text:
Aubergina
L’aubergina (var. merinjana, vièch d'ase, vièt d'ase) (Solanum melongena L.) es lo nom d'una planta d'òrt anadièra de la familha de las Solanacèas, e de son fruch consomat coma un legum.
Lo nom ven del catalan albergínia, aqueste meteis eissit de l'arabi al-bâdinjân, empruntat al persan bâdengân ( بادنجان ), que designava ja aquela planta.
Istoric[modificar | modificar la font]
Es derivada d'une espècia salvatge, Solanum incanum, vivent en Africa del Nòrd e Orient Mejan[1]. Sa domesticacion pòt èsser traçada mercé a d'ancians escrichs chineses[2]: la premièra mencion de la cultura de la planta data de -59. Per seleccion dels plants, lo legum grossiá de contunh, puèi s'alonguèt a partir del sègle XIV.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Planta cultivada coma anadièra dins los païses temperats, perque patís del gèl. Dins los païses tropicals, es una planta perenna. Aquela espècia es originària d'Asia miègjornala (Índia, Birmania).
La planta, de portada rècta, atenh 50 cm fins a 1 2 m de naut. Las flors, de color blanca o violeta, solitària, son plaçadas a l'aissèla de las fuèlhas. Los fruches de la varietat mai comuna son alongats e de color violeta escura, mas existisson de varietats de formas (redondas cap a fòrça longas) e de colors diferentas (blancas, tigradas...).
La cultura de l'aubergina demanda de calor (la creissença s'arrèsta en dejós de 12°C) e d'aiga. La plantacion se fa per tansplantacion de joves plants de 6 a 7 setmanas. Ara, la cultura se fa sovent per idroponia jos abric. La culhida se fa prèp de 5 meses aprèp semenar. Comença a partir del mes de març en Occitània, e subretot dins la val de Durença e a Cavalhon.
Legum[modificar | modificar la font]
Las auberginas son de grands fruches penjant violets o blancs. Lo fruch crud a la textura d'una esponga e un gost pro desagradable, degut a la preséncia de saponinas. Cuèch, venon tendres e desvolopan un gost ric e complèxe, comparable a aquel dels mycotas Agaric, veire de cep.
Remarca: En fasent d'empèuts sus un pè de tomata, s'obten de fruches mai grosses. La pèl de las varietats rojas conten fòrça d'antociana, per aquò l'aubergina es un excellent antioxidant, si se'n manja la pèl.
Economia[modificar | modificar la font]
Los primièrs païses productors d'aubergina al nivèl mondial son China,Índia e Turquia. En Euròpa, los principals productors son Itàlia, Espanha e Grècia. En França, la produccion es concentrada en Occitània (vals de Ròse e de Garona). Los rendements son en mejana de 25 t/ha.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Mangin L, L'épopée de l'aubergine sauvage, Pour la Science, genièr de 2009, p94-95
- ↑ (en)Jin-Xiu Wang, Tian-Gang Gao, Knapp S, Ancient chinese literature reveals pathways of eggplant domestication, Annals of Botany, 2008;102:891-897
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Normas de comercializacion [PDF]


c: text/html

text:
An Tergant
An Tergant en breton ( Le Tiercent en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Tiercent a situat a 37 km al nòrd-es de Roazhon e a 35 km al sud del Mont Sant-Michel dins lo país de Fougères.
Las municipalitats limitrophes son Chauvigné, Sant-Marc-lo-Blanc, Baillé, Sant-Hilaire-de detlos-Lanas, Sant-Ouen-de detlos-Alleux e Sant-Christophe-de-Valains.
Le Tiercent est situé à 37 km au nord-est de Rennes et à 35 km au sud du Mont Saint-Michel dans le pays de Felger.
Les communes limitrophes sont Chauvigné, Saint-Marc-le-Blanc, Baillé, Saint-Hilaire-des-Landes, Saint-Ouen-des-Alleux et Saint-Christophe-de-Valains.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aquesta seccion es lo portal de la musica occitana : mai de 3500 paraulas de cançons, un annuari de 565 artistas occitans, una discografia de mai de 1000 obratges, de vidèos, de fòtos, de son...
Se me volètz ajudar en mandar d'informacions sus artistas, discs, cançons, visitatz la pagina Mandar d'informacions.
Se sètz l'autor d'unas paraulas de cançons visiblas dins aquesta seccion e que desiratz qu'i figuren pas pus, contactatz-me.
Cercatz de difusaires, vendaires, fabricants d'instruments, salas d'espectacle, festenals...
Totes los professionals de la musica occitana son dins la partida Anuari prò.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Kenya
Kenya (nom complèt Republica de Kenya) es un país d'Africa Orientala. Es limitròf dau Sodan dau Sud, d'Etiopia, de Somalia, d'Oganda, de Tanzania e de l'Ocean Indian. Sa capitala es Nairòbi e es una republica independenta dempuei 1963. Sa superficia fa 580 367 km² per una populacion estimada en 2013 a 41 milions d'abitants.
Es poblat per de populacions magerament d'origina banto e nilotica que s'installèron dins la region a partir dei millenis II e I avC. A partir de la fin de l'Edat Mejana, sa costat foguèt colonizada per lei Portugués e leis Omanés. Si formèt lo sultanat de Zanzibar que son territòri foguèt partejat entre Alemanha e Reiaume Unit a la fin dau sègle XIX. Kenya venguèt una possession britanica que formèt oficialament una colonia en 1920. Dins leis annadas 1950, comencèt lo procès d'independéncia que s'acabèt en 1963. Dins l'encastre de la descolonizacion e de la Guèrra Freja, Kenya venguèt un regime autoritari basat sus un partit unic. Dins leis annadas 1990, lo multipartisme foguèt restaurat e la democratizacion deis institucions comencèt maugrat de violèncias intèrnas importantas durant lei cicles electoraus.
Lo gentilici es kenyan -ana.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 Preïstòria, Antiquitat e Edat Mejana
- 2.2 Lei pòbles dau Platèu d'Africa Orientala a la fin de l’Edat Mejana
- 2.3 L’emergéncia dei ciutats marchands de la costat orientala d’Africa
- 2.4 La conquista portuguesa dei vilas marchandas
- 2.5 Lo partiment dei vilas marchandas entre Portugal e Oman
- 2.6 La restauracion de la dominacion omanesa e la formacion dau sultanat de Zanzibar
- 2.7 Lo partiment germanobritanic de l’Africa Orientala
- 2.8 Lo periòde coloniau
- 2.9 La fin de la dominacion britanica
- 2.10 Lo Kenya independent
- 3 Govèrn e politica
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Vejatz tanben
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Nòtas & referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
La geografia fisica de Kenya es marcada per sa situacion entre l'Ocean Indian a l'èst e la Granda Vau dau Rift a l'oèst. La preséncia dau Rift entraïna una division dau territòri entre lo tèrç occidentau e lei dos tèrç orientaus. D'efècte, dins certanei zònas de Kenya, pòu representar un obstacle important amb una prefondor maximala de 1 550 m e la preséncia d'unei lacs situats au fons de la vau. L'altitud aumenta donc lentament dei ribas de l'Ocean Indian au sud-èst fins a la cadena dei monts Aberdare puei demenisse en direccion de l'oèst e dau nòrd. Unei volcans amorçats si situan dins la region orientala dau Rift coma lei monts Londiani, Eldalat e Tinderet. Lo Mont Kenya (5 199 m), situat dins lo centre de Kenya a l'èst dau Rift, es la cima pus auta dau país.
En fòra dei montanhas, existisse unei caracteristicas geograficas de remarca sus lo territòri kenyan. Lo premier es l'existéncia de dos desèrts que si situan a l'èst dau lac Turkana (desèrt de Chalbi) e a l'èst dau lac Magadi (desèrt de Nyiri). Lo segond es la preséncia d'unei bancs de corau d'una superficia totala de 621 km² lòng de la costat de l'Ocean Indian.
Clima[modificar | modificar la font]
Situat lòng de l'eqüator terrèstre, Kenya a la particularitat de presentar un clima similar ai país tropicaus africans de l'emisfèri sud. Son clima es donc magerament de tipe tropicau amb una division entre una sason cauda (maximom de temperatura en febrier-març) e una sason freja (minimom en julhet-aost). Pasmens, se fau nòtar la diferéncia febla (environ 4°C) entre lei temperaturas mejanas mesuradas dins lo corrent dei doas sasons.
Dins lo país, dos paramètres principaus an una influéncia sus lei condicions climaticas. Lo premier es l'altitud qu'entraïna una demenicion de la temperatura e lo segond es la distància per rapòrt a l'ocean qu'entraïna una demenicion dei precipitacions. Dins lo nòrd, aquela ariditat es tant importanta que lo clima es de tipe desertic (desèrt de Chalbi). Dins aquelei regions, la temperatura presenta generalament de variacions importantas (fins a 12°C) entre lo jorn e la nuech.
Enfin, dins lei regions montanhosas coma lo mont Kenya, lo mont Kilimandjaro ò lo mont Elgon, lo clima es de tipe montanhard ambé de temperaturas fòrça feblas tota l'annada.
Demografia[modificar | modificar la font]
En 2011, la populacion de Kenya èra estimada a 41 milions d’abitants, magerament d’origina banto dins lo sud e sodanesa centrala dins la mitat occidentala ambé de minoritats cushiticas dins lei regions nòrd e èst. Es en creissença importanta (mai de 3% per an) dempuei l’independéncia maugrat una demenicion febla dempuei lo començament dau sègle XXI (2,7% dins leis annadas 2000).
Coma la màger part deis estats africans, la populacion es fòrça jova. En 2010, 42,5% sis situava dins la categoria 0-14 ans, 54,9% dins la categoria 15-64 ans e solament 2,7% dins la categoria 65 ans e mai. Pasmens, en 2012, l’esperança de vida èra de 64 ans. Es en aumentacion rapida (48,9 ans en 2006) gràcias a la reduccion de la mortalitat infantila. Pasmens, es menaçada per la malnutricion e per l’epidemia de SIDA.
Aquela populacion es devesida entre 70 etnias e es principalament situada lòng de la Vau de Rift, de l’Ocean Indian, dins lo relarg de la capitala e dins lo sud dau país. Es subretot formada de pòbles d’origina banto e nilotic. Cada grop forma aperaquí una mitat de la populacion. En 2010, leis etnias principalas èran lei Kikuyu (17%), lei Luhya (14%), lei Luo (10%), lei Kamba (10%), lei Kisii (6%), lei Mijikenda (5%), lei Meru (4%), lei Turkana (2,5%) e lei Massai (2,1%).
Lei minoritats cushiticas representan 2% deis abitants situadas dins lei regions gaire pobladas dau nòrd. Lei minoritats eissidas d’Euròpa, d’Orient Mejan ò d’Asia gropan mens de 1% de la populacion.
Lengas[modificar | modificar la font]
La politica lingüistica dau país es definida per leis articles 7.1, 7.2 e 7.3 de la Constitucion de Kenya. L’anglés e lo swahili son lengas oficialas de l’estat. De mai, lo swahili es considerada coma la lenga nacionala dau país. Enfin, 59 lengas regionalas ò etnicas son protegidas. Pasmens, existisse encara de desenaus de lengas, de còps mau conegudas, qu’an ges d’estatut. Lei regions occidentalas de Kenya son generalament de lengas sodanesas centralas. La mitat orientala es subretot de lengas coshiticas. Enfin, lo sud e la costat sud-èst es puslèu de lengas bantos.
Religions[modificar | modificar la font]
En 2009, la màger part de la populacion de Kenya es crestiana protestanta (47,4%) ò catolica (23,3%). Leis autrei glèisas crestianas representavan 11,8% deis abitants. L’islam èra la religion de 11,1% de la populacion. Enfin, lei religions tradicionalas africanas e leis autrei religions, generalament difusadas durant la colonizacion britanica coma lo bodisme, representavan 3,3% de la populacion de Kenya.
Istòria[modificar | modificar la font]
Preïstòria, Antiquitat e Edat Mejana[modificar | modificar la font]
En causa de la manca de documents escrichs, lei conóissanças istoricas sus l’Antiquitat de l’Africa Australa son relativament limitadas fins a l’emergéncia d’estats marchands lòng de la costat a partir de la fin de l’Edat Mejana. Pasmens, la region foguèt una crosiera importanta per lei migracions etnicas sus lo continent african e leis arqueològs an donc descubèrt mai d’un vestigi tocant son poblament. Dos elements importants se’n desgatjan :
- lo premier es l’existéncia de tres ondas successivas de populacions de la region de Nil que venguèron s’installar dins la region dau lac Victòria a partir dau milleni II avC. Son a l’origina d’unei pòbles contemporanèus coma lei Masais ò lei Luos.
- lo segond es l’existéncia d’una migracions de populacions bantos a partir de la premier amitat dau milleni I avC vèrs lo sud de la region dei Grands Lacs. S’installèron fins au riu Zambèzi e migrèron lòng de l’Ocean Indian. Es a l’origina dei pòbles actuaus d’aquelei regions, en particular lo grop swahili.
Pauc a pauc, la geografia isolèt tres regions principalas :
- la zòna dei Grands Lacs caracterizada per la formacion de principats pichons amb una economia generalement basada sus l’agricultura e lo norrigatge coma lei reiaumes de Rwanda e du Burundi.
- la zòna maritima caracterizada per la formacion de vilas marchandas en relacion ambé lei continents asiatic puei europèu.
- la zòna dau platèu d’altitud que son economia èra basada sus una agricultura nomada d’estèpa. Aquela region isolava tanben lei Grands Lacs dei regions maritimas en causa de luchas militaras quasi permanentas entre certanei pòbles.
Lei pòbles dau Platèu d'Africa Orientala a la fin de l’Edat Mejana[modificar | modificar la font]
A l’arribada dei premiers Europèus dins la region a la fin de l’Edat Mejana, lo platèu èra devesit entre quatre zònas diferentas :
- la savana nòrd situada situada au nòrd dau lac Victòria. Èra dominada per de pòbles originàrias de la region meridionala de Nil.
- una zòna d’agricultura pastorala situada de l’oèst dau lac Turkana au sud dau Kilimanjaro. Èra dominada per lei Masais que l’agressivitat entraïnèt de reorganizacion militara au sen d’autrei pòbles (Kikuyu…) per resistir ais atacas. Coma durant lei sègles precedents, aquelei conflictes empachavan totjorn lo passatge dei caravanas entre lei Grands Lacs e la costat.
- de zònas d’altitud auta coma lei monts Kilimanjaro ò Meru onte lei societats avián desvolopats d’activitats agricòlas sedentàrias.
- la savana sud situada au sud dau lac Victòria èra gaire poblada en causa de sa manca de drudessa. En revènge, èra una region productritz d’evòri gràcias a la préséncia importanta d’elefants. La region èra donc en relacion ambé leis estats marchands de la costat. Lei Nyamwezis èran lo pòble pus important de la region e l’i formavan unei tribús independentas entre elei.
L’emergéncia dei ciutats marchands de la costat orientala d’Africa[modificar | modificar la font]
L’emergéncia dei ciutats marchandas de la costat orientala d’Africa comencèt ai sègles VIII e IX quand lei populacions bantos dei regions maritimas, explorant la costat vèrs lo nòrd, rescontrèron de marchands arabopersans, explorant la costat en direccion dau sud. Si desvolopèt alora de cambis entre lei dos pòbles. Lei Bantous aprenguèron la navigacion lòng dei costats e adoptèron l’islam coma religion e lei marchands arabopersans prenguèron lo poder mai s’integrèron pauc a pauc dins la societat locala. Dins lo corrent dei sègles seguents, aquelei vilas venguèron d’actors importants dau comèrci dins l’Ocean Indian gràcias a la produccion d’evòri e de metaus preciós.
La conquista portuguesa dei vilas marchandas[modificar | modificar la font]
Lei Portugués arribèron dins la region après lo passatge dau Cap de Bòna Esperança per Vasco de Gama en 1498. Organizèron rapidament una tièra d’expedicions militaras per conquistar lei vilas marchandas : Sofala en 1502, Kilwa e Mombasa en 1505, leis illas de Mafia, Zanzibar e Memba en 1509. En revènge, mau capitèron d’ocupar Mogadiscio que venguèt la capitala d’una dinastia locala independenta durant un sègle.
Lei vilas de la region èra consideradas per lei Portugués coma d’etapas sus lo camin vèrs l’Asia dau Sud-Èst e de fònts de revenguts gràcias a l’impausicion de tributs importants de pager per lei diferentei ciutats. Aquò entraïnèt donc de revòutas sostengudas per de predicators musulmans. Mombasa foguèt lo centre principau d’aquela resisténcia e foguèt pilhada dos còps per lei Portugués en 1528 e en 1588 per reprimir d’insureccions. Un fòrt poderós l’i foguèt tanben bastit.
Lo partiment dei vilas marchandas entre Portugal e Oman[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XVII, lei possessions portuguesas d’Africa Orientala foguèron menaçadas per leis Omanés, sostenguts per leis Olandés. Ataquèron lei vilas marchandas dau nòrd puei aquelei ocupadas per lei Portugués. Conquistèron Mombasa en 1698, Zanzibar en 1699 e Kilwa en 1710. De temptativas portuguesas per reconquistar lei zònas perdudas mau capitèron e, en 1752, un tractat de partiment de la region en zònas d’influéncia foguèt signat entre lei dos estats.
D’Omanés venguèron s’installar dins lei vilas presas ai Portugués e l’i formèron una aristocràcia novèla entraïnant de tensions ambé leis ancianeis aristocràcias d’origina aràbia. Pasmens, la dominacion novèla demorèt leugiera en causa dei luchas intèrnas dins lo sultanat d’Oman. Causèron l’afebliment deis Omanés e unei vilas poguèron si proclamar independentas a partir deis annadas 1750.
La restauracion de la dominacion omanesa e la formacion dau sultanat de Zanzibar[modificar | modificar la font]
Après la fin dau periòde d’agitacion intèrna de la mitat dau sègle XVIII, leis Omanés, sostenguts per lei Britanics, s’interessèron tornarmai ai vilas marchandas de la costat orientala d’Africa, en particular aquelei de la Tanzania e dau Kenya modèrnes. Pasmens, la reconquista foguèt lònga. Comencèt en 1785 ambé la presa de Kilwa e s’acabèt solament en 1837 ambé la captura de Mombasa.
Aquò permetèt de restaurar la poissança dau sultunat d’Oman que sa capitala foguèt transferida de Mascate a Zanzibar en 1840. Ocupèt lei regions maritimas deis estats modèrnes de Tanzania e de Kenya. En revènge, en cambi dau sostèn britanic, lo sultan Saïd Sayyid (1804-1856) deguèt acceptar de signar en 1822 un acòrd marcant la quasi fin dau trafeg d’esclaus. De mai, deguèt tanben acceptar l’aumentacion de l’influéncia de Londres dins leis afaires dau sultanat. Dins aquò, lo sultanat capitèt d’organizar l’activitat comerciala de la region a son profiech gràcias a la dubertura de liasons ambé lei reiaumes de l’Africa interiora, especialament dins la region dei Grands Lacs. Lei produchs principaus d’aqueu comèrci èran l’evòri e leis espècias. Un trafeg d’esclau reduch contunièt d’existir ambé lei país d’Orient Mejan.
D’autra part, l’aumentacion dau comèrci d’evòri entraïnèt una multiplicacion deis itineraris comerciaus dins l’estèpa dau platèu tanzanian maugrat l’ostilitat de certanei pòbles locaus. Gràcias a d’armas europèas, lei marchands swahilis agantèron lo lac Tanganyika vèrs 1820 e prenguèron lo contraròtle dau comèrci de la region orientala dei Grands Lacs a partir de 1850.
En 1841, s’installèt a Zanzibar un cònsul britanic. Aquò illustrèt l’aumentacion de l’influéncia e deis interès de Londres dins la region. En 1845, impausèt la signatura d’un tractat que defendèt lo comèrci d’esclaus en fòra dei territòris africans dau sultanat. Puei, après la mòrt de Saïd Sayyid en 1856, lei Britanics participèron ai luchas intèrnas per la succession e sostenguèron Syyid Majid còntra sei fraires. Aquò entraïnèt en 1861 la scission entre Zanzibar e Oman que formèron d’ara endavant dos estats separats. Enfin, en 1873, Londres impausèt la signatura d’un tractat marcant la fin dau trafeg d’esclaus dins lo sultanat.
Lei sultans mau capitèron de limitar aquela influéncia. De temptativas foguèron ansin menadas per assaiar d’implicar d’autrei poissanças coma França ò Alemanha dins leis affaires du sultanat. Pasmens, per la seguida, aquò va entraïnar l’arribada de fòrças alemandas per colonizar la region.
Lo partiment germanobritanic de l’Africa Orientala[modificar | modificar la font]
A la fin deis annadas 1870, la populacion britanica comencèt de s’interessar a la region orientala dei Grands Lacs ambé la question dei missionaris mandats dins lo reiaume de Buganda. Pasmens, lo govèrn de Londres contunièt dins la region de sostenir lo sultanat de Zanzibar coma relèu de l’influéncia britanica. Ansin, leis Alemands poguèron desbarcar dins la region au començament deis annadas 1880 e signar rapidament d’acòrds ambé leis estats dau platèu d’Africa Orientala, especialament dins la Tanzania modèrna en 1884.
Lo Reiaume Unit deguèt acceptar de negociar amb Alemanha e un acòrd foguèt signat en 1886 sensa l’avejaire dau sultan de Zanzibar. Lo territòri dau sultanat foguèt limitat a una faissa de 16 quilomètres lòng de la costat e lei regions interioras foguèron devesidas entre una zòna d’influéncia alemanda au sud e britanica au nòrd. Puei, entre 1888 e 1889, lo sultanat deguèt laissar l’administracion dei regions maritimas sud e nòrd ais Alemands e Britanics. Enfin, en 1890, leis Alemands agantèron lo territòri d’Oganda.
Aquò entraïnèt de negociacions novèlas entre Londres e Berlin qu’organizèron lo partiment de la region. La màger part de la Tanzania actuala formèt la colonia d’Africa Orientala Alemanda. Oganda, lo Kenya actuau e l’illa de Zanzibar demorèron sota la dominacion britanica en cambi de l’illa europèa de Heligoland. Lo sultanat de Zanzibar venguèt un protectorat britanic e perdèt son influéncia dins lo sud dau territòri kenyan.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
En 1894, s’acabèt la formacion dau British East African Protectorate que venguèt la colonia de Kenya en 1920. Èra destinat inicialament a rompre l’isolament de la region d’Oganda, qu’èra tanben sota la dominacion britanica, gràcias a la bastida sus son territòri d’un camin de fèrre de Mombasa a Kisumu (1896-1901). Pasmens, lo chantier aguèt doas consequéncias per la region car entraïnèt l’installacion permanenta d’una partida importanta de la man d’òbra (d’origina indiana) e decidèt leis autoritats colonialas d’installar de colons europèus cargat d’esplechar lo país per assegurar la rentabilitat de la linha novèla.
D’efècte, a la fin dau sègle XIX, leis invasios dei Masais e uneis epidemias avián entraïnat una demenicion de remarca de la populacion. La colonizacion foguèt ansin aisada e lei colons capitèron de prendre possession d’un quart dei zònas agricòlas. Pasmens, tre leis annadas 1920, lei regions laissadas ais Africans èran tròp pobladas mentre que lei colons èran pas capables d’esplechar totei lei tenements reservats ais Europèus.
Aquò causèt donc una crisi agrària e d’Africans, especialament de Kikuyu, migrèron e s’installèron illegalament sus lei tenements europèus. Per sostenir sei demandas de tèrras suplementàrias, lei Kikuyu fondèron en 1925 l’Associacion Centrala Kikuyu (KCA). Kamau Johnstone, que venguèt per la seguida Jomo Kenyatta, faguèt partida dei caps dau movement. En fòra dau desvolopament dei revendicacions africanas, lo periòde veguèt tanben l’emergéncia de movements destinats a la defensa dei drechs e dei revendicacions de la minoritat indiana.
En 1945, Londres decidèt donc de formar un sistèma multiraciau amb una assemblada legislativa devesida entre lei comunautats blancas, indianas e africanas. Dins aquò, aqueu sistèma mau capitèt car èra tròp favorable ai Blancs. Ansin, au contrari de son objectiu iniciau, favorizèt l’emergéncia progressiva de partits negres radicaus que van menar Kenya vèrs l’independéncia.
La fin de la dominacion britanica[modificar | modificar la font]
En 1947, doas annadas après la fin de la Segonda Guèrra Mondiala que portèt un còp decisiu au mantenement de l’Empèri Britanic, Jomo Kenyatta venguèt lo cap de l’Union Africana de Kenya (KAU). Aqueu partit s’encarguèt de defendre lei revendicacions africanas de Kenya. Pasmens, èra devesit e una minoritat decidèt de preparar una insureccion per expulsar lei colons europèus. La guèrra, dicha Insureccion dei Mau-Mau comencèt en 1952 e s’acabèt per una victòria britanica en 1956. Unei caps de la KAU, compres Kenyatta, foguèron estremats dins lo corrent dau conflicte.
Pasmens, maugrat son succès, la posicion dau govèrn de Londres èra fragila e lei Britanics autorizèron puei la formacion progressiva de partits politics. L’objectiu èra de preparar l’independéncia en favorizant la formacion de partits moderats capables de protegir leis interès dei colons e dau Reiaume Unit dins la region. Dins aquò, aquela estrategia mau capitèt car dos partits africans radicaus foguèron lei venceires deis eleccions de 1961: l’Union Nacionala Africana de Kenya (KANU), implantada au sen dei Kikuyu e dei Luo, e l’Union Democrata Africana de Kenya (KADU), implantada au sen dei Kalenjin e dei regions litoralas.
Après sa victòria, la KANU obtenguèt la liberacion de Jomo Kenyatta que dirigiguèt per la seguida lei negociacions ambé lo govèrn britanic. En 1963, lo novèu succès electorau de la KANU (dos tèrç dei sufragis) entraïnèt l’independéncia dau país en decembre. En 1964, Kenya venguèt una republica ambé Kenyatta coma president.
Lo Kenya independent[modificar | modificar la font]
Tre son independéncia, Kenya conoguèt de tensions importantas en causa de la basa etnica dei dos partits principaus. En consequéncia, lo regime de Kenyatta venguèt pus autoritari e la KADU foguèt integrada au sen de la KANU per assaiar de demenir lei tensions. Pasmens, entraïnèt en 1966 la fondacion de l’Union dei Pòbles Kenyans (KPU) per lo Luo Oginga Odinga que venguèt rapidament lo partit d’oposicion pus important.
En 1969, l’assassinat dau Luo Tom Mboya, qu’èra considerat coma lo numerò dos de l’Estat kenyan, entraïnèt la fin dau multipartisme. D’efècte, Odinga foguèt arrestat e la KPU enebida. La reeleccion de Kenyatta en 1969 renforcèt son poder e la KANU venguèt dins lei fachs lo partit unic de Kenya. Kenyatta demorèt president fins a sa mòrt en 1978.
Son successor foguèt Daniel Arap Moi qu’èra un Kelenjin. Aquò causèt un cambiament de la basa etnica dau poder. D’ara endavant, anava s’apielar sus lei Kalenjin e lei Massai mentre que l’oposicion èra subretot dirigida per lei Luo e lei Kikuyu. Moi aumentèt tanben l’autoritarisme dau regime, ambé per exemple l’instauracion oficiala dau sistèma dau partit unic en 1982.
Pasmens, l’autoritarisme dau govèrn poguèt pas empachar lei progrès de l’oposicion. En 1991, dins l’encastre dau contèxte de la fin de la Guèrra Freja, Moi deguèt finalament acceptar la restauracion dau multipartisme. Dempuei aqueu periòde, Kenya conoisse una democratizacion malaisada e sovent violenta. D’efècte, Moi capitèt d’averar leis eleccions presidencialas de 1992 e de 1997 en aprofichant lei divisions de l’oposicion. Puei, en 2002, lo Kikuyu Mwai Kibaki capitèt de gropar l’oposicion au sen dau Partit de l’Unitat Nacionala e foguèt elegit president. Pasmens, sa reeleccion de 2007 còntra Raila Odinga foguèt fòrça contestada en causa de fraudas importantas. Entraïnèt de combats, especialament dins l’oèst dau país, entre partisans dei dos candidats (1500 morts, 300000 refugiats) fins a la conclusion d’un acòrd conclut sota la pression de l’ONU e deis Estats Units d’America. Kibaki demorèt president e Odinga venguèt son premier ministre.
En 2010, una constitucion novèla foguèt adoptada per referendum. Integrèt en particular d’asseguranças a prepaus dau respèct dei drechs de l’Òme e foguèt sostenguda tant per lo president que per lo premier ministre. L’annada seguenta, Kenya mandèt de tropas militaras per sostenir lo govèrn somalian dins l’encastre de la Guèrra Civila de Somalia. Aquelei fòrças participèron en particular a la lucha còntra lei milicias islamistas dau sud dau país.
En 2012, l’eleccion presidenciala conoguèt encara d’accusacions de fraudas importantas de part de Raila Odinga còntra lo venceire Uhuru Kenyatta. Pasmens, aqueu còp, lei tensions demorèron limitadas e Odinga acceptèt la decision deis autoritats electoralas de reconóisser la victòria de Kenyatta.
Govèrn e politica[modificar | modificar la font]
Forma de l’estat e organizacion dau poder[modificar | modificar la font]
Leis institucions de Kenya son definidas per la constitucion adoptada per referendum en 2010. Es una republica multipartista liberala qu’es fòrça descentralizada. Lei poders executius e legislatius son partejats entre lo govèrn centrau e uneis autoritats localas semi autonòmias. Lo poder judiciari es pus centralizat e dirigit per unei corts centralas especializadas segon leis afaires tractadas.
Poder executiu[modificar | modificar la font]
Lo poder executiu es dirigit per un president elegit per un mandat de cinc annadas au sufragi universau dirèct. Dèu obtenir 25% dei sufragis dins la mitat dei comtats dau país. Es cargat de nomar lo vice president e lei ministres entre lei deputats de l’Assemblada nacionala. Ocupa tanben lei foncions de ministre de la Defensa e de cap de la policiá. Enfin, noma lo procuror generau e lo president de la Cort Suprèma ambé l’acòrd de l’Assemblada.
Lo procuror es cargat de la defensa juridica deis interès de l’estat. Lo president de la Cort Suprèma es cargat de verificar la conformitat constitucionala dei decisions dau poder legislatiu ò deis autreis organes dau poder executiu.
De 2008 a 2013, existiá un pòste de Premier Ministre que foguèt creat per reglar la crisi electorala de 2007-2008. Sa suppression èra prevista dins lo tèxe d’adopcion de la constitucion de 2010.
Lei 47 comtats kenyans son semi autonòms. An lo drech de crear d’impòsts, d’adoptar de reglaments locaus dins de domenis coma l’urbanisme ò la policiá, e d’organizar la gestion de sei ressorsas naturalas ò umanas. Pasmens, sei decisions an d’èstre en acòrd ambé la constitucion e lei leis de l’estat. Cada comtat es dirigit per un governador, un vice governador e un maximom de dètz elegits designats per un mandat de cinc annadas a la majoritat relativa.
Poder legislatiu[modificar | modificar la font]
Lo poder legislatiu nacionau es constituit de doas chambrs que sei membres son elegits per un mandat de cinc annadas :
- l’Assemblada nacionala qu’es compausada de 350 deputats eissits dei 290 de circonscripcions electorala e dei 47 comtats, de 12 nominats per lei partits politics designats segon la proporcionalitat dei resultats e dau procuror generau de la republica.
- lo Senat qu’es compausat de 68 senators eissits d’eleccions dirèctas dins lei 47 comtats, d’un president elegits entre lei 47 senators dei comtats e de 20 senators designats per leis elegits dirèctes (16 fremas designats per lei partits politics, 2 personas per defendre leis interès dei joves, 2 personas per defendre leis interès dei personas andicapadas.).
Lo poder legislatiu locau es tengut per una assemblada locala elegida per cinc annadas. Es compausada d’au mens 25 deputats e d’un president.
Poder judiciari[modificar | modificar la font]
Lo poder judiciari es independent dei poders executiu e legislatiu. Aquela independéncia es assegurada per una Comission justiciá. Es compausada de cinc magistrats, dau procuror generau, de dos avocats e de dos personas eissidas de la societat civila. Tres corts principalas asseguran la direccion dei decisions judiciàrias :
- la Cort Suprèma que si situa dins la capitala Nairòbi. Es compausada d’un president, d’un vice president e de cinc jutges nomats per lo president de la republica ambé l’approbacion de l’Assemblada nacionala.
- la Cort d’Apèu que si situa tanben dins la capitala mai pòu de còps si desplaçar dins d’autrei vilas importantas dau país.
- la Cort Auta qu’es cargada deis afaires regardant la constitucion. A un sèti dins cada comtat kenyan.
Dins lei juridiccions inferioras, si troba magerament 105 tribunaus de premiera instància que son cargats deis afaires civius e criminaus. De tribunaus especializats son tanben cargadas deis afaires regardant la jovença, la lucha còntra la corrupcion, leis afaires militars, lo drech dau trabalh, lo drech comerciau, la justiciá de patz per reglar lei problemas de proprietat e lo drech musulman (solament en matèria de lei islamica entre personas musulmanas).
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Dempuei l’adopcion de la constitucion de 2010 e son intrada en aplicacion totala en matèria territòriala en 2013, Kenya es organizat en 47 comtats. Cada comtat a una autonòmia sieuna qu’es incarnada per un govèrn e una administracion locaus. Lo govèrn centrau l’i es representat per un comissari generau cargat d’assegurar lo liame entre leis autoritats centralas e localas.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
Lo drapèu de Kenya foguèt oficialament adoptat lo 12 de decembre de 1963. Es inspirat dau drapèu de la KANU, principau movement politic que menèt la lucha per l'independéncia. Lo negre l'i representa lo pòble kenyan, lo roge lo sang perdut durant la lucha independentista, lo vèrd lei ressorsas naturalas dau país e lo blancla patz. Lo bloquier e lei doas lanças tradicionalas massais representan la defensa d'aquelei simbòls e la libertat de Kenya. Leis armòrias de Kenya foguèron tanben adoptadas en 1963 après l'independéncia.
-
-
Kenya African National Union.gif
Simbòl de la KANU que foguèt la fònt d'inspiracion dau drapèu oficiau de Kenya.
-
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]
Kenya fa partida dei principaleis organizacions internacionalas e regionalas coma l’Organizacion dei Nacions Unidas, l’Organizacion de l’Unitat Africana venguda l’Union Africana en 2002, lo grop dei País ACP, la Comunautat d’Africa de l’Èst ò lo Movement dei Non Alinhats. Sa politica internacionala es marcada per son aliança ambé leis Estats Units d’America e Nairòbi es un relèu important de l’influéncia estatsunidenca dins la region d’Africa Orientala. En particular, dempuei 2011, Kenya, sostengut per Washington, participa a la guèrra civila de Somalia.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
Lei fòrças armadas de Kenya son eissidas dei tropas colonialas britanicas. Avans l'independéncia, participèron donc a la repression de l'insureccion dei Mau Mau. Après 1963, participèron a la guèrra còntra lei secessionistas de la region de Shifta (1963-1967) e demorèron sota lo contraròtle dau govèrn dins lo corrent de la Guèrra Freja. En particular, l'armada kenyana menèt ges de còp d'estat còntra lo poder civiu. Dempuei leis annadas 1990, l'armada participèt ais operacions de l'ONU en Africa, a la lucha còntra l'insureccion de la region dau Mont Elgon (2005-2008) e dempuei 2011 a la guèrra civila de Somalia.
En 2012, èran compausadas de 24 120 militars amb un budget representant 5,3% dau PIB. Es devesida entre una fòrça terrèstra, una fòrça aeriana e una fòrça navala. Seis equipaments èran magerament d'origina sovietica ò rus, sèrba, americana, britanic e francés. Es relativament modèrna en comparason de l'armament deis estats vesins. De mai, certaneis armaments èran en cors de modernizacion, especialament au sen de l'artilhariá e de l'infantariá. Seis equipaments principaus èran 76 carris de combat, 550 veïculs blindats, 30 pèças d'artilhariá, 60 elicoptèrs de combat, 21 aeronaus de combat, 13 naviris leugiers e 2 naviris mejans de transpòrt.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de Kenya es caracterizada per un PIB feble (41 miliards de dolars en 2012), una pauretat importanta caracteristica de la màger part dei país africans, l'importància de l'agricultura e de l'esplecha dei matèrias premieras, la feblessa de l'industria e deis infrastructuras e la dificultat de luchar còntra la corupcion. En 2012, seis exportacions èran magerament destinadas a Oganda (10,5%), Tanzania (10,2%), País Bas (7,1%), lo Reiaume Unit (6,7%), leis Estats Units d'America (5,8%), Egipte (5,2%) e la Republica Democratica de Còngo (4,5%). Totjorn aquela annada, seis importacions venián principalament de país petrolièrs d'Orient Mejan (Emirats Arabis Units 9,5% e Arabia Saudita 6,7%) ò de país industriaus asiatics (Índia 20,7% e China 15,3%).
Sector primari[modificar | modificar la font]
L'agricultura es lo centre de l'economia de Kenya. En 2007, representava 24% dau PIB e emplegava 75% de la populacion activa. La superficia cultivada dau territòri es relativament febla (environ 15%) car lei precipitacions ò la fertilitat son rarament favorablas a l'agricultura. En causa d'aquelei dificultats, la mitat de la produccion èran donc unicament una agricultura de subsisténcia. De mai, en causa de son nivèu tecnologic feble, èra vulnerabla ai variacions de clima e de prètz. Pasmens, leis exportacions de produchs agricòlas (tè, coton, flor) èran la fònt de la mitat dei revenguts dau comèrci estrangier kenyan.
L'esplecha de fusta e la pesca, dins l'ocean ò dins lei lacs de la Vau dau Rift, èran tanben d'activitats economicas importantas. En 2004, la produccion de fusta agantava 22 162 000 m3 e aquela de la pesca 128 000 tonas. Pasmens, aqueleis activitats devián faciar la desgradacion de l'environament, especialament en causa de la pollucion e de l'esplecha tròp importanta dei ressorsas.
Enfin, lei ressorsas mineralas de Kenya son feblas e sa part dins lo PIB nacionau es inferiora a 1%. La produccion pus importanta es aquela de carbonat de sòdi dins lo lac Magadi.
Sector segondari[modificar | modificar la font]
Kenya a l'industria pus desvolopada d'Africa Orientala. Pasmens, en 2012, aqueu sector representava solament 15% dau PIB e èra desfavorizat per la manca d'infrastructuras. Après un periòde de creissença rapida après l'independéncia, conoguèt d'annadas d'estanhacion dins lo corrent dau decenni 1980. En consequéncia, l'aumentacion de la produccion industriala entre 1963 e 2012 foguèt finalament limitada. L'industria es concentrada dins lei tres centres urbans pus de Nairòbi, de Mombasa e de Kisumu. Seis activitats principalas son basadas sus la transformacion de produchs agricòlas, de bens de consomacion e lo rafinatge de petròli importat (que permet de contentar 60% de la demanda nacionala).
Sector terciari[modificar | modificar la font]
Lo sector terciari kenyan representava en 2012 61% dau PIB dau país. Es dominat per lo torisme que conoguèt dos periòdes de creissença importanta pendent lei premiereis annadas après l'independéncia e durant leis annadas 1980. Es magerament basat sus leis activitats balneàrias e sus la visita dei parcs nacionaus. Maugrat la menaça de movements armats generalament d'origina islamista (atemptat de 1998 còntra l'ambaissada estatsunidenca, presa d'ostatge de Nairòbi en 2013...) lo sector demorava la premiera fònt de devisas estrangieras de Kenya.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Govèrn de Kenya.


text:
Quand il ne filme pas "Espigoule, Christian Philibert s'adonne a une passion, lHistoire de la Provence, tendance iconoclaste...(photo MN)
Pasmens, per Crestian Philibert, aquela capitada publica siguèt pas una partida de plaser. Fasiá un an que discutava d'aqueu projèct sus l'Operacion Dragoon.
« MaiFrance 3 capitèt pas de boclar son budget per va faire, e finalament es en dos mes que siguèt fa dins l'urgencia, lo film ». Deviá pasmens èstre ben escrich, qu'aquela urgencia se vei pas a l'escranh.
Per lo cineaste, que trabalha fòra dei sendiers trevats
, vaqui una escasença d'èstre enfin reconeissut per una cadena coma France 3. « Coma documentàrista e pas mai », que nos modera.
E de sotalinhar, per exemple, que, fòra deis usatges, a pas poscut aprofiechar d'una ajuda dau Servici d'archivas de l'Armada, e pas manco de la simpleta mesa a dispausicion a gratis d'aqueleis archivas, que li a faugut pagar.
Es que la valorisacion d'aquel « autra » desbarcament desranja jusqu'à seis ereitiers ?


text:
Plan vengut dins nòstre jaç « Al gat pincat »
A la crosada de Gasconha e Carcin , al còr del departament Tarn e Garona , vos acuèlhissèm dins una bòrda renovada , a la dintrada del vilatge de Sant Anhan.
Lo jaç « Al gat pincat» es dubert tota l'annada e pòt acuelhir 2 a 8 personas.
Descobriretz une region rica en patrimòni e gastronomia.
Miquèu vos farà descobrir lo saber occitan afectionat per sus raisses gasconhas.
Vos proposarà CD e DVD de cançons , istorias per rire ; tanben suls libres de poèmas e recits.
Vos contarà la vida a la campanha del temps del seu pepin e de la sia menina


text:
Era grèva generau deth 14 de noveme, damb mès manifestacions que seguiment entà paralisar era ja arturada activitat economica (hèr grèva semble ua redondància en tempsi de caumatge e precarietat laborau), a servit, aumens, entà méter dessús dera taula deth debat politic era agassanta situacion sociau que viuem (o auem de resistir). Venguíem ja d’uns dies de convulsion pes conseqüéncies tragiques dera cobdícia dera banca damb es impagaments des ipotèques, mentre er Estat a d’assomir, en forma de deute sobiran, eth deute contrèt pes bancs damb es creditors deth nòrd. Un desproposit. Cau rebrembar qu’es dretes mos prometeren que, en arténher eth podèr, tot anarie plan ben, qu’auríem un país mielhor e mès urós, perque damb eres, s’aurie restablit era confidança des mercats e es inversors. Totun, aué i a mès recession. Eth contèxte a estat e ei encara advèrs. Mès era via d’estofar eth sector public, mentre eth privat ei lèu enfonsat, ei contraprodusenta, perque ara vista son es resultats tara economia deth país. Quan eth problèma non ei era despena sociau, senon era manca d’ingrèssi (provenenti abantes deth boom immobiliari), dilhèu serie bon prebotjar ua fiscalitat mès justa, combàter mès fermament eth frau fiscau, dar facilitat as petites empreses e as autonòms, negociar damb Espanha e Euròpa un aute modèl de desvolopament, fòrça mès basat ena inversion publica (eficienta e sostenibla) e era reactivacion deth consum (responsable) intèrn, com a tornat a deféner eth reescuelhut president Obama. Reformes possibles que dilhèu ajudarien a encarar eth malur. Dilhèu… Totun, encara se sage de desplaçar era promesa d’ua felicitat complèta entara arcàdia dera miraculosa independéncia. Mès non i a bandèra pro grana que pogue amagar tanta injustícia.
(DIARI SEGRE, 17 de noveme de 2012)


text:
Musèu de Sant Ramon
Lo Musèu de Sant Ramon es installat dins un ancian collègi universitari de Sant Ramon del sègle XVI[1] qu'es vesin amb la Basilica de Sant Sarnin. Lo Musèu de Sant Ramon o Musèu dels Antics de Tolosa tornèt dubrir al public lo 8 de mai de 1999, aprèp mai de quatre ans de renovacion. Pendent aquela, una partida de l'anciana necropòli paleocrestiana dels sègles IV e V foguèt scenagrafiada.
Istoric[modificar | modificar la font]
- En 1852 e 1853, sol aquel edifici de l'ensemble del collègi escapèt als demoliments.
- 1870 e 1871, lo bastit foguèt restaurat per Eugène Viollet-le-Duc[2].
- Venguèt musèu en 1891 e 1892; tornèt èsser prigondament organizat per Emili Cartalhac[3] que ne prenguèt la direccion en 1912. Lo bastiment tornèt èsser agençat de 1946 a 1950. Aviá eretat, tot ne los enriquissent del celèbre Musèu dels Antics de Tolosa, creat dins la primièra mitat del sègle XIX als Agustins.
- Dins los ans 1950 e 1960, foguèt consacrat unicament a l'art e a l'arqueologia de l'Antiquitat.
- Lo bastiment foguèt classat monument istoric en 1975[4].
- Se fixèt lo periòde istoric ont son enclusits totes los objèctes que consèrva: dempuèi lo debut de l'Edat dels Metals (2000 ans ab. -C.) fins al sègle VIII.
Colleccions[modificar | modificar la font]
Se pòt i descobrir una colleccion de sarcofags. A l'estatge se trapa diferents objèctes de l'epòca dels Vòlcas Tectosages, dels Visigòts e del periòde galloroman. Una colleccion de bustes romans descobèrts dins las roïnas de la Vilá romana de Chiragan de Martras Tolosana es tanben expausada.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ foguèt un « luòc d'albergament pels estudiants venguts de diferentas regions per estudiar a Tolosa lo drech, la teologia, la medecina » [1]site del musèu
- ↑ Mérimée PA00094508}}
- ↑ (fr)Le Muséum de Toulouse et l'invention de la préhistoire, 2010 ISBN 978-2-906702-18-9
- ↑ id "Mérimée"


text:
1. Era ciutadania. Aran ei ua comunautat de ciutadania, pas etnica, pas antropologica. Regís eth principi peth quau toti mos reconeishem coma subjèctes politics damb drets e deuers vincoladi en prumèra instància peth dessús d’ues autes consideracions.
2. Era cooperacion. Ei inutil sajar un sobiranisme que per natura òbvie es interdependéncies des diuèrsi àmbits d’ahèrs que coma es recorsi naturaus non entenen de termières. Podèr cooperatiu vò díder podèr compartit de tu a tu, federaument, damb ues autes administracions.
3. Era complexitat sociau. Se tradusís ena organizacion dera responsabilitat des qüestions que pòden generar conflicte (pluralisme ideologic, diversititat culturau e desigualitat socioeconomica).
4. Era unitat sense exclosion. Cau assomir d’un còp qu’era identitat ei un procès daurit, qu’amasse en present as actors que i a, sense apriòris deth passat, laguens dera eterogeneïtat damb eth dret a dissentir.
5. Era deliberacion publica. Mès tanben cau trobar ua sintèsi a partir dera discossion participada mès enlà des institucions qu’elabòre e decidisque sus çò que mos amasse. Non vò díder, per tant, simpla agregacion d’interèssi privadi.
(Tansevolhe a volut èster ua prumèra pensada d’un debat de país qu’a de besonh partir d’uns auti supòsits.)


text:
La Salvetat (d'Agot)
La Salvetat (La Salvetat en francés, La Salvetat-sur-l'Agout en 1848, La Salvetat-sur-Agout dempuèi 1958, ) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- La Salvetat es atestat en 1085, Salvetad. Lo nom, del latin salvitas, es totjorn d'origina medievala, e pus precisament dels sègles XI e XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de zònas de refugi creadas per la Glèisa catolica e delimitadas a l'entorn d'una glèisa. Garantissián lo drech d'asil, dins l'encastre de la Patz de Diu. Avián un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges [1],[2].
- Agot
Istòria[modificar | modificar la font]
Masatges e bòrias de la comuna[3][modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Salvetat d'Agot (capluòc); es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 640, a La Salvetat
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 297
- ↑ Dins aquesta seccion, los noms autentics dels masatges son pas completament assegurats; demandan d'informacions complementàrias, e eventualament de correccions.


text:
lo fintaire de Manhatan part 6 bis
Que tot èra illegible(çò qu'es pas tant grèu...
Dels noms que s' apariavan ambe l'aparéncia de la filha o ambe sos vestits , o la color de la cabeladura , dels uèlhs , o mai encara qu' apariavan ambe lo del seu animal de companhiá. Lo nom de la filha li veniá subte. Tal un liaç. Tala la responsa de sa cervèla ante- preistorica, de l'epòca ont totes se rebalavan a quatre patas pels bartas, per culhir de fruches en s' aparant dels leons e dels mosquilhs , dins la valòia de l'Omo , endacòm dins Africa . Una madurason que li montava al cervèl d'un còp . Ne'n lhabrava .
Arser totes se preparavan per gaitar la Miosotis, que se sonava aital, sens rason majora, per causa d'un polit fais de vims qu'avia davant la cosina, o de la flor blava que portava sus l'aurelha. Cossí foguèsse estat possible qu'un fais de vims, o una pichona flor poguèsson li retipar un miosotis. E ben paures que la responsa, es pas Dius possible d'o conéisser, vist qu'èra pas qu'una sentida., quitament una pressentida....
Quant la gaitava Miosotis , l'extraordinària Miosotis que portava lo cho cho blau-petant-fluò, e ben, se pensava a.... ren , amnesia plasenta, psicoterapia poderosa que li reversinava l'arma , levat que li donava de prusit a la lenga e l'enveja destimborlada de l'abrasar pertot , de la mossegar , de la rosigar coma òm se rosigar un benarric. S'ò disiá qu'i aviá pas qu'ela per li levar lo pes de la vida. E que la farià leu son eiretièra. Sabètz qu'uns còps vielhit , a l'òme li pren , lo falorditge estranh de chucar a la popa de sa libertat , e de petar lo Sablièr Grand, o de devinhar çò que li demòra , e la tròba seca la dralha, amara e rufa tot del long. La remembrança coma l' òs dels sovenirs, quand òm se compren fin finala, que la mòrt te nifla de mai en mai, te ten las parpèlas encarquilhadas coma'l chòt, fins al mitan de la nuèch , qu'aquela garça te pòt esclafar entre sas arpas coma un milhaucàs poliartritica
Vos prègui de pas me jutjar tal lo fintaire viciós de Manhatan ...a l'afust , de badar la pus pichona susfàcia de carn fresca. Pensatz puslèu a l'agach de Fellini dins « Morir a Venice »
Non ... Que ne soi pas d'aquela mena de fintaire , que soi sonque de la mena dels asoraires , los que badan la lenga , ambe sus los pòts , lo gost per una popa , e ieu foguèri pas qu' un vistalhaire de la vida, quand me la tombèt, l' astrada de la fintar ela , la meravilhosa , que seguiá sa dralha , ambe son arma linda, qu' afortissiá nòstra jòia e butava son gauch , ambe son anar vertadièr, sa dança eternala de seduccion, cap ala nuèch, nusa , sus una terrassa , e quand tu, quand nos, nos demoravan al dintre, que lo resson de la vergonha de pas saupre dançar, un làguia , tal un fissal al plond de l'arma..
Voliái pas ausir l'argument femenèl: me fau bèla per ieu; me fau bèla per mon fringaire, me fau bèla per Dieus. E ieu me rami cordavi ambe un remembre vièlh, que totes al temps de la joventut, baisàvem la Tèrra, en sarrant las dents., pels traucs pichons dels grelhs. .. Vous l'aimez la Terre ?
Mas que fasiái ieu al mitan d'aquela mascarada? Se'n chautava de totes , e de ieu, la Miosotis?. Se sufisiá a ela, e erem pas dedins son sòmi. Èri ren . Decont èra lo pòble dels fintaires? . Perduts al non ren.
Mas o cresiái pas una segonda, e me disiá qu'èra pas qu'una polida messorga. Las femnas se fan bèlas per lo monde entièr femnas e òmes amassats, e se regaudisson de sentir la poncha de las miradas que se pausan a ela. E quitament vòli pas saupre se lo meu 'agach èra lo d'un viciós. Cò que per ela comptava èra d'èstre escalpradas dins l'uèlh del passant ordinari. Al fons se'n chautava que foguèsse l' agach remirabla de l'artista, o del professional de la fotò, lo caparrut de la beutat estranha e divenca de la femna. Sol comptava aquel agach fugitiu e alunhat , una alisada de luènh. Un amor de luènh?
Cresi que mantunas femnas traversan la vida , sonque per recaptar qualques belugas d'agach...
Me fasiái fòrt de parar un miralh a sa belesa, tot en respectant lo seu secret de divenca. Cresiái qu'èri sol, per saupre gostar l'espectacle. Qu'èra pel fintaire professional , qu'èri, l'uèlh d'un pintre ,d'un artista, e de primièra borra encara que son primièr trach pòt se degalhar, s' enganar, se desponchar . Lo que se teniá dins l'ombra, ambe lo masc , que testimoniava sa fe, quitament amorosa, e alucava sa pichòta lampa , tal un fan al concèrt de Miquel Jacson , cadun son fusilh a la man , que bracejava ambe son traça de calelh, crompat dins una mòstra putanièra ont tot arribava de Taiwan» èra ieu..
La lum tremolanta, sa lum expèrta disiá clarament :
Deslarga te amic , daissa arribar las èrsas de ton arma poderosa e soscaira, ajas pas paur , de levar per nos lo vel teunhe de ta vertat. Ajas pas paur! Que te'n chautan de las èrsas de la vida? Ta nuditat , aital que Dieu nos faguèt, ieu rufa, e tu, tant polida, fina, bèla, carnuda, sensuala, popuda , aital que lo mòtle eternal femenèl e diusenc te faguèt , e farà las femnas per que d'òmes simples e asoraires de ton còs de reina, que lo creiràn coma ton arma, quitan de bufar , de chucar sa biera tebesa , per alenar dins l'aire espés tal d'escalpraires de sòmis, sus la teulada plana d'un immòble, estorrits per las maquinas de la climatisacion, darrièr sa cortina, prègan per tu.


text:
Jornau (1)
Ligne éditoriale du journal NOS- Nouvelles OccitanieS. Version Òc et Fr.
Òc
Instruisetz-vos
Qu'avem besonh de vòstra intelligéncia
Motivatz-vos
Qu'avem besonh de vòstre estrambòrd
Organisatz-vos
Qu'avem besonh de tota vòstra fòrça (A. Gramsci)
Aquèu projecte emergís d'una soma de reflexions e de practicas qu'avem temptat de sintetisar. La sintesi de nòstrei experiéncias, l'analisi de l'epòca ente lucham, nos an fach constatar aquò : avem besonh, imperativament, d'un esplech capable de nos informar, de nos formar e de nos organisar. La tòca estent la creacion d'una unitat politica e ideologica necessària a la construccion d'un movement revolucionari poderós.
Nòstreis experiéncias de militants politics, culturaus, associatius au servici dau pòple d'Occitània nos an portat a la necessitat de tornar pensar nòstra accion. Qu'aquò siague au nivèu politic o culturau, una èra s'acaba, una autra se dubrís, plena d'espèr.
Aquela novèla èra vei lo retorn de la question revolucionària : se vei que non, l'istòria es pas acabada. Tot lo contrari, lo monde es animat de tressaus e de convulsions que marcon lei confinhas dau capitalisme. Desempuèi 2008, la crisi generala dau capitalisme s'es radicalament agravada e a cabussat l'umanitat dins l'incertitud, millions de femnas d'òmes, d'enfants, an estat cabussats dins la misèria e la precaritat que tòcon millions d'umans. Dins lei païses imperialistas, la crisi vèn far irrupcion dins nòstrei vidas, caumatge de masse, misèria galopanta, precarisacion, violéncia, depression, etc. Mai ente i a opression, i a resisténcia, e nòstre epòca, que que ne ditz lo monopòli mediatic, manca pas an aquèla realitat. De pertot dins lo monde, la resisténcia contra lo capitalisme s'organisa de diferents biais, prèn mantunas fòrmas. Aquélei resisténcias son destinadas a s'unir e se tranformar en una fòrça invencible que destruirà lo capitalisme e liberarà l'umanitat.
Parallelament, e aquò's pas anodin, la consciéncia occitana se desvelopa, a cha pauc dins lei massas, sort de son mitan bugetat per prene sa plaça dins lo grand movement de l'istòria. Quatre manifestacions de massa, aquèlei dètz darrièiras annadas, an demostrat la vigor e la mobilisacion d'un movement que pasmens a pas ges de linha politica clara. Avem tirat pauc de gasanh dins aquélei accions, es mai la prèva que l'Estat frances se pòt pas reformar. Nos cal tirar d'ensenhaments d'aquélei doas constatacions e tornar veire nòstre biais de luchar.
Lei questions dei pòples periferics (Còrse, Breton, Catalan, Basc, Arpitan, Occitan, Alsacian, Flamenc) dins l'estat francés dessenha une prumièra linha de demarcacion dins la politica francesa. Deis anarquistas, en passants pels communistas, sociaus-democratas, centristas, fins ai faissistas, aquela question dessenha una linha de rompedura. Lei revolucionaris franceses, totas tendéncias confondudas, son sovent a malaise amb aquela question. Verai, luenh d'esser secondària o inexistenta come d'unei o volon far crèire, just es centrala pel fach que tòca a la construccion de l'Estat francés. Lo refús d'officialisar nòstrei lengas, o solament de sinhar la carta dei langas minorisadas, demostra la prefondor dau problema. Adoncas, es una linha de demarcacion que se precisara mai qu'avançara nòstra batèsta, la negar o la regitar serà doncas un sosten objectiu a l'Estat borgés. Aquela lucha fa lo rescòntre ambé la lucha dei populacions d'origina immigrada que (subre)vivon dins l'Estat francés coma de semicolonisats. Aquela presa en còmpte dei massas Afrò-Musulmanas e la pluralitat de la terra occitana nos fa adoptar la denominacion de pòple d'Occitània en plaça de pòple occitan. Aquò nos permeis de marcar l'inclusion dins nòstre projecte emancipator la problematica, ela tambèn dessenhant una seconda linha de demarcacion centrala dins l'Estat francés, d'un tròç larg dei classas populàrias d'Occitània. Pròpriament dich, l'Occitània per nautreis es pas un projecte nacionau mai un projecte emancipator revolucionari, lo nom d'una novèla societat en gestacion.
Menar la lucha contra l'egemonia culturala e ideologica, vaquí la major batèsta de nòstra epòca. L'implicacion de la geopolitica (valent a dire la politica de l'imperialisme) dins lei mejans de comunicacion mondiaus finiguèt a redusir la linha generala dau jorn end una soleta « maquina per consentiment » : la maquina per consentiment de l'òrdre establit.
Aquela grandassa maquina de propaganda formada per un malhum d'agéncias de pressa pretendudas « independentas » vòu impausar ai subjectes lora realitat, lora vision dau monde. Aquela « realitat » se fa referéncia unica e universale, qu'es egemonica de çò que lei mejans de comunicacion son agropats.
Lo malhum de comunicacion de l'imperialisme, totpresent e totpoderós, crea una mena de produch distribuit per lei agéncias de pressa « independentas ». An la cresença de crear una societat purificada ambé la colonisacion mentala, que se desvolopa dins la ficcion e lo vuege culturau. L'imperialisme se pense capable d'ajustar lei facultats intelectualas dei massas et de desvolopar la capacitat d'alterar nòstra consciéncia. L'òrdre imperialista crea un monde a son imatge : informacions desnaturadas enda « Novèlas » sensa gès de sens, perpetuala depolitisacion, catastrofisme, menaças, insultas contra lei pòples, etc. La major part deis emissions TV son un flux de contunh d'apologia dau fatalisme sociau e politic, dau capitalisme (lo pièger sistèmi mai lo solet), dau racisme, de la sensualitat precòça, de l'individualisme, de la paur, dau misticisme, de l'idèia faussa de la « fin de l'istòria ». Aquélei difusions son orquestradas per temptar de contrarotlar lo comportament istoric dei massas : sa volontat de cambiar lo monde, de desirar de far la Revolucion. Entre lors mans, la realitat locala e internacionala se transforma en un solet espectacle televisuau. La populacion mondiala es redusida a quauqueis personalitats sortidas dau show-biz, de l'espòrt, d'un patron poderós, d'un cap d'Estat o d'un deputat. Lei guerras de pilhatge dei ressorças d'un païs dau « sud » se transformon en accion per la democracia coma en Líbia. Leis execucions de la polícia dins lei barris populars se transformon en bavaduras. Una practica religiosa se transforma en envasion civilisacionala. Lei lèis que destruison nòstrei aquesits sociaus son de politicas de modernisacion. Un resistent a l'òrdre establit, quin que siegue, devèn un terrorista etc. Mai que mai, lora tòca es de nos far dintrar dins lo suc que i a pus ges de classas socialas doncas pus ges d'oprimits e d'opressors, pus ges de classa obrièra e doncas pus ges de borgesiá. De gròs en gròs, i a pus ges d'antagonisme, solament d'individús que lor cau se vendre a la melhora ofèrta, espotir leis autres per aver un avenidor dins aquèu monde que pasmens es pas tant bèu. Tot aquò cèrca de destriure la conciéncia de classa qu'es la sola que pòt nos unir e transformar nòstra impoténcia individuala a cambiar lei causas, fins a un novèu poder revolucionari destruisant l'actuau.
L'Estat francés manca pas an aquela regla, lei mèdias fan partida d'aquèu malhum d'alienacion grandàs. Fòrça agropats, detenguts per quauquei patrons, es per aquò que parlam de monopòli mediatic. Vaquí 19 personas, 11 familhas, 5 bancas et societats financièras et 3 estats (França, Allemanha, Qatar) detenon la quasi-totalitat dei mèdias : [...]
Es clar, vesem un agropament extrèm dei mejans mediatics e economics. En aquèu cas, coma se pòt parlar de libertat de la pressa o d'objectivitat ? Coma se pòt nomar lo sistèmi politic francés « democràcia », mentre que lei mejans de diffusion son contrarotlats per quauquei mans ligadas ai capitalistas monopolistas ? Vivem dins una dictatura (de mai en mai ubèrta) capitalista, ente une extrèma minoritat orienta nòstre avenidor.
Aquèu agropament crea una alienacion generalisada que mantèn çò que sonam l'egemonia ideologica e culturala de l'imperialisme sus lei massas. Tot es fach per que consentem ai politcas lei mai infamas, contra nòstrei interès. Aquela egemonia ideologica e culturala es escampada per totei lei canaus de que la borgesiá beneficia : escòlas, universitats, ostaus d'edicion, mèdias, etc.
Un autre biais de pensar existís, lei idèias escampada per lei mèdias sont pas mai que lo rebat de la pensada dominanta. Nos cau demostrar qu'aquèu sistèmi inuman es pas lo solet, una autra possibilitat existís. La prumièra dei grandas batèstas sera de mostrar que jornadierament lei massas resistisson de 1001 biais fàcia a l'opression. Que lo monde son pas de fadats !
Tot aquèu atiralh ideologic per nos ensucar solament fonctiona parcialament, se cal saber. De mai en mai de monde comprenon qu'aquèu sistemi es pas gès mai que corrupcion, messòrgas e saquajament. De la part dau pòple, i a una vertadièra demanda d'informacion, lo monde son animats per çò que A. Gramsci sonava lo « bon sen » (buon senso). Es aquèu « bon sen » que nos cau transformar en conscientisacion que ela se transformarà en matèria politica. Lo pòple nòstre, lei trabalhaires e lei classes populàrias, meriton una agéncia de pressa que defendra lors interès.
Fr
Instruisez-vous,
Parce que nous avons besoin de toute votre intelligence
Motivez-vous,
Parce que nous avons besoin de tout votre enthousiasme
Organisez-vous,
Parce que nous avons besoin de toute votre force (A.Gramsci)
Ce projet émerge d’une somme de réflexions, de pratiques, que nous avons tenté de synthétiser. L'association de nos expériences et l’analyse de l’époque dans laquelle nous luttons, nous ont fait arriver à ce constat : nous avons impérativement besoin d’un outil capable de nous informer, de nous former et de nous organiser. Le but étant de créer une unité politique et idéologique nécessaire à la construction d’un mouvement révolutionnaire puissant.
Nos expériences de militants politiques, culturels, associatifs au service du peuple d’Occitanie nous ont amené à la nécessité de repenser notre action. Que cela soit au niveau politique ou culturel, une ère se ferme, une nouvelle s’ouvre, pleine d’espoir.
Cette nouvelle ère voit le retour de la question révolutionnaire, non, l’histoire n’est pas finie1. Bien au contraire, le monde est animé de soubresauts, qui marquent les limites historiques du capitalisme. Depuis 2008 la crise générale du capitalisme s’est aggravée de manière radicale et a conduit l’humanité dans l’incertitude, des millions de femmes, d’hommes, d’enfants, ont été plongés dans la misère et la précarité.
Dans les pays impérialistes2 la crise vient faire irruption dans nos vies : chômage de masse, misère galopante, précarisation, violence, dépression. Mais là où il y a oppression, il y a résistance et notre époque, quoi qu’en dise le monopole médiatique, ne déroge pas à cette réalité. Partout dans le monde, la résistance au capitalisme s’organise de différente façons, elle prend des multiples formes.
Ces résistances sont destinées à s’unir et se transformer en une force, qui détruira l’impérialisme et libérera l’humanité.
En parallèle, et ce n’est pas anodin, la conscience occitane se développe, petit à petit dans les masses, elle sort de son milieu cloisonné pour prendre sa place dans le grand mouvement de l’Histoire3. Quatre manifestations d'ampleur ces dix dernières années, ont démontré la vigueur et la mobilisation d’un mouvement qui n’a pourtant pas de ligne politique claire. Le peu de gain que nous avons retiré de ces actions montrent, encore plus, que l’État français ne se réformera pas.
De ces deux constats nous devons tirer des enseignements et revoir notre façon de lutter.
La question des peuples périphériques (Corse, Breton, Catalan, Basque, Arpitan, Occitan, Alsacien, Flamand) dans l’état français marque une première ligne de démarcation dans la politique française. Des anarchistes, en passant par les communistes, les sociaux-démocrates, les centristes, jusqu’aux fascistes cette question marque une ligne de rupture. Les révolutionnaires français, toutes tendances confondues, sont souvent très mal à l’aise avec cette question . En effet, loin d’être secondaire ou inexistante comme certains veulent le faire croire, elle est justement centrale par le fait qu’elle touche à la construction même de l’État bourgeois français. Le refus d’officialiser nos langues, ou seulement de signer la charte des langues minorisées, démontre la profondeur du problème4. Elle est donc une ligne de démarcation, ligne qui se précisera en même temps que notre combat, la nier, ou la rejeter serait donc un soutien objectif à l’État bourgeois. Cette lutte fait la jonction avec la lutte des populations d’origines immigrées qui (sur)vivent dans l’État français comme des semi-colonisées. Cette prise en compte des masses Afro-Musulmanes5 et la pluralité de la terre occitane nous fait adopter la dénomination de peuple d’Occitanie à la place de peuple occitan. Cela nous permet de marquer l’inclusion dans notre projet émancipateur de cette problématique, elle aussi marquant une seconde ligne de démarcation centrale dans l’État français, d’une large fraction des classes populaires d’Occitanie. L’Occitanie n’est donc pas à proprement parler, pour nous, un projet national mais bien un projet émancipateur révolutionnaire, le nom d’une nouvelle société en formation.
Mener la lutte contre l’hégémonie6 culturelle et idéologique voilà la bataille centrale de notre époque. L’implication de la géopolitique (c’est-à-dire de la politique de l’impérialisme) dans les moyens de communication mondiaux a fini par réduire la ligne générale du journalisme moderne à une unique « machine de consensus » : la machine du consensus de l’ordre établi.
L’immense machine de propagande formée par un réseau d’agences de presse dites « indépendantes » cherche à imposer au sujet leur réalité, leur vision du monde. Cette « réalité » devient l’unique référence car hégémonique tant les moyens de communication sont concentrés.
L’omniprésent et omnipotent réseau de communication de l’impérialisme crée une sorte de produit unique distribué par les agences de presses « indépendantes ». On assiste à une uniformisation des modes de pensées. La prétention est de créer une société purifiée par la colonisation mentale, qui se développe dans la fiction et le vide culturel. L’impérialisme pense être capable d’ajuster les facultés intellectuelles des masses et de développer la capacité d’altérer notre conscience. L’ordre impérialiste crée un monde à son image : informations perverties en forme de nouvelles vides de sens, dépolitisation perpétuelle catastrophisme, menaces, insultes envers les peuples. La plupart des émissions de TV sont un flux continu d’apologie du fatalisme social et politique, du capitalisme (le pire des systèmes mais le seul), du racisme, de la sensualité précoce, de l’individualisme, de la peur, du mysticisme, de la fausse idée de fin de l’histoire. Ces diffusions sont orchestrées pour tenter de contrôler le comportement historique des masses : sa volonté de transformer le monde, de désirer la Révolution. Entre leurs mains la réalité locale et internationale se transforme en unique spectacle télévisuel. La population mondiale est réduite à quelques personnalités issues du show-biz, du sport, d’un patron puissant, d’un chef d’état ou d’un député. Les guerres de pillage des ressources des pays du « sud » se transforment en action pour la démocratie comme en Libye. Les exécutions de la police dans les quartiers populaires se transforment en bavures. Une pratique religieuse se transforme en invasion civilisationnelle. Les lois détruisant nos acquis sociaux sont des politiques de modernisations. Un quelconque résistant à l’ordre établi devient un terroriste . Plus que tout, leur but est de nous faire rentrer dans le crâne qu’il n’y a plus de classes sociales donc plus d’opprimés et d’oppresseurs, plus de classes ouvrières, donc plus de bourgeoisie. En gros il n’y a plus d’antagonisme seulement des individus qui doivent se vendre au plus offrant, écraser les autres pour se faire un avenir dans ce monde pas si beau tout de même. Tout cela vise à détruire la conscience de classe qui seule peut nous unir et transformer notre impuissance individuelle à changer les choses, vers un nouveau pouvoir révolutionnaire détruisant l’actuel..
L’État français ne dérogeant pas à la règle, les médias font partie de cet immense réseau d’aliénation. Hyper concentrés, détenus par quelques grands patrons, c’est pour cela que nous parlons de monopole médiatique. 19 individus, 11 familles, 5 banques et sociétés financières et 3 états (France, Allemagne, Qatar) contrôlent à peu près tous les médias français :
-
A ceci nous pouvons rajouter les chaînes, dites publiques (en fait étatiques), qui sont complètements intégrés à ce réseau de corruption généralisé. En effet comme nous le voyons ces capitalistes sont tous en lien avec des grandes entreprises que nous nommons monopoles7. Ces derniers sont intiment liés à l’État par le biais des commandes d’État (énergie, transport, armement etc). Ce sont de fait, ces entreprises qui dirigent la politique intérieure et extérieure de l’État, c’est pour cela que nous parlons de notre période comme celle du capitalisme monopolistique d’État. Lutter pour détruire ces monopoles est le préavis pour tout changement de société.
Nous voyons, concrètement, l’extrême concentration des moyens médiatiques et économique. Dans ce cas, comment peut-on parler de liberté de la presse ou même d’objectivité ? Comment peut-on nommer le système politique français « démocratie » alors que les moyens de diffusion sont contrôlés dans quelques mains toutes liés aux capitalistes monopolistes ? Nous vivons dans une dictature (de plus en plus ouverte) capitaliste, où une extrême minorité oriente notre avenir.
Cette concentration crée une aliénation généralisée qui maintient ce que nous nommons l’hégémonie idéologique et culturelle de l'impérialisme sur les masses. Tout est fait pour que nous acceptions les politiques les plus infâmes allant contre nos propres intérêts. Cette hégémonie idéologique et culturelle est véhiculée par tous les canaux dont dispose la bourgeoisie : écoles, universités, maisons d’édition, médias etc.
Les idées qui sont véhiculées par les médias ne sont que le reflet de la pensée dominante, il existe une autre façon de penser. Nous devons démontrer qu’il existe une autre possibilité à ce système inhumain et carnassier. La première des grandes batailles va être de montrer qu’au quotidien et malgré cela, les masses résistent à l’oppression de 1001 manières. Car les gens ne sont pas des idiots !
Qu’on se le dise, tout l’attirail idéologique mis en branle pour nous abrutir et nous aliéner ne fonctionne que partiellement. De plus en plus de gens comprennent que tout ce système n’est que corruption, mensonge et saccage. Il y a une véritable demande d’information de la part de la population, les gens sont animés par ce qu'a nommé A.Gramsci le « bon-sens ». C’est ce « bon-sens » que nous devons transformer en conscientisation qui elle-même se transformera en matière politique. Notre peuple, les travailleurs et les classes populaires, mérite une agence de presse défendant leurs intérêts.
Nous avons besoin d’une PRESSE DEMOCRATIQUE !
C’est-à-dire une presse qui montre au quotidien que les masses ne s’arrêtent jamais de lutter. Une presse qui se fait l’amplificateur et le soutien les luttes populaires qui animent les territoires. D’une presse qui défend les droits démocratiques du peuple : Droit à un travail socialement utile, droit à un logement décent, à une santé, une éducation, des transports de qualité et gratuits etc. Qui défend les plus exploités et notamment les masses Afro-Musulmanes. Mais aussi les droits démocratiques du peuple d’Occitanie, notamment l’officialisation de l’occitan, le développement de l’éducation et de la culture. Une presse qui se fait l’écho d’un peuple en plein réveil qui mérite d’exister et de vivre.
D’une presse pour S’INFORMER ET SE FORMER:
Nous avons besoin d’une presse qui informe et combat les mensonges quotidiens du monopole médiatique impérialiste, qui lutte contre l’hégémonie idéologique et culturelle, qui lutte contre la réaction, contre la fascisation des esprits, etc. D’une presse qui va aux cœurs des questions dans un souci de compréhension des phénomènes politiques et sociaux dans leurs essences. Qui explique clairement chaque sujet dans l’optique à chaque fois d’élever le niveau de conscience et le niveau culturel du peuple. Tout cela pour atteindre collectivement un niveau de compréhension des phénomènes, et acquérir une conception juste du monde.
--------------------------------
1 Francis Fukuyama a théorisé qu’avec la chute de l’URSS le capitalisme avait définitivement triomphé, que l’Histoire (dans le sens d’un mouvement lié à la lutte des classes) était donc fini. Il est revenu sur ses propos notamment depuis la crise de 2008…
2 Le monde se divise en deux catégories : les pays impérialistes (USA, UE, Japon, la Chine et la Russie) et les pays semi-colonisés, c’est-à-dire indépendants en théorie mais pas dans les faits, le tiers-monde. Aujourd’hui la puissance hyper-hégémonique demeure les USA.
3 Un exemple récent des plus marquants, est par exemple les sondages pour la nouvelle région (Midi-Pyrénéen-Languedoc-Roussillon) où le nom Occitanie est arrivé largement en tête.
4 Un exemple des plus frappants est le déchaînement généralisé face au 7 minutes en langue corse lors de l’intronisation du président de l’assemblée de la collectivité territoriale de corse le 17/12/15.
5 Par Afro-Musulman, nous entendons la chose dans un sens socioculturel et non exclusivement religieux (bien que la religion fait partie de la culture). C’est un fait, une partie du prolétariat métropolitain (les gens des cités comme les médias les appellent) est d’origine africaine, et pour une bonne partie musulmane. L’Islam représente un ciment culturel identitaire comme le judaïsme chez les juifs, bien au-delà de la religion.
6 L’hégémonie est une domination sans partage. Dans notre cas cela signifie que la classe dominante, la bourgeoisie capitaliste, impose son modèle de pensée et sa vision du monde à toute la population.
7 Car détenant la totalité ou la quasi-totalité d’un secteur de l’industrie ou des banques.


text:
Poètas/Ensagistas/Novelistas
SECCION
DE LENGA D’OC
DEL
PEN-CLUB
INTERNACIONAL
Aiçò es un siti provisòri. Un siti de
presentacion professionala es en preparacion e serà accessible d'aquí a l'estiu.
Quora tornèrem fondar en Decembre 2008 aquesta
seccion dau PEN Internacional se prepausèt, per continuar los escambis sens des
ge limitacion, de dobrir un forum. Per malastre, la participacion a aiceste i
foguèt pas flama, e l'albergaire lo clavèt per manca de fonccionament.
En esperant, metèm en plaça aqueste
portal. Serà dins pas gaire d'una presentacion mai professionala, coma
promés, i trabalham amb Georges Souche coma decidit l'an passat a Tolosa. Mas
çò qu'es lo mai de manca es lo temps per avançar dins de tals pretzfaches...
Jornada Internacionala de la Lenga Maire
Jornada Internacionala de la Revirada
(lèu en linha)
Nòstras
publicacions en linha
Publicar
largament sens entravas...
IMPORTANT!!! Mocion revistas
Joan Claudi Foret nos escriviá:
"L'escrivan occitan e las revistas. Las revistas son essencialas a la
creacion literària. Es un luòc ont los autors novèls se pòdon far conéisser
e reconéisser. Es un luòc d'escambi. Es una veirina de nòstre creativitat
literària. Òr, per de rasons divèrsas, las revistas occitans son totas en
crisi, per una al mens d'aquelas quatre rasons que se pòdon cumular : manca
d'argent (de subvencions per exemple), manca d'abonats, manca de matèria, manca
d'organizacion eficaça. Un prètzfach urgent e indefugible del PEN es d'ajudar
las revistas, d'en primièr las qu'an una vocacion panoccitana : Reclams, OC,
Gai Saber. Aquela ajuda comença per un engatjament personal de cada autor
aderent al PEN : s'abonar al mens a doas d'aquelas revistas, lor porgir de tèxtes
(valent a dire las alimentar doblament en dardenas e en matèria). Nos podèm
felicitar que lo president del PEN aja agut e contunhe d'aver una activitat e
una experiéncia dins la revista OC, sens exclusion de las autras, ont a ja
participar. Seriá donc plan que l'AG sosque al biais de sosténer las revistas
occitanas."
L'assemblada
decidís de publicar aquela mocion:
"Los
escrivans del PEN club de lenga d'òc recampats a z'Ais tenon a afortir amb una
insisténcia particulara qu'acòrdan a las tres revistas literàrias
panoccitanas, OC, Reclams, Gai Saber, una importancia màger. E que las considèran
coma un element essencial de la vida de la literatura d'òc e un element de nòstre
patrimòni cultural que nos lo cal aparar amb totas nòstras fòrças.
Sens
ges d'intencion de comandar als escrivans çò que deurián far, e qu'es del domèni
de lor libertat e de lor consciéncia personala, pensam adonc que deurián, dins
la mesura qu'o pòdon, far aquelas tres
causas per materializar aquel sosten:
- s'abonar a al mens doas de las
tres revistas;
- lor mandar de tèxtes literaris,
documentaris o critics, (que los cap-redactors nos indican que ne volrián reçaupre
mai, subretot tocant la pròsa)
- las far conóisser e encoratjar
lo mond a son entorn a las legir e a s'i abonar
Rementam
aquí las adreiças e tarifas d'abonament de caduna:
OC
(fondada en 1923) 25 euròs de l'an (sosten>60) : Frederic Fijac 625 La
Permenade 47300 Bias
RECLAMS
(fondada en 1897) 25 euròs de l'an (sosten>40) de
mandar a Maurici Romieu 13 rue du hameau de la Cavette 64230 Lescar
LO
GAI SABER (fondada en 1918) 25 euròs
de l'an de mandar a Felip Carbonne, Les Dames, 31320 Aureville
Ajustam
uèi una mençon de sosten particulara per "Reclams", que s'es ara
impausada dins l'asuèlh de nostra cultura coma revista totalament panoccitana
sens renonciar a son enraiçament bearnés, e que patís subran de reduccions
marcadas de sosten institucional aquest an. E que de segur volontam mòrt e fòl
que contunhèsse son pretzfach.
Sèm
tanben atentius a la perspectiva de desvolopament de formas mai modèrnas de
publicacion utilizant las tecnicas informaticas e electronicas, que dobrisson d'autras
possibilitats sens remplaçar lo tradicional format estampat, e encoratjam las
tres revistas a contunhar son evolucion en tirant profièch d'aquelas
possibilitats novèlas qu'alargaràn sas possibilitats d'audiéncia.
Fach a
z'Ais de Provença los 20-22 de Febrièr de 2010
per
lo PEN-club de Lenga d'Oc
Joan-Frederic
Brun, president; Teiriç Offre, clavaire »


text:
Un gropament politic que vòu presentar candidats a las municipaus de 2020 tà assegurar l’abséncia de l’occitan dins la vita publica.
« Demolir » qu’ei lo nom d’aqueth gropament politic qui s’amassa autorn d’un manifèste anti-occitanista. Lo son prètzhèit qu’ei d’assegurar l’abséncia de l’occitan dens l’ensenhament, los medias e la vita publica. La soa mira : las eleccions municipaus de 2020.
« Que volem panèus d’entrada d’aglomeracion e placas de carrèra monolingües », expliquè lo pòrta-paraula de Demolir a Manaset. « La preséncia d’aquera lenga sus la senhaletica qu’ei un afront hèit aus ciutadans laïcs. E lo son ensenhament dens las escòlas que risca de har viéner los mainats occitanistas quan seràn adultes. Qu’ei ua truca qui ne podem pas préner ».
Demolir que demanda tanben ua interdiccion de cantar « Aqueras montanhas » o « Bèth cèu de Pau » en public, l’acompanhament de tots los calandrons a la termièra de la Vath d’Aran e lo remplaçament de la crotz occitana suu logo de la Region Mieidia-Pirenèas per ua letra « M » estilizada.


text:
Dens l'encastre de la suas activitat, la Maison de la Cultura Occitana deras Hautas-Pireneas qu'a lançat la realisacion d'ua exposicion intitulada "Lenga de Noste". Qu'a per objectiu de miar a ua presa de conciencia de la presencia e de la modernitat de la lenga occitana gascona suu despartament.
Arrealisada en partenariat dab las Arquius Despartamentaus e lo Servici Cultura Occitana e Territòri deu Despartament, l'exposicion qu'ei vededèra en çò deu Castèth de Mauvezin (65) a partir deu dissabte 8 de julhet dinc a la fin deu mes d'aost.


text:
Alhambra
Alhambra (arabi: الْحَمْرَاء, transliterat al-Ḥamrā; literalament "lo roge"), que sa forma completa es Calat Alhambra (arabi:الْقَلْعَةُ ٱلْحَمْرَاءُ, al-Qal‘at al-Ḥamrā’, "la fortalesa roja"), es un palatz e una fortalesa situat a Granada, Andalosia, Espanha. Foguèt bastit cap a la mitat del sègle XIV pels dirigents moros de l'Emirat de Granada en al Andalús, e ocupa lo suc d'Assabica al limit sud-èst de la ciutat de Granada.
Lo palatz moresc d'Alhambra foguèt bastit per lo darrièr emir musulman d'Espanha, qu'aperteniá a la Dinastia Nasrida. Après la Reconquista pels Reis Catolics en 1492, d'unas parts foguèron utilizadas pels crestians. Lo Palatz de Carles V, bastit per Carles Quint en 1527, foguèt inserit al dintre de las fortificacions nasridas de l'Alhambra. Après d'èsser tombat dins l'oblit per de sègles, Alhambra foguèt tornarmai "descobèrt" al sègle XIX per d'erudits europèus e de viatjaires, e comencèt d'èsser adobat. Es a l'ora d'ara una de las atraccions toristicas majoras d'Espanha, e lo pus bèl exemple d'arquitectura islamica del país. Alhambra es un site del Patrimòni Mondial de l'Umanitat, e inspirèt fòrças istòrias e cançons.
Los poètas moros lo describián coma "una pèrla al mitan d'esmeraudas," en alusion a la color dels edificis e dels bòsques a l'entorn d'eles. Lo palatz foguèt concebut en foncion del site montanhós e maitas formas de tecnologias foguèron utilizadas. Lo parc (Alameda de la Alhambra), qu'en estiu es cobèrt de flors salvatges e d'èrba, foguèt plantat pels moros amb ròsas, iranjas e mirtas; pasmens una de sas caracteristicas es lo bòsc espés d'olms angleses pòrtat per Arthur Wellesley, duc de Wellington, en 1812.
Malgrat un long periòde de negligéncia, amb de còps que i a d'episòdis de vandalisme e de restauracions inapropriadas qu'endurèt Alhambra , demòra un exemple atipic de l'art musulman dins son periòde final europèu, relativament influenciat per l'arquitectura bizantina que se trapa tanben dins la mosqueta de Còrdoa. La majoritat dels palais bastits son qüadrangulars en plan, amb totes los membres dobèrts sus un pati; la totalitat atenguèt sa talha actuala simplament per l'addicion graduala de qüadrangles nòus, dessenhat sul meteis principi, e mai que possedissent de dimensions variadissas , e religat los uns als autres per de passatges o membres pichons. Alhambra foguèt estendut pels diferents dirigents musulmans que i demorèron. Pasmens cada seccion nòva que foguèt aponduda seguiguèt lo tèma del "paradís sus tèrra". Arcadas de colomnas, fonts d'aiga rajanta, e bacins miralhant èran utilizats dins una tòca estetica e foncionala. Dins cada cas, l'exterior èra daissat austèr e sens ondradura. Solelh e vent i dintravan liurament. Blau, roge e jaune daurat, foguèron las colors pus emplegadas, puèi destenchuradas amb lo temps.
La decoracion consistís, en motius de fulhatge, inscripcions aràbias, e motius geometrics trabalhats en arabesques. Los cairèls pintats son largament utilizats per cobrir las parets. Lo palatz es dessenhat dins l'estil Mudejar, que la caracteristica es la reinterpretacion d'elements europèus dins de formas islamicas, e que foguèt largament popular pendent la Reconquista.


text:
Deu 6 au 10 de junh lo Hestau Tarba en Canta que si torna a animar la vila de Tarba e la sua aglomeracion.
Mantuas animacions que son previstas dinc au dimenge 10 de junh :
- 6 de junh, 20 òras 30, Teatre de las Navetats de Tarba : concert Tiò (Vox Bigerri e Jim Black) seguit d’ua cantèra en çò de l’Etal 36
- 7 de junh, 20 òras 30, Gleisa de Semiac : concert dab Mesechinka e Cantu Nustrale seguit d’ua cantèra en çò deu Cafè de Semiac
- 8 de junh, 20 òras 30, Plaça Verdun de Tarba : concert de Adishatz Monde e San Salvador seguit d’ua cantèra au Celtic Pub
- 9 de junh, 20 òras 30, Colegiau d’Ibòs : concert de Trio Atau e la Squadra di Genova seguit d’ua cantèra en çò de la « Salle de la Bascule » d’Ibos
- 10 de junh, 17 òras, Quiòsc deu Casau Massey a Tarba, concert deus Seuvetons e Jutglars seguit d’ua cantèra en çò de l’Estanquet deu Casau Massey
Estagis de polifonia, conferencias… que’vs seràn tanben parpausats.
Que podetz arretrobar tota la programacion en seguir lo ligam aqueth : programa


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Un còp èran dos fraires, un grand e un pichon, que vivián dins un vilatjon e trabalhavan plan dur dempuèi que lor maire moriguèt en mar en cabussant de la freula barca de pesca. Puèi, foguèt al torn del paire. Tombèt plan malaute e lo metge diguèt que sola la saba d’un aubre enfachilhat lo podiá salvar. Lo sol esper dels dròlles èra de partir en quista del remèdi, luènh, plan luènh, de l’autre costat de las montanhas e de la mar, e segur qu’en camin la Mòrt los acompanhariá…
Amics de la bona umor, de la jòia e de l’estrambòrd vaquí lo sinopsis de Brothers : a Tale of Two Sons, un pichon jòc plan particular que val lo còp d’uèlh.
Vos podètz ja dobtar que, a la vista del resumit que vos faguèri e mai del títol del jòc, s’agirà aquí d’una narracion de conte. Podriam mema redusir lo camp als contes nordics, escandinaves e alemands, aqueles d’autres fraires, los Grimm, o de Andersen. I trobam tanben un costat un pauc epic e heroic fantasy que repelarà Bilbo lo Hobbit, lo conte fach per Tolkien per son filh e que tornava ja prene d’elements del folclòre nordic. Son de mecanicas de conte qu’an pas paur de s’enfrentar a de costats mai negres del monde e ont la mòrt es sovent una fatalitat, una preséncia regulara dins la narracion, çò que fa un pauc la diferéncia amb los contes del Sud d’Euròpa, mai doces, mai leugièrs.
Dins Tale of Two Sons, los dos personatges principals taversaràn de paisatges plan diferents que corespondon gaireben totes a de causas tiradas de la mitologia escandinava : vilatges de bòrd de mar, castèls pincats sus de bauces, fargas sosterranas. Ieu bòti una mencion especiala, mai lo labèl « buf-copat » a una sequéncia ont arriban dins una valada joncada de guerrièrs gigants, en armas e armaduras. Jamai saurem perque son aquí, e quala batèsta imbecila los butèt a s’entrecrebar totes aquí, dins un canton perdut d’un monde que sembla patir de mila mals. La sola causa que podrem far es se dobrir un passatge, entre los braces, las cambas desmesuradas, las sagetas largas coma d’aubrissons, los pès trempats per un riu de sang que raja sens fin, e los corbasses que se trufan de tu. Impressionant. Bon per contra, z’ai ja dich, es pas exactament lo jòc al qual cal jogar se sètz en fasa depressiva, i a pauc de risca que vos garisca. Es clarament pas lo jòc lo mai risolièr de l’annada, son objectiu es mai de vos en botar plen los uèlhs amb de paisatges miraudioses e de vos tirar qualquas lagremas amb una istòria a la Dickens. En mai d’aquò, es cortet, vos caldrà mens de 4 oras per ne far lo torn, e es pas francament dificile, amb d’enigmas tant plan amagadas dins l’environament qu’un enfant de tres ans que jòga al cluquet amb d’agents de la NSA. Mas l’interés n’es alhors.
Dins son gameplay, per exemple, una noveutat coma s’en vei rarament, e a l’encòp un biais de far que pega al principi mema del jòc. D’acostuma, dins un jòc, controlatz un personatge, e un sol. Los botons de vòstra maneta li fan far de causas e los joysticks lo dirigisson. Es aital dempuèi 25 ans, a priori es pas deman que cambiarà. Mas aquí vos es perpausat de dirigir los dos fraires. A l’encòp, e a egalitat, cadun se partatja una mitat de maneta, a esquerra pel grand e a drecha pel mai pichon. Se deuràn seguir en permanéncia, s’entre-ajudar e jogar sus lor complementaritat, entre la fòrça de l’un e lo gabarit de l’autre. Un jòc en cooperacion a tot sol, es puslèu original. Atencion per contra, se sètz coma ieu e qu’avètz de problèmas de psico-motricitat, las 10 primièras minutas d’aquel gameplay assimetric seràn un torment mental de pas creire. Un pichon manca de coordinacion dins las mans e mai lo fach que cal aver un uèlh sus cada personatge seràn l’ocasion de sentir vòstres emisfèris cervelièrs se desseparar dins un grand cracinament sord, sens comptar un risc potencial de strabisme divergent. Mas un còp passat tot aquò lo jòc ven un plaser, fluide, ont tot s’encadena amb un ritme sostengut de longa, fins a la fin o, (vau ensajar de pas tròp vos en dire) aqueste sistèmi s’arresta d’un còp de fonccionar, çò que vos provocarà una autra granda esquinçada mentala. Un jòc bastit al milimètre doncas, equilibrat, inteligent e poetic, una pichona meravilha a pas car que vos conselhi.
Ara vos daissi, me cal anar a l’oculista, que dempuèi qu’ai jogat a Brothers : a Tale of Two Sons, mos uelhs se son blocat dins una posicion inconfortabla e lo monde per carrièras me prenon ara per Joan-Pau Sartre… e vertat es que comenci d’aver un pauc la nausea.


text:
Solidaritat dab lo pòble catalan
En reaccion aus eveniments qui’s debanan actuaument per la peninsula iberica, lo Med’Òc (Moviment deus estudiants d’Occitània de Pau e deus País de l’Ador) e mei largament la joenessa bearnesa e bigordana que hèn aunor au pòble catalan e que sostienen indefectiblament la loa volontat d’autodeterminacion.
Desempuish duas annadas, lo pòble catalan qu’a causit d’engatjar un procèssus d’emancipacion a l’endret de la coroa espanhòla en votar majoritàriament a las eleccions de seteme de 2015. Lo govèrn Puigdemont, qui èra mandat tà realizar aquera volontat populara, qu’engatgè un procèssus tà tornar préner lo destin deus Catalans en man un mes a.
Aquera accion que’s bastí democraticament mercés aus vòtes deu purmèr e deu 21 d’octobre de 2017. Deu còp, que ns’interrogam a l’endret de l’anar deu poder centrau de Madrid.
La reaccion de las autoritats espanhòlas qu’amuisha ua volontat d’opausà’s au dret deus Catalans de dispausar de la loa destinada.
Que’us brembam que lo dret qu’an los pòbles de dispausar d’eths medishs, qu’ei un element fondator de la carta de las Nacions Unidas. Que’us brembam tanben que lo Tractat de Roma en 1954 que demandan aus pòbles europèus de resòlver los conflictes dab « un esperit de conciliacion pacifica e democratica ».
Lo reiaume espanhòu, qui ei sòci de l’ONU e de l’Union europèa, qu’a d’avisà’s qu’aqueths principis e sian arrespectats.
Tà nosautes, aqueras valors qu’estón forçadas mantuns còps en Catalonha e mei que mei lo purmèr d’octobre dab l’emplec de las fòrças policièras com ac amuishan los mantuns testimònis que sian escriuts o visuaus. Que denonciam aqueras fòrmas de violéncias d’estat qui son illegitimas au par deu dret qu’an los Catalans de dispausar d’eths medishs. Que denonciam tanben lo refús de Madrid d’aviar ua discussion tà conciliar las aspiracions legitimas deus Catalans e lo poder centrau.
De mei, tà nosautes, que sembla dangerós d’aver remplaçat aquera hrèita de comunicacion per ua ofensiva brutau en Catalonha.
Qu’èm chepicós en véder la dissolucion e la hicada en tutèla de la representacion democratica catalana, de las mantuas arrestacions e de la criminalizacion juridica de las activitats politicas deus actors catalans. Tà nosautes, qu’ei ua dangerosa variància autoritària en un país qui a restablit un esperit democratic chic de temps a.
Qu’èm chepicós pr’amor los grèus penaus arretienguts contra lo govèrn catalan tà « rebellion » e « miaças » que son hicadas suu medish nivèu que los deus atemptats terroristas de Barcelona. Aquera construccion juridica que hè un parallèle dangerós enter la materializacion de las aspiracions d’autodeterminacion catalanas e los eveniments destructors de Barcelona.
Que condemnam, tan au nivèu filosofic com au nivèu politic, aquera instrumentalizacion deu còdi penau espanhòu.
Que ns’interrogam a l’endret deus mantuns grèus qu’avem contra lo reiaume d’Espanha. Quin ei possible d’aver aquera situacion hens ua Union europèa qui’s bastí contra aqueras decisions arbitràrias e autoritàrias ?
L’abséncia e lo flaquèr de las responsas de las institucions europèas que ns’atupan suu posicionament a l’endret de las reivendicacions catalanas e mei largament suu ròtle d’ « aprogador de la democracia e de la libertat dens l’Union ».
La volontat de Jean-Claude Juncker de non pas presentà’s com mediator dens çò qui apèra « ua crisi intèrna a l’Espanha » e lo vòt qu’a « d’assegurar ua estabilitat de l’Union europèa a 27 e non pas a 98 » que’ns hè questionar sus la soa pensada e la contradiccion evidenta dab lo devís de Robert Schuman e Konrad Adenauer en 1950. « Lo projècte europèu ne pòt pas sonque resultar d’un equilibri enter estats, que deu préner en compte la volontat de reconciliacion de las nacions europèas ».
Quin vóler reconciliar los Catalans dab l’Estat espanhòu shens préner lo ròtle de mediator qui pertòca Brussèlas ? L’abséncia de reaccion dinamica e lo sostien a Madrid ne seré pas ua postura conservatora qui arrevitaré dab la volontat de favorizar l’estabilitat estatau manca de las aspiracions democraticas deus pòbles europèus ?
Tà nosautes, aquera abséncia d’iniciativa de l’Union europèa qu’ei un manca de dever de mediacion dens los conflictes continentaus. Que seré interessant que l’Union europèa s’engatgèsse com per las annadas 1990 en Eslovaquia o mei largament dab los conflictes balcanics en estar ua mediatora neutra avivada per un esperit de libertat, de democracia e mei que mei de justícia.
A la lectura d’aqueths hèits, lo noste sostien a la Catalonha que’s justifica en pr’amor deu dret inalienable qu’an de dispausar de la soa destinada ; e que’s justifica tanben pr’amor qu’èm en favor de la democracia e de la legitimitat populara en peninsula ispanica.
Que sostienem lo president Puigdemont tà aver un tornar a la democracia en Catalonha e que sostienem tanben lo president Talamoni qui demanda « ua unitat de tots los democratas europèus tà ahortir la demanda catalana ».
A Pau, lo 11 de noveme de 2017
Lo Med’Òc de Pau, la joenessa bearnesa e bigordana
Articles en relacion
- Vistedit qu'apèra l'Ofici Public de la Lenga Occitana a tornar sus la soa decision de non pas acordà'u nada ajuda en 2018
- Lo Bon Son : Vesiats qu'èm !
- Opinion/Literatura de Jacme Taupiac : Qu'es aquò l'occitan ?
- La Sant Jòrdi festejada lo 23 d'abril a Perpinhan
- Conferéncia sus l'avantatge deu bilingüisme prendiu e innovacion pedagogica a Pau (64)


text:
Lo libre de Miquèu Arnaud, Quora la matèria..., que sortiguèt en 2017 es una ficcion : descabestrada, leugièra.
L'autor s'amusa aquí de tot e amusa. Fantasma sus l'occitanisme de deman, per melhor se trufar de lo de uèi, fantasma sus Euròpa, sus las organizacions politica de venir, sus las tecnologias futuras (e las siá visions aquí son un pauc ninòias, lo libre pòt pas èsser calificat de roman d'anticipacion).
Un libre per passar lo temps.
Presentacion : « 2200, l’umanitat es au quichar de la clau. D’en premier lo Conseu europèu, dins lo quadre d’una politica federala, dona de gròs poders ai regions e mete fin ais estats nacions. Puei, après de decenias de dificultats energeticas, un jove engenhaire occitan es a mand de descubrir una energia nòva e subretot inagotabla.
« Mai aquò fa pas partida dei interès de quauqueis uns. Aquestei d’aicí mèstres dins l’art de la manipòla, podràn faire empacha au progrès ? »
Quora la matèria... de Miquèu Arnaud (IEO-Edicion, A tots n°211, 312 paginas, 2017).


text:
Las òbras completas de Claude Peyrot venon d'èsser reeditadas (fin de 2016) jos la direccion de David Fabié per la seccion francesa de l'Associacion Internacionala d'Estudis Occitans (AIEO).
Presentacion de David Fabié :
Claudi Peiròt (1709-1795) es un dels autors occitans màgers del sègle XVIII, amb Joan de Cabanas (1654-1717) e Joan Baptista Fabre (1727-1783). Nasquèt en Roergue, a Milhau, dins una familha qu’aperteniá a la borgesiá consulara. Faguèt d’estudis de drech a Tolosa abans de dintrar dins los òrdres. Comencèt sa carrièira eclesiastica coma prebendièr a Sant Sarnin de Tolosa de 1738 a 1748. Tornèt puèi en Roergue, a Pradinàs, ont foguèt prior. Quitèt lo Segalar en 1765 per tornar a Milhau. Moriguèt a Palhàs, ont s’èra retirat pendent la Revolucion.
Peiròt, que participèt e foguèt premiat als Jòcs florals de Tolosa e de Rodés, escriguèt de poesia en occitan e en francés e un pauc de pròsa en francés. De son vivent, publiquèt tres obratges : las Poésies diverses, Patoises & Françoises (1774), en occitan e en francés, Les Quatre Saisons, ou les Géorgiques patoises (1781), en occitan, e las Œuvres diverses en vers et en prose (1788), en francés. Aqueles tres libres amb las Œuvres patoises de Claude Peyrot (1805), que balhan qualques poèmas postumes, contenon l’essencial de son òbra.
L’òbra poetica occitana de Peiròt se compausa de poèmas de societat, de poèmas politics e de poèmas georgics. Los poèmas de societat tractan amb leugieretat de pichons eveniments. Los poèmas politics concernisson lo periòde revolucionari. La poesia georgica, amb La Primo rouergasso (1774) e Les Quatre Saisons, ou les Géorgiques patoises, es la part mai coneguda de l’òbra de Peiròt. Dins aqueles tèxtes, lo poèta descriu amb precision la vida dels païsans roergasses al fial de l’annada.
Las Poésies diverses, Patoises & Françoises e Les Quatre Saisons, ou les Géorgiques patoises son los primièrs tèxtes literaris occitans publicats en Roergue (a Vilafranca) e podèm considerar que Peiròt es lo fondator de la literatura occitana roergassa modèrna. Sas òbras occitanas, que foguèron regularament publicadas al sègle XIX, pareguèron integralament pel darrièr còp en 1909 amb l’edicion de Léopold Constans. Dempuèi, foguèron pas publicats que de tròces causits. Propausam duèi una novèla edicion de las òbras occitanas complètas de Peiròt dins lor grafia originala : Claude Peyrot, Œuvre occitane complète, Édition critique avec une introduction, une traduction française et des notes par David Fabié (Toulouse, Section française de l’Association internationale d’études occitanes, 2016).
David Fabié