòrdi per me daissar publicar sa letra), perque sa modestia, prigondament, patologicament lemosina, ne sofririá tròp. Dins aquel messatge me parla de son diccionari en cantièr, un diccionari fargat d’un biais original coma veiretz, e me conta l’istòria de son ligam amb la lenga. Aquesta istòria es un pauc la de totis los qu’an descoberta la lenga dins la familha e n’an fach lor centre d’interès maldespièch totis e tot. L’autor d’aquesta letra es d’aquelas generacions, coma la mèuna, que foguèron en contacte amb lo « patès », mas privadas d’aprentissatge parlat, es a dire que los rares que dins aquela situacion an apres a parlar, l’an fach contra, o almens sens la volontat de lor quite familha. E mai, dins lo cas d’aquel amic, se pòt dire que sa generacion es vertadièrament una de las darrièras dins aquela situacion estranha, qu’an agut l’astre d’encontrar la lenga a l’estat « natural » se podèm parlar aital (vòli dire en defòra de l’escòla e del mitan occitanista), mas qu’an pogut l’aprene, solament en fasent tot al revèrs de çò que s’esperava d’elas. En efièch, nasquèt en 1975. E per ièu, que soi de la fin de las annadas cinquantas, me fa una granda impression. Es coma se res aviá pas cambiat entre temps, si que non los locutors qu’an demesit, elis, a granda vitessa. L’aprentissatge de la lenga escrita dins un libre de coisina, la decision de parlar, la volontat de servar una matièra culturala e linguistica que, pr’aquò, normalament, deviá pas, en cap de cas, èsser interessanta, atractiva per un jove de tretze ans, son de caracteristicas comunas de gaireben totis los que se son revirats un pauc « miraculosament » cap a la lenga negada, dejà al segle XIX coma encara dins aquel canton del Lemosin, en 1983. Son elis qu’an amolonat umilament, capudament, solitariament, una granda part del saber qu’avèm sus la cultura e sus la lenga nòstras. Ièu, qu’ai degut veire a l’obra un professor benevòl dins mon licèu d’Albi per comprene aquò, los vòli mercejar, e mai lor rendre omenatge.
J-P C
…. quò fai mai de dietz ans que i’ai començat un diccionari personau, mon diccionari que ne’n diria Melhau. L’iniciativa es partida de metre au prope las centenas de mots, expressions, biais de dire, cresenças, proverbes, toponymes que i’ai reculit aupres de mos grands parents e de quauqu’uns mai despuei aura 20 ans.
M’ai metut en testa de vuelher parlar « patois » (n’avia pas enguera tròp bien en testa la nocion d’occitan) a l’atge de 13-14 ans. Coneissia pas tròp mau la linga perque l’auvia tots los jorns dins la gòrja de mos pepets e memets ente ieu passava totas mas vacanças e mos diumencs. Bonhava dins la cultura mas, coma beucòp de pitits limosins de ma generacion, ne sabia pas la parlar en defòra de quauquas frasas totas fachas. I’avia donc la linga dins l’aurelha mas pas sur lu bot de la linga e mon prumier trabalh fuguet d’amassar dau vocabulari : e totas mas velhadas, dau temps que lu pepet escotava un match dau CSP (qu’era la granda espòca) a la radiò e que la memet fasia sos « mots codés » sur la tabla de la cosina ieu passava tota ma serenada a los interrojar : « dis-donc mémé, comment tu dis ça ? » e ilhs qu’avian ‘na coneissença plan fina de la linga sens ‘ver surtit de chas ilhs me permetian d’emplir mas fichas bristol (mas avian tots dos trabalhat dins doas usinas ruralas de chas nos ente tots los pitits paisans daus alentorns fasian los obriers la jornada e qu’era alaidonc de vrais endrechs de richessa e de fermijaments linguistics : « A ben chause ne disia pas entau… », « quò-qui qu’era un dire de la Nini… »). I’ai pogut entau ‘trapar daus mots que lur avia jamai auvit dire dins la conversacion correnta mas qu’ilhs coneissian totparier : « la paròfia » per « la paroissa », « chamnhar » per « chamjar », « l’aversier » per « lu diable » (l’antéchrist) : « ah, bon je t’ai jamais entendu dire ça ? - O si-es pertant pitit, nos iò disem bien ! » Ouais tu parles ! sabia ben me que los lur avia jamai auvit dire, i’avia l’aurelha pro afiulada e quilhs mots ne’n avian que mai de valor per me !
En mesma temps i’ai trobat sur un libre de cosina que venia de pareitre, Le bien-manger au pays des feuillardiers, las reglas d’escritura de l’occitan, las ai trobadas a ma mòda e, sens mai soschar, l’ai aplicadas a ma collecta coma i’ai pogut. Dins quilhs temps, chaptei L’almanach limousin pour l’année 1989 de Melhau e alòrs quau revelacion de veire escricha una linga qu’era plan pròpche dau « patois » de mos pepet e memet, quitament si ilhs l’i vesian pro differenças per dire que quò n’era pas coma ilhs ! La memet que vesia mon interest per l’afar anet me tornar trobar tres pitits libres de Panazòu Lu boirador dins lu topin que l’avia de sarrat dins quauque eimari e continuei entau mon enrechissament linguistic. Panazòu e Melhau, qu’era pas tròp mau per nurir ma novela vocacion linguistica… ‘Na novela vocacion que ne plasia gaire a ma mair que se desolava de me veire parlar patois, ni mai a mos quites grands parents que se pausavan de las questions e me rapele plan bien dau ser ente mon grand pair me disset « Tu sais, tu ferais mieux d’apprendre ce qu’ils te disent à l’école, parce que le patois ça te servira pas ». Mas las refleccions n’i chamnheren ren e pitit a pitit remplissia mas fichas e me fargei entau la linga que parle uei, que pense plan fidela a çò que parlavan mos grands-parents.
Ieu t’embestie ‘quí aveque de l’istoiras que tu te’n fotes, mas qu’es per te dire que entre las collectas fachas chas mos vielhs e los mots, biais de dire e anecdotas ‘trapats de çai de lai chas los vesins, los beus parents e mai que mai los cors me tròbe davant un tapon de 10 cm de naut de fichas bristol, post-it e tiquet de caissa escrichs darreir… Quí dedins n’i a ren de formidable facia au trabalh menat per de la gent coma Lavalada, mas l’i a pas mau de chausas que n’ai trobadas en degun luòc mai (pas mau de mots que ne se troben pas dins los diccionaris) e tot un pan de cronicas familialas e vilatgésas (que un mot es totjorn tirat d’una istòria o ben d’una anecdòta : mesaventura ‘ribada au vesin, istòria de maquis, de cornard…) que sai ben tot sol, aura, a puescher reconstituar.
I ai donc començat a metre au pròpe mon diccionari ente tots los mots siran estachats a una situacion ò ’n’istòria, un contexte. Sab’ pas si quò representa un gròs interest per lu monde, mas quò me permetria de far mon pitit « tombeau des ancêtres » a me (tota proporcion gardada, me prene pas per un escrivaire, per un ethnologue pas mai).
La darrièra ficha de The Original of Laura, roman inacabat de Nabokov


text:
Una séença à la Boursa Plata : illustracion dau sindicalisme revolucionari setòri
Estil : Lenga e societat
Sector : Literatura
Lenga : Occitan
Airal lingüistic : Lengadòc
Annada de parucion : 2017
Creator: Cameliò, Alan
Editor : IEO Lengadòc
Figura emblematica e ça que la mesconeguda dau movement anarquista setòri, Pascau Verdale fa partida das desoblidats de l'istòria. Dos articles pareguts dins lo jornal Midi Libre recòrdan lo personatge : un amusaire public qu'escriu de vèrses en « patés ». Aqueste fantasierós publica en 1905 una pèça de teatre en alexandrin Una séença à la Boursa Plata. Jot l'aparenta banalitat dau prepaus - das obrièrs acampats a l'Ostau dau trabalh discutisson de l'obligacion d'aumentar l'escotisson sindicala - l'òbra remanda a l'istòria de Seta, de son pòrt, dau sindicalisme, de las batèstas obrièras e das anarquistas jot la IIIe Republica.


text:
-42
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -42 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[1][modificar | modificar la font]
Participacion d'un còrs de 2 000 soudats espartencs a la guèrra còntra leis assassins de Cesar.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Recòlta marrida en Egipte. Coma l'annada precedenta, Cleopatra VII deguèt se concentrar sus l'avitalhament d'Alexàndria.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 16 de novembre - Tibèri segond Emperaire Roman
Decèsses[modificar | modificar la font]
- ↑ Ciutat-estat teoricament independenta. En realitat, èra puslèu una vila de l'Empèri Roman amb una autonòmia fòrça larga.


text:
Era Val d’Aran a estat protagonista deth prumèr derbí deth 2016 entre er Espanyol e eth Barça en estadi de Cornellà-El Prat.
Pendent eth partit s’a pogut veir en vidèo mercador der estadi un spot dera Val d’Aran. Abantes deth partit e pendent era pausa, es convidadi poderen degustar desparièrs productes dera Marca de Garantia dera Val d’Aran coma tronquets, coquilhons, choriço de cèrvi e cassís. Es assistents ath partit tanben an arrecebut informacion sus es activitats toristiques dera Val d’Aran aufrida per Torisme Val d’Aran.
[VIDEO]


text:
Tikal
Tikal es la pus granda de las ancianas ciutats dels maias del periòde classic. Es situada dins la region de Petén, dins lo territòri del Guatemala actual.
Tikal foguèt un dels principals centres culturals e de poblament de la civilizacion maia. La tomba del fondador possible de la dinastia Yax Ehb' Xook data de circa l'an 60, encara que mòstra una ocupacion dempuèi 600 abC segon las descobèrtas a Mundo Perdido, la part mai anciana de la ciutat.
Prosperèt principalament durant lo periòde classic maia, aperaqui de 200 a 850, data aprés la quala se bastiguèron pus cap grands monuments, e ont d'unes palais de l'elit foguèron cremats, e la populacion descreissèt fins a çò que lo luòc foguèsse abandonat a la fin del sègle X. L'ultim monument datant de 899.


text:
Britània romana
Britània (Britannia en latin) es la província romana que s'espandissiá sus Angletèrra, Galas e lo sud de l’Escòcia del sègle I al começament del V. Pels Romans, Britània constituissiá « la tèrra mai a l'escart e lo darrièr baloard de la libertat »; segon l'escrivan Tacit: « I a pas mai de pòbles al delà, pas pus res que d'ondadas e ròcs. »
Somari
Abans la conquista romana[modificar | modificar la font]
Abans la conquista romana, Britània es abitada per de pòbles cèlts e belges (dins lo sud èst de l’ila, de l'estuari d'Humber fins a Dumnònia, segon la toponimia, los estatèrs e lo mobilièr funerari, aquela partida èra alara nomenada Loegria pels ancians Galleses), aqueles darrièr serián los precursors de la lenga germanica en Granda Bretanha. De relacions ancianas existisson amb las civilizacions mediterranèas pel comèrci de cans de caça, d'esclaus e de metals: d'en primièr a partir de las Cornoalhas, los centres de comèrci se son pauc a pauc desplaçats cap a l'oèst. Mercé al nombre de rèstes que lo site daissèt, se pensa qu'Hengistbury Head n'èra un pòl cap al sègle III AbC. Aquel desplaçament poiriá èsser en relacion amb l'evolucion de la situacion sul continent.
Las Illas Britanicas, ricas en minièra (aur d'Irlanda, estanh de Cornoalhas), mantenguèron des relacions, amb Cartage per exemple, car las resorgas en estanh èra limitadas pel mond mediterranèu. L'existéncia Britània es mencionada pel primièr còp dins un periple marselhés del sègle VI AbC. jos nom d'Ierne (Éire, Irlanda) e Alien (Grand Bretanha). Al sègle IV AbC lo navigator marselhés Pitèas las designe coma « illas Pretanicas ». Al sègle II AbC, d'itinerairis regulièrs foguèron establits entre Britània e Mediterranèa, de mercands gàlleses, los venèts subretot, èran d'intermediaris. De passatges comercials existissiá donc tanben amb la Gàllia del nòrd. Las illas Britanicas son pobladas d'envasidors celtics mescladas a las vièlhas populacions de l'Edat del bronze, mas aqueles pòbles son pro diferentas d'una region a l'autre. En Irlanda, en Escòcia e dins l'illa de Man, los Cèlts sont de Gaèls alara qu'en Gallas, en Cornoalhas, e l'oèst de l'Angletèrra sont de Britans puslèu aparentats als Armoricans. Los abitants del sud e de l'èst de l'Angletèrra an de semblanças amb los Belges dels Païses Basses segon Cesar.
La conquista romana[modificar | modificar la font]
La conquista romana se realiza per estapa après aquelas de las Gàllias.
En 55 AbC., Juli Cesar debarca al sud de l’illa de Grand Bretanha, alara nomenada « Britània » (Britannia en latin); i torna passar en -54. Aqueles debarcaments permetèron l'establiment de las primièras relacions de poder entre Roma e los reialmes britanics: fòrça reis se ligan a Cesar e li enviánt d'otatges (Trinovantes, Cantiaci, eca.). Pasmens se realizèt pas de colonizacion o d'annexion. Mas, un rei atrebat, Commi, fugís Gàllia per s'establir en Britània. Aqueles fachs militars constituisson donc un precedent e una viá de seguir pels successors de Cesar. Lo sud de Britània se pòt considerar coma un protectorat roman, car de reis demandan a las legions romanas una proteccion contra los raids dels Picts, lo pòble de l'Escòcia que jamai se sometèron a Roma.
Al sègle I ApC, de mercands romans s’installan en Britània, amb l’acòrdi dels britans, alara que fòrça reis britans son recebuts a Roma per August e sos successors[1]. Lo latin es ensenhats als enfants de çò que correspond a l'elèit, lo comèrci se desvolopa amb Roma, sul modèl de las vias romanas, de rotas son bastidas. De mestièrs desconeguts, aparéisson, portats per d'imigrats venent de totas las provícias romanas: mestièrs del cuèr, blacariás, teisseduras, produccion textila, veirerias, terralhas, fustaria, escultura d'art al vam de Roma, eca. Aquela migracion fuguèt fòrça limitada en quantitat ( benlèu 15 000 a 20 000 personas), e foguèt concentrada subretot al sud èst e lo long de la còsta sud, mas permetèt pas al país de se dotar d'un començament d'infrastructuras. Al sud, de veraias vilas naisson, e remplaçan de gros villatges. La pèira talhada dels ostals, e lo mortièr roman aparéisson. Es de segur a aquela epòca que lo pòrt de Dubris (Dover) se desvelopa, al mai près de l'empèri roman, per èsser de segur lo luòc mai grand d'escambi de Britània abans la conquista Romana.
Un temps, l'emperaire August envisatjava l'invasion de l'illa de Bretanha, mas i renoncia vèrs 10 ApC. car sul continent, deviá refortir la conquista de la Gàllia, recenta, las legions romanas devent contunhar un trabalh de pacificacion, e de luta contra de soslevaments e valizar lo territòri (construccions de rotas e de ponts), per que las conquistas sián perennizadas. Gàllia èra tanben un imens territòri, plan boscat, las infrastructuras coma la rotas èran raras, e en marrit estat. Mai, Britània esent una illa, una logistica se deguèt prene per menar de soldats e legions, e bastir una flota poderosa, e de vias romanas, per distribuir los soldats e tropas, e trobar un bon pòrt de depart.
En 39, Caligula concentra de tropas près de Bolonha de Mar e i fa edificar un far monumental, puèi renòncia inexplicablament a tot desbarcament. En 43, l'emperaire Claudi vòli neutralizar la region druidica susseptibla d'èsser un ferment nacionalista en Gàllia, e que las basas demoran en Britània. L'interés dels comerciants romans tanben podèt influenciar sa decision, alara que se servís visibament del rei Verica, espoliat de son reilame pels Catuvellauni, coma pretèxte a l'invasion. Enviá en Britània quatre legions: II Augusta, IX Hispana, XIV Gemina e XX Valeria Victrix, comandadas per Aul Plauti, ancian governaire de la Panònia, Flavi Vespasian, lo futur emperaire e Osidi Geta. Los istorians estiman a uns 40 000 òmes lo còrs de debarcament que mena la conquista del sud de la Britània de 43 a 47. La batalha decisive se debana lieu sur la Medway près de l'actuala Rochester[2]. Claudi d'esperel s'anèt fins en Britània, per tornar celebrar son triomf a Rome e prene lo títol de Britannicus, que transmet a son filh.
En 60, Neron faguèt ocupar l’illa de Mona (Anglesey), e destruire lo sanctuari fogal del druidisme. En 60 e 61, a la seguida del legat a Roma de son reialme pel rei Prasutagos, las brutalitats dels comerçants e dels administrators romans contra Boadicèa, reina dels Iceni, provocan un soslèvament de tot son pòble. Sas tropas prenguèron de vilas, chaplèron las garnisons romanas e pilhèron Camulodunum, Verulamium e Londinium. Segon Sueton, Neron envisatja d’evacuar l’illa, mas Sueton Paulin mata la revòlta. Los istorians romans anoncian un bilanç terrible: 70 000 Romans chaplats al començament de la revòlta, e de segur fòrça mai costan britan. Jos Vespasian, la conquista romana torna. De 71 a 74, Petili Cerial somet los Brigants dins la sèrra Pennina. De 74 a 77, Frontin conquerís Galas. De 77 à 84, Juli Agricòl s’ataca als Highlands e encasís Caledònia. Domician lo rampèla abans que s'acabe la conquista.
L'occupacion romana de l'illa jamai foguèt complèta, car passave pas lo nòrd del paret d'Adrin (long de 95 quilomètres), que se situa uèi al nòrd de l'Angletèrra; Britània compreniá pas çò que uèi es l'Escòcia (Caledònia) a tampauc l'actuela Irlanda (Ibèrnia). La conquista las tèrras nautas de Caledònia auriá demandat un esfòrç militar e financièr desproporcionat al respècte del revegut de l'operacion. I aviá pas de tèrra de cultivar, ni de terrens vasts d'abariment, sonque de sanhasses e de paluns, pas res que pòsca justificar per Roma une guèrra longa e costosa, car las populacions localas (los Caledonians) èran fòrça ostils als Romans.
La conquista romana incomplèta de l’illa et la vigiléncia dels pòbles recentament someses exigiguèron lo manten de tres legions e de tropas auxiliara, es a dire 20 000 e 30 000 òmes. Britània ven una província imperiala, governada dempuèi Camulodunum (Colchester), Eburacum (York) o benlèu ja Londinium (Londres), per un legat que deviá èsser un ancian cònsol, a causa dels efectius de comandar.
Organizacion de la Britània romana[modificar | modificar la font]
Pendent los sègle I e II, la província de Britània es organizada en diferentas zonas:
- la quita província, destriada entre zona militarizada, seguent la linha de front, e zona pacificada, dins lo reire país;
- de reialmes clients, pauc a pauc incorporatsaà la província pendent de la segonda mitat dels sègle I (Togidumnus al sud, Prasutagus a l'oèst...).
Alara que los reialmes clients podavan gardar un biais d'autonomia, lo rèste del territòri deguèt se fondre dins un l'esquèma imperial. Pasmens, son los tributs britanas preexistentas que'n son lo teissut administratiu, coma dins las Gàllias. L'organizacion de la Britània romana es donc un fenomèn ibrid, amb d'un costat un esquèma imperial impausat per Roma, e d'autre una compausanta de basa britona.
Urbanizacion[modificar | modificar la font]
Amb las conquistas, de novèlas ciutas romanas foguèron creadas, sus la basa de las tribús ja presentas coma los Atrebats, los Trinovants, los Icenis, los Coritanis, los Ordovices, los Demetas e los Brigants: a vegada, un centre urban èra ja present e l'aglomeracion romanobritana se fondava dessús (Calleva, Verulamium, Camulodunum...) alara que d'autres còps, un nòu centre èra fondat per desplaçament de populacion (Noviomagus, Durovernum, Corinium...). Se sap pas ont de segur èra la capitala provinciala a l'epòca: d'autors avançan Londinium (Londres), benlèu fondada pendent lo sègle I - d'autres avançan Camulodunum o Eburacum.
Diferentas vilas de la província de Britània (noms latins):
Un temps, l'emperaire August envisatjava l'invasion de l'illa de Bretanha, mas i renoncia vèrs 10 ApC. car sul continent, deviá refortir la conquista de la Gàlia, recenta, las legions romanas devent contunhar un trabalh de pacificacion, e de luta contra de soslevaments e valizar lo territòri (construccions de rotas e de ponts), per que las conquistas sián perennizadas. Gàllia èra tanben un imens territòri, plan boscat, las infrastructuras coma la rotas èran raras, e en marrit estat. Mai, Britània esent una illa, una logistica se deguèt prene per menar de soldats e legions, e bastir una flota poderosa, e de vias romanas, per distribuir los soldats e tropas, e trobar un bon pòrt de depart.
- Camulodunon (Colchester), colonia militara sul territòri dels Trinovants e primièra capitala de la província en 43
- Lindum, (Licoln – Lincolnshire) colonia militara fondada jols Flavians
- Glevum, (Gloucester) colonia militara fondada jos Nerva
- Eburacum (York), colonia militara fondada benlèu jos Antonin lo Pietós
- Caesaromagus (Chelmsford), capitala dels Trinovants
- Verulamium (St Albans) unic municipe de drech roman de Britània, capitala dels Catuvellaunis
- Noviomagus Regnorum (Chichester), capitala dels Regnis
- Calleva Atrebatum (Silchester) capitala dels Atrebats
- Venta Belgarum (Winchester) capitala dels Belgas
- Durovernum Cantiacorum (Contorbery), capitala dels Cantis
- Durnovaria Durotrigum (Dorchester), capitala dels Durotrigs
- Corinium Dobunnorum (Cirencester), capitala dels Dobunnis
- Ratae Corieltauorum (Leicester)
- Deva (Chester)
- Dubris (Dover)
- Corstopitum (Corbridge), pròche del paret d’Adrian
- Venta Silurum (Caervent), pels Silurs
- Mancunium o Mamucium (Manchester)
- Aquae Sulis (Bath), qu'encara demora de rèstes de banhs romans
Un important malhum de vias cobrissiá alara lo país, alara qu'una ierarquia de foncionnaris asseguravan l'administracion e que l'armada fasiá l'òrdre. Los ligams amb lo continent se fasián per Dover e Bolonha de Mar e dempuèi Cornoalhas per Nantas e Bordèu. L’activitat e l'exportacion minièra èra importanta: minas de plomb argentifèr, d’aur, de coire, d’estanh, e tanben de fèrre e de carbon.
Romanizacion[modificar | modificar la font]
Lo latin èra utilizat de lenga veïculara pels Romans e las populacions localas, estimadas a un milion d'abitants.
Pasmens, la romanizacion (o latinizacion) dels abitants de l'illa (Brettones pels romans) demora puslèu superficiala e sembla tocar subretot lo bacin de Londres, alara que los vièlhs fons celtic e belga demoran, al mens pels camps e subretot en Galas. Alara, los « Bretons » contunhan a parlar lors lengas celticas e benlèu germanica per çò que demora dels Belgas[3], levat pels elèits locals, mai sovent bilengas, per quin la romanizacon obten un verai succès. Vaquí çò qu'escriu l'historian Tacit a la fin del sègle I:
« De fach, las populacions localas e ruralas foguèron pas assimiladas pels occupants. La lenga latina demorèt una lenga estrangièra, sens dobte necessària per las relacions amb los Romans. La latinizacion de las vilas foguèt mai importanta, mas pas al punt de far cambiar de lenga los abitants. » — Tacit, Vida d'Agricòl.
Unes mots angleses an pasmens una origina que datariá de l'occupacion romana:
- Installacion:
- Street de strata (cauçada),
- Wall de vallum (palenc, paret),
- sufixe -chester e -cester dins de noms de luòc per castra (fòrt),
- sufixe -coln dins Lincoln, per colonia
- Vida ciutadina:
- dish, de discus (disc),
- wine de vinum (vin),
- cheese de caseus (formatge),
- cheap de caupo (albergaire)
Defensa de la província[modificar | modificar la font]
Entre 119 e 122, puèi en 142, de revòltas de Brigants sostengudas per las tribús insomesas de Caledònia (Escòcia) se realizan sus la frontièra nòrd de Britània, obligant a un refortiment del limes (fortificacion sus la frontièra exteriora de l'empèri) :
Es pendent un viatge que l'emperaire Adrian (117-138) realizèt en Caledònia en 121-122 que la construccion del paret d'Adrian comença per s'acabar en 128. Aquel paret en bordat de valats, marcat de fortins, de casèrnas, de tota une infrastructura militara que foguèt eficaç pendent mai de tres sègles. S'agissiá per l'Empèri roman de sostar las fòrças armadas de la pression dels Picts, que se fasiá totjorn mai fòrta; unes istorians parlan mai d’una «linha separativa» que d’una linha de fortificacion. En 142, l'emperaire Antonin lo Pietós faguèt bastir un autre paret, entre Forth e Clyde, que «dolava» al nòrd la fortificacion ja edificada per son paire adoptiu Adrian.
Britània als sègles III e IV[modificar | modificar la font]
Pendent lo sègle III, las tropas romanas de Britània participan als trebles politics de l’Empèri roman e enfrentan d'atacas vengudas del nòrd e del mar, mas qu'an pas la gravetat dels assalts germanics sul Ren o lo Danubi. En 193, lo legat Claudi Albin se rebella après l’assassinat de l’emperaire Pertinax. En 197, desbarca en Gàllia per afrontar Septim Sevèr, e se fa batre a Lion.
De 208 a 211, Septim Sevèr combat las incursions dels Caledonians. Divisa Britània en doas províncias, la Britània superiora (capitala Deva) e la Britània inferiora (capitala Eburacum), lo long de la linha anant de Severn a Humber. Septim Sevèr abandona la paret d'Antonin per tornar a la linha d’Adrian que renòva e melhora las defensas. Morís a Eburacum en 211.
Britània compta alara quatre colonias militaras romanas: Camulodunum, Eburacum, Lindum e Glevum. Las vilas, establidas sus de sites celtics ancians o pròche, son bastidas segon los principis de l’urbanisme roman (plan geometric, forum, basilica, tèrmes, temples). Amassan pas mai de 10 % de la populacion totala. Los camps son organizats en doas estructuras tipicas: al sud de Tamèsi, de grands domènis (villae), proprietats de l’elèit local, indigèn o non; endacòm mai, de multiples villatges contunhan de menas d’expleitacion datant de l’edat du fèrre. Lo malhum rotièr a una importança estrategica, permetent de provesir rapidament de tropas cap a las regions pauc seguras. Pel transpòrt de las merças, las rotas sont concurrenciadas pels cors d’aiga e lo cabotatge, rapid e mai segurs L’economia es basada sus la cultura de las cerealas, l’abariment e subretot l’expleitacion dels metals: bronze, fèrre, plomb (veireria), coire, estanh de las Cassiteridas en Cornoalhas. Aqueles produch s'escambian contra du vin, d'òli et d'objèctes de metal necessaris la legions campadas dins l’illa.
Vèrs 250, l'emigracion dels Frisons (benlèu amb l'acòrdi de las autoritats romanas per apara la region de las incursions dels Caledonians) vèrs la còsta èst de Bretània insulara atenh lo maxim après l'aigada. De 259 a 274, Britània sosten los emperaires galleses e fa partit de l'empèri de las Gàllias. En 286, lo general Carausi usurpa lo poder en Britània, e contraròtla amb sa flota la còsta de Gàllia de l’Escalt a la Sèina. L’august Maximi Ercul pres per la defensa contra los Germans capita pas lo desfar. En 293, lo Cesar Constanci Clòr obliga Carausi a daissar sas posicions en Gàllia. Allèct, foncionari sostengut pels mercands de Londres, assassina Carausi, se proclama emperaire a son torn e fa tornar sas legions en Britània. Constanci Clòr desbarca en Britània en 296. Allèct es tuat dins los combats e l’Empèri torna prene lo contraròtle de la província. En 306, Constanci Clòr morís a Eburacum (York), alara qu'anava marchar contra los Picts revoltats.
Al sègle IV, après las grandas reformas de Dioclecian, la província de Britània es divisada en província, del nòrd al sud:
- Valentia, al nòrd ;
- Maxima Caesariensis (sèrra pennina), capitala Eburacum (York) ;
- Britània segonda, Galas;
- Flavia Caesariensis, província al nòrd de Tamèsi, entre la mar e Galas, capitala Londinium (Londres);
- Britània primièra, correspondent a Cornoalhas e a las regions al sud de Tamèsi, capitala Corinium Dobunnorum (Cirencester).
L'ensems es lo diocèsi de Britània, ligat a la prefectura del pretòri de las Gàllias. Al meteis temps, Londres ven un talhièr monetari imperial.
Lo cristianisme tòca lentament l’illa, e tres evèsques britons participan al concili d'Arle en 314.
En 368-370, Teodòsi lo Vièlh rebuta las incursions dels Picts, dels Scots e dels piratas saxons. En 383, lo comte Magne Maxim se fa proclamar emperaire après sa victòria contra les Picts e Scots. Passa en Gàllia amb una partida de son armada e l’armada del Ren puèi aquela de Rètia se ligan a el. Britània es desgarnida, las tropas encara presentad pas mai capitan a defendre lo paret d'Adrian contra las novèlas atacas dels Picts e Scots e abandonan la linha de defensa.
Fin de la Britània romana[modificar | modificar la font]
En 407, las tropas romanas rebutan d'ensags de desbarcament dels pòbles germanics qu'acaban d'envasir Gàllia e proclaman emperaire los generals Marc, puèi Gracian, puèi Constantin III. Aquel transferís sas tropas en Gàllia e daissa l’illa sens defenseires. Après 407, la Britània amb pauc de tropa se defend coma pòt contra las atacas dels Saxons, dels Angles, dels Juts, dels Picts e dels Scots. Las fòrças romanas en Gàllia son impoderoses a li portat ajuda.
En 429, Sant German d'Oxèrra va en Britània lutar contra lo pelagianisme, una doctrina cretiana considerada coma eretic, e ajuda los Britons a mutar contra los envasidors. Las fonts per la periòde son raras e avegada legendàrias. La resisténcia dels Britons es atribuida a deferents personatges: Ambròsi Aurelian entre 460 e 480, que mana de refugiats en Armorica, lo rei Vortigern, del conselh a Londres vèrs 425 o vèrs 450. L'èst de l'illa cai jos l'autoritat dels Anglosaxons. Aquela region s'embarra sus ela meteis e perd per exemple lo contacte amb la Glèisa catolica de Roma. D'aquela epòca troeble nais la legenda del rei Artur.
Lo passatge progressiu e, çò sembla, pacific dels Britons cap a l'Armorica fa qu'aquela region prenguèt lo nom de Bretanha, e adopta la lenga bretona. Al Naut Edat Mejan, unes reis tanben espandiron lor poders ambedos costats de étendu leur pouvoir des deux côtés de la Marga[4].
Sites arqueologics romans[modificar | modificar la font]
- Bath, rèstes de tèrmes romans,
- Mur d'Adrian, amb le fòrt de Vindolanda, ont se descobriguèron d'excepcionals rèstes de correspondéncias de soldats estacionats dins aquel fòrt,
- Teatre de Verulamium a St Albans,
- Stonehenge,
- Chester,
- L'amfiteatre de Caerlon.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Histoire générale de l’Empire romain de Paul Petit, 1974, édition du Seuil
- MILLETT, M., The Romanization of Britain. An essay in archaeological interpretation, Cambridge, 1990.
- MACREADY, S., & THOMPSON, F.H., Cross-Channel Trade between Gaul and Britain in the pre-Roman Iron Age, London, 1984.
- WACHER, J. (ed), The Civitas Capitals of Roman Britain, Leicester, 1975.
- TODD, M. (ed), A companion to Roman Britain, London, 2004.
- Patrick Galliou, « Ombres et lumières sur la Bretagne antique », dans Bernadette Cabouret-Laurioux, Jean-Pierre Guilhembet et Yves Roman (directeurs d'ouvrage), Rome et l’Occident : IIe s. av. J.-C. au IIe s. apr. J.-C., Presses Universitaires du Mirail, (ISBN 978-2-8107-0052-3, lire en ligne), pages 351 à 372


text:
dimarts, 20 de gener de 2015
Cònte japonés
Un còp èra, un "cocombre de mar", ò "viech marin" (es un equinordèrm, utilizat coma de bòn manjar en Extrèm-Orient), aviá pas la boca fendisclada coma l’a aujornd’uei.
Mai, un jorn, la diva Usuma, acompanhant lo fiu dei Dieus, vouguèt obtenir per eu la devocion de totei lei peis.
Recampèt totei leis èstres qu’avián d’aletas e demandèt :
« Volètz servir ambe respècte lo grand Fiu dei Divinitats celestas ?
An aquelei mòts, totei lei peis se clinèron ; totei faguèron promessa de servir lo Fiu dei Dieus.
Un solet peis calèt : lo cocombre de mar.
La celèsta Uzuma tirèt son pichon ponhau e diguèt :
« A ! vaquí una boca que dona pas de respònsa ! »
D’un còp de ponhau, fendisclèt aquela boca qu’aviá pas rason de restar tampada.
Vaquí perque a la boca fendisclada, lo cocombre de mar.
D’après F.Challaye, Còntes e legendas de Japon, D.R.
Publié par Tam à l'adresse 6:18:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : bestiari
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Lo geograf grèc Estrabon (-58 abans lo Crist -25 après lo Crist) contunhèt dins la sieuna òbra Geografia la descripcion precisa d’Occitània al quatrèn libre. Aprés parlar d’aquitans e lemosins balhèt la sieuna impression sus la Provença e lo Lengadòc. Es una descripcion fisica mas atanben del caractèr de las sieunas gents e pr’aquò un document qu’a una valor istorica considerabla del nòstre país.
En tot remembrar que la region de la Celtia Transalpina es devessida en tres partidas pr’amor de lors abitants – aquitans, belgas e cèltas -, soslinhèt tornarmai que los primièrs son plan desparièrs dels autres dos pr’amor de la sieuna lenga mas tanplan per lor fisic e que son mai parièrs dels ibèrs que non dels galatas (cèltas). E fin finala, remarca que tanben lor govèrn es plan diferent.
La Celtica doncas, segon Estrabon, auriá coma frontièras los Pirinèus, lo flume Rhenus (Ren) e qu’arriba al nòrd fins l’ocean e lo Mediterranèu al sud. A l’èst, la region arribariá fins los Alps. Lo flume Garona desseparariá Aquitània d’aquel territòri e entre las sieunas vilas mai importantas i serián Massilia e Narbo.
“La majoritat del país es aigassat per flumes, qualqu’unes an los Alps coma origina, d’autres las montanhas Cemmenus (cevenas) e los Pirenèus, e d’autres arriban encara o a l’ocean o a la Mar Nòstra. Los districtes son pas montanhoses e los camins bons. Se pòt viatjar de flume en flume e las caravanas solament viatjan pauc temps per tèrra – çò soslinhèt Estrabon -. En aquò, lo flume Rhodanus (Ròse) es una granda via de comunicacion pr’amor qu’es la sortida a la Mar Nòstra mediterranèa. Es pr’aquò un dels melhors païses del mond. Tota la provincia de la Narbonitis ofrís de frucha divèrsa e maugrat que i a vinha fins las Cevenas, puèi i a atanben grana, milh menut e noses, e tot tipe de bestial. Es un país amb fòrça populacion pr’amor de sas femnas – plan trabalhairas – e sos òmes qu’ara son pas mai guerrièrs mas paisans”.
Per legir la seguida, rendètz-vos sus Sapiencia.eu !


text:
Dimars, 13 de setembre de 2016, 03h00 Espòrt
Lo pè de Tony Gigot foguèt decisiu dins la victòria catalana (14-10) a Wakefield
© Dragons Catalans
L’estadi Brutus de Perpinhan serà un còp de mai al còr de l’actualitat amb aqueste dissabte 17 la darrièra partida a l’ostal de la sason pels Dragons, e la dimenjada seguenta (24 e 25), la dobertura de la sason d’Elèit 1 amb las 5 partidas de la Dimenjada Magica.
Los Dragons finisson que ganhan!
Divendres de ser, los Dragons jogavan a Wakefield. Joguèron en còla e amb solidaritat: aquò paguèt. A la pausa, menavan 12-4: dos ensages signats Baitieri e Bosquet, una transformacion e una penalitat de Gigot. A la represa, prenguèron un ensag d’entrada e defendèron quasiment fins a la còrna. Gigot rajustèt una penalitat: 14-10 pels Catalans.
Dijòus, St-Helens dominèt Castleford 40-16. Divendres, Warrington faguèt un pas de mai cap a la primièra plaça en batent Widnes 30-12 alara qu’Hull-FC a encara lo cap e las cambas a sa victòria en Cup e se fa batre per Wigan sus sa pelena 12-18.
Dissabte, los sang e aur reçaupràn Castleford amb l’objectiu de mercejar lor public e de confirmar lor tristoneta cinquena plaça.
En batent Huddersfield 48-40, los Centurions de Leigh se ganhan la montada en Superliga per la sason venenta: Salford deuriá faire lo camin al revèrs.
A Blanhac, dissabte: la partida de l’an per Tolosa
En liga Una, dissabte, lo Tolosa Olimpic batèt Barrow 44-22. L’adversari de la finala (dissabte 17, 15h30, estadi de Blanhac) serà doncas Rochdale. Lo titol de Liga Una serà en jòc mas tanben l’accession dirècta en Championship. Se pèrdon, auràn encara una possibilitat de montar amb los barratges, mas seriá plan domatge de pas persègre 80 minutas encara lor invencibilitat de l’an.
NRL: Vaquièrs-Broncos en barratge!
En Australia, s’entamenèron las pelhòfas. Lo nivèl monta en intensitat, se doblida pas d’ensacar qualques penalitats per faire la diferéncia... Logica respectada (classament e avantatge del terren) dins tres partidas sus quatre.
Los Broncos eliminan los Titans 44-28 e las Pantèras prenon lo pas suls Dògols: 28-12.
Dins lo naut del tablèu, la Tempèsta de Melbourne bat los campions Vaquièrs: e las Làmias van ganhar a Canberra 16-14.
Tempèsta e Làmias son doncas en mièja finala e esperaràn la resulta dels barratges que nos prepausan, per divendres, lo revenge de la finala 2016 entre las 2 formacions de Queensland: Vaquièrs e Broncos, alara que, dissabte, Canberra reçauprà las Pantèras (2 partidas de seguir sus BeInSport).
Dimenjada Magica, a Brutus: Programa, serada festiva e entresenhas sul sit de la Federacion
Alan Roch


text:
Glòss (segur), oai, e libertat pels animals ! E non, los tests suls animals sont pas encara fòrabandits ni acabats. L’informacion sus aquò es tan opaca qu’avètz encara segurament en çò vòstre un fum de produits testats suls animals. Concernon pas sonque los cosmetics « de femna » (maquilhatge…) mas tot çò qu’es tanben produits … Contunhar la lectura
De la mini !
Seguida a la sortida d’aqueste pegasolet qui tòrna préner ua afica plan coneishuda de 68 (Òme d’òc as lo dret a la paraula), que’ns estò arreprochat d’aver hèït quauquarren de sexiste pr’amor deus vestits portats per la gojata dessenhada. Tot lo dequerò cap a la feminitat, lo biais de’s vestir, qu’es enqüèra quauquarren de problematica … Contunhar la lectura
Pin-up d’Occitània
Un pegasolet es estat estampat (al país !) per l’OLC : una pin-up d’Occitània, dins de colors vivas, frescas, e que tomba plan per l’Estiu ! 🙂 Ne vaquí lo visual, e la resulta (son arribats uèi de l’estampariá !) : Vos balhèm rendètz-vos a Rodès, per l’Estivada, ont tota la còla de l’OLC serà … Contunhar la lectura
Lo vestissatge del forum es estat cambiat ! :)
… amb lo novèl logò, e autres elements visuals de l’OLC. Per ara, s’i va parlar de camisetas OLC oficialas, per portar aquel estiu. Sètz convidats, a lèu ! 😉 (e, e, de qué veni de veire ?? un gojat parla de nousaus !! aquí !!) Mercés per aquel omenatge ! 🙂 Contunhar la lectura
Lo forum de l’OLC !
Per aver un espaci de trebalh, escambiar sus nòstras creacions avans de zo botar sus aquetse blòg, o tot simplament parlar entre nautres/as dins un luòc mièlh definit que non pas Facebook o autre (per trollejar pas sul forum Occitània per exemple !) ^^ dubrèri un forum !! 😀 O podètz trapar aicí : (clic) … Contunhar la lectura
Noveltat : lo badge de la Santa Estèla
Veni de recebre ma comanda de badges, que passèri fa un mes : de polits badges de la Santa Estèla, leopard, negre e ròse, normal ! 🙂 Mai d’entre-senhas sus la pagina Creacions (clic) ! E se sètz preissadas de z-o portar per manifestar, cal pas esperar la protèsta d’octòbre, podètz anar lo 4 d’abril … Contunhar la lectura
Atge mental : 13 ans !
Bon, d’acòrdi, me les soi pas faits ieu, las cordèlas… mas bon, m’agradan !! 😛 Son pas polidas ? 🙂 (pffff… me caldriá grandir un jorn…) Contunhar la lectura


text:
Furdenheim
Fürdenheim en alemannisch (Furdenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Furdenheim #Aperténer fins en 1681 dins la vila liura imperiala d'Estrasburg e pas #venir francesa #qu'en 1681-82 al meteis temps qu'Estrasburg.
Furdenheim appartint jusqu'en 1681 à la ville libre impériale de Strasbourg et ne devint française qu'en 1681-82 en même temps que Strasbourg.


text:
http://loblogdeujoan.blogspot.com/2011/06/prumer-diccionari-tot-en-gascon.html
Un diccionari tot en gascon? Ja l'avem, per fin! Que l'avem gràcias a l'escrivan e letrat lanusquet Pèir Morà, qui s'encarguè de deféner la lengua gascona de manèra hòrt concreta e hòrt utila: en hargar un diccionari gascon-gascon de trenta mila mots. La nòrma seguida (en particular grafica e ortografica) qu'ei grosso modo la de Per Noste, la aplicada dens lo diccionari francés-gascon de Guilhemjoan, Grosclaude e Narioo, dab quauques correccions per ua gran partida inspiradas per las preconizacions deu Conselh de la Lenga Occitana.
Supausi que los ayatolàs de la lengua e autes pishavinagres i trobaràn tot plen de qué criticar mès jo n'èi sonque ua causa de díser: bravo, Monsur Morà, e mercés, mercés, mercés! A casa mea, lo vòste diccionari qu'ei adoptat. Espèri que serà seguit d'edicions navèras e amplificadas. Totun, trenta mila mots que son dejà quauquarren, plan solide!
Diccionari TOT EN GASCON 30.000 mots, Edition des Régionalismes, de comandar aquiu
Font: IDESCAT
Vols compartir aquest article?


text:
Balendin Enbeita
Balendin Enbeita (1906-1986) qu'estó un bertsolari e escrivan basco de Muxika (Biscaia, Bascoat). Qu'ei lo pairan de la bertsolari Onintza Enbeita.
Ua carrèra de Basauri qu'ei dedicada a la soa memòria. L'inscripcion de la soa estatua a Bilbao que reprodutz un deus sons bertsoak:
- Hizkuntza dogu herri batentzat
- bateoko oinarria
- Hizkuntza dogu herri bateko
- nortasun ezaugarria.
- Euskalerriak euskera deuko
- ez dakigu noiz jarria
- Eta euskerak adierazten dau
- hau dala Euskalerria.
Arrevirat en occitan:
- La lenga qu'ei considerada com
- lo principi baptismau d'un pòble
- La lenga qu'ei considerada com
- lo signe distintiu d'un pòble.
- Lo Bascoat qu'a la lenga basca
- de la quau non sabem pas quan e s'establí
- E la lenga basca que significa
- aquò qu'ei lo Bascoat.


text:
EDF desvela son estrategia de recrutament en Provença Aups e Còsta d’Azur per lei dètz ans de venir. Fau dire que l’entrepresa màger d’energia veirà s’enanar a la retirada mai que d’un emplegat. « Es una etapa istorica »
que ditz Ana-Maria Perez, la directritz de ressorsas umanas de la filiala ERDF, aquela que mena praticament lo corrent ais ostaus. Embaucharàn, EDF e ERDF, en 2012, 331 personas, « subretot entr’Ais e Marselha, mai per ERDF, es d'en premier
l’activitat que creisse que ne'n es la rason ».
L’esplecha dau pargue nucleàri, lo sabem pas pron, emplega 1400 salariats en Paca, e recrutarà 120 personas en 2012, que ditz de son costat Sèrgi Klaeyle, lo responsable dau Centre d’Ingenieria dau Pargue Nucleari. Una particularitat n’es qu’aquelei recrutaments son alestits en premier per lo recors a d’estagiaris, son 40, d’un nivèu BTS, « que la màger part son embauchats a la fin »
, que ditz.


text:
Montbarrois
Montbarrois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la guèrra franco-prussienne de 1870, Montbarrois #èsser lo teatre d'un compromís important de cavalleries francesa e prussienne dins los jorns #que #precedir la batalha de Beaune-la-Rolande. Un informe militar francés datat del 24 de novembre de 1870 informe los faches[1].
Durant la guerre franco-prussienne de 1870, Montbarrois fut le théâtre d'un engagement important de cavaleries française et prussienne dans les jours qui précédèrent la bataille de Beaune-la-Rolande. Un rapport militaire français daté du 24 novembre 1870 rapporte les faits[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Periodic dels instituteurs. Lo 23 de febrièr de 1873.
- ↑ Le Journal des instituteurs. Le 23 février 1873.


text:
Aunac
Aunac es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novèla Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Aprèp la fusion ambe Bayers e Chenommet, Aunac es una comuna delegada dins la comuna d'Aunac-sur-Charente [1]. Aunac es lo caplòc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Hanaco en 1330 e 1374, Hanado en 1376, Onaco (non datat) e Ounaco al sègle XIV. La fòrma de 1376 es l'indici d'una prononciacion de la finala en -at [2].
Segon l'abat Talbert, l'origina del nom del vilatge d'Aunac seriá un personatge gallo-roman Aunus ambe'l sufixe -acum [3], latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Aunac èra donc per Talbert una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Aunus. Segon Dauzat (qu'escriu aprèp Talbert), l'origina del nom seriá lo mot latin alnus, « vèrnhe », ambe'l sufixe -acum [4]. Per Dauzat, lo primièr element del nom d'Aunac èra donc pas un nom de mèstre gallo-roman, mas un nom comun.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « recueil des actes administratifs de Charente (sommaire) »
- ↑ Jean Nanglard, Livre des fiefs de Guillaume de Blaye, évêque d'Angoulême [« Liber feodorum »], t. 5, Société archéologique et historique de la Charente, 1905 (1èra ed. 1273), 404 p., p. 46,146,283,366,121, http://www.guyenne.fr/ArchivesPerigord/Charente/Documents%20Charente/Livre_des_fiefs.htm#p46
- ↑ Jean Talbert, Origine des noms de lieux, 1928
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 20, a 2. Annay


text:
Guèrra de la Liga d'Augsborg
La Guèrra de la Liga d'Augsborg foguèt lo segond conflicte major dau rèine de Loís XIV de 1688 a 1697. Opausèt França, aliada ai Jacobitistas e a l'Empèri Otoman, a una coalicion europèa gropant lei Províncias Unidas, Anglatèrra, Espanha, lo Sant Empèri Roman Germanic, Suècia, Savòia, Portugal e Escòcia. Lei combats principaus aguèron luòc sus lei frontieras francesas e dins lei mars europèas mai d'operacions se debanèron tanben en Irlàndia e dins leis empèris coloniaus francés e anglés.
La causa de la guèrra foguèt la volontat francesa de renfòrçar la frontiera dau nòrd-èst dau reiaume per conquistar d'un biais definitiu lei territòris ocupats durant la Guèrra dei Reünions. Pasmens, la temptativa de Loís XIV de passar la linha de Ren entraïnèt una reaccion dau rèsta d'Euròpa e la formacion d'una coalicion fòrça importanta còntra París. Lei combats sus lo continent foguèron a l'avantatge de l'armada francesa que conquistèt un nombre important de vilas en Flandra. En revènge, sus lo teatre britanic, Guilhèm d'Aurenja capitèt de prendre lo contraròtle d'Anglatèrra e de replegar leis aliats de França.
En 1696, una crisi economica grèva en França, en Anglatèrra e dins lei Províncias Unidas entraïnèron lo començament de negociacions. La desfacha de Savòia que deguèt signar una patz separada ambé França renforcèt lo procès que s'acabèt per la patz de Ryswick. Sei consequéncias principalas èran l'annexion d'Alsàcia per lei Francés e la reconóisser de Guilhèm III coma rèi d'Anglatèrra. Pasmens, en causa de la mòrt de Carles II d'Espanha, aquela patz foguèt solament provisòria e una guèrra novèla acomencèt tre 1701 a prepaus de la succession dau reiaume espanhòu.


text:
Hillary Rodham Clinton
Hillary Diane Rodham Clinton (nascuda lo 26 d'octòbre de 1947 a Chicago, Illinois) es una avocata e una femna politica americana membre del Parti Democrata. Es la femna de l'ancian president dels Estats Units Bill Clinton. Es la candidata democrata per las eleccions a la presidéncia dels Estats Units de 2016.
Los començaments[modificar | modificar la font]
Son paire èra republican e sa maire democrata. A dos fraires: Hugh e Tony. En 1962, a 15 ans, vegèt Martin Luther King Jr a Chicago. En 1964, a 17 ans, trabalhèt per la campanha presidenciala del senador republican d'Arizòna, Barry Goldwater. En 1968, participèt a la campanha presidenciala del republican Nelson Rockefeller, mas los republicans decidiguèron que lo candidat deviá èsser Richard Nixon, e aquò agradèt pas a Hillary. Estudièt las sciéncias politicas a l'Universitat Wellesley ont foguèt la presidenta dels estudiants republicans. Escriguèt son memòri sobre Saul Alinsky. En 1969, entrèt a l'Universitat de Yale per estudiar lo drech e i rencontrèt Bill Clinton que seriá son marit. Lo seguiguèt en Arkansas ont foguèt professora de drech a l'Universitat e avocata en cò de "Rose Law Firm" en 1976. Se maridèron en 1975 e aguèron una filha, Chelsea, en 1980. En 1978, lo president Jimmy Carter la nomenèt al Conselh de la Legal Services Corporation.
La presidéncia de Bill Clinton (1993-2001)[modificar | modificar la font]
Foguèt la primièra dòna dels Estats Units de 1993 a 2001 coma esposa del President Bill Clinton.
Dempuèi 2001[modificar | modificar la font]
Es senadora de Nòva York al Congrès dels Estats Units dempuèi 2000. Le 20 de genièr de 2007, declarèt sa candidatura a l'investitura democrata per l'eleccion presidenciala americana de 2008. Lo 3 de junh de 2008 declarèt qu'èra pas pus candidata. Lo candidat democrata es Barack Obama e lo candidat pel Partit Republican per l'eleccion presidenciala americana de 2008 es John Mc Cain.