text:
Epicurisme
L'epicurisme es una doctrina creada per Epicur, qu'existiguèt entre los sègle III AbC a sègle III ApC.
Se nomenan epicurians tant los seguidors d'Epicur de son viu, coma los contunhadors de l'escòla fins que aquela s'arrèste, e tanben per qualques punt d'escrivans de la posteritat fins a l'epòca modèrna (l'exemple mai remarcable benlèu es Marx).
L'epicurisme, originalament, (pasmens qu'Epicur foguèt totjorn fòça refractari a revelar las fonts que basava sa doctrina, fins a que el meteis se disiá "autodidacte"), se basa sus fòrça filosofias anterioras (levat benlèu la platoniciana, que combatèt fermament). Atal, l'epicurisme recuèlh subretot l'atomisme de Democrit e la teoria del plaser d'Aristip, tot en respondent a las criticas de Platon e Aristòtel dels dos sistèmas. (Tanben mòstra resons de la doctrina sceptica, d'Anaxagòras, dels filosòfs cinics e de l'estoïcisme. En general, Epicur faguèt un ensems d'idèas sistematicas e coerentas, mas non originalas).
L'epicurisme segon Epicur es pauc original; totes los membres de l'escòla epicuriana, de vida d'Epicur coma aprèp la fin del "Jardin" (escais de l'escòla epicuriana), pasmens exprimissián sens equivòca fòrça l'admiracion per la vida e doctrina del fondator de l'escòla, mas que seguèron gaireben o fòrça fidelament sa pensada.
Los discípols mai importants del vièlh savi del plaser son Diogènes d'Enoanda (un epicurian ric que, d'un biais sosprenent, daissèt inscritas, sus una paret d'un mercat de la ciutat d'Enoanda, d'inscripcions de granda talha amb de doctrinas epicurianas), Filodem (un erudit respectable que daissèt una bibliotèca de tèxtes epicurians, parcialament conservada), Diogènes Laerci e Lucrèci (sens comptar d'autras centenas de disciples simples e comuns, segurament, perque la doctrina d'Epicur foguèt coneguda per tota Grècia e Itàlia, e fins a Asia e Egipte, mas essent totjorn dins l'ombra de estoïcisme alara predominant ).
Lucrèci, l'epicurian roman pus important, que viviá al sègle I AbC, escriguèt una òbra, "Sus la natura" ("De rerum natura"), en sèt libres, que representa sens dobte lo tèxte mai important de l'epicurisme en mai d'Epicur. Los tèmes basics tractats per Lucrèci son la constitucion atomica de l'univèrs, una teoria sus la sensacion empirica, la passion amorosa, un elògi de la persona e de l'òbra d'Epicur, los fenomèns de l'astronomia epicuriana, e d'autres. Pasmens, al contrari de la cresença populara, Lucrèci copièt pas textualament Epicur, mas se diferencia sus qualques punts, per exemple sus la doctrina del bonaür, perque Lucrèci elabòra una teoria pessimista e dramatica de la vida (« la passion amorosa, mai que fa mai paur que la volontat, totjorn pana a l'òme son bonaür »), Plen contra la serenitat inalterabla de l'arma que predica Epicur (que, per exemple, recomanda: « practiques pas de sèxe pendent la digestion, per que li fagas pas de mal »).
Diogènes Laerci foguèt un biograf que viviá al darrièr sègle de l'epicurisme (sègle III). Fòrça comentators lo considèran epicurian (mas qualques uns lo descrivon coma neoplatonician, doctrina alara recenta). D. Laerci, dins son òbra Vida e opinions dels filosòfs illustres, dedica lo libre 10 e darrièr a de tèxtes epicurians. A aquel escrivan li devèm subretot la conservacion de la Carta a Menecèu e las Maximas Capitalas (ambedós de resumits fachs per D. Laerci sus de tèxtes epicurians, uèi perduts).
Al sègle IV (segon lo testimòni de Sant Agustin) avián desaparegut totalament las escòlas epicurianas e los escrits d'Epicur demorèron espandits pel monde antic.
Mejans los autors de l'umanisme (coma Cosimo Raimondi) e aqueles de la Renaissença (coma Pèire Gassendi) l'epicurisme tornèt èsser conegut per tota Euròpa. Baruch Spinoza e John Locke, per exemple, reconeguèron l'importància (del punt de vista istoric coma dins una influéncia dins los pròpris escrits) d'Epicur e Lucrèci. Fins finala se tròban de ressons de l'epicurisme dins d'autors pus contemporanèus coma Nietzsche, Friedrich Hegel, Karl Marx e Auguste Comte.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca)leisson d'"Epicuro", Carlos Gual.


c: text/html

text:
Castèugombèrt
Castèugombèrt es un quartier dau tretzen arrondiment de Marselha que s'atròba au nòrd-èst de la ciutat, costejant Lo Plan de Cucas, e au pè de la Montanha de l'Estela. Lo quartier si desvolopèt a l'entorn dau vièlh vilatge de Castèugombèrt, restacat tardier a Marselha e que ne'n demòra lo còr a l'ora d'ara.
Dau castèu originau demòra quasi plus ren, franc de la toponimia. Pasmens, aqueu quartier a servat una identitat provençala fòrta, qu'es un dei darriers quartiers ruraus de Marselha. Si li pòu atrobar lo Musèu deis Arts e Tradicions Popularas dau Terrador Marselhés, eiretatge d'un felibre gombertin, Joan-Batista Julian-Pinhòu, au luec que l'aviá aperavans lo Castèu.
Tecnopòl de Castèugombèrt[modificar | modificar la font]
Castèugombèrt es tanben lo nom dau tecnopòl tancat entre lo vilatge e l'estacion de mètro La Ròsa. D'ensenhaments dins lo domeni scientific, (matematicas, microelectronica, informatica, engenh civil et mecanica) li son donats. Si l'atròban :
- L'Escòla Centrala de Marselha ;
- L'Observatòri astronomic de Marselha-Provença ;
- Le Centre de Matematicas e Informatica (CMI) de l'Universitat de Provença ;
- L'Escòla Politecnica Universitària de Marselha ;
- L'Institut de Mecanica de Marselha ;
- Lo licèu professionau Inhni, un dei 9 en França Metropolitana}}.
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Matieu Casanova, jornalista de lenga occitana a Ràdio País

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Licinius
Licinius[Licini?] (vèrs 250 - 325) foguèt un emperaire roman dau periòde de la fin de la Tetrarquia que reinèt dau 11 de novembre de 308 au 3 de julhèt de 324. Foguèt nomat August per Galeri e foguèt premier en carga de la mitat occidentala de l'Empèri puei dei regions orientalas. Participèt au partiment de l'Empèri ambé Constantin Ièr e Maximin II Daïa. En 313, s'opausèt au segond que foguèt vencut e participèt a l'adopcion de l'edicte de tolerància religiosa de Milan. Puei, una guèrra acomencèt entre Licinius e Constantin de 314 a 315 que s'acabèt per una trèva mau segura. S'acabèt entre 321 e 323 en causa d'una tièra d'incidents frontaliers. Aqueu còp, lei tropas de Licinius foguèron batudas e l'emperaire d'Orient foguèt capturat en 324. Foguèt executat l'annada seguenta.


text:
1794
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1794 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de la Premiera Coalicion entre la França Revolucionària e la màger part d'Euròpa. Pasmens, après lei desfachas de 1793 e lo conflicte polonés, Prússia èra desirosa de quitar la coalicion. De mai, l'armada francesa acomençava de menaçar dirèctament lo territòri de certaneis estats coalizats. Ansin, aprofichant son avantatge, França ataquèt e ganhèt una tiera de batalhas importantas : Tourcoing (18 de mai), Fleurus (26 de junh), Bastan (24 de julhet), Sprimont (18 de setembre) e Sierra Negra (17 de novembre). A la fin de l'annada, l'armada revolucionària ocupava Belgica, acomençava lo sètge de Luxembourg, èra a intrar dins lei Províncias Unidas e èra intrada dins lo territòri espanhòu. En fàcia de l'abséncia de reaccion de l'armada prussiana, Londres decidèt d'anullar son ajuda financiera a Berlin. En consequéncia, Prússia negocièt un armistici ambé França e quitèt la coalicion en novembre.
Sus lo teatre maritim, leis operacions demorèron a l'avantatge dei Britanics que conquistèron Corsèga. Pasmens, la batalha principala de l'annada se debanèt lo 1èr de junh dins l'Ocean Atlantic quand una flòta anglesa ataquèt un convòi francés de gran escortat per una importanta esquadra. Aprofichant lei problemas de la marina francesa dempuei lo començament de la Revolucion (manca d'oficièrs, equipatges pauc entraïnats e reduchs...), leis Anglés infligiguèron de pèrdas importantas a son adversari (7 naviris destruchs ò capturats, 7 000 tuats ò presoniers). Pasmens, lo convòi que son importància èra vitala per defugir la famina sus tot lo territòri francés passèt sensa dificultat. De mai, lo naufragi dau Vengeur du Peuple ambé lei subrevivents de son equipatge cantant La Marseillaise venguèt un episòdi important de la legenda e de la propaganda revolucionàrias.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Presa de Kerman per Lotf Ali Khan e contraofensiva rapida d'Agha Mohammad Khan que poguèt enceuclar lei fòrças de la dinastia Zand dins la vila. Capturat, Lotf Ali Khan foguèt mutilat e moriguèt dins lo corrent de l'annada a Teheran. D'atrocitats importantas foguèron tanben dirigidas còntra la populacion de Kerman. Aquò marquèt la fin de la guèrra civila entre Zand e Qajar per la direccion de Pèrsia. Pasmens, certanei regions frontalieras èran totjorn en estat de rebellion.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 10 de julhet - Descobèrta del daltonisme per lo quimista britanic John Dalton.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 21 de febrièr - Antonio López de Santa Anna, militar, dictator de Mexic (m. 1876)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 2 de febrièr - Maria Fèl, cantadora occitana (n. 1713)
- 4 d'abril - Georges Danton, revolucionari francés (n. 1759)
- 8 de mai - Antoine Lavoisier, quimista francés (n. 1743)
- 28 de julhet - Maximilien de Robespierre, revolucionari francés (n. 1758)
- 16 de decembre - Jean-Baptiste Carrier, revolucionari francés (n. 1756)


text:
Mouterhouse
Mouterhouse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al mai prigond del país cobèrt, lo pòble de Mouterhouse, amb las siás nombrosas separacions égrenés la longitud de las rius, possedís çò de mès vast ban del País de Bitche, en cobrint una superficie de mai de 4 200 ectaras. Lo pòble se situa al confluisson de la Moderbach e del Breidenbach, en la vallée de la Zinsel, a sièis quilomètres de la parca de Bannstein e a dotze quilomètres de Bitche.
Dels étangs artificiala se succedisson en la vallée de la Zinsel e de lo sieu afluent çò Moderbach. Creats pel indústria métallurgique, #que se desvolòpa en lo sector dempuèi lo començament del Sègle XVII mas benlèu, mai anciennement, per alimenter dels viviers a peiss e far virar las molins a gra, eles se étirent cossí dels chapelets. Lo grand étang, ja descrich en 1785 en lo Atlàs topographique del País de Bitche, es çò de mès vast de dintratz eles doncas que mesura un quilomètre de longitud. A engrandit fins als ruïnes del castèl situadas al Kapellenhof. Lo étang es proprietat de la familha de Dietrich fins a una data recenta.
Au plus profond du pays couvert, le village de Mouterhouse, avec ses nombreux écarts égrenés le long des rivières, possède le plus vaste ban du Pays de Bitche, couvrant une superficie de plus de 4 200 hectares. Le village se situe au confluent de la Moderbach et du Breidenbach, dans la vallée de la Zinsel, à six kilomètres de la gare de Bannstein et à douze kilomètres de Bitche.
Des étangs artificiels se succèdent dans la vallée de la Zinsel et de son affluent le Moderbach. Créés pour l'industrie métallurgique, qui se développe dans le secteur dès le début du Sègle XVII mais peut-être, plus anciennement, pour alimenter des viviers à poissons et faire tourner les moulins à grain, ils s'étirent comme des chapelets. Le grand étang, déjà décrit en 1785 dans l'Atlas topographique du Pays de Bitche, est le plus vaste d'entre eux puisqu'il mesure un kilomètre de long. Il est agrandi jusqu'aux ruines du château situées au Kapellenhof. L'étang est propriété de la famille de Dietrich jusqu'à une date récente.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò pòble de Mouterhouse a mencionat en 1518 jos la forma Munterhausen, de contunh Moderhausen, de Moder o Mutter, nom portat per la riu e del vièlh alemand Hus, Haus, la ostal. Près del pòble passa alavetz la limit dintre Médiomatriques e Triboques, coneguda cossí frontièra en separant encara de los nòstres jorns los diocèses de Mètz e de Estrasburg e las departaments de la Moselle e del Bas-Rhin.
La vallée, environada de nautors bòsquesées, fa partida de la distincion de Bitche. Dos castèlx de caça, uèi desapareguts, apertenent als comtes de Dos-Ponts-Bitche, se lèvan, protecteurs de la localité, la un a la reünion del Hohe Weyersberg, lo autre al fons de la vallée. D'aquel darrièr subsisteix la capèla castrale, bastida en 1505 pel comte Reinhard de Dos-Ponts-Bitche, a #que lo pape Léon X concedís indulgences en 1518. En una isla de la étang en cara de la capèla, lo darrièr comte de Dos-Ponts-Bitche, Jacques, fa bastir en 1550 un pabalhon de caça, en ruïnes dempuèi 1633. Se forma ailà del continuament lo quartièr de la capèla. Un pauc mai luènh al sud-oèst, l'establiment de forges farà nàisser lo pòble, al confluisson dos ruisseaux, lo Breidenbach e lo Moderbach #que forman la Zinselbach septentrional, afluent de la Moder. Es d'en un autre luòc lo Moderbach #que dona lo sieu nom al pòble de Mouterhouse.
La primièra forja a establit en 1623 mas arruïnada per las Suedeses en 1633. Tròba la siá activitat en 1717 e aperten a la ostal de Dietrich dempuèi 1843. Mas la Segonda Guèrra mondiala lududes es fatal : lo fabrica es entièrament destruida finala en decembre 1944 e mai jamai reconstruite. Aquela importanta sidérurgie a a causa del grès, en contenent un orizont fèrrerugineux (fins a 18 %). Aquel minaré a extrach a flanc de serral, la bòsc en porgint çò energia necessària jos forma de carbon de bòsc. Lo activitat sidérurgique es fòrça important fins al mièg del Sègle XIX, ont se compta de divèrses anautits foguets a Mouterhouse. Es de contunh concurrencée per la sidérurgie de la Lorraine centrala.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, los abitants an deslotjat de en genièr a en abril 1945 en lo arrondissement de Pirmasens, en Alemanha. Lo vilatge es bombardat de en decembre 1944 a en abril 1945, e liberat la Mois invalide (de març)M.
Le village de Mouterhouse est mentionné en 1518 sous la forme Munterhausen, puis Moderhausen, de Moder ou Mutter, nom porté par la rivière et du vieil allemand Hus, Haus, la maison. Près du village passe alors la limite entre Médiomatriques et Triboques, connue comme frontière séparant encore de nos jours les diocèses de Metz et de Strasbourg et les départements de la Moselle et du Bas-Rhin.
La vallée, entourée de hauteurs boisées, fait partie de la seigneurie de Bitche. Deux châteaux de chasse, aujourd'hui disparus, appartenant aux comtes de Deux-Ponts-Bitche, se dressent, protecteurs de la localité, l'un au sommet du Hohe Weyersberg, l'autre au fond de la vallée. De ce dernier subsiste la chapelle castrale, construite en 1505 par le comte Reinhard de Deux-Ponts-Bitche, à qui le pape Léon X accorde des indulgences en 1518. Dans une île de l'étang en face de la chapelle, le dernier comte de Deux-Ponts-Bitche, Jacques, fait construire en 1550 un pavillon de chasse, en ruines depuis 1633. Là se forme par la suite le quartier de la chapelle. Un peu plus loin au sud-ouest, l'établissement de forges fera naître le village, au confluent des deux ruisseaux, le Breidenbach et le Moderbach qui forment la Zinselbach septentrionale, affluent de la Moder. C'est d'ailleurs le Moderbach qui donne son nom au village de Mouterhouse.
La première forge est établie en 1623 mais ruinée par les Suédois en 1633. Elle retrouve son activité en 1717 et appartient à la maison de Dietrich depuis 1843. Mais la Seconde Guerre mondiale lui est fatale : l'usine est complètement détruite fin décembre 1944 et plus jamais reconstruite. Cette importante sidérurgie est due au grès, contenant un horizon ferrugineux (jusqu'à 18 %). Ce minerai est extrait à flanc de coteau, la forêt fournissant l'énergie nécessaire sous forme de charbon de bois. L'activité sidérurgique est très importante jusqu'au milieu du Sègle XIX, où l'on compte plusieurs hauts fourneaux à Mouterhouse. Elle est ensuite concurrencée par la sidérurgie de la Lorraine centrale.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, les habitants sont évacués de janvier à avril 1945 dans l'arrondissement de Pirmasens, en Allemagne. Le village est bombardé de décembre 1944 à avril 1945, et libéré le Mois invalide (mars)M.


text:
Anorexia nerviosa
L'anorexia (o anorèxia)[1] nerviosa o mentala es un trebol alimentari e mental grèu caracterizat per la pèrda deliberada de pes fins al punt de despassar los limits de la normalitat. Aquesta pèrda es indusida o mantenguda pel meteis malaut, per sa preocupacion per la massa corporala (pes) e per l'alimentacion. La conducha presenta de pautas particularas de manipulacion de las noiriduras e una paur intensa de l'aumentacion del pes (lo tèrme d'anorexia es equivòc, pr'amor que vòl dire « pèrda de la fam »). Se diagnostica d'après los critèris del DSM-IV (Manual de l'Associacion Americana de Psiquiatria) o del CIE-10 de l'OMS. Aqueste treble se pòt presentar en comorbilitat amb d'autres coma los estats d'ànsia o de depression. Quand se subís d'anorexia se produtz una manca o diminucion del desir de manjar, un refús de las noiriduras e un abús de laxants. Las personas que la subisson se veson tostemp grassas encara que o sián pas, mas ne son pas conscientas. L'anorexia nerviosa se caracteriza per la paur d'aumentar de pes e per una percepcion distorsionada e deliranta del pròpri còs que fa que lo malaut se veja obès, encara que son pes siá per jos del pes recomandat. Per aquò, lo malaut comença una diminucion progressiva del pes a travèrs de junes e de reduccions dins sa dieta. Afècta sustot las femnas de mens de 25 ans. L'anorexia nerviosa se pòt tractar amb de tractament psicologic.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
L'anorexia nerviosa afècta la majoritat dels sistèmas de l'organisme. Presenta de consequéncias fòrça divèrsas.
- Intolerància al fred, lo pacient a tostemp fred, encara que i aja de calor.
- Atròfia musculara.
- Diminucion de la grandor de las gengivas e mendre duretat dentala e ossosa, osteoporòsi.
- Amenorrèa.
- Ipertrofia de las glandolas salivalas.
- Alteracion del sistèma cardiovascular: lo còr s'afeblís, apareis de bradicàrdia e ipotension (pròp de 95% d'espitalizats an lo pols bas).
- Aumentacion de la susceptibilitat a las infeccions, deguda a una depression del sistèma immunitari que protegís contra las infeccions.
- Leucopènia (50% la subís)
- Anemia, deguda a la consomacion insufisenta de fèrre e proteïnas (aperaquí una tresena part dels anorexics n'a).
- Pèrda del pel. Pèl seca, auriòla e cubèrta de pel fin. Pès e mans espompits. Dolor abdominala en se sesent, perque s'es perduda de graissa talament que los òsses entran en contacte amb la cadièra dirèctament sense lo coissin natural que representava la graissa. Dins l'anorexia purgativa, retard del cors del contengut intestinal e dificultat per son evacuacion, deguts a l'excès de laxants.
- Alteracion del sistèma nerviós en causant apatia, irritacion e depression.
- Diabèta insipida.
- Pensadas confusas e memòria paura.
- Insomnia.
Dins los cases de màger gravetat i pòt aver las complicacions seguentas:
- Desidratacion. Arrítmias importantas. Malnutricion grèva. Mòrt (los tausses de mortalitat se trapan entre 2 e 10%).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'occitan esita entre anorexia (accentuat coma dins lo mot grèc d'origina e coma dins los mots correspondents en francés e italian) e anorèxia (accentuat coma dins los mots correspondents en catalan e espanhòl). La nòrma classica de l'occitan es pas explicita sus aqueste ponch.


text:
Gwennel
Gwennel en breton ( Vendel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A situat a 38 km al nòrd-es de Roazhon e a 45 km al sud del Mont Sant-Michel dins lo país de Fougères. Es prèp de l'A84 (8/10 km).
Las municipalitats limitrophes son La Capèla-Santa-Aubert, Billé, Sant-Georges-de-Chesné e de Sants-Texans-sus-Couesnon.
Elle est située à 38 km au nord-est de Rennes et à 45 km au sud du Mont Saint-Michel dans le pays de Felger. Elle est proche de l'A84 (8/10 km).
Les communes limitrophes sont La Chapelle-Saint-Aubert, Billé, Saint-Georges-de-Chesné et Saint-Jean-sur-Couesnon.
Istòria[modificar | modificar la font]
Descobèrta de vestigis de tuiles gallo-romaines aital coma dos cavòts de l'epòca mérovingienne dins bon estat de conservacion, près del calvaire (en novembre 2005).
La municipalitat s'es facha conéisser/conéisser del grand public, quand lo cònsol a recebut un corrièr, lo 27 de decembre de 2007, amb un don anonyme 30 000 € per la restauracion de la glèisa[1].
Découverte de vestiges de tuiles gallo-romaines ainsi que deux tombes de l'époque mérovingienne en bon état de conservation, près du calvaire (en novembre 2005).
La commune s'est fait connaître du grand public, lorsque le maire a reçu un courrier, le 27 décembre 2007, avec un don anonyme 30 000 € pour la restauration de l'église[2].


text:
Goincourt
Goincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna picarde de l'aglomeracion de Beauvais, situada a 4 km al sud-oèst de la prefectura de l'Oise e desservie per la anciana rota nacionala 181 (actuala RD 981), rota Gisors - Beauvais, aital coma per la rota de Roan, la rota nacionala 31.
Commune picarde de l'agglomération de Beauvais, située à 4 km au sud-ouest de la préfecture de l'Oise et desservie par l'ancienne route nationale 181 (actuelle RD 981), route Gisors - Beauvais, ainsi que par la route de Rouen, la route nationale 31.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Goincourt Es segurament d'origina préhistorique, perque s'es trobat, sus la municipalitat dels bifaces en silex.
Goincourt est certainement d'origine préhistorique, car on a trouvé, sur la commune des bifaces en silex.


text:
Le Héron
Le Héron es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel Héron, afluent del Andelle.
La commune est traversée par le Héron, affluent de l'Andelle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo ancià prieuré Sant-Gilles, en dependent del abbaye de Sant-Évroult, desapareis a la s|XVIII|e}}.
Aquel luòc es probablament aquel d'origina de la familha anglesa de Heron, #qu'un membre Jordan de Heron n'aviá un fief a Hadeston en lo Northumberland al començament de la Modèl:S-.
L'ancien prieuré Saint-Gilles, dépendant de l'abbaye de Saint-Évroult, disparaît au Sègle XVIII.
Ce lieu est probablement celui d'origine de la famille anglaise de Heron, dont un membre Jordan de Heron tenait un fief à Hadeston dans le Northumberland au début du Modèl:S-.


text:
Saint-Contest
Saint-Contest es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se dividís en caserius :
- lo Bourg (ont se tròban la majoritat de las equipas communaux (comuna, escòla, garderie) aital coma la glèisa).
- Buron (Aquel masatge caseriu es mai estendut e mai poblat que lo bourg mas a repartit sus tres comunas (Sant-Contest, Cairon e Rosel).
- Malon
- Galmanche
- Bitot
- La Baujum (estenduda del quartièr de Can La Baujum Couvrechef sul territòri de Sant-Contest, es ailà #qu'a implantat l'escòla de équitation de Can).
Sant-Contest es una municipalitat limitrophe al nòrd-oèst de Can. Amb una altitud #qu'oscilla entre 54 e 77 mètres, Sant-Contest se tròba en la plana de Can, una tèrra consagrada principalament a l'agricultura (essencialament céréalière). Aperten a la Comunitat d'aglomeracion Can la Mar.
Los parcs terciaris (Parc Athéna e de l'Espaci Emprés) de Sant-Contest son lo prolongement d'aquel de Can (Parc Unicité). En 2006 la municipalitat totalisait 814 trabalhs repartits sus 190 establiments.
La commune se divise en hameaux :
- le Bourg (où se trouvent la plupart des équipements communaux (mairie, école, garderie) ainsi que l'église).
- Buron (ce hameau est plus étendu et plus peuplé que le bourg mais il est réparti sur trois communes (Saint-Contest, Cairon et Rosel).
- Malon
- Galmanche
- Bitot
- La Folie (extension du quartier de Caen La Folie Couvrechef sur le territoire de Saint-Contest, c'est là qu'est implantée l'école d'équitation de Caen).
Saint-Contest est une commune limitrophe au nord-ouest de Caen. Avec une altitude qui oscille entre 54 et 77 mètres, Saint-Contest se trouve dans la plaine de Caen, une terre vouée principalement à l'agriculture (essentiellement céréalière). Elle appartient à la Communauté d'agglomération Caen la Mer.
Les parcs tertiaires (Parc Athéna et de l'Espace Entreprise) de Saint-Contest sont le prolongement de celui de Caen (Parc Unicité). En 2006 la commune totalisait 814 emplois répartis sur 190 établissements.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La descobèrta de ceramicas del periòde de la Tène III (120-51 av. J.-C.), En lo moment de registres archéologiques portadas en lo caseriu de Bitot pel Musèu de Normandie en 1984, an permeses de demostrar qu'aquel territòri i aguèt ocupat per gaulois. Qualques traces d'aucupacion gallo-romaine an egalament #èsser mesas a jorn.
Sant Contest #èsser avesque de Bayeux dintre 480 e 513, a donat lo sieu nom a la parròquia dempuèi lo Modèl:VIIe sègle, de contunh a la comuna. Los abitants se nomenan lo Sant-Contestois. La glèisa a bastit del Sègle XI al Sègle XIV. Gautier De Aignaux, senhor de Sant-Contest, fa don de la glèisa a la abbaye de Ardenne en 1207.
Lo operacion Charnwood es l'ofensiva aliada a l'oèst de Can #que li caliá liberar la vila. La Mois invalide (de julhet)M, los Alemands resistisson malgrat los nombroses bombardements. La 59en division Staffordshire e los carris del 1st East Riding Yeomanry pòrten l'ofensiva al sòl. Los soldats canadiens afrontan la SS de la 12en SS Panzerdivision en Buron. Lo renfort d'una companhiá del 5th Battaillon East Lancashire Fusiliers pas basta passatge. L'endeman, 8 de julhet, lo assaut repren amb lo supòrt dels Sherman lança-de flamas. Lo 9 de julhet, la vila a liberat après sagnants combats. Lo vilatge e la glèisa son fòrça deteriorats. Dels stèles remembran aqueles combats, sustot aquela del luòc dels Canadiens a Buron ont se desenrotlla una ceremònia cada 9 de julhet en preséncia de vétérans canadiens.
En 1949, la municipalitat a decòr de la Crotz de guèrra 1939-1945, amb cita per lo sieu pesat tribut pagat a la siá desliurança e a la batalha de Can.
La découverte de céramiques de la période de la Tène III (120-51 av. J.-C.), lors de fouilles archéologiques menées dans le hameau de Bitot par le Musée de Normandie en 1984, ont permis de démontrer que ce territoire fut occupé par des gaulois. Des traces d'occupation gallo-romaine ont également été mises au jour.
Saint Contest fut évêque de Bayeux entre 480 et 513, il a donné son nom à la paroisse dès le Modèl:VIIe siècle, puis à la commune. Les habitants se nomment les Saint-Contestois. La glèisa est bâtie du Sègle XI au Sègle XIV. Gautier d'Aignaux, seigneur de Saint-Contest, fait don de l'église à l'abbaye d'Ardenne en 1207.
L’opération Charnwood est l'offensive alliée à l’ouest de Caen qui devait libérer la ville. Le Mois invalide (juillet)M, les Allemands résistent malgré les nombreux bombardements. La 59en division Staffordshire et les chars du 1st East Riding Yeomanry mènent l'offensive au sol. Les soldats canadiens affrontent la SS de la 12en SS Panzerdivision dans Buron. Le renfort d’une compagnie du 5th Battaillon East Lancashire Fusiliers ne suffit pas. Le lendemain, 8 juillet, l’assaut reprend avec l’appui des Sherman lance-flammes. Le 9 juillet, la ville est libérée après de sanglants combats. Le village et l'église sont très endommagés. Des stèles rappellent ces combats, notamment celle de la place des Canadiens à Buron où se déroule une cérémonie chaque 9 juillet en présence de vétérans canadiens.
En 1949, la commune est décorée de la Croix de guerre 1939-1945, avec citation pour son lourd tribut payé à sa libération et à la bataille de Caen.


text:
Allaines (Somme)
Alaine en picard ( Allaines en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- 1849 : Cossí en totas las municipalitats de França, la populacion masculina màger #pasturar, per las primièras fes, #votar mercés a la instauració del sufragi universal.
- 1849 : Comme dans toutes les communes de France, la population masculine majeure put, pour la première fois, aller voter grâce à l'instauration du suffrage universel.


text:
Guindrecourt-sur-Blaise
Guindrecourt-sur-Blaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat se tròba a costat de las municipalitats de Blaise, Ambonville, Daillancourt e de Marbéville e a 36 km de Chaumont e a 14 km de Vignory
Cette commune se trouve à côté des communes de Blaise, Ambonville, Daillancourt et de Marbéville et à 36 km de Chaumont et à 14 km de Vignory
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s- Charlemagne en parlar en la siá carta a las leudes Létrique e Adémare. Guindrecourt-Sus-Blaise se trucava antany : Gundricors e Guindricort
Au Modèl:S- Charlemagne en parle dans sa lettre aux leudes Létrique et Adémare. Guindrecourt-sur-Blaise s'appelais autrefois : Gundricors et Guindricort


text:
Contrabassa
La contrabassa qu'ei un instrument de còrdas hregadas pertanhent ams a las familhas deu vriulon (gessida de la familha de l'antica Lira da braccio) e de la viola da gamba. Uei lo dia qu'ei l'instrument lo mei grave de correntament emplegat dens la grana familha de las còrdas hregadas (devath l'octobassa, mei grava e chic utilizada dens l'istòria de la musica).
Com los autes instruments de còrdas hregadas, que pòt estar jogada au mejan d'un arquet o en bèth puntejar la soas còrdas (tecnica aperada pizzicatto), estant aquesta segonda possibilitat la mei emplegada dens lo jazz.
La diferentas partidas de l'intrument[modificar | modificar la font]
La cotrabassa que's compausa de la medishas peças que lo vriulon (véder aqueth article) mes dab hèra mei de variantas possiblas.
Arquet[modificar | modificar la font]
Los contrabassistes que causeishen duas menas principaus d'arquet : l'arquet francés (gahat com los arquets deus instruments de la familha du vriulon) et l'arquet alemand (gahat com los arquets de la familha de la viola da gamba.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Torismond
Torismond èra un ei dels Visigòts de 451 a 453. Alara que combatava los Huns d'Atila al costat del seu paire lo rei Théodoric Ièr, foguèt elegit rei sul camp de batalha (Camps Catalaunics) a la mort del ascendent, tuat al combat per una lança ostrogota venent de las tropas d'Atila.
Foguèt assassinat pel seu fraire Teodoric II, qu'aprofeitèt que Torismond siá aleitat dins sa cambra, malaut. De mai, un servicial sornarut traguèt al rei las armas, de biais qu'aquel deguèt de defendre del seus assassins amb una cadièra .


text:
Tarascon (Provença)
Tarascon (Tarascon en francés) es una comuna de Provença administrada per lo departament dei Bocas de Ròse de la region provençala de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Es situada sus la riba senèstra de Ròse, en fàcia de la vila de Bèucaire dins Gard que forma amb ela una aglomeracion d'aperaquí 30 000 abitants.
Somari
Legenda e istòria[modificar | modificar la font]
Coma o remembran dins Mirèlha lei vers de Frederic Mistral, la legenda cònta que Santa Marta de Betània, expulsada de Palestina pr'amor de sa fisèutat au Crist, arribèt a Tarascon onte la populacion pagana crentava un monstre fer: la tarasca. Santa Marta sometèt miraclosament la bèstia e, ansin, convertiguèt la populacion reconeissenta.
Monument e luòc toristic[modificar | modificar la font]
Fèsta[modificar | modificar la font]
Cada an s'i debanan lei fèstas tradicionalas de la Tarasca.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada en riba senestra de Ròse, en fàcia de la vila de Bèucaire que forma amb ela una aglomeracion d'aperaquí 30 000 abitants. Tarascon, e subretot sa part sud-èst foguèt de tot temps un luòc de passatge permetent de traversar Ròse[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats de Tarascon[modificar | modificar la font]
- Tartarin de Tarascon, personatge de ficcion creat per Anfós Daudet.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Tarascon (13) », in Los Alpilles, encyclopédie d'una montanha provençale, Guy Barruol, éd. Los Alpes de Lum, Forcalquier, 2009, pàg. 317.
ò


text:
Lacenas
Lacenas en arpitan (Lacenas en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap de traça d'aucupacion durable a pas testificat pendent la periòde romaine, totun dels monedas an #èsser de descobèrtas près de las carrièras de pèiras en la primièra mitat del Sègle XIX[1].
Aucune trace d'occupation durable n'est attestée pendant la période romaine, toutefois des monnaies ont été découvertes à proximité des carrières de pierres dans la première moitié du Sègle XIX[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Odile Faure-Brac, Mapa archéologique de la Gaule - Lo Rhône, 69/1, (ISBN 2-87754-096-0), pàg. 251
- ↑ Odile Faure-Brac, Carte archéologique de la Gaule - Le Rhône, 69/1, (ISBN 2-87754-096-0), p. 251


text:
Bousse (Mosèla)
Bousse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bousse A situat sul marge drech de la Moselle, entre Mètz e Diedenhofen. Possedís dos luòcs-diches : Blettange e Landrevange.
Bousse est située sur la rive droite de la Moselle, entre Metz et Thionville. Elle possède deux lieux-dits : Blettange et Landrevange.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dépendait De la distincion de Blettange. Banc d'un coan o prieuré dels chevaliers de Sants-Texans de Malta fins en 1788.
La municipalitat de Blettange a #èsser ligat a Bousse entre 1790 e 1794.
Dépendait de la seigneurie de Blettange. Siège d’un couvent ou prieuré des chevaliers de Saint-Jean de Malte jusqu’en 1788.
La commune de Blettange a été rattaché à Bousse entre 1790 et 1794.


text:
Goin
Goin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Enclave E fief de la châtellenie de Amance Lorraine en lo Saulnois.
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
- La distincion levava de la familha de Commercy, pòrti de contunh de Lorraine, Charles III de Lorraine.
- Enclave et fief de la châtellenie d'Amance Lorraine dans le Saulnois.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
- La seigneurie relevait de la famille de Commercy, puis duc de Lorraine, Charles III de Lorraine.


text:
Cutry (Aisne)
Cutry (Aisne) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La granja La Fontaine a Cutry informa fermages importantas. Dona lo sieu nom a la una de las brancas de la familha Mottet, las Mottet de la Fontaine.
La ferme La Fontaine à Cutry rapporte des fermages importants. Elle donne son nom à l'une des branches de la famille Mottet, les Mottet de La Fontaine.


text:
Margaret Thatcher nasquèt lo 13 d'octobre de 1925 a Grantham. Estudièt las sciéncias quimicas a l'Universitat d'Oxford, ont trabalhèt durant quatre ans coma cercaira. L'an 1951 se maridèt amb Dennis Thatcher, un naut executiu de l'indústria petrolièra, que l'introdusiguèt dins lo mond de la politica.
L'an 1953 comencèt d'estudiar lo drech tributari. Dintrèt al Partit Conservator, que lo sieu marit n'èra ja membre, e en 1959 ganhèt un sèti a la Cambra de las Comunas. Dos ans pus tard foguèt nomenada Secretària d'Estat per las Questions Socialas e, après, ministra de l'Educacion e de la Sciéncia durant lo govèrn del conservador Edward Heath. Dempuèi aquela carga, aboliguèt la nòrma qu'ordenava la distribucion gratuita de lach dins las escòlas, decision que provoquèt una ondada de protèstas.
Considerada la cap mai energica de l'ala drecha del Partit Conservador, suplantèt Heath a la direccion del partit, qu'ocupèt tre 1975. Elaborèt un programa rigorós contra la crisi de l'economia britanica mejançant la reduccion de l'intervencion estatala. Los sieus postulats principals foguèron, doncas, lo liberalisme e lo monetarisme estrictes. Tendèt tanben a retalhar los servicis socials.
Estudièt la renegociacion per la participacion del Reialme Unit a la CEE e l'abolicion del poder sindical. Lo sieu programa recebèt lo supòrt de l'opinion populara, e l'an 1979 atenguèt que los conservadors accediguèsson al poder per una larga majoritat. D'aquela manièra, venguèt la primièra femna britanica qu'ocupèt la carga de Primièra Ministra.
Durant lo sieu govèrn capitèt a redusir l'inflacion e melhorar la cotizacion de la liura esterlina. Malgrat aiçò, amendriguèt la produccion industriala, amb l'aument consecutiu del caumatge, triplat dempuèi la siá pujada al poder. De mai, proliferèron las falhidas d'entrepresas e bancas.
L'an 1982, Thatcher intervenguèt energicament dins la Guèrra de las Malvinas. La siá actitud foguèt plan vista per l'opinion publica britanica e aquel meteis an tornèt obténer la victòria electorala, aquel còp amb una larga majoritat.


text:
Maquís
En botanica, lo maquís designa una formacion vegetala caracteristica de las regions de Clima mediterranèu.
Lo tèrme ven de l'italian macchia, el meteis derivat del latin macula, taca, que fa referéncia a l'aspècte pigalhat d'un païsatge de maquís.
Lo maquÍs es una formacion vegetala mai bassa qu'una sèlva (fruticèa), pro densa, constituida subretot d'arbrilhons resistents a la secada, formant de matas espinosas e inextricablas.
Aquela formacion, que s'establís dins los massises cristallins en teren silisós, resulta en general de la degradacion del bòsc de surrièrs, que mai sovent aviá pres la plaça d'una populacion originala d'euses.
En Occitània, se trapa sobretot dins lo massí dels Mauras, l'Esterèl e illas d'Ieras; e a l'entorn per las còstas de catalonha, Corsega e d'Itàlia; e pel mond per las còstas mediterranèas e aquelas de Califòrnia (sonat chaparral), de Chile, del sud de Sudafrica (sonat fynbos) e unas d'Austràlia (sonat kwongan).
Las plantas linhosas mai caracteristicas del maquís son:
- l'arboç (Arbutus unedo) ;
- la bruga blanca (Erica arborea) ;
- l'auborn espinos (Calicotome spinosa) ;
- la moja negra (Cistus monspeliensis),
- la moja de montanha (Cistus laurifolius) ;
- la moja de fuèlha de sàlvia (Cistus salviifolius) ;
- d'immortalas coma Helichrysum italicum,
- de Lavandas (Lavandula stoechas),
- lo lentiscle (Pistacia lentiscus)
- l'Aladèrn de fuèlha estrecha (Phillyrea angustifolia)
- la Nèrta (Myrtus communis),
- lo romanin (Rosmarinus officinalis)


text:
Arquian
Arquian es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Arquian Es la municipalitat la mai septentrionalae del departament. A situat en Puisaye.
Arquian est la commune la plus septentrionale du département. Elle est située en Puisaye.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel luòc aviá en tant que vila d'Aussèrra, per nom ja a Modèl:La s- : Arcuncius.
ce lieu avait en tant que cité d'Auxerre, pour nom déjà au Modèl:S- : Arcuncius.


text:
Pouzauges
Pouzauges es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se tròba al Sud de la Loire en lo bocage vendéen. A situat sus un tuc de 269 m de nautor, lo Puy Crapaud.
La ville se trouve au Sud de la Loire dans le bocage vendéen. Elle est située sur une colline de 269 m de haut, le Puy Crapaud.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s, la distincion de Pouzauges i aviá ligat a la vicomté de Thouars #qu'aperteniá a la familha de Amboise. En prevision de las estats generales de 1789, Me Dillon -curé del Vièlh-Pouzauges- a elegit deputat del clergé.
- Au Sègle XV, la seigneurie de Pouzauges était rattachée à la vicomté de Thouars qui appartenait à la famille d'Amboise.
- En prévision des états généraux de 1789, Me Dillon -curé du Vieux-Pouzauges- est élu député du clergé.


text:
Teatre deu Capitòli de Tolosa
Lo Teatre del Capitòli de Tolosa (var. Teatre deu Capitòli de Tolosa o Teatre dau Capitòli de Tolosa) qu'ei un deus empont lirics màger d'Occitània e de França. Qu'ei sovent considerat com lo segond après L'Opera de París.
Qu'ei integrat dehens lo Capitòli de Tolosa.
Aquesta institucion que troba la soa origina dens un purmèr teatre fondat en 1737 e dessenhat per l'arquitècte mondin Guilhem de Camàs. Que ho tornat bastir en 1818 e, abambat dens un incendi en 1917, tornat bastir un còp mei durant las annadas 1920.
Lo Teatre deu Capitòli qu'ei un empont d'opera, de ballet, d'opreta e l'ostau de l'Orquèstra deu Capitòli, ua de las orquèstras, com teatre, màger d'Occitània e de França.


text:
Autafaja (Lemosin)
Autafaja (Hautefage en francés), es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada en Sentria. Es administrada per lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francés de Corteta (sembla que i aja una confusion emb Autafaja, en Agenés, canton de Pena d'Agenés; Charles Ratier, que publiquèt las òbras de Corteta en 1915, zo ditz clarament en nòta, pagina III de l'Introduccion; la rason de l'error es que la comuna d'"Hautefage", en Agenés, chamgèt son nom oficial en "Hautefage-La Tour", çò que pòt èstre una trava a l'identificacion corrècta del luec).
Vejatzr tanben[modificar | modificar la font]
Ligams externes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles RATIER, Oeuvres de François de Cortète (...), Agen, Maison d'Edition et Imprimerie Moderne, 1915.


text:
Resisténcia electrica (compausant)
Una resisténcia electrica es un compausant electric que la caracteristica principala es d'opausar una resisténcia mai o mens fòrta au passatge d'un corrent electric.
Aquesta resisténcia s'opera segon la lei d'Ohm que liga l'intensitat del corrent a la valor de la resisténcia e a la tension entre sas bòrnas per la relacion
Las resisténcias son de compausants fòrça comuns dins tot circuit electric e per aquò se tròban dins gaireben totes los aparelhs electronics. Las resisténcias pòdon èsser fachas de diferentas substàncias, mas tanben de fial metallic especial, en aliatge de niquèl-cròme, amb un granda resistència electrica.


text:
Antilhas
Las Antilhas (autrecòps nomenadas las Índias Occidentalas) son las islas banhadas per la mar Cariba, mai las Bahamas. Se fa la distincion entre las Grandas Antilhas, que comprenon Cuba, Jamaica, la Hispaniola (Aïtí e la Republica Dominicana) e Puerto Rico, e las Pichonas Antilhas (la rèsta d'islas). A causa de la lenga que s'i parla, Cuba, la Republica Dominicana e Puerto Rico son tanben considerada coma una part d'Ispanoamerica, mentre que geograficament parlant las Antilhas fan part de l'America Centrala.
Lo nom[modificar | modificar la font]
Aital coma los toponims "Brasil" o "Eqüator", lo nom "Antilhas" data d'un periòde anterior a la descobèrta d'America: "Antilha" èra una d'aquelas tèrras misteriosas que figuravan dins las ancianas cartas portolanas, de còps en forma d'archipèla, de còps coma una sola pèça de tèrra de mai o mens estenduda, que la posicion fluctuava de longa al mitan de l'ocean entre las Canàrias e las Índias Orientalas. Mas foguèron fin finala identificadas las tèrras descobèrtas per Cristòl Colomb.
Grandas Antilhas[modificar | modificar la font]
- Bahamas
- Cuba
- Hispaniola:
- Illas Caiman (GB)
- Illas Turks e Caicos (GB)
- Jamaica
- Puerto Rico (EUA)
- Illas Verges (GB/EUA). De còps compresas dins las Grandas Antilhas, de còps dins las Pichonas Antilhas.
Pichonas Antilhas[modificar | modificar la font]
- Anguilha (GB)
- Antigua e Barbuda
- Aruba (Païses Basses)
- Barbados
- Bonaire (Païses Basses Caribencs)
- Curaçao (Païses Basses)
- Dominica
- Grenada
- Guadalope (Fr.)
- Illas Verges Britanicas
- Illas Verges Americanas
- Martinica (Fr.)
- Montserrat (GB)
- Redonda (part d'Antigua e Barbuda)
- Saba (Païses Basses Caribencs)
- Sant Bartomieu (illa) (Fr.)
- Sant Cristòl e Nevis
- Santa Lúcia
- Sant Martin (Fr.) / Sint Maarten (Païses Basses)
- Sant Vincenç e las Grenadinas
- Sant Eustaqui (Païses Basses Caribencs)
- Trinitat e Tobago


text:
Mimar Sinan
Mimar Sinan que ho un arquitècte e un engenhaire otoman d'origina cristinana orientala e contemporanèu de la Reneishença europèa e de Michelangelo e Leonardo da Vinci.
Que ho oficiau de genisers e que comencè la soa carrièra com engenhaire militar en bèth bastir fortificacions, rotas e aute estructuras arquitecturaus militaras.
Que ho nomat cap engenhaire de Suleiman I, Selim II, e Murad III e que bastir entad eth un grand nombre d'estructuras màger, mei que mei edifici religiós com la mosqueta Selimiye d'Andrinòple.


text:
Vacqueville
Vacqueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Font del ruisseau Martinval (#que dona lo sieu nom al bòsc e dins una carrièra del pòble) l'aiga d'aquela font auriá cèrtas vertus guérissantes. Aquel ruisseau se tira en la verdurette
Source du ruisseau Martinval (qui donne son nom au bois et à une rue du village) l'eau de cette source aurait certaines vertus guérissantes. Ce ruisseau se jette dans la verdurette
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 9.96
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
Aquel vilatge ai lo sieu nom del pichon riu #que la trauèssa: la Verdurette (#que pren la siá font a Neufmaisons) #que se trucava antany la Vacque.
- Présence gallo-romaine.
Ce village tiens son nom de la petite rivière qui le traverse: la Verdurette (qui prend sa source à Neufmaisons) qui s'appelais autrefois la Vacque.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal de las comunas de França
-
{{Comunas de|insee= 54539


text:
1èr Regiment d'Infanteria "Patricios"
Lo 1er Regiment d'infanteria "Patricos" d'Argentina que ho fondat en 1806 entà combàter los invadidors anglés de la Vicereiautat de l'Arriu de la Plata.
Lo purmèr comandant que ho Cornelio Saavedra, militar de la Guèrra d'Independéncia e president de la Purmèra Junta (lo poder revolucionari e donc independent de hèit mes pas oficiaument puish que per prudéncia non declarava pas l'independéncia).
Lo Regiment de patricios qu'ei lo mei ancian d'Argentina e qu'ei quitament mei ancian que l'Estat Argentin qui declarè la soa independéncia en 1816 au l'escadença deu Congrès de Tucumán (un detzeat d'annadas après la creacion deu Regiment).
Lo nom de patricios vòu díser "patrician", qu'ei a díser quèra constituit de creòles (de sordat vadut dens la vicereiautat) e non pas d'europèus.


text:
Hessenheim
Hessenheim en alemannisch (Hessenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hessenheim es un pòble en fasent part del costat de Marckolsheim e del arrondissement de Sélestat-Erstein. Los abitants an conegut jol nom de Hessenheimois. La populacion a qualificat jol sobriquet alsacien de Holtzbeerla (peres duras). Lo pòble a situat a 1 Unitat|3|km}} de Sélestat la granda aglomeracion de la mejana Alsace. Lo pòble es essencialament agricòla.
Hessenheim est un village faisant partie du canton de Marckolsheim et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Les habitants sont connus sous le nom de Hessenheimois. La population est qualifiée sous le sobriquet alsacien de Holtzbeerla (poires dures). Le village est situé à 13 km de Sélestat la grande agglomération de la moyenne Alsace. Le village est essentiellement agricole.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a ja #èsser ocupat jos l' epòca romaine coma lo pròva l'existéncia d'un cementèri de l'epòca de l'emperaire Valens del Modèl:IVe sègle #qu'a #èsser meses a jorn amb un important mobilier. Aquel son de contunh los Mérovingiens #qu'an ocupat la region. Mai tard, al Sègle XII, aquel son mercenaires germains #qu'ocuparàn la plana a la demanda del poder imperial. Lo pòble es aital colonisé per abitants de la Hesse, de las Saxons a Saasenheim, e de las Souabes a Schwobsheim. Al cors del Mièja Edat, es la avesque de Estrasburg #qu'a lo pòble en fief, agut pels langraves de Werd, e a aquel títol, part del bailliage de Marckolsheim. Pendent la guèrra de Trenta Ans, lo pòble es décimé. Lo pòble de Shnellenbühl situat a Unitat|3|km {{}} de Hessenheim es totalament rasat pels Suedeses. Aquel pòble uèi entièrament desaparegut possedís pas mai que dos o tres ostals.
Le site a déjà été occupé sous l'époque romaine comme le prouve l'existence d'un cimetière de l'époque de l'empereur Valens du Modèl:IVe siècle qui a été mis à jour avec un important mobilier. Ce sont ensuite les Mérovingiens qui ont occupé la région. Plus tard, au Sègle XII, ce sont des mercenaires germains qui occuperont la plaine à la demande du pouvoir impérial. Le village est ainsi colonisé par des habitants de la Hesse, des Saxons à Saasenheim, et des Souabes à Schwobsheim. Au cours du Moyen Âge, c'est l'évêque de Strasbourg qui tient le village en fief, tenu par les langraves de Werd, et à ce titre, partie du bailliage de Marckolsheim. Pendant la guerre de Trente Ans, le village est décimé. Le village de Shnellenbühl situé à 3 km de Hessenheim est entièrement rasé par les Suédois. Ce village aujourd'hui complètement disparu ne possède plus que deux ou trois maisons.


text:
Durban (Africa)
Durban (ancianament Port-Natal) es una vila de Sud-Africa situada dins la província del KwaZulu-Natal sus la riba de l'Ocean Indian. Es l'anciana capitala de la colonia e de la província de Natal.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada sul litoral al sud del tropic del Capricòrne, Durban aprofèita d'un clima subtropical umid.
Demografia[modificar | modificar la font]
Durban compta mai de 1 100 000 abitants dins una metropòli de prèp de 3,5 milions d'abitants que 68,5% de negres, 20% d'indians e 9 % de blancs e 2,5% de mestisses.
La majoritat dels abitants son de lenga mairala zolo, seguidas per las minoritats de lenga anglesa, afrikaans e indi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 25 de decembre de 1497, lo navigador portugués Vasco de Gama acostèt dins un pòrt natural sus la riba africana de l'ocean indian. Nomenèt aquela còsta Natal e lo pòrt natural Rio De Natal foguèt batejat Port-Natal.
En 1823, Henery Fynn, un mercant britanic, obtenguèt del rei zolo Shaka l'autorizacion placèt un establiment comercial permanent a Port-Natal.
En 1835, Port-Natal se tornèt batejar Durban en onor del governador de la colonia del Cap, Sir Benjamin d’Urban.
La region foguèt fin finala annexada a la colonia del Cap en 1844.
A la fin de las annadas 1800, lo pòrt de Durban coneguèt un desvolopament economic considerable fasent d'aquela vila la capitala economica vertadièra de Natal. De milièrs d'Indians e d'Asiatics desbarquèron a Durban tre 1855 per trabalhar dins los camps de cana de sucre.
Aquela populacion indiana se fixèt a Durban.
Vila anglofòna, liberala, indiana e zolo pendent lo sègle XX, la vila eclipsa totas sas rivalas d'Africa Australa, que ne venguèt lo pus grand pòrt e una destinacion toristica pels abitants de Transvaal.
Dins las annadas 1990, Durban suplantèt Lo Cap coma segonda vila de Sud-Africa en nombre d'abitants aprèp Johannesburg.
Municipalitat d'eThekwini[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2000, la vila de Durban es integrada dins la municipalitat metropolitana d'eThekwini [1], amb las vilas, townships e localitats de Adams Mission, Amanzimtoti, Assagay, Berea, Botha’s Hill, Cato Ridge, Chatsworth, Clansthal, Clermont, Dsainagar, Drummond, Elangeni, Gillits-Emberton, Gologodo, Hillcrest,Illovo, Inanda, Inchanga, Isipingo Beach, Kingsburgh, Kloof, KwaDabeka, KwaMakhutha, KwaMashu, KwaNdengezi, La Lucia, La Mercy, Magabeni, Maidstone, Monteseel, Mpumalanga, Naidooville, New Germany, Newtown, Ntuzuma,Ottawa, Phoenix, Pinetown, Queensburgh, Roseneath, The Bluff, Tongaat, Umbogintwini, Umbumbulu, Umdloti Beach,Umgababa, Umhlanga, Umkomaas, Umlazi, Verulam, Waterfall, Westbrook, Westville, Winklespruit e Winston Park.
En març de 2006, l'ANC se ganhèt 59% dels vòtes dels residents de la municipalitat d'eThekwini contra 17% per l'Aliança Democratica, 11% per l'Inkatha Freedom Party e 6% pel Minority Front.
Industria[modificar | modificar la font]
Durban es lo pus grand centre del monde de l'Ocean indian e lo pus grand pòrt d'importacion e d'exportacion de Sud-Africa. En 2004, son pòrt tractèt 1,6 milion de contenidors EVP e 25 milions de tonas de marchandisas. Situada dins una region ont se cultiva de grands camps de cana de sucre, Durban es tanben lo plus grand pòrt sucrièr del monde.
Es tanben una vila industriala reputada per sas rafinariás de sucre, son industria textila e sas usinas de fabricacion de pinturas, de sabon e de conservariás. I a tanben una usina construccion automobila del japonés Toyota, d'una capacitat annala de 220 000 veïculs, qu'expòrta la majoritat de produccion[2].
Torisme[modificar | modificar la font]
Se la vila patiguèt d'una criminalitat fòrça fòrta dins las annadas 1990, Durban demòra lo centre d’una region balneària e toristica que s'espandís sus 500 km de còstas.
Los principals sites toristics de la vila son :
- le Waterfront (Golden Mile), passejada lo long de la mar de mai d’un quilomètre, bordada d'ostalariás, de restaurants e de pargues d’atraccions,
- l'aquari e lo dalfinari,
- l'uShaka Marine World,
- l'ostal de vila (1910) copiat sus aquel de Belfast, ont i a lo "Durban Museum" consacrat a l’istòria naturala de Natal (amb un esqueleta complet d'un dodo) e del país Zolo,
- lo Local History Museum, situat dins l’ancian tribunal (1866), consacrat a l'istòria de Natal,
- las estatuas colonialas de Francis Farewell Square (amb aquela de la reina Victòria,
- la post office (1885),
- lo relòtge Da Gama, sus Victoria Embankment, ofèrt pel govèrn portugués en 1877 en sovenir de Vasco de Gama,
- la mosqueta Juma, una de las pus grandas mosquetas de l’emisfèri Sud,
- la catedrala Emmanuel (1904),
- la Salisbury House (1925),
- lo Britannia Hotel (1877),
- la Old station (1892),
- la Old House Museum (1849),
- l'Elephant House (1850),
- l'estatua de Dick King sus sa montura Somerset [3],
- los jardins botanics, dubèrts en 1849, entre los pus bèls del monde.
- lo Old Fort (1842), que son musèu es consacrat a l'istòria de l'Estat de Natalia e de las guèrras colonialas de Natal.
- la plaja de South Beach amb son ponton de pesca e sas gabinas de banh.
Toponimia e lexic[modificar | modificar la font]
En 2005, la municipalitat d'eThekwini decidiguèt d'africanizar la vila de Durban e de desracinar son passat colonial o ligat a l'apartheid. Aviá decidit en primièr de sortir dels luòcs publics totas las estatuas ligadas a l'istòria blanca. Cambièt en partit d'avís de decidir d'erigir una estatua del rei zolo Dinizulu al costat d'aquela del general Louis Botha. Atal decidiguèt de conservar l'estatua de la Reina Victoria davant l'ostal de vila e d'erigir al costat aquela d'un autre rei zolo.
En 2007, lo procèssus de cambiament de nom de las carrièras foguèt relançat, mas amb de polemicas alara que l'oposicion Inkhata e de l'Aliança Democratica acusava los responsables de la municipalitat de prepausar solament de noms de militants o de simpatisants de l'ANC [4] . Lo 1èr de mai de 2007, mai de 10 000 personas defilèron dins las carrièras de Durban per protestar contra l'abséncia de consultacion dels abitants[5] .
Embessonatge[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ eThekwini significant testiculs de taure en zolo, lo maire prepausèt en 2007 de tornar batejar l'aglomeracion en «KwaKhangela» que vòl dire avisas te - (fr) Article de Cyberpresse del 23 d'agost de 2007 intitulat « Lo maire de Durban vòl tornar nomenar sa vila "testiculs de taure" ».
- ↑ (fr)Lo sector automobil en Sud-Africa lo 16 de febrièr de 2009 ed South Africa.info
- ↑ En 1842, Dick King salvèt la vila assetjada pels Boers en percorrent a caval, 960 quilomètres en 10 jorns, per anar cercar ajuda a la garnison britanica situada a Grahamstown al marge de la colonia del Cap
- ↑ (en) Article del New York Times
- ↑ (en)IFP e DA tornan protestar a Durban
- ↑ NMR es lo nom d'un regiment sud-african que s'illustrèt pendent la Segonda Guèrra Mondiala amb de gròssas pèrdas
- ↑ Masabalala Yengwa (1923-1987) Secretari de la Glèisa Congregacionala Africana, representèt l'ANC a Genèva al Conselh de las glèisas del monde a de l'assemblada sul racisme
- ↑ Nkosi foguèt un dels primièrs dirigents negres del Partit Comunista Sud-african. Foguèt tuat en 1920 per la polícia pendent una manifestacion contra l'imposicion de salconduits als africans.
- ↑ Peter Mobaka foguèt un activista de l'ANC que popularizèt l'eslogan "un boer, una bala"
- ↑ Daddoo foguèt vicepresident de l'ANC dins las annadas 1940 e militant d'un partit comunista.
- ↑ secretari adjunt de l'ANC de la província de Natal e membre del conselh executiu dins las annadas 1950
- ↑ Primièra presidenta de la liga de las femnas de l'ANC de la província de Natal
- ↑ Lord Chelmsford venciguèt los zolos en 1879
- ↑ J B Marks foguèt cap del Partit Comunista Sud-african, mòrt e enterrat a Moscòu en 1972
- ↑ en omenatge al filh del primièr ministre de KwaZulu-Natal, S'bu Ndebele, mòrt dins un accident de veitura en 1994
- ↑ batejat en onor del Capitani Thomas Charlton Smith, eròi de la Segonda Guèrra Mondiala
- ↑ (en) Swales foguèt un eròi de la Segonda Guèrra Mondiala
- ↑ Nomenacion la pus contestada perque Zondo foguèt l'autor d'un attentat politic en 1985 dins un centre comercial d'Amanzimtoti tuèt femnas e enfants e faguèt fòrça desenas de ferits graves.
- ↑ John Moore foguèt un general britanic
- ↑ Martin West foguèt lòctenent governador de Natal aprèp son annexion a la Corona Britanica en 1845
- ↑ Richard Albert David Turner (1942- mòrt assassinat en 1978) foguèt un mèstre de conferéncia de sciéncias politicas a l'Universitat de Natal e grand amic de Steve Biko. Foguèt forabandit en 1973 aprèp la publicacion de son libre The Eye of the Needle - Towards Participatory Democracy in South Africa favorable a l'integracion raciala en Sud-Africa. Son assassinat a son ostal jamai foguèt revendicat e son assassin pas cap trobat.


text:
Cellula (biologia)
Era cellula qu'ei era unitat biologica minimau dotada d'un metabolisme qui era permet de créisher e se reprodúser mercés aus elements exteriors qu'ingereish en tot eliminar eras deishas e eths produts toxics.
Eth nom de cellula que's refereish au hèit qu'ua cellula biologica que dessepara un mitan intracellular (eth citoplasma, on e banhan eths organets dera cellula) e un mitan extracellular mercés a ua membrana lipidica (qui regula eths escambis enter eths dus mitans). Dehens la cellula, reaccions metabolicas que's realizan mercés aths sons pròpis enzims.
Cada cellula que possedeish un cabau genetic marcat suber eth son d'ADN. Aqueth ADN qu'ei era hont der'informacion qui permet de sintetizar eras proteïnas (e, enter eras, los enzims) d'era cellula.
Be i a de duas classas de cellulas : eras cellulas procariòtas (qui, com los bactèris, an eth lor ADN libre dens eth citoplasma) e eras cellulas eucariòtas (er'ADN deras quaus ei embarrat dens un nuclèu).
Somari
Transcripcion e arrevirada[modificar | modificar la font]
Dens eths dus cas, l'ADN que contien (enter autas causas) era informacion per sintetizar eras proteïnas. Aquesta informacion (qui ei en hèit eth òrdi d'encadenament deths aminoacids) qu'ei marcada sus eth ADN au mejan deras quate basas deths nucleotids qui jogan eth ròtle de letras en tot utilizar eth còde genetic. Era informacion marcada sus eth ADN qu'ei transcrivuda suber ua molecula d'ARNm (aperada per'mor d'aquò ARN messatgèr). Organets aperats ribosòmas que's fixan sus eth ARNm e qu'eth juntan dab eths ARNt qui carrejan eths diferents aminoacids en tot reconéisher eth còde marcat sus eth ARNm. Era ligason, chic a chic, deths aminoacids enter eth dinc ath darrèr, qu'acaba era sintèsi dera proteïna qui s'apera er'arrevirada.
Dens eras cellulas procariòtas, transcripcion e arrevirada que s'escaden dens eth citoplasma. Dens eras cellulas eucariòtas, era transcripcion qe's hè dens eth nuclèu, puish l'ARNm qu'ei exportat de cap au citoplasma, lòc der'arrevirada.
Maturacion deras proteïnas[modificar | modificar la font]
Aqueth procès qu'ei especific de las cellulas eucariòtas. En çò deras cellulas eucariòtas certa proteïnas que son arreviradas dens eth citoplasma e d'autas qu'ac son dens eth reticulum endoplasmic granulós (qui sembla apareish granulós per'mor qu'ei entornejat de mantuns ribosòmas). Dens aqueth organet, eras proteïnas que segueishen eth procès de maturacion (qui pòt implicar de'n copar un tròç o de las plegar d'un certe biais en establir ligasons dehens l'estructura de la proteïna). L'objectiu de la maturacion qu'ei de dar a la proteïna las proprietats (mei que mei geometricas) qui era permeterán de plear era soas foncion. Au long d'aqueth procès eras proteïnas que passan deth reticulum endoplasmic granulós au reticulum endoplasmic lis, puis dens eth aparelh de Golgi e, fin finala, dens vesiculas qui gessida d'aqueth organet. Dens eths cas qui era proteïna qu'a ua mission de secrecion (com, per exemple, las cellulas endocrinas qui sintetizan ormonas), aquestas vesiculas que migran de cap a la membrana cellulara e que fusionan dab era (mercés au hèit que membrana cellulara e membrana deras vesiculas be som ambs compausadas de lipids triglicerids) entà vueità dens lo mitan exterior.
Teoria endosimbiotica[modificar | modificar la font]
Segon era teoria endosimbiotica, eras cellulas eucariòtas que serén era resulta der'associacion de cellulas procariòtas. Enter eths arguments qui ahorteishen aquesta teoria que's pòt destacar era dobla membrana deth nuclèu d'eras cellulas eucariòtas (com se eth nuclèu e hose estat lo produt de l'injestion d'un èste procariòta tres la membrana d'un aute eucariòta) e er'existéncia d'ADN mitocondrian e cloropastic (com se eras mitocondrias e eths cloroplasts e hossen endosimbiòts, qu'ei a díser, a er'origina, cellulas qui's serén associadas dab ua auta, e au son dehens, après estar estadas absorbidas).
La sciéncia qui estúdia las cellulas qu'ei la citologia.
Mots clau[modificar | modificar la font]
membrana cellulara, paret cellulara, organet, nuclèu, ADN, ARN, ARNm, cromosòma, centrosòma, citoplasma, procariòta, eucariòta, teoria endosimbiotica, enzim, mitocondria, cloroplast, ribosòma, aparelh de Golgi, reticulum endoplamic granulòs, reticulum endoplamic lis, vesicula, vacuòla, cil (citologia), microtubul, centriòl, citologia, mitòsi, meiòsi.


text:
Gamal Abdèl Nassèr
Gamal Abdèl Nassèr o Nassèr (Jamal Abd an Nasir en arabi) (15 de genièr de 1918 - 28 de setembre de 1970) foguèt cap d'Estat d'Egipte entre 1954 e l'annada de la seuna mòrt, 1970. Lo seu govèrn foguèt socialista, mantenguèt relacions melhoras amb lo blòc de l'URSS que non pas amb lo mond occidental. Foguèt tanben reformista (bastison del Canal de Suèz e de la Restanca d'Assoan), nacionalista, independentista e anticolonialista. L'ideologia panarabista, nomenada nasserisme en lo seu onor, aguèt fòrça seguidors dins lo mond arabi dins las annadas 1950-1960; encara uèi, Nassèr i es considerat coma un simbòl de dignitat e de libertat.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Tractat de Niça
Lo Tractat de Niça es un tractat contractat dins la vila de Niça pel Conselh Europèu entre lo 7 e 9 de decembre de 2000 e signat lo 26 de febrièr de 2001. Aprèp que foguèt ratificat pels 15 Estats membres de l'Union Europèa (UE) segon los procèssus de ratificacion prevists respectivament efectuats dins cadun dels Estats a la fin de fins 2002 dintrèt en vigor lo 1èr de febrièr de 2003.
Objectius del Tractat[modificar | modificar la font]
La prepausa primièra del Tractat de Niça èra de reformar l'estructura institucionala per capitar l'alargament de l'Union Europèa, lo trabalh sera portat la Conferéncia Intergovernamentala del Tractat d'Amsterdam, qu'aquel darrièr resolvrà en gaireben cap de punt.
Lo Tractat establiguèt qu'aumente lo nombre de sètis al Parlament Europèu fins a arribar a 732, despassèt las disposicions del Tractat d'Amsterdam.
La question de la reduccion de la talha de la Comission Europèa se resolvèt amb una escapatòria, perque lo Tractat establiguèt qu'un còp que lo nombre d'Estats membres capite 27, lo nombre de comissaris nomenats dins la seguenta Comission será redusit a 27 conselhers, sens arribar a especificar lo biais que se realizarà aquela reduccion. Coma mesura transitòria especifica a partir del 1èr de genièr de 2005 Alemanha, França, Reialme Unit, Itàlia e Espanha renunciarán al seu segond Comissari.
Lo Tractat establiguèt la creacion de tribunals segondaris de reng inferior al Tribunal de Justícia e lo Tribunal de Primièra Instància per de matèrias juridicas especificas com aquela dels brevets. Lo Tractat de Niça creèt de nòvas nòrmas per regular una collaboracion pus estrecha, perque considerèt ineficaças las nòrmas introdusidas pel Tractat d'Amsterdam e remarquèt qu'aquelas nòrmas èran pas encara estadas utilizadas.
En responsas al fracàs de las sancions presas contra Àustria contra una coalicion qu'inclusís lo partit de Jörg Haider, e a causa de la paur que los nòus Estats membres pausen de problèmas a l'estabilitat de l'Union, lo Tractat de Niça adoptèt pel primièr còp de nòrmas per aplicar de sancions contra un Estat membre.[2]
Lo Tractat tanben establiguèt de disposicions sus las consequéncias financièras de l'expiracion del Tractat de París que creèt la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA).
Pasmens lo Tractat de Niça capitèt pas de resòlvre la question basica de la reforma institucionala, per que las institucions de l'Union Europèa sián mens complèxas, per tractar del subjècte se decidiguèt a Niça l'establiment d'una Convencion Europèa, que vendrà una Conferéncia Intergovernamentala en 2004.
Criticas[modificar | modificar la font]
Lo Tractat adoptat pel Conselh Europèu de Niça foguèt criticat per fòrça de sos signataris. Alemanha aviá exigit d'aver un pes mai important dins lo vòte a causa de sa populacion mai elevada, a que s'opausèt França avançant la tradicionala paritat entre los dos païses. Una prepausa qu'auriá simplificat fòrça lo sistèma actual qu'establisís la doble majoritat d'Estats membres e populacion per remplaçar lo sistèma de majoritat qualificada, a que tanben s'opausèt França per las meteissas rasons. Fin finala s'establiguèt un compromés que consistissiá en una dobla majoritat d'Estats Membres e de vòtes. Encara, un Estat membre poirá demandar se vòl que siá verificat que los païses de vòte afirmatiu representavan una proporcion sufisenta de la populacion de l'Union.
La Comission Europèa e lo Parlament Europèu exprimiguèron lor decepcion sus la Conferéncia Intergovernamental de Niça perque s'adoptèt pas fòrça de sas prepausas sus la reforma de l'estructura institucionala o l'introduccion de nòus poders, coma la nomenacion del Procuror Europèu. Lo Parlament Europèu menacèt de votar una resolucion contra lo Tractat, e mai aja pas de capacitat formala de vèto. Lo Parlament Italian menacèt de lo negar, se lo Tractat aviá pas lo sosten del Parlament Europèu. Fin finala, pas res d'aquò se passèt e lo Parlament Europèu aprovèt lo Tractat.
Fòrça argumentèron que l'estructura de pilars, que foguèt mantenguda pel Tractat, es tròp complicada, que los diferents tractats aurián degut fusionar en un, que las tres (ara doas) personalitats legalas de las Comunautats aurián degut fusionar e que la Comunautat Europèa e l'Union Europèa aurián degut fusionar en una unica Union Europèa amb una unica personalitat juridica. Las regions alemandas tanben demandèron una separacion de poders clara entre l'Union e los Estats membres.
D'un autre costat, lo Tractat de Niça tampauc incorporèt la Carta dels Drechs Fonamentals, perque aquel aspècte tanben foguèt abandonat per la Conferéncia Intergovernamentala de 2004 aprèp l'oposicion del Reialme Unit.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo pes relatiu es una mesura de la quantitat de vòtes del Conselh d'un país en relacion amb sa pppulacion. Dins aquel cas, Lo pes d'Alemanha es de 1,00 e totes los autres se referisson a aquela.
- ↑ (es)L'UE apròba in extremis lo Tratat de Niça, que permetrà de reünificar las doas Euròpas


text:
Gametofit
Un gametofit qu'ei ua de las generacions deu cicle de las plantas ; lo gametofit qu'ei, dens aqueth cicle, l'organisme aploïde qui produseish gametas. Aqueths gametas (mascles e femenins) que son liberats entà fecondà's en bèth prodúser ua cellula diploïda qui balhará un esporofit. Aqueth darrèr que produsirà espòrs qui balharàn un aute gametofit.
En çò de la briofitas (com las mossas per exemple) lo gametofit qu'ei la partida de mei bon véder de las plantas mentre que'n çò de las espermafitas (las plantas qui floreishen) l'esporifit qu'ei dominant dens lo cicle (l'esporifit que's limita a quauques cellulas de la borsa embrionària).