text:
Vin
Es lo vin una beguda obtenguda a partir de la fermentacion alcolica del rasim fruch de la planta Vitis vinifera (vinha).
Tipes de vins[modificar | modificar la font]
- Vin corrent: o de vin de taula, es l'elaborat segon la definicion anteriora, sens qu'intervengan de substàncias o de practicas trabalhadoras pels "vins especials", sens prene en compte la siá graduacion, cada còp qu'es naturala.
- Vin roge: es aquel qu'es elaborat majoritàriament a partir de rasim negre, coma la color ven de la pelhòfa, normalament la fermentacion se deu realizar amb lo most sens filtrar (amb las pelhòfas), e sonque un còp acabat la fermentacion (aperaquí 20 jorns) se procedís a la filtracion. Lo vin roge se pòt vielhir; e en foncion del temps que passa en tina, en botas e en botelhas, se pòt classificar en:
- Vin jove, mens de sièis meses en tina.
- Criança, Almens sièis meses en tina (o en bota) e un autre temps en botelha.
- Resèrva, almens un an en bota e dos en botelha.
- Granda Resèrva, mai d'un an en bota e mai de dos en botelha.
- Vin roge: es aquel qu'es elaborat majoritàriament a partir de rasim negre, coma la color ven de la pelhòfa, normalament la fermentacion se deu realizar amb lo most sens filtrar (amb las pelhòfas), e sonque un còp acabat la fermentacion (aperaquí 20 jorns) se procedís a la filtracion. Lo vin roge se pòt vielhir; e en foncion del temps que passa en tina, en botas e en botelhas, se pòt classificar en:
-
- Vin blanc... Se pòt elaborar amb mòta blanca o negra, en aquel segond cas en separant lo most de la pelhòfa immediatament, perque li done pas color. En general la fermentacion se realiza amb most filtrat (separat de pelhòfas, alavetz, "raspons", e ca), e mai se n'es pas frequent de lo s'envielhir, i a de vins blancs amb criança.
- Vin rosat... Son de vins elaborats amb mòta negra que se permet en el una cèrta maceracion de la mòta abans lo premsat del most; d'aquela manièra lo most pren un pauc de color. Après se fermenta lo most filtrat.
- "Xacolí": es lo vin obtengut de la fermentacion alcoolica del chuc de la mòta, que per de causas meteorologicas s'amaduran pas normalament.
- Vin generós: sec o doç; es aquel que possedís màger graduacion alcoolica que lo corrent, envielhit e elaborat amb de metòdes particulars. Se ne sòl a de mai envielhir pel sistèma de solera en çò que las culhidas de divèrsas annadas se van mesclant gradualament.
- Vin escumós o d'agulha: es lo que conten anidrid carbonic produsit en lo sieu sen, originat per una segonda fermentacion alcoolica en un recipient barrat.
- Vin gasificat: es aquel que se li es apondut d'anidrid carbonic après aver acabat la siá elaboracion.
- Vin quinat o medicinal: ne son aqueles qu'an recebut l'addicion de quina o una autra substància medicinala autorizada per la legislacion.
- Vermot: Es la bevenda en l'elaboracion de la quala ne dintra far partida lo vin, amb addicion de sucre o most de mòta concentrada e extractes o d'aròmas obtenudas de plantas aromaticas.D'autras bevendas analògas que compliscan pas aquelas obligacions se sonan "d'aperitius".
- Vin de messa: es lo vin utilizat dins aquela ceremonia religiosa, e se ditz tanben del vin generós.
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- Bèla femna e bon vin fan desrevelhar matin.
- Blat a mòstras e vin a tastas, qui bon lo crompa, bon lo beu.
- Bon vin fa bon sang, e bon sang fa bon òme.
- Vin batejat pòrta son aiga.
- Après la sopa, un còp de vin rauba un escut al medecin.
- Lo que beu tròp de vin non fa jamai pont ni molin.
- Las femnas e lo bon vin fan doblidar que cap partir.
- La tisana de gavèls fa cantar coma un ausèl.
- La vin dona l'esprit amai lo dòsta.
- Per Sant Martin tapa la bonda, tasta ton vin.
- De pan e de vin, lo rei pòt venir.
- Si l'alfabet èra lo vin, tot la monde sauriá legir.
- Ja disiá lo sabent Salamon, que lo bon vin engausís lo còr.
Produccion mondiala[modificar | modificar la font]
Produccion del vin en tonas en 2006[1] segon l'Organizacion de las Nacions Unidas per l'Alimentacion e l'Agricultura (FAO):
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) Felip Cosinièr, La lenga de la vinha e del vin, Descobèrtas, 1995, 143 paginas (ISBN 2-85910-196-9)


c: text/html

text:
Conlie
Conlie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Conlie Es a 22 km al nòrd-oèst del Mans.
Conlie est à 22 km au nord-ouest du Mans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vèrs 1795, Conlie (1 185 abitants l'an 1793) absorbeix Verniette (167 abitants)[1], Al sud-oèst de lo sieu territòri.
Un episòdi en marcant de Conlie #èsser aquel del camp que # dels milièrs de volontaris bretons aguèron condusit al moment de la guèrra franco-prussienne de 1870-1871, en l'objectiu d'i far las siás classas. Per manca de mejans, o de paur d'un « perilh chouan », aqueles soldats pas #recebre jamai ni l'equipa, ni la formacion necessària al combat. Qualqu'uns de dintratz eles #èsser totun enviats al combat, mas gaireben désarmés.
A la sortida de la Segonda Guèrra mondiala, Conlie a liberat la Mois invalide (d'agost)M.
Vers 1795, Conlie (1 185 habitants en 1793) absorbe Verniette (167 habitants)[1], au sud-ouest de son territoire.
Un épisode marquant de Conlie fut celui du camp dans lequel des milliers de volontaires bretons furent conduits au moment de la guerre franco-prussienne de 1870-1871, dans le but d'y faire leurs classes. Par manque de moyens, ou de peur d'un « péril chouan », ces soldats ne reçurent jamais ni l'équipement, ni la formation nécessaire au combat. Certains d'entre eux furent toutefois envoyés au combat, mais presque désarmés.
À l'issue de la Seconde Guerre mondiale, Conlie est libéré le Mois invalide (août)M.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 d'agost 2010 e ficha ligada (Verniette). Error de citacion : Invalid
tag; name "EHESS" defined multiple times with different content

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1540
Aquesta pagina concernís l'an 1540 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Dawit II (1508-1540) que sei tropas tenián plus qu'un quart dau territòri etiopian. Son eiretier, Menas, foguèt capturat e es son fiu segond, Gelawdewos (1540-1559), que li succediguèt. Lo negus novèu deguèt rapidament faciar una ofensiva dei tropas musulmanas d'Adel qu'assetjèron sa capitala. Pasmens, mostrèt rapidament son enavans e organizèt una tiera de còntra-ofensivas còntra lei tropas somalianas d'Ahmad ibn Ibrahim.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Après 1527 e 1530, acomençament d'una temptativa espanhòla novèla de conquista dei ciutats-estats de la peninsula de Yucatan. Dirigida per Francisco de Montejo el Mozo, fiu de Francisco de Montejo, l'expedicion adoptèt una estrategia lenta d'ocupacion sistematica dei regions conquistadas per rompre pauc a pauc la resisténcia maia. Lo 4 d'octòbre, la campanha comencèt ambé la bastida d'un centre logistic important a Cam Pech, centre de la preséncia espanhòla dins la region dempuei leis expedicions precedentas. Puei, Montejo convoquèt lei caps maias deis estats de Can Pech, de Tutul Xiu, d'Ah Canul, de Ceh Pech e d'Ah Kin Chel que s'èran aliats amb Espanha dins lo corrent dei guèrras precedentas. Pasmens, en despiech d'unei respònsas positivas, la campanha acomencèt amb una revirada en fàcia dei Maias Batabobs que bloquèron leis Espanhòus dins la region d'Ah Canul.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila entre Humayun e Sher Khan que conquistèt Delhi e Agra venent lo senhor de l'Empèri. Humayun s'exilèt en Pèrsia.


text:
Lengatge
Lo lengatge es la capacitat d’aquesir e de far servir un sistèma complèx de comunicacion. S’emplega per exèmple per lo lengatge uman. L’estudi scientific del lengatge se ditz linguistica.
Las questions subre la filosofia del lengatge (coma "que representan los mots ?") existisson dempuèi Gorgiàs e Platon dins la Grècia antica. De pensaires coma Rousseau se son pensats que lo lengatge uman veniá de las emocions, mentre que Kant teniá que procedissiá de la pensada logica e racionala. De filosòfs del s. XXen coma Wittgenstein pretendon que la filosofia es en realitat l’estudi del lengatge. Demèsts los linguistas mai coneguts se pòt citar Ferdinand de Saussure, Robèrt Lafont e Noam Chomsky.


text:
Pontlevoy
Pontlevoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pontlevoy Se situa a unitat|25|km}} de Bles e a unitat|50|km {{}} de Tors.
Las municipalitats #que la environan son Thenay (3 km) a l'èst, lo masatge caseriu del Aleu (anciana orthographe Lalleu) de contunh Vallières-las-Grandas (respectivament a 4 e 7 km) e los pòbles de Sambin (6 km) e Montrichard (7 km) #qu'es cap de-luòc de costat.
Aquel vilatge a situat a la cœur dels castèls de la Loire, près de Cheverny, Chaumont, Chenonceaux, Amboise, Lo Clos-Lucé, èca.
Lo Acumula, un afluent de la Loire, pren la siá font sus la municipalitat, al étang de Sudais en lo bòsc de Chaumont. Confluissi amb la Loire a Amboise.
Pontlevoy se situe à 25 km de Blois et à 50 km de Tours.
Les communes qui l'entourent sont Thenay (3 km) à l'est, le hameau de L'Aleu (ancienne orthographe Lalleu) puis Vallières-les-Grandes (respectivement à 4 et 7 km) et les villages de Sambin (6 km) et Montrichard (7 km) qui est chef-lieu de canton.
Ce village est situé au cœur des châteaux de la Loire, à proximité de Cheverny, Chaumont, Chenonceaux, Amboise, Le Clos-Lucé, etc.
L'Amasse, un affluent de la Loire, prend sa source sur la commune, à l'étang de Sudais dans la forêt de Chaumont. Elle conflue avec la Loire à Amboise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La batalha de Pontlevoy, lo data|6|de
, es una victòria de Foulques III, comte d'Anjau, aliat a Herbert de las Mans sus Eudes II, comte de Bles[1], [2].
Malgrat la cuerta distància – 8 km – #que separa Pontlevoy de Montrichard, es dins zòna ocupada #que se situava lo vilatge pendent la Segonda Guèrra mondiala, del temps que Montrichard se situava, dins zòna liura de l'autre costat del Doncas que.
La bataille de Pontlevoy, le Mois invalide (juillet)M, est une victoire de Foulques III, comte d'Anjou, allié à Herbert du Mans sur Eudes II, comte de Blois[3], [4].
Malgré la courte distance – 8 km – qui sépare Pontlevoy de Montrichard, c'est en zone occupée que se situait le village durant la Seconde Guerre mondiale, alors que Montrichard se situait, en zone libre de l'autre côté du Cher.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria dels comtes d'Anjau 850-1151 (pàg. 49 a 51), Christian Thevenot
- ↑ Sus la Batalha de Pontlevoy
- ↑ Histoire des comtes d'Anjou 850-1151 (p. 49 à 51), Christian Thevenot
- ↑ Sur la bataille de Pontlevoy


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Préporché es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Préporché Se situa en lo massís del Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional.
Préporché se situe dans le massif du Morvan et fait partie de son parc naturel régional.
Préporché
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
-195
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -195 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après de manòbras diplomaticas de la Liga Aquèa, lei Romans refusèron de laissar Argos ais Espartencs (→ -197). Lo procònsol Titus Quinctius Flamininus organizèt l'ataca de Lacedemònia après lo refús de Nabis d'abandonar Argos. Après la desfacha de Gition e lo sètge dirècte d'Esparta, foguèt obligat de capitular, d'abandonar Argos e d'acceptar lo pagament de sommmas importantas ai venceires. En revènge, lei Romans acceptèron de laissar Nabis a la tèsta de la ciutat-estat.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin de la Cinquena guèrra de Siria còntra lei Seleucids que s'acabèt per la pèrda de la màger part dei territòris egipcians d'Asia.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Han Gaozu (1èr de junh), fondator de la dinastia Han. Son fiu Han Huidi li succediguèt. Pasmens, dins lei fachs, l'emperairitz doarièra Lü Zhi prenguèt la direccion de l'Empèri car son fiu èra gaire interessat per leis afaires de l'Estat. Acomencèt de preparar de purgas còntra seis adversaris a la Cort (→ 194 av. J.C.).


text:
Economia de Bolívia
Bolívia es un dels pus paures e mens de desvolopats païses d'America Latina. Après d'una desastrosa crisi economica en lo començament dels ans 1980, foguèron de fachas reformas economicas que van estimular l'inversion privada, estimulèron lo creissença economic e amendriguèron la praubesa pendent los ans 1990[1].
Lo periòde 2003-2005 foguèt caracterizat per inestabilitat politica, tensions racialas, e de violentas protèstas contra plans economics - après abandonats - d'exportar las grandas resèrvas de gas natural recentament descobèrtas dins los grands mercats de l'emisfèri nòrd. Lo 2005 lo govèrn aprovèt una controvertida lei d'idrocarburs qu'aumentèt significativament los royalties e exigiguèt que las entrepresas estrangièras, qu'operavan jos contractes de risc, liurèsson la siá produccion a la companhiá estatala a un prètz fixat. Los nautes prèses dels idrocarburs produsiguèron un excedent fiscal lo 2008, mas la recession globala lo 2009 redusiguèt la creissença[1].
Las principalas activitats economicas son la mineracion e l'agricultura (principalament sòja, cafè e tanben la coca).


text:
Bisont des estèpes
Bisont des estèpes
Eth Bisont des estèpes apareishèc en Euròpa hè 900.000 annades e siguèc caçat per er òme enquia eth sòn escantiment.
Eth Bisont des estèpes (var. bisont de las estèpas; bisont deis estèpas) (bison priscus) ei ua espècie escantida de gran bisont dab granes còrnes.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Eth bisont des estèpes ère mès naut e mès gran qu'es bisonts actuals. Es sues còrnes èren mès longues e entà en naut. Se pensa que semblaua mès eth bisont europèu que non pas eth bisont american. Es mascles mès grani hèien gaireben 2 m. Es sues còrnes astenhien enquias 1,5 m de longada. Demoraua en grani ramats pr'amor qu'es pradères on demoraua èren abondants e ère caçat per plan de predators.
Diuerses rèstes momificades an sigut trapades en Siberia, ua des quals à 36.000 annades (coneguda coma Blue Babe) e se trapa en eth Museu Institut d'Alaska. Ua auta damb sonque 28.000 annades ei en eth Museu Institut Smithsonian.
Environament[modificar | modificar la font]
Ère originari d'Euròpa e eth sòn ancessor ère ua forma de bisont mès primitiu (Bison shoetensacki). Ei atau qu'eth bisont des estepes siguec vadut hè 900.000 annades. Que i an classades diuerses sos-espècies:
· Bison priscus mediator : originari de França, Occitània e Euròpa. Plan de sòns fossils an sigut trapats ena Corresa occitana e tanben en Tautavelh (Rosselhon catalan). Es despulhes sigueren trapades en baumes on i demorèc er òme. Ère un animal semblant a Bison priscus priscus.
· Bison priscus priscus : originari de Russia e Euròpa, ère era sos-espècie mès gran de totes.
· Bison priscus gigas: (tanben Bison alaskensis o Bison crassicornis). Apareishèc hè 200.000 annades dempús d'ua epòca de plan de heired qu'auia hèt baishar es nivèus des aigues. Demoraua en Alaska dempús de crotzar er estret de Bering. Eth gèu que capèraua Canadà deishèc pas que i aués un espandiment dera espècie mès entàth sud per tot eth continent american. Aguesta espècie serà era ancessora des bisonts americans (Bison latifrons).
· D'autes sos-espècies an sigut pas encara descrites.
Eth bisont des estèpes demoraua enes estèpes e pradères arriques en graminees ont i auien paucs arbes. Demoraua damb eth mamot lanós, eth rinocèros lanós, shivaus e cèrvis mès tanben ath cant de predators coma leons, lops e er òme.
Eth bisont e er òme[modificar | modificar la font]
Eth bisont des estèpes ère ua ressorsa de minjar importanta pes òmes preïstorics: ère minjar e rauba. Pendent eth paleolitic miei er òme de Neandertal caçaua soent bisonts utilizant avencs coma atraps naturals. Codolós en er Òlt occitan que n'ère un d'aguesti. Pendent eth paleolitic inferior es bisonts des estèpes èren diboishats soent enes baumes europèes (Altamira,Las Caus, Chauvet) damb tot sòn poder e força. Probaubaments èren ua hònt d'ajuda religiosa e mitica importanta.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Alan Turner et Mauricio Anton. Mammifères de la Préhistoire, Nathan, 2004.
- (en) Steppe bison, article de la BBC présentant le bison des steppes.
- (en) Le bison des steppes sur Beringia.org.


text:
Mognéville
Mognéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Mognéville #aperténer a las Beauvau, a las Amboise[1] (Modèl:XVIe Sègle), de contunh als Choisy, marques de Mognéville (Sègle XVII).
La municipalitat se trucava encara Moignéville a Modèl:La s mini- e XVIIIens, de las pèças oficialas del ministèri de las finanças en 1823 la testifiquen.
La Mois invalide (d'agost)M, los Alemands de laModèl:3 e division de Panzer-Magraners, una unitat de la Wehrmacht, massacrent 86 abitants de quatre pòbles vesins : Robert-Espanha, Beurey-sus-Saulx, Couvonges e Mognéville.
La seigneurie de Mognéville appartint aux Beauvau, aux Amboise[2] (Sègle XVI), puis aux Choisy, marquis de Mognéville (Sègle XVII).
La commune s’appelait encore Moignéville au Modèl:S mini- et XVIIIens, des pièces officielles du ministère des finances en 1823 l’attestent.
Le Mois invalide (août)M, les Allemands de la 3en division de Panzer-Grenadiers, une unité de la Wehrmacht, massacrent 86 habitants de quatre villages voisins : Robert-Espagne, Beurey-sur-Saulx, Couvonges et Mognéville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Veire Jacques de Clermont-de Amboise.
- ↑ Voir Jacques de Clermont-d'Amboise.


text:
Almucs de Castelnòu
Almucs de Castelnòu, o Almoïs de Châteauneuf, es una trobairitz nascuda cap a 1190.
Almucs de Castelnòu èra una nòbla de Gavaudan, versemblablament eissida de la familha de Castèlnòu Randon. Es coneguda per sos escriches e principalament sos escambis amb Iseut de Capio.
Òm estima qu'èra la femna de Guigue de Castèlnòu Randon e doncas la maire de Guilhèm de Castèlnòu, nascut en 1219.
De còps, es confondida amb Azalaís d'Altièr, una autra trobairitz eissida de la noblesa gavaldanesa.


text:
Martin Niemöller
Martin Niemöller (14 de genièr de 1892 - 6 de març de 1984) foguèt un pastor e teologian alemand. S'opausèt al regim nazi.
Li atribuisson lo poèma seguent:
Quand los nazis venguèron quèrre los comunistas
Diguèri pas res, qu'èri pas comunista..
Quand venguèron quèrre los socialdemocratas
Diguèri pas res, qu'èri pas socialdemocrata.
Quand venguèron quèrre los sindicalistas
Diguèri pas res, qu'èri pas sindicalista.
Quand venguèron quèrre los josieus
Diguèri pas res, qu'èri pas josieu.
Puèi me venguèron quèrre
E i aviá pus degun per protestar.


text:
Un ministre, un deputat e… un president
Dissabte passat, lo 19 de novembre, convidat pel Deputat Sebastien Denaja al repais republican de Florensac, Joan-Loís Blenet, co-president de la Confederacion Calandreta, , rescontrèt la Dòna Najat Vallaud-Belkacem, Ministra de l’Educacion Nacionala.
Manquèt pas de li far part dels problèmas e de las espèras de Calandreta !
Aquí lo ligam de l’article.
Batejada dels Calandrins
L'establiment d'ensenhament superior occitan APRENE e la còla 2016-2017 dels calandrins (apreneires per far de regentas e regents de Calandreta) vos convidan a la Batejada, lo dimars 13 de decembre de 2016 a 19 oras al Fogal de las Campanhas a Pesenàs (10 plan Frederic Mistral). Reservatz vòstra data e venètz nombroses.
SOSTEN AL CIRDÒC
La comuna de Besièrs decidiguèt de se desengatjar financièrament del Centre interregional de desvolopament de l’Occitan : Cirdòc
Es fondamental d’aver d’estructuras qu’òbran per la cultura occitana. En consequéncia lo burèu de la Confederacion Calandreta decidiguèt d’aderir a l’associacion de sosten al Cirdòc : AMICS DEL CIRDÒC e de prepausar a tot lo movement Calandreta d’aderir, associacions e particulièrs.
Aquí lo ligam per rejónher l’associacion dels AMICS DEL CIRDÒC
La Calandreta de Bocòna s’agrandís
Aquesta escòla nasquèt, en novembre de 2013, d’un projècte associatiu, uman e cultural. En rota cap a la contractualizacion amb l’Estat e sostenguda per la comuna de Leguevin, es gerida associativament pels parents.
Aquesta escòla far partida d’una ret que s’acampa en federacions departamentalas, regionalas e una confederacion. Respond a una Carta que definís son projècte global a l’entorn de 4 pilars : l’immersion en lenga occitana, la pedagogia que s’inspira de las tecnicas Freinet e de la pedagogia institucionala, la cultura occitana e s’associar per far escòla.
Tre la pichòta seccion de mairala, l’ensenhament en immersion mèna los enfants a descobrir una diversitat de lengas e culturas. Aquesta accion a per tòca de desvolopar un esperit de toleréncia e de respècte de la diferéncia. Aqueste aprendissatge de la lenga regionala se pòt concretisar pel passatge d’un brevet especial occitan en fin de 3èna. Per çò qu’es de la pedagogia, es dicha « activa » e s’inspira de la dinamica Freinet e de la pedagogia institucionala : balhar la pauraula a l’enfant, lo menar a l’autonomia, regular la vida de grop e se ne servir coma vector d’aprendissatge. Utiliza « d’institucions » e d’aisinas que van dins aqueste sens : lo Conselh, lo Qué de nòu, la correspondéncia, lo trabalh cooperatiu, l’auto-avaloracion… que vènon noirir los aprendissatges de l’escolan dins la tòca de las transpausar a la realitat de l’enfant fòra l’escòla… Dempuèi sa dobertura, lo concèpte agrada dins la regiona e l’escòla s’agrandís !
De fach, dempuèi setembre de 2016, la capacitat d’acuèlh dels escolans (calandrons) a doblat. Quand, en setembre de 2015, i aviá 13 enfants, una ensenhaira (regenta) e 2 ajudas mairalas, uèi son 25 escolans, 2 ensenhairas e 3 ajudas mairalas que se despartisson dins 2 classas de la pichòta seccion al CE1. L’ensenhament se perseguirà, a tèrme, fins al CM2. Se desiratz d’autras entre-senhas o tot simplament descobrir la Calandreta de Bocòna e son especificitat podètz contactar l’escòla sus : calandreta.bocona@gmail.com o seguir sas actualitats sus sa pagina Facebook « calandreta de bocona ».
Adaptat de l’article publicat lo 23/11/2016 per La Dépêche.
La Marcèla (Delpastre) e la Miquèla (Stenta) a la Calandreta de Ginhac
Dimècres 30 de novembre
19h00, a la Calandreta la Garriga,per lo darrièr cafè òc de l’annada.
30 de novembre, Sant Andrieu, fièira de Ginhac, dempuòi lo temps que Matièu Salèm èra jovenòme e saique benlèu un pauc abans.
30 de novembre de 2016, totes los ases (escaisnom de los de Ginhac) seràn pas a la fièira e d’unes, fin finala pas tant ases que çò que semblan, s’assadolaràn a se donar lo conflitge de bona pastura lemosina fenejada fa d’ans per Miquèla Stenta e Carles Camberoque (fòtos), dins la bòria de la Marcèla Delpastre.
Miquèla STENTA, fotografias de Charles CAMBEROQUE, Marcelle Delpastre à fleur de l’âme, Vent Terral, 2016.
Nascuda e defuntada a Germont, comuna de Chamberet en Corèsa ont totjorn visquèt, Marcèla Delpastre (1925-1998), es un autor màger de la literatura occitana contemporanèa. En occitan coma en francés, s’illustrèt dins totes le genres : poesia, contes, memòrias, etnografia, eca…
Dins aquestas paginas, qu’obesissan al genre biografic, s’agís de se sarrar d’uns personalitat originala, païsana e poèta, e de ne permetre la coneissença a un public larg. E delà de la Marcèla de l’òbra literària, d’aquesta dels 7 tòmes de sas Memòrias, plan citadas, dins son occitan lemosin d’origina e reviradas en francés, çò qu’evita la glòsa e l’interpretacion, al prètz de la vertat e d’una vertat assumida d’esperela.
S’enriquisson d’un reportatge fotografic inedit, vertadièr retrach en imatges realizat an çò d’ela a la fin de las annada 70 per fotograf Charles Camberoque.
… en lenga nòstra, lo mestral, vent de tèrra : ecò sonòr de las interpelacions e del mormolh dels òmes, dels bruches dels mestièrs e de la rumor de las activitats, memòria dels espacis traversats.Un ostal d’edicion, qu’amb la participacion de totes, a permés la publicacion d’un centenat de títols : poesia, romans, contes e racontes, novèlas, assages, lingüistica, istòria, filosofia,…
Vent Terral
Pôle d’activité Val 81 / F-81340 Valence d’Albigeois
Tél : 33 (0)5 63 56 46 87 / Fax : 33 (0)9 59 10 73 72 http://www.vent-terral.com/blog/
A 7 oras dau vèspre: repais partejat, cadun pòrta quicòm de manjar, de beure, de dire…
Venètz nombrosas e nombroses…a la Calandreta de Ginhac, 19h, camin de carabòtas. (còsta lo licèu agricòla)
Per trapar la sala :
De Besièrs A75 sortida Clarmont d’Erau / Canet, prene Canet, traversar lo vilatge, sautar Erau e arribar a la D32 que va de Montanhac a Ginhac. Direccion Ginhac. Un pichon desenat de quilomètres, giradoira que va a drecha a Popian, St Bausèli, en fàcia a Ginhac, e a man gaucha cap al licèu agricòla e al camin de Carabòtas. Prene aquel camin passar davant lo licèu e la calandreta es aquí tocant, a drecha.
Si que non autorota A750 dusca a Ginhac, 2nda sortida en venent de Montpelhièr, 1ra aprèp lo pont sus Erau en davalant d’Aubrac. Arribar aquí dins una giradoira, prene la direccion de Montanhac, Belarga, Canet en daissant Ginhac dins l’esquina. Primièira giradoira qu’encontratz puòi, a un parelh de quilomètres de la sortida de l’A750, cau prene a drecha lo camin de Carabòtas, licèu agricòla. Passar davant lo licèu e la calandreta es aquí tocant, a drecha.
Aquel qu’es pas content que se crompe un GPS (aquò empacha pas que se vire tanben lo cuol al vent).
Per parlar occitan, se rescontrar, faire riqueta e s’assabentar los cafès occitans
Per quals?
Tot lo mond, sòcis o pas de l’associacion, locutors o pas de la lenga d’òc, dau nenon pas tròp plorinejaire, al papeta rance pas tròp repapiare, e mai eles! Basta d’aver enveja d’ausir e de parlar l’occitan, (per aqueles qu’o pòdon), lenga en libertat, occitan de carrièira o patés de facultat.
Coma?
Segon la formula consacrada « Venètz e portatz » Qual de beure, qual de manjar, de sucrat o de salat, de pebrat per racontar… Metem tot amassa e partejam.
A l’entorn de?
Lo tèma es aquí per faire montar l’alhòli e nos assabentar, en segonda partida de serada, un convidat de tria presenta son trabalh, e una discutida s’enseguís. Per s’acabar en galejadas e cançons.
Mercés d’o faire assaupre al vòstre entorn, de faire virar, que tant que vira fai de torns!
Joan-Loís Blenet : « volèm totei lei drechs per l’enfant ! »
Le président de la Confédération Calandreta – écoles associatives en occitan – saisit l’anniversaire de la signature française de la Convention Internationales des Droits de l’Enfant pour réclamer de l’Etat qu’il signe également son article 30 – celui qui reconnaît le droit de parler sa langue à l’enfant, dans son milieu ambiant.
Disètz que la França refusa de ratifiar l’article 30 de la Convencion Internacionala dei Drechs de l’Enfant, aquela que ditz qu’un enfant a lo drech d’emplegar sa lenga. Coma s’exprimís aqueu refùs ?
Nos vèn escondut per una publicitat messorguièra. La França valorisa la diversitat culturala d’un biais oficiau, e dins la realitat entrepacha que s’exprimisse . L’accion publica es d’afichar de drechs que ne’n son pas. En 1989, la signatura de la Convencion internacionala – mens son article 30 – nos a rementat que deja en 1966, la signatura francèsa dau Pacte Internacionau dei Drechs Civics e Politics, escafava premier l’article 27, aqueu que parlava dei drechs dei minoritats.
En realitat la lenga nòstra se parla quasi plus dins lei familhas, onte se transmete pas ais enfants. Am’aquò es que se pòu encara parlar de lenga dau país, s’es mòrta ?
Vos dirai que li a de monde per parlar, muma se podem pensar qu’aqueu nombre demenís. Mai podem pas taisar que nòstrei lengas regionalas fuguèron roïnadas. Vuei nos dison que plus degun ne’n demanda. Nosautres, ai Calandretas, ce que vesem, es qu’am’una ofèrta d’ensenhament de qualitat, aquela demanda aumenta. La reconoissença per la Convencion dei Drechs de l’Enfant devriá, amé de drechs reconoissuts, milhorar encara aquela qualitat, e mai la partejar dins lo monde educatiu.
La França reconois sei lengas au sieu, pas au defòra
Perqué lançar una campanha am’un comunicat a l’escasença de la Jornada Internacionala ?
Siam confrontas a la messòrga d’un Estat que ditz que nòstra lenga se parla pas. Es escquisofrenic : dins lo país ditz que lei lengas regionalas son dau patrimòni de la França, e au defòra ditz qu’existon pas !… A messòrga d’Estat, responsa dei Calandretas sota la forma d’un messatge clar. Maugrat la dificultat – e la negacion dau drech – la volontat dau public deis escòlas associativas en occitan fa créisser l’ofèrta d’ensenhament en lenga nòstra : ne’n siam ara a 65 escòlas, e tres Collègis, amé 3600 calandrons e 210 collegians, en auça de 5% en 2016. E a Montpelhier avèm en projèct de perseguir lo collègi per un licèu.
Dins un sistèmi escolari onte public e sector associatiu prepausan d’ensenhament en occitan, de qu’aduson lei Calandretas ?
Auçan lo nivèu, la qualitat de l’ensenhament de la lenga – en immersion. E auçar lo nivèu es una exigéncia. Am’un nivèu febla, coma esperar deman de formar d’ensenhaires que podràn ensenhar vertadièrament l’occitan ? Mantenir lo nivèu es essenciau, bòrd qu’am’un occitan mediòcre aurem jamai deman de bòn ensenhaires per faire passar la lenga a la generacion que l’entende pus a l’ostau.
communicat premsa Calandreta jornada dreches de l’enfant.pdf
Mardi 15 Novembre 2016 / Michel Neumuller / Aquò d’aqui
Calandreta denóncia
Dobèrta en 2015 l’escòla immersiva en occitan de Lavaudieu aculhís 16 escolans
Escolans, professors e parents s’acampèron dimarç passat pel gostar de la dintrada, dins los locals de l’anciana e novèla escòla de Lavaudieu (uèi logada a de particulars).
L’aventura comencèt en Briudés en setembre de 2015. Un an mai tard, l’escòla immersiva en occitan de Lavaudieu compta 16 escolans. Dimarç, parents e escolans s’acampèron a l’ora del gostar.
Dins lo vilatge de Lavaudieu s’ausisson de crits d’enfants coma los autres. Mas lor escòla (e la lenga que parlan) es, fòra de comun.
Cinc escolans de mai
Creada per l’associacion Calandreta Ribeirona, quitament nascuda en 2013, es una escòla laíca associativa immersiva en occitan. E la formula fonciona. Per aquesta dintrada, comptan cinc escolans de mai, çò que pòrta lo nombre d’escolans a 16. Vènon de Lavaudieu, Briude, Paulhac, Autrac… « L’objectiu es d’arribar a 20 escolans » precisa Thomas Ganlut, membre de l’associacion Calandreta Ribeirona. Los escolans son dins una classa multinivèls, enquadrats per la regenta Isabèla Peatier, l’ajuda Anne-Lucie Huchet e tanben un servici civic.
Calandreta existís dempuèi trente ans e compta 65 escòlas, que 3 se trapan en Auvèrnhe (amb Puèi de Velai e Orlhac). « Es reconeguda per l’Educacion Nacionala e seguís son programa, explica Thomas Ganlut. Mas cal esperar cinc ans per obténer la contractualizacion de la classa e doncas lo finançament del salari de l’ensenhaire per l’Estat ». Per l’ora, son los eveniments organizats per l’associacion culturala e los parents que finançan l’escòla. « Èsser dins l’escòla demanda un engatjament dels bèls dels parents. »
En mai de l’ensenhament en lenga occitana, l’escòla aplica las tecnicas Freinet e Oury. Un aprendissatge en immersion e per l’experimentacion qu’agradèt a Gérard Barriol, vengut de Champanhac. Son filh de 5 ans, Leonard, arribèt ongan a l’escòla. « Çò que nos balhèt enveja, es lo sistèma educatiu que respècta lo ritme de cada enfant. L’estructura de la Calandreta revertava nòstra vision de l’educacion. »
En mai de la Calandreta, l’associacion Calandreta Ribeirona organiza tanben de gostarsÒc doberts al public, una dictada, un balèti/concèrt, un festenal de l’enfança…
D’aprèp Lydia Berthomieu
Formacion Cap d’Establiment
Los 11 e 12 d’octobre passats un vintenat de caps d’establiments Calandreta venguèt participar a las jornadas de formacion continua « Cap d’Establiment » dins los locals de la Confederacion a Montpelhièr.
Venguts d’Aquitània, Auvèrnhe, Lemosin, Miègjorn-Pirenèus, Lengadòc e Provença los regents/caps d’establiments escambièron sus sas practicas, sos questionaments… Seguiguèron tanben doas intervencions sus las finanças e la Lei Debré e sus la situacion del cap d’establiment fàcia a las institucions Educacion Nacionala.
Còsta Pavada : la novèla Calandreta de Còsta Pavada inaugurada
Pendent l’inauguracion, dissabte./Fòto DDM Th. G.
Jean Luc Moudenc inaugurèt dissabte los novèls locals de la Calandreta , en preséncia de Miriam Bras, presidenta de la federacion departamentala Calandreta e de Cristina Noble, presidenta de la Calandreta Còsta Pavada. La Calandreta quitèt sos locals de l’escòla Armand Leygues a la demanda de l’Educacion Nacionala, en 2015. La comuna proposèt los ancians locals de l’escòla mairala Pugens-Limayrac per i desplegar sas activitats pedagogicas, en acòrdi amb l’implantacion istorica de l’associacion occitana dins lo barri. Las òbras de renovacion (155 000 € preses en carga per la vila) foguèron realizats pendent l’estiu de 2016, per fins que las còlas e los escolans i posquèsson far sa dintrada al 1èr de setembre.«La Calandreta de Còsta Pavada es la primièra creada a Tolosa, se faguèt i a mai de 30 ans», remembrèt Jean-Michel Lattes, 1èr adjonch al conse, en carga de la cultura occitana.
Th. Gausserand
Revirada de l’article de La Dépêche. Publicat lo 03/10/2016
Un novèl director a l’escòla occitana de Peireguers
Guilhem Villa succedís a Matèu Pragout. Rescontre
Dempuèi la dintrada escolara, la Calandreta de Peireguers a recrutat un novèl director, en remplaçament de Mateu Pragout, tornat dins son Lengadòc familial. Rescontre amb Guilhem Villa, 32 ans, que fa tanben lo professor a l’escòla occitana per immersion.
« Sud Ouest ». Qual es estat vòstre percors professional ?
Guillem Villa. Sei biarnés, d’Ortès, ai fait daus estudis de regent a l’IUFM, puei ai trabalhat coma assistant d’educacion pedagocic, professor de mat au collegi Pablo Picasso de Perigüers puei coma CPE (conseiller principal d’éducation, NDLR) a la ciutat escolaria Giraut de Bornelh en Essiduelh, jusca en junh. Ai totjorn agut lo project de far lo mestier de regent dempuei 5 anadas. En mai de quò, sei plan interessat per l’ornitologia, ai fait daus estudis e de las animacions dempuei dietz anadas.
E qué provoquèt vòstra venguda a laCalandreta ?
Quò comencet per un SMS de Charlota (Delatge, regenta per los pitits a la Calandreta), que coneisse bien. Ela me parlet de l’escòla emb estambòrd, ai passat las intervistas e me veiqui !
Quina preparacion per aquesta mèna de mission ?
D’en prumier, falia me botar a niveu en lenga. Ai estudiat pendant l’estiu coma ma femna Clementina a l’EOE (l’Escòla Occitana d’Estiu a Vilanòva d’Olt), onte ai rencontrat Micheu Chapduelh que fuguet mon professor. Ai rencontrat e parlat Joan Ganhaire tanben. Parle coma mon vesin de Brochau, e prenem totas las occasions de parlar coma ma femna. Aqui fasem mai de 50 % de l’ensenhament en occitan.
Qual es l’ambient de trabalh ?
Mateu Pragost faguèt un brave trabalh, l’ambiença s’es bien ameliorada l’an passat, a fait totplen de projets coma los eslevas, coma lo carnaval, chantar a la Felibrejada. Los membres de l’esquipa pedagogica s’endevenen plan ben. Avem lo sosten daus parents, dau bureu daus benevòles.
Sus quins projèctes anatz trabalhar dins los meses que vènon ?
Volem los far trabalhar sur las praticas paisanas e la diversitat locala : lo trabalh dau bois de fusta, lo visme per far los paniers, coneisser los auseus, lo vergier…
Mai d’infos sus http://occitan.blogs.sudouest.fr/
De notar : pas de revirada de las responsas de Guilhem Villa qu’èran ja redigidas en occitan.
Albi – La cultura de l’occitan per las arts – Festenal dels Petits cailloux
Un talhièr maquilhatge fòrça presat. /Fòto DDM, P.G.
Èra pas necessari de parlar occitan per anar al festenal dels Petits cailloux. E i aviá fòrça familhas ièr sul sit de Prat graussals per aquesta manifestacion organizada per Albi occitan. Totes los enfants èran pas escolarizats a Calandreta, mas aquesta cinquèna edicion, que son succès es totjorn mai grand, èra lo mejan de sensibilizar los parents a la lenga occitana pel biais de la cultura e de las arts.
A 3 h del tantòst, mai de 500 personas se butassavan a l’entorn dels talhièrs. L’associacion qu’es en cèrca de benevòls aurà benlèu trapat demèst aqueste mond de personas volontàrias per s’investir. La Calandreta d’Albi es una escòla laíca e associativa, immersiva en occitan. L’escòla existís dempuèi setembre de 2008 e aculhís un cinquantenat d’escolans de la tota pichòta seccion al CM2.
Los enfants èran encantats per l’armosfèra de la jornada. Maquilhatge, acrobacia, dessenhs, fòrça jòcs èran prepausats. Lo solelh èra, el tanben, de la partida per balhar un bel ambient de fèsta a aqueste rendetz-vos.
Article adaptat de La Dépêche. Publicat lo 25/09/2016 a 03:52, Mes a jorn lo 25/09/2016 a 10:26
Calandreta Vilafranca de Lauragués : l’occitan, es pas sonque pels enfants !
I a de nòu del costat de la Calandreta, l’escòla immersiva en occitan, per aquesta dintrada de 2016. L’associacion a, entre autre, previst d’organizar des corses pel adults.
Los futurs bilingües occitan-francés an tornat prene lo camin de l’escòla.
Dijòus 1èr de setembre, la Calandreta de Lauragués, escòla associativa immersiva en occitan installada a Vilafranca de Lauragués, tornava dobrir sas pòrtas al 3 avenguda de Carcassona.
Ongan, 8 escolans aprofièchan dels corses dins lo prefabricat : dos en pichòta seccion, dos en mejana seccion e quatre en granda seccion (contra 6 escolans en tot la primièra annada). Per ara l’esòla pòt aculhir fins a 10 escolans.
( de legir tanben : À quoi ressemble la Calandreta ?)
Cal tanben soslinhar l’arribada d’una novèla ensenhaira, la renovacion de la cort de recreança d’ara en davant mai granda e la creacion d’una dintrada novèla.
Lèu un terren novèl per la Calandreta
Se las pòrtas de la Calandreta dobriguèron en debuta d’annada sul terren de l’avenguda de Carcassona, l’associacion a trapat un endrech novèl per installar son prefabricat. Pasmens, coma lo permes de bastir es pas encara valid, l’annada se debanarà dins los locals costumièrs. De mai las recèrcas s’arestaràn pas aquí.
« L’ideal seriá totjorn d’aver un bastiment « en dur « », precisan Priscille Paccoud e Marlène Ratel, membres de l’associacion Calandreta de Lauragués. A l’ora d’ara, sabon pas encara quora la Calandreta se podrà installar dins de locals novèls.
De corses pels adults
Mas ongan çò de mai novèl es l’organizacion de corses per adults !
L’idèa venguèt pas de nautres, explica Priscille Paccoud. Al forum de las associacions de Vilafranca, nos es estat demandat mantuns còps se prepausàvem de corses pels adults e ongan, sèm capables d’o far qu’avèm dos benevòls que se ne pòdon cargar.
Aital, cada dimarç fòra vacanças escolaras e tre setembre, los corses se debanaràn de 20 h 30 à 21 h 30 dins la sala de l’anciana percepcion, placèta del general de Gaulle (a costat de la bibliotèca e en fàcia de la Pòsta).
I a ja qualques personas marcadas mas l’associacion pòt aculhir fins a 20 personas. La tarifa es de 90 euros l’annada, e 5 euros de mai d’inscripcion a l’associacion.
Infòs
Per se marcar als corses per adults : www.calandreta-du-lauragais.org o 06 68 54 55 77.
La Calandreta de Castanet faguèt sa dintrada
La Calandreta de Castanet èla tanben faguèt sa dintrada lo 1èr de setembre. Amb 62 escolans ongan, los efectius cambian pauc, mas caldriá butar las parets per aculhir totas las demandas…
Per aquesta 22èna dintrada, l’escòla aguèt lo plaser d’aculhir Valèria, una ensenhaira novèla pels pichons de mairala. L’autra noveltat de la dintrada es l’arribada de Solène, primièr servici civic dins l’estructura, que participarà al desvolopament del projècte de l’escòla amb l’ajuda de las còlas educativas actualas (compausadas de tres ensenhairas e quatre ajudas e animators peri-escolars).
L’annada escolara passada foguèt l’escasença de celebrar gaujosament los 20 ans de l’escòla amb fòrça eveniment dins la vila, amb entre autres l’emission de ràdio del 18 de junh menada pels enfants sul tèma de la lenga e de la cultura occitanas sul mercat « Verte Prairie ». Aquesta serà lèu difusida sus Ràdio Occitània e serà tanben disponibla sul sit oèb de la Calandreta : www.calandreta-castanet.fr.
Ongan tot deuriá contunhar amb fòrça eveniments culturals e ludics, en començar per son mercat, d’ara endavant tradicional, « Calandreta prepara Nadal » en novembre, de talhièrs recreatius, la participacion al carnaval, e benlèu enfin son quite gigant. La calandreta serà tanben en sosten de Fèsta d’Òc per l’organizacion d’un cine-debat pendent lo festenal Occitània sus Castanet lo 13 d’octobre venent.
Trantalhetz pas a seguir tot aquò sul sit oèb de l’esòla : www.calandreta-castanet.fr
Artifalha a la Calandreta del Galhaguès
La Calandreta del Galhaguès organiza son artifalha lo dimenge 25 de setembre de 2016 !
Se debanarà sus la placèta Joffre de Galhac, amb , sus plaça, restauracion e beguda. Los beneficis collectats seràn utils per metre en plaça los projèctes pedagogics de l’escòla. Tarifa : 3 € del mètre, 2 mètres minimum. Inscripcions al 06 64 64 27 55 o per mail a l’adreça : vide.grenier.oc@gmail.com.
La Calandreta de Galhac, qu’es aquò ? Escòla associativa fondada sus l’immersion en lenga occitana e la pedagogia activa, la Calandreta de Galhac, dobriguèt en 2008 amb 5 calandrons, mercé a la mobilizacion e a la determinacion de qualques familhas, sostengudas per la federacion Calandreta de Miègjorn-Pirenèus. Uèi un seissantenat d’escolans es marcat de la pichòta seccion de mairala al CM2. Las escòlas Calandreta fan partida d’un grand movement e son constituidas de quatre pilars fondamentals. Son d’escòlas associativas, l’escòla viu doncas mercé a l’investiment de cada parent per fin de permetre un bon foncionament. Los parents e la còla educativa s’assòcian per far escòla.
Un autre element essencial de las escòlas Calandreta es l’aprendissatge de l’occitan per l’immersion : es la lenga parlada a l’escòla e los enfants aprenon a legir e escriure en occitan. Lo francés interven coma una lenga estrangièra al CE2, a rason de 2 h per setmana per arribar a 6 h per setmana al CM2. Enfin, Calandreta utiliza una pedagogia institucionala inspirada dels metòdes actius, coma Freinet, Oury, que permet, entre autres, de desvolopar l’autonomia dels enfants, dins lo respècte de lor ritme d’aprendissatge.
Revirat de La Dépêche du Midi. ladepeche.fr. Lo 11 de setembre de 2016
Una novèla escòla occitana ven de dobrir
Nòu escolans vènon d’integrar una tota novèla escòla mairala bilingüa, laíca e associativa, la Calandreta deth Coserans. Al 36, avenguda Gallieni, Manon, l’ensenhaira acuèlha los calandrons. Lo planpè d’aqueste ostal, amb una sala de classa, una sala de dormida e un jardin dels bèls per las recreanças, foguèt entierament alestit pels parents pendent l’estiu. L’escòla es afiliada a la federacion Calandreta de Miègjorn-Pirenèus que compta mai d’un vintenat d’establiments sul territòri. Aquesta mèna d’establiment utiliza lo metòde de l’immersion lingüistica tre la mairala per fin de valorizar e de desenvolopar las capacitats d’enfants joves-joves a aquesir una segonda lenga e a mestrejar doas lengas d’un biais equivalent.
Rendètz-vos dissabte per l’inauguracion
Las Calandretas s’inspiran de las tecnicas Freinet e de la pedagogia institucionala, balhar a paraula a l’enfant, lo menar a l’autonomia, favorizar la vida de grop. Utiliza d’aisinas pedagogicas que van dins aqueste sens : lo Conselh, lo Qué de nòu, la correspondància escolara, lo trabalh cooperatiu, l’autoavaloracion.
Julien, lo paire de Ninon, es encantat de la dobertura de la Calandreta : «Fa mai d’un an qu’avèm començada aquesta aventura associativa. Lo jorn de la dintrada es un bèl abotiment per nòstres enfants ! Mas l’aventura fa pas que començar e se perseguirà l’annada tota, al quotidian. Nos cal organizar d’eveniments que permetràn de finançar e far viure la Calandreta.»
Los parents mercèjan los donators que permetèron a la Calandreta de San Girons de se lançar. De mai es totjorn possible de sosténer aqueste projècte en far un don. La volontat de l’escòla es de far viure la lenga d’òc e de promòure la cultura occitana sul territòri. L’inauguracion de l’escòla, festiva, en musica, se debanarà dissabte.
Contact : Calandreta deth Coserans, 36, avenue Gallieni à Saint-Girons ; calandreta.deth.coserans@gmail.com ; Tél. 06 43 52 80 56 ; occitan-couserans.jimdo.com
Revirada de l’article del 06/09/2016 de La Dépêche du Midi.
Bona dintrada 2016-2017
Descobrissètz lo Prèmi Literari Calandreta 2016-2017
La Calandreta Dagtenca lança la 3èma edicion del Prèmi Literari Calandreta, amb lo sosten de Lectura e Òc e del CIRDÒC. Lo Prèmi es dobèrt a l’ensemble dels establiments, que sián o pas afiliats a la ret Calandreta.
Cada classa legirà una seleccion de 4 libres occitans, especifica per cada cicle, que lo detalh es a descobrir aquesta annada sus la FaBrica. Al long del projècte, los enfants poiràn partejar sus aquel site lors avises e impressions sus lors lecturas dins la partida comentaris.
La seleccion legida, los escolans procediràn al vòte de lor obratge favorit. Poiràn tanben trabalhar a la realizacion d’una creacion originala inspirada de lors lecturas. Los resultats seràn divulgats lo 5 de mai de 2017 a Agde, pendent la Passejada literària.
Las inscripcions seràn dobèrtas fins al 28 de setembre. Las condicions de participacion, las seleccions e las modalitats practicas son de descobrir sus la pagina dedicada de la FaBrica.
Objectius pel regent
Motivar los escolans a l’entorn d’un projècte de lectura bèl Permetre al dintre de la classa escambis e causidas a l’entorn d’òbra literàrias occitanas Menar los escolans a afortir lor creativitat en esperlongar lo prèmi en l’espleitar d’un biais transversal.
Interèsses pels escolans
– Descobrir lo plaser de legir e la literatura occitana
– Aprene a criticar e participar a l’eleccion d’una òbra literària
– Esperlongar lo prèmi en crear en còla o per classa en ligam amb l’òbra causida (en arts visualas, en lenga, en descobèrta…)
– Rescontrar los autors e illustrators occitans e participar a la mòstra de las òbras
La FaBrica partenària
Totas las entresenhas sul Prèmi (seleccion, reglament, infos practicas…) son de trapar aquí sus la FaBrica d’Occitanica.
Venètz partejar las criticas de vòstra classa sus la FaBrica : tota l’annada, escambiatz amb los autres legeires en comentant las òbras de la seleccion.
Toutes les œuvres sélectionnées http://fabrica.occitanica.eu/labasa/premi-literari-calandreta
Mairala
#Lo lop que voliá cambiar de color
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Lo caton, la guita e la cabra
Ne saber mai / Partejar sa critica
#L’òrt de Nicolau
Ne saber mai / Partejar sa critica
#L’ostal dels lops
Ne saber mai / Partejar sa critica
Cicle 2
#Lo caton d’Elodia
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Lo rei dels corbasses
Ne saber mai / Partejar sa critica
#La ronda del diable
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Lo beveire de tinta
Ne saber mai / Partejar sa critica
Cicle 3
#L’òme sortit de la mar
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Lo secret deus bòscs de Lascaus
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Contes de la calandreta
Ne saber mai / Partejar sa critica
#Lo Pichon Micolau en provençau
Ne saber mai / Partejar sa critica
Calendièr del prèmi
Setembre
– Inscripcions de las classas e pre-inscripcions per de rescontres d’autors
De setembre a març
– Temps de lectura per las classas
– Organizacion d’activitats a l’entorn del prèmi literari pels que desiran
A partir de febrièr
– Recepcion del material per votar
Abans lo 24 de març
– Transmission de la causida a l’escòla Calandreta Dagtenca
Lo 5 de mai a la Passejada literària en Agde
1- Anóncia de las resultas del prèmi (per cicle)
2-Rescontre d’autors
3-Mòstra de las creacions dels participants
Contàcte
Escòla Calandreta Dagtenca
1 rue Jean Moulin
34300 AGDE
04 67 00 16 46
calandagde@free.fr
Inauguracion dels novèls locals de la Calandreta d’Albi
L’escòla Calandreta vei mai grand
Djòus de ser, l’escòla Calandreta d’Albi inaugurava sos novèls locals installats al 44 carrièra Croix-Verte, a dos passes del centre-villa. La mudason de l’escòla associativa occitana, en data del 1èr de mars, es la consequéncia de la decision de la Comuna de balhar l’ancian emplaçament (Square Amirial-Abrial) al Centre social de Lapanouse-Saint-Martin-Jarlard. Una nòva puslèu plan aculhida per l’escòla que s’arrèsta pas de créisser. Mas abans que los escolans i posquèsson pausar definitivament son cartable, lo camin foguèt long. Al mes d’agost passat, quand aquesiguèron los locals, » i aviá tot de far », explica Amelia Labat, presidenta de l’Associacion Calandreta, que gerís l’escòla e lo recrutament de las ajudas-mairalas. « Èra pas qu’un èrm, lo vuèg total ».
«Un vertadièr movement popular»
La renovacion dels locals se faguèt sus 7 meses, d’agost de 2015 al mes de febrièr passat. L’associacion Calandreta, que financèt una partida de las òbras, joslinha un « vertadièr movement popular ». Un seissantenat de benevòls, fòra los parents d’escolans, nos venguèron ajudar a tornar metre los luòcs en estat », explica la presidenta. Los professionals prestèron de material quand los particulièrs aportèron una ajuda financièra. « Mas, delà d’aquestes dons generoses, lo mond prenguèron sus son temps personal per balhar a l’escòla aquestes novèls locals. Venián trabalhar las dimenjadas e los sers en setmana », s’estona encara Amelia Labat reconéissenta.
Los benevòls, totes convidats a l’inauguracion dijòus de ser, se sentisson totjorn far partida de la vida de l’escòla e contunhan de portar de mobilièr. Un movement de solidaritat que balhèt lo mot d’òrdre del talh long dels meses : la bona umor.
Uèi, l’escòla Calandreta d’Albi es plan installada carrièra Croix-Verte. Lo crapàs e la polsa an desaparegut per daissar plaça a un luòc pròpri e sanitós. Sus las parets, se pòdon ara legir los jorns de la setmana e los meses de l’annada, en occitan. L’escòla aculhís tres classas de la tota pichòta seccion al CM2, siá pas mens de 45 dròlles que sos corses son assegurats per tres ensenhaires : dos estacats a l’Educacion Nacionala e un a la Federacion regionala Calandreta.
Revirada del artcile de F.C – LADEPECHE.fr. Publicat le 18/06/2016.
La Calandreta de Tarba lança un crowfunding per renovar sos locals
La Calandreta de Tarba lança una campanha de finançament participatiu per la renovacion de l’escòla. L’apèl a don es lançat sus l’aplicacion Hello Asso Calandreta deu pais Tarbes . Amb los fons collectats, l’escòla projècta :
1- la renovacion de las salas de classas vengudas vetustas
2- l’amenatjament de la cort e del camin d’accès a la Calandreta
Las Calandretas son d’escòlas bilingüas occitanas en contracte d’associacion amb l’Educacion Nacionala. La Calandreta deu país Tarbès foguèt creada en 1993. Las calandretas son d’escòlas associativas laícas lei 1901. Cada escòla es sostenguda e gerida per una associacion constituida pels parents d’escolans.
Calandreta utiliza lo metòde d’immersion lingüitic tre la mairala per fin de valorizar e de desenvolopar las capacitats dels enfants a aquesir joves-joves una segonda lenga. L’educacion bilingüa desenboca sus una vertadièra dobertura multiculturala, çò que mèna los enfants a descobrir la diversitat dins lo respècte de las diferéncias.
La lenga occitana es a l’encòp lo centre e lo còr del patrimòni, pròpri a la region, que balha a l’enfant sas rasigas e son identitat. Calandreta desira far aimar nòstra lenga e nòstra cultura. L’occitan es la lenga ensenhada e ensenhanta.
La Calandreta deu País Tarbès aculhís 67 enfants repartits en tres classas :
tota pichòta seccion, pichòta seccion, mejana seccion, granda seccion, CP, CE1, CE2, CM1, CM2.
7 juin 2016 | Tarbes7.fr|
Calandreta e Ikastola acampadas dins lo meteis luòc
Les responsables de Calandreta et Seaska ont détaillé leur projet d’école par immersion © PHOTO M.-C. I.
Divendres, un quinzenat de familhas participèron a l’acamp organizat per Calandreta e Seaska per presentar lor projècte de creacion d’un grop escolar en immersion gascon-basc, au Bocau, en preséncia d’un detzenat d’elegits : lo conse de Bocau, la deputada, lo conselhièr departamental, mantuns representants d’associacions bascas e gasconas.
Segon los organizators, lo projècte es innovant. S’agirà de mutualizar de locals en tot crear d’establiments juridicament distincts – un per cada lenga – cadun en contracte e reconegut per l’Educacion Nacionala, gerit per una associacion (parents, etc…)
La causida d’un projècte d’implantacion d’una Ikastola a Bocau foguèt determinat pel recensament d’un potencial d’un trentenat d’enfants de Bocau, Tarnos et de Senhans escolarizats dins las Ikastola de l’aglomeracion. De mai, Bocau seriá la sola comuna dels Pirenèus-Atlantics de mai de 5 000 estatjants de pas aver son Ikastola.
Per la dintrada de 2017
L’objectiu de las doas associacions es de dobrir de classas de mairala per l’aprendissatge del basc e del gascon, en immersion a la dintrada de 2017, puèi de perseguir amb la dobertura, cada annada, de nivèls novèls. Segon lo responsable de Calandreta, basta de 4 a 5 enfants de 2 a 4 ans per dobrir una classa de mairala en gascon, lo complement d’efectiu monta en cors d’annada per emulacion.
Es relativament optimista : « aquí sèm en Gasconha. » Emai se a la fin de la serada una sola familha aviá mostrat son interest per una Calandreta contra uèit familhas interessadas per una Ikastola.
Concuréncia public-privat
Abans, pendent la presentacion de caduna de las escòlas, los responsables de las associacions organizatrices lausèron las vertuts de l’immersion que « consistís a immergir l’enfant dins un banh lingüistic tot al long de la jornada ».
Lo conse, Francis Gonzalez, diguèt sa preferéncia per l’immersion, lausada per Seaska, a las classas bilingüas de l’ensenhament public, defendudas per una participanta que citava l’experiéncia de l’escòla publica de Sant Martin de Senhans.
La question de la concuréncia entre escòlas publicas bocalèsas e escòla privada Ikastola o Calandreta foguèt abordada jos l’angle dels efectius, una classa de mairala bocalèsa estent menaçada a 4 o 5 inscripcions prèp (« Sud Ouest » del 15 de febrièr).
Marie-Ange Thébaud, adjoncha al conse, s’es volguda rasseguranta e estima que l’escòla publica « patirà pas d’aquesta dobertura ».
Revirada de l’article de Marie-Claude Ihuel – Sudouest.fr – lo 7 de junh de 2016
La SETMANA
La Setmana qu’ei un setmanèr sancerament en lenga occitana editat per la societat Vistedit despuish 1995.
La societat que publica tanben Plumalhon e Papagai.
Plumalhon que s’adreça aus petits a partir de 8 dinc a 12 ans. Lo vòste pichon que poderà legir istòrias, contes, bendas d’imatges, har jòcs, etc… .
Papagai qu’ei lo petit hrair de Plumalhon, que s’adreça meilèu aus pichons de 4 a 8 ans.
Vistedit, 1 arrua de Satao, BP 50486, 64238 Lescar — Tel : 05 59 81 02 59
Mèl :plumalhon@wanadoo.fr o lasetmana@wanadoo.fr
Telecargar lo bulletin d’abonament per La Setmana ací
Telecargar lo bulletin d’abonament per Plumalhon e Papagai ací
Lo pichon Nicolau en occitan
Mobilizacion per una politica lingüistica occitana dins los Pirenèus Atlantics
Tòca-i se gausas ! Es amb aquesta celèbra mesa en garda de Gaston Fébus que de militants occitans manifestèron ièr a Pau e encara aqueste matin. Protestan contra una baissa programada del budgèt dedicat a la politica lingüistica pel departament dels Pirenèus Atlantics. Vertat es que lo programa Iniciativas èra lo mai ambiciós al nivèl dels departaments. Aqueste budgèt poiriá èsser redusit de manièra drastica e risca d’èsser votat dins las oras venentas.
Es pas la primièra accion menada pels occitans en Bearn per demandar mai de mejans e mai de visibilitat per la lenga. Avián ganhat en matièra de budgèt qu’èra lo departament que balhava mai per l’occitan. Aqueste matin encara, davant lo Parlament de Navarra, metèron la pression suls elegits e sul president Jean-Jacques Lasserre. Lo conselh departamental del 64 risca doncas de demolir çò que prenguèt fòrça temps per se bastir. Sus son blòg, David Grosclaude reagís e remarca qu’aquesta decision interven quasi 1 an aprèp la debuta de sa cauma de la fam. Mai d’informacions sul site Facebook del Collectiu.
Une universitaire suisse soutient les Calandretas
Christianne Perregaux, professeur honoraire de l’université de Genève en psychologie et sciences de l’éducation était l’invitée d’honneur de l’école occitane pour une conférence sur le plurilinguisme. Ayant travaillé dans le domaine des pluralités linguistiques et culturelles, elle a également mené un certain nombre de recherches avec mise en pratique de l’éveil aux langues (langues minorées). Objectif : stimuler la curiosité des enfants sans être dans leur apprentissage mais plutôt dans l’éveil en développant des attitudes avec un aspect plus social d’un rapport à l’autre.
«L’occitan ne doit pas être une langue musée»
«Je suis sensible à ce que j’ai entendu sur les Calandretas avec à la fois la réappropriation de l’occitan et la créativité du futur. Il y a dans ce type d’école un projet de société qui me semble particulièrement fort de par son histoire mais aussi par le fait de considérer cette langue comme porteuse d’éléments forts pour l’avenir. Je considère les Calandretas comme un espace de développement durable qui, malgré la mondialisation, montre l’importance sociale et politique de chacun.
En effet la pédagogie de l’école est pour moi importante car la parole des enfants est prise au sérieux. Cet élément du développement durable est le fruit d’une démarche citoyenne car cela concerne non seulement une école mais aussi la société qui l’entoure. C’est une langue qui leur appartient et plus il y a de gens qui les rejoignent, plus cette langue revivra».
À la question d’un auditeur qui se demande si l’apprentissage de cette langue est juste une démarche pour des raisons affectives (mue par une nostalgie du passé) ou bien un outil pédagogique ?
«On est dans la phase de réappropriation d’une langue qui ne peut donc être faite que comme outil pédagogique, mais qui doit servir à ce qu’elle ait un sens, qu’elle ne soit pas juste passéiste, ni folklorique ni une langue musée».
Tolosa Inauguracion Collègi Calandreta 24 05 2016
Joan-Lois BLENET coma co-president de calandreta assegurèt l’impetiosa necessitat d’una filiala Calandreta dins la novèla region Occitanie. Tanben confirmèt la necessitat republicana del sosten dinerièr de las autoritats politica abans l’agrement de l’Estat dels establiments Calandreta (escla, Collègi e Licèu). Mai i aurà dels convencionaments, mai las universitats seràn asseguradas d’aver estudiants de bon nivèl lingüistic.


text:
Boèmia Centrala
La Boèmia Centrala (en chèc, Středočeský kraj) es una region de la Republica Chèca creada lo 1èr de julhet de 1960. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2000 es venguda una entitat autonòma.
Sa capitala es Praga qu'es tanben capitala del país e de la region de Praga.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 12 districtes : Benešov, Beroun, Kladno, Kolín, Kutná Hora, Mělník, Mladá Boleslav, Nymburk, Praga-Èst, Praga-Oèst, Příbram e Rakovník.
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estatistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) caplòcs d'arrondiments administratius (správní obvod).
Lista dels arrondiments[modificar | modificar la font]
- Benešov
- Beroun
- Brandýs nad Labem-Stará Boleslav
- Čáslav
- Černošice
- Český Brod
- Dobříš
- Hořovice
- Kladno
- Kolín
- Kralupy nad Vltavou
- Kutná Hora
- Lysá nad Labem
- Mělník
- Mladá Boleslav
- Mnichovo Hradiště
- Neratovice
- Nymburk
- Poděbrady
- Příbram
- Rakovník
- Říčany
- Sedlčany
- Slaný
- Vlašim
- Votice
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Simbòls[modificar | modificar la font]
L'escut de la region repren lo lion blanc de Boèmia.
Rius[modificar | modificar la font]
De visitar[modificar | modificar la font]
- Svatý Jan pod Skalou
- Přerov nad Labem
- Karlštejn
- Křivoklát
- Koněpruské jeskyně
- Konopiště
- Kouřim
- Kutná Hora
- Okoř
- Říčany
- Poděbrady
- Sázava (ciutat)
- Český Šternberk
- Svatá hora
Istòrias[modificar | modificar la font]
Dins los districtes de Kolín e Kutná Hora i a doas comunas qu'an lo meteis nom e que se destrian sonque per la numerotacion : Břežany I e Břežany II.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Governadors[modificar | modificar la font]
- Petr Bendl (ODS), 2000 - 2008
- David Rath (ČSSD), 2008 - 2012
- Zuzana Moravčíková (ČSSD), junh-novembre de 2012
- Josef Řihák (ČSSD), 2012 - 2014
- Miloš Petera (ČSSD), 2014-2016
- Jaroslava Jermanová (ANO 2011), dempuèi 2016


text:
Aguesta categoria englòbe totes es webs qu'agen contenguts en quinsevolh variant dialectau dera lengua occitana sus era Tèrra Occitana. Es planes multilingües sus era Tèrra Occitana, son acceptades se an informacion relevanta en occitan. Es planes que hèsquen referéncia a quinsevolh tematica relacionada damb era Tèrra Occitana mès que non siguen redactades en occitan an d'anar ena categoria dera sua respectiva lengua.
Veir tanben: 9
sitis 5
Aquí comença Occitània
Se volètz saber quicòm sus Occitània, tombatz de plan.
Arenys de Mar
Un des principaus municipis dera comarca deth Maresme (Barcelona - Espanha).
CiutatCity
Vila Occitana, acuèlh occitan.
La Provence, sa langue, sa culture et son avenir
Site en langue provençale consacré à la Provence, à son histoire et à la défense de sa culture, de ses traditions et de son avenir. Agendas des manifestations, nouveaux ouvrages littéraires et musicaux. [site en provençal = occitan]
Occitania.org
Occitania en era web. Informacion que auies besonh sus Occitania. Noticies occitanes, fòrum de discusions.
Aguesta categoria en autes lengues: 85
Darrera actualitzacion:Octobre 21, 2014 at 12:35:51 UTC
Regionau
Societat
Espòrts
All Languages
Arts e cultura
Economia e empresa
Informàtica e Internet
Mieis de comunicacion
Léser
Referéncia


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 6 de març de 2013
Flabuta hémia e flabuta mascla
D'aqueth mestissatge que n'avem un exemple de hèra bon vededer dab la musica de las gaitas colombianas, tipicas deu parçan. Ua formacion gaitera qu'ei constituida de duas flabutas distintas, ditas gaitas colombianas, acompanhadas per aumens ua maraca e per tres tambors distints: lo llamador (qu'ei lo mei petit qui non serveish sonque tà marcar lo tempo dab la man), lo tambor alegre (qu'ei lo tam-tam qui hè las tabardadas) e ua tambora (lo bèth, qui's jòga lateraument dab tustas).
L'elaboracion deus instruments qu'ei explicada sus la video qui segueish (en espanhòu, de l'excellent grop Los Bajeros de la Montaña):
Las gaitas colombianas que son flabutas d'origina amerindiana, qui van tostemps per par. Lo par qu'ei constituït d' un instrument de cinc horats dit "flabuta hémia", qui hè lo cant principau, e d'un instrument de dus horats dit "flabuta mascla" que hè l'acompanhament ritmic e armonic dab ua maraca qui lo flabutaire e segoteish d'ua man mentre que tòca la flabuta de dus horats de l'auta. Aqueth par d'instruments e la maraca que vienen deus indians kogui , hèra celèbres peu lor vestit blanc e peu lor sistèma de pensada hèra diferent deu noste (qu'aurém hèra a apréner e a préner de la filosofia kogui). La nacion kogui, de lenga kággabba (o sia kogui en espanhòu) deu grop chibcha de lengas, qu'ei en perilh d'extincion, que n'i son pas sonque dètz mila personas, haut o baish, uei lo dia.
Perqué pensatz que la flabuta qui hè la medodia ei dita flabuta hémia (kuisi bunsi en kággabba, o sia gaita hembra en espanhòu), mentre l'auta qui ei l'acompanhament qu'ei dita mascla (kuisi suni, gaita macho)? S'avetz la responsa, que'n soi prenedor. Que deu estar de filosofia kogui, aquò.
Quan los esclaus africans, immigrants per fòrça, e s'escapèn de la lor condicion en húger per las serras, que s'i rencontrèn los amerindians. Abans de poder comunicar en ua lenga comuna, qu'ac hasón per la musica en acompanhant las flabutas amerindianas dab los lors tambors. E ligams de sang que's podón har atau enter los dus grops, dont testimònian los lors descendents qui perpetuan la tradicion.
Los gaiteros de San Jacinto qu'ei la mei famosa de las bandas de gaitas colombianas. Qu'estó fondada de cap a 1940. Que son coneishuts internacionaument e qu'an guanhat mei d'un prèmi, en particular aus Estats-Units. Que notaratz la gama pentatonica de la gaita en aquera melodia, lo tèma aquiu que sembla indigèna a l'origina, totun los tambors e la ritmica que'u balhan ua dimension africana.
La gaita colombia que's fabrica a partir deu còr d'un cactus-ciri: Selenicereus grandiflorus o reina de la nueit en gascon. Que l'avetz en fòto aquiu, presa de cactusblog.de. Lo boçon negre au cap superior de la flabuta qu'ei hèit d'ua mescla de cira d'abelha e de carbon de husta. Aqueth boçon qu'ei horadat tà arréceber un caneret hèit tradicionaument de la basa d'ua pluma d'ausèth (còrp marin, auca, guitàs o aute) per on s'i pòt bohar.
L'acompanhaire, a maudespieit que la soa flabuta n'aja pas sonque dus horats, que pòt jogar melodias pro complèxas gràcias ad aqueth sistèma de boçon canerat. Lo jòc de boca que permet mei d'ua possibilitat de nòtas a partir d'ua sola digitacion. Quant au jogaire de gaita hémia, que sòu tapar completament o parciaument horats dab cira d'abelha tà facilitar lo jòc o obténer las alteracions o afinacions qui desira.
La gaita colombiana qu'ei tipica e qu'ei l'unic instrument deu genre. Qu'ei vaduda emblematica de la còsta caribenha de Colombia, com lo quiti vallenato. Totun, au contra deu vallenato, genre meilèu recitatiu e poetic a l'origina, la musica gaitera qu'ei entà dançar. Los ritmes principaus que son quate: la cómbia (la cumbia: 2/4 o 2/2), la poja (la puya : 6/8), lo pòrro (el porro: 2/4, a l'origina 4/4) e lo merengue (a l'origina 2/4 e 4/4, uei lo dia sovent 6/8).
Aqui qu'avetz un aute grop, gavidat peu maestro Sixto Silgado, dit Paíto, qui tòca la flabuta hémia e qui canta "la cama berrochona", ua cómbia hèra coneishuda compausada per Andrés Paz Barros en las annadas 1930. Que s'i arretròban las tres culturas, mescladas en ua soleta, la deu Caribe colombian.
E aquiu qu'avetz ua poja dont lo ritme 6/8 ei caracteristic:
E, tà acabar, duas videos qui ns'amuishan que non cau pas estar necessàriament un mascle tà poder tocar la gaita hémia o lo tambor (aquesta precision que va dedicada a Na Josiana Ubaud ;-):
Yo me voy, ya me voy, ya me voy pa' Campo Alegre,
Ay sí, me voy pa' Campo Alegre,
pero mi amor que no se quede!
Yo me voy pa' Campo Alegre
pero mi amor que no se quede!
María Mulata, en realitat un grop a l'origina, que s'a pres lo nom d'un ausèth, un passerat negre dab ahur de corbash dont lo nom gascon ei quiscalh de coa longa o quiscalh mexican (Quiscalus mexicanus) e qui's ditz maría mulata especificament a la còsta caribenha de Colómbia . Deu corbash lo quiscalh que n'a pas sonque l'ahur, shens lo cant. Lo ramatge deu quiscalh be supera hèra lo plumatge! María Mulata que s'a cambiat d'adreça web. Que cau picar l'adreça qui sèc : www.mariamulata.org.


text:
Plzeň (region)
La region de Plzeň (en chèc, Plzeňský kraj) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000.
Sa capitala es Plzeň.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 7 districtes : Domažlice, Plzeň, Plzeň Sud, Plzeň Nòrd, Rokycany e Tachov.
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) que son las 7 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Blovice, Horažďovice, Horšovský Týn, Klatovy, Kralovice, Nepomuk, Nýřany, Přeštice, Stod, Stříbro e Sušice.
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Lo governador es Václav Slajs.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 30 de junh de 2009, http://www.plzen.czso.cz/


text:
Domeni de primièr nivèl
Sus Internet, un domeni de primièr nivèl correspond a la darrièra part d'un nom de domeni, la mai a drecha del nom. Per exemple, dins oc.wikipedia.org, lo domeni de primièr nivèl es .org. Los domenis de primièr nivèl son de tres tipes:
- ligats a un territòri, estat o dependéncia, qu'es generalament present dins la lista dels còdes de doás letras de la nòrma ISO 3166-1 - per exemple .eu per l’Union Europèa
- generics (correspondent a una activitat, una vila, un espaci cultural...) - per exemple .cat per la cultura catalana
- d'assag (que servisson per de verificacions) - per exemple .test
Dempuèi 2010, i a tanben de noms de domenis nacionals dins lor grafia pròpria (aràbia, chinesa...). Per exemple .ykp per Ucraïna.
En 2013 se generalizan los domenis generics (d'una lista limitada a 22 a mai de 1000) e apareisson d'unes dels caractèrs non latins atanben (per exemple .游戏, jòcs, en chinés).


text:
Escatologia
L'escatologia (del grèc ἔσxatoς "ultim") tracta del destin del monde, la vida aprèp de la mòrt, l'eternitat o las esperanças de cada religion, es a dire, de l'ensem de las cresenças e coneissenças que transcendon los limits temporals pels umans.
Somari
Mitologia e escatologia[modificar | modificar la font]
I a divèrsas referéncias escatologicas dins la mitologia egepciana, grèga, romana e escandinava en çò que se dona mai importància a l'òme que a l'univèrs, coma l'existéncia del Jutjament Darrièr, Lo cèl e l'infèrn. Cada religion a sa pròpria vision escatologica.
L'escatologia bodista[modificar | modificar la font]
Dins lo bodisme se crei que los ensenhaments del mèstre desapareisseràn 5000 ans aprèp la predicacion e que l"umanitat cairà dins una seguida de mals que provocaràn sa destruccion fins qu'un nòu boda restaure las causas, començant un cicle novèl. Aquela concepcion es coerenta amb lo retorn eternal oriental e amb lo cicle de las reencarnacions de l'èsser uman.
L'escatologia zoroastrista[modificar | modificar la font]
Dins lo monde religiós del zoroastrisme, Zaratostra descriguèt amb fòrça detalh l'arribada del jutjament darrièr amb l'ultim afrontament entre Ahura Mazda (Lo Ben) e Angra Mainyu (Lo Mal), que provocarà de grandas Catastròfas e accelerarà l'arribada d'un salvador, descendent de la linhada de Zaratostra el meteis, que vendrà encargat de portar la victòria a las fòrças del Ben.
Dins lo jutjament final se decidirà lo destin de l'umanitat e la reconciliacion entre una partida d'aquela e (lo Ben), que menarà a la fin del Mal. Mas serà pas efectuada la condemnacion eternala dels pecaires, mas pas qu'aprèp d'un castig de tres jorns, las plagas del monde desapareisseràn dintrant dins un periòde sens pauretat, talent, dolor, o òdi... e la Tèrra vendrà una mena de paradís.
Escatologia ebrieva[modificar | modificar la font]
Lo pòble ebrieu crei que son istòria èra dirigida per Dieu YHWH per capitar a la promesa facha a Abraam. Mejans de fachs istorics coma l'Exòde (lo retorn cap a la Tèrra promesa dempuèi l'exili a Egipte) o la Diaspora (l'exili provocat per l'invasion romana).
Los eveniments de la fin del monde son los meteisses dins lo judaïsme e lo cristianisme: la destruccion del Temple de Jerusalèm, la nòva creacion, lo jutjament darrièr e lo govèrn divin, qu'inclusís l'arribada del Messias.
L'escatologia cristiana[modificar | modificar la font]
Es resumida al libre de l'Apocalipsi que proclama allegoricament la fin del monde. La data es pas clara e aquò provoquèt l'aveniment de divèrses grops e sèctas que calculan quora se deu passar e exortan a la penedença collectiva o a la mòrt avançada per veire pas las orrors profetizadas. Dins aquel darrièr moment arribarà la parosia o la segonda venguda de Jèsus, que causirà definitivament aqueles que seràn salvats per l'eternitat (amb la resurreccion dels cosses) e aqueles que seràn condemnats a l'infèrn. Aquela escatologia se referís l'ensems de las personas e tanben amb una autra individuala onte cadun es jutjat a la fin de la vida per decidir se se merita o non lo paradís.
L'escatologia indoa[modificar | modificar la font]
L'indoïsme tanben crei dins un temps ciclic e eternal, perque jamai lo monde s'acabarà, mas viurà una epòca plan corrompuda fins que un novèl avatar tòrna als òmes a l'autentic camin de vertut. Al nivèl individual, se la persona se comportèt ben pòt gausir d'un certan temps dins lo paradís fins a que torna a se reencarnar, o es castigada segons lo karma. Per interrompre lo cicle eternal de reencarnacions, se pòt cremar lo còs just aprèp de la mòrt.
L'escatologia musulmana[modificar | modificar la font]
L'islam predica la fin del monde d'un biais fòrça semblant a l'Apocalipsi crestiana, mas amb un ròtle predominant dels esperits malignes Gog e Magog, qu'eliminaràn tota l'aiga de la Tèrra. Alara Jèsus e lo Mahdin (un guerrièr sagrat de Maomet) los combatràn amb l'ajuda divina. Jèsus se maridarà, portarà de decennis de patz (qualques simbolics quaranta ans) fins que morisca e arribe l'autentica fin del monde. Alara un vent levarà los autentics cresents per los menar al paradís, pendent que la Tèrra serà destruida pel fuòc.


text:
Canton (China)
Canton (del portugués Cantão o en chinés tradicional 廣州 e simplificat 广州 Guangzhou es la capitala de la província de Guangdong dins lo sud de China. La vila a un estatut administratiu de vila sosprovínciala de la Republica Populara de China. Amb prèp de 12 700 000 d'abitants (que 11 070 000 residents urbans sus un territòri de 3 843 km2)[1], es la tresena vila la mai poblada del país aprèp Shanghai e Pequin, e la primièra del Sud de China. Amb las vilas de Shenzhen, Foshan, Dongguan, Zhongshan, e Jiangmen, forma la megalopòli chinesa del dèlta del Fluvi de las Pèrlas, granda aglomeracion s'espandissent sus prèp de 20 000 km2 e avent prèp de 40 millions d'abitants.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Geografia
- 3 Administracion
- 4 Personalitats
- 5 Cultura cantonesa
- 6 Universitats
- 7 Economia
- 8 Transpòrts
- 9 Luòcs d'interèst
- 10 Esport
- 11 Embessonatge
- 12 Subdivisions administratives
- 13 Notas referéncias
- 14 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon la legenda Canton es la vila de las cabras davaladas del cèl amb d'imortals, d'ont la perifrasa chinesa de « ciutat dels Cinc Arets » , arets que son de fach de cabras.
Canton, o Guangzhou, èra d'en primièr Panyu (番禺), nom que ven dels dos puèges situats a l'entorn de la vila actuala, Pan e Yu. La seuna istòria comença a la conquista de la region a l'epòca de la dinastia Qin. Panyu comencèt lo seu desvolopament quora la vila venguèt la capitala del reialme Nanyue (南越) en 206 AbC, aquel darrièr incluent a l'epòca çò que constituís uèi Vietnam. La dinastia Han annexèt lo Reialme Nanyue en -111 e Panyu venguèt una capitala de la província de Guangdong. En 226 ApC, Panyu venguèt lo sètge de la prefectura de Guang (广州; Guangzhou). Lo seu non foguèt cambiat Guangzhou (廣州) en 226.
Jos la dinastia Tang (618-907), la societat chinesa s'internacionalizava amb l'aflús de merças estragièras que seguèt lo restabliment del contraròtle chinés sus la rotas de la seda, aprèp las conquistas militaras de l'emperaire Taizong (626-649). Canton, coma d'autres grandas vilas coma Chang'an o Luoyang, accuelhiguèt de comunautats estrangièras. Originàrias gaireben totas de l'Asia Centrala, aquelas darrièras introduguèron de novèlas religions e d'autres novèlas tradicions culinàrias, musicala e artisticas. Al sègle IX, la populacion estrangièra de la vila de Canton es estimada a 100 000 personas.
De piratas arabis e pèrsas saquegèron Guangzhou (que nomenavan Sin-Kalan) en 758, segon un rapòrt del govérn local del 30 d'octobre de 758, (jornada Guisi (癸巳) del noven mes lunar dins lo primièr an de l'èra de l'emperaire Suzong Qianyuan de la dinastia Tang). Entre los sègles XX e XI, existiguèt a Guangzhou un quartièr d'estrangièrs, assostant entre autre d'abitants venguts del Golf Persic en seguida del sac de 758.
Penetracion europèa[modificar | modificar la font]
Los portugueses foguèron los primièrs europèus a arribar a Guangzhou per mar en 1514, constituissent un monopòli sul comerci exterior a partir de 1517. Foguèron mai tard forabandits de lor colonia a Guangzhou (Cantão en portugués), mas gardèron l'usatge de Macau coma basa comerciala en 1557. Gardèron pendent un sègle entièr un quasimonopòli sul comerci exterior de la region, fins a l'aribada dels olandeses al començament del sègle XVII.
Canton èra l'un dels cinc pòrts duberts pel Tractat de Nanquin, de 1842, marcant la fin de la primièra guérra de l'òpi.
La vila foguèrt bombardada pels Britanics e los Franceses en 1858, pendent la segonda gèrra de l'òpi. Lo palais del vicerei foguèt alara completament avalit.
Las missions estrangièras de París i establiguèron un vicariat apostolic d'en primièr confisat a Monsenhor Guillemin. Aquel i faguèt bastir la Catedrala del Còr Sacrat qu'encara existís.
Los autres pòrts dubèrt al meteis temps èran Fuzhou, Xiamen (Amoy), Ningbo e Shanghai.
Invasion japonesa[modificar | modificar la font]
Pendent l'invasion japonesa, la vila patiguèt dempuèi l'automne de 1937 de violents bombardaments estrategics sus d'objectius civils, provocant la redaccion d'una resolucion de blaime per la Societat de las Nacions contra Japon. L'armada imperiala i bastiguét tanban l'unitat de recerca bacteriologica 8604, una filiala de l'unitat 731, ont de mètges japoneses practicavan d'experimentacions sus des cobais umans.
Ara[modificar | modificar la font]
Foguèt una de las primièras vilas a se dubrir als investiments estrangièrs al començament dels ans 1980. La proximitat d'Hong Kong favorizèt l'emergéncia de tot lo Guangdong.
La fièra internacionala de Canton, que se debana dos còps (abril e octobre), es una de las mai grandas fièra comerciala del mond. S'i fa de negòcis de textil fins a l'electronica.
La populacion passèt de 7 126 000 abitants segon lo cens de 2001 a 10 500 000 segon lo cens de 2003, e 15 000 000 en 2008.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada dins la partida centre sud du Guangdong, Guangzhou s'espandís de 112 ° 57 'à 114 ° 03' de longitud È e 22 ° 26 ' a 23 ° 56' de latitud nòrd. La vila fa partit de la megalopòli del Dèlta de la Riu de las Perlas e lo centre vila foguèt siruada a costat del mont Baiyun, qu'es localament momenat « lo palmon de la vila (市 肺) ». La superfícia totala de l'entitat administrativa de la vila es de 7 434,4 quilomètres carrats, que 10 districtes osupan 3 843,43 quilomètres carrats (1,483.96 milles carrés), alara que dos ocupan lo rèsta. La nautor de la prefectura aumenta en general del sud-oèst al nord-èst, amb de monts formant l'espina dorsala de la vila, e l'ocean per davant.
La vila es situada a la broa del riu de las Perlas, a una centena de quilomètres de bòca del seu dèlta[2],[3].
Clima cantonés[modificar | modificar la font]
Lo clima cantonés es a l'origina del nom clima subtropical umid (dich tanben « clima chinés »), un tipe de clima localizat dins una partida de China, du Japon, dins lo sud dels Estats Units d'America, lo nòrd d'Argentina, l'èst de l'Africa del Sud e lo sud èst d'Austràlia. Se caracteriza per una umiditat granda amb una pluviometria anadièra de 1 682 mm, d'ivèrns doces amb una temperatura mensuala de 13,3 °C en genièr e d'estius cauds e moises amb una temperatura mensuala de 28,5 °C en julhet. Las precipitacions son abondantas tota l'anada. Canton es jos l'influeéncia de la moisson e la sason dels tifons s'espandís de junh a setembre. Sol l'automne, d'octobre a decembre, es luminós.
Administracion[modificar | modificar la font]
Canton es cap luòc dels districtes seguent: Yuexiu (fusionat amb Dongshan), Liwan, Haizhu, Tianhe, Baiyun, Huangpu, Fangcun, Huadu, Conghua, Zengcheng, Panyu.
Personalitats[modificar | modificar la font]
- L'escrivan Lu Xun demorèt a Canton; un musèu li es consacrat.
- Vila natala de John Woo, realisator de films d'accions
Cultura cantonesa[modificar | modificar la font]
La vila de Canton es, d'entre las tres mai grandas vilas chimesas actualas que demòra mai alunhada geograficament de Pequin; la seuna integracion culturala e politica es tanben aquela que foguèt mai tardiva. Los cantoneses, pròche d'Hong Kong e plutôt influencés par l'Occident, gardan un sentiment d'independéncia.
Le clima subtropical du Guangdong inspira un biais devida miègjornal plan diferent de las províncias nòrd del Yangzi Jiang.
La coisina cantonesa es reputada.
Lo cantonés es un dels rares dialèctes chineses que benefica de caractèris pròpres, que l'utilizacion foguèt popularzat per l'utilizacion coma lenga oficiala a Hong Kong.
Lo simbòl de la vila es una estatua representant cin cabras, que se pòt veire dins lo pargue Yuexiu.
Universitats[modificar | modificar la font]
Universitats nacionalas
- Universitat Jinan (暨南大學) (creada en 1906)
- Universitat Sun Yat-sen (中山大學) (creada en 1924)
- Universitat de tecnologia de China miègjornala (華南理工大學)
- Universitat Normala de China del Sud (華南師範大學)
- Universitat agricòla de China miègjornala (華南農業大學)
- Universitat d'estudis estrangièrs du Guangdong (廣東外語外貿大學)
Universitats e grandas escòlas publicas
- Institut agrotecnic Zhongkai (仲愷農業技術學院) (creada en 1927)
- Institut medical de Guangzhou (廣州醫學院)
- Facultat de farmacia del Guangdong (廣東藥學院)
- Universitat de tecnologia del Guangdong (廣東工業大學)
- Universitat de Canton (廣州大學)
- Escòla de comerci del Guangdong (廣東商學院)
- Conservatòri de musica Xinghai (星海音樂學院)
- Politecnica del Guangdong (廣東技術師範學院)
- Institut d'educacion fisica de Canton (廣州體育學院)
Economia[modificar | modificar la font]
Canton es la tresena mai granda vila de China continentala, aprèp Shanghai e pequin. Capitala de la provícia del Guangdong, la província de China continentala mai rica en tèrme de PIB, contribuís fórça a la produccion de riquesa dels país. Per Guangzhou passa la mai granda partida dels produchs manufacturats de dèlta de la Riu de las Perlas, es una de las principalas agglomeracion comerciala de China continentala. En 2009, lo PIB nominal de la vila atenh 911 000 000 000 yuans, o 1 108 000 000 000 €, aquel per abitant es de 89 498 yuans o 10 886 €. La Fièra de china a Canton es organizada cada an en abril e en octobre es organizada pel ministre del comerci chinés. Inaugurada a la prima de 1957, la Fièra es un evenement major per la vila. Dempuèi la 104a edicion, l'ancian site de Liuhua Complex es pas mai utilizat la fièra foguèt transferida a Pazhou Complex.
Grandas entrepresas[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Existís mai de 180 000 ostelarias, restaurants e entrepresas de servici. 40 % del pargue chinés de taxis roges circulan a Canton.
A Canton i a fòrça pargues fòrças espandits e plan consebuts e dos zòos.
Transpòrts[modificar | modificar la font]
- Linha ferroviari « Express de la China populara » cap a la gara de Kowloon a Hong Kong, a doas oras de tran (182 km).
- L'aeropòrt internacional de Guangzhou Baiyun, qu'es un dels mai grands de China dubriguèt lo 5 d'agost de 2004. i es basada la China Southern Airlines. Aquel aeropòrt deuriá venir un concurrent dirècte de l'aeropòrt internacional d'Hong Kong. Son trafec es de 40 975 673 passatgièrs per l'an 2010, es lo tresen aeropòrt de China aprèp Pequin e Hong Kong e lo dètz-e-noven del mond[4].
- Lo mètro de Canton dubriguèt en 1999. Actualament, compta cinc linhas en servici. La linha 2 desservervís la gara principala, e las linhs 1 e 3 la gara de l'èst (Dong) que permet de jònher Shenzhen en una ora (Gara de Luo Hu).
- Dempuèi 2010 fonciona lo GBRT, Guangzhou Bus Rapid Transit (System).
- Un grand projet d'interconnexion de totes los sistèmas de transpòrt del Dèlta de la Riu de las Perlas avança.
Luòcs d'interèst[modificar | modificar la font]
Guangzhou, una de las cinc mai granda agglomeracion del país, es una vila reputada per tota China per la gastonomia. S'i trapa la Citic Plaza, l'una de la dètz mai nautas torres del mond, amb 391 mètres, sus l'illòta de 沙面Shamian, consèrva una remarcable arquitectura coloniala datant de la fin del sègle XIX. Lo musèu de la tomba dels Yue del Sud presenta una fòrça bèla colleccion d'objèctes arqueologics descobèrts en 1983.
- Musèu provincial du Guangdong
- Catedrala del Còr Sacrat de Canton, catedrala gotica.
- Parc Yue Xiu越秀
- Novèla torre de television de Canton
- Torre de television de Canton
- Lo Baiyun Shan (« mont du nívol blanc », 白雲山), lo jardin calligrafic e la vista sus Canton a l'alba
- Green Walk, passetjada nòrd-sud, a l'entorn del pichon riu, tresplombada per doas carrièras enclausas en tresplomb.
Esport[modificar | modificar la font]
L'Estadi Olimpic de Guangdong foguèt bastit pels des Jòcs Olimpics d'estiu de Pequin de 2008. Aquel estadi olimpic omniesports pòt abrigar 80 000 spectators foguèt inaugurat l'11 de novembre de 2001 per la dubertura dels 9n Jòcs nacionals de la Republica populara de China.
Embessonatge[modificar | modificar la font]
Subdivisions administratives[modificar | modificar la font]
La vila sosprovinciala del Canton exercís la seuna jurisdiccion sus dotze subdivisions - dètz districtes e deux vilas districtes .
Notas referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.gzstats.gov.cn/tjgb/glpcgb/201105/t20110517_25227.htm
- ↑ Plan de la vila sur VbGood, en chinés
- ↑ Plan de la vila en anglés, Chinatourist maps
- ↑ ACI Airports Council International 2010
- ↑ (en) Vancouver Twinning Relationships
- ↑ (en) Bristol City - Town twinning