text:
Lombèrs (Savés)
Lombèrs[1][2][3] o Lombèç[4] o Lombers[ref. necessària] (Lombez en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lombèrs es situat en la vallée del Savès sus la Save e sus las ancianes rota nacionala 632 e rota nacionala 626
Las municipalitats vesinas son Cadeillan, Espaon, Garravet, Gaujac, Laymont, Mongausy, Montadet, Montamat, Montégut-Savès, Montpézat, Puylausic, Sant-Lizier-de detlo-Plantat, Sant-Loube, Sant-Soulan, Sauveterre e Sauvimont[5]
A parièra distància de Auch e de Tolosa, Lombèrs beneficia d'una situacion privilegiada.
Lombèrs est située dans la vallée du Savès sur la Save et sur les anciennes route nationale 632 et route nationale 626
Les communes voisines sont Cadeillan, Espaon, Garravet, Gaujac, Laymont, Mongausy, Montadet, Montamat, Montégut-Savès, Montpézat, Puylausic, Saint-Lizier-du-Planté, Saint-Loube, Saint-Soulan, Sauveterre et Sauvimont[6]
À égale distance d’Auch et de Toulouse, Lombèrs bénéficie d’une situation privilégiée.
Lombèrs qu'ei situada dens lo parçan de Savés, hens l'arribèra de Sava e sus las ancianas Rota nacionala 632 e Rota nacionala 626
A medisha distància d’Aush e de Tolosa, Lombèrs que gaudeish d’ua situation privilegiada .
Istòria[modificar | modificar la font]
Lomberium, Lombarium, Lombès De contunh Lombèrs i aviá situat en lo comtat de Comminges.
Una activitat de potier a l'epòca gallo-romaine a existit, la pròva en essent d'objèctes, ceramicas sustot, trobats dins las tèrras.
Lo abbaye La nòstra-Madama de Lombès, fondat l'an 793, i aguèt erigit en banc episcopal, suffragant de Tolosa, per boriscas del Pape Jean XXII donadas a Avignon lo data|11|de
.
Lombèrs #Èsser lo banc d'una abbaye bénédictine creada al Sègle IX, #que se #desligar de la nòrma bénédictine al Sègle XII. La vila i aguèt elevat en 1317 al reng de évêché fins en 1790. Un dels darrièrs avesques èra lo posterior-pichon-neveu de Fénelon. Lombèrs #Èsser una jos-prefectura de 1800 fins en 1926.
Lomberium, Lombarium, Lombès puis Lombèrs était situé dans le comté de Comminges.
Une activité de potier à l'époque gallo-romaine a existé, la preuve étant des objets, céramiques notamment, retrouvés dans les terres.
L'abbaye Notre-Dame de Lombès, fondé en 793, fut érigé en siège épiscopal, suffragant de Toulouse, par bulles du Pape Jean XXII données à Avignon le Mois invalide (juillet)M.
Lombèrs fut le siège d'une abbaye bénédictine créée au Modèl:IXe siècle, qui se détacha de la règle bénédictine au Sègle XII. La ville fut élevée en 1317 au rang d'évêché jusqu'en 1790. Un des derniers évêques était l'arrière-petit-neveu de Fénelon. Lombèrs fut une sous-préfecture de 1800 jusqu'en 1926.
Lombèrs estó la seu d'une abadia benedictina creada au sègle IX, qui's copè de la règla benedictina au Sègle XII. La vila qu'estó hèita avescat de 1317 dinc en 1790. Un deus darrèrs evesques èra un descendent d'un nebot de Fenelon. Lombèrs estó ua sosprefectura dinc en 1921.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ua catedrala deu Sègle XIV (Catedrala de Senta Maria de Lombèrs) dab un campanau de 5 solèrs caracteristic deu gotic tolosan. Lombèrs estó un avescat a partir de 1317.
- La catedrala de Senta Maria, en bricas, suu modèl de la Glèisa dels Jacobins de Tolosa que a duas naus inegaus, cabeç pentagonau, capèras encunhadas enter los contrafòrts, camin de ronda, haut cloquièr octogonau ; òrgues (XVIIIen), veiraus (XVIen) atribuits à Arnaud de Mòlas, estalas del (XVIIen), autar de marbre (XVIIIen), ferronnerias (XVIIIen) per Bertin ; Crist jasent deu sègle XV, cuva baptismau de plomb (XIIIen), capitèus preromanics sirvent de beneitier, tresaur.
- Capèra de Sent Majan
- Ancian convent deus capucins, vienut gendarmeria, puish reconvertit en lòtjaments.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vita locau[modificar | modificar la font]
Per vilòta que sia, Lombèrs es caplòc de canton, e amassa administracions e servicis. Que i son escòlas mairaus e purmèras, ua nava Maison deu libe e de las escrituras, ua sala polivalent, ua piscina dauberta l'estiu, tres corts de tennis, un terren de basquet, un terren d'espòrt (rugbi e fotbòl). Lo golf de Barbet qu'ei tanben situat suu territòri de la comuna.
Cultura[modificar | modificar la font]
La comuna qu'organiza mantua manifestacions annadèras :
- la hèsta de Sant Joan
- lo mercat de las hlors lo purmèr dimenge de mai
- lo salon deu libe
- l'estagi deus joens escrivans
- l'estagi de cant liric
- la tresau dimenjada d’agost, la hèsta annadèra de Lombèrs
- lo dimenge de matin (deu 6 de julhet dinc a la fin de deceme), mercat biologic, bordièr e mestierau devath lo mercadau
- le mercat de Nadau
Visita guidada gratuita lo dimenche a 11 h e 17 h, amb despart de l'Ostau de Torisme.
Lombèrs que compta 46 associacions e qui participan a la sua vita sociau et comunitària.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Syndicat d'iniciativas de Lombèrs
- Comunautat de Comunas de Savés
- Lombèrs sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: " Lombèrs (Savés)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Localizacion de Lombèrs sus una mapa de França e comunas limitrophes
- ↑ Localisation de Lombèrs sur une carte de France et communes limitrophes


c: text/html

text:
Coma cap informal de la coalicion Nòstra Ucraïna (en ucraïnian: "Haшa ykpaïHa"), foguèt un dels dos candidats de las eleccions presidencialas de 2004. Venguèt president aprèp de primièrs resultats dobtoses en favor de Viktor Ianukovych, que menèron a de manifestacions massivas e a la dicha "Revolucion iranja" e a d'eleccions novèlas que vegèron la capitada del blòc Nòstra Ucraïna (52% contra 44%).
Víktor A. Ioshchenko nasquèt lo 23 de febrièr de 1954 a Khorúzhivka dins l'oblast de Sumy en Ucraïna, dins una familha d'ensenhaires. Son paire, Andriy Andriyovych Ioshchenko (1919-1992), aviá participat a la Segonda Guèrra Mondiala e èra estat capturat pels alemands que lo placèron dins lo camp de concentracion d'Auschwitz-Birkenau. Subrevisquèt e tornèt a son país ont ensenhèt l'anglés dins una escòla locala. La maire de Víktor, Varvara Tymofiiovna Ioshchenko (1918-2005), èra a l'encòp professora de fisica e de matematicas dins la meteissa escòla.
Mai tard, Víktor Ioshchenko estudièt e obtenguèt son diplòma a l'Institut d'Economia e de Finanças de Ternopil, e comencèt a trabalhar coma comptable.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Economia de Guinèa Bissau
Un dels païses pus paures del mond. L'economia legala de Guinèa Bissau depend principalament de l'agricultura, de la creacion de bestiars e de la pesca, mas lo narcotrafic es probablament lo tipe de comèrci pus rendable[1]. Las plantacions d'anacard creissèron considerablament en los darrièrs ans. Lo país expòrta peis e frucha de mar aital coma pichonas quantitats de cacauèt, palmito (còr del palmièr) e fusta[1].
Loris es lo principal cultiu e noiridura basica. Malgrat aiçò, los combats entre las tropas del govèrn apiejat per Senegal, e una coalicion militara se destrusiguèron fòrça infrastructura e causèron grand prejudici a l'economia en 1998.
La guèrra civila portèt a una reduccion de 28% del produch interior brut aquel an, amb una recuperacion parciala dins lo periòde 1999-2002[1].
La produccion agricòla casèt un quicòm coma 17% durant lo conflicte, aital coma la produccion de drupas d'anacard que casèron fins a unes 30%. En empejorant la situacion, en 2000 lo prètz de la drupa d'anacard casèt de 50% sul mercat internacional, en aumentant la dificultat començada amb devastacion per encausa de la guèrra civila.
En decembre de 2003 la Banca Mondiala, lo FMI e la UNDP foguèron forçats d'intervenir per provesir auxili budgetari d'emergéncia en un total de US$ 107 milions per l'annada 2004, çò que representava mai de 80% del budgèt del país[1].
La combinason de perspectivas economicas limitadas, un govèrn central flac e dirigit per una faccio mai una posicion geografica favorabla faguèron d'aquel país de l'Africa Occidentala un escalièr del narcotrafic cap a Euròpa[1], en utilizant principalament divèrsas illas desabitadas de l'Archipèla dels Bijagós. S'estima que passan pel país 1 miliard de dolars en drògas per an[2].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 The World Factbook
- ↑ Droga retorna à Guiné-Bissau opais.co.mz, 8 de junho de 2010


text:
Ashmolean Museum
L'Ashmolean Museum a Oxford, Anglatèrra, qu'ei un gran musèu de la famosa Universitat d'Oxford. Que ho fondat enter 1677 e 1683 en entà arcuélher las colleccions deu cabinet de curiositats de Sir Christopher Wren.
Qu'ostenda mantuas colleccions d'art on e cau destacar la colleccion d'arts picturaus e las antiquitats egipcianas.
Lo museu qu'acesa tanben lo vriulon mei famós de l'istòria : lo Messia d'Antonio Stradivari.
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
-
Òbra de Peter Paul Rubens
-


text:
Joan Baptista Germain
Joan Baptista Germain (Marselha 1701 e 1781) foguèt un escrivan provençau dau sègle XVIII autor, en particular, de La Borrida dei Dieus. Foguèt tanben diplomat en Argeria perque serviguèt la Companhiá Reiala d'Africa.
òbras[modificar | modificar la font]
A despart de la famosa Borrida dei Dieus ( ) estampada en 1760 e tornada editar dins l'antologia Lo Boquet provençau, Barsotti mentau en citan Achard :
- La Matrona d'Efeba
- La Barbariá d'un Anglés sus sa Mestressa
- Òda au Rei de Prussa
- Lo Trionfe de Marselha
- Lei Delicis dau Terrador
- Parafrasa dau Saume de Dàvid 108
- L'Apologia de la Borrida dei Dieus
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- Article de Glaudi Barsotti sus lo site deis Amics de Mesclum
- Edicion google book dau Boquet Provençaou
- Edicion Google book de la Revista Africana onte se parla deis activitats diplomaticas argerianas de Germain]
Autors
Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu
Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet
Roergue : Peiròt
Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon
Obras
Roman : Istòria de Joan-l’an-pres
Opèra : Dafnís e Alcimadura
Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla
Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica
J.F. Achard : Lo Boquet provençau


text:
1091
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1091 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Rompedura novèla de la patz entre Escòcia e Anglatèrra a l'iniciativa dau rèi Malcolm III que menèt una incursion en Northúmbria. I agantèt la vila de Durham. Puei, au contrari de 1072 e 1080, capitèt de resistir a la repòsta anglesa que foguèt blocada per de condicions climaticas fòrça marridas.


text:
Ensemble complementari
En teoria deis ensembles, estent un ensemble E dich ensemble referenciau, lo complementari d'una partida A de E es la partida de E definida coma l'ensemble de totei leis elements de E qu'apartènon pas a A. Es l'ensemble :
- :
Es tanben sonat : complementari de A a respècte de E.
Notacions[modificar | modificar la font]
Lo complementari de A es sovent notat :
- o o encara .
Per defugir tota ambigüitat, en cas de necessitat, s'explicita l'ensemble referenciau E, e lo complementari de A a respècte de E se nòta:
- .
Exemples[modificar | modificar la font]
- L'ensemble A deis entiers naturaus pars es una partida de l'ensemble deis entiers naturaus. Lo complementari de A a respècte de es l'ensemble deis entiers naturaus impars.
- L'ensemble dei nombres racionaus es una partida de l'ensemble dei nombres reaus. Lo complementari de A a respècte de es l'ensemble dei nombres irracionaus.
- En Calcul dei probabilitats, estent un espaci de probabilitat , lo complementari d'un eveniment A a respècte de l'ensemble univèrs es un eveniment, sonat eveniment contrari de A.
Proprietats essencialas[modificar | modificar la font]
L'ensemble referenciau se nòta E ; A e B son de partidas de E.
- Un element de E pòt pas èsser au còp dins A e dins son complementari :
- (autrament dich : son desjonchs)
- Tot element de E es siá dins A siá dins lo complementari de A :
- Se A es diferent de l'ensemble vuege e de E, alora l'ensemble es una particion de E.
- Lo complementari dau complementari d'una partida A es A :
- Diferéncia ensemblista :
-
- Lo complementari de l'union de doas partidas de A es l'interseccion de sei complementaris :
- .
- Lo complementari de l'interseccion de doas partidas de A es l'union de sei complementaris :
- .
- Pus generalament, estent una familha de partidas de E :


text:
Ostau dau País Marselhés
L'Ostau dau País Marselhés (OPM) es una associacion culturala regida per la lei de 1901 e creada en 2000. Seis estatuts senhalan sa volontat de metre en valor la lenga e de la cultura occitanas dins lo relarg marselhés. Es au còp afiliat a l'IEO e a la Federacion deis Ostaus de País. L'a gaireben 150 sòcis dins l'associacion e son budget annuau es d'aperaquí 40 000 èuros. Si definís pasmens l'associacion coma bèu premier marselhesa puslèu qu'occitanista stricto sensu.
Somari
Activitats regularas[modificar | modificar la font]
Cors de lenga[modificar | modificar la font]
L'Ostau dau País Marselhés organiza cada setmana un cors d'occitan per lei sieus sòcis. Aquelei cors an per amira l'aprendissatge de la lenga d'òc mai tanben la descubèrta de sa cultura, en fent plaça a mantun tèxte eissit dau patrimòni d'òc dins l'ensems de son territòri.
Conferéncias[modificar | modificar la font]
L'Ostau organiza de conferéncias aguent per tòca de subjèctes divèrs, pas forçadament liats a la lenga e la cultura d'Òc. Demieg leis intervenents, Felip Martèl, Renat Mèrle mai tanben de cabils venguts presentar lo movement Aarch dins son país tant coma de creòls presentant sa cultura.
Mòstras[modificar | modificar la font]
L'Ostau aculhís un còp cada doi mes de mòstras d'artistas marselhés, aguent ò non un liame amb la cultura d'òc
Activitats pontualas[modificar | modificar la font]
Publicacions[modificar | modificar la font]
En 2003, l'Ostau dau País Marselhés publiquèt lei Cançons Provençalas de Victor Gelu, adaptadas a la grafia classica amb una novèla traduccion e un C.D. recampant d'artistas variats. Aquela novèla edicion foguèt denonciada per un agropament d'escriveires provençaus per escandalosa, estent sa normalizacion grafica qu'anava au còntra de la volontat de Victor Gelu que revendicava la non-coeréncia de son biais de transcriure l'occitan. l'Ostau publiquèt tanben en 2010 un recuelh de poesias mesas en musica per d'artistas occitans, e que recampa de poèmas inedits de l'autor arlatenc Rotland Pecot. En 2006, se publiquèt en cò deis Edicions Agone una Istòria Universala de Marselha, escricha per un dei fondadors de l'associacion, Alessi Dell'Umbria.
Concèrts[modificar | modificar la font]
L'Ostau organiza pontualament de concèrts, que siegue en plen èr ò dins de salas marselhesas. Aquelei concèrts s'organizan generalament en collaboracion amb d'autreis estructuras Marselhesas (MicMac, Chorma  , Lo Liame).
[modificar | modificar la font]
Cada annada, l'Ostau participa au Carnaval de la Plana, carnaval non oficiau que se metèt en plaça en 1999, sus lo modèl dau Carnaval de Sant Ròc que si debana a Niça, en reaccion au Carnaval institucionalizat de la comuna. Aqueu Carnaval recampa mantuna associacion mai per de rasons politicas es oficialament "sauvatge". Se basa sus la tradicion carnavalenca provençala de Carnaval. Caramentrant, que càmbia cada an, lo passejan dins lo quartier de la Plana puei lo jutjan e fin finala lo creman. Despuei sa creacion, jamai lo sauvèron pas, maugrat lo gaubi de son defensor, Mèstre Marcamau.
Collaboracions[modificar | modificar la font]
L'Ostau collabòra dins seis activitats amb fòrça associacions, que siegan especificament ligadas a la dinamica occitana o non : MicMac, Massilia Chourmo, Lo Liame, la Companhiá dau Lamparò, IEO-13, CREO Provença, le Mille-Pattes, lo Tipi e pus recentament, l'associacion Creòla en País Marselhés que foguèt creada per l'Ostau e un ensems d'associacions creòlas.


text:
Granda Orsa
La Granda Orsa o lo Gran Carri es la tresena constellacion del cèl per òrdre de talha. Conten lo grand carri o granda caçairòla, un dels estelums pus coneguts de l'emisfèri Nòrd. Es fòrça aisit de la reconéisser per sa forma de caçairòla que compausan sas sèt pus brilhantas estelas. La Granda Orsa es una constellacion circumpolara per los observators situats en dejós del 41° de latitud Nòrd e sembla de jamai trescolar. En grèc, « ors » se ditz arktos.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon la mitologia grèga, aquela constellacion representava Callisto, uma ninfa aimada de Zèus. Quand Era, l'esposa de Zèus, descobriguèt lor relacion, cambièt Callisto en Granda Orsa e son filh Arcas en Pichona Orsa. Ofensada, Era demandèt justícia a l'Ocean, e las orsas foguèron alara condemnadas a virar sens fin a l'entorn del pòl Nòrd, jamai autorizadas a se repausar jos la mar.
Segon una autra version, la ninfa Callisto èra la filha de Licaon, un rei d’Arcadia. Zèus s'apercebèt alara que caçava en companhiá d’Artemis e que s'enamorèt. Era, gelosa, cambièt la jovencèla en orsa aprèp que congreèt son filh, Arcas. Lo mainatge venguèt òme, e un jorn que caçava, la divessa dirigiguèt Callisto cap ont èra, esperant que lo filh lance una flècha a sa maire, sens que sàpia. Mas Zèus enlevèt l’orsa e la placèt dins las estelas. Pus tard, son filh Arcas la venguèt retrobar. Prenguèron respectivament los noms de Granda Orsa e de Pichona Orsa.
La Granda Orsa es a l'origina del tèrme « septentrional » : los Romans nomenavan aquela constellacion septem triones es a dire « los sèt buòus d'araire » que viran totjorn a l'entorn del nòrd. Al Reialme Unit, se nomena the Plough (l'araire), als Estats Units d'America, the Big Dipper (la culhièra), en Escandinàvia, Karlavagen (lo vagon de Carles, probablament Carlesmanhe), en Bretanha Karr kamm (carri tòrs), Karr Arzhur (lo carri del rer Artur) ou Lost-arar (lo bot de l'araire). Dins l'astronomia indóa, se sona Sapta Rishi (los sèt savis). En astronomia chinesa, las sèt estelas principalas correspondon a l'estelum Beido, un dels pus ancians estelums utilizats que son orientacion foguèt utilizada per seguir lo cicle de las sasons.
Los Indians d'America del Nòrd (Algonquins, Micmacs, Narragansett, Cherokees) considèran aquel estelum coma una orsa perseguida per tres caçaires.
Una version aràbia raconta que la constellacion representa lo taüc d'un paire rebalat per sas tres filhas. Lo pòrtan dempuèi de temps e ensajan de trapar son assassin (La Pichona Orsa). Lo jorn ont traparàn l'assassin, serà la fin de l'ikhan.
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
La Granda Orsa es la constellacion pus coneguda, aquela que s'apren de conéisser en primièr dins l'emisfèri nòrd. Sèt estelas ressortisson netament entre las autras e forman lo Carri (o la Caçairòla). Aquela formacion en carri se pòt veire tota l'annada dins las zonas situadas en dessús del 40° de latitud nòrd. Mai al sud, le Carri dispareis jos l'orizont pendent l'automne.
- Localizacion de la constellacion
La granda caçairòla se localiza per observacion dirècta. Dubhe (a UMa), Merak (B UMa), Phecda (Y UMa), Megrez (δ UMa), Alioth (e UMa), Mizar (Z UMa) e Alkaid (n UMa) forman un dels estellums pus coneguts : lo « Carri » o la « Caçairòla » o la « Culhièra » de la Granda Orsa. Aquel estelum es talament caracteristic e brilhant que Johann Bayer partiguèt del bot (Dubhe) e remontèt (Alkaid) per designar las estelas de la constellacion, al lòc de las classar per magnitud coma o fasiá de costuma.
- Forma de la constellacion
Un autre estelum ven de la cultura aràbia. Son de « sauts de la gazèla », una seria de tres parelhs d'estelas :
- Alula Borealis (v UMa) e Alula Australis (E UMa), lo « primièr saut » ;
- Tania Borealis (λ UMa) e Tania Australis (u UMa), lo « segond saut » ;
- Talitha Borealis (ι UMa) e Talitha Australis (k UMa), lo « tresen saut ».
Aquelas estelas se tròban lo long de la frontièra sud-oèst de la constellacion, los « artelhs » de l'Orsa.
- Mizar e Alcor
Mizar (Z UMa) es l'estela del mièg dins la seria de las tres que forman lo « mandre » de la caçairòla. Es coneguda per possedir un companhon — Alcor (80 UMa) — que se pòt destriar sens instrument. De las poder destinguir foguèt un tèst tradicional d'acuïtat de la vision dins fòrça culturas; Gengis Khan n'auriá fach un critèri de seleccion de sos arquièrs.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
Alioth (e Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Alioth (e UMa), al mitan de la coa del « carri », es l'estela pus brilhanta de la constellacion de la Granda Orsa e la 34ena de la copòla celèsta.
Alioth es una estela blanca alunhada de 81 annadas lutz, gaireben quatre còps pus granda que lo Solelh e tres còps pus massiva. Son tipe espectral indica qu'es una estela particulara (A0p) : presenta certanas regions de son atmosfèra enriquida en elements coma oxigèn, euròpi, cròme, alara que son en demens dins d'autras zonas. Alioth se classa dins la categoria de las estelas variablas de tipe a2 Canum Venaticorun.
Dubhe (a Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Dubhe (a UMa), la segonda estela de la constellacion, es una supergiganta irange, gaireben 30 còps pus granda que lo Solelh. Es tanben una estela dobla perque possedís un companhon alunhat de 23 ua qu'orbita a l'entorn d'aquela en 44 ans. Pus luènh, a 9 000 ua, i a un autre sistèma binari.
Mizar (Z Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Mizar (sens Alcor) es un estelum complèxe de quatre estelas : dos parelhs d'estelas (un orbitant en 20,5 jorns, l'autre en 180 jorns) virant un a l'entorn de l'autre. A una plaça de tot primièr reng dins l'istòria de las estelas doblas : Mizar amb son cavalièr Alcor es una binària visuala coneguda dempuèi de temps, es la primièra dobla telescopica (Mizar A e B, descobèrta per Giovanni Riccioli en 1650), la primièra dobla fotografiada (per G. P. Bond en 1857), e Mizar Aa e Ab, la primièra binària espectroscopica (anonci fach per Edward Charles Pickering en 1889).
Autras estelas[modificar | modificar la font]
Merak, Phecda, Megrez, Alioth e Mizar, totas cinc estelas caudas de classa A, fan partida d'un grope d'estelas distant d'environ 80 annadas lutz e se desplaçant amassa dins l'espaci. Aquel grope d'estelas se nomena lo corrent d'estelas de la Granda Orsa
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
Mantuna galaxia se tròba dins la Granda Orsa, que lo parelh M81 (una de las pus brilhantas galaxias del cèl) e M82 en dejós de la « tèsta » de l'Orsa, M101, una bèla galaxia espirala al nòrd-oèst d'Alkaid (n UMa) e las galaxias espiralas M108 e M109. La constellacion conten gaireben 50 galaxias.
I a tanben la nebulosa planetària M97.


text:
Rigaud (Provença)
Rigaud [1] (Rigaud en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Rigaud (Provença) surplombe de nautor la vallée del Cians, jos las ruïnes de la siá fortalesa medievala, anciana commanderie de las Templiers.
Le village de Rigaud (Provença) surplombe de haut la vallée du Cians, sous les ruines de sa forteresse médiévale, ancienne commanderie des Templiers.


text:
Sent Palai
Sent Palai (Donapaleu en basco, Saint-Palais en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Micse. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Aicirits-Camon-Suhast au nòrd-èst, Amenduish-Oneis au nòrd-oèst, Behaskane-Laphizketa a l'èst, Veiria a l'oèst, Larribarre-Sorhapürü au sud-èst e Ostankoa e Uhart de Micse au sud.
Istòria[1][modificar | modificar la font]
Au sègle XIIIau, Sent Palai, lo nom de la quau e vien de Palai de Còrdoa, qu'èra ua « vilanava » (iriberri en basco) creada peu rei de Navarra entad atirar e fixar los estatjants dens un "axe de penetracion" de cap au sud. Dotada de las armas reiaus de Navarra, qu'èra ua vila establida lo long de la « carrèra deu Senhor Rei[2] », l'actuau carrèra deu Palais de Justícia. Deu miei deu sègle XIVau a la fin deu sègle XVIIau òm que i batí moneda dens 60 enclumis. Au sègle XVau, la vila qu'arrecebó lo privilègi d'ua hèra annau e d'un mercat. Uei desapareishut, l'espitau de Santa Magdalena de Larraga qu'arrecebèva los pelegrins ; qu'èra situat dab la soa glèisa parroquiau « a un gèt de balestra », au ras de l'actuau cemitèri. Au començament deu sègle XVIau, arron de l'invasion de la Hauta Navarra per las tropas aragonesas e castelhanas, Sent Palai que vadó lo sièti de la canceleria de Navarra e deus prumèrs Estats Generaus qui s'amassavan dens la Glèisa de Sant Pau, l'actuau palais de justícia. La Revolucion que batiè la vila « Mont Bidosa » e que'u designè com cap deu districte de la Baisha Navarra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- lo Musèu de la Baisha Navarra
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Conselh Generau deus Pirenèus Atlantics.
- ↑ « Carrera del Seynhor Rey » en gascon medievau.


text:
Chicken Hawk: Men Who Love Boys
Chicken Hawk: Men Who Love Boys [Òmes qu'aiman los gojats][1] es un documentari del 1994 produsit, escrit e dirigit per Adi Sideman. En lo film, membres de la North American Man/Boy Love Association (NAMBLA) debaton sus perqué sostenon las relacions sexualas entre òmes e joves per jos l'edat de consentiment. La produccion contribuiguèt a elevar la popularitat de l'organizacion.[2]
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Lo film parla de la NAMBLA e la siá istòria e ensaja contextualizar la pedofilia en parlant de la pederastia a l'Anciana Grècia. S'i presentan una sèria d'entrevistas amb membres de la NAMBLA, qu'explican la siá preferéncia pels gojats joves e defendon las relacions pederastiques. Una camèra acompanha un grop de membres de la NAMBLA que participan a una marcha pels dreches dels omosexuales a Washington. Aqueles donan de rasons sus perqué la NAMBLA deuriá esser compresa en lo movement pels dreches dels omosexuales. Lo poèta Allen Ginsberg, que foguèt lo membre e defensor mai notable de la NAMBLA, apareis tanben en lo documentari e legís una "òda grafica a la joenessa".[3]
Estrea e recepcion[modificar | modificar la font]
Lo documentari s'estreèt en 1994 a l'Underground Film Festival de Nòva York e generèt qualques polemicas. Dins qualques vilas foguèt enebit.[4] Stephen Holden lo qualifiquèt de "crus" e escriguèt a The New York Times: "A un títol inflamatori que contrasta amb lo sieu retrait equanime de la North American Man/Boy Love Association".[5] Lo director, Adi Sideman, declarèt qu'aviá recebut de nombrosas invitacions de departaments nacionales de psicologia, sociologia e criminologia per participar a actes ont se deviá passar lo film. Lo FBI analisèt tanben la pellicula.[4] En 2003 se tornèt projectar a l'Underground Film Festival de Nòva York.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En l'argot omosexual american, "chickenhawk" fa referéncia als òmes qu'an preferéncia pels joves mendres d'edat.
- ↑ (2000) Gay histories and cultures: an encyclopedia. Taylor & Francis, 627–628. ISBN 9780815318804.
- ↑ Jacobs, Andrea. "Allen Ginsberg's advocacy of pedophilia debated in community" (en anglés). Intermountain Jewish News, 2002-06-21.
- ↑ 4,0 4,1 "The filmmaker who looked at pederasty without flinching" (en anglés). New York Press, 2003-03-11.
- ↑ Holden, Stephen. Men Who Love Boys Explain Themselves (en anglés). The New York Times, 1994-07-08.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Chicken Hawk: Men Who Love Boys a l'Internet Movie Datbase.
- (en) Chicken Hawk: Men Who Love Boys Luòc web ont se pòt descargar lo film.


text:
Elliott Smith
Elliot Smith (6 d'agost de 1969 - 21 d'octobre de 2003) siguec un cantautor american de pop independent. Eth sòn esturment primari ère era guitarra acustica. Viuec tota era sua vida en Portland, Oregon. Smith lutèc contra era depression, er alcòl e es drògues pendent fòrça ans. Era sua mòrt siguec causada per dues herides de guinhauet ath còr, efectuades per eth madeish, aparentament. Totun, es circonstàncies dera mòrt non an estat explicades totaument.
Discografia seleccionada[modificar | modificar la font]
Ligams extèrni[modificar | modificar la font]


text:
Gòrjas de Galamus
Las gòrjas de Galamus son un passatge estrech en Corbièras (Lengadòc) entre los departaments franceses d'Aude (Miègjorn-Pirenèus) e dels Pirenèus Orientals (Lengadòc-Rosselhon).
Somari
Contèxt geologic[modificar | modificar la font]
Aglin o « lo riu de las aglas » que raja al fons de las gòrjas de Galamus es un pichon riu venent del Puèg de Bugarag que cavèt aquela entalha prigonda de mai de dètz mètres dins la ròca. Aquel riu cavèt tanben mai al sud las Gòrjas de la Fou dins una autre barrièra calcària.
Aglin es alimentat per fòrça fonts e resurgéncias que de còps que i a son caudas (27 °C) e que se trapan tot al long de las gòrjas. Una font abondosa (150 l/s) assegura la consomacion d'aiga de Sant Pau de Fenolhet.
Las gòrjas son geologicament constituidas de calcaris e de dolomias datadas del Jurassic Inferior al Cretacèu Inferior (entre -205 e -108 milions d'annadas). Aquelas ròcas modelèron un relèu aspre e tormentat.
Posicion geografica[modificar | modificar la font]
Situadas a la frontièra dels departaments d'Aude (Miègjorn-Pirenèus) e dels Pirenèus Orientals (Lengadòc-Rosselhon), las gòrjas de Galamus son localizadas sus las comunas de Cubières sus Cinoble (Aude) e Sant Pau de Fenolhet (Pirenèus Orientals). Las gòrjas son orientadas dins un ais nòrd-sud sus una distància de 2 km.
Las gòrjas se trapan a 38 km al nòrd-oèst/oèst de Perpinhan e a 7,5 km a l'oèst del Castèl de Pèirapertusa.
Luòcs remarcables[modificar | modificar la font]
Vista sul Canigó[modificar | modificar la font]
Dempuèi la sortida de las Gòrjas al Sud cap als Pirenèus Orientals se pòt veire un panorama sus Canigó.
L'ermitatge de Sant Antonin[modificar | modificar la font]
Aquel ermitatge existís dempuèi lo sègle VII. D'en primièr foguèt pas qu'una balma ont i aviá los bacins, uèi una capèla es acolada a la paret de las Gòrjas. Fòrça gengivièrs de Fenicia de mai de cinc cents ans s'i arrapan als ròcs susplombant los escalièrs davalant dins lo pati interior. La capèla foguèt bastida a la seguida del «miracle» de 1782 que fòrça abitants de Sant Pau de Fenolhet i foguèron salvats d'una epidèmia mercé a la proteccion de Sant Antonin. Dempuèi aqueste jorn, al mitan dels ròcs ven una platana gaireben sens aiga.
Los luòcs foguèron arrengats al sègle XV pels Franciscans.
Es uèi un luòc de pelegrinatge tradicional los diluns de Pascas pels occitans e los diluns de Pentacosta pel sud d'Occitània e per Catalonha.
Lo site de l'ermitatge serviguèt de decòr de cinèma pels filmes seguents :
- Chine ma douleur de Dai Sijie (prèmi Jean Vigo) en 1989,
- La Neuvième porte de Roman Polanski en 1998.
La rota susplombant las Gòrjas[modificar | modificar la font]
La rota departementala D10 fòrça estrecha travèrsa las Gòrjas de Galamus de part en part (D7 sus la comuna de Sant Pau de Fenolhet).
Lo quatrin seguent foguèt gravat aital a la dintrada del tunèl 1892 (grafia originala):
- « Dins aquel roc pelat que trauco la sabino
- Oun l'aglo dins soun bol gausabo soul beni
- Penjat per un courdel ambe la barromino
- L'home coumo l'ausel a troubat un cami »
Per passar las Gòrjas[modificar | modificar la font]
En veitura[modificar | modificar la font]
Òm pòt passar tota l'annada e es fòrça frequentat l'estiu. L'estrechor de la rota provòca fòrça problèmas de circulacion. Pr'amor, en julhet e agost, es reglamentat e i a una circulacion en alternància sus 1,5 km.
En "canhoning"[modificar | modificar la font]
La davalada d'Aglin en canhoning es possibla mas reglamentada.
A pè[modificar | modificar la font]
Çò melhor es de percórrer las Gòrjas de Galamus a pè per aprofeitar de las vistas esplendidas.


text:
939
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 939 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Anatolia, revòuta de la vila de Teodosiopòlis ont una armada bizantina foguèt rapidament mandada per establir un sètge. Pasmens, l'arribada de renfòrç dirigit per Ali Sayf ad-Dawla obligiguèt lei Bizantins d'abandonar l'ataca de la vila. En revènge, capitèron de conquistar Arsamosate e unei posicions importantas dins lo sud-oèst d'Armenia li permetent de menaçar leis emirats musulmans de la region dau lac de Van.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin dei combats còntra lei Hamdanides que se debanavan dins lo nòrd d'Iraq dempuei 938. Un acòrd permetèt lo retorn dau califa e dau generau Bajkam a Bagdad. Bajkam acomencèt alora de preparar una campanha còntra lei Buyides que menaçavan lo territòri iraquian.


text:
Sardana
La sardana es una mena de dança tipicament catalana. Aqueste nom se pòt referir tant a la dança coma a la musica.
Es una dança de grop que se dança en ronda, que los dançaires se prenon per las mans, s'es possible en alternància òme-femna-òme-femna... en agachar totes lo centre del cercle.
Existisson dos estils principals, la sardana corta originala e una varianta mai modèrna, la sardana longa, qu'es actualament la mai populara. Dins los concorses e exibicions se dançan la sardana de lluïment, la sardana revessa e la sardana de germanor (de frairetat).
Degun sap pas quand apareguèt la sardana, pasmens es plan populara dempuèi lo sègle XVI. D'unes expèrts se pensan que la sardana auriá a l'entorn de dos mil ans, pr'aquò aquelas teorias son pas gaire fondamentadas.
La musica de la sardana es interpretada per una cobla o banda, que presentan dotze instruments que son jogats per onze musicians. Quatre d'aquestes instruments (la tenòra, lotible, lo flabiol e lo tamborin) son d'instruments tipicament catalans (que d'unes tanben se pòdon rescontrar en Occitània) mentre que los autres son mai convencionals.
La musica de la sardana (part de çò que d'un biais generic es conegut coma musica de cobla) pòt èsser interpretada sola o dins un grop. Existisson mai de 25 000 particions per sardana, mas s'emplegan sonque las versions instrumentalas per dançar.
Se distinguís la sardana empordanesa o la selvatana en foncion de la direccion que se pren tre qu'es entamenada la dança.
Las sardanas mai conegudas[modificar | modificar la font]
- La Santa Espina (mp3)
- La Sardana de Les Monges (mp3)
- Llevantina
- Vora el niu
- Aplec de tardor
- Palafrugell i Tamariu
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Lista de compositors de sardanas
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Federacion Sardanista de Catalonha
- Nydia (programa de sardanas de la CCRTV)
- Union de las Còlas Sardanistas
- Colla Estol-Espígol d'Agramunt (exemple d'una còla sardanista)
- Cobla Lluïsos de Taradell
- Josep Pla a prepaus de la sardana


text:
Nebulosa d'Orion
La Nebulosa d'Orion es la nebulosa difusa mai brilhanta del cèl de nuèch, que se pòt clarament reconéisser a uèlh nus coma non estellara, situada jos la cencha d'Orion. Es catalogada jol numèro M42 dins lo catalòg de Charles Messier, e coma NGC 1976.
Se tròba a una distància d'aperaquí 1600 ans lutz de la Tèrra, e a una talha de gaireben 33 ans lutz. Se pòt observar clara a mai amb un simple binocolo, particularament dempuèi los luòcs amb de cèls plan escurs.
La Nebulosa d'Orion ten dins son endedins un amàs dobèrt fòrça jove, amb fòrça estelas tot bèl just "nascudas". Las observacions amb de telescòpis potents (especialament lo Telescòpi espacial Hubble) an revelat fòrça estelas environadas d'anèls de posca, probablament l'estadi primièr de la formacion d'un sistèma planetari.
La Nebulosa d'Orion foguèt reconeguda coma tala en 1610 per un erudit occitan, Nicolau Glaudi Fabri de Peiresc (1580-1637), a mai se per encausa de sas dimensions e sa luminositat èra probable coneguda ja en epòca preïstorica. Ptolemèu l'identificava coma estela de l'espasa d'Orion de magnitud 3.


text:
Palun
Una palun (var. palús, palud) o una sanha o un sanhàs, es un ecosistèma e un tipe de païsatge, del relèu planièr, aigat de longa o per passas, e cobèrt de vegetacion bassa.
Las paluns son sovent localizadas prèp d'un fluvi (coma, per exemple lo Ròse en Provença e particularament ai Santas), dins un estuari o un grau. La vegetacion de las paluns es constituida per d'espècias adaptadas al mitan umid. Sa composicion es cambiadissa segon la nautor d'aiga, l'importància dels periòdes de secada, e segon lo nivèl de salinitat. Las espècias dominantas son los joncs, las canas e tot un fum d'espècias erbacèas e aqüaticas.