text:
Hello there! Welcome to our weekly digest of Wikipedia activity.
Articles
Aquela setmana, 34 autors an fach 397 cambiaments a 243 diferents articles. los 20 melhors articles de la setmana:
- Roman (16 cambiaments per 1 autors)
- Disposition Matrix (15 cambiaments per 1 autors)
- Carles Guilhaumon (8 cambiaments per 1 autors)
- Beebe Bahrami (8 cambiaments per 1 autors)
- Bernac (omonimia) (6 cambiaments per 1 autors)
- Castèlgelós (6 cambiaments per 2 autors)
- Faiet (6 cambiaments per 1 autors)
- Esther Dyson (5 cambiaments per 2 autors)
- Marcos Antonio Cabral (5 cambiaments per 2 autors)
- Rinhac (Avairon) (4 cambiaments per 1 autors)
- Esfèra de Dyson (4 cambiaments per 1 autors)
- La Sauvetat de Dròt (4 cambiaments per 1 autors)
- Maurin (Fenolhedés) (4 cambiaments per 1 autors)
- Lairitz e Montcassin (4 cambiaments per 1 autors)
- Baron (Gironda) (3 cambiaments per 1 autors)
- Pardalhan (Òlt e Garona) (3 cambiaments per 1 autors)
- Prondines (3 cambiaments per 1 autors)
- Sallèdes (3 cambiaments per 1 autors)
- Sent Gervasi (Gironda) (3 cambiaments per 2 autors)
- Vilatèla (3 cambiaments per 1 autors)
Articles novèls
Los dètz articles modificats mai activament creats la setmana passada
- Disposition Matrix (15 cambiaments per 1 autors)
- Beebe Bahrami (8 cambiaments per 1 autors)
- Bernac (omonimia) (6 cambiaments per 1 autors)
- Clara Ponsatí (2 cambiaments per 1 autors)
- Toufik-de-Planoise (2 cambiaments per 2 autors)
- Sent Front (canton de Duràs) (1 cambiaments per 1 autors)
- Meritxell Serret (1 cambiaments per 1 autors)
- Sent Gervasi (omonimia) (1 cambiaments per 1 autors)
- Maria Bótina (1 cambiaments per 1 autors)
- Sent Gervasi (Gasconha) (1 cambiaments per 1 autors)
Discussions
Las discussions mai activas:
Estadisticas
Qualques chifras de la setmana passada:
- 28 membres enregistrats e 6 membres pas enregistrats an fach 397 cambiaments a 243 articles
- Los membres pas enregistrats an modificat 14 10 articles
- 3 que los robòts an fach 7 cambiaments a 7 articles
Qu'es aquò
Aquèste projècte recupera una lista dels cambiaments recents de la setmana mercé als Wikimedia Tool Labs, e distribuís de messatges electronics amb MailChimp. Còde e mai disponibles sus GitHub. Creat per Stephen LaPorte i Mahmoud Hashemi.


c: text/html

text:
Clavèl
Un clavèl es una pèça metallica de forma longa utilizada per fixar dos objèctes l'un amb l’autre. Es compausat d’una extremitat plana, a vegada mai larga (tèsta o cap), s'acaban per una forma en poncha.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los clavèls mai ancians foguèron trobats en Mesopotamia; èran utilizats per fixar de fuèlhas de coire sus una estatua datant de 3 500 ans AbC. En efièch, conegut dempuèi l’Antiquitat, Omèr citava lo clavèl coma cavilha de fusta dura unissent dos pòsts. Los Romans fabricavan de clavèls en fèrre per garnir las cauçaduras dels soldats.
L'istorian roman Tit Livi conta un ritual expiatòri practicat dins los primièrs sègles de la Republica romana après de calamitats publicas: un dictator èra nomenat, que deviá plantar un clavèl dins una paret del Capitòli[1]. Lo conservatisme religiós dels Romans e l'estranh incomprensible d'aqueste rite far presumir son arcaïsme, benlèu es anterior a la fondacion de Roma e d'origina indoeuropèa, coma d'autres rites ancians dels Romans.
A l'Edat Majana, los clavèls èran fabregats a la man per los clavelièrs qu'estiravan de barras de fèrre dins diferents orificis de diamètre descreissent. A l'epòca, los clavèls èra d'objèctes carestioses, es perque los fustièrs per exemple lor preferissián las cavilhas.
Las primièras maquinas a fabregar los clavèls foguèran brevetadas en 1786 als EUA par Ezekial Reed e en 1790 au Reialme Unit per Thomas Clifford.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Mai sovent, se bat sus la tèsta del clavèl amb un martèl per plantar lo còrs dins lo primièr element, lo tèrme ponchut facilitant la dintrada. Cal contunha a batre fins a la perforacion totala del primièr element e, rebondre lo còrs dins lo segond element. Aquesta darrièra estapa realizada, se pòt considerar los dos elements fixats l’un a l'autre, lo primièr es « clavelat » al segond.
Tipes de clovèls[modificar | modificar la font]
Clavèls per fixacion permanenta[modificar | modificar la font]
Tipes especials[modificar | modificar la font]
- Clavèls fabregats: son los primièrs clavèls fabregats manualament per fargatge del bronze puèi del fèrre. Dotat d'una grossa tèsta, mai sovent de quatre fàcias.
- Clavèls talhats, o clavèls carrats, (cut nails en anglés) son realisat pel cisalhament d'una placa de metal çò que fa a lor tija una forma rectangulara en fus (que ven prima cap al tèrme). La pèça de metal obtenguda es cuneïfòrma e pòt donc servir de clavèl. Aquestes son encara fòrça utilzats dins la construccion navala en Africa e son relizats per fargatge manual a caud d’un troç de tòla talhat dins una vielha carroçariá de veitura[2].
- Clavèl del cofraire: utilizat per la fabricacion artesanala de cofretges de beton, es equipat d'un cap plan doble, çò que permet de lo levar aisidament quand lo beton es sec.
Los bòrds afilats d'un clavèl talhat li donan una prese melhora qu'aquela d'un clavèl que la forma de la tija es cilindrica. Per aquesta rason, los clavèls talhats son encara utilizats dins de domènis especifics coma la construccion d'edificis, de naus, e de via ferradas[3]. Son tanben utilizat dins los projèctes de restauracion d'artefactes bastits al temps ont aqueste tipe de clavèls èra espandit. Dins l'usatge general, los clavèls talhats foguèron remplaçats pels clavèls de fial metallic al sègle XX[4].
Clavèl canelat[modificar | modificar la font]
Es utilizat per clavelar dins lo metal, dins una perforacion qu'es pas taravelada. Pòt èsser d'acièr o d'Inóx.
Claus d'ornament[modificar | modificar la font]
- Clavèl de garnir (utilizat en tapissariá): de laton lis assegura la finicion amb suènh dels objècte, tapissats. Sa tèsta en forma de calòta esferica recobrís los clavèls tachetas d'en primièt plantats.
- Clavèl d'ornament, utilizat per far mai bèl un objècte coma una pòrta d'un bastit.
Clavèls de seguretat[modificar | modificar la font]
- Clavèl antiusadura:
- plantats dins una pòrta o un contravent per l'aparar dels tusts d'objèctes contondents (martèl, pica, destral,..) a l'Edat Mejana.
- Clavèls plantats a l'entorn d’una bola de fusta de petanca per l'aparar de l’usura e dels tusts[5].
- Clavèls de cauçaduras: plantats sots la sòla per l'aparar de l’usadura.
- Clavèls d’alpinista o piton, plantat dins la ròca per mantenir los cordatges.
- Clavèls o ponchas per cauçadura d'espòrt, pausats(das) en permanéncia sota la sòla per melhorar las performàncias (rampons per corregudas a pès, fotbal) o rampons raportadas pel manten sul glaç.
- Clavèls per pneumatic, de talha pichona per evitar lo veïcul de limpar sus la nèu o glaça.
Tipes de fixacion[modificar | modificar la font]
- Fixacion normala: lo clavèl passa per las partidas de fusta d'assemblar
- Fixacion amb rebat: La poncha del clavèl que, a causa de sa longor otrapassa las pèças d'assemblar, es rebatuda mai d'un biais:
- rebat simple: la poncha es plegada de 90° e rebatuda (clavelatge de las sòlas de cauçaduras, de fèrre de caval,..)
- rebat en agrafa: la poncha es plegada en redons sus un objècte metallic, puèi puntada dins la fusta.
- doble rebat: la tèsta e la poncha son rebatudas sus las pèças assembladas empachant tot movement de l’una al respècte de l’autra.
- Fixacion per placas perforadas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Òli d'oliva
L'Òli d'oliva es la matèria grassa alimentària tracha de las olivas (fruches de l'Olivièr) per trissatge dins un truèlh d'òli. Es una de las basas del regim mediterranèu.
Somari
Utilizacion[modificar | modificar la font]
L'òli d'oliva es coneguda dempuèi la mai nauta antiquitat: los Grècs ancians e los Romans l'utilizavan ja per lar cosina (a l'origina de la cosina mediterranèa) e per lors produiches cosmetics, coma los Ebrieus per alucar lor candelièr.
L'òli d'oliva pòt èsser utilizada cruda (dins de salsas o per remplaçar lo burre dins les pastas per exemple) o cuècha (per la cosida de la carns o dels legums o pel freginat). Es important pasmens de l'utilizar pas a tròp nauta temperatura (mai de 210 °C), aldelà de que se deteriora. Pasmens resistís mai a la calor que las autras òlis (a l'entorn de 180 °C).
Tasta[modificar | modificar la font]
Sas caracteristicas organolepticas varian en foncion del terrador e de las praticas agronomicas, de la variatat, e de l'estadi de maturitat a la culhida. Ara, es un produch de consomacion corenta, mas los amators causisson de botelhas que lo pretz arriba a vegadas cap a aquels dels grands vins. D'efècte, fòrça òlis d'olivas son classadas en AOC.
Las caracteristicas organolepticas son amassadas en tres rubricas principalas:
- Gost : l'amarum es lo sol gost que pòt presentar l'òli d'oliva. Se determina l'intensitat a la tasta.
- Aròmas : l'ensems de las sensacions aromaticas d'un òli constituís son fruitat, se'n determina l'intensitat a la tasta, sa categoria (fruitat madur, fruitat verd, fruitat negre) e sa descripcion analogica (remembra la poma, la tomata …).
- Sensacions quinestesicas e tactilas: un òli d'oliva se pòt presentar una sensacion especifica, o picant, e diferentas d'onctuositat. Se determina l'intensitat del picant a la tasta.
Produccion[modificar | modificar la font]
Per obtenir un litre d'òli cal 4 a 10 quilogramas d'olivas seguent la varietat d'oliva utilizada e son nivèl de maturitat. Lo metòde d'extraccion utilizat a pauc d'incidéncia. Pasmens, los molins utilisant de premsas podon pas utilizar d'olivas ricas en aiga (de redement flac en òli) a causa de la fluiditat excessiva de la pesta.
Caracteristicas e composicion[modificar | modificar la font]
Las caracteristicas de l'òli d'oliva son las seguentas:
- punt de fumada: 210 °C contre 180 °C per la temperatura normala de freginat.
- densitat: 0,92 (1 litre d'òli d'oliva pèsa prèp de 920g).
- apòrt caloric: 9 kcal per grama
- conservacion: l'òli d'oliva rancís mens aviat mercé a son indici d'iòde pauc enauçat: 78/88 contra 83/98 per l'òli de cacauèt e 120/132 per l'òli de virasolelh. Se consèrva melhor s'es servada al fresc e aparada de la lutz. Es melhor de la consomar dins los dos ans aprèp la fabricacion.
L'òli d'oliva es compausada de prèp de 99 % de matèria grassa alimentària. L'1 % demorant constituís los compausat menors; sont l'esqualèn, los alcòls triterpenics, de steròls (B-sitosteròl), de fenols, e de derivats de la Vitamina E[1].
La matièra grassa de l'òli d'oliva es compausada de triglicerids. Aqueles son constituits d'acids grasses diferents, que la reparticion es caracteristica de l'òli d'oliva, e a un nivèl de detalh mai pichon, diferentas varietats del luòc de produccion. Quand de triglicerids son desgradats, los acids grasses que los constituisson son desligats e van liurament dins l'òli: son alara ditz « acids grasses liures ». Lor porcentatge dins l'òli es çò que se nomena « aciditat » de l'òli, e s'exprimís en « gramas d'acid oleíc liure per 100 gramas d'òli ». Aquela aciditat se percep pas jamai coma un gost acid, mas segon la degradacion, puslèu per un gost de moisit.
Notas
- font : Basa de donnadas FATG-BD01, Ollivier D. , Pinatel C., Artaud J., Le Nouvel Olivier, N°44 març-abril de 2005. Basa de donadas establida a partir de valors observadas suls òlis de 46 varietats cultivadas en França, las produccions de 5 AOC francesas, e los òlis de 6 païses mediterranèus, çò que fa un total de 1400 escapols analizats. Darrièra mesa a jorn: Basa de donadas FATG-DB04-FCP, rapòrt Olea 2020 DOM D III) 3-Annexe 10, Pinatel C.
- Lo primier quartil e lo segond quartil encastran 50 % de las mejanas per variatats apelacions.
- Las publicacions que detalhan pas los isomèrs regropan l'acid oleíc e l'acid vaccenic jos la denominacion acid oleíc, coma l'acid palmitoleíc e l'acide ipogeíc jol nom acid palmitoleíc.
- Las publicacions que quantifican pas los tauses en acid margaric e margaroleíc establisson lo percentatge dels autres acids grasses sens prendre en compte aqueles acids grasses.
- Las valors dins aquelas linhas correspondon pas a la somas de las colonmas, perque son obtenguts en totalizant los totals per categorias de saturacion independentament su las valors brutas.
Etiquetatge[modificar | modificar la font]
Categorias[modificar | modificar la font]
A la venda al detalh, existís pas que doas categorias d'òlis d'oliva verges: òli d'oliva verge extra (HOVE) e òli d'oliva verge (HOV). La categoria òli d'oliva verge extra es superiora segon de critèris quimics e de critèris organoleptics. L'aciditat liure (vejatz mai naut) es limitada a 0,8 % per l'HOVE alara que pòt aténher 2,0 % per l'HOV. Los paramètres d'oxidacion son tanben leugièrament mai sevèrs. Los critèris organoleptics son evaluats per de juradas apropriadas, l'HOVE es sens de decas, alara qu'una HOV pòt aver de decas fins a un nivèl de 2,5 sus una escala de 10 punts.
Existís de categorias d'òlis d'oliva verges inferieras (corenta e lampanta), mas son pas destinadas al consomator e son resevadas al negòci o a l'industria.
Existís tanben d'òlis d'olivas obtengudas per rafinatge industrial, puèi comercializadas, aprèp assemblatge amb de l'HOVE o de l'HOV, jol nom de: « òli d'oliva compausada d'òlis d'oliva rafinadas e d'òlis d'oliva verges ». Aquels òlis son mens en mens presentas sul comèrci de detalh.
Las diferentas categorias d'òli d'oliva recevon un nom correspondent a de critèris fixats per la reglementacion[2][3] :
- los « òlis d'oliva verges » son obtenguts a partir del fruch de l'olivièr sonque per de procediments mecanics o d'autres procediments fisics dins de condicions (termicas) que provòcan pas d'alteracions de l'òli e avent pas subís cap de tractament diferent que lo lavatge, la decantacion, la centrifugacion o la filtracion, levat los òlis obtengudas per solvant o per de mesclas amb d'òlis d'autra natura. So de chucs de fruches pur e mai lo taus d'aciditat de l'òli es bas, melhora es la qualitat. Se classa per òrdre de qualitat descreissenta en « òli d'oliva verge extra » (sens decas organolepticas, preséncia de fruitat, e aciditat inferiora a 0,8 % exprimida en acid oleíc), « òli d'oliva verge » (intensitat maximala de las decas organolepticas 3,5 sus 10, preséncia de fruitat, aciditat maximala 2 %), « òli d'oliva verge corenta » (intensitat maximala de las decas organolepticas 6 sus 10 e aciditat maximala 3,3 %) e « òli d'oliva verge lampanta » (deca organoleptica superiora a 6 sus 10 e/o aciditat superiora a 3,3 %). Dins la reglamentacion europèa, la categoria « òli d'oliva verge corenta » existís pas mai e los òlis correspondents son regropadas dins la categoria « òli d'oliva verge lampanta ».
- los « òlis d'oliva rafinadas » son obtenguts pel rafinatge (industrial) d'òlis d'oliva verges, que l'aciditat liura exprimida en acid oleíc deu pas èsser superiora a 0,3g per 100g e que las autras caracteristicas son conformas a aquelas previstas per aquela categoria.
- los « òlis d'oliva compausats d'òlis d'oliva rafinats e d'òlis d'oliva verges » son constituidas per una mescla d'òli d'oliva rafinada e d'òlis d'oliva verges autre que lampanta, que l'aciditat liure pòt pas èsser superior a 1,0 g per 100 g.
- los « òlis de rosegat d'oliva brutas » son obtenguts per tractament al solvant de rosegat d'oliva, levat los òlis obtenguts per mescla amb d'òlis d'autra natura.
- los « òlis de rosegat d'oliva rafinats » obtenguts pel rafinatge d'òli de rosegat d'oliva bruta, que l'aciditat liura pòt pas èsser superior a 0,3 g per 100 g.
- los « òli de rosegat d'oliva » son obtenguts par mèscla d'òli de rosegat d'oliva rafinat e d'òli d'oliva verge autre que lampant que lo taus en acid oleíc passa pas 1,0 g per 100 g.
biais d'obtencion[modificar | modificar la font]
Se pòt trobar dos tipes de mencion sul biais d'extraccion: « primièra pression a freg » e extraccion a freg . Aquela doas mencions garantisson, segon la reglamentacion europèa, una extraccion realizada en dejos de 27 °C. La mencion « primièra pression e freg » exprimís que l'òli es obtengut amb de premsas, materièl de fòrça granda regression, remplaçat per de sistèms de contunh e centrifujosas, menent a la mencion extraccion a freg.
Provenéncia[modificar | modificar la font]
Dins l'Union Europèa, la mencion d'una provenéncia es obligatòria pels òlis d'oliva verges e verges extra dempuèi 2002[4]. Las mencions de provenéncia autorizadas son limitadas a la mencion del país d'origina, o d'un airal geografic reconegut (AOC, AOP, DOP, IGP). Es enebit de portar dins l'etiquetatge una mencion del departament o de la region se s'agís pas d'un airal d'appellacion (per exemple es enebit de mencionar « òli d'oliva de Var » o « òli d'oliva d'Andalosia » perque aquelas regions correspondon pas a d'appellacions enregistradas). Pasmens, quin que siá lo país de l'Union Europèa que ven l'òli, pòt èsser mencionat sus l'etiquetatge pas que la provenéncia europèa, çò que dona pauc de precision. L'embotelhador es liure de portar mai de precision citant lo país membre precís, s'aquò presenta un avantatge per la comercializacion.
L'origina de l'òli d'oliva es definida pel luòc de culhida de las olivas e lo luòc de transformacion. Atal, la mencion « òli d'oliva de França » significa que l'òli foguèt obtenguda d'olivas culhidas e trissadas en França.
De las 7 AOP 6 son en Occitània , segon la legislacion europèa:
- òli d'oliva de Nipm AOC[5]
- òli d'oliva de la val deis Bauç (AOC)[6]
- òli d'oliva d'Ais de Provença[7]
- òli d'oliva d'auta Provença AOC[8]
- òli d'oliva de Provença AOC[9].
- òli d'oliva de Niça (AOC)[10]
- òli d'oliva de Nimes[11]
L'autre es:
- òli d'oliva de Corsega - Oliu di Corsica[12]
Produccion mondiala[modificar | modificar la font]
En 2007, La produccion mondiala d'òli d'oliva èra de à 2,72 milions de tonas (font FAO).
Los quinze païses seguent representon 99,5 % del total: (en tonas)
Consomacion[modificar | modificar la font]
França impòrta mai de 95 % de sa consomacion, prèp de 90 000 tonas, subetot demuèi Espanha, d'Itàlia e Grècia. Pasmens expòrta una partida de sas introduccions fins a Belgica, los Estats Units d'America, Alemanha, que la consomacion aumentèt fòrça aquels darrièrs ans. Las exportacions d'òlis d'olivas francesas son minoras.
Aquelas estatisticas de consomacion son establidas en quilogramas d'òli per abitant e per an (font COI) :
Santat[modificar | modificar la font]
Aliment de basa del regim cretés, a de proprietats beneficas per la santat, subretot sul plan cardiovascular, mercé al taus en vitamina A, vitamina E e en acids grasses monoinsaturats. Los benfaches ligats a las vitaminas son subretot observats amb la consomacion d'òli freja, perque las vitaminas son destruidas al delà de 40 °C. Al repècte dels autres òlis contenant d'acids grasses insaturats, l'òli d'oliva es pro estable a la coseson e garda los efièches benefics sul colesteròl. Permet de lutar contra lo càncer del sen[13].
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "khallouki-2003" (en) Khallouki F, Younos C, Soulimani R, Oster T, Charrouf Z, Spiegelhalder B, Bartsch H, Owen RW (2003) Consumption of argan oil (Morocco) with its unique profile of fatty acids, tocopherols, squalene, sterols and phenolic compounds should confer valuable cancer chemopreventive effects. European journal of cancer prevention. 12(1):67-75. PMID 12548113
- ↑ Legislacion comunautària en vigor: annèxe del document 392R0356 (Denominacion e definicions dels òlis d'oliva e dels òlis de rosegats d'oliva visats a l'article 35)
- ↑ Conselh Oleicòl Internacional: (fr)Denominacion e definicions dels òlis d'oliva
- ↑ [1]
- ↑ (fr)òli d'oliva de Niom
- ↑ (fr)òli d'oliva de la val deis Bauç
- ↑ (fr)òli d'oliva d'Ais de Provença
- ↑ (fr)òli d'oliva d'auta Provença
- ↑ (fr)òli d'oliva de Provença
- ↑ (fr)òli d'oliva de Niça
- ↑ (fr)òli d'oliva de Nimes
- ↑ òli d'oliva - Oliu di Corsica
- ↑ (fr)L’òli d’oliva luta contra lo càncer del sen Claire Peltier; 6 de julhet de 2010
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Informacions de mercat sul site de la Conferéncia de las Nacions unidas pel comèrci e lo desvolopament
- (fr) Norma Codex pels òles d'oliva verges e rafinadas e per l'òli de rosegat d'oliva rafinat (codex stan 33-1981 (Rév. 1-1989) e de per abans CAC/RS 33-1970).
- (fr) Organisme oficial de l'oleicultura francesa


text:
Sornhac
Sornhac (oficialament en francés Sourniac) es una comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Surigniacus, en latin, al sègle X, Surnhacum, en latin, en 1263, Surnhac, en 1298, Sornhac, en 1411, Surgnat, en 1535, Surnhat, en 1628, Sourgnac, en 1655, Sournhac, en 1680, Sournihac, en 1682, Le moulin de Sourniac, en 1743 [1]. Sornhac poiriá venir del nom d'òme latin Sornius amel sufixe -acum [2], latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Mas la prumeira atestacion manariá pusleu a l'etime de Sorigny, *Sorinius, derivat de Sorinus, que pòt tanben èsser lo celtic *Sorinios [3],[4]. Sornhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Sorinios/*Sorinius o Sornius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Mauriac; es ara del canton d'Ide.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496862u8rgJP
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 664
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1981, p. 664
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 241, 307 e 366
- ↑ https://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-sourniac.html


text:
Se n’i a encara qauques embalausits mal desrevelhats que coneisserián pas La Mal Cofada, se va caler tirar los dets de pel pèlses ! Francament ! Se lo darrèr disc L’Embelinaire a pas reussit de vos far prusar las aurelhas, alèra avètz lo sòm prigond. Mas benlèu qu’ai quicòm per vos…
De primièr aqueste clip tot novèl filmat per Amic Bedel a la camera Red (aquò es per far lo tipe que li se coneis!). Un film supèrbe ont las 5 femnas cantan a despart, çò que permet de melhor fa sortir las especificitats de cada votz. Caduna a causit son canton de filmatge, mai que mai en Menerbés. Dins un nègre e blanc plan polit, dins de jòcs d’ombra e lutz, lo texte de Joan-Maria Petit pren encara una autra dimension. Un film plen de vida, a despart de tota la produccion de duèi amb totas las pimpanèlas subre-pintradas que bolègan lo tafanari. Non aquí i a de bolegadís, mas dins una sensualitat vertadièra. Un rondèu a vos fa virar coma un moton falord. A vos far espelofir!
La cambra es alandada : Paroles Jean–Marie Petit / Musique Laurent Cavalié Réalisation Amic Bedel
De segond, se vos disi « On dirait le Sud »? Nino Ferrer, solide mas es tanben una emission de França 3 Lengadòc-Rosselhon. E la setmana passada, aqueste magazine cultural escampilhèt un reportatge sus…anèm… se cal brandir…: La mal Coiffée solide. Filmat a Nissa d’Ausseruna (34) per l’en defòra, e en repeticion per l’en dedins, los imatges de Manuel Dreiller et Benoît Dugovic son tot simplament superbes, los lums encara mai e li se parla del nom, de la lenga, d’enstruments, de timbres e del plaser de cantar ! E sèm a badar non pas de lassièra mas d’admiracion.
En tresen, la Mal Coiffée a tanben participat a un espectacle que mèscla cantas, dansas e cirque. Se dís Soritat e an trabalhat ambe la companhiá Timshel. Malurosament i aguèt pas un fum de datas per l’espectacle en çò nòstre (sonque Aush, Balma, Fois…) mas avèm filmat aquò en repeticion per Viure al País. Aquí tanben, Soritat pòrta cantas e textes dins un autre nivèl e la fusion entre cantairas, dansairas e circassianas es complèta. Aquò s’apèla èsser de còfa ambe quauqu’un ! De que vos far quilhar lo pel e estrementir la pèl. E se sètz pas encara convençut, vòs demòra pas que de préner una bona cofada !
Lo Benaset
soritat par france3midipyrenees B. Roux JP. Jauze P. Level L. Meynier


text:
Ilixo qu'ei un projèct experimentau principaument autorn d'ua arpa electrica e d'ua sonsaina electròacostica.
Inspirat d'energias, de visions e de natura, portat sus l'atrau e l'eteric, la musica que pren la soa hont dens l'experimentacion de melodias, d'emocions e d'ambients. Aqueths plans non vededèirs, pleats deu cosmòs, que s'escorren au biaish de l'aiga dens un clòt musicau.
Ilixo, lo mèste de las nimfas qu'ei de hèit lo diu pirenenc ancestrau de l'aiga ben-hasenta, de las fonts e de la palunalha, qu'èra adorat per l'antic e misteriós pòple aquitan...
Las fòrças de las ancianas divinitats deu mond que's pòden enquera percéber. Los èstes elementaris n'an pas desapareishut e que'ns parlen. Qu'ei d'aqueras esfèras que cercam a har sortir las sonoritats misticas e contemplativas com la musica b'ei la votz de l'Univèrs, e aquera vote bòta armonia dens lo caos primordiau en crear los monds. La musica de las esfèras que dona la vita shens parar e que la manten continuaument.


text:
L’ivern se sarra e la question del calfatge animarà plan de discutidas dins las setmanas a venir. Se trapa que França es lo sol país al monde d’aver tan desvolopat lo calfatge electric (veser la comparason França 33% de calfatge electric, mentre qu’Alemanha es a 5%). Se pendent longtemps calfatge electric voliá dire convector, es mens vertadier dempuèi qualquas annadas. Mercés a la reglementacion novela « RT2012 » totas las construccions nòvas devon consomir pas mai de 50kwh per m². Del còp se son devolopadas las pompas a calor e la geotermia que fonccionan a l’electricitat mas d’un biais plan mai economic. Aquela evolucion recenta empacha pas que 8,2 millions de lotjaments dependon de l’electrecitat per se calfar (dos còps mai que fa vint ans). Vos presentam aici un grafic que montra lo consum d’electricitat en França sus una annada : clarament los meses ivernals veson una pujada de las belas !
E alara me diretz ? E ben justament i a quicòm que truca ! Sabiam ja que la tina del reactor EPR de Flamanville presentava de decas que porián far empacha a son utilisacion : concentracions tròp nautas en carbon dins lo beton que porián menar a una rompedura de la tina en cas de tust termic. Aqueste probleme es per ara estudiat per l’Autoritat de Seguretat Nuclearia (ASN), que balharà lo seu diagnostic al mes de març.
Mas venem d’aprener qu’aquel probleme tocava en realitat 18 reactors actualament en servici !! L’ASN a doncas demandat d’arrestar aqueles reactors per estudiar la causa e cercar de solucions. Es l’entrepresa Areva qu’es responsable d’aquelas decas e benleu tanben una entrepresa japonesa…
Una situacion calamitosa
Gaireben un terç del pargue nucleari francés es arrestat a la pòrta de l’ivern. Cossí alimentar totas las familhas que se calfan a l’electricitat ? Una penuria es realament possible se jamai las temperaturas baissan tròp.
D’autra part la societat Areva, autrescòps « fleuron » de l’industria francesa es en plena quicanela. L’arogancia dels decideires franceses los butèt a s’engajar sus de tecnologias tròp complexas e pas pro mestrejadas. En mai de documents qu’atestan de la qualitat de material fabricat al Creusot son estadas falsificats per amagar las decas : bonjorn la seguretat!
Las òbras entamenadas un pauc pertot son totas empetegadas dins de complicacions sens fin :
- Finlanda : Areva es en conflicte ambe son « partenari » finés. La centrala venduda 3,5 milliards ne costarà fin finala 8 milliards !
- França : l’EPR de Flamanville deviá fonccionar dempuèi 2012… mas es totjorn en construccion ! Còst de despart 3 milliards, mas en realitat ne sem ara a 10,5 milliards !
- Inglaterra : a Inkley Point engajament d’EDF de bastir 2 reactors… malgrat las crentas dels sindicats e d’unes observators. Consequéncia : lo director financier d’EDF demissionèt ongan…
Un tal tableu deuriá menar a una seriosa remesa en causa de la gestion d’aquesta industria. Avetz ausit parlar de tot aquò ? Coneissetz de monde que pòdon perdre milliards sens la mendra sanccion ? Francament ieu ne coneissi pas! Per salvar sa filièra nucleara l’estat decidiguèt enfin qu’EDF crompariá l’activitat reactor d’Areva. E l’estat, de metre encara 5 milliards d’euròs suplementaris de sa pòcha … de la pòcha nòstra ! Seriá ora d’arrestar tot aquel degalhatge !
Jordil


text:
Radio Occitania
Radio Occitania es una ràdio locala associativa, creada en setembre de 1981 a Tolosa de que la tòca n'es la promocion de la lenga e de la cultura occitanas.
Produsìs e difusìs mai de 20 oras de programas en occitan cada jorn e trachan de totas tematicas: economia, politica, espòrt, literatura, cinèma, cultura, istòria, actualitat, sciéncia... per botar un lum occitan sul monde d'auèi.
Dins la region Occitanie, mantunas ràdios associativas prepausa de programas en lenga occitana. Çaquelà, i a pas que tres ràdios localas que difusan un volum d'emissions pròche de 80% de lor gresilha: son Ràdio País a l'oèst, entre Atlantic e Garona, Radio Lenga d'Òc a Montpelhièr, a l'est e Radio Occitània dins le parçan de Tolosa, en Comenge e en Lauragués.
Les programas occitans e catalans son realizats ambe coma amira de botar en davant lo patrimòni regional europenc, a concurréncia d'un vintenat d'oras cada jorn.
S'i difusa tanben de corses d'iniciacion e de perfeccionament a la lenga occitana, atal coma cada jorn, 13 rendètz-vos d'informacions regionalas, nacionalas e internacionalas en occitan (ambe dos bulletins bilingues de mièja ora francés-occitan) mostrant atal lo caractèr actual e viu de la lenga dels Trobadors.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (oc) (ca) (en) (fr) Sit de Radio Occitania


text:
Bossòst celebre aguest dimèrcles, 13 de junh era Hèsta de Sant Antòni damb diuerses activitats, e eth diuendres “Benèster e coneishiment der entorn” e dissabte “Dia de musica”.
A compdar des 10.00 ores passavila en pòble e gessuda enquiara capèla de Sant Antòni en Portilhon entà celebrar era missa en aunor a Sant Antòni e dempús musica, còca e muscà.
Tàs 22.30 ores inauguracion der enlumenatge dera còva e eth castèth dera Soala de Casteràs.
Eth diuendres 15 de junh començarà era prumèra activitat mediativa e vivenciau deth patrimòni de Bossòst, ua activitat includida laguens deth projècte LEADER entara creacion d’un espaci ecoterapeutic e espirituau en pòble. Tàs 16.00 ores dauant dera Glèisa dera Purificacion.
Eth dissabte ei eth dia dera musica entà toti, damb eth còncert dera Corau Margalida, tàs 20.30 ores ena Glèisa dera Purificacion e tàs 22.00 ores, ena sala de Plens der Ajuntament, projeccion dera Opèra Manon Lescaut de Puccini damb entrada gratuïta.
Foto: Ajuntament de Bossòst


text:
Art de l'Egipte antica
L'art de l'Egipte antica que s'esten sus los gaireben quate millenis de Kemet (la negra, qu'ei a díser Egipte antica).
Las recèrcas arqueologicas qu'an permés de descrobir objèctes e artefactes anant deus temps preïstorics (predinastics deus diferents periòdes dits Nagada) dinc a la Baisha Epòca, a las diferentas ocupacions estrangèras d'Egipte e a la coabitacion de la fin de la cultura egipciana antica dab Roma puish dab lo Crestianisme (dab lo son art còpte).
Maugrat d'aquestas evolucions importantas, l'art egipcian qu'ei demorat estable sus periòdes deus longs (a despart de las influentas rupturas culturaus que hon l'eresia amarniana d'Akenaton e las divèrsas invasions estrangèras). Un art caracterizat per e expriment l'estabilitat dab las soas linhas, colomnas e angles.
L'art de l'Egipte antica qu'ei generaument devesit en :
- Art de Nagada (temps preïstorics e predinastics)
- Art deu periòde Tinita (durant las duas purmèras dinastias)
- Art de l'Empèri Ancian
- Art amarnian (durant l'eresia d'Amenofis IV (autorenomat Akhenaton e lo transferiment de la capitau dens la vila navèra d'Akhetaton


text:
Batalha de Nicòpolis
La batalha de Nicòpolis se debanèt lo 25 de setembre de 1396 e opausèt lei fòrças de l'Empèri Otoman dirigidas per Bazajet Ièr a una coalicion de Crosats menats per lo rèi d'Ongria Sigismond de Luxemborg. L'objectiu oficiau d'aquela expedicion èra de reconquistar lei territòris ocupats per leis Otomans sus lo continent europèu. Pasmens, s'acabèt per una victòria otomana en causa de la manca de coordenacion entre lei contingents de l'armada crosada. La màger part de l'armada crosada foguèt destrucha e unei senhors francés importants foguèron capturats. Aquela batalha marquèt la fin dei Crosadas organizadas per lei país d'Euròpa Occidentala dins lei Balcans.


text:
Chavarós
Chavarós [1](Chavaroux en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
{{..}}
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ atestat Chavaros au sègle XIII cf Abert Dauzat: La Toponymie gauloise d' l'Auvergne et du Velay pagina 358


text:
Gwiler-Leon
Gwiler-Leon en breton ( Guilers en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- A Modèl:La s-, Guilers fasiá partida de la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan[1].
- Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Guilers faisait partie de la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Los bens de la Corona en la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan, d'après lo rentier de 1544, Institut cultural de Bretanha, 1984.
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Les biens de la Couronne dans la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan, d'après le rentier de 1544, Institut culturel de Bretagne, 1984.


text:
dimecres, 10 d’octubre de 2018
fins al 4 de novembre a Ceret
Avètz encara tres setmanas per anar en Vallespir veire una mòstra plan interessanta de l'artista Najia Mehadji. Benlèu vosautres sètz de mond cultivats e la coneissètz aquesta artista, mas ieu que soi una paura innocenta, la coneissiái pas e son òbra bèla, la descubriguèri dins la mòstra impressionanta que i a a Ceret. Me diguèri que tot plen de tablèus anarián ben dins mon salon, mai que mai los que son sus la fòto, mas ai pas los mejans ;)
Trapi aquò complicat de parlar d'art. "m'agrada / m'agrada pas", mas perqué? De que nos tòca e nos sedusís, o pas, dins l'art contemporanèu? De qué fa que quicòm que sembla simple, simplàs, simplista nos pòt tocar e valer tant d'argent?
O sabi pas.
Dins l'òbra qu'ai vista a Ceret, en mai de las colors que son las de mon salon, m'agradèt lo trabalh sus lo trach del pincèl e las formas creadas que semblan fachas sens l'aver levat lo pincèl, que semblan quasi en relèu.
M'agradèt plan mai que la collecion permanenta del musèu, que fòra las ceramicas de Picasso, e ben...
Trapi aquò complicat de parlar d'art. "m'agrada / m'agrada pas", mas perqué? De que nos tòca e nos sedusís, o pas, dins l'art contemporanèu? De qué fa que quicòm que sembla simple, simplàs, simplista nos pòt tocar e valer tant d'argent?
O sabi pas.
Dins l'òbra qu'ai vista a Ceret, en mai de las colors que son las de mon salon, m'agradèt lo trabalh sus lo trach del pincèl e las formas creadas que semblan fachas sens l'aver levat lo pincèl, que semblan quasi en relèu.
M'agradèt plan mai que la collecion permanenta del musèu, que fòra las ceramicas de Picasso, e ben...
Classificacionatge: art
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
La COP21, la vint-e-unena Conferéncia de las Nacions Unidas de lucha contra lo cambiament climatic, que se debanèt a Paris en decembre 2015, sembla plan luènh alara que lo rescaufament planetari s’afortís e que son ligam amb l’insecuritat dels Estats deven indenegable. Dempuèi la COP21, qualques avançadas son de notar ça que la, mas lo camin sembla plan malaisit per engimbrar la realizacion de l’acòrdi de Paris.
L’acòrdi de Paris
Pel primièr còp, un acòrdi foguèt trobat pels 195 païses que participèron a la Conferéncia de Paris sul desrèglament climatic (1). L’acòrdi a per vocacion de mantener l’augmentacion mejana de la temperatura en dejós de 2 grases per rapòrt als nivèls preindustrials e de perseguir los esfòrces per limitar aquela augmentacion a 1.5 gra. Aquela visada climatica representa lo nivèl de cambiament climatic acceptat pels govèrns per empachar una interferéncia dangierosa del sistèma climatic amb la produccion d’una alimentacion sostenabla e lo desvolopament economic. L’acòrdi de la COP21 resulta de nombrosas discussions que se tenguèron al long de las decadas passadas, e mai que mai de las darrièras recomandacions del GIEC (grop d’expèrts intergovernamentals sus l’evolucion del climat).
Fàcia a l’escomesa climatica, l’acòrdi reconeis als Estats una responsabilitat partejada mas diferenciada en fonccion de capacitats e de contextes nacionals diferents. Subretot, pren en compte lo nivèl de desvolopament e dels besonhs especifics dels païses los pus vulnerables. Los païses rics auràn l’obligacion d’aportar un sostenh financièr als païses en desvolopament e de facilitar los transferiments de tecnologia e l’adaptacion a una economia descarbònida. L’acòrdi prevei que cada 5 ans, cada païs deurà tornar veire sos engatjaments per demenir sas emissions dels gases a efièch de sarra (GES). Donc, amb lors esfòrces de reduccion de las emissions dels GES, los 195 Estats partidas de la COP21 deuràn presentar d’estrategias d’adaptacion de desvolopament amb fèblas emissions sul long tèrme.
L’après acòrdi
La COP21 definiguèt las etapas que devon menar a la realisacion de l’acòrdi a partir de 2020 : signatura de l’acòrdi, ratificacion pel parlament de cada Estat signatari, reexamèn de las contribucions en 2018, mobilisacion dels finançaments per aténger la soma de 100 miliards de dolars per an en 2020… L’acòrdi de Paris foguèt signat lo 22.04.2016 a New York per 174 païses, dont França. Per una aplicacion en 2020, l’acòrdi deu èsser ratificat d’aicí a abrial de 2017 per al mens 55 Estats partidas representant al mens 55% de las emissions mondialas dels GES. En seguida dels vòtes favorables dels deputats e dels senators lo President francés ratifiquèt l’acòrdi lo 15.06.2016, fasent de França lo primièr païs ratificador de l’Union Europèa (UE). Al 15 de setembre, 29 païses representant 42% de las emissions mondialas dels GES avián ratificat l’acòrdi. Entre eles, China e Estats Units qu’emeton a eles dos 38% de las emissions, ratifiquèron l’acòrdi lo 3.09.2016, a Hangzhou en China, just abans la reunion del G20 (grop dels 20 Estats los pus rics).
Los Estats partidas de la COP21 se rescontrèron a Bonn, en mai de 2016, per precisar tecnicament los contorns de la fuèlha de rota adoptada a Paris. Malurosament, las crentas dels païses en desvolopament tocant a la poténcia del sector privat dins l’accion climatica (risc de conflicte d’interès) e a la question de l’accès al finançament, foguèron pas pro presas en compte pels païses rics. La COP22 que se deu tener a Marrakech (7-18.11.2016), risca d’èsser fastigosa, malgrat las reunions de preparacion organizadas aqueste estiu per Marròc a Tanger.
Flaquesa de l’UE
Se las avançadas sul front del climat son evidentas (acòrdi de Paris e promessas de ratificacion rapida, creissença recòrd de las energias renovelablas en 2015, esfondrament del cors del carbon, esfòrces d’unes païses coma China fàcia a l’escomesa granda de la qualitat de l’air, pausa de la frenesia d’espleitacion dels idrocarburs deguda a la baissa importanta del prètz del petròli), la posicion d’unes païses rics, dont los de l’UE, apareis incomprensibla alara que s’afortís lo desrèglament climatic. Abséncia d’engatjaments novèls per demenir las emissions dels GES dins l’encastre de la revision de 2018, mercat europèu del carbòni sul camin d’enlòc, egoïsmes nacionals, soslinhan una manca de volontat politica. L’objectiu global de l’UE èra de redusir d’au mens 40% sas emissions dels GES d’aicí a 2030. Pel periòde 2013-2020, Danemarc deuriá baissar sas emissions de 20%, França de 14% alara que Bulgaria las poiriá augmentar de 20%. S’agís ara per l’UE, de revisar las claus de reparticion pel periòde 2020-2030. Mas las discussions prenon de temps; l’UE se devesis en 3 grops: lo grop dels païses que ligan pas la ratificacion de l’acòrdi de Paris a las negociacions comunautàrias (França, Portugal, Espanha, Belgica, Ongria, Danemarc, Luxemborg…), lo grop dels païses qu’esperan de coneisser las novelas claus de reparticion abans de ratificar (Alemanha, Reiaume Unit, Suècia, Autria…), e fin finala Polónia, dont 90% de son electricitat depend del carbon e que vòl avançar encara pus dapasset. Quant a França, lo succès de la COP21 passat, l’actitud de son govèrn apareis paradoxala: validacion de la construccion de l’aeropòrt de Nòstra Dòna de las Lanas, abséncia de proposicion novèla pendent la conferéncia environamentala d’abrial passat, lei de transicion energetica d’agost de 2015 aplicada a pro pena al tèrç…
Urgéncia climatica
L’annada 2015, foguèt tornamai après las precedentas, la pus cauda jamai enregistrada sus Tèrra (2) amb coma consequéncia previsibla, l’impossibilitat de limitar l’augmentacion de la temperatura a 1.5 – 2 grases segon l’acòrdi de Paris. L’accentuacion del rescaufament climatic accelèra secadas, incendis, desertificacion, fonda dels glacièrs, inondacions, elevacion del nivèl marin, perda de biodiversitat, propagacion d’unas malautiás, famina e fugida dels umans… Lo rescaufament augmenta l’insecuritat dins mantun païs fasent fàcia ja a de problèmas politics, socials, etnics o religioses.
Lo temps pressa, coma l’escriviá Joan Giono dins un contèxt plan diferent: «Tròpas de parets, sèm a la cima de nòstra epòca… » (3). Los govèrns devon quitar d’ajudar los lobbies poderoses, grands responsables del degalhament planetari, l’augmentacion de las inegalitas, la guèrra. L’ora es venguda d’aver recors a la justícia per far condemnar los Estats rics per non-respècte de lors engatjaments climatics (4). Pasmens, fàcia a la manca d’ambition dels govèrns, un fum de regions, vilas, ciutadans, dins lo monde entièr, prenon fòrça initiativas, sostenguts ara per unes caps religioses, en favor d’una economia de « salvagarda de l’ostal comun » (5).
Referéncias
- L’acòrdi de la COP21 : cop21.gouv.fr/decryptage-de-l’accord/
- National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), State of the climate in 2015, Special supplement to The Bulletin of the American Meteorological Society, 97 n°8, 2016.
- Giono J, (1943) in « Rondeurs des jours », Le Livre de Poche, p. 171, Ed. Gallimard.
- Las ONG Urgenda e Our Children’s Trust obtenguèron respectivament, la condemnacion de l’Estat Olandes e de l’Estat de Washington (USA) a redusir lors emissions de GES a la fin de 2016.
- Laudato si, letra enciclica del Papa Francés per « La salvagarda de l’ostal comun » (24.05.2015).
Fernand Vedel
NB: Una plan bona suspresa: India ratifiquèt l’acòrdi lo 2.10.2016 e lo Parlament Europèu autorisèt lo 4.10.2016, los Estats qu’avián ja ratificat, coma França, d’integrar l’acòrdi. Aital, ara trapam 62 païses ratificadors, contra 55 exigits. De mai, amb India e 6 païses europèus ratificadors sus 28, lo sulhet de 55% de las emissions mondialas se troba trespassat. L’acòrdi poiriá dintrar en aplicacion mens d’un an après la COP21.


text:
Lo Cercle occitan Prospèr Estieu de Pàmias
Lo Cercle occitan de Pàmias (cercle local IEO) existís desempuèi genièr de 1990 a l’iniciativa de qualques afogats de la lenga nòstra que se reüniguèron en 1989 per celebrar la memòria de Prospèr Estieu, grand poèta e reformator de la lenga, que defuntèt a Pàmias en çò de sa filha en 1939 ; e, quand li calguèt balhar un nom, es evidentament lo del grand òme que foguèt causit.
Lo Cercle IEO de Pàmias s’amassa dos còps per mes lo dijòus al ser per comentar l’actualitat, per trabalhar sus la lenga, per cantar e, de còps, per partejar salsissòts e cocons.
Prepausa tanben corses publics pels adults.
Organiza cada annada una passejada istorica e botanica al mes de mai dins un lòc diferent.
Es present, amb las autras associacions occitanas, a mantunas manifestacions culturalas (fèsta occitana d’estiu, salons del libre, etc.).
Desempuèi 2008, organiza al mes de novembre, amb la collaboracion de la Lauseta e de la Calandreta, lo Festenal occitan de Pàmias que prepausa mòstras, teatre, conferéncias, lecturas poeticas, bal, repais, concèrts, etc.
A la siá demanda, la Comuna de Pàmias installa, desempuèi 2000, placas de carrièras en occitan.
Es tanben lo Cercle qu’es encargat de redigir la pagina occitana sul bulletin municipal.
Enfin, cal mencionar l’edicion de libres de tota mena (poesia, filologia, benda desenhada, etc).
Un Cercle, òc, mas dubèrt sus la vida vidanta, sus la vila e sul mond.
Contacte: 05.81.06.03.88 o ostaloc09@orange.fr
Acamp
20 de setembre de 2018
a Pàmias (Espaci occitan) a 20h30


text:
Dimars, 29 de decembre de 2015, 03h00 Espòrt
La revòlta de las Corbièras
Dissabte, la jornada de campionat d’Elèit 1 se dobriguèt amb la victòria anonciada de Limós suls Broncos de Tolosa: 62-18. Sens comentaris.
Dimenge, Palau s’impausèt sens dificultats a Vilanuèva: 60-22. Sus sa pelena, Avinhon, esquipa en forma del moment, bat Sant Estève-XIII Catalan: 34-24. A Domèc, se vegèt que Lesinhan s’èra fait brandir las pelhas aprèp la desfaita a domicili de dimenge passat. En fàcia, l’AE Carcassona presentava una esquipa amb plan de modificacions que l’infirmariá desemplena pas. Los Senglars de las Corbièras joguèron un dèrbi, los Canaris una simpla partida e la diferéncia se faguèt a l’avantatge dels vesitaires que meton fin a l’invincibilitat carcassonesa e ganhan 32-20.
Dimenge que ven, lo calendièr se metrà a jorn amb la partida Vilanuèva-AE Carcassona que se joguèt pas lo 14 de novembre passat.
Entre audencs e catalans
Dissabte 9 de genièr, los Dracs catalans seràn a Carcassona per jogar lor primièra partida de la sason. Serà l’escasença d’una granda jornada esportiva e festejaira. Tre lo matin, sus l’estadi Benausse, s’afrontaràn las seleccions catalanas e audencas dels U13 e U16. Del temps de miègjorn al gimnasi del Viguièr, se jogarà la partida de campionat de XIII cadieral entre catalans e Biàrritz. A l’Estadi Domèc, a 2 oras del vèspre, rescontre dels U19-Dragonets e de la seleccion junior audenca. La partida bèla se jogarà a 4 oras e mièja entre la seleccion audenca dels Chivalièrs Catars amb los melhors jogaires de Carcassona, Lesinhan e Limós e los Dracs catalans que presentaràn lo grop novèl per la sason 2016. Una serada, amb una taulejada, seguirà dins la Sala del Dòma amb projeccion de resumits de las finalas de Copa e Campionat entre catalans e audencs de las 40 annadas passadas. Alara reservatz vòstre dissabte 9 de genièr per èsser a Carcassona!
Lo temps dels vòts
Vaquí un an novèl, nomenat 2016, que va començar. De fait, sul plan rugbi, marca pas la sason novèla: tròp vièlh pel campionat d’Elèit, tròp jove per l’NRL e la Superliga. Mas cal plan dire de vòts per aver dreit de manjar la còca dels Reis, i trapar una fava ovala e beure una copa de blanqueta!
Alara nos cal desirar que l’annada 16 siá XIII d’a fons amb de partidas de tria (aürosament qu’avèm lo còr solide!); un Campionat d’Elèit que monte a 10 o 12 esquipas; una finala a Wembley o Manchester pels Dracs; l’ascensor cap a la Superliga 2 pel Tolosa Olimpic; de faissas que refofen de mond; mai d’imatges a la television e mai d’articles dins la premsa; un grop França que se meta sul bon camin per preparar lo rendètz-vos mondial de 2017…
Que l’amor de nòstre espòrt faga tirar totòm dins lo meteis sens per èsser mai fòrts e amb mai de vam per desvolopar la practica del nòstre rugbi-farfadet! E, per tant, se cal pas acontentar de desirar, mas es fòrça important de faire quicòm de positiu, de s’investir un pauc mai cadun e caduna a son nivèl! E de se dire de longa: “Lo XIII, aquò òc!”
Alan Roch


text:
« L’escrivan tanben es un artesan » qu’escriu Daniel Daumàs per presentar son darrier libre, un bèu, « Païs », per dire lo monde de Provença e lo país onte, justament, viu aqueu.
Rars son leis obratges que son pensats mai qu’aqueu. Fa seissanta ans que s’amadura. Ara que lo fruch es lèst, lo legeire lo pòu culhir francament, o rapugar çò que vòu.
Perque lo monde de Daumàs es Un –un monde dau gaubi, dau còr, de l’umanitat una – e fach de diversitat : la mar, l’estiu, l’amontanhatge, lo vilatge, lei mila e un personatges que de conéisser un tròç de sa vida pòu ajudar la nòstra.
E es verai que, se l’artesan companhon deu faire un cap d’òbra un còp qu’a virat en França, Daumàs publica un cap d’òbra un còp qu’a virat en la vida.
Aqueu mèstre d’escòla militant de l’occitanisme dins leis annadas 1970, canta de bòssa-nòva, e escriu de libres despuei un brave moment, en francés e en occitan. Amb « Païs », se l’occitan li es ben present, passa mai d’un còp dins lo tèxte francés. Vaquí un mejan de rementar que la lenga pòu tot dire, v’a fach tant de temps !


text:
Que ce soit pour un mariage, une soirée, ou bien simplement pour votre plus grand plaisir, nous pouvons vous mettre en relation avec les coiffeuses à domicile spécialisés en chignon à domicile à artemps et ses alentours.
Autres villes proches de ARTEMPS : Gauchy, Ham, Eppeville, Montescourt lizerolles, Flavy le martel, Jussy, Étreillers, Essigny le grand, Grugies, Frières faillouël, Muille villette, Seraucourt le grand, Savy, Saint simon, Urvillers, Brouchy, Clastres, Cugny, Francilly selency, Villers saint christophe, Mennessis, Villeselve, Dallon, Annois, Remigny, Fontaine lès clercs, Beauvois en vermandois, Roupy, Douilly, Tugny et pont, Aubigny aux kaisnes, Castres, Fluquières, Benay, Foreste, Dury, La neuville en beine, Happencourt, Beaumont en beine, Ollezy, Vaux en vermandois, Douchy, Sommette eaucourt, Ly fontaine, Pithon, Bray saint christophe, Contescourt, Germaine, Cerizy, Gibercourt, Hinacourt,


text:
Lexic de las ajustas lengadocianas
Carcassés, Philippe. Auteur
Editat per l'Institut d'Estudis Occitans (IEO) en collaboracion amb la Liga Regionala de las Ajustas Lengadocianas, aquel lexic bilingüe e multimèdia foguèt realizat per Felip Carcassés, amb l'ajuda d'Alan Cameliò, Miquèla Stenta e Josiana Ubaud.
QR codes permeton d'ausir la prononciacion del tèrmes inventoriats.Sommaire
- Presentacion de las ajustas
- L’occitan, qu’es aquò ?
- La prononciacion de l’occitan lengadocian
- Los actori¨s
- Lo material
- Las societats d'ajustas
- Las categorias
- Lo reglament
- Lo torneg
- La carta de las societats d'ajustas e de las escòlas
- Tèrmes maritims
- Vocabulari util
- Expressions popularas
- Las ajustas en musica
- L’aiga, lo vent...
- Cançons emblematicas
Consultar lo lexic
En consultacion sul site de l'IEO


text:
Commons:Ajuda suls contenguts multimèdia
Per escotar de fichièrs àudio o visualizar de vidèos
Tipes de fichièrs
Sus Commons, utilizam lo format Ogg Vorbis pels fichiers àudio e lo format Ogg Theora pels fichièrs vidèo.
Nos agradan mai aquestes formats Ogg que non pas d'autres mai corrents perque son pas protegits per de brevets. Las paginas seguentas vos indican quins logicials e quins codecs vos seràn utils per legir los fichièrs albertjats per Commons.
Seleccionatz la pagina que correspond al sistèma operatiu de vòstre ordenador :


text:
dilluns, 25 de febrer de 2013
¡¡¡ Com auem eth campionat !!!
Etoile du Cagire 32, Villeneuve de Riviere e Isle en Dodon 30, U.E. Bossòst 29, Luchon 28, Mabroc 25, Encausse 24, Larboust e Landorthe 22, Montastruc 21, Aurignac 15, Cazeres 10. Er Etoile du Cagire ha disputat 1 partit de més e eth Villeneuve de Riviere 1 de menos. Encara quede 12 partits per disputar e pot passar qualsevol causa. Era U.E. Bossòst a despièr de non artenher boni resultats enes darrèrs partits està plaçada en quatau lòc.
Eth plòplèu partit ( se mos deishe era nhèu) ei en Bossòst eth dissabte 2 de març tàs 20:00 contra er equip deth Landorthe.
Entrenaments aguesta semana deluns e dijaus.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Dura es la vita de minaire : cavar, cavar, totjorn cavar. E cavar perqué ? Urosament, comença ja d’èsser un pauc mai simple s’òm es pas bastit de pèl, de sang e d’òsses, mas de tòla, d’òli e de ribles, que alenar aquí dejós nos còsta un pauc mens, e que riscam pas un còp de grisó. Mas aquò empacha pas la solesa del minaire de fons…
Es çò que nos es perpausat dins SteamWorld Dig e sa seguida, intelligentament chafrada SteamWorld Dig 2. Dins un Far-West poblat quasi-entièrament de robòts mai o mens umanoids e plan tipats, vos caldrà cavar, cavar, e encara cavar. Per qué far ? Vo sen faguetz pas, lo jòc vos trobarà ben una explicacion lèu facha, tant los SteamWorld valon mai per lor mecanica (e lors mecanicas que servisson de personatges) que per son scenari. E lo principi del jòc es lo meteis dins los dos jòcs, mas perqué se’n privar vist qu’es aquò que fonciona : començatz amb una pica, e vos cal cavar dejós una vilòta perduda al mitan del desèrt. Picar e cavar vos obrís un passatge cap al tresfons e sul camin anatz regularament tombar sus de pèiras e de minerals un pauc mai valorables que l’argela ordinària, e es amb las pòchas plenas que vos caldrà tornar montar vendre tot aquò a la quincalhariá per crompar de material de cavatge mai potent, poder davalar mai bas, trobar de pèiras mai caras, o de tresaurs… Tot en fasent atencion a la gestion de la lutz, que se pòt atudar d’un còp se fasètz pas pro mèfi a la resèrva d’òli dins vòstra lampa, e a las diferentas creaturas que s’amagan dins la sornièra.
Pichon jòc d’exploracion que se pòt far d’una sola estirada o per pichòtas sesilhas, SteamWorld Dig es çaquelà un bricon mai fin que semblariá a la debuta. Perque, evidentament, far cavar nòstre personatge es li far prene lo risc de far remontar a la susfàcia l’istòria, lo passat d’aquel monde de maquinas, e sembla que siá pas totjorn estat polit-polit…
Aital, jol cobèrt de lors grafismes ninòis (dessenh animat direm) e de lor umor parodic e pepiòt, SteamWorld 1 coma 2 amagan mal una èrsa de misantropia que lèu demorarà pas al pus fons de la mina.
L’univèrs roboticò-western leugièr (se cavam pas tròp, sens marrit jòc de mots) es la basa de la proposicion de Image & Form, un estudiò independent suedés, que declina tanben sa seria SteamWorld en un jòc de combat tactic, Heist, e un jòc d’estrategia « Tower defense », que me semblan çaquelà un pauc mens capitats que la declinason minièra.