text:
Johan Cruijff
Hendrik Johannes Cruijff (Amstèrdame, 25 avril 1947 - Barcelona, 24 mars 2016), cognu entèrnacionalament coment Johan Cruyff, ére un ancian jouyor et entrènor nêrlandês de calço. Ol est considerâ per la FIFA coment yon de los mèlyors calçotors du XXiémo sièclo. Coment calçotor Cruyff 'l at afânâ lo Balon d'Or en três ocacions (1971, 1973, 1974) et pués ol ére yon de los èxponents de la filosofia du calço totâl, qu'at balyiê dês inque un mouvament important dedens lo sport qu'est asse-més apelâ lo Cruyffianismo.
Entre novembro 2009 et janviér 2013 o fusse l'entrènor de la sèlèccion de calço de Catalogne.


c: text/html

text:
Os Lusíadas
Os Lusíadas o Los Lusiades es una òbra poetica de l'escrivan Luís Vaz de Camões, considerada l'epopèia portuguesa mairala. Probablament terminada en 1556, foguèt publicada pel primièr còp en 1572 tres ans aprèp lo retorn del seu autor d'Índia.
Coma l'Iliada o l'Odissèa per la Grècia Antica o l’Eneïda per Roma, Los Lusiades es una òbra destinada a contar e glorificar la naissença e lo destin de la nacion e de l’Empèri Portugués.
Somari
- 1 Estructura
- 2 Avis del Sant Ofici
- 3 Tema
- 4 Descripcion de la narracion
- 4.1 Cant I
- 4.2 Cant II
- 4.3 Cant III
- 4.4 Cant IV
- 4.5 Cant V
- 4.6 Cant VI
- 4.7 Canto VII
- 4.8 Cant VIII
- 4.9 Canto IX
- 4.10 Cant X
- 5 Referéncias e bibliografia
Estructura[modificar | modificar la font]
Estructura extèrna[modificar | modificar la font]
- Os Lusíadas es constituida per dètz partidas, nomenadas cants;
- cada cant ten un nombre variable d'estròfas (en mejana, 110);
- las estròfas son compausadas de uèit vèrses (octavas); la rima es crosada dins los sièis primièrs vèrses e doas platas de forma AB AB AB CC (fòrça caracteristic de l'estil de Camões).
- cada vèrs (8 816 en tot) es constituit per dètz sillabas metricas (decasillabe), en sa majoritat eroïcas (accentuat sus la seisena e desena sillabas).
- las estròfas son compausadas de uèit vèrses (octavas); la rima es crosada dins los sièis primièrs vèrses e doas platas de forma AB AB AB CC (fòrça caracteristic de l'estil de Camões).
- cada cant ten un nombre variable d'estròfas (en mejana, 110);
Coma totes los tèxtes de la Renaissença Os Lusíadas podiá pas escapar a l'estetica grèga que donava una importància particulara al nombre d'aur. Atal, lo climax del raconte, l'arribada en Índia, foguèt plaçat al punt que devesís l'òbra segon la proporcion daurada.
Estructura intèrna[modificar | modificar la font]
Aquela òbra se presenta coma una epopèia classica devesida en quatre partidas:
- Proposicion - introduccion, presentacion dels eveniments e dels eròis (estròfas 1 a 3 del Cant I);
- Invocacion - lo poèta invoca las Tágides ninfas de Tage e las prèga l'inspiracion per escriure (estròfas 4 e 5 del Cant I);
- Dedicacion - lo poèta dedica l'òbra al rei D. Sebastião (estròfas 6 a 18 del Cant I);
- Raconta - la raconta del viatge, in medias res, debuta en plan viatge de Vasco de Gama, puèi torna sus tot çò que precediguèt, dempuèi sus las originas de l'Istòria de Portugal fins al moment present, abans de seguir cronologicament.
Fin finala, i a un epilòg per conclure l'òbra (estròfas 145 a 156 del Cant X).
L'òbras evolua dins de plans diferents amb cadun la seuna cronologia e lo seu espaci
- Plan del Viatge - ont se tracta del viatge de la descobèrta de la rota maritima fins a Índia de Vasco da Gama e dels seus marins;
- Plan de l'Istòria de Portugal;
- Plan del Poèta - Camões evòca sa meteissa admiracion del pòble e dels eròis portugueses;
- Plan de la Mitologia - son descridas las influéncias e las intervencions dels dieus de la mitologia grecoromana dins l'accion dels eròis.
Avis del Sant Ofici[modificar | modificar la font]
L'epopèia pus autentica es un cant de la construccion d'una nacion amb l'ajuda dels Dieus o de las divessas. Os Lusíadas, coma ja l'Eneïda, es una epopèia modèrna, ont lo meravilhós se passa pas dins un artifici necessari, mas unicament literari. A fe en lo Dieu unic crestian se vei per tota l'òbra.
Se pòt pas pensar a una eresiá, en temps de Contra-Reforma, coma o pròva la non censura de l'Inquisicion.
Pasmens, la preséncia d'aqueles dieus ocupa una plaça importanta dins lo poèma. Son las seunas intrigas que ligan los episòdis de l'epopèia e a las seunas intervencions deus ex machina que permet d'explicar los eveniments inesperats del viatge aquí contats.
Tema[modificar | modificar la font]
L'eròi[modificar | modificar la font]
Coma lo títol o indica, l'eròi d'aquela epopèia es collectiu, los Lusíadas, o los filhs de Lusus, es a dire los portugueses. Dins las primièras estròfas del discors de Jupitèr dins lo concili dels dieus olimpics, que dobrís la partida narrativa, mòstra lo caractèr laudatiu de l'autor.
Lo rei dels dieus afirma que dempuèi Viriatus e Sertorius, lo destin (fatum que balhèt fado) dels valents portugueses se realizèt faches tan glorioses que faguèron oblidar aqueles dels empèris precedents (Assirians, Persans, Grècs e Romans).
L'Istòria de Portugal o atèsta, aprèp las lutas successivas e victoriosas contra los moros e los castelhans, mòstra coma un país tan pichon descobrís de mondes novèls e impausa la seuna lei dins lo concèrt de las nacions.
Fin finala del poèma arriba l'episòdi de l'Illa de las Amores, recompensa fictiva del gloriós caminament portugués per lo temps. Atal se confirma la crenta de Bacus que los seus espleches de conquista son despassats per aqueles dels portugueses.
Camões dediquèt sa primièra òbra al rei D. Sebastião de Portugal. Los faches inedits de las descòbertas portuguesas e l'arribada en Índia, foguèron sens dobtes motius determinants, qu'ambicionava ja, de redigir l'epopèia portuguesa.
I aviá ja un sentiment d'ufan e d'audàcia dins lo pòble portugués. Navegadors e capitanis foguèron eròis recents de la pichona nacion, òmes capables d'extraordinaris espleches, coma lo «Castro forte» (lo vicerei D. João de Castro), defuntat pauc ans abans lo poèta.
Es subretot a Vasco da Gama que se deviá la descobèrta de la rota cap a Índia dins un viatge dificil e amb pichonas probabilitats de succès, e que venquèt fòrça batalhas contra reialmes musulmans en tèrras ostilas pels crestians. Aquel viatge epic foguèt atal utilizat coma istòria centrala de l'òbra.
La crosada contra lo moro[modificar | modificar la font]
Lo poèma se pòt legir dins la perspectiva de la crosada, ja anciana, contra « los moros » que tornèt actual per de faches recents. Las lutas amb Índia serián la seguida d'aquelas que ja foguèron menadas en Portugal e en Africa del Nòrd, dominant o abatent lo poder de l'Islam.
Lo "movement" de las descobèrtas arriba amb lo desir de combatre lo poderós Empèri Otoman que menaçava l'Euròpa crestiana, incapabla de véncer l'enemic dins una guèrra dobèrta. L'objectiu foguèt de far concurréncia comerciala amb los musulmans, al meteis temps far profièches e apaurir l'economia dels rivals. Mas tanben se pensava de trobar d'aliats als europèus dins las nòvas tèrras, qu'aurián pogut èsser espèr-el crestians, o almens convertits.[1]
En 1571, l'aparenta invencibilitat del sultanat turc foguèt desmentida per la batalha de Lepant. Atal los otomans fin finala aguèron pas la supremacia en Mediterranèa. E lo comandant de las fòrças crestianas, Don Joan d'Àustria, filh bastard de l'emperador Carles Quint, lo grand paire de Sebastian de Portugal. Foguèt dins aquel contèxte d'exaltacion guerrièra que lo poèta contribuiguèt a incitar lo jove rei de Portugal a la conquista d'Africa, amb los efèctes desastroses que seguiguèron.
Contaires e sos discors[modificar | modificar la font]
Cadun dels tipes de discors dins aquel poèma evidentas particularitats estilisticas concrètas. Dependent del subjècte que tractan, l'estil pòt èsser eroïc e exaltat, implorant, de planh e melancòni, umoristic, remiratiu.
Os Lusíadas es una òbra narrativa, mas sos contaires son gaireben totjorn oradores que fan discorses grandiloquents: lo contaire principal, Camões, que comença dins un grand estil e torne prendre la paraula en vàrias ocasions; Vasco da Gama, reconegut coma capitani facond (eloquent); Jupitèr, que tanben pren la paraula en divèrsas ocasions; Paulo da Gama (Canto VIII, estròfas 2 a 42); El Velho do Restelo (Canto IV, estròfas 95 a 104); Tètis; la Sirena que profetiza al son de la musica (Canto X, estròfas 10 a 74), etc.
Dins las Invocacions, quant lo poèta demanda a las Tagidas (divessas de Tage) «un parlar fòrt e sublimat, un estil eloquent e fluid», per oposicion a l'estil de poesia lirica, un «vèrs umil», un ton semblant a «tuba armoniós e bellicós» (trompeta de guèrra) digne dels «faches de lor famosa Gent» (celèbre gent del Tage, los portugueses).
I a dins Os Lusíadas divèrs moments lirics. Es lo cas de la partida iniciala del episòdi de Linda Inês (Canto III, estròfas 120 a 135), dins la partida finala de l'episòdi d'Adamastor (Canto V, estròfas 37 a 60), de l'encontra dins l'Illa de las Amores (Canto IX).
La fe e los apèls als Dieus tenon una preséncia fòrta dins l'òbra. Per de còps, en moments dificils, Vasco da Gama se repend en preguièra: a Mombaça (Canto II). Son tanben preguièras las invocacions del poèta a las Tagidas, a Caliope (Canto III, estròfas 1 e 2 e Canto X, estròfa 8), a las ninfas de Tage e del riu Mondego (Canto VII]]).
Descripcion de la narracion[modificar | modificar la font]
Modèl:Revelações sobre o enredo
Cant I[modificar | modificar la font]
Dempuèi la Proposicion, l'Invocacion e la Dedicacion]], comença l'accion in medias res amb la flòta de Vasco da Gama ja dins Ocean Indian, mas abans d'arribar en Índia (estròfa 19).
Lo concili dels dieus[modificar | modificar la font]
Ont es convocat lo Concili dels dieus per decidir se los portugueses devon o pas conseguir aténher lo seu destin. Jupitèr afirma que si, perque per aquò son predestinats.
Bacus es pas d'acòrdi perque, s'aquò es premit, las seunas conquistas seràn despassadas per aquel pòble. Mas Vènus vei los portugueses coma eretièrs dels seus aimats romans.
Lo poderós Mars s'impausa dins la disputa. Lo rei dels dieus acòrda e acaba lo reconcílii.
A l'illa de Moçambic e lo pilòt moro[modificar | modificar la font]
L'accion se torna alara cap a la flòta lusitana, qu'arriba a illa de Moçambic. Son aculhits per de musulmans que, intimidats pel poder bellicós de las naus, lor prometon un pilòt per anar en Índia. Mas las intencions vertadièras d'aquel son de destruire los portugueses. L'inspiracion del sobeiran moro ven de Bacus.
La primièra estrategia es d'atacar los marins. Mas, prudents, arriban armats e prenon possession de la vila. Lo regidor se rend e ofrís alara un pilòt que los condusís per las tèrras enemicas, aquí es ma segonda estrategia del dieu del vin.
Dos còps lo pilòt indica bons pòrts: una tèrra de crestians e una autra ont crestians e musulmans vivián amassa. Vasco da Gama se fisa del pilòt. Mas Vènus, vesent que, en aquelas tèrras musulmanas, se podiá vencre los portugueses, desvia la flòta amb de vents contraris. Lo primièr pòrt es despassat; lo segond es Mombaça. E lo cant s'acaba amb doas estròfas plenas de suspens.
Cant II[modificar | modificar la font]
Emboscada de Mombaça[modificar | modificar la font]
Lo rei de Mombaça manda un messatgièr per prometre bon acuèlh, mas amb l'intencion de montar una emboscada. Vasco da Gama. Los moros e Bacus conselhan la dintrada a Mombaça. Mas Vènus interferís un còp de mai, e amb l'ajuda de las Nereidas enebís la dintrada de las naus portuguesas.
Vènus sedusís Jupitèr amb sa belesa per qu'aquel alunhe los dangièrs de l'expedicion. Lo rei dels dieus envia Mercuri per avisar Vasco da Gama de l'existéncia de Melinde, ont encontrarà un rei just e bon, que fornirà tot çò necessari.
Arribada a Melinde[modificar | modificar la font]
Aprèp l'interrogatori dels prisonièrs faches a Mombaça, se confirma la bona novèla sul reialme de Melinde. La flòta se dirigís cap ala e es ben recebuda. Aquò es un episòdi vertadièr plan segur arrangat. D'una granda riquesa descritiva, se conseguís "veire" Melinde e sos abitants, coma se presentan a l'armada portuguesa, la recepcion las reaccions, e coma se fa lo contacte diplomatic.
Lo rei de Melinde ofrís viures, municions e un pilòt per Índia. Es l'ocasion per Vasco da Gama a bòrd del la nau capitana de contar a aquel la geografia e l'istòria de Portugal e de sos abitants e dempuèi son viatge.
Cant III[modificar | modificar la font]
Aprèp una invocacion del poèta a Caliope, Vasco da Gama explica la geografia d'Euròpa e la situacion de Portugal dins lo continent (estròfas 6 a 20), «gaireben cima de la tèsta De tota Euròpa».
Comença alara la raconta de l'Istòria de Portugal. De Lusus a Viriatus, passant per lo rei D. Afonso VI de Leão e Castela, D. Teresa e lo conte D. Henrique. Seguís la luta de D. Afonso Henriques per l'Independéncia de Portugal.
Egas Moniz[modificar | modificar la font]
Dins aquel episòdi (estròfas 35 a 41) conta l'istòria del Egas Moniz, preceptor de D. Afonso Henriques.
Batalha de Ourique[modificar | modificar la font]
dempuèi (estròfas 42 a 54) conta la legenda de batalha de ''Ourique'', ont lo fondador de Portugal venç sol cinc reis moros aprèp la vision de Crist. Per aquò pinta los cinc escuts e las trenta pèças sus la bandièra de Portugal.
La descripcion de las conquistas del rei Afonso continua (estròfas 55 a 68) en ritme accelerat: Leiria, Arronches, Santarém, Mafra, Sintra, Lisboa, Óbidos, Alenquer, Torres Vedras, Elvas, Moura, Serpa, Alcácer do Sal, Évora, Beja, Palmela, Sesimbra, Badajoz.
Dinastia de Borgonha[modificar | modificar la font]
Dins aquela darrièra vila D. Afonso acaba per èsser encerclat per lo rei de Leão, e Camões introdusís son eretièr D. Sancho I, que se tròba dins aquel cant bellicós amassa amb son paire, e après sa mòrt (estròfas 83 e 84) coma rei.
Seguís los autres reis de la dinastia de Borgonha que va arribar los episòdis pus celèbres d'Os Lusíadas: aqueles de Maria de Portugal (1313), la Batalha do Salado, e Inês de Castro.
Inês de Castro[modificar | modificar la font]
L'ondada d'emocions continua dins aquel episòdi liricotragic (estròfas 118 a 135), benlèu lo pus conegut d'Os Lusíadas.
D. Inês e D. Pedro son los amantes tragics per excelléncia. Lo seu amor es illicit, enebit pels poders.
D. Afonso IV pretend casar o filh que, apaissonat per Inês, recusa. La solucion es de l'eliminar. Menada en preséncia del rei, implora per salvar sa vida, per poder cridar sos filhs. Còrfond lo vièlh sobeiran, mas los conselhièrs e lo pòble exigisson la mòrt. E atal la fragila e bèla apassionada es assassinada.
D. Fernando[modificar | modificar la font]
Dempuèi la venjança de D. Pedro, lo crudèl, es presentat lo flac D. Fernando, responsable de la pèrda de gaireben tot lo reialme e de las crisis seguentas.
Interpretant aquelas crisis coma consequéncia o castig de l'amor del rei per Leonor Teles.
Cant IV[modificar | modificar la font]
Vasco da Gama contunha lo raconte de l'istòria de Portugal. Parla alara de la Dinastia d'Avís, dempuèi la Revolucion de 1383-85, fins al reialme de Manuel I, ont son armada partís cap a Índia.
Batalha de Aljubarrota[modificar | modificar la font]
La raconta de la revolucion de 1383-85 es dividida en doas partidas: la revòlta del pòble per apujar lo pretendent portugués (estròfas 1 a 23), e la Batalha d'Aljubarrota (estròfas 24 a 44). Dos eròis partejan la glòria d'aqueles episòdis: lo reial D. João e lo guerrièr D. Nuno Álvares Pereira.
Camões fa l'elògi dels patriòtas que defendèron l'independéncia, que sián umils o poderós, sens paur de morir per la causa portuguesa. Critica amarament los que se juntèron al partit castelhan.
Los actes de João I de Portugal son tanben cantats de forma fòrça epica, rapelant Ajax de l'Iliada. Son coratge salva la batalha. .
Mas fin finala al delà d'una batalha sanguinària, lo poèta daissa a opinion de qualqu'un que malditz la guèrra, que per la seuna cobesença los poderoses lançan tanta gent cap a la mòrt, daissant tantas maires e esposas sens marits e filhs.
Expansion portuguesa[modificar | modificar la font]
Amb la patz, las atencions del reialme se torna cap a Marròc e al mar amb D. Duarte e D. Fernando, e dempuèi D. Afonso V.
Dempuèi lo viatge de Pêro da Covilhã e Afonso de Paiva, arriba la contda dels preparatius del viatge cap a Índia, desir que D. João II capitèt pas a realizar abans de morir e que concertèt D. Manuel, a que los rius Inde e Ganges li apareguèron en sòmi, profetizant las futuras glòrias en Orient.
Lo vièlh del Restelo[modificar | modificar la font]
Lo cant termina amb la partida de l'armada. Quand dison adieu-siatz a sas familhas sus la plaja de Belém, los navegadors son susprés per las paraulas d'un vièlh. (estròfas 94 a 104).
Aquel personatge es la representacion de la contestacion de l'epòca contra las aventuras de las descobèrtas. D'unes pensavan qu'èra pur orgulh e simplament suicidi de temptar aquestes projèctes de navegar al luènh; una pèrda de ressorsas e d'òmes, que mancaràn per la luta contra los enemics moros o per la defensa del reialme contra una eventuala invasion castelhana.
L'episòdi dintrèt dins l'imaginari portugués. L'expression significa uèi en portugués conservatisme, o marrit auguri, la marrida volontat e a lo manca d'esperit d'aventura, fàcia a de projèctes originals qu'exigisson audàcia e còst de ressorsas.
Cant V[modificar | modificar la font]
Vasco da Gama conta alara coma foguèt lo viatge de l'armada, de Lisbona a Melinde. Es lo recit de la granda aventura maritima, ont los marins observèron meravilhats o inquiets la còsta d'Africa, la Crotz del Sud dins los cèls desconegut del nòu emisfèri, lo Fuòc de sant Elme e la Tromba d'aiga, e afrontèron dangièrs e obstacles enòrmes coma a l'ostilitat dels natius, la furia d'un mostre, lo sofriment e la mòrt provocats per l'escorbut.
Fernão Veloso[modificar | modificar la font]
Sus las còstas africanas, los portugueses dintran en contacte amb los pòbles natius. Aquel aventurièr (estròfas 30 a 36), invitat a conéisser sus aldeia, acompanha tranquil los òstes. Mas, percep las intencions assassinas d'aqueles.
Es un episòdi tanben umoristic, sus la vanaglòria del portugués. Dempuèi una escaramossa per lo salvar, los companhs se trufan de son evasion precipitada.
L'Adamastor[modificar | modificar la font]
Se pòt considerar tres partidas dins l'episòdi de l'Adamastor: la primièra es una teofania (estròfas 37 a 40). Arribant al Cap de las Tormentas en plena tempèsta, los marins encontran lo titan.
L'espectacle es enfachinant, grandós, esglasiant. Aquel demidieu malefic, encarnament dels dangièrs de la riscada traversada, apareis jos la forma d'un nivolàs negre, que surgís rasant sus los caps dels navegadors. Mas pus susprenent encara es l'orquestracion que la mar fa amb aquel element aerian «Bramant, la mar de luènh ronca, Coma o fariá dins lo void un ròc quin que siá.».
Alara comença la segonda partida de l'episòdi (estròfas 41 a 48), una prolepse. Lo Adamastor parla e, coma un oracule, vaticina lo destin crudèl qu'espera qualques uns dels navegadors. Es un biais intelligent del poèta del sègle XVI de parlar d'eveniments del passat, mas que seriá futurs per lo navegador que fa la contada.
Fin finala arriba una eglòga marina (estròfas 49 a 59), que obeís a un debanament comun de fòrça composicions liricas de Camões: l'amor (d'Adamastor per Tetis), la separacion forçada, la traïson, lo planh per lo sòm frustrat.
Despassant l'obstacle, los navegadors alara afrontan la sofrença, particularament l'escorbut, dins un clima inabitual. Aprèp un acuèlh coral dels pòbles d'Africa del Sud, la malcòr tanben aumenta per pas aver de novèlas sus Índia. Fins que, dempuèi Moçambic e Mombaça, lo raconte s'acaba amb la jòia de l'arribada a Melinde.
Lo cant se termina amb l'admiracion dels de Melinde per tota l'epopèia portuguesa, e la censura del poèta per l'analfabetisme de sos compatriòtas. Per la boca de Vasco da Gama conta coma los poderoses del monde, especialament grècs e romans, aimèron las letras. E se planh que sos contemporanèus mesprèsan la lenga, la poesia e lo cantar e lo lausar dels eròis e pòbles.
Cant VI[modificar | modificar la font]
Termina la raconta de Vasco da Gama, e las festivitats dels de Melinde, l'armada se va, guidada per un pilòt que la deurà guidar fins a Calcuta.
Bacus, vesent que los portugueses son prèp d'arribar a Índia, es resolgut a demandar l'ajuda a Neptun, que convòca un concili dels dieus marins. La decision es opausada a aquela dels dieus olimpics, e atal ordenan a Eòle que sofle los vents per far afondar la flòta.
Los dotze d'Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Entretemps, los marins tuan inchalhents lo temps escotant Fernão Veloso contar l'episòdi legendari e cavaleirós de 'Los dotze d'Anglatèrra (estròfas 43 a 69):
Dins los temps de D. João I, dotze cavalièrs angleses ofensèron l'onor de dotze damas anglesas, es lançat lo desfís per las defendre. Aqueles foguèron d'òmes poderoses, i aviá pas de compatriòtas qu'ausèron los afrontar. Atal, lo duc de Lencastre lança un apèl a son gendre, rei de Portugal.
En reposta, s'arman immediatament dotze cavalièrs portugueses en partença de Porto cap a Anglatèrra. Mas solament onze embarcan. Lo dotzen es Álvaro Gonçalves Coutinho, o Magriço (defensor de damas), que resòlv anar en primièr a tèrra fins en Flandra. Dempuèi d'aventuras, arriba sus plaça de la justa al moment precís de començar e, coma amb son ajuda, totes los cavalièrs angleses son vencuts, salvant atal l'onor de las damas ofensadas.
La tempèsta[modificar | modificar la font]
L'istòria de Velosus es interrompuda amb la tempèsta provocada per los dieus marins (estròfas 70 a 84). Es una descripcion dramatica per lo que viu de situacions parièras e coneis lo girgon nautic: los vents, l'ondada, los masts partits, las naus destrempadas, los crits dels marins, fólzers e trons.
En veire sas embarcacions gaireben perdudas, Vasco da Gama fa una preguièra a Dieu. Un còp de mai, es Vènus qu'ajuda los portugueses, demandant a las ninfas de seduire los vents per que se calmen. La tempèsta alara dispersada, l'armada arriba en vista de Calcuta e lo capitani merceja la gràcia divina.
Lo cant se termina amb consideracions del poèta sus la valor de la fama e de la glòria conseguidas per los grands eveniments, e una critica de los que procura aquela e la fortuna per intriga e favor dels poderoses.
Canto VII[modificar | modificar la font]
Aquel cant comença amb la comparason de las accions dels portugueses contra los musulmans, difusant lo cristianisme e fasent la guèrra santa, amb los conflictes intèrnes d'Euròpa (estròfas 2 a 15). Segond lo punt de vista de Camões, los reis e los nòbles de las autras nacions europèas se pèrdon en guèrras intestinas, sens glòrias e injustas. Los protestants alemands, franceses e lo anglicans renègan la vertadièra fe e afrontan lo poder crestian. Los italians son corromputs, lutant los uns contra los autres amb per unic objectiu del ganh personal. Al contrari, solament los portugueses, amb las pus nòblas intencions, lutan contra los moros e los turcs.
Quand acòsta a Calcuta, Vasco da Gama envia un messatgièr al sobeiran indian. Demest aquel nòu pòble, amb que conseguís pas parlar, encontra Monçaide, un moro ispanic d'Al-Andaluz parlan castelhan, que l'aculhís e li servís de traductor. Monçaide l'acompanha a la flòta e explica als portugueses un pauc de geografia, istòria, politica, religions e costumas d'Índia.
Lo capitani e Monçaide desbarcan e encontran lo Catual, un ministre que los acompanha prèp del Samorin (estròfas 43 a 65). La descripcion de çò que los portugueses vêem es un exemple de la sociologia de la descòbertas e de l'interpretacion d'una cultura absoludament nòva.
Camões conta tanben un pauc de la seuna biografia e se lança dins un planh indignat del biais que sa patria lo tractèt, el que solament pretend cantar la glòria portuguesa (estròfas 78 a 87).
Cant VIII[modificar | modificar la font]
Panèl istoric de Portugal[modificar | modificar la font]
La descripcion (estròfas 1 a 42) comença amb Lusus, lo filh o companh de Bacus, dempuèi Viriato e Sertorius.
Aprèp venon de personatges istorics portugueses.
Tractat amb lo Samorin[modificar | modificar la font]
Lo Samorin manda examinar los auguris. Lo Demòni los engana donant coma prevision que los portugueses vendràn per sometre tota Índia. Aquò es confirmat pels conselhièrs musulmans del sobeiran, que pendent la nuèit Bacus visitèt en sòmis, se fasent passar per Maomet, acusant los occidentals de piratariá e incitant a destruire la flòta.
Lo jorn seguent, lo Samorin deu decidir entre los avantatges economics del tractat amb los portugueses e las previsions catastroficas de la nuèit. Apelant Vasco da Gama, l'acusa d'èsser pirata sens patria. Lo navegador respond amb dignitat (estròfas 65 a 75), tornant afirmar las seunas intencions, e sortís de l'audiéncia amb autorizacion de comerçar.
Mas lo ministre indian, influenciat pels musulmans del reialme, pren lo capitani en ostatge, tempta de menar la flòta portuguesa pus prèp, e la prendre d'assaut. Quand aquela estrategia falha, cobejant lo benefici e crenhent lo castig de son sobeiran per aver desobesit a sos ordres, accèpta de trocar amb Vasco da Gama merças.
Canto IX[modificar | modificar la font]
Lo Catual encara tempta de retardar los portugueses, enebissent lo comèrci, per donar lo temps qu'arribe una armada musulmana de la Mar Roja. Mas Monçaide, convertit alara al cristianisme, conseguís informar lo capitani portugués dels plans enemics, vendre merças e obtenir espècias.
L'Illa de las Amores[modificar | modificar la font]
Alara la flòta torna en securitat en Portugal, Vènus demanda l'ajuda do son filh Cupidon per juntar las amors e ferir las nereidas amb las flèchas de l'amor. Amb las ninfas e Tetis jos aquela influéncia, abòrda una illa mistica.
Cant X[modificar | modificar la font]
La profecia de la Sirena[modificar | modificar la font]
Dempuèi aver contentar sos primièrs apetits, los marins arriban al palais de Tetis, ont lor es servit un banquet fastuós. Ont, la Sirena profetiza los expleites dels portugueses en Orient (estròfas 10 a 73). Un còp de mai, Camões utiliza l'artifici de la profecia per contar çò que se passèt entre 1498, l'annada de la descobèrta del camin maritim cap a Índia.
Son alara cantats los eròis e lo governadors d'Índia: Duarte Pacheco Pereira (estròfas 12 a 23), Francisco de Almeida e o son filh Lourenço de Almeida (26 a 38), Tristão da Cunha (39), Afonso de Albuquerque (40 a 49), Lopo Soares de Albergaria (50 e 51), Diogo Lopes de Sequeira (52), Duarte de Menezes e Vasco da Gama (53), Henrique de Menezes (54 e 55), Pêro Mascarenhas (56 a 58), Lopo Vaz de Sampaio (59), Heitor da Silveira (60), Nuno da Cunha (61), Garcia de Noronha e António da Silveira (62), Estêvão da Gama (62 e 63), Martim Afonso de Sousa (63 a 67), João de Castro e sos filhs Álvaro e Fernando (67 a 72) e João de Mascarenhas (69).
La maquina del monde[modificar | modificar la font]
Terminant lo banquet, Tetis convida Gama per l'espectacle de la Maquina del Monde, l'espectacle unic de las esfèras celèstas de Ptolemèu (estròfas 77 a 144). Aquí se vei que l'engenh e las coneissenças de Camões sus la geografia, l'istòria, la mitologia, la religion, la guèrra, lo comportament uman e la navegacion, e l'astronomia (del sègle XVI, naturalamente).
Inclusas dins aquel episòdi encara i a d'autras "profecias" sus los portugueses; l'istòria dels miracles de Sant Tomé, evangelizator d'Índia (estròfas 108 a 118), amb una critica brèva mas riscada dels Jesuistas, estròfa 119; dins l'estròfa 128 una referéncia al naufragi de Camões, ont se salvèt en nadant amb Os Lusíadas, e una curiosa prevision que ditz que son òbra seriá pus famosa que sa vida afortunada).
Dempuèi, los portugueses tornan embarcar e arriban sens mai de problèmas a Lisbona, ont recebon las glòrias meritadas.
Epilòg[modificar | modificar la font]
L'epopèia se termina amb un epilòg (estròfas 145 a 156), en que lo poèta planh un còp de mai las injustícias que lo Reialme li faguèt. Enfòrça la dedicacion de l'òbra al jove rei D. Sebastião e profèita, coma òme experimentat de la vida e de las coneissenças, per li donar de conselhs: que prenga conselh dels melhors, que govèrne amb justícia, que recompense solament e totjorn qual que merita, que lute amb bravesa e intelligéncia per espandir Portugal e la fe crestiana.
Referéncias e bibliografia[modificar | modificar la font]
- ↑ Age of Discovery, 1400-1600, David Arnold, Routledge (2002) ISBN 0-415-27995-X

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Anuèch, se confirma l'empresonament d'un ciutadan ucraïnés per aver donat una opinion, e mostrat manifestacion pacifica de Crimèa ambe la bandièra d'Ucraïna (del temps de patz abans l'invasion de Rússia). Se confirma dons l'invasion russa de la Crimèa, e de l'organizacion mafiosa e russa de l'Èst de l'Ucraïna e non respectar aital l'integritat de las frontièras d'un Estat independent d'Euròpa (lo continent europèu, non pas l'Union Europèa).
Olieg Sentsov es donc un prisonièr politic del regime ortodòxe russe, lo regime repressif rus ; un regime que li agrada pas las opinions diferenta, quitament se son pacifica.
Nos recordarèm a prepaus de l'integritat de las frontièras, los accòrd de München, aquí, que preparèron l'invasion dels territòris de majoritat alemanica pel regime Nazi ; los accòrds de Minsk son similars ; la guèrra contunha en Ucraïna :
Los partits d'esquèrra francesa, los nacionalista del Parti de Gauche per xemple, qu'an sostengut Putin e son regime contra los «extremistas d'Ucraïna», de que ne díson ? De qué ne díson los novèls aligats d'aquestes partits d'esquèrra per las eleccions #régionales2015 ?De qué ne dís lo Partit Occitan ?
Los partits de la dreita francesa, los nacionalistas de Debout la république per exemple (amic de Marie-France Garaud jà tractada sus aquel blòg), los del FN-Bleu-Marine, qu'an sostengut Putin e son regime contra los extremistas d'Ucraïna», de que ne díson ?
E devèm contunhar l'ipocrisia francesa sul tèma del «dreit de decidir» pels pòbles que vòlon votar las lors leis, e non pus èstre enganats per vièlhs imperialismes (franceses o russes) que destrusíscan l'umanitat e la diversitat de pensar, amai de la democracia europèa ?
Al vòstre avejaire, quand Daesh destrusirà lo regime de Damasc, lo dictator anirà jaire, ont ?
Comprenètz perqué l'OTAN rassegura los Estat novèls Baltas ? Perqué cal l'independéncia de Catalonha ? perqué lo «dreit de decidir» en patz es l'avenidor d'Euròpa ? Perqué lo combat catalan es universal e utile per Euròpa e per la patz sul continent. Es per combatre las idèas jacobina, bonapartista, borbonica, centralizatriça, antidemocratica, ortodòxa e russa, per favorizar l'avejaire dels pòbles contra las tecnocracias de las etnias expansionistas europèas.


text:
Laigneville
Laigneville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Laigneville (Domeni de Lanius) èra a l'origina un pichon vilatge del Vida-Modèl:VIIe sègle situat a l'entorn de la glèisa St-Rémi (final XIe sègle) situada sus las nautors e en esperlongant l'anciana via en connectant Senlis a Beauvais. Uèi, sòl lo cementèri llom encara la glèisa isolada, aquela via en demorant un camin, fòrça agréable per la passejada. La comunitat de Laigneville (env. 3800 hab.) S'es desvolopat en contrebas en la continuitat de Nogent-sus-Oise. Los Templiers en #far una de las siás proprietats e quitament lo banc d'una commanderie : la commanderie St Georges. Laigneville Èra tanben coneguda per las siás imponents carrièras de craie, uèi abandonadas e #que los vestigis ne servisson dempuèi 1905 a la cultura de fòrça savoureux pichons champignons de París. Al nombre de las bastissas en avent #èsser bastits a partir d'aquela pèira de qualitat, se tròba la Manufacture Reiala de Beauvais, lo castèl de Fitz-James o encara la Estacion del Nòrd.
A partir de 1846 la municipalitat a traversat per la linha de la Companhiá del camin de fèrre del Nòrd, cal esperar 1892[1] Perque una halte i aja installat sul territòri de la municipalitat, e 1905 perque venga una station a despart entièra.
Laigneville (domaine de Lanius) était à l’origine un petit village du VIe-Modèl:VIIe siècle situé autour de l’église St-Rémi (fin XIe siècle) située sur les hauteurs et prolongeant l’ancienne voie reliant Senlis à Beauvais. Aujourd’hui, seul le cimetière longe encore l’église isolée, cette voie demeurant un chemin, fort agréable pour la promenade. La communauté de Laigneville (env. 3800 hab.) s’est développée en contrebas dans la continuité de Nogent-sur-Oise. Les Templiers en firent une de leurs propriétés et même le siège d’une commanderie : la commanderie St Georges. Laigneville était aussi connue pour ses imposantes carrières de craie, aujourd’hui abandonnées et dont les vestiges servent depuis 1905 à la culture de très savoureux petits champignons de Paris. Au nombre des bâtiments ayant été construits à partir de cette pierre de qualité, on trouve la Manufacture Royale de Beauvais, le château de Fitz-James ou encore la Gare du Nord.
À partir de 1846 la commune est traversée par la ligne de la Compagnie du chemin de fer du Nord, il faut attendre 1892[1] pour qu'une halte soit installée sur le territoire de la commune, et 1905 pour qu'elle devienne une station à part entière.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Luòc geocaching.Cossí, Laigneville legir (consultat lo 21 de junh de 2011). Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « geocachingLaigneville » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Sant Tropetz
Sant Tropetz[1] (oficialament en francés Saint-Tropez) es una comuna occitana de Provença dins lo departament de Var.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'etimon latin es Sanctus Torpetius, la sequéncia -ti- demanda lo tractament regular -tz, que se pronóncia [s] o es mut en lo dialècte provençal local. Son toponims incorrectes Sant Tropés[2] e Sant Tropet[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sant Troupez en nòrma mistralenca.
- ↑ Entrada dins la GEC.
- ↑ http://www.oocities.org/toponimiaoccitana/83.html


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 5 de juliol de 2009
Musica gascona au Gran Feretrar de Tolosa
Tà començar, ua valsa vasadesa qui m'agrada particularament:
E puish ua seguida de Rondèus lanusquets. Lo prumèr qu'ei en minor , los dus autes qui segueishen son en major, çò qui obliga de tapar lo cap deu canèth deu bordon dab lo brunidèr tà'n cambiar la tonalitat. Mès n'ei pas aisit d'ac hèr en tot jogar au còp. Guaitaz quin ac hèn: lo grop de bohaires que's divideish en dus.
E tà acabar per uei, ua seguida de traversadas coseranas:
Un aute còp, la seguida!
6 comentaris:
- Josep ha dit...
-
M'agrada!
- 16 de juliol de 2009 a les 11:59
- zel ha dit...
-
Ostres, Joan, he ballat i tot, m'agrada, molt!
Petons, amic, em vaig recuperant de tot plegat, però...estic cansada...
- 17 de juliol de 2009 a les 10:21
- manjacostel ha dit...
-
Ma ont es passat aquel Joan?
- 31 de juliol de 2009 a les 19:47
- David Gálvez Casellas ha dit...
-
Joan, on et podria fer una consulta? Em passes la teva adreça de correu electrònic?
- 3 d’agost de 2009 a les 10:14
- David Gálvez Casellas ha dit...
-
Et deixo aquí la meva consulta, tot i que potser no sigui el bon lloc. En quina llengua i quina varietat dialectal/regional està escrit el text de més avall?
Tasero pateticament, après aver terminaas mas patéticas observacions. Soveno qu'aviu una granda vuelha d'esclopar dins un rire forçat, perque sentiu já qu'un diaulet ostil me se bojava dedins, que la gola avia començat a me s'estroçar, lo menton a me tramolar, e totjorn mai mi uelhs venion umes... M'atendio que Nasten'ka , que m'avia escotat embe si uelhets intelligents esbalasats, se butesse a rire d'aquel siu rire enfantil, inconteniblament jaiós, e me pentiu já d'èsser anat tant luenh, d'aver contiat en van çò que já da temp me gravava lo còr, dal qual poliu dir coma un libre estampat, perque já da temp aviu aprestaa mon estòria, e aüra aviu pas polgut me tenir da la léser, dal me confessar, sensa m'aténder que me comprenesson; mas, embe ma granda estupor, ilhe taset, esitet un pauc, puei, m'estrenhent doçament la man, demandet embe crentosa partecipacion:
«Possible que da bòn avetz viscut parelh tota vòstra vita?»
- 3 d’agost de 2009 a les 10:23
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Hola David, el text és en occità, varietat vivaro-alpina (al nord-est del domini occità).
l'adreça electrònica, la tens a la meva pagina, te la torno a posar: joan.peiroton@gmail.com
Gràcies pel missatge e fins a la propera!
- 3 d’agost de 2009 a les 15:39


text:
Ajuda:Cossí crear una pagina
Vaquí cossí amodar una pagina Wikipèdia. Podètz tanben legir nòstra pagina sus Ajuda:Cossí modificar una pagina, en general per las foncionalitats mai avançadas, e nòtas sus la contribucion a Wikipèdia per una inspiracion pus generala, una guida, e de bons conselhs.
I a dos biaisses simples per amodar una pagina :
- Pendent que legissètz d’articles Wikipèdia existents, trobatz de ligams clicables en roge o de ligams seguits d'un ?. Podètz clicar sus un d’aquestes ligams, e anatz arribar sus una pagina disent : « Modificacion de ...nom de l'article novèl ». Podètz alara picar lo tèxt de vòstre article. Quand avètz acabat, clicatz sul boton « Salvagardar » en bas de la pagina. (Utilizatz lo boton « Previsualizacion » se volètz d'en primièr veire que sembla la pagina.) — Modificar arbitràriament de paginas en ajustant/wikificant un tèrme novèl puèi ajustar una dintrada plan escricha religant a aquesta pagina es un fòrt bon mejan per ajustar continualament de subjèctes novèls a Wikipèdia.
- Se volètz abordar un subjècte vertadièrament novèl, la primièra causa de far es probable d'utilizar lo dialòg « Recercar » (agachatz a esquèrra d'aquesta pagina, per exemple) e de veire se podètz pas trobar un domeni connèxe (sovent una dintrada generala, coma Filosofia o Biologia), editar aquesta pagina, e (a l'endrech apropriat) ajustar lo títol de l'article que volètz crear entre de parentèsis carradas doblas, [[atal]]. Quand nomenatz las paginas, devètz gardar a l'esperit las suggestions sus las convencions suls títols. Puèi, quichatz lo boton « Salvagardar » en bas de la pagina. Sus la pagina que venètz d'editar, deuriatz veire un ligam clicable en roge; clicatz dessús e començatz de trabalhar sus vòstra pagina novèla ! — Crear de domenis totalament novèls es un biais important d'ajudar Wikipèdia a aumentar son espandida (e sa pregondor).
Abans d'amodar una pagina novèla, fasètz atencion de verificar qu'existís pas ja d’articles sus de subjèctes similars, o un article sul meteis subjècte, mas amb un nom diferent. Es doncas important de verificar l'inexisténcia d’aquestes articles abans de començar de redigir lo vòstre.
Ajuda:Cossí redigir una pagina
Nòta ! Gardatz a l'esperit que Wikipèdia es una enciclopèdia amb contengut dobèrt. Contribuissètz a una banca d'informacions liura e utilizabla per tot public. Aquesta informacion es pas proprietària. Devètz pas copiar vòstre article de cap de font proprietària, e, plan segur, se volètz que vòstre trabalh personal demòre vòstra proprietat intellectuala, alara devètz pas lo far contribuir a Wikipedia.
Qualques remarcas :
- Se volètz, podètz entrar solament una linha o doas per una dintrada. Es un començament. Apelam aquò un esbòs (anglés stub : veire Girgon de Wikipèdia). D’articles complets son pas exigits. Ajustar una informacion quina que siá (precisa, utila) a Wikipèdia es benvengut ! Plan segur, se podètz escriure mai, es encara melhor ; cèrtas personas an pres l'abitud d'escriure un pauc mai que qualques linhas quand començan un article novèl. Senhalaretz als lectors que l'article es incomplet en apausant lo bendèl d'esbòs.
- Vos encoratjam fòrtament a ajustar e adaptar lo trabalh qu'avètz realizat endacòm mai, dins d'autras tòcas, a Wikipèdia. Vos encoratjam tanben a ajustar d'informacions trobadas dins las ressorsas del domeni public e los autres projèctes amb contengut dobèrt. Mas, tornarmai, vos desconselham fòrtament d'utilizar de materials jos drech d'autor ! (veire Wikipèdia:copyright).
- Una primièra version del contengut ric d'una pagina va probable provocar mai de modificacions e de reaccions, e benlèu que lo resultat final serà fòrça plan escrich (Efècte piranha).


text:
Aprèp lo Nadau-torn, vejatz-aquí la Corala en Prima temps...
La Campana de Niana
mercredi 18 avril 2018
La Corala en Prima temps
Aprèp lo Nadau-torn, vejatz-aquí la Corala en Prima temps...
dimanche 1 avril 2018
Pascas
Sens cercar de borra sus un uòu,
e sens voler portar la masca,
Quau per Pascas se solelha coma uòi,
Per Nadau crema sa lenha...
BONAS PASCAS !
dimanche 25 mars 2018
L'ora
samedi 17 mars 2018
LODÈVA, LODÈVA !!!
samedi 10 mars 2018
Telh e rovre
mardi 27 février 2018
Cafè òc reportat a dijòus
dimanche 25 février 2018
Miquèl Decòr
samedi 3 février 2018
mercredi 24 janvier 2018
Sèrgi Viaule
mercredi 3 janvier 2018
vendredi 15 décembre 2017
Nadau Torn de 2017
dimanche 10 décembre 2017
De mancar pas...
De nòvas dau Nadau Torn que se'n parla a la TV, de TéVéÒc a Fr3:
après Brissac, Vendargue, e ièr Lodèva que una sala comola nos faguèt un trionfe, doas datas per aqueles que nos an, per ara, fonhat o mancat.
Serà dissabte a Sant-Cristòu (34) a17 oras, dins la glèisa.
De vos veire?
vendredi 24 novembre 2017
PATRIC
E un, un de mai de cafè òc descabestrat que comptarà, de mancar pas aqueste dimècres 29 de novembreCalandreta La Garriga, camin de Carabòtas a Ginhactre 7 oras dau vèspre.Nos demandatz de longa la luna, aqueste còp vos ofrissèm l'Estelum,baladas en Occitània cotria lo Patric que presentarà son darrièr cd,e mai... (si afinitats)
Un cafè occitan de la Roquetia es totjorn un eveniment dels màgers subretot quand lo convidat es lo nòstre Patric qu'au mond tot ie fa lengueta! Baladas en Occitània, es un dotzenat de cançons, inedichas, amb una de Tom Paxton e la celebrissima "Companhs no es això" dau cantaire catalan Lluis Llach, totas en lenga nòstra. (mancariá pas qu'aquò, que siaguèsson en anglés!)
Patric nos dona aquí un de sos enregistraments mai bèls que la calor de sa votz nos ofrís 45 minutas de bonaür.Vos farai pas la revirada de çò que diguèt d'el son amic bèl, aquel reborsièr d'Ives Roqueta, aviá pas que d'o dire en occitan. Aviatz pas tanben vosautres que de passar per las escòlas franchimandas a lòga de córrer los bòsques, de podar la vinha o de vos polinar amb las polidas.« Il y a une étrange chaleur dans ses chansons... Patric puise dans l'amour sa force pour faire face à tout, pour parler juste et d'expérience. J'insiste pour qu'on écoute ses chansons, les premières qui soient nées de l'autre côté de la peur, sans trace d'illusion. Elles sont belles, âpres, sans concession ni sensiblerie, sans fard, adultes... Avec elles, Patric vient de gagner une bataille capitale : celle de l'authentique. » (Yves Rouquette)Coma de costuma, venètz e portatz, repais partejat tre 7 oras dau vèspre.
samedi 21 octobre 2017
Una femna, d'aubres e d'òmes
Per ne saupre mailo site de l'autora / http://www.josiane-ubaud.com/
index.htm
Per començar o contunhar de faire conoissença una emission de ràdio Lengadòc, Occitanitude, presentada per Joan Tuffou /
https://radiolengadoc.com/
occitanitude-josiane-ubaud/
CONVIDACION /
Aprofiècharem de la venguda de Josiana per faire l'estrena de l'alèia que portarà d'ara endavant son nom.
Coma de costuma, venètz e portatz, repais partejat tre 7 oras dau vèspre.
mercredi 18 octobre 2017
Balètis de davalada
BALÈTIS À PUÉCHABON OCTOBRE ET NOVEMBRE 2017
- vendredi 20 octobre à 20h45 (pas d’atelier de danse): balèti de dintrada avec Biscam pas (duo). Entrée: 6€ (4€ pour les adhérents).
- samedi 18 novembre à 21h: balèti 1ère partie Les râcleurs de boyaux (violons, danses d’Auvergne, Limousin et Dauphiné) et Biscam pas (duo) en 2ème partie. Atelier à 18h.
dimanche 17 septembre 2017
Andrieu Bernat per un cafè òc
Sorga lo Diairi https://www.lodiari.com/2016/0
4/19/lo-camin-rascanhut-de-l-a ugust
Coma de costuma, venètz e portatz, repais partejat tre 7 oras dau vèspre.
Los cafès e balètis descabestrats vos son prepausats per:
mercé lo sosten e l'ajuda de l'IEO d'Erau, la Calandreta la Garriga de Ginhac, lo departament d'Erau, la comuna de Puòg Abon.


text:
Si alcun cavasier de Narbona o de Narbones en
la Cort del vescomte sera covengutz o condempnaz d'alcuna cauza real o personal,
estiers injuria o crims, non don, per justisia, sinon LX sols narbones. Empero,
si clam sera faitz de somma de VIIII liuras e dins d'aquelha summa , sia
tengutz donar tansolament la tersa part, sal empero, que la Cort i fassa
amor e perdon.
Item, si cavasier dedestreg del vescomte autre
cavasier d'aquel meteis d'estreg aura odiz, et aquel en alcun loc per aquela
causa aura pres, lo vescomte deu e pot recobrar auquel pres. E si cavasier
que autre aura pres, d'aquel pres se clamara, lo vescomte deu aquel auzie
et aquela causa determenar.
Si alcun se sera clamaz d'alcun home de cavasier,
lo senior sieu pot aquel traire de la Cort, et es tengutz per et a la Cort.
Et, si aquel home aura dadas fizansas a la Cort, aquelas fizansas sian absoutas.
Et aquesta costuma a loc per tot, estiers crim e que pena de sang s'endevenga.
Empero, si aquel home que son senhior l'aura trait de la Cort s'enfugira,
sia tengutz lo senhior dar a la Cort lo mobil d'aquel home tansolament, mais
non la honor ni ren de masada.
Item, si causa sera menada entre cavasier, o cavasier
et autre home, lo senhior vescomte, o l'oficial de lui, deu devesir sos
companhions entre las partz, el salari que deu dar al jutge deu esser pres
de las parts per mitat, e neguna causa autra non devon levar ni demandar
per messions ni per despensas.
Item, qual queus plaz castelan, o qual queus platz
cavasier avens senhorias els castels, aian totas las justicias de totz habitans
en lors castels avent domicili aqui, sian cavasiers, o borzeses, o vilans,
sian tengutz far dreg a tot clamant de qual queus platz querela en la Cort
d'aquels senhiors de las vilas o dels castels, estiers sang et adulteri.
Si doncs non eran cavasiers que tenguesson auqela causa en fieu del vescomte,
aquels empero sian tengutz de respondre en la Cort del vescomte.
Item, si question sera entrel senhior vescompte
de Narbona et alcun cavasier feudari, lo vescompte deu a lui establir jutge
senes tota suspition.
Item, totz los gasanihz, o bens, que auran gasanihaz
los homes dels cavasiers depus que aquels gasanihz, o bens, endeveran als
heretiers d'aquels, sian entenduz de masada.
Item, si alcun home de masada aura sa filha maridada
non pot dar alcuna causa de masada en dot, ni per autra maneira a la filha
sua, mens de voluntat del senhior sieu; e, si o aura faig, lo senhior sieu
pot revocar aco per sa volontat, ses tot jutge.
Item, si filhas d'homes del vescompte de Narbona
sera cologadas en matrimoni ab homes de cavasiers feudataris del vescompte,
ja sia aiso que non sian rezemudas del vescompte, o de son batle, devon esser
proprias totz temps d'aquel cavasier delqual lo marit sera, sinon per aventura
ab tota la masada venra a marit, car adoncs aquela femna remanga del vescomte
ab la masada sua. Et en aquest derier cas efanz d'aquel matrimoni natz sian
partitz entre el et aquel cavasier delqual aquel home er.
Item, si cavasier o fil de cavasier, o autre que
sia de paratje cavalgans o tenens alcuna cavalgadura, negun no deu tolre
a lui la cavalgadura, ni penhiorar, ni penre aregnas. E, si o fasia, sia
puniz peccunialment a conoguda de la Cort.
Item, si alcun se clamara de cavasier, o de linhatge
de cavasier, ans quel cavasier o de linhatge d'aquel don a la Cort fizansa,
la Cort li deu dir lo querela as aquel cavasier de laqual aquel se sera
clamaz.
Item, si cavasier dotara sa filha, o filh de cavasier,
mort son paire, maridara sa sor, aquela pueichas non demande res els bens
pairals et frairals, si doncs lo paire o la maire a lui non aura donat o
laichat en sa derairana voluntat.
Item, si alcuna filha de cavasier, per sa voluntat,
senes consel del paire, penra marit dins XX ans, lo paire pot aquela deseretar.
Oltra XX ans, empero, no sia punida.
Item, si alcun cavasier en son testament aura
laichat son filh per clerge, o per morgue, o en autre loc religios, no pot
plus demandar aquel filh sinon aco quel paire li aura dat o laichat en son
tesmanent or per autra maneira.
Item, si alcun filh de cavasier de sa propria
volentat e senes volentat del paire, o de la maire, en alcuna religion intrara,
o orde clerical penra, no pot plus demandar sinon aquo quel paire, o la maire,
li auran dat o laichat en testament o en autra maneira.
Item, si alcun home de cavasier, per juisi de
la Cort del vescomte, corporal justicia recebra, la dicha Cort no pot penre
res del bens d'aquel home. Empero aquel home aia licentia de resembre sa
sanc ab son aver.
Aquesta costumas foron lausadas e autrejadas per
mosenher N Aymeric, vescomte de Narbona, l'an cant hom comtava M CC XXX II,
en presensa d'en B. de Botenac, P. R. de Montbrun, B. de Rocacorba, R. de
Lac, B. Valart, P. Aman, G. d'Olonsac.
Livre des sources médiévales: [xyxy]: text sources from the now defunct Arisitum website. Contact Paul Halsall, halsall@murray.fordham.edu if any text is here improperly.


text:
America del Nòrd
L’America del Nòrd (var. America dau Nòrd, America deu Nòrd) es una partida del continent american o, segon certans geografs, un continent a despart, entre l’ocean Atlantic a l’oèst, l’ocean Pacific a l’èst, l’ocean Artic al nòrd e l’America del Sud al sud.
Somari
Division geopolitica[modificar | modificar la font]
L’America del Nòrd compta los païses seguents :
- al nòrd-èst del continent, l’illa de Groenlàndia, la segonda illa del monde en importància après Austràlia. Politicament, es un territòri autonòm del reialme de Danemarc ;
- Canadà qu’i apertenon las grandas illas situadas al larg de sas còstas :
- l’illa de Vancouver e las illas de la Reina Carlòta a l’oèst,
- l’Illa del Prince Edoard, Tèrra Nòva e l’illa del Cap Breton a l’est,
- l’archipèla arctic canadian amb l’illa d'Ellesmere, l’illa de Baffin, e l’illa Victoria al nòrd ;
- al larg de las còstas de Canadà, l’archipèla de Sant Pèire e Miquelon, territòri restacat a França ;
- los Estats Units, amb las illas Aleutianas e Alaska ;
- las Bermudas, territòri autonòm del Reialme Unit ;
- Mexic
Populacion[modificar | modificar la font]
Eretatge de las diferentas èrsas d’imigracion de son istòria, l’America del Nòrd presenta dos grops etnoculturals plan diferenciats.
Lo primièr al nòrd, es l’ensemble anglosaxon, compausat de Canadà e dels Estats Units. Los amerindians i son totjorn presents, mas dins una proporcion menèla. La majoritat de la populacion i es d'origina europèa (sens desbrembar los apòrts de l'immigracion recenta, los afroamericans e los ispanics). La lenga mai utilizada es l’anglés amb una fòrta minoritat francesa en Canadà.
Lo segond al sud, ont la majoritat de la populacion i es mestissa (espanhòls e amerindians), la part dels amerindians i es fòrça mai granda en Mexic (6,7% de la populacion). Ça que la emplegan las lengas europèas (mai que mai l’espanhòl), lo tot mestissat amb las culturas amerindianas e africanas tanben.
Istòria[modificar | modificar la font]
Istòria precolombiana[modificar | modificar la font]
Exploracion europèa[modificar | modificar la font]
Segon los darrièrs desvolopaments de la recerca istorica, les primièrs europèus qu’acostèron en America del Nòrd foguèron los Vikings (amb lo famós Eric lo Roge) en l’an 1000: escandinaus venguts de Groenlàndia que temptèron una colonizacion de Tèrra Nòva (vestigis arqueologics de l’Anse-aux-Meadows).
Colonizacion europèa[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Relèu[modificar | modificar la font]
La region se compausa d'ensembles diferenciats que se succedísson d’èst en oèst. La part orientala es dominada per de planas costièras estrechas al nòrd (Canadà e Nòva Anglatèrra e pus largas al sud (Florida). Darrièr aquestes espacis planièrs se troban de cadenas montanhosas pauc nautas, ancianas e erodadas : los Apalaches mens de 2000 m de naut. Lo calm de las Laurentidas constituís l'essencial de la peninsula de Labrador. Anant cap a l’oèst, se trapan d'espacis relativament planièrs e pauc nauts, escampilhats de lacs (lac de l’Orsa, grand lac dels Esclaus, lac Winnipeg et los Grands Lacs). Mai al sud, la val de Mississipí constituís l’esquina del centre de l’America del Nòrd. Puèi, la region de las Grandes Planas e lo piemont de las Rocosas se succedisson amb d'altituds de mai e mai nautas. L’oèst de l’America del Nòrd es una succession de cadenas mai o mens parallèlas que constituisson un arrestador a la circulacion. Aqueste ensemble montanhós, pus larg als Estats Units qu'en Canadà, es entrecopat per replanats e combas. Los darrièrs espacis abans l’ocean Pacific se caracterizan per una granda activitat volcanica e sismica : es una part importanta de la cencha de fuòc del Pacific.


text:
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez, mei conegut com Francisco de Miranda (Caracas, lo 28 de març de 1750 – San Fernando, lo 14 de julh de 1816) , que ho un aventurèr e un òmi d'armas veneçolan considerat com un precursor de l'independéncia deu país americans de l'Empèri espanhòl.
Com militar que participè a la guèrra d'independéncia de las colonias anglesas d'America deu Nòrd, a la Revolucion Francesa (per aquesta rason, lo son nom qu'ei mentavut suber l'Arc de trionf a París) e a la Guèrra d'independéncia ispanoamericana.
Près peu espanhòus, que's morí en preson mentre que la revolucion qu'avèva iniciada s'i escadèva fin finala.


text:
Dialòg barrat enter lo Senat e l'executiu nacionalista còrse
Lo president deu Conselh executiu de Corsega, Gilles Simeoni e lo president de l'Assemblada de Corsega, Jean-Guy Talamoni qu'estón recebuts ger e delagèr peu Purmèr ministre Edouard Philippe e peu president deu Senat, Gérard Larcher. Decebuts deus escambis, qu'apèran a ua grana manifestacion populara. Los gavidaires nacionalistas de la collectivitat unica de Corsega qu'aurén abracat lo lor darrèr encontre a París. « Arron los nostes entertiens de ger [dab lo Purmèr ministre, Edouard Philippe] e de uei [dimars 23/01], la nosta conviccion qu'ei hèita : l'Estat qu'arrefusa de reconéisher e de préner en compte la dimension politica de la question còrsa, çò expliquè G. Simeoni suu son compte Twitter. Dens aquestas condicions, qu'aperam dens los dias a viéner a la tienguda d'ua grana manifestacion populara ».
Dens un comunicat, lo president deu Senat qu'assegurè que s'avisaré deus lors tribalhs arron la creacion d'ua collectivitat territoriau unica. « Totun, si l'especificitat insulara de Corsega e la soa identitat deven estar presas en consideracion, la Republica qu'ei ua e indivisibla. Lo Senat que serà a l'encòp garant de l'unitat nacionau e iniciator de libertats navèras acordadas aus nostes territòris ». Gérard Larcher que's ditz totun a favor d'ua revision de la lei de 2002 respècte a Corsega entà'u perméter de har proposicions d'adaptacion de las leis e deus reglaments via la Collectivitat territoriau. Que mantien la soa oposicion a ua cooficialitat de la lenga còrsa e a l'estatut de resident. L'estatut de resident votat per l'Assemblada de Corsega, qu'ei obèrt a tots arron 5 ans de residéncia principau sus l'isla. Qu'interessaré d'autes territòris com Savòia e País-Basco, confrontats a hauças astronomicas deu fonsièr.
La visita deu President Macron en Corsega qu'ei prevista tà la commemoracion deus 20 ans de l'assassinat deu prefècte Erignac, lo 6 de heurèr qui arriba.


text:
Bombo legüero
Lo bombo legüero (deu castelha legua qui vòu díser "lèga", donc literaument "tambor qui's pòt audir a mei d'ua lèga) qu'ei ua mena de tambor tradicionau de gran edom e de son prave e potent deu sud de la cordilhèra deus Andes.
Qu'ei hèit dab cuèr de craba e un tronc de ceibo vuèitat e traucat d'un petit horat entà har sortir lo son. Que's pòt tiéner dab bendas de cuèr a la mòda deus tambor enropencs e qu'ei provesit a sengles caps d'ua pèth de craba dab los pèus.
Aquestas duas membranas que permeten de jogar l'instrument sia penuts sus l'espatle com ua biàça sia pausat sus los jolh (lo musician sedut alavetz).
Lo bombo legüero qu'ei mei que mei jogar en Argentina sustot per interpretar los ritems de zamba e de chacarera ; qu'ei tanben emplegat dens la musica pop.


text:
XVIIIau dinastia egipciana
La XVIIIau dinastia egipciana (a còps aperada dinastias totmossida, per'mor deus sons farons vodats au diu Djehoti, Thòt peus grècs) qu'ei la purmèra disnatia de l'Empèri Navèth egipcian, ua tempora qui s'obreish dab la reconquesta de tot lo País de la duas tèrras (Hauta e Baisha Egipte) sus l'envisidor Icsòs qui ocupava enqüera lo nord d'Egipte. Auesta hèita, acabada per Ahmes I qu'ei descrividua en literatura de la biografia d'un militar, Ahmes Hilh d'Abana, qui ondra las parets deu son tombèu.
Lo temps de la XVIIIau dinastia qu'ei considerat com un temps d'aur dens l'istòria de l'Egipte antica. La XVIIIau dinastia que s'acabè dab l'aventura amarniana, qu'ei a díser dab la crisi interna e externa creada per l'esquisme religiós deu faraon Akhenaton. Au maugrat qui la dinastia aja continuada un temps dab lo faraon mainatge Totankhamòn, aqueth que la clavè dab la soa mort. Lo son regent, lo generau Horemheb, que preparè la pujada de la dinastia seguenta: la XIXau dinastia coneguda com la dianastia ramessida (d'on, de segur, gessó Ramses II o Ramses lo gran).
Quauques uns deus sons faraons que comptan enter los mei famós:
- Ahmes I
- AmenhotepI (Amenòfis en grèc)
- Djehotimes I (Totmòsis en grèc)
- Djehotimes II (Totmòsis en grèc)
- Djehotimes III (Totmòsis en grèc)
- Hatshepsot: purmèra hemna istorica plan documentada e purmèra coneguda hemna cap d'Estat.
- Amenhotep II (Amenòfis en grèc)
- Djehotimes IV (Totmòsis en grèc) : que miè Egipte au la son poder exterior màger en beth conquestar e contrarotlar la Palestina e la Siria.
- Amenhoptep III (Amenòfis en grèc)
- Akhenaton / Amenhotep IV (Amenòfis en grèc) : l'esquismatic, espós de la regina Nefertiti.
- Ankh-Kheperora
- Smenkhkara
- Totankhamòn : lo darrèr faraon d'aquesta dinastia qui regnè devath la regéncia deu generau Horemheb.


text:
Serà acompanhada de Alem Surre-Garcia, membre de mantunas associacions occitanas de Tolosa ; conferencièr de tria per ligar lenga e cultura occitana ambe l'istòria europèa occidentala e orientala.
E per clavar Jean-Luc Moudenc, cònsol de Tolosa, e tanben lo cònsol qu'a inaugurat l'Ostal d'Occitània lo primièr jorn.
La lista de las entrevistas es corta, car èrem que dos MILITANTS per far aquel trabalh de mediatizacion. Fau escriure que zo fasèm al mendre còst e suls dinièrs personals.
Cada entrevista a un interès particular en foncion del títol politic o associatiu que carreja.
Cada còp que poirrèm sus aquela pagina farèm parlar los actors del sistèma politic francés, per assajar de comprendre perqué tanta malfe per bastir una politica lingüistica per l'occitan.


text:
Iguanodon
Iguanodon bernissartensis
Modèl:Atudat Iguanodon
Mantell, 1825
Iguanodon ("Dent d'iguana ") es un genre de dinosaures ornitopòdes iguanodontid, que visquèron al començament del periòde cretacèu, fa aperaquí 130 a 120 milions d'ans (entre lo Berriasian e l'Aptian), dins çò qu'es uèi Euròpa. Iguanodon èra a mièg camin entre los primitius Hypsilophodontidae bipedes e rapids, e los Hadrosauridaea o "dinaosaure de bèc de guit. Se son descrichas fòrça espècias d'Iguanodon, datadas dempuèi lo Kimeridgian, duscas la fin del jurassic, al Cenomanian del cretacèu superior en Asia, Euròpa, e America del Nòrd. Malgrat aiçò, l'investigacion dins lo primièr decènni del sègle XXI suggerís qu'i a pas qu'una sola espècia coneguda, l'I. bernissartensis, que visquèt al cretacèu inferior en Euròpa. La principala caracteristica d'Iguanodon èra sas arpas grandas als poces, que foguèron utilizadas saique per se defendre dels predadors.
Descobèrt en 1822 e descrich tres ans mai tard pel geològ anglés Gideon Mantell, Iguanodon foguèt lo segond dinosaure nomenat formalament, après Megalosaurus. Amassa amb Megalosaurus e Hylaeosaurus, es un dels tres genres que serviguèt a l'origina per definir Dinosauria. Foguèt cristianat per Gideon Mantell amb lo nom, Iguanodon, lo qual deriva d'iguana e del mot grèc odontos (dent), a causa del fach que las dents de l'Iguanodon son parièras a las de l'iguana. Èra un erbivòr grand e robust. Iguanodon es un membre d'Iguanodontia, amassa amb los hadrosaurids. La taxonomia d'aquel genre contunha d'èsser estudiada del temps que se nomenan de nòvas espècias o que d'autras cambian de genres.
La compreneson scientifica d'Iguanodon a evolucionat a travèrs del temps, a mesura que de nòvas informacions s'obtenguèron de l'estudi dels fossils. Los nombroses especimèns d'aqueste genre, inclusent los esqueletas gaireben complèts plan coneguts, an permés que los cercaires formulan d'ipotèsis per çò que toca fòrça aspèctes de la vida de l'animal, inclusent son alimentacion, sos movements, e son comportament social.


text:
Arràs
Arràs es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Après l'annexion d'Artés a França, en 1481, la ciutat foguèt repoblada amb la contribucion de Lengadòc.[1]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Henri Stein, "La participation du pays de Languedoc au repeuplement d'Arras sous Louis XI", in Bibliothèque de l'école des chartes, Vol. 92, 1931, pp. 62-69


text:
Beloniformes
Los belonifòrmes (o beloniformes) son un òrdre de peisses actinopterigians demest los quals se tròba los peisses volants.
Originalament, los dos sosòrdres, los Adrianichthyoidei e los Belonoidei fasián partida dels Ciprinodontifòrmes, mas divèrsas caracteristicas (demest las qualas l'abséncia d'interial, çò que resulta en una maissa superiora fixa o nonprotrusibla) tendon a indicar una origina monofiletica que los destria de las autras familhas d'aqueste grop.
Sistematica[modificar | modificar la font]
- Sosòrdre dels Adrianichthyoidei
- Sosòrdre dels Belonoidei
- Superfamilha dels Scomberesocoidea
- Superfamilha dels Exocoetoidea
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Beloniformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Beloniformes (en)
- Referéncia ITIS : Beloniformes (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Beloniformes (en)
- Referéncia NCBI : Beloniformes (en)


text:
Lei
La lei (del latín lex, legis) es una norma jurídica dictá pol legislaol. Es izil, un precetu estableciu pola autoriá competenti, en que se manda o proibi algu en consonancia cona justicia. El su encumprimientu trai aparejá una sancion.
Las leis sonin delimitaoras del libri albedriu las pressonas endretu la socieá. Se puei izil que la lei es el control esternu qu'essesti pala conduta umana, en resumin, las normas que rigin la muestra conduta social. Constitui una de las fuentis del Derechu, ogañu considerá la prencipal, que pa sel espedia, es mestel una autoriá competenti, es izil, el órganu legislativu.


text:
Wikipèdia:IRC
La comunautat wikipèdia utiliza la ret de servidors IRC Freenode : irc.freenode.net.
Nòta : La difusion publica d'un enregistrament (log) de las discussions suls salons Irc de la Wikimedia Foundation es interdicha. En revenge aquesta pagina prepausa un bestisièr.
Somari
Lista dels canals[modificar la font]
Canals dins divèrsas lengas[modificar la font]
- #wikipedia-oc (en occitan, encodage utf-8)
- #wikipedia (internacional mas discussions sovent tengudas en anglés)
- #wikipedia-ar (en arabi)
- #wikipedia-bg (en bulgar)
- #wikipedia-da (en danés)
- #wikipedia-de (en alemand)
- #wikipedia-en (en anglés)
- #wikipedia-es (en espanhòl)
- #wikipedia-fi (en finés)
- #fr.wikipedia (en francés)
- #wikipedia-id (en indonesian)
- #wikipedia-it (en italian)
- #wikipedia-ja (en japonés, encodage iso-2022-jp)
- #wikipedia-nl (en néerlandés, archivat publicament)
- #wikipedia-no (en norvegian)
- #wikipedia-pl (en polonés)
- #wikipedia-ru (en rus, encodage utf-8)
- #wikipedia-scn (en sicilian)
- #wikipedia-simple (en anglés simplificat)
- #wikipedia-sr (en sèrbe)
- #wikipedia-sq (en albanés, archivat publicament)
- #wikipedia-sv (en suedés)
Canals generals[modificar la font]
- #wikimedia-fr (en francés) discussions de l'associacion Wikimédia France.
- #wikimedia (en anglés) discussions de la Wikimedia Foundation.
- #mediawiki (anglofòn) discussions a l'entorn del logicial MediaWiki.
- #wiki (en anglés) feble trafic concernent los wikis en general.
Canals especializats[modificar la font]
- #egyptopedia (en francés/anglés) discussions a l'entorn del projècte Egyptopedia (egiptologia sus Wikipèdia) Lo canal sembla en som.
- #vandalism-fr-wp susvelhança del vandalisme sus la Wikipèdia francofòna.
- #wikisource canal pel projècte wikisource.
Rapòrt d'activitat[modificar la font]
E enfin, sus irc.wikimedia.org, los rapòrts d'activitat ont se parla pas (que son RecentChanges mas en dirècte e de contunh) :
- #fr.wikipedia (rapòrt d'activitat sul wiki francofòn)
- e mai generalament los canals #codelangue.projet
Diferéncias entre los rapòrts d'activitat sus IRC e las paginas de modificacions recentas :
- IRC provesís las edicions una tras una en temps real alara que las modificacions recentas acampan los darrièrs cambiaments a la demanda explicita de l'utilizaire. Un ligam es provesit e permet d'afichar dirèctament la diferéncia entre l'edicion concernida e la darrièra version. Las modificacions recentas provesisson mai de ligams.
- IRC provesís totas las edicions alara que los darrièrs cambiaments pòdon èsser reglats de de biais que s'afichen pas los cambiaments menors. Las edicions fachas per de robòts tanben s'afichan automaticament, contràriament als darrièrs cambiaments.
- Las edicions fachas abans la connexion a la cadena IRC son pas visiblas.
- Las modificacions son visiblas pus rapidament per IRC que per la pagina web.
Cossí se connectar[modificar la font]
La màger part dels utilizaires de SeaMonkey (seguida Mozilla), Opera o de mIRC pòdon simplament clicar sus irc://irc.freenode.net/wikipedia-oc.
Tot çò qu'avètz besonh es un client IRC installat sus vòstra maquina. Çaquelà, tanben es possible d'utilizar una interfàcia internet. Una lista de clients disponibles per vòstra maquina es disponibla sus la pagina Lista de clients IRC.
Un còp lo client descargat e installat, per vos connectar, seguissètz las etapas seguentas :
- Utilizatz la comanda /server per vos connectar a un servidor, e.g. /server irc.freenode.net
- Causissètz un pseudonim en picant /nick  , e.g. /nick PèireFabre. Los pseudonims pòdon aver una longor maximala de setze caractèrs. Podètz utilizar de chifras e de letras (pas d'espacis ni de simbòls)
- Rejonhètz lo canal en picant /join #wikipedia-oc. Los canals son l'equivalent dels salons de discussion sus IRC.
- Por obténer d'ajuda, picatz /help. Las comandas sus la màger part dels clients IRC devon èsser precedidas per « / », e las cadenas començan per « # ».
- Opcional : Podètz enregistrar vòstre pseudonim amb lo servici nickserv. Picatz /msg nickserv register  , e.g. /msg nickserv register tititatatoto. Quand vos connectaretz mai tard, picatz /msg nickserv identify   per que nickserv pòsca vos identificar coma lo possessor del pseudonim. Per una ajuda suplementària, picatz /msg nickserv help.
- Consultatz l'ajuda provesida amb vòstre client IRC per mai d'informacions.
Per accedir als chans IRC sens client IRC, se pòt utilizar un sit coma http://ircatwork.com/ (serveir eirc.freenode.net, causissètz vòstre chan), o unicament pels chans de la Wikimedia Foundation, http://www.wikizine.org prepausa una interfàcia web aicí.
Client IRC e encodatge de caractèr[modificar la font]
Exemple:
- /charset utf-8
- /charset iso-2022-jp
Escripts francofòns[modificar la font]
Annèxas[modificar la font]
Vejatz tanben[modificar la font]
- Wikipèdia:Wikipedians per messatjariá instantanèa
- Wikipèdia:IRC/comandas
- en:Wikipedia:Scripts per una lista d'escripts que permeton de transformar las [[...]] en ligams clicables dempuèi lo client IRC


text:
26 juin 2010
Test de vocabulari
Veiqui 50 questions de vocabulari per reviscolar daus mots que fau pas obludar. Bon coratge! Tòrne dire que totas las adaptacions dialectalas de mon trabalh son permesas, quitament recomandadas, e que totas las remarcas siran benvengudas. test2
15 juin 2010
Lo Pair Jan (exercicis corrijats)
LO_PAIR_JANfuelhacorreccion
15 juin 2010
Lo Pair Jan (fuelha de trabalh)
LO_PAIR_JANfuelha
15 juin 2010
Lo Pair Jan (Peire Lallet)
Mercés a Madama Iveta Lallet que m'a donat la permission de metre 'queu brave texte sus mon blòg. LO_PAIR_JAN__2_
05 mai 2010
Noms de païs (exercicis corrijats)
NOMS_DE_PA_S__exercicis_corrijats_
05 mai 2010
Noms de païs (fuelha de trabalh)
NOMS_DE_PA_S__fuelha_
05 mai 2010
Noms de païs (Jan dau Melhau)
NOMS_DE_PA_S Veiqui una de las Cronicas dau Saubre-viure de Jan dau Melhau que fuguet legida a Radiò-Limòtges lo dissades 4 de mai de 1985. D’es-‘quò domatge que puescham pas l’auvir ! Mercés a nòstre amic per ‘quela brava paja.
21 février 2010
Lo Molin dau Frau (exercicis corrijats)
lomolindaufraufichacorrection
21 février 2010
Lo Molin dau Frau (fuelha de trabalh)
lomolindaufrauficha
21 février 2010
Lo Molin dau Frau (E. Le Roy, revirada de JC Dugròs)
Eugène Le Roy escriviá en francés, mas son biais de veire son monde es parier coma lo daus paisans nontronés que ai coneguts dins mon enfància. La revirada en occitan remirabla que Joan-Claudi Dugròs a facha dau Molin dau Frau (Lo Bornat dau Perigòrd, 2007) es tan naturala coma si lo texte originau aviá estat escrich dins nòstra linga. Un grand mercés a nòstre reviraire perigòrd que m'a donat la permission de far servir son trabalh dins mon cors. lo_molin_dau_frau


text:
Alfabet occitan
Per conóisser totas las règlas de pronóncia de las letras, e mai d'accentuacion, vejatz: pronóncia de l'occitan.
L'alfabet occitan es una varietat de l'alfabet latin.
Somari
Lista e òrdre de las letras[modificar | modificar la font]
Segon la nòrma classica de l'occitan (en cors d'estudi al CLO), l'alfabet occitan ten 23 letras dins l'òrdre seguent:
A B C D E F G H I J (K) L M N O P Q R S T U V (W) X (Y) Z
Las letras K, W e Y se considèra que son forestièras e s'emplegan sonque dins de mots d'origina estrangièra, pas o pas gaire adaptats a l'occitan, coma whisky, watt, Kenya. Pasmens s'ordenan dintre l'alfabet occitan segon l'òrdre alfabetic internacional.
Noms de las letras[modificar | modificar la font]
Los noms de las letras son:
Los noms de las letras son femenins: una èfa, una ce, la te. Eventualament, tanben, pòdon èsser masculins: una èfa, una ce, lo te. En aquel cas, los noms femenins be nauta (B), ve bassa (V), ve dobla (W) e i grèga (Y) devenon al masculin be naut, be bas, ve doble e i grèc.
L'elision es frequenta davant un nom de letra que comença per una vocala, segon l'us atestat per Frederic Mistral dins Lo Tresaur dau Felibritge: l'èfa, l'i (mai classic que la èfa, la i).
Signes diacritics[modificar | modificar la font]
- Remarca — Per una explica mai detalhada dels signes diacritics, vejatz: pronóncia de l'occitan > signes diacritics e tanben pronóncia de l'occitan > règlas d'accentuacion.
Qualques signes diacritics servisson per modificar o precisar la pronóncia de las letras de l'alfabet occitan.
- L'accent grèu (_̀) se pòt trobar sus à, è, ò.
- L'accent agut (_́) se pòt trobar sus á, é, ó, í, ú.
- Lo trèma (¨) se pòt trobar sus ï, ü.
- La cedilha (¸) se pòt trobar sota ç.
- Lo ponch interior o en gascon punt interior (·) se pòt trobar entre las consonantas seguentas: n·h e s·h. S'utiliza en gascon.
Cal ben notar que los signes diacritics son obligatòris subre las majusculas tant coma subre las minusculas. Aquela règla ajuda a precisar la lectura: Índia, Àustria, Sant Çubran, FÒRÇA, SOÏSSA, IN·HÈRN (e non pas India*, Austria*, Sant Cubran*, FORCA*, SOISSA*, INHERN*).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ TDF


text:
Per Patric
Les grandes chansons occitanes de Patric
Tòni siás òme ara te cal ganhar la
vida amb ton trabalh
Pròche ta vila aquò’s norma, lo mond dison qu’aurás de mal
Lo solelh fai susar ton front marcha que lo camin es long
Coma a l’escòla rapèla-te, per una plaça maina-te
Sol dins la vila sol dins Rodés sol per carrièras
sol
per pas rès
Dins las fabricas i a pas degus de trabalh Tòni n’i a pas pus
I a plan d’annadas èra lo temps ont lo mond èran
contents
E sensa pena podian trapar quicòm per viure ganhar son pan
Dins los vilatges e dins los camps cada dissabte i aviá los cants
D’un pòble en fèsta d’un pòble viu d’una cabrèta un sèr d’estièu
Dimenge a taula seràs tristàs per
dire al
mond que t’en vas
Dins la vilassa dins lo laç e a la Nina pensaràs
Dins la memòria de ton grand i a una istòria i a un cant
Ditz que se la fuelha morís es que l’aubre es luènh del païs
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
27 novembre 2014
Dins la dralha preconizada pel ministèri de l’educacion, Calandreta imagina un sistèm ingeniós per faire parlar occitan los escolans entre eles.
Lo ministre de l’education Benoit Hamond lanca una conferéncia nacionala sus l’evaluacion dels escolans, disent qu’aquesta deu càmbiar per venir « benvolenta e positiva ». Aqueste biais de far es pronat dempuèi de temps pels formators del centre Aprene que forma los regents de Calandreta.
(suite…)
23 mars 2014
Un coble d’ensenhaires de l’Erau son estats obligats de désaparéisser après s’èstre maridats, amenaçats per lors federacions respectivas. Un trabalha dins lo public e l’autra a Calandreta.
Lor a calgut causir : divorciar o dintrar dins la clandestinitat. Es aquesta opcion qu’an preferida aqueles dos ensenhaires fàcia a las pressions de lors federacions respectivas. D’efièit, Maria Fabres èra regenta en Calandreta quand Ugolin Delpuèch èra professor de las escòlas bilingüe dins lo public. Se maridèron lo 24 d’agost passat. Après aver aprés la novèla, lors federacions respectivas lor avián demandat de divorciar « sota pena de represalhas ».
(suite…)


text:
835
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 835 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Premiera campanha importanta per reprimir l'insureccion d'Azerbaitjan, iniciada en 816 per Babak Khorramdin, dempuei la desfacha e la mòrt dau generau Muhammad ibn Humayd Tusi en 829. Pasmens, au contrari dei temptativas precedentas, l'armada abbassida, dirigida per lo generau Afshin avancèt lentament per restaurar lei fortificacions e lo ret de comunicacion.


text:
Los "nationalisme régionaux" es una estupiditat, que se mesura a l'aula d'una autra expression recentament legida : nation en puzzle.
La mapa presentada sus aquel document pròba l’abséncia de recèrca e de precision sul subjecte :
La ‘nation en puzzle’ explica que l’antropologia existís pas, o se existís dona una ciutadanetat qu’es amaga devath lo títol de nacion. Es çaquelà un pauc extra-ordinari de legir aquò dins un cors de sciéncias politicas de Tolosa … La ‘nation en puzzle’ explica benlèu que lo netejament lingüistic es pas acabat, e alara que cal anar mai luènh dins lo netejament ; e aquò es ensenhat a Tolosa en sciéncias politicas ?
Me sembla qu’i a una urgéncia a Tolosa, la lectura de Cornelius Castoriadis sul tèma, e en primièr la professor que dona aqueles corses a Tolosa, a l’universitat !
Es un pauc coma per la revista CARTO que publica aquela mapa ; es trufada d’errors e amai es una aisina de manipulacion politica de granda dimension. I a una confusion entre las installacions de las populacions de lenga particulara e la territorialitat d’implantacion, e l’administracion dels Estats que fabrica particion de las nacions dels locutors identificats.
Per la ‘nation en puzzle’ coma pels ‘nationalisme régionaux’, la sapiença franchimanda es de pauc de fisença, o puslèu es un instrument de la manipulacion politica ; la sapiença francesa es alara un instrument del nacionalisme d’expansion parisenca.


text:
L'iridi es un element quimic de simbòl Ir e de numèro atomic 77 situat dins lo grop 9 de la taula periodica dels elements. Es un metal de transicion blanc argentat, de la familha del platin, dur, fragil e pesuc. Es pas gaire abondós e se tròba naturalament dins de barrejas fachas amb de platin e d'òsmi. Es l'element mai resistent a la corrosion, çò que fa qu'es emplegat per elaborar d'aliatges que presenten una resisténcia elevada e que pòscan suportar de temperaturas nautas. Es tanben utilizat dins los contactes electrics, los aparèls que devon foncionar amb de temperaturas elevadas, e mai coma agent enduridor del platin.
Lo limit K-T, marcant la frontièra temporala entre las èras del secondari (periòd del Cretacèu) Cretacèu e del Terciari (periòd del Paleogèn) Terciari, foguèt identificada per un fin estrat d'argila rica en iridi. Segon nombroses scientifics, coma los americans Luis Alvarez e son paire Walter que son a l'origina de la teoria de l'extincion dels dinosaures provocada per una collision entre la Tèrra e un asteroïde gigant, aquel iridi a una origina extraterrèstra, portat per un asteroïde o una comèta qu'auriá trucat la Tèrra près de çò qu'es ara la peninsula de Yucatan, en Mexic. Segon d’autres, tal que Dewey M. McLean del Virginia Polytechnic Institute, aquel iridi ten una origina volcanica. D'efièch lo nuclèu terrèstre ne's ric, e lo Piton de la Fournaise de La Reünion per exemple ne'n relarga encara uèi.
Es recuperat comercialament coma un sosproduch de las minas de niquèl.


text:
Quand vesi lo personal politic jogar ambe l'Euro2016, per engolir l'argent public e ajudar a la defiscalizacion tip Panamà Papers, ai plan entendut que la màfia UEFA es un bon lobiïsta... A Bordèu Alain Juppé aurà aital endeutat sa comuna per la paga de l'organizacion dins sa vila, mas pas ambe son argent personal, ambe l'argent de totes. Pròva aital qu'es lo piège de gestionari del ben comun, la fiscalitat, l'argent de tot pel ben comun.
A Tolosa aurà autrejat dreit d'installacion d'un estanguet sense respectar la famosa lei republicana que los nacionalistas a la comuna son prompt de sortir per refusar una politica clara per l'occitan.
E a Tolosa, lo ben public, l'arquitectura publica serà onorejada de ... la mèrda aquela :
Se parla de susvelhença contra los atemptats per ancians ficats per la DGSI ! Sèm segur que las fan zòna van pas destrusir lo pauc de natura qu'avèm en vila ? Anèm acabar d'èstre content qu'i aguèsse un atemptat contra l'Euro2016 !!!
UEFA es la màfia que passeja gloriosament la bandièra francesa, es la bandièra francesa ; picatz aquí per aver la lista de las truandissas ligadas a Euro2016.
Donc es clar :
E la difusion dels partits de fótbol es autrejat a una television araba, en monopòl de difusion en lenga francesa ! Dins lo cortègi d'inauguracion de la màfiafestivitat vòli donc apondre en espanhòl :
Lo fótbol UEFA-FIFA es una calamitat publica, piège que las inondacions dins la santa capitala, pròva l'incompeténcia del personal politic per la gestion publica de l'argent.
E al meteis temps qu'escriviá lo bilhet aquel, l'elegit ecologista Antoine Maurice escriviá sus FB, que l'afar èra jà pistada pels elegits ecologistas ; vertat es que los socialistas aurián tanben près lo meteis camin nacionalista e mafiós que l'organizacion UEFA-FIFA a Tolosa e pertot en Occitània.
E donc per clavar lo bilhet :
_°_
Lo ligam es aquí. Autra calamitat publica, lo sistèma politic jacobin lor a autrejat privilègis : non pas pagar los impòsts : dons faràn la fèsta a nòstra sentat (maissanta donc) a totes/as !


text:
20/11/2015
Raibe negre 6 per Gilbert Borgés
Dins lo vilatge, pus d'escòla. Pus de cafe. Pus d'epiceriá. Una mereriá. Druberta quauquas oras la setmana. Deguns dins la rua.
De defòra, quo es una maison normala. Una maison de vilatge. Una maison de campanha. Mas dedins, pardon !.. Una granda peça. Blancha. Una brava lum. Una pòrta en faciá. Una a drecha. Una autra a mança. Los murs son clafits de tableus. Me sembla ne'n coneisser quauques uns.
E puei un monde, aquí dedins. Un monde ! De la gent pertot. Quo es pas de creire ! A se damandar si son pas venguts per 'chaptar quilhs tableus. Deven esser en sòlda.
Segonda peça. En faciá. Coma la prumiera. Los tableus. Una esculptura dins un coenh : un tipe 'sietat sus son cuòl, que sembla se calcular, la testa pausada sus lo dessus de sa man. Lo monde totjorn. Pertot. E quò blagassa. E quò platussa...
M'enquilhe las peças. Las unas apres las autras. Vau un còp tot drech, un còp a drecha, un còp a mança. Las peças son de mai en mai grandas. De mai en mai luminosas. La lum es talament viva que comence d'aver dau mau per veire los tableus. E totjorn queu monde que boleguen, que parlen, que creden, que sauten, que bradassen, qu'estuflen, q'escrupissen, que tusten.
E puei, d'un còp, la sirena. L'alarma. Lo unlament m'entra per las aurelhas e me traversa. Me fai un chen de mau.
Me trape la testa a doas mans. Barre los uelhs e me bòte de còrrer. Corre, corre. Sens jamais tustar un mur. Me 'reste. Tot des'lenat. La sirena contunha. Druebe los uelhs. Quo es tot blanc.
Sei tot sole.
Gilbert Borgés
19:06 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (1)
Commentaires
Espiçariá o Especiariá
cafè
córrer
Écrit par : Piere | 22/11/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
Catalògs e basas de donadas en linha
Las colleccions del CIRDÒC son descrichas e referenciadas a dintre de basas de donadas en linha.
Las colleccions del CIRDÒC (fonses patrimonials, documentacion contemporanèa, mediatèca) son descrichas e referenciadas a dintre de basas de donadas en linha.
Per totes los autres tipes de donadas numericas que concernisson lo domeni occitan, podètz consultar Occitanica, lo portal collectiu de la lenga e de la cultura occitanas administrat pel CIRDÒC.
Lo catalòg « Mediatèca » :
Vos permet de far de recèrcas simplas o multicritèris al dintre de las colleccions de parucions e mèdias occitans ancians e actuals : libres, revistas, CD, DVD, particions, etc.
Las referéncias de las colleccions del CIRDÒC son tanben disponiblas via vòstras requèstas dins los catalògs nacionals e internacionals : Sistèma universitari de documentacion (SUDOC), Catalòg collectiu de França (CCFR), Catalòg mondial (Worldcat).
Lo catalòg « Archius » :
Vos permet de consultar o far de recèrcas demest los inventaris d’archius privadas, associatius e iconografics conservats al CIRDÒC.
Las referéncias de las colleccions d’archius del CIRDÒC son tanben disponiblas via vòstras requèstas dins los catalògs nacionals : Calames e Catalòg collectiu de França.
Lo « Trobador » : Catalòg internacional de la documentacion occitana :
http://trobador.occitanica.eu/
Catalòg collectiu, lo « Trobador » – literalament « la maquina que servís a trobar » acampa totas las donadas documentàrias del domeni occitan que proven dels inventaris, catalògs e basas de donadas francesas e internacionalas.
Al vòstre servici :
Telecargar lo Guida de las aisinas e ressorsas numericas del CIRDÒC.