text:
1918
Aquesta pagina concernís l'an 1918 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala sus divèrsei frònts :
- sus lo frònt de l'Oèst, la fin de la participacion russa au conflicte permetèt ais Alemands de mandar de renfòrç importants. A la fin de la prima, mai d'una ofensiva obliguèt lei Francés e lei Britanics de recular lòng dau frònt, especialament dins lo sector de Marne (Segonda batalha de Marna, 27 de mai - 6 d'aost) e dins la region d'Amians. Pasmens, leis Aliats capitèron de tenir lo frònt fins a l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc que permetèt de donar un avantatge numeric decisiu a l'Entenduda. Lo 8 d'aost es generalament considerat coma lo jorn decisiu de la desfacha alemanda car totei leis atacas acomençadas dins la jornada mau capitèron totalament. Puei, acomencèron una tiera de còntra-ofensivas aliadas qu'entraïnèron lo recul progressiu deis Alemands vèrs l'èst. Conjugat ambé lei victòrias aliadas sus leis autrei frònts, aquò obliguèt leis Alemands de demandar un armistici que foguèt signat lo 11 de novembre marcant la fin de la guèrra.
- sus lo frònt italian, participacion dau còrs expedicionari francés a l'ofensiva generala deis Italians que capitèron d'intrar en Àustria-Ongria.
- sus lo frònt balcanic, lei Francosèrbes dirigits per lo generau Franchet d'Espèrey capitèron de rompre lo frònt bulgar a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre). L'armada bulgara s'afondrèt alora totalament en causa d'un nombre important de desercions e Bulgaria demandèt un armistici lo 26 de setembre. Son armada, que representava una fòrça de 25-30 divisions alemandas, foguèt eliminada de la guèrra e leis Alemands poguèron mandar solament 7 divisions per la remplaçar. Aquò laissèt quasi liure lo flanc èst d'Àustria-Ongria e lo flanc oèst de l'Empèri Otoman. En consequéncia, aqueleis estats foguèron rapidament obligats de demandar a son torn un armistici — subretot qu'èran en parallèl durament desfachs per leis Italians e lei Britanics.
Lei condicions de l'armistici permetèron a França de reconquistar lei regions d'Alsàcia-Lorena perdudas en 1871 e d'ocupar una partida d'Alemanha. França foguèt tanben designat per acuelhir lei conferéncias de patz destinada a reglar la Premiera Guèrra Mondiala. Dins aquò, lo país èra afeblit maugrat sa victòria en causa de la destruccion de la màger part dei regions dau nòrd-èst de son territòri e d'un dèute important. Lei pèrdas umanas (1,7 milions de militars ò de civius tuats siá 4,29% de la populacion e 4,3 milions de bleçats) èran tanben un problema grèu qu'anava aver de consequéncias importantas sus la politica francesa de l'entre doas guèrras.
De mai, au començament d'octòbre, l'arribada de l'epidemia de gripa espanhòla en França dempuei lo territòri estatsunidenc aumentèt lo nombre de mòrts. D'efèct, l'epidemia durèt fins a 1919 e tuèt aperaquí 408 000 personas. En causa de la guèrra, l'importància e lo perilh de la malautiá foguèron gardats secrèts per lo govèrn, çò qu'agravèt l'epidemia. De mai, en causa dei movements de tropas, la gripa ganhèt lei país vesins tre la mitat dau mes e Alemanha au començament de novembre.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Alemanha[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una desfacha alemanda e per l'afondrament dau regime imperiau instaurat en 1871 :
- sus lo frònt de l'Èst onte l'afondrament rus contunièt. Aquò permetèt ais Alemands, ais Austrians e ais Ongrés d'avançar vèrs l'èst e d'impausar de condicions duras au govèrn bolchevic qu'èra au poder dempuei novembre de 1917 (Tractat de Brest-Litovsk signat lo 3 de març). De mai, aquela victòria permetèt a l'Estat Major Alemand d'orientar una partida de sei fòrças orientalas vèrs lo frònt de l'Oèst.
- sus lo frònt de l'Oèst onte se debanèt lei batalhas decisivas de la guèrra. Après sa victòria a l'Èst, l'armada alemanda assaièt de rompre leis armadas francobritanicas. A la prima, d'ofensivas alemandas rompèron lei linhas aliadas mai mau capitèron d'anientar lei fòrças de l'Entenduda qu'èran a esperar l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc. Aquela arribada aguèt luòc d'un biais progressiu e permetèt de donar ais Aliats un avantatge numeric decisiu. Dins lo corrent de l'estiu, una novèla ofensiva d'amplor d'Alemanha s'acabèt per una desfacha a la segonda batalha de Marne (15-20 de julhet). Puei, a partir dau 8 d'aost, lei còntra-ofensivas aliadas acomencèron e l'armada alemanda deguèt pauc a pauc se retirar vèrs son territòri.
- sus lo frònt balcanic, lei Francosèrbes capitèron de rompre lei linhas germanobulgaras a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre). Bulgaria, que sa populacion e sei soudats èran lassats per quatre annadas de guèrra, se retirèt dau conflicte (26 de setembre). Aquò entraïnèt tanben la represa de la guèrra per Romania. Sus lo frònt sud-èst, leis Alemands avián d'ara endavant pas pron de divisions per curbir la region e foguèron obligats de se retirar en direccion de son país.
- sus lo frònt italian, lei soudats alemands conoguèron una situacion similara. D'efèct, l'agitacion revolucionària austriana entraïnèt l'afondrament de l'armada austro-ongresa qu'èra en mai d'aquò minada per de pèrdas catastroficas dempuei l'acomençament de la guèrra. Lei desfachas de Piave (10-25 de junh) e de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) que s'acabèron per la pèrda de 280 000 òmes suplementaris precipitèron la desfacha finala. Lo 4 de novembre, Àustria-Ongria signèt un armistici e acceptèt de dissòuvre son armada — plusors unitats avián pas esperat aquel òrdre per se dispersar totalament — laissant lo flanc sud d'Alemanha sota la menaça d'una ataca aliada.
Menaçat per l'afondrament de seis aliats, lo govèrn alemand assaièt de negociar un retorn au statu quo ante bellum entraïnant l'afondrament dau morau dei soudats e dau regime. En novembre, de revòutas e de mutinariás entraïnèron la fugida dau kaiser ai País Bas e l'instauracion d'un govèrn republican que signèt un armistici ambé leis Aliats lo 11 de novembre. Lo tèxte èra la consequéncia de la desfacha militara alemanda. Pasmens, la màger part dei fòrças alemandas avián gardat sa combativitat e son organizacion en despiech dei desfachas infligidas per leis Aliats. Ansin, nasquèt lo mite de la traïson de l'armada per lei revolucionaris e lei republicans alemands qu'anava tenir un ròtle important durant lo periòde de la Republica de Weimar.
Lei condicions d'armistici foguèron la desmobilizacion de la màger part de l'armada, lo liurament de la màger part deis armaments pesucs e l'abandon de certanei regions frontalieras, especialament Alsàcia-Lorena reconquistada per França. Dins lei regions orientalas, Polonha èra a se revòutar e a reconquistar son independéncia. En cinc annadas de guèrra, Alemanha aviá perdut 2,46 milions de militars e de civius (3,8% de sa populacion de 1914) e la gripa espanhòla faguèt son aparicion dins lo país en novembre. La malautiá i demorèt fins a l'annada seguenta e faguèt de centenaus de milièrs de mòrts. Sus lo territòri alemand eu meme, divèrsei movements revolucionaris mai ò mens radicaus ò moderats assaiavan de prendre lo poder e lo país finiguèt l'annada dins lo caòs.
Àustria[modificar | modificar la font]
Proclamacion de la Republica d'Àustria Alemanda lo 12 de novembre après l'abandon dau poder per l'emperaire Carles. Lo país novèu assaièt d'èsser integrat au sen d'Alemanha (11 de novembre) e revendiquèt totei lei regions poblats d'Alemands de l'anciana partida austrian de l'Empèri (22 de novembre). Pasmens, franc dau còr germanofon d'Àustria, poguèt pas s'opausar ai revendicacions territòrialas d'Itàlia, d'Iogoslavia e de Checoslovaquia. De mai, lo caòs politic a Berlin empachèt sa reünion amb Alemanha (idèa que començava tanben de suscitar l'oposicion deis autrei venceires, especialament de França).
Àustria-Ongria[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una desfacha alemanda e per l'afondrament dau regime imperiau instaurat en 1871 :
- sus lo frònt de l'Èst onte l'afondrament rus contunièt. Aquò permetèt ais Alemands, ais Austrians e ais Ongrés d'avançar vèrs l'èst e d'impausar de condicions duras au govèrn bolchevic qu'èra au poder dempuei novembre de 1917 (Tractat de Brest-Litovsk signat lo 3 de març). De mai, aquela victòria permetèt a l'Estat Major Alemand d'orientar una partida de sei fòrças orientalas vèrs lo frònt de l'Oèst. Pasmens, l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc donèt un avantatge numeric ais Aliats e permetèt ai Francés e ai Britanics de mandar de tropas suplementàrias sus leis autrei frònts.
- sus lo frònt italian, l'armada austro-ongresa conoguèt una annada catastrofica ambé lei desfachas de Piave (10-25 de junh) e de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) que s'acabèron per la pèrda de 280 000 òmes. Aquò precipitèt l'afondrament dau regime imperiau e de l'Empèri d'Àustria-Ongria. Checoslovaquia declarèt son independéncia lo 28 d'octòbre, Croàcia lo 29 e Ongria lo 31. En novembre, lei regions polonesas se revoutèron.
Après l'afondrament austrian sus lo frònt italian, lo govèrn austrian signèt l'armistici de Villa Giusti (4 de novembre) que marquèt la fin de la guèrra per l'Empèri. Foguèt obligat de dissòuvre son armada — una partida deis unitats non austrianas avián ja començat de se dispersar ò d'obeïr ai sieunas autoritats nacionalas — e lo 12 de novembre, l'emperaire Carles (1916-1918) abandonèt lo poder. Aquò marquèt la disparicion d'Àustria-Ongria.
Belgica[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala. L'armada bèlga contunièt de participar ai combats sus lo frònt de l'Oèst onte foguèt esparnhat per leis ofensivas alemandas de la prima e de l'estiu. Puei, participèt a la liberacion de son país. A respèct deis autrei participants a la guèrra, Belgica aviá perdut « solament » 1,4% de sa populacion (105 000 mòrts sus una populacion de 7,4 milions en 1914) mai una partida importanta de son territòri èra estada destrucha per lei combats.
Bulgaria[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala ambé l'afondrament de la volontat de la populacion de contuniar lo conflicte. D'efèct, per perseguir son esfòrç de guèrra, Bulgaria deviá mobilizar de ressorsas umanas e militaras desrasonablas en comparason de sei capacitats e la populacion èra fòrça lassa. Ansin, en junh, la novèla de la victòria deis Empèris Centraus còntra Russia e Romania suscitèt ges de regaudiments. Au contrari, leis abitants foguèron maucontents de la perseguida dei combats dins lei Balcans. Au sen de l'armada, lo morau èra tanben feble e lei desercions se multiplicavan car lei soudats entendián de rumors inquietantas a prepaus de la vida de sei famihas. Ansin, lei fòrças bulgaras s'afondrèron a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre) e lo país se retirèt de la guèrra lo 26 de setembre. Per sauvar la monarquia menaçada per de movements revolucionaris, lo tsar Ferrand abdiquèt en favor de son fiu Boris III (3 d'octòbre) que s'èra opausat a l'intrada en guèrra bulgara en 1915. De 1915 a 1918, 187 500 Bulgars èran mòrts siá 3,4% de la populacion de 1914 (e 152 000 militars èran estats bleçats).
Checoslovaquia[modificar | modificar la font]
Aprofichant l'afondrament d'Àustria-Ongria e lo sostèn diplomatic deis Aliats, especialament de Washington, Checoslovaquia proclamèt son independéncia lo 28 d'octòbre. Lo principi d'un estat gropant Boèmia e Eslovaquia foguèt confirmat dos jorns pus tard e lo 14 de novembre, lo país novèu chausiguèt de venir una republica. Tomáš Masaryk ne'n venguèt president e Karel Kramář cap dau govèrn.
Danemarc[modificar | modificar la font]
Independéncia d'Islàndia que venguèt un reiaume independent (1èr de decembre). Son sobeiran demorèt lo rèi de Danemarc segon un sistèma d'union personala entre lei dos reiaumes.
Estònia[modificar | modificar la font]
Lo 3 de març, la totalitat d'Estònia foguèt ocupada per l'armada alemanda e lo tractat de Brest-Litovsk prevesiá lo mantenement d'Estònia au sen de Russia. Pasmens, lei partisans d'un estat balte unic sota tutèla alemanda s'agitèron e capitèron d'obtenir una modificacion dei clausas de Brest-Litovsk en favor d'una annexion d'Estònia per Alemanha. L'ocupacion alemanda durèt fins a novembre e l'annulacion dau tractat de Brest-Litovsk. La retirada alemanda entraïnèt de pilhatges importants. Pasmens, lei germanofons gardèron lo poder e executèron aperaquí 2 000 bolchevics e nacionalistas estonians per assegurar sa posicion. Fondèron un Conseu Nacionau (Landesrat) que prepausèt a l'emperaire Guilhèm II de crear un grand ducat reunissent la totalitat dei país baltas. Dins aquò, aqueu projècte mau capitèt en causa de l'afondrament alemand a la fin de l'annada. Lei germanofons deguèron alora abandonar lo poder e lo laissar ai nacionalistas estonians de Konstantin Päts. Una guèrra civila acomencèt alora entre nacionalistas estonians, milicians germanofons dau sud e bolchevics situats a l'èst.
Finlàndia[modificar | modificar la font]
En causa de l'afondrament de Russia, la societat finlandesa conoguèt una tiera de dificultats grèvas : divisions politicas entre partisans dau tsar ò dau conservatisme e revolucionaris de divèrsei movements, afondrament de l'economia en causa de la fin de la demanda russa, problema d'avitalhament alimentar, aumentacion dau chaumatge, aumentacion dei prètz... etc. Aquò foguèt agravat per l'afondrament deis institucions estaticas, especialament la polícia e leis unitats militaras de garnison, e de combats acomencèron entre Roges e Blancs tre genier. Gràcias au sostèn militar de l'armada alemanda qu'aviá ocupat lei regions baltas, lei Blancs foguèron venceires en mai après una guèrra saunosa que causèt 37 000 mòrts e destruguèt lo rèsta de l'economia finlandesa. Pasmens, lei tendàncias moderats dei dos camps capitèron de trobar un compromes per redreiçar a cha pauc lo país que poguèt ansin mantenir son independéncia.
Georgia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, Georgia faguèt partida de la Republica Democratica Federativa de Transcaucàsia que proclamèt son independéncia lo 24 de febrier. Pasmens, aquel estat intrèt rapidament en crisi en causa de la manca de cooperacion entre lei pòbles diferents de la federacion. Lo 26 de mai, Georgia proclamèt son independéncia e foguèt imitada per Armenia e Azerbaitjan dos jorns pus tard entraïnant la disparicion de Transcaucàsia. Georgia passèt alora sota la proteccion deis Empèris Centraus fins au mes de novembre puei sota la proteccion de l'Entenduda après la victòria aliada. De tropas estrangieras foguèron desbarcadas per assegurar aquela proteccion.
En parallèl d'aqueleis eveniments, lei tropas russas se retirèron ambé l'afondrament dau regime imperiau. En causa de la manca d'avitalhament dei soudats de l'armada imperiala, aquò entraïnèt de pilhatges importants. Pasmens, permetèt tanben ai nacionalistas georgians de prendre lo contraròtle d'armas e de municions abandonadas e d'acomençar l'organizacion d'una fòrça militara locala.
Grècia[modificar | modificar la font]
Participacion de Grècia ai combats de la Premiera Guèrra Mondiala ambé la mobilizacion de 9 divisions. Aquelei fòrças participèron a la victòria aliada de Skra-di-Legen (30 de mai). Puei, en setembre, faguèron partida dei tropas que progressèron vèrs lo nòrd après la rompedura dei linhas bulgaras. Pasmens, l'armada grèga mau capitèt d'intrar en Bulgaria après sa desfacha de Doiran (18-19 de setembre). Enfin, d'unitats grègas foguèron mandadas en Serbia per accelerar la liberacion dau país e menaçar lo sud d'Àustria-Ongria.
Lei pèrdas grègas de la guèrra foguèron de 176 000 mòrts (150 000 civius e « solament » 26 000 militars) siá 3,4% de sa populacion de 1914. Pasmens, Atenas aviá capitat de desfaire Bulgaria e l'Empèri Otoman qu'èran sei dos adversaris principaus.
Iogoslavia[modificar | modificar la font]
Formacion dau Reiaume d'Iogoslavia dins lo corrent de la fin de l'annada après la reünion d'un Conseu nacionau deis Eslovèns, dei Croats e dei Sèrbes a Zagrèb (6 d'octòbre). L'afondrament d'Àustria-Ongria a la fin d'octòbre accelerèt lo procès. Lo 29 d'octòbre, lo Sabor, parlament tradicionau de Croàcia que teniá un estatut d'autonòmia larga dins l'Empèri Habsborg, declarèt son independéncia e la creacion d'un Estat deis Eslovèns, dei Croats e dei Sèrbes. Un Comitat Iogoslau foguèt format per lo representar a l'estrangier.
L'estat novèu deguèt faciar doas dificultats importantas dins lo corrent de novembre. Premier, leis Italians èran a avançar per annexar lo maximom de territòris après la desfacha de l'armada imperiala e sa dissolucion. Puei, de desacòrdis importants apareguèron au sen deis Eslaus dau sud partisans d'un estat centralisator format a l'entorn de Serbia e aquelei qu'èran en favor de la creacion d'una federacion. Lo reglament se faguèt sota la pression militara italiana. D'efèct, Belgrad menacèt de laissar Croàcia en fòra d'Iogoslavia e de pas sostenir son vesin còntra leis ambicions d'Itàlia. Òr, Zagrèb aviá pas lei mejans militars de s'opausar a l'armada italiana e Croàcia foguèt donc obligada d'abandonar sei projèctes independentistas e d'intrar au sen de l'estat iogoslau en formacion. Un compromes decidèt de fisar la definicion de la fòrma de l'estat a una assemblada cargada de redigir la constitucion dau Reiaume que foguèt oficialament lo 1èr de decembre. Lo rèi sèrbe Pèire Ièr ne'n venguèt lo sobeiran.
A sa formacion, Iogoslavia èra compausada de la Serbia de 1914, de Croàcia, d'Eslovènia, de Montenegro que sa populacion sostenguèt l'integracion dau principat dins l'estat novèu còntra la volontat de son rèi, de Voivodina e de Bòsnia e Ercegovina. De tensions frontalieras apareguèron rapidament ambé sei vesins e acomencèron de preocupar la diplomacia dau país.
Islàndia[modificar | modificar la font]
Independéncia d'Islàndia que venguèt un reiaume independent (1èr de decembre). Son sobeiran demorèt lo rèi de Danemarc segon un sistèma d'union personala entre lei dos reiaumes.
Itàlia[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una victòria e l'afondrament totau deis enemics d'Itàlia, especialament l'Empèri d'Àustria-Ongria. D'efèct, l'armada italiana ganhèt doas batalhas importantas lòng de Piave (10-25 de junh) e dins la region de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) qu'entraïnèron de pèrdas grèvas dins l'armada austriana (aperaquí 280 000 mòrts). Après lei pèrdas catastroficas deis annadas precedentas e lei perspectivas marridas de la perseguida d'un conflicte mau engatjat dempuei lei reviradas alemandas sus lo frònt de l'Oèst, aquò precipitèt l'afondrament dau regime imperiau e de l'Empèri d'Àustria-Ongria. Checoslovaquia declarèt son independéncia lo 28 d'octòbre, Croàcia lo 29 e Ongria lo 31. En novembre, lei regions polonesas se revoutèron. L'armada imperiala se dispersèt e Viena signèt un armistici lo 4 de novembre. Enfin, Àustria-Ongria dispareguèt definitivament lo 12 de novembre.
Pasmens, en despiech de sa victòria, lo país èra durament afeblit en causa de la mòrt de 651 000 soudats e de 589 000 civius, siá un totau de 3,5% de sa populacion de 1914, e de la desorganizacion totala de l'economia. A la fin de l'annada, leis unitats italianas contunièron d'avançar en direccion dau nòrd-èst per assaiar d'ocupar lo maximom de territòris d'annexar.
Letònia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, lo país foguèt totalament ocupat per lei tropas alemandas. Aprofichant la situacion, leis elèits germanicas de Letònia demandèron son annexion a l'Empèri Alemand (ò au mens, la creacion d'una entitat sota la senhoriá alemand). Semblèron obtenir contentament mai l'afondrament alemand en novembre cambièt la situacion e lei rapòrts de fòrça. Dos govèrns, un organizat per lei bolchevics e un organizat per leis elèits tradicionalas, proclamèron la formacion d'una republica de Letònia.
Lituània[modificar | modificar la font]
Ongria[modificar | modificar la font]
Montenegro[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Mondiala e participacion de l'armada de Montenegro a la victòria aliada sus lo frònt balcanic. Pasmens, lo reiaume passèt sota lo contraròtle de Serbia e foguèt integrat au Reiaume d'Iogoslavia que se formèt a la fin de l'annada. Montenegro perdiguèt son independéncia fins a 2006 mai gardèt una autonòmia importanta.
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Lo 3 de novembre, proclamacion de son independéncia per l'anciana partida russa de Polonha. Gràcias a l'afondrament d'Alemanha e d'Àustria-Ongria dins lo corrent d'octòbre-novembre, aquò foguèt completat lo 11 de novembre per la proclamacion d'independéncia deis autrei regions polonesas, çò que marquèt la restauracion d'aquel estat 123 ans après sa disparicion en 1795. Pasmens, lo traçat de sei frontieras èra totalament fosc e lo país fisèt a Józef Piłsudski l'organizacion de fòrças armadas per defendre l'independéncia e conquistar l'ensems dei territòris revendicats per lei Polonés (11 de novembre) avans de lo nomar cap de l'Estat (14 de novembre). A l'èst, de combats — encara limitats mai qu'anavan se generalizar rapidament — acomencèron còntra l'Armada Roja Sovietica.
Portugal[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Romania[modificar | modificar la font]
Russia[modificar | modificar la font]
Serbia[modificar | modificar la font]
Transcaucàsia[modificar | modificar la font]
Ucraïna[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Libèria[modificar | modificar la font]
En guèrra — sensa intencion vertadiera de participar ai combats — còntra Alemanha dempuei lo 5 de mai de 1917 per melhorar sei relacions ambé leis Estats Units d'America, Libèria foguèt atacat per un sosmarin alemand lo 10 d'abriu. Lo naviri menèt una incursion dins lo pòrt de Monròvia onte destruguèt aisament l'unic naviri de la marina dau país e bombardèt la capitala per i destrurre leis estacions de ràdio e de telegraf.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre de la Premiera Guèrra Mondiala e de la recèrca d'armaments novèus, de progrès importants foguèron realizats dins lo corrent de l'annada :
- invencion dau premier canon anticarri per l'armada alemanda que modifiquèt de canons de velocitat auta per rompre lei blindatges dei carris aliats.
- desvolopament e intrada en servici dau premier veïcul de transpòrt de tropas (lo Mark IX britanic). Pasmens, l'utilizacion d'un tau veïcul demorèt limitada fins a la Segonda Guèrra Mondiala.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de genièr - João Baptista Figueiredo, president de Brasil (m.1999).
- 15 de genièr - Gamal Abdel Nasser, president d'Egipte (m.1970).


c: text/html

text:
Sofia Kovalevskaia
Sofia Vasilievna Kovalevskaia (Coфbя BacилbeBHa KoBaлeBckaя en rus) (Empèri Rus, 1850 - Suècia, 1891) aguèt de se maridar per poder sortir de Russia per estudiar e, maugrat que d'en premier Weierstrass vouguèsse pas balhar de leiçons a una femna, en vesent son talent se faguèt son màger defensor. Cerquèt sus fòrça aspèctes dei matematicas, que lei pus coneguts son seis òbras subre leis eqüacions diferencialas e leis anèus de Saturne. Luchèt per balhar de leiçons remuneradas, çò qu'atenhèt en Suècia, mai moriguèt d'una gripa, sens a penas saborejar lo trionf.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bernesq
Bernesq en normand (Bernesq en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat en lo Bessin e lo parc natural regional dels Marais del Cotentin e del Bessin, a setze quilomètres de Bayeux. La comuna (#que lo nom ne ven del Marais del Esque) se tròba en una lande als nombroses étangs.
Le village est situé dans le Bessin et le parc naturel régional des Marais du Cotentin et du Bessin, à seize kilomètres de Bayeux. La commune (dont le nom vient du Marais de l'Esque) se trouve dans une lande aux nombreux étangs.


text:
1228
Aquesta pagina concernís l'an 1228 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament de la Granda Mosqueta de Divrigi que venguèt famosa per l'importància de seis ornamentacions exterioras. Foguèt classada au Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1985.


text:
Produch interior brut
Lo produch interior brut (var. produit interior brut) (PIB) es la soma de totes los bens e servicis finals produsits en un espaci economic durant un periòde de temps determinat, normalament un an, en exclusent la consomacion intermediària utilizada dins la produccion. Fins als ans 1980 se preferissiá l'usatge del Produch Nacional Brut (PNB), un autre mesurament gaireben identic al PIB mas qu'incorpòra los bens e de servicis produsits per factors pròpris a l'exterior. La variacion d'aquela magnitud macroeconomica sòl s'utilizar per mesurar lo creissement economic.
Lo PIB per capita es lo PIB dividit per la populacion de l'espaci economic. S'utiliza sovent per comparar lo gra de desvolopament entre païses, e mai se, mai lèu, es una simpla comparason de la capacitat productiva per individú. Totun, coma mejana aritmetica, es pas un mesurament adaptat del benestar, de la distribucion de la riquesa, ni de l'accès aquela o dins lo capital.
Metòde de calcul segon la despensa[modificar | modificar la font]
Per mesurar e comprene lo concèpte del PIB s'utiliza lo metòde de las despenuda:
- PIB = C + I + (X - M)
- PIB = consomacion + investiment + (exportacions − importacions)
La consomacion e l'investiment dins l'equacion son las despensas en bens e servicis finals. La diferéncia entre las exportacions e las importacions ajustan lo mesurament restant las despensas en produchs e servicis provesits per païses estrangièrs e en apondent la produccion nacionala, e mai siá consomada a l'estrangièr.
Los economistas (dempuèi Keynes) preferisson dividir la consomacion en doas parts: consomacion privada e las despensas publicas recebut que:
- la consomacion privada es una preocupacion centrala de la economia del benestar. L'investiment privat e lo comèrci (en qualques modèls macroeconomics) se tradusisson en un aument en la consomacion privada a tèrme long;
- la consomacion publica (del govèrn) pòt èsser estudiada coma variabla exogèna; se pòdon aital modelar divèrsas opcions de despensas governamentalas dins los modèls economics.
Doncas, lo PIB es tanben sovent exprimit exprimit atal:
- PIB = C + D + I + X − M
- PIB = consomacion privada + despensa publica + investiment + (exportacions − importacions)
Components del PIB[modificar | modificar la font]
- C es la consomacion privada (o las despensas del consumidor) en l'economia. Comprenon totas las despensas acumuladas dels larèrs.
- E son los investiments empresarials dins capital; per exemple lo bastiment d'una mina o la crompa d'ordenadors e maquinària. L'investiment, pel PIB, fa referéncia especificament a la crompa de produchs pas financièrs. La crompa de produchs financièrs se considèran d'estalvis en la macroeconomia.
- D es la soma de las despensas publicas en bens e servicis finales. Compren los salaris dels foncionaris publics, la crompa d'armament per l'armada e quina autra despensa que siá governamentala. Compren pas, mas, cap de transferéncia de pagaments (i.e. Seguretat sociala, supòrt als desocupats, èca.).
- NX son las exportacions netas (X − M) de l'economia. Lo PIB mesura la produccion d'un país e doncas compren los bens e los servicis que consoman los estrangièrs e que son produsits nacionalament. Las importacions se lor cal restar recebudas que se comprenon coma despensas o investiments e pas coma produccion nacionala.
Tipe de presentacion[modificar | modificar la font]
El valor total del PIB en moneda locala, pòt èsser presentat de la manièra seguenta:
- PIB nominal fa referéncia a la valor totala dels sòus gastats en lo PIB a prèses corrents (la valor de venda dels bens e servicis)
- PIB real fa un ajustament de la valor del PIB nominal per descomptar los efièches de l'inflacion, e aital estimar la quantitat reala de bens e servicis que lo conforman. Per'mor de far de comparasons temporalas, s'utiliza un an de referéncia o an de basa.


text:
Cercle polar
Los dos cercles polars son los parallèls de las regions polaras al delà de qu'existís almens una jornada ont lo solelh se lèva pas en ivèrn, e trescòla pas en estiu. Lor latitud, nòrd o sud, egala l'angle d'enclinason de l'axe de rotacion de la Tèrra a respièch de l'axe celèst (o l'angle d'enclinason de l'eqüator a respièch de l'ecliptica). Lor distància angulara als pòls es de 23° 26' (la meteissa distància angulara separa los tropics de l'eqüator).
Lo cercle polar artic travèrsa la peninsula Escandinava (Finlàndia, Suècia e Norvègia), Islàndia, Groenlàndia, lo nòrd del continent american (Canadà e Alaska, Estats Units d'America) e lo nòrd de la Russia.
Lo cercle polar antartic es gaireben tot situat sus l'ocean Antartic e delimita aproximativament la forma del continent de l'Antartica.


text:
Farmacologia
La farmacologia al sens larg es l'estudi dels medicaments e de las substàncias d'origina exogèna (xenobiotics) que pòdon aver aquel usatge.
En practica , lo tèrme de farmacologia designa: la farmacologia experimentala, la farmacodinamica, la farmacometrica, la farmacocinetica, la farmacologia clinica.
- Farmacologia clinica : Estudi de las accions d'un medicament sus l'òme portant sus las variacions d'una foncion normala o patologicament modificada, lo metabolisme e la destinada d'un principi actiu medicamentós dins de condicions fisiologicas particularas o patologicas.
- Farmacologia experimentala : Estudi a çò de l'animal.
Brancas de la farmacologia[modificar | modificar la font]
- Farmacocinetica : Estudi de la cinetica d'una substància dins l'organisme : absorpcion, distribucion, metabolisme, excrecion.
- Farmacodinamica : Estudi de l'efièch d'una substància sus l'organisme, de las responsas provocadas.
- Farmacometrica : Evaluacion quantitativa (mesura) de l'efièch dels agents farmacologics in vivo e/o in vitro.
- Quimia terapeutica : Estudi quimic de las substàncias dintrant dins la composicion dels medicaments.
- Toxicologia : Estudi dels efièches sul còs uman de las substàncias toxicas.
- Farmacognosia : Estudi de las matèrias primièras naturalas (plantas ...) utilizadas dins la preparacion dels medicaments
- Farmacovigilancia : Estudi del efièches non desirats de las moleculas sus l'organisme.
- Farmacia Galenica : Estudi de la preparacion dels medicaments.


text:
Saint-Étienne-au-Temple
Saint-Étienne-au-Temple es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble, aital coma d'autras als alentours, a lo sieu nom, per part, de possessions templières. A Modèl:La s, aquela distincion dépendait de la commanderie de la Neuville[1],[2]. S'i connait un molin templier l'an 1133, desaparegut de los nòstres jorns. Lo luòc dich Tèrme de las Hitas fachas allusion de las hitas mesas per las Templiers per limitar las siás tèrras. Los toponymes actuales coma Tèrme del Verroir, de la Carelle, de las Hâves de Dampierre, de Vavrelle, dels Camps Henry, dels Hivards, del Mont Verain (Vérin), dels Tournants, de las Francas Hâves, de Colteres, la Finette, del Mont de l'Arbre, de las Anautitas Tournières, de las Maises, de la Barralha Goblet, de la Nautor de Chanteraine, del Pré Durand, e del Bas de la Noue de Bòsc an de raïses ancianas avérées per escrits de la XVIIIensègle.
Le village, ainsi que d'autres aux alentours, tient son nom, pour partie, de possessions templières. Au Sègle XIII, cette seigneurie dépendait de la commanderie de La Neuville[1],[3]. On y connait un moulin templier en 1133, disparu de nos jours. Le lieu dit Terme des Bornes fait allusion à des bornes placées par les Templiers pour limiter leurs terres. Les toponymes actuels comme Terme du Verroir, de la Carelle, des Hâves de Dampierre, de Vavrelle, des Champs Henry, des Hivards, du Mont Verain (Vérin), des Tournants, des Franches Hâves, de Colteres, la Finette, du Mont de l'Arbre, des Hautes Tournières, des Maises, de la Haie Goblet, du Haut de Chanteraine, du Pré Durand, et du Bas de la Noue de Forêt ont des racines anciennes avérées par des écrits du XVIIIensiècle.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Modèl:Google Libres, Hélène Maigret : La commanderie de la Neuville-a lo-Temple (Marna). Edicions del CTHS, 1999, pagina 31.
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ de Barthélemy,


text:
Vaqui un estùdi di precious! S’agis dóu libre Les noms de famille du Vaucluse pareigu fin de 2008 vers lis Edicioun Archives e Culture. Es un travai couleitiéu que presènto li 1.000 proumié noum presènt dins lou despartamen de Vaucluso à respèt de l’impourtanço de sa frequènci.
Perqué li 1.000 proumié noum, dirés? Tout simplamen pèr-çoqu’en mejano s’atrobon 20.000 noum d’oustau diferènt pèr despartamen francés e que, de tóuti lis estudia, dounarié pèr lou Vaucluso 10.000 pajo de tèste, bord que n’avèn 40.000..
Li 1.000 proumié noum vauclusen retengu pertocon 60 % de la poupulacioun. En tèsto de la tiero, n’i’a un que nòsti legèire counèisson bèn, es lou noum d’oustau de voste servidou signatàri d’aqueste rendu-comte : Roux (n°1 en Vaucluso e n°15 en Franço). Vènon après pèr ordre de frequènci li Blanc, Martin, Bernard, Jean, Michel, Garcia, Arnaud, Reynaud, Rey, Martinez, Fabre, Brun, Girard etc, li darnié di milo estènt li Barbe, Nervi, Deveze, Ramirez, Marrou, Chardon, Bouchon, Salivet, Solaz, Decor e Allies.
Dins li chantihoun retengu, lis autour espepidounon l’etimoulougìo di 300 noum d’oustau principau, citant en noto li 700 que seguisson. Causo interessanto, d’encadra dounon lou paumarés di noum d’oustau en Franço e en Vaucluso, li diferènti meno de noum, aquéli que soun eissi d’un pichot noum, d’un mestié, d’un endré, d’un escais-noum.
Noutaren que l’estùdi, se tèn comte di migracioun éuroupenco anciano en Vaucluso (noum d’oustau d’óurigno iberico, italiano etc), laisso de caire li noum d’oustau di migracioun recènto (maugrabino, asiatico, africano etc.) ço que n’en limito la pourtado. Autro remarco : li noum d’oustau que sa frequènci es raro soun pas estudia, mai acò vòu pas dire que soun pas ancianamen enracina en Vaucluso, de cop desempièi de siècle.
Demié li 300 noum d’oustau analisa, 3, soucamen, parèisson èstre óuriginàri que de Vaucluso : Autard, Charrasse, Gardiol e 39 (Bezert, Bressy, Courbet, Establet, Guillen, Molinas, Plantevin, Sarnette, Soumille, Tacussel, Ulpat etc ) soun, principalamen, presènt dins tres despartamen, Vaucluso estènt en tèsto.
Pamens, se prenèn li 1.000 noum d’oustau vauclusen, n’en trouvan forço que senton bon la frigoulo e que, de segur, soun bèn prouvençau coume : Adrian, Appy, Aubert, Auzias, Chabran, Charmasson, Cheyrias, Daumas, Favier, Gromelle, Imbert, Jouffret, Juillian, Lapeyre, Millet, Mus, Viret, Ramade, Reboul, Ravoux, Simian, Viret etc.
27467


text:
Larresoro
Larressore
Larresoro en basco o Larressore en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei larresoroar.
Las comunas tòcatocantas que son Ustàrits au nòrd, Haltsu e Jatsu au nòrd-èst, Cambon a l'èst e Espeleta e Itsasu au sud. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
- La comuna qu'apartien a l'AOC pebròt d'Espeleta.
- Fabrica de makilas, bastons tradicionaus bascos, peu Talhèr Aincart-Bergara.
- La conserveria artesanau basca BiPia qu'elabora lo pebròt d'Espeleta en saussas condimentairas, en purés, cremas, o sancèrs au vinagre.
- L'idromeleria artesanau Kikino Ilargian que produtz bevendas a basa de mèu: vins de mèu e idromèus.
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Ostau basco, façada en bricas.
-
-
-
-
-
-
-


text:
Herbert Hoover
Herbert Clark Hoover, comerçant, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1929 e 1933. Son mandat comencèt amb la Granda Depression economica de 1929-1933, dempuèi l'esfondrament de la Borsa de Valors de Nòva York (Wall Street).
- Claus Bernet: Herbert Hoover, in: BBKL, 30, 2009, 644-653: http://www.bautz.de/bbkl/h/hoover_h_c.shtml
- Secretari al Comèrci dels Estats Units
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit republican
- Quakerisme
- Decès en 1964
- Naissença en 1874
- President dels Estats Units d'America
- Ancian estudiant de l'universitat Stanford
- Personalitat du Parti progressiste (États-Unis)
- Personalitat americana d'origina alemanda
- Personalitat americana d'origina anglesa
- Personalitat americana d'origina irlandesa


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Las
Cevenas o Cevena son un massís montanhós a l'extremitat sud del Massís Central e un parçan d'Occitània . La delimitacion d'aquesta region càmbia segon lo vejaire: las Cevenas son plan mai espandidas pels geografs de l'escòla francesa que per los Cevenòls o Raiòus). [1]
La vila principala es
Alès
Lo gentilici es
cevenòl -a (var. -òu -òla).
Lo
28 de junh de 2011, los païsatges pastorals dels Causses e de las Cevenas son inscrichs al patrimòni de l'Unesco.
↑ Segon la classificacion dels parçans de Frederic Zégierman
Albi, Centre istoric • Bordèu, Pòrt de la Luna • Catedrala de Nòstra Dama d'Amians • Avinhon • Torre de Belgica e de França • Catedrala de Sant Estève de Borges • Canal del Miègjorn • Caps de Girolata e de Porto, Resèrva naturala de Scandola e Calancas de Piana, Corsega • Carcassona • Catedrala de Nòstra Dama de Rems, Basilica de Sant Remesi de Rems e Palais del Tau, Rems • Catedrala de Nòstra Dama de Chartres • Abadiá de Sant Savin sus Gartempe • Abadiá de Fontenay, Còsta d'Aur • Caunas ornadas de la valada de Vesera • Centre vila reconstruch del Havre • Val de Léger • Vièlh Lion • Abadiá del Mont Saint-Michel • Castèl de Fontainebleau e son pargue • Castèl de Versalhas e son pargue • Ribas de Sèina, París • Plaças Estanislau, de la Carrièra, e d'Aligança a Nancí • Pont de Gard • Provins • Mont Perdut, dins los Pirenèus • Monuments romans e romanics d'Arle • Camins de Compostèla • Teatre antic d'Aurenja e Arc de Trionf d'Aurenja • Causse e Cevenas • Salina reiala d'Arc e Senans • Sent Milion • Estrasborg, Granda illa • Verzelai
UNESCO.


text:
Rollens
Rollens (Roullens en francés) es una comuna lengadociana del Carcassés situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rollens se situa a 8 quilomètres de Carcassona.
Las comunas vesinas son: Confolenç, La Valeta e Preissa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Rollens (Rollinchis - bas latin) foguèt una tèrra dependenta de la baroniá de Confolenç. Aquela baroniá foguèt escambiada amb lo Rei en 1296, per Guilhem de Voisins [1]. Demorèt tèrra del Voisins fins a la fin del sègle XVI|e [2]. Aprèp que passèt per mai d'un ostals Rollens foguèt aquela, al començament del sègle XVIII, de l'ostal Castanher d'Auriac, que ne foguèt confiscada, en 1793.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Glèisas[modificar | modificar la font]
- Nostra Dama, glèisa dels camps .
- Sant Jaume, glèisa del cementèri:
- Sant Sarnin, ancian cemetèri.
Castèls e masatges[modificar | modificar la font]
- Las Banas o Las Ganas, bòrda.
- Barrossa, bòrda.
- Baudriga o Braudiga, castèl e pargue; - riu que va cap a Aude
- Curada, bòria.
- Grassin, bòria
- Michau, bòria
- Montlaur o Sant Jolian, bòria.
- Sabran, bòria.
- Dos molins de vent.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ vejatz Cartulaire de Carcassonne : t. 1er , pag. 176
- ↑ vejatz Cartulaire de Carcassonne, t. V. Couffoulens


text:
Sun Yat-sen
Sun Yat-sen (12 de novembre de 1866 - 12 de març de 1925) ò Sun Zhongshan foguèt un òme politic chinés. Considerat coma lo paire de la China modèrna, aguèt un ròtle decisiu dins la fin de la dinastia Qing e dins la fondacien de la Republica de China en 1911. Fondator dau partit politic Guomintang, venguèt lo premier president de la Republica de China entre 1911 e 1912 e lo cap d'unei govèrns basats dins lo sud dau país entre 1917 e 1925.
Somari
Familha, jovença e l'exili[modificar | modificar la font]
Sun Yat-sen nasquèt en 1866 dins una familha de païsans paures de la província de Guangdong dins lo sud de China. Après un començament d'educacien tradicionala, aguèt dins una escòla anglesa ambé son fraire e adoptèt la religien protestanta. Puei, intrèt dins un collègi de Hong Kong e l'i estudièt la medecina occidentala. Tre 1885, decidèt de s'engatjar dins la lucha còntra la dinastia Qing en favor de l'establiment d'una republica. Comencèt donc de particupar a de societats secrètas e fondèt en 1894 un partit politic dich Associacien per lo redreiçament de China. Après la desfacha chinesa còntra l'Empèri Japonés, una premiera insureccien se debanèt en setembre de 1895 còntra lo palais dau governador de Canton mai la revòuta mau capitèt. Sun Yat-sen deguèt s'enfugir e partèt au Japon. Puei, anèt ais Estats Units d'America e au Reiaume Unit. L'i foguèt arrestat lo 11 d'octòbre de 1896 per la polícia secrèta chinesa. Foguèt liberat après quauquei jorns gràcias a l'intervencien d'un amic anglés e de la premsa. Aquò li permetèt de venir famós dins lo movement revolucionari chinés.
En 1900, una segonda temptativa d'insureccien còntra lei Qing se debanèt. Pasmens, maugrat lo sostèn dei païsans, la revòuta mau capitèt e Sun Yat-sen deguèt tornarmai quitar lo país. En 1905, èra au Japon durant la victòria còntra l'Empèri Rus e creèt un partit novèu La Liga d'Unien Jurada. La popularitat de l'organizacien passèt rapidament aquela de sa premiera associacien. De mai, aviá un programa politic vertadier basat sus tres axes principaus dichs « Tres Principis dau Pòble » (independéncia, sobeiranetat e benèsser). La declaracien dau partit fixèt quatre objectius. Lei premiers èran d'eliminar la dinastia manchosa e de restaurar China gràcias a un estat republican. Puei, aquel estat deviá assegurar l'egalitat dei drechs e l'egalitat de la proprietat de la tèrra.
La Revolucien de China e la fin de l'Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
Lo partit comencèt la preparacien d'una tièra d'insurecciens novèlas ambé l'ajuda de poissanças occidentalas. En març de 1911, una temptativa novèla mau capitèt e s'acabèt per la mòrt d'unei desenaus de revolucionaris a Canton. Sun Yat-sen partèt donc en Occident per trobar mai de sostèn e d'ajuda. Èra ais Estats Units quand comencèt l'insureccien decisiva en octòbre de 1911. Lei membres de son organizacien capitèron de conquistar lo poder e Sun Yat-sen rintrèt au país. Lo 29 de decembre, foguèt elegit President Provisòri de la Republica per lei delegats dei províncias chinesas. Pasmens, son movement representava solament una minoritat au sen dau govèrn e teniá ges de fòrça militara importanta. Ansin, quand lo generau Yuan Shikai, qu'ocupava lo nòrd de China, revendiquèt lo poder, Sun Yat-sen preferèt li laissar sa plaça. Ansin, foguèt lo generau que negocièt e qu'obtenguèt l'abdicacien de l'emperaire manchós lo 12 de febrier de 1912.
Lo segond exili[modificar | modificar la font]
Après leis eveniments de 1911-1912, Sun Yat-sen participèt a la creacien d'un novèu partit dich Guomintang. Puei, foguèt nomat coma director generau dei camins de fèrre per Yuan Shikai. Ça que la, l'entenduda foguèt corta e un conflicte armat dich Segonda Revolucien Chinesa comencèt entre lei partisans dei dos òmes en 1913. S'acabèt per una desfacha novèla de Sun Yat-sen que se retirèt au Japon. Durant d'annadas, va contuniar de defendre seis idèas e assaiar de reorganizar son partit. D'aqueu temps, lei Japonés aprofichavan la Premiera Guèrra Mondiala e lei combats entre lei poissanças colonialas per impausar de concessiens economicas importantas au govèrn chinés e Yuan Shikai assaiava de restablir l'empèri a son profiech. En mai de 1915, lei demandas japonesas foguèron acceptadas e entraïnèt un afebliment de l'autoritat dau govèrn ja menaçada per lo poder de senhors de guèrra locaus. La mòrt de Yuan Shikai en junh de 1916 entraïnèt sa casuda e lo país foguèt partejat entre de principats rivaus[1].
La revirada dei temptativas d'unificacien[modificar | modificar la font]
Sun Yat-sen aprofichèt la mòrt de son rivau per tornar venir a Canton e l'i formar una basa revolucionària gràcias ai senhors de guèrra de la vila. Pasmens, l'experiéncia s'acabèt per una revirada en mai de 1918 e Sun Yat-sen partèt a Shangai en 1919. L'i veguèt la formacien dau Movement dau 4 de mai que protestèt còntra lo transferiment ai Japonés dei privilegis alemands. S'estendèt rapidament a tot lo país e representèt lo premier movement capable d'unificar l'elèit, la borgesiá e lo proletariat chinés. En 1920, de retorn a Canton, Sun Yat-sen formèt una aliança ambé lo generau Chen Jiongming e foguèt elegit President de la Republica lo 5 de mai de 1921. Son objectiu èra de crear una basa politica larga sus lo modèl dau Movement dau 4 de mai. Ansin, intrèt en contacte ambé lo Partit Comunista e, en genier de 1923, signèt un declaracien comuna amb un representent de Moscòu per precisar lei condiciens d'un sostèn sovietic au Guomintang. Lo partit adoptèt alora un modèl leninista d'organizacien e una academia militara foguèt tanben fondada. Aquò transformèt Canton en basa poderosa dau movement revolucionari. Lei senhors de guèrra pus importants deguèron adoptar una partida de son programa e lo generau Feng Yuxiang, que sei tropas ocupavan Pequin, anoncièt sa desirança de favorizar lei fòrças de progrès e d'organizar una reünien per restaurar l'unitat nacionala de China. Pasmens, Sun Yat-sen moriguèt lo 12 de març de 1925 avans lo començament dei negociaciens.
L'eiretatge de Sun Yat-sen[modificar | modificar la font]
L'òbra de Sun Yat-sen subrevisquèt pas a sa mòrt. Lo Partit Comunista e lo Guomintang rompèron sei liames en 1927 e China demorèt partejada entre de senhors de guèrra. En 1937, l'invasien japonesa permetèt de conclure una pausa dins lei luchas intèrnas fins a 1946. S'acabèron en 1949 ambé la victòria finala dei comunistas dirigits per Mao.
Pasmens, l'imatge Sun Yat-sen foguèt gaire tocada per lei guèrras civilas e, au contrari, lo president venguèt un dei paires de la China modèrna que sa remembrança es celebrat tant per lei nacionalistas que per lei comunistas. Per lei premiers, lo generau Chiang Kai-shek organizèt un culte de la personalitat de son predecessor per legitimar son poder. Per lei comunistas, Sun Yat-sen foguèt considerat coma un precursor dau nacionalisme e dau socialisme chinés e son nom foguèt mencionat dins lo preambul de la Constitucien de la Republica Populara de China. Enfin, dempuei la fin dau sègle XX e lo començament de negociaciens per la reünificacien dei doas Chinas, Sun Yat-sen es tanben venguda una figura comuna de l'unitat chinesa.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Marie-Claire Bergère (1994). Edicions Fayard: Sun Yat-sen (en francés).


text:
Tlàloc
Tlàloc (sonat d'unes còps que i a Nuhualpilli) es lo nom nauatl del Dieu de la pluèja e de la fertilitat dins la religion teotioacana e nauatl. Èra conegut jos d'autres noms dins tot l'airal d'America Centrala. A la debuta representava l'aiga terrèstra, que la sèrp emplumada representava l'aiga celèsta. Es mai conegut per sos ligams a la cosmologia astèca. Los astècas fasián de sacrificis d'enfants per l'onorar, que pensavan que Tlàloc èra lo responsable dels periòdes de secada e dels aigats. Pensavan a mai que d'autres dieus avián creat Tlàloc. Aqueste dieu es originari de la cultura de Teotioacan. Quand tombèt la vila, passèt a Tula e a partir d'aquel ponch son culte s'espandiguèt dins los vilatges nauatls. Los teotioacans aguèron de contactes amb los maias e en consequéncia eles tanben l'adoptèron o l'identifiquèron a la forma del dieu Chaac.
Dins la cosmologia tlaxcaltèca, Tláloc s'èra maridat bèl primièr amb Xochiquetzal, diva de las flors, mas Tezcatlipoca sequestrèt aquesta diva. Tlàloc doncas se tornèt maridar, aqueste còp amb Matlalcoeie. A una sòrre ainada que se sona Huixtocíhuatl.


text:
Aphanius d'Espanha
L'Aphanius d'Espanha es un peis carnivòr que se noirís en particular de larvas de moissals (s'utiliza per aquesta rason dins la lucha contra le paludisme) e frequenta las aigas doças e saumastras. Se tròba dins lo Nòrd-Oèst d'Argeria e mai en Espanha meridionala e orientala.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : espècia Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (en) (+traduccion (fr))
- Referéncia ITIS : TSN 165725 Aphanius iberus (Valenciennes, 1846) (en)


text:
Vitamina
Las vitaminas (del latin vita (vida) + ammoniakós (del grèc 'producte libi', 'amoníac') + -ina (del latin substància)), son de compausats eterogenèus indispensables per la vida.
Las vitaminas son de moleculas organicas que lor manca pòt provocar de malautiás dichas avitaminòsis. L'organisme las pòt pas sintetizar, mas las deu aquerir amb las noiriduras. Una dieta que i mancan provocarà de tresviraments metabolics. Lor excès dich ipervitaminòsi pòt èsser toxic, especialament dins lo cas de las vitaminas liposolublas. L'intoxicacion per lor acumulacion dins lo còrs es possibla, après un periòde long d'abús. Las vitaminas agisson tanben coma substàncias antioxidantas, que prevenon mantun tipe de càncer, coma coenzimas e coma grops prostetics dels enzims. I a actualament 13 vitaminas classificadas dins dos bèls grops:
Vitaminas idrosolublas[modificar | modificar la font]
- Complèxe B
- Vitamina B1 o Tiamina (Antineuritica)
- Vitamina B2 o Riboflavina
- Vitamina B3, Vitamina PP o Niacina
- Vitamina B5 o Acid pantotenic
- Vitamina B6 o Piridoxina
- Vitamina B8, Vitamina H o Biotina
- Vitamina B9, Vitamina M o Acid folic
- Vitamina B12 o Cianocobalamina
- Vitamina C o acid ascorbic (Antiescorbutica)
Vitaminas liposolublas[modificar | modificar la font]
- Vitamina A o Retinòl
- Vitamina D o Colecalciferòl (antiraquitica)
- Actualament la vitamina D, se considèra pas una vitamina, mas una ormona.
- Vitamina E o Tocoferòl
- Vitamina K o Naftoquinona (antiemorragica)


text:
Cravant (Loiret)
Cravant es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cravant A situat en lo airal urban de Orléans e la region naturala de la Pichona Beauce[A 1], a una desena de quilomètres del marge drech de la Loire, 8 km al Nòrd-Oèst de Beaugency, 12 km a l'Oèst de Meung-sus-Loire, 30 km al Sud-Oèst de Orléans e 37 km al Nòrd-Es de Bles.
Lo vilatge a situat près de la sortida 15 de la autoroute A10. Los expedisses départementales 919 e 925 travèrsan lo sieu territòri.
Cravant est situé dans l'aire urbaine d'Orléans et la région naturelle de la Petite Beauce[A 1], à une dizaine de kilomètres de la rive droite de la Loire, 8 km au Nòrd-Ouest de Beaugency, 12 km à l'Ouest de Meung-sur-Loire, 30 km au Sud-Ouest d'Orléans et 37 km au Nord-Est de Blois.
Le village est situé à proximité de la sortie 15 de l'autoroute A10. Les routes départementales 919 et 925 traversent son territoire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los caserius de Villevert e Villemarceau, aital coma una part d'aquel de Villejouan an desligat de la municipalitat e ligats a Villorceau segon la lei de la Mois invalide (de julhet)M. Lo territòri de Cravant passa d'unitat|36.85|km² {{}} a unitat|33.90|km² {{}}[A 1].
Un cyclone tòca Cravant lo data|4|de
e i causa de las dégâts considerablas[1].
Les hameaux de Villevert et Villemarceau, ainsi qu'une partie de celui de Villejouan sont détachés de la commune et rattachés à Villorceau selon la loi du Mois invalide (juillet)M. Le territoire de Cravant passe de 36,85 km² à 33,90 km²[A 1].
Un cyclone touche Cravant le Mois invalide (juillet)M et y cause des dégâts considérables[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ Pinault, (ISBN 9782350771649)
- Portal de las comunas de França
-
Error de citacion : La balisa
existís per un grop nomenat « A », mas cap de balisa
correspondenta pas trobada


text:
Lista de las localitats toristicas d'Occitània
Lista de las localitats toristicas de l'Occitània :
Arièja :
- Montsegur : castèl de Montsegur
- Mirapeis : vilatge
Aude :
- Carcassona : ciutat de Carcassona
- Cucunhan : castèl de Querbús
- Dulhac (jos Peirapertusa) : castèl de Peirapertusa
- Las Tors : castèls de Las Tors
- Castelana : lo Ròc
- Sant Miquèu de l'Observatòri : Observatòri d'Auta Provença
- Mana : priorat de Salagon e castèu de Sauvan
- Mostiers Santa Maria : vilatge
- Riés : vestigis romans (Colomnada - Temple d'Apolon)
- Sisteron : La Ciutadèla
- Ganagòbia : Monastèri benedictin
- Ais de Provença : Mont Venturi - Catedrala de Sant Sauvaire - Plaça d'Aubertàs - Cors Mirabèu - lei fònts
- Arle : Monuments romans e romanics (Arenas - Teatre antic - Circ - Tèrmas de Constantin - Catedrala e clastras de Sant Trefume)
- Marselha : calancas - basilica de Nòstra Dòna de la Gàrdia - lo Pòrt Vièlh - Catedrala de la Major - la Canebiera
- Selon de Provença : Castèu de l'Empèri - Fònt mofuda
- Tarascon : Castèu dau Rei Rainier
Erau :
- Menèrba : vilatge
- Montpelhièr : Plaça de la Comedia - Arc de Trionf - Passeg del Peiròl e lo Castèl d'Aiga - Catedrala de Sant Pèire
- Sant Guilhèm dau Desèrt : vilatge
- Seta : Los canals
Gard :
- Nimes : anfiteatre - Ostal Carrat - Carrat d'Art
- Pont de Gard
- Usès : Torre Fenestrèla
Gironda :
- Bordèu : Grand Teatre - Catedrala de Sant Andrés - Pònt de Peire - Palais Galien - Plaça de la Victòria
- Sant Emilion : vilatge
Tarn :
- Albi : ciutat episcopala amb: catedrala de Santa Ceselha - Musèu Tolosa-Lautrèc - Pont Vièlh - quartièrs vièlhs
- Còrdas
Var :
- Gòrgas de Verdon
- Lac de Santa Crotz
- Sant Tropetz : vilatge
- Tolon : l'Arsenal militar
Vauclusa :
- Aurenja : Teatre antic e Arc de Trionf
- Avinhon : Palais dei Papas - Pònt de Sant Beneset
- Vaison : vestigis romans - Castèu dei Còmtes de Tolosa


text:
Politicians and Election, Vote in Freedom, Actively Participate in Democracy, Vote for Change, Online referendum
VIEW DETAIL
Online election results for "Sit.polític.en la República Dominicana - satisfecho" in graph.
república dominicana situación política, situacion politica dominicana, situacion social de la republica dominicana, "situacion politica en la republica dominicana", situacion politica de republica dominicana, realidad politica en la republica dominicana, republica dominicana realidad politica, define cual es la situacion politica de republica dominicana, affiliate marketing dominican republic, imagen de la situacion politica de la republica dominicana and more...


text:
Tumen
Situat au nòrd-èst d'Asia, enter Corèa e Manchoria, lo fluvi de Tumen (Tumen ula en manchó, 們江 en chinés tradicionau; pinyin: Túmen Jiāng, TүMэH roл Tümen gol en mongòl) o de Tuman (두만강 en corean a còps transcrivut Duman, TyMaHHaя peka Tumannaya reka en rus) qu'ei un cors d'aiga qui marca ua part de la termièra enter la Republica Populara de China e la Corèa deu Nòrd e, suus sons darrèrs 17 km, enter Russia e la Corèa deu Nòrd. Lo nom d'aqueth arriu qu'ei manchó e que vien deu mongòl tümen qui significa « dètz mila ».
Aqueth fluvi qu'a la soa hont dens la montanha Paektu, puish que correish sus 521 km entà getà's dens la Mar de Japon. Sus la soa arriba nòrd que s'esten la província chinesa de Jilin e, au sud, las províncias nòrd-coreanas de Hamgyong deu Nòrd e de Yanggang.
Los entorns de l'estuari que's compausan d'ua vegetacion e ua fauna raras, uei lo dia hèra protegidas.


text:
Classificacion scientifica
Somari
De la diversitat de las classificacions[modificar | modificar la font]
Ligada a una cultura, a un estat donat d'avançament de las coneissenças, tota classificacion deu obligatòriament evoluir e doncas variar amb l'evolucion de las societats elas meteissas.
E se la societat tradicionala evoluís pas gaire, o fòrt lentament, es l'invèrs per las societats dichas « scientificas ». Logicament, naisson d'aqueste fach, una varietat de classificacions.
La classificacion populara[modificar | modificar la font]
Primièra en data, es ela que primitivament (e vernacularament) a permés de destriar los genres e las espècias. Consèrva encara, uèi, son importància. Fondada sus de critèris simples : l'aparéncia, las mors supausadas, los crits, etc. S'embarrassa gaire de donadas scientificas. Davant lo desconegut, procedís per extension e/o assimilacion : per exemple, la mirga → la ratapenada → lo kiwi (cobèrt de pels, lo kiwi es pels chineses assimilable a una mirga vegetala…).
Culturalament son estudi comparat es dels mai saboroses (cf. per exemple los diferents noms comuns de la rosèla).
Destria tanben, per exemple los chòts de las nuchòlas, los grapauds de las granhòtas, los rats de las mirgas ... Las espècias aparentadas son dins l'esperit d'un cèrt nombre, censadas èstre marits e femnas. Atal, lo chòt seriá lo mascle de la nuchòla, lo grapaud lo de la granhòta, lo còrb lo de la gralha, etc. Plan segur aquò varia segon las lengas e a pas, plan segur, cap de sentit en anglés (dins Tom e Jerry, quitament se s'agís d'una mirga, Jerry es un mascle, coma o confirma mai d'un episòdi).
Solide, lo costat ninòi e espontanèu d'aquestas cresenças pòt far sorire (Lorentz) o quitament agaçar mas seriá inutil, e quitament nosible, de ne rire, sustot al nom de la Sciéncia (la coneissença). Perque dins l'imaginari popular aquestas apelacions an una fòrta significacion. E coma a tant plan sabut o dire Alexander Fleming : Per que lo mai grand nombre s'interèsse a la sciéncia, la sciéncia deu d'en primièr s'interessar al mai grand nombre.
La classificacion scientifica tradicionala[modificar | modificar la font]
Enriquida de contunh dempuèi sa creacion princeps, la classificacion scientifica de las espècias, actualament obsolèta mas encara fòrt sovent utilizada es eissida de la de Linné. Devesís lo mond vivent en cinc règnes. Demòra una classificacion importanta perque impregna encara d'escriches nombroses, sovent recents, o quitament los manuals escolars.
En biologia, la classificacion scientifica tradicionala es tala que cinc règnes devesisson lo mond vivent :
- los procariòtas (bactèris e arqueobactèris)
- los protistas (eucariòtas unicellulars)
- los campairòls (eucariòtas multicellulars)
- los vegetals (eucariòtas multicellulars)
- los animals (eucariòtas multicellulars)
La classificacion filogenetica[modificar | modificar la font]
Pasmens, parallèlament a aqueste sistèma de classificacion basat sus de caractèrs morfologics observables (fenotipe) se desvolopa uèi una classificacion filogenetica basada suls caractèrs genetics (genotipe). Aquesta darrièra es pus dificila d'establir, perque de comparasons de còde genetic se fasent exponencialament carestiosas amb lo nombre d'espècias consideradas son necessàrias. En revenge, aquesta classificacion novèla permet de visualizar melhor los embrancaments del vivent tals coma constituits per diferenciacions progressivas al cors del temps.
L'una e l'autra de las classificacions an lors limits, e lor usatge conjunt es doncas pas absurde dins la mesura de lor complementaritat. Per exemple se pòt pas far de classificacion filogenetica sens aver d'en primièr restacat morfologicament un organisme a un grop (taxon) de referéncia. Se sap d'autra part que d'« espècias » pòdon a priori èsser perfièchament identicas morfologicament e se mostrar incapablas de se reproduire entre elas, aquestas diferéncias son sovent reveladas per la genetica. Fin finala, òm a doncas dos « arbres » filetics que cal comparar per èsser (en partida) segur de la classificacion.
L'unitat de basa de la classificacion scientifica dels èssers vivents o taxinomia es l'espècia, taxon mens subjècte a discussion, los autres noses de la classificacion, familha, classa, embrancament, etc., podent variar en foncion dels progrèsses de las coneissenças filogeneticas.
Lo classament tradicional de las espècias es basat sus de caractèrs morfologics. Dins fòrça cases, los critèris son basats sus la preséncia d'un caractèr, s'opausant a son abséncia, considerada coma primitiva1 (per exemple vertebrats e invertebrats).
Mas los taxons definits per l'abséncia d'un caractèr se son revelats, per usança, fòrça fragils.
Lo classament repausa sus una ierarquia fixa de categorias de taxon, la ierarquia seguenta :
Per exemple, per l'espècia umana (Homo sapiens sapiens) :
- (vivent) → règne animal → embrancament dels vertebrats → classa dels mamifèrs → òrdre dels primats → familha dels ominidats → genre dels Homo → espècia Homo sapiens
Aqueste principi es estat abandonat amb la classificacion filogenetica. La classificacion en dos gropes (vegetal / animal) a evolucionat per arribar a la constitucion dels cinc règnes del vivent.
D'aprèp la classificacion en 5 règnes, al cors de l'evolucion cellulara dels organismes s'es producha una copadura fondamentala que destria lo grop dels eucariòtas e lo dels procariòtas.
Los procariòtas son unicellulars, e lor material genetic es pas embarrat dins un nuclèu. An d'enzims localizats dins la paret cellulara e se multiplican per scissiparitat. Constituisson lo primièr règne.
Totes los autres organismes son apelats eucariòtas. Lor material genetic es embarrat dins un nuclèu ; an d'organitas cellularas, la multiplicacion cellulara a luòc per mitòsi, an sovent una reproduccion de tipe sexuat.
Los eucariòtas pòdon èsser unicellulars o pluricellulars. Los eucariòtas unicellulars son apelats protistas e constituisson lo segond règne.
Enfin, los eucariòtas pluricellulars son devesits en 3 règnes, los campairòls, los metafites (vegetals clorofillians) e los metazoaris (animals pluricellulars).
- Nòtas
- 1. en general los umans son del costat present, e pas del costat primitiu !
La classificacion biologica[modificar | modificar la font]
Disciplina novèla, unicament fondada sus de critèris de laboratòri (anant tant luènh coma la ressonància magnetica o la biologia moleculara) : caractèrs de l'ADN, de las mitocondrias, ... encara balbucejanta, subronda pauc a pauc amb lo desvolopament de tecnicas de laboratòri.
Dinamizada per l'expansion de las tecnicas, degun dobta pas que siá promesa a un bèl avenidor. Ja, nos a donat qualques suspresas en raprochant d'espècias qu'òm pensava fòrt aluènhadas, mas qu'en fach, s'avèran plan pròchas biologicament. Seriá la classificacion de l'Avenidor ?
Convencion de nomenatge[modificar | modificar la font]
La lenga utilizada pels scientifics per nomenar las espècias es lo latin. Una espècia es designada per un nom de genre començant per una capitala seguit d'un qualificatiu d'espècia en minuscula e enfin de l'iniciala o del nom del scientific que descriguèt l'espècia en primièr ; lo nom complet es en italic. Per exemple :
Çaquelà, dins la practica (recèrca, publicacions, comunicacions…), de mai en mai l'anglés se plaça en parallèl amb lo latin e tempta quitament de còps de lo suplantar…
Utilizacion de sufixes[modificar | modificar la font]
Lo nom dels taxons al delà del genre son generalament de derivats del latin (o latinizats) e recebon un sufixe atribuit per defaut.
- Pel règne animal, de sufixes per defaut son solament meses en plaça a partir del taxon de la superfamilha (ICZN article 27.2).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Classificacion APG (classificacion filogenetica dels angiospèrmes)
- Classificacion filogenetica
- Taxinomia (o sistematica)
- Règne
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ITIS : Integrated Taxonomic Information System (anglés)
- Basa de donadas de Taxinomia : NCBI Entratz Taxonomy Homepage


text:
Estats Pontificaus
Leis Estats Pontificaus son un ensems de regions que foguèron sota l'autoritat temporala dau papa. Existiguèron de 752 a 1870 e èran situats en França e en Itàlia. La partida francesa dispareguèt durant la Revolucion Francesa quand Avinhon se revoutèt còntra lo papa e foguèt annexada per França. La partida italiana dispareguèt entre 1860 e 1870 durant lo procès d'unificacion d'Itàlia. Sa disparicion foguèt oficialament acceptada en 1929 après la signatura deis acòrds de Latran.


text:
Chasteu de Rechoard
Lo Chasteu de Rechoard se tròba en Lemosin, au dessus dau confluent de las ribieras de Graine / Grâne[en occitan?] e de Vayres[id.], bastit inicialament au segle XII e qu'a tanben de las partidas dau segle XV. La dinastia daus vescomtes de Rechoard ne fuguet proprietària dempuei sa creacion juscanta sa venda a l'estat francés au segle XIX. A partir d'alara es un museu e la sosprefectura de Nauta Vinhana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Vers l'an 1000, los vescomtes de Lemòtges fortifiqueren un esperon rochós dominant la ribiera de Graine / Grâne[id.]. Juscanta 1470, la chastelaniá fuguet lo feu de 'na brancha capdeta daus vescomtes de Lemòtges. De l'anciana fortalesa nonmàs subsistís lo chastelet d'entrada emb pont levadís que conserva lo donjon dau segle XIII (que sa cima fuguet copada au començament dau segle XVI.[1])
Durant la Revolucion, ensageren de demolir lo chasteu. Los revolucionaris chapiteren solament de demolir lo suc de las doas tors de la façada sud-est.
Fuguet crompat per lo departament en 1836, pendent lo regne de Loís Felip Ier, qu'entreprenguet sa restauracion.
Entre 1858 e 1859, lo servici daus monuments istorics i installet la sosprefectura e la comuna, sos lo regne de Napoleon III.


text:
235
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 235 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Lei temptativas de Sever Alexandre de reglar lo conflicte ambé leis Alamans gràcias a de negociacions entraïnèron una revòuta de sei soudats e l'assassinat de l'emperaire lo 18 ò lo 19 de març. Maximin Ièr i succediguèt. Aquò marquèt lo començament de la crisi militara de l'Empèri Roman au sègle III.


text:
Rosheim
Rosheim en alemannisch (Rosheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Altitud 191 m ; París a 450 km ; Estrasburg a 25 km ; Obernai a 7 km ; Molsheim a 7 km.
Altitude 191 m ; Paris à 450 km ; Strasbourg à 25 km ; Obernai à 7 km ; Molsheim à 7 km.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se lo luòc de Rosheim s'es prestat fòrça d'ora a una aucupacion umana permanenta, l'aparicion e lo desvolopament de la cultura de la vinha sus aquel luòc an jogat un papièr crucial en l'istòria de la « vila romane ». Aquel fach explica n'efièch lo obstination dels desparièrs ostals, laiques o religiosas, a preservar o estendre las siás possessions en e a l'entorn de la localité, en desbocant aital a nouer sus dotze sègles lo écheveau d'una istòria #que la riquesa ne sembla gaireben disproportionnée en ensajada de l'aspècte plàcid de la vila actuala. Lo vin de Rosheim i aguèt apreciat fòrça d'ora, e #servir quitament de mejan de defensa pels abitants del començament del Sègle XIII, al cors d'aquel #que se #trucar la « guèrra de las soscaves ».
Si le site de Rosheim s'est prêté très tôt à une occupation humaine permanente, l'apparition et le développement de la culture de la vigne sur ce site ont joué un rôle crucial dans l'histoire de la « cité romane ». Ce fait explique en effet l'obstination des différentes maisons, laïques ou religieuses, à préserver ou étendre leurs possessions dans et autour de la localité, aboutissant ainsi à nouer sur douze siècles l'écheveau d'une histoire dont la richesse semble presque disproportionnée en regard de l'aspect paisible de la ville actuelle. Le vin de Rosheim fut apprécié très tôt, et servit même de moyen de défense pour les habitants du début du Sègle XIII, au cours de ce qu'on appela la « guerre des caves ».


text:
Avienguda Santa Fe
L’avienguda Santa Fe qu’ei un deus eish principaus au nòrd de la ciutat de Buenos Aires. Qu’ei hèra rica en botigas (mei que mei de mòda) e en bastiments inspirats o quitament importats de París.
Que vad sus la plaça San Martín dens lo quartièrs de Retiro e que trauca los quartièrs de la Recoleta e de Palermo.
Que deu lo son nom a la vila e a la província deu medish nom per’mor, anticament, la carrèra qui vadore avienguda e miava entau camin de Santa Fe.
Que portè successivament d’autes noms :
- San Gregorio, a partir de 1774.
- Pío Rodríguez, èroi de las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata, a partir de 1806
- Carrèra Estrecha (carrèra estreta), a partir de la Revolucion de Mai en 1810
- Carrèra Santa Fe, a partir de 1822 per’mor lo president Bernardino Rivadavia que comandè lo son alagarment, abandonan la denominacion d’Estrecha per Santa Fe. L’auta consequencia qu’ei que la carrèra e vadore mei tard "avienguda".
Percors[modificar | modificar la font]
Suu son percors òm troba :
- Sus la plaça San Martín : l’Edifici Kavanagh e lo monument aus morts de la Guèrra de las Malvinas
- Ua interseccion dab l’avienguda 9 de Julio
- L’Ostau deu Teatre
- Lo Shopping Center Alto Palermo
- La plaça Italia dab lo Zòo e lo Jardin Botanic


text:
1857
Aquesta pagina concernís l'an 1857 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre dau debat sus l'abolicion de l'esclavatge, publicacion d'un libre titulat Cannibals All! or Slaves Without Masters per George Fitzhugh (1806-1881). Fòrça racista, aquela òbra es un deis argumentaris pus detalhats dei partisans de l'esclavatge. Premier, denoncia la manca d'umanitat dau sistèma capitalista deis estats dau nòrd, compres lei condicions fòrças duras dau trabalh dei fremas e deis enfants. Puei, après una comparason ambé lei condicions de vida deis esclaus depintadas coma melhoras (proteccion per lo mèstre de la naissença a la mòrt), denoncièt l'ipocrisia dau nòrd e concluguèt sus l'aspèct pus uman de l'esclavatge[1]. Aquò suscitèt una colèra importanta au sen de l'elèit intellectuala dau Nòrd.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra lei Britancis qu'èran d'ara endavant sostenguts per lei Francés. Dins lo corrent de l'annada, una flòta comuna dei dos poissanças europèas bombardèt Canton.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 22 de febrièr - Heinrich Rudolf Hertz, fisician alemand (m. 1894)
- 8 de setembre - Georg Michaelis, cancelièr d'Alemanha (m. 1917)
- 27 de novembre - Charles Scott Sherrington, fisiològ britanic, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1952)
- 28 de novembre - Rei Anfós XII d'Espanha (m. 1885)
- 3 de decembre - Joseph Conrad, escrivan britanic nascut en Polonha (m. 1924)


text:
NGC
Lo New General Catalogue o NGC es un dei catalògs astronomics mai coneissuts dins lo domeni de l'astronomia amatora, ambé lo catalòg Messier.
Contèn 7 840 objèctes dau cèu prefond (principalament de galaxias, mai pas solament) recensats per John Dreyer fins en 1888, data de la premiera publicacion dau catalòg dins lei Memoirs of the Royal Astronomical Society. Aqueu catalòg es una revision e un alargament dau General Catalogue de William Herschel que pareissèt en 1864, en qué pòrta de melhoraments nombrós. Dreyer classèt leis objèctes de l'NGC còmpte tengut de son ascension drecha, çò que permete de dedurre lo melhor moment de l'an per leis observar. Maugrat la dificultat que presentan certans d'aqueleis objèctes, l'NGC s'utiliza fòrça per leis amators, mai tanben per lei professionaus que coma aquò an accès ais objèctes pus accessibles dau cèu prefond - ensin fòrça objèctes NGC faguèron l'objècte d'estudis aprefondats. Pasmens aqueu catalòg conteniá encara de doblons e imprecisions nombrós e doncas si faguèt remplaçar per l'RNGC (Revised New General Catalogue), establit per Sulentic e Tifft (1973).
John Dreyer perseguissèt seis enquistas après la publicacion de l'NGC e presentèt en 1895 e en 1908 (version aumentada) un catalòg complementari de 5 386 objèctes, lo catalòg IC (Index Catalogue I e II), que portèt lo nombre d'objèctes repertoriats per Dreyer a mai de 13 000. Fin finala leis objèctes dei catalògs NGC e IC originaus siguèron en partida corregits en 1988 (sieche exactament un sègle après lo catalòg NGC originau) per Roger Sinnott per formar lo catalòg NGC 2000.0 que s'utiliza encuei. Un autre projècte de correccion deis NGC e IC es lo Projècte NGC/IC. A l'ora d'ara la correccion mai completa deis NGC e IC si faguèt per Wolfgang Steinicke, ancian collaborator dau Projècte NGC/IC - aquela version s'utiliza per fòrça sistèmas informatizats de contraròtle de telescòpi.


text:
Puei 'Gut e Pluviers
Puei 'Gut e Pluviers [1].(Piégut-Pluviers en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region d'Aquitània..
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Le nom occitan des communes du Périgord sul site del Conselh general de Dordonha, consultat lo 17 de març de 2014.


text:
Aubrac
Aubrac es un replanat d'origina volcanica del Massís Central. Constituís un parçan d'Occitània[1]. Es despartit entre las regions istoricas de Gavaudan, Roergue e Auvèrnha (e entre los departaments de Losera, Avairon e Cantal).
Somari
Delimitacion[modificar | modificar la font]
S'Aubrac es plan tipat tan culturalament coma pels païsatges, a pas cap d'unitat istorica. Foguèt totjorn despartit entre Auvèrnha (per una pichòta part), Roergue e Gavaudan als quals succedèron Cantal, Avairon e Losera. Lo punt d'encontre dels tres païses es la Crotz dels tres avesques.
L'Aubrac "pregond" es lo del naut platèu erbós, deboscat a l'Edat Mejana ont se tròban las estivas e qualques vilatges coma Nasbinal. Mas a l'oèst coma a l'èst los cantons granitics e mai boscarut de La Guiòla o Aumont d'Aubrac son tanben considerats coma part d'Aubrac e fan transicion amb la Viadèna e Marjarida.
Al sud lo platèu davala plan bruscament cap a la val d'Òlt.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia e geologia[modificar | modificar la font]
L'altitud mejana es compresa entre 1000 m e 1400 m, e los punts culminants ne son los Trucs d'Aubrac (1440 m) e lo Senhal de Malhe Biau (1469 m). Lo clima es un clima montanhòl rude amb temperaturas fredas e fòrça nevadas e ventadas l'ivèrn.
L'istòria geologica d'Aubrac es comuna amb la dels autres cantons granitics del Massís Central. En -40 Ma lo vièlh sòcle granitic (granit de Marjarida, vièlh de -300 Ma) se tròba joslevat per l'orogenèsi pirenenca. Entre -8 Ma e -6 Ma lo volcanisme i es actiu e se constituís la zòna centrala basaltica del replanat, la pus nauta. Enfin Aubrac foguèt cobèrt al quaternari per de glacièrs qu'arrasèron lo replanat.
Idrologia[modificar | modificar la font]
Aubrac mena sas aigas pas que al bacin de Garona que siá per Òlt (los rius del Sud e Sud-oèst del replanat) o per Trueire (oèst, èst, centre e nòrd del replanat). Lo riu màger que a la font sus Aubrac es Bès, orientat sud-nòrd e qu'amassa las aigas del replanat central.
Aubrac es conegut per sos lacs e laquets d'origina glaciària (Lac de Sant Andeòl, Lac de Bòrn, Lac de Salhens, Lac de Sovairòl).
Comunas d'Aubrac[modificar | modificar la font]
Luòcs d'Aubrac[modificar | modificar la font]
crotz dels tres avesques
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
-
-
Vista d'un buron
-
-


text:
Penol
Penol en arpitan (Penol en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat possedís una pichona enclave al sud-oèst, environada per Beaufort e Pajay
Le territoire de la commune possède une petite enclave au sud-ouest, entourée par Beaufort et Pajay
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Généralités Istorica Vila romaine. Prieuré bénédictin A la 11en.
Généralités historiques Cité romaine. Prieuré bénédictin au 11en.


text:
Jallaucourt
Jallaucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait initialement Del évêché de Mètz, i aguèt de contunh donat en fief al senhor de Oriocourt, a la familha Besange fins en 1359.
- La distincion #èsser de contunh venduda als Ducs de Lorraine #que #venir un franc-alleu, al sire de Craincourt, als Rutaut, als Gournay, als Jallaucourt, als Greische. La distincion dépendait del marquisat de Pont-a-Monsó[1].
- La distincion #venir Francesa en 1766, en lo moment de la Annexion del Duché de Lorraine pel Reialme de França.
- Dépendait initialement de l'évêché de Metz, puis fut donnée en fief au seigneur d'Oriocourt, à la famille Besange jusqu'en 1359.
- La seigneurie fut ensuite vendue aux Ducs de Lorraine dont elle devint un franc-alleu, au sire de Craincourt, aux Rutaut, aux Gournay, aux Jallaucourt, aux Greische. La seigneurie dépendait du marquisat de Pont-à-Mousson[2].
- La seigneurie devint Française en 1766, lors de l'Annexion du Duché de Lorraine par le Royaume de France.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ detla%20d%C3%n'A9partement%20de%20la%20Meurthe&pg=PAN73#v=onepage&q&f=false Diccionari topographique del departament de la Meurthe, p73. - Henri Lepage 1861
- ↑ Dictionnaire topographique du département de la Meurthe, p73. - Henri Lepage 1861


text:
Bessé-sur-Braye
Bessé-sur-Braye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité a banhat per la Braye, important afluent del Loir.
La localité est baignée par la Braye, important affluent du Loir.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Distincion de parròquias (familhas de Bessé, de contunh de Vendosmoys), ligada a la distincion de Courtanvaux (1586) per Gilles de Souvré, maréchal de França, marques de Courtanvaux.
- Centre industrial dempuèi lo Modèl:XVIIIe s (cotonnades en 1736 e molin a papièr l'an 1824).
- Seigneurie de paroisses (familles de Bessé, puis de Vendosmoys), rattachée à la seigneurie de Courtanvaux (1586) par Gilles de Souvré, maréchal de France, marquis de Courtanvaux.
- Centre industriel dès le Modèl:XVIIIe s (cotonnades en 1736 et moulin à papier en 1824).


text:
Batalha de Lhèida (1642)
Era Batalha de Lheida (1642), tanben coneguda coma era batalha des horques , peth lòc a on passec, siguec un des episòdis dera Guèrra dels Segaires. I lutaren es castelhans, manats deth marqués de Leganés, Diego de Guzman, cosin deth Comte-Duc d'Olivares ( 15.000 òmes d'infanteriá, 5000 cavaliers e 9 canons) e es soldats catalans e francesi ( 9000 soldats d'infanteriá, 4000 cavaliers e 8 canons), manats peth mariscal e virrei de Catalonha, Philippe de la Mothe-Houdancourt.
Era victoria siguec tà La Mothe e se poguec evitar qu'era armada castelhana aucupés era vila de Lhèida. Era posicion deth Comte-Duc d'Olivares deuant Felip IV de Castelha se veiec plan compromessa pr'amor d'aguesta victòria catalana e francesa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Ena prima de 1640 Francesc de Tamarit siguec empresoat per ajudar pas tà recrutar soldats e ostals tà es anidar. Pagesi revoltadi dintraren en Barcelona el 22 de mai de 1640 e eth desliuraren. Eth 7 de juni es pagesi dintraren de nau pendent eth Corpus de Sang ena vila caplòc dera Catalonha e tuaren eth virrei Dalmau III de Queralt.
En seteme es armades de Felip IV perpreneren Tortosa damb era aliança des mossurs catalans e eth bisbe dera vila qu'era arreialista. Era perpresa dera vila comportec ua dura repression contra eth pòble. Eth 17 de hér de 1641 Pau Claris, Conselher en Cap dera Generalitat de Catalunya, proclaméc era República Catalana, damb era amassada dera burgesia dera vila de Barcelona, plan descontenta pera pression fiscau.
Ua aliança siguec acordada damb eth Regne de França. Tà auer era ajuda Catalonha passec a éster manada per Loís XIII de França. Jorns dempús, e damb era ajuda des francesi, era Generalitat auia ua plan importanta victoria militar ena batalha de Montjuïc eth 26 de hér de 1641. Un pauc més tard moriguec Pau Claris e era desaisida situacion locau e internacionau, metec ara Generalitat a proclamar a Loís XIII coma nau Comte de Barcelona a pr'amor d'açò, sobiran de Catalonha.
Es soldats catalans e francesi consolidaren eth sòn domini sus es terres de l'èst e eth sud de Catalonha. S'iniciec un sèti sus Tarragona. Er arrei espanhòu en véder que francesi e catalans arrivauen a Montsó (2) renunciéc ath Rosselhon dempús dera caiguda de Perpinhan e lancec ua ofensiva contra Lhèida.
Eth 2 d'octobre es soldats catalans de Vilanoveta se retiraren a Torres de Segre pr'amor qu'es castelhani arribauen a Lhèida. Un jorn dempús era cavaleriá catalana e 200 shivaus castelhans se traparen e es armades catalanes e francesa dintrauen en Vilanoveta eth ser d'aqueth madeish jorn.
Era Armada castelhana[modificar | modificar la font]
Aguesta era héta pes terços deth Príncipe, Conde-Duque de Olivares, Simon Mascarenhas, Aragon e era cavaleriá des Ordes Militari e de Flandes.
Era armada catalana e francesa[modificar | modificar la font]
Era armada francesa, manada per Phillippe de La Mothe-Houdancourt era héta per 9000 soldats includent es regiments d'infanteriá de Champagne, Am Büchel (soïs) e dètz companhies (4); La Mothe, Tonneins, Rébé, Vandy, Poitou, Lyonnais, Cinq Mars, Uxelles, Comte de Rosselló e eth Regiment de Barcelona manat per Jironi atau coma 4000 shivaus includents es regiments de cavaleriá de Magaloti, Alais (6 companhies), Pierre Huault de Bussy de Vaires, Brissac, Aubaye, saint-Simon, Roches-Varitaud, Terrail, Villaneuve, Aubais, Meinville, Du Roure e era cavaleriá catalana de Josep d'Ardena ena reserva (1) a més des companhies de cavaleriá deth Baró de Pujols e es guardies deth Mariscal de la Mothe-Houdancourt.
Era armada era héta per 11 esquadrons d'infanteriá, 41 esquadrons de cavaleriá e 2 bateries (una damb 5 e era auta damb 3 canons).
Era Batalha[modificar | modificar la font]
Era artilheriá francesa iniciec l'atac més aguest siguec iniciat dempús per 300 cavalièrs dera cavaleriá castelhana de Rodrigo de Herrera amassats damb eth regiment deth Príncep e deth Conde Duque (4000 saoldats e cavalièrs ). Aguesti preneren ua bateria francesa e tres canons e es dugueren ath camp castelhan.
Es soldats d'infanteriá catalans e francesi sigueren alavetz atacadi per gaireben tota era cavaleriá castelhana. Aguesti resistiren, més era ala drecha de Monssur de Terrail se trinquec e auec besonh de dos esquadrons de cavaleriá de Mageloti 1-5). Atau, es autes òmes de cavaleriá, manats per Louis de Valois, Comte d'Alais e Colonel Generau dera Cavaleriá avancéc contra es castelhans(6)e era ala querra, manats per Philippe de Chateaubriant, comte des Roches-Baritaut (7) tanben avancec. Era luta contunhec e mentretant es soldats castelhans queien en eth caos (8), es reserves francesa e catalana, ath ser, dintraren en accion e pera nét era armada de Felip IV auec de tornar tà Castelha laissant de milièrs de morts e herits en sòn darrèr.
Atau, es soldats castelhans perderen un canon, 6 cornetes e 4 bandieres. Eth nombre de morts pendent era cavaleriá siguec plan naut. Es francesi aueren pocs mòrts més eth regiment d'Am Büchel siguec practicaments destruït. Aguesta victoria de francesi e catalans siguec plan celebrada. Pr'amor d'açò de La Mothe-Houdancourt siguec premiat damb eth Ducat de Cardona.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
º Pere Lacavalleria, Relació compendiosa de tot lo que ha passat des de que lo exèrcit del rei de Castella ha partit de Tarragona y de la senyalada victòria que lo senyor mariscal de la Motte ha guianyada a la vista de la ciutat de Lleida
º (castellà) Memorial histórico espãnol, capítol 132
º (francès) Mercure françois, 1642
º (francès) Suzane, Histoire de l'ancienne infanterie T.VIII º (francès) Suzane, Histoire de la cavalerie française T.III º (francès) Table ou abrégé des 135 volumes de la Gazette de France depuis son comenement en 1631 jusqu'en 1765 Tomes I à III, Paris 1766 à 1768. º (alemany) Plànol Acies Gallicae et Hispaniae prope Ilerdam Quando Mareschallus Oudancurtius Marchionem de Leganez fugauit Schlacht bei Lerida dins de Theatrum Europaeum
º Obtingut de «http://ca.wikipedia.org/w/index.php?title=Batalla_de_Lleida_(1642)&oldid=11893500»
Referències[modificar | modificar la font]
1.- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Pere Lacavalleria, Relació compendiosa de tot lo que ha passat des de que lo exèrcit del rei de Castella ha partit de Tarragona y de la senyalada victòria que lo senyor mariscal de la Motte ha guianyada a la vista de la ciutat de Lleida
2.- ↑ (castellà) Francisco Martín Sanz, La política internacional de Felipe IV
3.- ↑ 3,0 3,1 Joan Busquets i Dalmau La Catalunya del Barroc vista des de Girona: la Crònica de Jeroni de Real, p.184
4.- ↑ (anglès) Curt Johnson, The French Army of the Thirty Years' War: Line Infantry
5.- ↑ (anglès) The Great Officers of the Crown
6.- ↑ Víctor Balaguer, Història de Catalunya (37)
7.- ↑ (francès) Charles Gavard, Galeries historiques du Palais de Versailles, Volum 1, p.278
8.- ↑ (castellà) Modesto Lafuente y Zamalloa, Historia General de España, vol.8, p.420
º John Huxtable et al.,España, Europa y el mundo atlántico: Homenaje a John H. Elliot, Marcial Pons, Ediciones de Historia 2001
º John Huxtable, La revolta catalana 1598 1640, 1989


text:
Anseriformes
L'òrdre dels Anserifòrmes compren 3 familhas d'ausèls :
- Animids : kamichis (3 espècias)
- Anseranatids: guitauca (1 espècia)
- Anatids : aquesta familha, la mai importanta dels anserifòrmes, compren 5 sosfamilhas de palmipèdes :
- Dendrocicnidins : dendrocicnes (9 espècias)
- Anserins : cicnes, coscoroba, aucas, bernachas, cereopsa (24 espècias)
- Stictonetins : stictoneta (1 espècia)
- Tadornins : auquetas, tadòrnas, brassamars, auca-armada (23 espècias)
- Anatins : pteroneta, anserèlas, caloneta, merganeta, guits, sarcelas, netas, fuligulas, eiders, arlequin, arelda, macrosas, garròts, bèc de rassèga, eteroneta, erismaturas (103 espècias)


text:
Chèc (pagament)
Lo chèc es un mejan de pagament escriptural utilizant lo circuit bancari. Es en principi utilizat per far transitar de moneda d'un compte bancari cap a un autre.
Lo chèc es un document escrit, valable entre 6 meses[1] e 1 an e 8 jorns[2] segon las leis del país de l'emetor. Es un mejan amb que lo « tiraire » (aquel que signa le chèc) dona l'òrdre al tirat (una banca o un autre organisme previst per la lei) de pagar sus presentacion e sens delai (pagament a vista) una soma donada al beneficiari.
Lo chèc es somés a de règlas fòrça divèrsas d'un país a l'autre. Sobretot, s'aquel fa pas partida dels mejans de pagament europèus previstes pel SEPA.
Aquela abséncia de normalizacion juridica internacionala sus sas caracteristicas e son utilizacion fa qu'es mal acceptat a l'estrangièr.


text:
Argelièrs (Aude)
Argelièrs (Argeliers en francés) es una comuna lengadociana de Menerbés (en Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Es lo vilatge situat dins Menerbés d'ont partiguèt la revòlta vinhairona de 1907 amb lo menaire Marcellin Albèrt natiu d'Argelièrs.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marcellin Albèrt (1851-1921) : personalitat nascut a Argelièrs.