text:
«Dur, l'adieu aux arbres» es lo títol que presenta lo problèma urbanistic dels foncionaris del ministèri de l'agricultura per installar un bastiment novèl. Dur es l'oblit d'un pòble, auriá poscut èstre un títol araiçat a Occitània. O debi a un ancian del meu vilatge que regretava que la jovença aguèsse unes interèsses sobre un fum d'autras causas... e non psa l'istòria del país ; aiçò a evidentament consequéncias grèva sobre lo país, la seuna identitat e la vida economica en Occitània.
Lo licèu agricòle es devengut lo Lycée Étienne-de-Restat, èra l'escòla agricòla installada sul terrenh militar que deviá èstre «La Poudrerie» l'annada 1939 e qu'es jamai estada installada vist que la guèrra dels Franceses contra los Alemands, es estada perduda aviat en 1939 : ai un grand-paire occitanofòne que testimoniava de l'interès dels Angleses sus las platjas de Dunkirk per salvar la soldatesca republicana francesa dels Alemands. Mas a «La Poudrerie» lo militar en plaça per installar la fabrica, el refusava que se li parlèsse patois... e emplegava los ancians republicans espanhòls o catalans ambe contractes de misèria, lèu son devenguts (los Catalans) emplegats dels païsans al entorn, suls tucs de l'entorn ; e los Espanhòls -els- an agut melhors contractes (mas pas bona vida çaquelà), lèu, per bastir lo mur de l'Atlantica, al nom de regime nazi que el sabiá escriure contractes. E que son devenguts los païsans de la zòna d'implantacion de la «non podrariá» d'Estat militar francés ? Son estats expulsats, manu militari francés, puèi lo camp de replegament nacionalista e militarista francés es devengut un camp de repression dels novèls militars d'invasion, las tropas alemandas del regime razi se son emplegats per trobar una usança a l'estupiditat quimica francesa.
E d'aquela preson de cèl dubèrt, iniciada pels militars franceses, es estada lo maissant recanton per plaçar los mauvenguts del regime en plaça dempuèi 1939, regime installat per un parlament de Bordèu qu'a votat per Philippe Pétain e la novèla companhiá politica de «pure souche», e tanben del regime nazi en Occitània. Puèi los mauvenguts del regime pétainista son passats per la gara de Pena d'Agenés per trapar la mòrt a Dachau (veire illustracion).
Los païsans sinitrats pel regime militar francés, entre Cassanuèlh, Vilanèva-d'Òlt e Sant-Liurada (200 ha), son estats matats pendent la guèrra, mas evacuats manu militari e an degut trapar de qué sobreviure endacòm mai qu'en val d'Òlt ; levat una familha qu'a resistat a l'imposicion militara ambe d'actes de justícia, dinca 1954 ! Lo terrenh èra devengut manu militari possessiondel colonialisme francés, los Occitans fòra ; alara en nom del ministèri de la guèrra perduda i a quitament bastit una linha de camin de ferre, destrusida dempuèi. Tot aquò es explicat dins un magnific libre «La Poudrerie». Mas en 1954, lo procès perdut, m'imagini, l'Estat francés a cambiat la proprietat, es passada del ministèri de la guèrra perduda al ministèri de l'agricultura que-dèu-far-minjar-lo-monde-sancièr, benlèu tanben de l'agricultura modernizada e que lèu perdrà lo teissut agricòl occitan.
O cal escriure encara e encara, l'Estat francés es un predator de las tèrras occitanas e un emplegaire del pòble sotmetut, novèls esclaus de l'Estat centralista, res d'autre. E l'administracion, ajudada pels collaboradors que son sempre los occitans (!), es programada per destrusir son pòble e la capacitat d'aquel de s'adaptar a l'espaci de la planèta que li es estat autrejat per un trabalh de sègles e sègles, en tota dignitat e gaire de violéncia, ni gaire militarisme al modèl francés o alemand. Es lo contrai de l'Estat francés (de sempre) e del regime nazi de 1936-45 o prussian de 1914-18.
Ara, l'actualitat tòrna al Licèu aquel. Bastien Souperbie de Sud-Ouest explica lo problèma dels cyprès vièlhs ; devon èstre çò que damora de l'ancian proprietari expulsat per la violéncia d'Estat francés, sus 2000 ha que los païsans occitans an perduts e que l'Estat francés passeja la proprietat de ministèri de la guèrra perduda (ara ministèri de la défense nationale) al ministèri de la destruccion agricòla, Estat que sabiá pus que far, levat un luòc per las daissalhas umanas del seu nacionalisme d'expansion o colonialisme (avètz segurament entendut parlar del camp de Viars - Bias en francés, aqueles que sábon pas escriure la lenga del País que ne fan colonial de proximitat, ambe un pòble pron sotmetut per festejar las fèstas que París desira).
Los administrators del ministèri de l'agricultura semblan, semblança segur alonhada, aver consciéncia del problèma, pichona consciéncia que pausan a la realitat istorica d'aquel terrenh ; lo jornalista de Sud-Ouest sap pas brica tot aquò perqué l'istòria de «La Poudrerie» li es desconeguda, coma l'èra quora soi estat estudiant dins aquel licèu sense vergonha qu'a matat lo sistèma agricòl occitan abans d'installar la pensada FNSEA dins los caps dels païsans del «Sud-Ouest» ; Los administrators an mauconsciéncias del problèma d'aquesta memòria que son los arbres ; los vòlon destrusir per contunhar... Benlèu que se pensa istòria dels arbres o ecologia, ne dobti.
Se parla de desvolopament economic de la boca de l'elegit local, lo cònsol local ; mas de quin desvolopament se parla, senon la destruccion sistematica d'Occitània. Aqueles dos arbres segur que son pas un problèma per bons arquitectes, e donc lo luòc e l'urbanisme dèu respectar la memòria istorica, mas quí non vòl de memòria senon l'ensemble dels elegits collaboradors del regime bonapartista francés ? La sola memòria que lor agrada es aquela que pòdon manipular dins lo contèxte del nacional-expansionisme parisenc. Es pietadós. Aquelas memòrias que fan un 14 julhet en Occitània, ne fan una «granda fèsta», fèsta de la vergonha, e benlèu de la destruccion d'Occitània pels regimes franceses, sonque lor agradan.
Los ciprèses son tota aquela simbolica ; s'espèra comunicats e protestacions per la dignitat e la memòria manténguer, escrits pels Occitanistas d'Agenés.
Cal apondre que salvar vièlhs arbres es pas tornar a l'idèa «d'una civilizacion de la cadèla», mas balançar las resultas d'un longàs sègle d'errors francesas en Occitània, per trobar novèls camins mai serioses per l'umanitat e per Occitània.


c: text/html

text:
Karen Blixen
Karen Christence Blixen-Finecke (alias, Isak Dinesen, 17 d'abril de 1885, Rungsted -17 de setembre de 1962, idem) foguèt una escrivana danesa.
Proveniá d'una familha nòbla e se maridèt amb lo sieu cosin, qual l'infectèt amb la sifilis e amb qual aguèt una plantacion en Africa. Après visquèt en Nairobi e al Kenya, tornèt a Dinamarca, ont moriguèt dins la siá vila natala.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Sandhedens hævn 1926
- Sju romantiska berättelser, 1934]
- Afrikansk pastoral, 1937]
- Vedergällningens vägar, 1944
- Vintersagor, 1942
- Skuggor över gräset, 1960

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Camarga
Camarga (Camargue en francés[1]) es un parçan d'Occitània[2] situat en Provença. Sa vila principala es Arle.
Lo gentilici es camarguenc -a.
Camarga es un espaci sanhós de 145 000 ha format per lei dos braç majoraus de Ròse, en riba de la mar Mediterranèa. En son centre se tròba l'Estanh dau Vacarés, la part situada lòng de la mar es bordada d'estanhs salats.
Es celèbra per sei paluns, sa cultura dau ris e de la sau e per sei noirigatges de taures e de cavaus qu'an engenerat, amb lei gardians e la bovina, una cultura particulara illustrada per l'escrivan Josèp d'Arbaud.
Camarga es un luòc important de pelegrinatge dei gitanos ai Santei Marias de la Mar (o Lei Santas) per celebrar sa santa patrona, Sara, la Verge Negra.
Una retenença naturala nacionala de 13 117 ha se creèt en 1927 e lo Pargue Naturau Regionau de Camarga en 1970 per preservar la fauna e la flòra dau sit.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Noirigatge de cavaus
-
Becaruts dins lei paluns
-
-
-
Païsatge pròche Aigas Mòrtas
-
La cultura dau ris a Aigas Mòrtas
-
L'estatua de Frederic Mistral a Arle
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Camargo segon la nòrma mistralenca.
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
03/09/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch, lo noveu duò de Meitat-chen, meitat-pòrc, nos informan que lo convidat de l'emission de rentrada dau diumenc 3 de setembre 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Olivier Boudy, president de l'associacion Culture et traditions occitanes en rouffignacois.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
La redaccion del Mein Kampf
Lo primièr volum, titolat Eine Abrechnung ("Una estimacion") foguèt publicat lo 28 de julhet de 1925. Lo segond volum Die nationalsozialistische Bewegung ("Lo movement Nacional Socialista") ne foguèt en 1926. Lo títol original que causiguèt Hitler foguèt "Quatre ans e mièg de lucha contra messorgas, estupiditat e coardisa.". Lo sieu editor nazi,
Max Amann, decidiguèt qu'aquel títol èra tròp complicat e l'acorchiguèt en Mein Kampf. Hitler dictèt lo sieu libre pendent lo sieu empreisonament a
Landsberg a
Emil Maurice, e après julhet de 1924 a Rudolf Hess que après lo s'editèt cotria amb divèrsas autras gents.
S'es dich e escrich que lo libre es repetitiu e de pro mal legir qu'es per aquò en partida e coma resultat que se publiquèt en una tièra de divèrsas edicions pendent los seguents vint ans.


text:
Las tretze vertats
1. Source
Recueilli à Comus, dans l’Aude, le petit dialogue reproduit ci-dessous a été publié en 1938 dans Folklore. Revue mensuelle publiée par le Centre de documentation et le Musée audois des arts et traditions populaires. On doit la transcription, et les choix graphiques correspondants, à Joseph Maffre, de Rouffiac d’Aude. Les notes en bas de page sont inspirées du commentaire de Louis Alibert.
2. Las tretze vertats
Se rencountres le diable, le diable te dirà : va respoundre a mes questius. Se respoundes pas se t’empourtarà. Aisshi ço que t’i cal dire.
Le diable dirà : qui es un ?
— Un ! pel boun mot de Jésus-Crist, del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es dous ?
— Dous ! soun dos tales a masén 1Tales a masén : tables de Moïse. que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot de J.-C., del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es tres ?
— Tres ! soun très patriarques; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm; un, pel boun mot de J.-C., del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es quatre ?
— Quatre ! soun quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; tres, très patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot de J.-C. del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
– Qui es cinc ?
— Cinc ! soun cinc libres amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu; tres, tres patriarques; dous, dos tales a masèn que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot, de J.-C. del cèl es sourtit, sur la tèrro à parit, pel boun flurs 2Flurs : probable déformation du latin verus [Dominus]. Dominus.
Qui es sièis ?
— Sièis ! soun sièis vièrges ; cinc, cine libres amarius 3Amarius : mot altéré ; s’agit-il des cinc libres de Dius, de la lei de Dius, ou de l’armo Dius, l’âme de Dieu ? ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc et Matiu ; très, très patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot de J.-C., deI cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es sèt ?
— Sèt ! soun sèt calandres 4Calandres : candélabres. ; sièis, sièis vierges ; cinc, cinc libres
amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc, e Matiu ; très, très patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot de J.-C., del cèl es sourtit sur la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es bèit ?
— Bèit ! soun bèit barmes 5Barmes, ou armos : âmes. ; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges ; cinc, cinc libres amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; très, tres patriarques ; dous, dos tales de masén que soun estades a Jerusalèm, un, pel boun mot de J.-C., del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es nau ?
— Nau ! soun nau cors d’anges ; bèit, bèit barmes ; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges; cinc, cinc libres amarius; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Maire e Matiu ; très, tres patriarques ; dous, dos tales a masèn que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun mot de J.-C. del cèl es sourtit, sus la tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es dètz ?
— Dètz ! soun dètz commandoments de Dius ; nau, nau cors d’anges ; bèit, bèit barmes; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges ; cinc, cinc libres amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; tres, tres patriarques ; dous, dous tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un, pel boun noum de J.-C., del cèl es sourtit, sus tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es ounze ?
— Ounze ! soun doutze apostres ; dètz, dètz coumandoments de Dius ; nau, nau cors d’anges ; bèit, bèit barmes ; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges ; cinc, cinc libres amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; tres, tres patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un pel boun noum de J.-C., del cèl es sourtit, sus tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es doutze ?
— Doutze ! soun doutze disciples ; ounze, ounze apostres ; dètz, dètz coumandoments de Dius ; nau, nau cors d’anges ; bèit, bèit barmes ; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges ; cinc, cinc libres amarius ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; tres, très patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades a Jerusalèm ; un pel boun noum de J.-C., del cèl es sourtit, sus tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Qui es tretze ?
— Tretze ! soun tretze martres 6Martres : martyrs. ; doutze, doutze diciples ; ounze, ounze apostres ; dètz, dètz coumandoments de Dius ; nau, nau cors d’anges ; bèit barmes ; sèt, sèt calandres ; sièis, sièis vièrges ; cinc, cinc libre amarías ; quatre, quatre evangelistes de Dius, Jan, Luc, Marc e Matiu ; tres, tres patriarques ; dous, dos tales a masén que soun estades à Jerusalèm ; un pel boun noum de J.-C., del cèl es sourtit, sus tèrro a parit, pel boun flurs Dominus.
Le diable te dirà alavetz : es pus fort que ieu, vai-te’n e que nou te tourne vese.
References


text:
S'avètz mièja-ora de passar davant l'ordenador, escotatz lo polit Silverio Pessoa que parla.
M'agrada sa votz quand parla e quand canta. M'agrada son biais de parlar tot suau. Lo contraste amb lo presentator es violent :)
S'i parla d'occitan e d'Occitània dedins, de las rasigas, de la creacion e de la mameta de Silverio.
Me cal absoludament m'organizar per anar passar un parelh de meses a Brasil :)
Per los que sabon pas qual es Silverio Pessoa : - sètz fòrabandits del blòg - es lo musicaire brasilièr que faguèt la virada e lo CD Forroccitania amb la Talvera. E los que coneisson pas la Talvera, o pièger, que lor agrada pas la Talvera, que lo tròn de Dieu los cure!!!


text:
Sant Martin de l'Arçon
Sant Martin de l'Arçon (oficialament en francés Saint-Martin-de-l'Arçon) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Sant Martin es atestat en 936, eccl. S. Martini. Sant Martin es un agiotoponime : es un nom de luòc que fa referéncia a un nom de sant, Sant Martin de Tors, evangelizator de la Gàllia al sègle IV, avesque de Tors [1],[2].
- l'Arçon
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Olargues; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 614
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/13/Saint-Martin-de-Tours.html
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-saint-martin-de-l-arcon.html


text:
1901
Aquesta pagina concernís l'an 1901 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- Primièr salon de l'automobila en França.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 22 de genièr - Decès de la reina Victòria.
- 25 d'abril - Manifestacions en Catalonha contra los jesuistas.
Oceania[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Independéncia oficiala de l'illa lo 1èr de genier. Pasmens, dins lei fachs, la politica d'Austràlia demorèt fòrça influenciada per aquela dau Reiaume Unit fins a la Segonda Guèrra Mondiala. Dins aquò, aquò permetèt l'adopcion de divèrsei lèis progressistas coma l'extension dau drech de vòte e de candidatura ais eleccions ais fremas (blancas solament). Aquela decision s'apliquèt sus tot lo territòri franc de l'illa de Tasmania ont intrèt pas en vigor avans 1903.
Mond[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Nigèria deven protectorat britanic.
- 9 de mai - Obertura del primièr parlament d'Austràlia, a Melbourne.
- 25 de mai - Argentina: fondacion de l'equipa de fotbòl Club Atlético River Plate a Buenos Aires.
- 12 de junh - Cuba deven un protectorat american.
- 6 de setembre - A l'exposicion Pan-Americana, l'anarquista Leon Czolgosz ferís lo President dels Estats Units William McKinley, lo que morirà al cap de 8 jorns.
- 14 de setembre - Theodore Roosevelt assumís la presidéncia dels Estats Units après l'assassinat de William McKinley.
Arts[modificar | modificar la font]
- Genièr - Charles Pathé òbris estudis provisòris a Vincennes. Empren la produccion de pelliculas a grand escalièr.
- 9 de setembre - Decès de Enric de Tolosa-Lautrèc.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Invencion de la premier maquina permetent de realizar un electrocardiograma dins lei condicions d'un espitau per lo mètge olandés Willem Einthoven (1860-1927).
Economia[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Comença l'espleitacion de petròli en Tèxas.
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Ngo Dinh Diem, president del Vietnam del Sud (m. 1963)
- 16 de genièr - Fulgencio Batista dictator cuban (m. 1973)
- 20 de genièr - Mohammed Naguib, president d'Egipte (m. 1984)
- 1 de febrièr - Clark Gable, actor american (m. 1960)
- 2 de febrièr - Jascha Heifetz, violonista lituanian (m. 1987)
- 23 de febrièr - Ivar Lo-Johansson, escrivan suedés (m. 1990)
- 25 de febrièr - Zeppo Marx, actor de comèdia american (m. 1979)
- 28 de febrièr - Linus Pauling, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia e Prèmi Nobel de la Patz (m. 1994)
- 27 de març - Eisaku Sato, primièr ministre de Japon, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1975)
- 27 de març - Carl Barks, dessenhaire american (m. 2000)
- 13 d'abril - Jacques Lacan, psicanalista francés (m. 1981)
- 17 d'abril - Raúl Prebisch, economista argentin (m. 1986)
- 29 d'abril - Hiroito, emperaire de Japon (m. 1989)
- 30 d'abril - Simon Kuznets, economista ucraïnés, Prèmi Nobel d'Economia (m. 1985)
- 18 de mai - Vincent du Vigneaud, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1978)
- 13 de junh - Tage Erlander, primièr ministre de Suècia (m. 1985)
- 9 de julhet - Barbara Cartland, escrivana britanica (m. 2000)
- 10 de julhet - Felipe Molas López, president de Paraguai (m. 1954)
- 4 d'agost - Louis Armstrong, musician american (m. 1971)
- 8 d'agost - Ernest Lawrence, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1958)
- 20 d'agost - Salvatore Quasimodo, escrivan italian, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1968)
- 22 de setembre - Charles B. Huggins, scientific canadian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1997)
- 23 de setembre - Jaroslav Seifert, escrivan chèc, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1986)
- 29 de setembre - Enrico Fermi, fisician italian, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1954)
- 15 d'octobre - Enrique Jardiel Poncela, scenarista, actor, escrivan e realizaire espanhòl (m. 1952).
- 3 de novembre - André Malraux, escrivan e òme politic francés (m. 1976)
- 3 de novembre - Rei Leopòld III de Belgica (m. 1983)
- 17 de novembre - Walter Hallstein, president de la Comission Europèa (m. 1982)
- 22 de novembre - Joaquín Rodrigo, compositor espanhòl (m. 1999)
- 25 de novembre - Fernando Tambroni-Armaroli, primièr ministre d'Itàlia (m. 1963)
- 28 de novembre - Óscar Diego Gestido, president d'Uruguai (m. 1967)
- 5 de decembre - Werner Heisenberg, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1976)
- 5 de decembre - Walt Disney, productor, director, scenarista e animador de dessenhs animats american (m. 1966)
- 16 de decembre - Margaret Mead, antropològa americana (m. 1978)
- 20 de decembre - Robert Van de Graaff, inventor american (m. 1967)
- 27 de decembre - Marlene Dietrich, actritz alemanda (m. 1992)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Víctor Balaguer, poèta catalan (n. 1824)
- 22 de genièr - Reina Victòria del Reialme Unit (n. 1837)
- 25 de genièr - Prosper-Olivier Lissagaray, personalitat de la Comuna de París (n. 1838)
- 27 de genièr - Giuseppe Verdi, compositor italian (n. 1813)
- 17 de febrièr - Édouard Delamare-Deboutteville, industrial francés (n. 1856)
- 4 de març - Fèlix Gras, escrivan provençal (n. 1844)
- 13 de març - Benjamin Harrison, president dels Estats Units d'America (n. 1833)
- 16 de mai - Gustave Lefrançais, personalitat de la Comuna de París (n. 1826)
- 13 de junh - Leopoldo Alas, escrivan espanhòl (n. 1852)
- 9 de setembre - Enric de Tolosa-Lautrèc, pintor francés (n. 1864)
- 14 de setembre - William McKinley, president dels Estats Units (n. 1843)
- 12 de novembre - Alcèu deu Riu, escrivan occitan (n. 1819)
- 29 de novembre - Francesc Pi i Margall, president de la Primièra Republica Espanhòla (n. 1824)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Wilhelm Conrad Röntgen
- Prèmi Nobel de Quimia : Jacobus Henricus van 't Hoff
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Emil Adolf von Behring
- Prèmi Nobel de Literatura : Sully Prudhomme
- Prèmi Nobel de la Patz : Jean Henri Dunant, Frédéric Passy


text:
Saint-Germain-d'Arcé
Saint-Germain-d'Arcé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al sud de la Sarthe en lo Nautor-Anjau sarthois, sobrenomenat çò Maine angevin. La municipalitat es Modèl:A Unitat dels departaments del Indre-e-Loire e del Maine-e-Loire.
Située au sud de la Sarthe dans le Haut-Anjou sarthois, surnommé le Maine angevin. La commune est à 10 km des départements de l'Indre-et-Loire et du Maine-et-Loire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, la municipalitat dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé e del tribunal especial o « graèr a sal » del Lude.
Sous l'Ancien Régime, la commune dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé et du tribunal spécial ou « grenier à sel » du Lude.


text:
Un pitit bilhet per barrar lu cledon de la granda operacion de 2010, lu « minjar ‘quò d’aquí ».
Tant iò dire còp sec, lu barradon n’eriá pas estat plaçat pro naut per me far me d’esalenar e sonjar iò far sautar ne’n chamin. A la debuta, ‘guí un pauc de mau perquè me sei esmaraunhat de voler trobar una formula per carcular los quilometres de las fruchas e daus legums, aquò avant de daissar tombar après m’estre decubert « locavore » sens iò saber coma lu Monsur Jourdain. Los ~5 % de non locavorisme son las espiças mai l’òli d’oliva.
Lu barradon n’eriá pas plaçat naut per un vegetarian° qu’escota nonmàs radiò-frança e vai coma sa biclicleta.
Punt per punt.
Vegetarian : segur, es mai aisat per vegetarian de se passenjar sus un merchat per far sas pervecions que per un omnivore esperar surtir dau subremerchat sens un nutricida¹ emplastifiat. Los merchats païsans balhan qua’iement tota l’annada de bons produchs, quauques uns biòs, d’autres non, per d’autres son de far bona mina aus produchs « rustiques » o ancians, quauquas vetz obludats, ‘laidonc dau còp desobludats :p
Los produchs son mens chars que dins un subremerchat, 1€30 pretz constant de novembre d’aicí lu mes de març per lu quilò de raiças iranjas contra 1€60 chas un supermentor. ‘Quò es a v’autres d’anar los veire, los encontrar, damandar…
Vos fau estre saví maitot e pas voler far un clafotís per la chandelor.
I a beleu de per chas vos un’ AMAP (►fr), un vargier de Cocanha (►fr) o beleu ‘na rentela de consomator, aquelas alternativas son pas portosas dau mesma sens mas las valen mielhs que lus subremerchats.
Radiò-frança, perquè lu prumier geste per estre libre es de gietar sa televicon. Iò comprene ben que ‘quò es mai aisat per un vilaud que dins lu fond de la campanha lemosina, mas es mai-que-mai important de far, per la santat mentala. Entau fasent, ostatz totas las manipulacions de la propaganda, n’i a enquera be pro entau.
Quauques eisemples de bon auvir :
- Meitat chen – meitat pòrc(►òc), pouviá pas far sens, perquè iò valetz be ! Emai siguesse pas vertadièrament « descreissenta ».
- T’aime mon CO² ! (►fr), subretot perquè me fas poschar gras.
- Terra per terra(►fr), que normalament fau escrire Tèrra per pas parlar galisistan.
- Lu grun (►fr)… son de París, mas quauquas vetz, la tematica es descreissanta.
La bicicleta, per estre segur de pas chargar de tròp la sauma². Estre son pròpri motor per botjar vos fai viste preferar l’escorchièra a la granda rota.
La lista de las pervecions es tòst viste gietada per ‘chatar quò que n’i a sus lu merchat. I a pas mestier de tirar sus la salada per la far frutjar, fau màs esperar.
Après fau cosinar un pauc, segur. Aquò es beleu un daus punts lu mai delicat. Es pas aisat de dire que fau far sos iaorts per estre segur de saber çò que minjam. Que per far una tortièra fau 10 minutas per lu paston, una nueit a esperar e 20 minutas per iò cueire mai de las pomafruchas, 50 mai de las pomaterras. Quantben de temps passat dins las autoristalhas, a esperar a la caissa, se tornar esmangonhar dins la veitura, far chaufar la pizza ? Sens obludar la boitia, lu plastic, lu chamin realisat per los legums per se far pelar e netiar, se far copilhar dins ‘n autre endreit, cosinar mai congialar ente sabe-ieu… 10 euròs la pizza e pensatz balhar de la moneda a la tipessa darrièra la caissa ? Pensatz vertadièrament vos paiar minjar ?
Après ‘questa minuta de morala, ‘chabarai fin finalament ‘queu bilhet per dire que « se chalenjar » entau es un bon ‘gulhon per (se) chamjar. Vidatz los armarís, soschatz au perquè mai au per-de-què, tornatz los emplir, beleu d’un autre biais.
Iò sabe que ‘quò es mai aisat per una familha monopairala sens goiasson³ minjor de raiças e velociclòpede, mas sosestimatz pas las vòstras capacitats de transformacion.
※
Nòtas :
° 25 ans de vegetarisme ujan, v-òc-eeeeeeeeeeeeeeeeeei.
¹ los sabantors me perdonaran l’oximore.
² dins la revirada francesa, i a un juec de mòt purit que vòle pas vos fòrçar de legir.
³ en 1 mòt : celibatarí. Mas ilhs contan jamai. E mesma dins la futura Occitània granda, ilhs, mai elas, serán ‘quí per paiar. Egaus davant la talha, unicament davant la talha, per los drechs, ‘na vos la far metre coma quò se ditz gentament chas los eteròs.
※
Comprar, llençar, comprar from Jordi el Boig on Vimeo.
WordPress:
J'aime chargement…


text:
Pasmens l’evolucien d’aquela vila que devèn capitala, amé lei avis que mai que d’un aurà donat sus l’envaïment deis aigas despuei d’annadas, tot aquò nos fa pensar que, s’es pas enebit de s’adreiçar a Dieu, rèsta pron de marge per exigir dei decidaires ben umans de chanjar son biais de fabricar l’urban.
E ce qu’es verai per Montpelhier l’es encara per lo Var, onte lei gròsseis aigas an devastat tota la riba de mar en 2010 e 2011, o per Nimes que s’es transformada en flume mai que d’un còp ; o de Marselha onte la montada d’aigas subita fa pas que de chaplar lei garris dei conduchs.
Es que, meme avans que se parle de rescaufament climatic, la chavana s’èra acostumada de devastar lei ciutats, avans que de laissar plaça au soleu e a la patz a pena una ora après.
Segur, un eveniment rare, un amolonatge de nívols que bolegan plus a fach tombar sus Montpelhier l’aiga de tres mes e mieg.
Mai aquela aiga s’es acampada subran dins de baçins de betum, que li diam de carrieras, de parcaments de veituras o encara d’esplanadas e autrei plaças onte lo minerau a, pauc a chapauc, tapat chasque centimètre carrat de tèrra.
Que vaquí de bèus torrents, de polideis ondassas que nègan de vidas entieras e te meton la paur au ventre, puei, chasque còp qu’un nívol se fa veire !
Tot aquò artificialament.
Seriá de saupre se leis aigas se serián auçadas tot parier, se tèrras e èrbas èran pas estadas estofadas per lo quitran
de’n pertot ?
Fa vint ans, una nuech d’automna entre Ais e Marselha, leis aigas tombèron tant e mai. A z-Ais, lei cabucèus dei conduchs avián sautat e l’aiga blanca sorgissiá a un mètre d’autor, sota la lutz de la luna.
Lei carrièras s’èron entorrentadas e l’aiga druda èra de’n pertot. Levat dins un quartier onte lei jardins èron a-de-rèng.
Tre que lo quitran espandissiá plus son empèri, la tèrra èra, segur, ren qu’una esponga ben trempada ; mai au mens semblava plus lei casudas dau Niagara.
A Montpelhier, lo cèu s’encanhèt pas pron per tuar. Mai s’èra arribat am'aquela chavana
, segur que l’urbanista auriá agut sa part de responsabilitat.


text:
Aguesta qu’ei ua epòca propícia tara lirica. Er ostiu ei mès prosaic. Es dies lucids de noveme conviden a recéber expectant es alenades de claror deth poèma que tot ac fonde e a tot li da forma.
Rebrembi damb melangia ua vrespada de dimenge liegent un recuelh de Màrius Torres enes Camps Elisis de Lhèida. O era passejada umilda peth parçan d’Arnan en Bossòst. Ath hons quate oelhòtes guarauen era soletat deth passejant estonant que caushiguaue damb cauçat urban ua èrba espirituau.
En miei dera prosaica vida politica, ager liegí un fragment der Empedòcles de Hölderlin que recomanaue deishar-se atrauessar pera natura que mos entórnie. Percéber es sues palpitacions e devier un nau òme…
Like this:
Like Cargament...


text:
Lo monde es de vendre
An començat per ton usina
Nos vòlon pendre
E menar lo sud a la famina
Avèm negats leis esperanças
Dins un passat de revòutas assecadas
Mentre qu’enauçèron la Finança ;
Una societat que vai a la cabuçada…
Leis òmes s’abèuron a la television
E laissan dispareisse lei fònts promièras
Lo monde d’avant èra luenh d’estre lo bon
Lo sistème d’encuèi fabrica la misèria.
Lei mèstres assedan l’argentina
Aclapan la selva amazoniana
Lei presidents convidan Potina
Putan de raca-còr que m’escana…
Repic :
Lei colors de nòstre passatge sus tèrra
Lei lutz de nòstrei pantais
Sirventés dau sègle 21, cançon fèra
Reggae engarçat tornamai.
Sirventés dau sègle 21, nòva ritmica
Vesèm ben quau fa virar la ròda d’Ixion
"L’America nos fa la nica!!"
Es un pauc simplàs pasmens dins lo fons…
.…Es tot un simbòu, un modèle de societat
Es una causida de vida, una presa de posicion
Ara fau ben qu’aguessiam la volontat
De veire onte menam lei novèlas generacions
S’es dins la muralha o se lei laissam una chança
Aquò me sarra la frechalha, me tira lo ventre
A la tèsta lei canalhas mènan la dança
Te jitan sus la palha, t’escampan mentre
Que la tèrra brutla, lei desèrts rosigan la vida
D’escuras idèas tòrnan sortir dei sablas dau temps
Dins mon tèxte, ma cançon desglesida
Vèsi lei crosadas, leis empèris dau moment…
Repic :
Lei colors de nòstre passatge sus tèrra
Lei lutz de nòstrei pantais
Sirventés dau sègle 21, cançon fèra
Reggae engarçat tornamai.
Lei Dieus nos an quitats, o lei fantaumas an tornat
De vièlhs fantasmas, de sovenirs de genocidis
La corsa au profièch, l’ordre, l’estat
E la planeta nafrada : nòstre suicidi.
Camicasas de l’Islam, òmes flambejants
Camionetas dinamitadas, inocents aclapats
Guèrras de religion, chaples grands
Nòstrei vidas d’òmes carcanhats
Fan aquèu teatre, aquèu cinemà estrange
Saupre
Connaître
Lei colors de nòstre passatge sus tèrra
Lei lutz de nòstrei pantais
Sirventés dau sègle 21, cançon fèra
Reggae engarçat tornamai.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Sulqui
Un sulqui qu'ei ua mena de veitura ipomobila prevista entà estar sedut pas sus ua banc endavant ; qu'ei provesit de duas granas arròdas. Au contre deu bròs, non permet de pas de portar cargas de las granas e que pòt har viatjar paucs passatgèrs e sonque a l'avant (au contre d'ua grana veitura).
Qu'ei tostemps conservat com un biais modèrne de transpòrt dens país on lo chivau b'ei hèra emplegat (com en Argentina) mes qu'ei mei que mei aisit deu trobar dens competition de corrudas.
La ciutat argentina de Simoca (Província de Tucumán) qu'ei considerada com la capitala nacionau deu sulqui e qu'acesa ua hestejada vodada ad aquesta tradicion.


text:
Castelha
Castelha (en espanhòu Castilla) es un país dau centre d'Espanha. Correspònd ai comunautats autonòmas de Castelha e Leon (sens Leon), de Castelha-la Mancha (inclusa una granda part de la província d'Albacete) e de Madrid.
Lo gentilici es castelhan -a.
Se dividís en doas parts: Castelha la Vielha au nòrd e Castelha la Nòva au sud.
Castelha apareguèt coma una region pichona dau nòrd de l'Espanha crestiana amb l'estatut de comtat au sègle IX, puei foguèt un reiaume au sègle XI. Se faguèt restacar ai reiaumes de Navarra puei de Leon, puei venguèt un estat independent e poderós amb la Reconquista e l'espandiment territoriau vèrs lo sud ("Castelha la Nòva"). Fusionèt amb lo reiaume d'Aragon en 1479 per formar lo reiaume d'Espanha. Dempuei, Castelha es lo centre dau poder de l'estat espanhòu.
Tanben Castelha es lo nuclèu de la lenga castelhana o espanhòla.


text:
Hagécourt
Hagécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo toponyme de Hagécourt (T. De Hagericurte) apareis a la s-|X|e}}.
Hagécourt Aperteniá per indivis al pòrti de Lorraine e al grand cancelièr del capítol de Remiremont. Coma dependéncia del pòrti, lo vilatge levava de la comuna de Velotte ; coma dependéncia del capítol, formava amb Maroncourt un ban particular. Los abitants de Hagécourt e aqueles dels pòbles en dependent de la comuna de Villotte, Madecourt, Valleroy, Maroncourt, Mazirot pagavan al pòrti de Lorraine 18 pichons florins de talha annala. Meses en la juridiction de las prévôts de Dompaire e Remoncourt, en #èsser sostrets a una data desconeguda per Louis, marques del Pont, e meses jos aquela dels governadors e receveurs del bailliage dels Vòges.
Entre los senhors consagrats #que #aver del pòrti de Lorraine e del capítol de Remiremont aquela distincion, se tròban Jean de las Porcellets de Maillame (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), las sieurs de Bernier, Voillot, de Livron (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), de Baillivry e de las Pilliers (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle).
Hagécourt Levava del bailliage de Darney. De 1790 a l'an IX, Hagécourt a fach partida del costat de Valfroicourt. La comuna a #èsser bastida l'an 1883, l'escòla dels gojats l'an 1846, aquela de las filhas l'an 1818. La siá glèisa, dédiée a sant Hilaire, levava del capítol de Remiremont #que requectava los dos tèrces dels #dire. Valleroy-A los-Saules èra annèxa de Hagécourt. A Modèl:La s-, la glèisa èra en lo ressort del diocèse de Sant-Dié, doyenné de Jorxey. Apareis datar de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Le toponyme d’Hagécourt (T. de Hagericurte) apparaît au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Hagécourt appartenait par indivis au duc de Lorraine et au grand chancelier du chapitre de Remiremont. Comme dépendance du duc, le village relevait de la mairie de Velotte ; comme dépendance du chapitre, il formait avec Maroncourt un ban particulier. Les habitants d’Hagécourt et ceux des villages dépendant de la mairie de Villotte, Madecourt, Valleroy, Maroncourt, Mazirot payaient au duc de Lorraine 18 petits florins de taille annuelle. Placés dans la juridiction des prévôts de Dompaire et Remoncourt, ils en furent soustraits à une date inconnue par Louis, marquis du Pont, et placés sous celle des gouverneurs et receveurs du bailliage des Vosges.
Parmi les seigneurs voués qui tinrent du duc de Lorraine et du chapitre de Remiremont cette seigneurie, se trouvent Jean des Porcellets de Maillame (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), les sieurs de Bernier, Voillot, de Livron (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), de Baillivry et des Pilliers (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle).
Hagécourt relevait du bailliage de Darney. De 1790 à l’an IX, Hagécourt a fait partie du canton de Valfroicourt. La mairie a été construite en 1883, l’école des garçons en 1846, celle des filles en 1818. Son église, dédiée à saint Hilaire, relevait du chapitre de Remiremont qui percevait les deux tiers des dîmes. Valleroy-aux-Saules était annexe d’Hagécourt. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, l’église était dans le ressort du diocèse de Saint-Dié, doyenné de Jorxey. Elle paraît dater du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.


text:
Quand una còlha de fotbalistas bretons comença de pensar, benlèu que pels jacobins i a dangièr.
Ah los Bretons son realistas e nosautres ? O sèm ? O sèm en Occitanie ? E en Occitània sancièra ?
Quand la partidocracia francesa en Occitània nos explica un fum d'autres problèmas, fau tornar sus tèrra ; la lenga occitana es en dangièr car lo sistèma politic francés en Occitània es sotmetut a las leis parisencas e que lo personal politic es sotmetut.
E alara lo dangièr es indicat per aquel sistèma, son los autres, los refugiats, l'immigracion, segur que se los fasèm pas occitans, lor aprenèm pas la lenga del país Occitània, lo viure al país, seràn un pauc despistat per entendre melhor dins quin parçan o tombada son a vóler i viure o sobreviure... Mas serà pas l'Estat francés qu'o farà, nimai los afidats d'extrèmas en jacobinisme, mas serà una volontat occitana d'aver la lenga ensenhada a TOTES/AS, en tota libertat politica. Lo modèl catalan (Barcelona, Girona, Leida, Figueres, Tarragona, València, Palma, Vielha), qu'en Occitània, digun vòl importar, es çaquelà pron clar sul tèma. Doás associacions a Barcelona fan un trabalh d'integracion ambe la lenga catalana coma primièr veïcul.
Los Bretons son realistas, mas l'afica oblida d'indicar que lo vòt basco es plural, democrata, pacific, e sobretot costeja los 50 de cent dels vòts, en aguer quasiment eliminat los jacobins de las corsas electoralas francesas en Pays-Basque.


text:
La langue nissarte vue par un Montpellièrain Peire Azéma, ce dernier fut longtemps un des critique "sociaux" des aspects des langues du Midi de la France... Dans la droite lignée de De RICARD, il fut de cette frange extrème du félibrige de l'entre deux guerre qui se fourvoya dans l'occitanisme d'après 1945 ???
Individu douteux que ce Peire Azéma, auquel il faut tout de même donner la parôle pour avoir sa vision des choses & surtout ... comprendre l'état actuel de certaines choses à Montpellier !!
Aime tant vous hou dire davans qu'anés pus liont: legirés dins aqueste Gal (journal Montpelliérain) un poulit conte de Jousè Giordan, qu'es escrich en bona lenga niçarda. Ai ben dich: lou legirés, de bout en cima, sans n'en pèrdre un mot, e vous 'n regalarés. Serés mèma, belèu, un pauc estounats de legi tant aisidament lou niçard, e de troubà 'n el un goustous dialète de nosta Lenga d'Oc, e noun pas un patouès italian, couma disoun encara quauques sot-miòus.
Car n'i a quauques-uns qu’hou disoun, e fossa qu'hou repètoun. Es una de las milanta cràcas enventadas pèr de journalistas aparisenquits que n'en saboun pas mai; es un das noumbrouses esemples dau pastroulhage de noste ime naciounal pèr la mecanica centralisaira.
Contra aquela legenda, que serviguèt longtems, delai las Alpas, la causa de quauques irredentistas antifranceses, s'auboura la paraula de Cavour. Lou foundatou de l'unitat italiana recounouissiè que lou lengage niçard a pas qu'una analougia lionta emé l'italian; es à quicon proche lou de Marselha, de Touloun, de Grassa.
Ajustaren, nautres, qu’emé l'a de sas finalas femininas, baila belèu encara mai d'èr au parlà de Mount-Peliè. Sembla, antau qu'hou escriviè noste mèstre e amic l'Escoutaire, nosta lenga clapassièira se s'amusava un jour à se pimpà emé quaucas beloias italianas. Quaucas beloias, e pas mai: l'abilhage e lou cor restoun purament miejournaus. La parladura que brusis en riba de Paioun atestis la veritat istourica dau vièl noum tradiciounal: Niça-Cap-de-Prouvença.
Antau lou patrioutisme prigound de las prouvincias courregis lou patrioutisme esbroufaire des arlandiès de Paris; antau, maugrat lous pichots esprits, porta temouniage pèr la granda França.
Louvis XII dessoublidava las rancuras dau duq d'Ourleans; la Lenga d'oc, rèina tamben, venja pas las escornas fachas au patouès...
.


text:
IÈO Edicions que vien de publicar Limitas, un recuelh de novèlas de Bernat Bergé, Joan Bodon e Joan Claudi Sèrras, illustradas per Bernat Cauhapé.
Títol : Limitas
Autor : Bernat BERGÉ, Joan BODON, Joan Claudí SÈRRAS
Editor : IEO edicions
Data d'edicion : 2015
Genre : recuelh de novelas
Lenga : lengadocian
ISBN : 9782859105457
Tà'n saber mei
Que s’i parla de personatges en·hangats dens ua vita previsibla dinc au desespèr, acarats a ua realitat qui'us suberpassarà lèu. L'ascensor deu burèu tot d'un còp que'ns pòrta tà ua auta vita ; un ser, los ors de la tapisseria, au costat deu lheit, que desapareishen..


text:
(M. Sère, M. Canal)
Arrepic :
Cadira, ò mon Cadira
Splendor de puretath a mervelhós decòr
Qu’aimi a contemplar ath dessús de ta cima
Ta bèra crotz de boès béver le solèu d’òr
Cadira, t’emparas de mon còr.
Qu’aimi grabir tanben tas pentas renomadas
Ton polit còl d’Ajòs e sons aspècts cambiants
Plaèd’on sò vengut, en mas joenas annadas
Escotar la cançon de tons arrius d’argent
Cadira, t’emparas de mon còr.
Ren de mes seduisent que ton humbla cabana
Eth ser quan ven l’autona dab sas milas colors
Tandís qu’arretentish en totas tas montanhas
Eth bramament d’un cerv, devengut amorós
Cadira, t’emparas de mon còr.
Promenur estrantgèr, amic de la montanha
Quan ton regard s’enflama, rabith d’admiracion
Devant eth mont Cadira que la patz acompanha
Dab tots eths Comenjoèrs cantaràs la cançon
Cadira, t’emparas de mon còr.
Fermer


text:
José López Rega
José López Rega (Buenos Aires lo 17 d'octobre de 1916 e lo 9 de junh de 1989) que ho un òmi politic argentin, secretari deus presidents Juan Domingo Perón e María Estela Martínez de Perón (molhèr deu precedent). La soa influència suus dus que'u való lo chafre de Broish. Que fondè ua organizacion d'extrèma dreta batejada Aligança Anticomunista Argentina o Tripla A entà combàter l'ala esquèrra deu peronisme au mejan deu crime. A partir de 1975 qu'avó d'exilà's ; que ho detiengut aus Estats Units arron e que's morí en preson en Argentina dens l'espèra deu son procès.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 4 de març de 2014
Mots gascons: arna, arla, arlòt; mots catalans: arna, arlot, al·lot. O quin passar de l'arla tau gojat.
A cada còp que ns'encontram un mot d'etimologia desconeishuda, que'nse cau pausar la question se l'origina deu mot no'n poderé pas estar gascona. Lo mot arlòt qu'existeish plan en gascon, la significacion que n'ei òmi de mala vita, cocarro, gusmand, garlamand, escrocaire (Palay). Aqueste mot qu'a l'ahur d'un derivat afixat. En gascon (e pas sonque en gascon), que i trobam lo candidat com a supòrt de l'afix: lo mot arla qui serveish tà designar aqueth insècte qui's minja los teishuts. Per extension, aqueth mot arla que pòt designar d'autes insèctes guastadors e quitament la tinha. L'etimologia deu gasconisme arla qu'ei, segon jo, sharnèga, en combinar lo mot (h)ar qui significa vèrmi en basco e lo mot romanic lana (en gascon: lan). La locucion *'arlana, lit. vèrmi (de) lan, que seré a l'origina deus mot arla (arron la pèrta de la n intervocalica latina, caracteristica deu gascon) e deu son variant arna (qui a conservat la n latina). Aqueth variant dab n que s'arretròba autanplan en catalan com en occitan non-gascon, que n'ei l'unica forma deu mot en aqueras lengas (atestat en catalan peu sègle 14 ençà, probablament un occitanisme), dab la medisha significacion qu'en gascon.
En gascon, deu mot arla que deriva lo vèrbe arlar o meilèu arlà's qui significa estar desguastat (per las arlas). Tostemps en gascon, lo mot arlan(t) que significa pilhard, raubaire (Palay). Arlan(t) dab aquera significacion de pilhard que deriva d'arlar (e arlar d'arla) com lo mot poblan(t) e deriva de poblar (e poblar de pòble).
D'arlan(t)- arlan(d) que vien lo vèrbe gascon arlandejar qui significa pilhar, rapilhar (Palay) com ac hèn las arlas peus teishuts.
D'arla que vien lo mot arlòt: òmi aule, òmi de mala vita, cocarro, escrocaire. Com arna, arlot n'ei pas atestat en catalan sonqu'a partir deu sègle 14 segon lo GDLC. Lo mot catalan arlot qu'a o qu'avè la medisha significacion d'òmi aule, òmi de mala vita, eretada deu gascon. En particular, un arlot que's ditz en catalan d'un òmi qui viu au despens d'ua prostituta o sia, en gascon, un macarèu. Puish en catalan lo mot que's va préner la significacion mei aunèsta e simpla de gojat (o sia sinonime de noi en catalan), en pérde'n atau tota connotacion despreciativa qu'avè lo mot a l' origina. Lo noste mot qu'a aquesta significacion de gojat especificament en balear. La pronóncia balear(a) deu mot qu'ei exactament la medisha qu'en gascon landés, qu'ei a díser /allòt/, uei lo dia lo mot balear qu'ei grafiat al·lot en catalan contemporanèu.
Tà resumir, lo mot arlòt qu'ei un gasconisme clar, derivat afixat deu mot arla. Aqueth gasconisme qu'ei estat adoptat en mantua lenga europèa com l'occitan non-gascon, lo catalan, lo francés, l'espanhòu, lo basco, l'italian e l'anglés.
L'etimologia deu mot arlòt, identica a la deu mot gascon arla e deu mot au còp occitan e catalan arna, qu'èra demorada shens explic dinc a la parucion d'aqueste messatge. Per qué? Simplament pr'amor de la pòca consideracion e pòca coneishença a la lenga gascona de part deus romanistas, occitanistas inclús, enlugranats que demoran peus estudis de la "lenga deus trobadors" e de l'occitan dit "referenciau". Lo mot arla qu'ei de formacion tipicament gascona e qu'ei sonque deu lexic gascon. De segur, aquerò n'a pas empachat lo mot arlòt de viatjar e d'estar adoptat per totas aqueras lengas europèas de gran prestigi.
.
2 comentaris:
-
-
Encouère un article hère interessent.
You que-m regali en lége aquét blog!
- 31 de març de 2014 a les 11:07
-
-
Un arlòt en parlar de Brageirac es "un grappillon" deishat en brenhar e que pòt estar granhat mei tard.
- 3 de febrer de 2015 a les 19:45


text:
Tamanrasset
Tamanrasset, o تمنراست en araba, ei una vila d'Argeria situada en un oasi a 1.400 m d'altitud, en eth desèrt deth Sahara, en la cadia de montanes deth Hoggar. A 76.000 abitants.
Climat[modificar | modificar la font]
Eth mes mès caud qu'ei junhsega, damb 29,2°C de temperatura mejana e damb temperatures mejanes de 35,3°C e minimes de 23,1°C. Eth mes mès heired qu'ei gèr, damb ua temperatura mejana de 12,7°C e damb temperatures maximes mejanes de 20,1°C e minimes de 5,2°C. Era precipitacion anuau ei de 55 litres, e cada mes se registren pauques precipitacions. Eth mes mès plojós ei agost, damb 8,1 litres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Eth territòri ja ère abitat pendent eth tresau e quatau millenis avans dera nòsta epòca, coma ja se pòt vèder en es printures deth Hoggar, airau on Tamanrasset ei era pòrta de dintrada. Enquiath sègle XX, i demorave era etnia zeriba e es tuaregs, des quaus se considera era capitau.


text:
Categoria:Teoria deis ensembles
La teoria deis ensembles sèrve de fondament a la pus granda part dei matematicas actualas, e mai a la logica matematica e a l'informatica teorica. Ansin quasi tot article matematic se poiriá retrobar dins aquesta categoria. Pasmens i fasèm figurar unicament leis articles correspondent ai nocions especificas a aquesta teoria e ai nocions, au contrari, talament generalas qu'an finalament lor plaça qu'aicí.
Articles dins la categoria « Teoria deis ensembles »
Aquesta categoria conten los 17 articles seguents.


text:
Caudebec-lès-Elbeuf
Caudebec-lès-Elbeuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sul marge esquèrre de la Seine, comuna limitrophe de Elbeuf e del departament vesin del Eure.
Sur la rive gauche de la Seine, commune limitrophe d'Elbeuf et du département voisin de l'Eure.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Uggade a situat sus la via anciana #que condusís de Roan a París. De nombrosas descobèrtas archéologiques d'epòca anciana testifiquen de l'importància d'aquela station gallo-romaine. S'a exhumé dels sépultures, de las traces de bastit (thermes, fanum...), Aital coma de nombroses objèctes reculhits en los cavòts o collectés en un autre luòc : dels statuettes, de las monedas gauloises e romaines, de las bijoux, dels objèctes divèrses de la vida jornalièra e qualques armas. Entre aqueles objèctes, una « Vénus a gaine » descobèrta al sègle XIX a retengut l'atencion. Es una pichona poterie en representant una figura femenina dénudée amb un torque a l'entorn del còl, decorada de rouelles sul còrs e la longitud de las cambas. Se pòt i legir l'inscripcion en celtique : rextugenos sullias avvot #que segon los especialistas[1] Significa : « Rextugenos de fils de Sullias m'a fach ». Es doncas la signatura d'un potier, autor per en un autre luòc de nombrosas unas autras Vénus a gaine.
- Loys De Robersart a nomenat en comandant a Caudebec-lès-Elbeuf per Henri V de Angleterre en lo moment de la conquista del Normandie al Sègle XV[2].
- Lo bourg #èsser desservi pel tramvia de Elbeuf de 1898 a 1926.
- Uggade est située sur la voie ancienne qui conduit de Rouen à Paris. De nombreuses découvertes archéologiques d'époque antique témoignent de l'importance de cette station gallo-romaine. On a exhumé des sépultures, des traces de bâti (thermes, fanum...), ainsi que de nombreux objets recueillis dans les tombes ou collectés ailleurs : des statuettes, des monnaies gauloises et romaines, des bijoux, des objets divers de la vie quotidienne et quelques armes. Parmi ces objets, une « Vénus à gaine » découverte au sègle XIX a retenu l'attention. C'est une petite poterie représentant une figure féminine dénudée avec un torque autour du cou, décorée de rouelles sur le corps et le long des jambes. On peut y lire l'inscription en celtique : rextugenos sullias avvot qui selon les spécialistes[3] signifie : « Rextugenos fils de Sullias m'a fait ». C'est donc la signature d'un potier, auteur par ailleurs de nombreuses autres Vénus à gaine.
- Loys de Robersart est nommé commandant à Caudebec-lès-Elbeuf par Henri V d'Angleterre lors de la conquête de le Normandie au Sègle XV[4].
- Le bourg fut desservi par le tramway d'Elbeuf de 1898 à 1926.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre-Yves Lambert, La Lenga gauloise, edicion errance 1994.
- ↑ Pagina 341, tome II, Cartas dels Reis;de reinas e unes autres personatges dels corses de França e de Angleterre dempuèi Louis VII fins a Henri IV -Tirat archiu de Londres per Bréquigny e publicat pel Sr. Champollion-Figeac- París impremta reial MDCCXLVII -digitalizat per Google Books
- ↑ Pierre-Yves Lambert, La Langue gauloise, édition errance 1994.
- ↑ Page 341, tome II, Lettres des Rois;reines et autres personnages des cours de France et d'Angleterre depuis Louis VII jusqu'à Henri IV -Tiré des archives de Londres par Bréquigny et publié par M. Champollion-Figeac- Paris imprimerie royale MDCCXLVII -numérisé par Google Books


text:
Shirley Temple
Shirley Temple (Santa Monica, Califòrnia, lo 23 d'abriu de 1928 – Woodside, 10 de heurèr de 2014) que ho ua actritz e diplomata americana.
Qu'ocupè ua plaça particulara dehens l'istòria deu cinèma: que ho la purmèra mainada-estela a aver conegut un reclam internacionau, degut en grana partida a la soa filmografia de las longas. Que ho ua vertadèra icòna deus Estats Units de las annadas 30 e 40.
Biografia[modificar | modificar la font]
Aquesta gojata, filha de Santa Monica, qu'a interpretat mei de 40 filmes durant las annadas 1930. Qu'atirè l'atencion deu public: que memorizava perhèitament los passatges d'escripts.
Temple que comencè la soa carrièra aus tres ans, en apareishent dens doas serias de produccions de baish budgèt. Que signè dab la Fox de cap a la fin de 1933 après la soa aparicion dens Stand Up And Cheer dab James Dunn. Los sons contractes que ho esperlongats mantuns còps de 1933 a 1935, e que ho prestada a Paramount Pictures en 1934 entà trabalhar dens una seria pelliculas de succès. Durant quatre ans, los Estats Units que's passionèn peus sons filmes. Que ho la purmèra en arrecéber un Oscar per joens actors e aparéisher per aquò dehens lo Libe Guinness de Recòrds.
Lo ròtle de Dorothy dens Lo magician de Oz, interpretat per Judy Garland, e li èra en tot purmèr pas destinat. D'ua grana saviesa e entornejada d'ua familha aunorada, que metèt fin en la soa carrièra de cap a l'etat de 20 ans, en senteishent que lo son futur èra dens un aute lòc en dehòra de Hollywood.
Que's maridè dab l'actor John Agar lo 1945, aus 17 ans, e lo coble qu'avon ua filha, Linda Susan Agar lo 1948. Que divorcèn en 1950, data que coneguè l'òme d'ahars Charlie Black, dab qui e's maridè e deu quau prenguó lo nom de familha. Quan la coneguó, Charlie Black qu'arreconeguó qu'avèva pas jamei pas los sons fims. Dab Black, qu'avó dos hilhs: Lori e Charlie. Que demorè dab dinc a la soa mort d'un sindròm mielodisplastic lo 4 d'agost de 2005).
Après la soa carrièra dens lo cinèma, que s'impliquè en politica, dab lo Partit Republican. Que ho nomada, en 1969, delegada deus Estats Units auprès de las Nacions Unidas peu president Richard Nixon.
Lo 1974 e 1975, que ho membre deu comitat de direccion de The Walt Disney Company.


text:
Macaronesia
Macaronesia es lo nom collectiu de quatre archipièlas del Nord-Atlantic, mai o mens alunhadas de l'Africa e l'Euròpa continentalas, al larg de Portugal, Marròc fins a Senegal.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom ven del grèc uakάpwv, astruc e vῆσoι, illas qu'èra las "illas astradas", tèrme utilizat pels geografes per designar las illas a oèst de las Colomnas d'Ercules.
Administracion[modificar | modificar la font]
Geologia[modificar | modificar la font]
Pasmens que totas las illas de Macaronesia an una origina volcanica, la natura d'aquel volcanisme sonqu'es clara dins lo cas de las Açòres, qu'emergís dirèctament sus la dorsala centroatlantica. Per las autras archipèlas, se deduch l'existéncia d'uns punchs cauds dins l'ocean Atlantic. E mai, dins unas illas situadas sus la rusca de transicion continental-oceanica, coma Lanzarote e Fuerteventura, d'apòrt de material piroclastic podèt aver estat transportat cap a la superfícia del material sedimentari de la riba continentala.[2]
Paleomacaronesia[modificar | modificar la font]
Las ròcas mai ancianas de l'actuala Macaronesia se situan en Salvatja Granda, amb un edat de 27 milons d'ans, faser pensar qu'es la primièra illa del grop. Pr'amor, amb los sistèmas modèrnes de cartografia submarina, foguèron descubèrtas de sèrras e monts susmarins que presentan de provas qu'avián emergit. Aqueles monts susmarins datan del Paleogèn (64-25 Ma BP) deguts a l'activitat dels quita punchs cauds que mai tard faguèron naisser las illas d'ara que son Madèira e Canàrias. Un tresen punch caud auriá format l'archipèla del Sahara, entre Canàrias e lo Cap Verd, ara submergit. Fin finala, al sud de las Açòres s'encontra una autra archipèla formada sonque de monts submarins nomenada Gran Meteor. Los mai ancians d'aqueles montes submarins, Omonde (província volcanica de Madèira) e Lars (província volcanica de Canàrias) an mens 70 milons d'ans, qu'emergiguèron al Cretacèu. Aquó multiplica per tres l'edat estimat de l'esnsems de las illas macaronesians.[3]
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima macaronesican es determinat pels vents dominants, los alisis e lo siròc, los corrents oceanics (corrent de Canàrias) e per la latituda geografica. Va del clima occenic, temperat e umid de las Açòres e Madèira, fins al tropical suau amb pluviositat fòrça escaça e irregulara al Cap Verd.[2]
Flòra e fauna[modificar | modificar la font]
Las illas presentan d'ecosistemas unics compausats per una fauna e flòra endemica. Pasmens que fa pas partit geologicament del contiment african, la biodiversitat atenguèt las illas mercé a las vias aerianas e maritimas.[2]
S'i encontra los espandiments de laurisilva, un tipe de bòsc rèsta de l'èra terciària que cobrís de zonas de Madèira, Açòres e Canàrias e son de traças d'aqueles qu'existissian en zona mediterranèa abans las Glaciacions. Lo talh dels bòscs per far de fusta e de tèrras cultivablas provoquèt una granda reculada de la vegetacion nativa, mermant la laurisilva a de reduchs pichons. Çò que tanben se passa pel Dracaena draco, present en Canàrias, Cap Verd e Marròc, e amb una bona partida de la biòta de las illas, que son en dangièr greu d'atudament.
La flòra varia en funcion de l'altutud e de l'exposicion o non als vents umids alisis, venent del nord-èst. Atal, en Canàrias per exemple, se distinguisson d'estatges bioclimatios plan diferencats:
- Zona bassa. Que tanben se divisa en una cencha costièra dominada per l' Euphorbia balsamifera, l' Euphorbia aphylla o lo Tamarix canariensis fins a 100 m e, al delà, los ensems xerofitics, formats per Euphorbia canariensis, Launaea arborescens, Senecio kleinia, Aeonium, Dracaena draco e Phoenix canariensis.
- laurisilva. Apareis dins aquelas illas amb de montanhas sufisentament nautas per generar la mar de nívols, plan sovent suls penjals septentrionals entre 600 e 1500 m. Las lauracèas ne son las plantas predominantas, acompanhadas de Filicopsida, sàlvias e cineràrias, e tanben bruga blanca e Myrica faya.
- Pineda. Lo Pinus canarAunque cobija poco sotobosqueiensis es la principala espècia e pòt èsser present fins a 1900 m d'altitud. Pasmens se lo sotabòsc es pauc ric apareisson Adenocarpus, Cistus symphytifolius o Micromeria.
- Montanha Nauta. Las zonas de las simas de las illas amb montanhas mejanas presentan una vegetacion arbustiva formada per fòrça endemics.[4]
Illas[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 (pt) Estatisticas de Portugal
- ↑ 2,0, 2,1 et 2,2 (es)La Macaronesia (Consideraciones geológicas, biogeográficas y paleoecológicas) Francisco García-Talavera C.
- ↑ (es)Fernández-Palacios Jose María; Relictualismo en Islas oceánicas. El Caso de la Laurisilva Macaronésica in Scientia Biodiversitatis [PDF] ed: Raimundo Real y Ana Luz Márquez issn 978-84-692-5169-0
- ↑ (es)David Bramwell, 1997, Flòra de las islas canarias. Guía de bolsillo. ed: Editorial Rueda, Madrid, isbn 84-7207-102-2, p:3-17}}


text:
Pèça de teatre - Tot public
Catharsis Sound Maquina conta la "Crosada Albigesa" per l'aventura d'una còla de cinèma engatjada per realizar un film sus aquel sicut. L'accion comença a l'ora del montatge definitiu, al moment ont la realizatritz deu amassar quatre menas de documents : - los sits patrimonials que pòrtan la memòria istorica de l'eveniment - las entrevistas d'un istorian especialista - lo registrament de "La Canson de la Crosada", una de las òbras bèlas de l'Occident medieval - un dessenh animat que "slama" las reaccions provocadas pel viradís del film. Per dinamizar aquela soma documentària, la realizatritz causís de la distribuir a l'entorn d'una faula, aquela de Miladieu. Es un personatge picaresc que foguèt lo testimòni involontari de l'epopèia. L'azard a volgut que Miladieu siá lo bofon de Simon de Montfort (lo capmèstre militar de la Crosada). La necessitat farà que deurà contar aquela tragedia del biais d'un joglar borlesc . E lo mistèri decidirà que viurà lo "Montsegur catar" del costat de l'esperança. Aquela faula de Miladieu es filmada en viu dins l'estudiò de montatge. La maquinariá, qu'encapa e tracta las donadas, o fa amb una eficacitat incresabla, e personatges de l'istòria e personatges de la ficcion contemporanèa son preses dins lo revolum del mite intemporal del "país (dich) catar".
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Ajuda:Ligam interlenga
Wikipèdia es un projècte multilingüe ; cada lenga a son wiki pròpri, distint dels autres (vejatz Wikipèdia:Coordinacion multilingüa per la lista). Un ligam interlenga es un ligam que mena d'una pagina dins una lenga a una pagina dins una autra lenga. La majoritat dels ligams interlengas servís a listar dins un quadre a esquèrra de la pagina totas las lengas qu'an una pagina sul meteis subjècte.
Somari
Ligams interlengas a esquèrra de la pagina[modificar | modificar la font]
A esquèrra de cada pagina de Wikipèdia pòt aparéisser un quadre Autras lengas qu'ofrís una lista de ligams sus d'autras lengas. Aqueste sistèma permet d'establir una abondància de ligams entre las diferentas lengas de Wikipèdia. Lo visitaire que legís mai d'una lenga vei atal immediatament se lo subjècte que l'interèssa es tanben tractat dins d'autras lengas, e i accedís aisidament.
En mai dels articles, se liga las categorias, las paginas d'ajuda, las paginas de règlas, las paginas d'utilizaire, etc. Se liga tanben los modèls, mas se cal avisar de particularitats tecnicas dels modèls (vejatz capítol çaijós).
Sintaxi[modificar | modificar la font]
Per far aparéisser un ligam interlenga dins lo quadre a esquèrra de la pagina, cal inserir un ligam de la forma
[[còde de lenga:títol estrangièr de la pagina]]. Lo còde de lenga es estandardizat per l'ISO 639-1 :
oc per l'occitan,
de per l'alemand,
en per l'anglés,
nap pel napolitan, etc. Qualques lengas an dos còdes, per exemple lo chinés simplificat e lo chinés tradicional. Los còdes dels wikis que correspondon pas a una lenga son documentats dins Ajuda:Ligam interwiki.
Atal, aquesta pagina conten los ligams interlengas seguents :
[[ar:مساعدة:حلقات اللغات]] [[de:Hilfe:Internacionalisierung]] [[hu:Segítség:Nyelvközi hivatkozások]] [[yi:הילף:אינטערוויקי לינק]]
Particularitat dels ligams interlengas dels modèls[modificar | modificar la font]
Se un modèl conten un ligam interlenga, alara aqueste ligam es inclús dins totas las paginas qu'utilizan lo modèl, generalament aquò es pas lo resultat volgut. Per afichar de ligams interlenga sens qu'aparescan dins totas las paginas ont s'utiliza lo modèl, cal metre los ligams interlenga entre las balisas
e
.
Exemple[modificar | modificar la font]
- (demòra de còde afichat pel modèl)
- [[Categoria:Modèl]]
- [[en:Template:Imdb name]]
- [[de:Template:Imdb name]]
-
Plaçar aqueste còde que conten los interwikis (e las categorias eventualas) a la fin de vòstres modèls, sens sautar de linha ni inserir cap de blanc entre la fin del còde del modèl e la balisa  . Metre los ligams interwikis e las categorias dels modèls sus de linhas separadas.
Convencions[modificar | modificar la font]
La presa de decision suls ligams interlengas e las categorias estipula que los ligams interlengas son escriches en fin d'article, aprèp las categorias de las qualas son separats d'una linha blanca, cadun sus una linha, per òrdre alfabetic dels còdes.
Se crèa solament de ligams interlengas cap a d'articles qu'existisson dins las autras lengas.
Mantenença automatica[modificar | modificar la font]
Amb la multiplicacion de las lengas disponiblas, los ligams interlengas son pas de bon manténer a jorn. Aqueste prètzfach es generalament complit per de bòts, se los ligams son coerents.
Çaquelà, cal una amòrça al bòt. Prengam un exemple. Partissèm de la suposicion que l'article Victor Hugo aja pas encara cap de ligam interlenga. Vos cal alara apondre un ligam cap a, per exemple, lo meteis article en anglés (amb
[[en:Victor Hugo]]) e dins l'article en anglés, fasètz çò meteis mas cap a l'article en occitan (amb
[[oc:Victor Hugo]]). D’aqueste biais, se tot lo mond procedís atal, totes los articles equivalents seràn estacats al minimum a l'article anglés. Alara demorarà pas pus al bòt que de seguir aquestes diferents ligams e de los apondre dins l'article Victor Hugo sus la Wikipèdia en occitan, sus la Wikipèdia en alemand, etc.
Qualques autres espleches que los bòts son o son estats utilizats. Atal l'Interwiki-Link-Checker es un esplech que s'utilizèt per trobar las paginas del meteis títol disponiblas dins mantuna lenga mas pas religadas.
Ligams interlengas dins la pagina[modificar | modificar la font]
Per inserir un remandadís cap a un article de Wikipèdia dins una autra lenga, cal far precedir lo còde de lenga del caractèr
:.
[[:en:Victor Hugo]]balha : en:Victor Hugo
[[:en:Victor Hugo|Victor Hugo]]o
[[:en:Victor Hugo|]]balhan : Victor Hugo
Aqueles remandadisses s'utilizan rarament e son puslèu desconselhats quand l'article existís pas en occitan mas existís dins una autra lenga. Val mai d'utilizar lo modèl {{ligam}}. Permetrà:
- de senhalar la pagina coma inexistenta en occitan, çò que constituís una « crida » a la crear
- de remandar cap a la pagina existenta dins una autra lenga.
Se mentretant la pagina en occitan es creada, lo ligam redirigirà dirèctament cap a aquesta pagina.
Exemples :
{{Ligam| Al Gore | lang=en}}balha Al Gore
. La pagina en occitan existís, lo ligam renvia cap a ela.
{{Ligam| Marie Ragghianti | lang=en}}balha Marie Ragghianti (en)
. La pagina en occitan existís pas, doncas ligams doble.


text:
Comencèt la siá carrièra professionala coma modèl publicitari e, après, coma integrant de la companhiá musicala Ziegfeld Follies de Florenz Ziegfeld. Après se maridar amb lo milionari Edgar James, se transportèt a demorar en Hollywood. A començaments dels ans 1930 participèt a papièrs segondaris en òbras coma City Streets (1931) de Rouben Mamoulian amb Gary Cooper e Sylvia Sidney, o The Kid from Spain (1932) de Leo McCarey al bòrd de Eddie Cantor.
Lo 1936 joguèt amb Charlie Chaplin, en lo film Modern Times (1936), la darrièra pellicula qu'apareis "Charlot" coma personatge, e posteriorament en d'autras produccions de Hollywood. Après lo rodatge de la pellicula se maridèron en una ceremònia secrèta. Quatre ans tornèron après rodar amassa un nòu film, Lo Grand Dictator (1940), pellicula critica contra lo nazisme alemand e, per estenduda, contra totes los fascismes e dictaturas. Ambedós títols conforman doas de las òbres de mèstres del genial director, la que causa evitèt pas qu'aquel meteis an se trinquès lo matrimòni.


text:
Aquò farà 33 annadas que lo CAOC de Barcelona ajuda Arièja e Occitània per aver lo son fuòc de Sant-Joan, quasiment oficial. I aurà agut un fum de frens, de tot estilh…
De Montsegur a la debuta, puèi de Montferrièr (perqué lo cònsol ancian èra engatjat en nacionalisme francés, e en reson politic pel poder jacobin, lo telefòne arabe dels republicans telefòna l’extrèma-dreita, e qu’aiçò èra incompadible aver una bona organizacion).
Uèi, a Montsegur lo cònsol e la comuna ne vòl de la fèsta e dels simbòls que pòrta viu e franc lo CAOC. Ara, Montsegur es tornada als poders occitans classics. Es una granda novèla que cal espandir al pus bèl.
Donc la messa occitana (per la bona novèla) i serà tanben, çò que podrà estonar vist lo luòc e lo fait qu’es l’integrisme catolic e vaticanesc qu’an cremat e condamnat las populacions dels Bons Cristians de Montsegur. Uèi es la Glèisa vaticanesc qu’a un pauc cambiat (Vatican II), malgrat tot çò que podèm aver coma inquietud ambe lo Vatican de uèi.
Mas la messa serà occitana, l’avesquat aurà fait progrès sul tèma, lo camin de Damasc z’an volgut prendre, ambe d’ajudas çaquelà. Es benlèu un exemple de seguir pels republicanistas e nacional-expansionistas franceses ? Car se la Glèisa catolica i es arribada a Montsegur-Foish-Pàmias, segur que zo podràn d’autres integrismes fabricats per la civilizacion de lenga francesa, lenga imperiala, la lenga monopolistica.
Bon, avètz comprès, anirai pas a la messa, es pas question de lenga çaquelà. La rason me l’a donat los aujòls de familha, e mon vilatge d’origina.
Anirai çaquelà perqué lo programa amerita tot lo vòstre interès :
17:00h Sortida dels ciutadans occitans e catalans de cap al vilatge
18:00h desfialat dels graulhèrs, tamborinaires e diables.
19:00h ora de la messa o del JT d’arte-tv (cal causir)
(podrèm segur trapar de qué minjar en vilatge, mas caldrà reservar… l’alberga es del minjar biò, li cal preparar las demanda. Reservatz pron d’ora)
Quora van tornar pujar es tanben un moment important, que cal pas mancar dins aquesta Val Pirinenca simbolica.
21:30h Al Prat dels Cremats, la fèsta debuta, ambe los fuòcs e las musicas de cada banda dels Pirinèus. Es una fèsta pirinenca… mas serà pas perqué es l’annadas dels Pirinèus, mas simplament perqué se fa coma cada annada.
Per organizar aiçò lo CAOC de Barcelona a mobilizat un fum d’entitats de tot escantilh (i fauta justa lo Conselh General d’Arièja e lo Conselh Regional de Miègdia-Pirinèus – serèm alara estonats els que ne vòlon dels Pirinèus…).
-°-
E a Tolosa, sense cap elicòpter, lo Delegat de la Generalitat de Catalonha podrà arribar a l’Ostal d’Occitània.


text:
L’IRA CIONAU visava l’importanta comunautat britanica d’Aquitània e sei possessions.
L’IRA CIONAU (Irish Republican Army – Communauté irlandaise d’Outre-mer Nationaliste Anti Unioniste, segond son nom francés) s’es fargada dins lei nombrós establiments irlandés dau còr de vila de Bordèu. Sei recampaments se fasián totjorn en d’oras precisas, entre 18h et 22h sota lo nom escondut d’Happy Hour, onte recrutavan totjorn que mai, se servissent de l’arcòl pauc carivend per enrotlar de predas eissudas dau mitan deis estudians girondins.
Sa tòca èra de far petar lei residéncias dei « colons » britannics per portar la batèsta per restacar l’Isla d’Irlanda en una sola entitat au còr d’Aquitània. Demandavan tanben que la carriera Saint James de Bordèu prengue lo nom de « Naomh Séamus ».
Lo menaire d’aquest grop, Marçau Carraigher, es estat mandat en detencion provisòria e sa colleccion de Whiskey sasida per analisi.
L’establiment ben conoissut de re-integracion per lo trabalh de la Villa Rouge a Montpelhier s’es prepausat per aculir leis inocents enrotlats de fòrça dins aquela entrepresa terrorista. S’es tanben declarat interessat per recampar la collection de Whiskey de Marçau Carragher, dins l’espèra de son jutjament.
Lo PNO declara qu’a ren de veire dins aquel afaire.


text:
11 septembre 2014
En exclusivitat per Manaset, la ministra de la cultura nos explica las posicions del govèrn sus las lengas regionalas.
Manaset : Quina va èsser la politica del govèrn per la lengas regionalas dins los meses que venon ?
Fleur Pellerin : Tornam dobrir lo chantièr que foguèt un pauc delaissat pel govèrn precedent.
(suite…)
2 avril 2014
Lo concèrt de Lluis Llach improvizat ièr de ser sus la plaça de La Concòrda reüniguèt dezenas de milierats de personas. L’artiste catalan a acceptat de sortir especialament de sa retreta per venir sosténer son amic de totjorn.
« Es un grand jorn pel pòble catalan, declarèt lo cantaire, que pel primièr còp dempuèi 1714 un representent nòstre accedis a la fonccion de primièr ministre. » Pertot dins Catalonha, de manifestacions espontanèas de sosten a Manuel Valls se son debanadas, al crits de « Matinyó Independència ! ». Per milièrs, de Catalans avián fait lo viatge cap a Paris per assistir a aquel concèrt excepcional.
(suite…)


text:
Rosetta (sonda)
Rosetta es una sonda espaciala, e a l'encòp tanben lo nom d'una mission, de l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA). Son objectiu principal es de reculhir de donadas sus la composicion del clòsc de la cometa Choriómov-Herassymenko e sus son comportament còsta lo Solelh. Son nom li ven de la Pèira de Roseta que l'idèa es que l'engenh ajudarà a collectar pro d'entresenhas per comprendre las primièras etapas de la formacion del Sistèma Solar. A mai s'es la seisena sonda a observar una cometa a una distància febla, es pr'aquò la primièra a se situar en orbita a l'entorn d'aquesta e a depausar una sondeta aterradoira sus son nogalh.
L'aparelh qu'aviá una massa iniciala de tres tonas, foguèt lançat dempuèi Kourou per una fusada Ariane 5 G+ lo 2 de març de 2004. Aviá coma objectiu de se plaçar en orbita a l'entorn de la cometa e puèi, aprèp una fasa d'observacion de maites meses, deviá mandar Philae, una sondeta aterradoira de 100 kg, per tal que se pausèsse sus la susfàcia de la cometa per n'analisar la composicion de son sòl.
Mai de 10 ans aprèp sa partença, lo 6 d'agost de 2014, la sonda espaciala se placèt finalament en orbita a l'entorn de Choriómov-Herassymenko.
Instruments scientifics de l'orbitador[modificar | modificar la font]
La carga utila de l'orbitador compren onze instruments scientifics que tenon una massa de 165 kg:
- ALICE (Ultraviolet Imaging Spectrometer) es un espectromètre imatjador ultraviolet semblable al que foguèt embarcat sus la sonda New Horizons destinat a analisar la composicion de la comèta, de sa coa e la produccion d'aiga e mai de monoxid e dioxid de carbòni del nogalh. D'un pes de 3,1 kg, aqueste instrument fabricat als Estats Units consoma 2,9 W.
- CONSERT (Comet Nucleus Sounding Experiment by Radiowave Transmission) es un sondador radiofrequéncia concebut per estudiar l'estructura intèrna del nogalh.
- COSIMA (Cometary Secondary Ion Mass Analyser) es un espectromètre de temps de vòl que deu analisar la composicion dels grans de pols emeses per la comèta pr'amor de determinar se sont organics o pas.
- GIADA (Grain Impact Analyser and Dust Accumulator) deu mesurar lo nombre, la massa, la distribucion dels vectors de dispersion (velocitat, direccion) dels granets de pols escampats per la cometa e reflectits per la pression de radiacion.
- MIDAS (Micro-Imaging Dust Analysis System) a per tòca d'estudiar la talha, la forma e lo volum de las particulas a l'entorn de la cometa.
- MIRO (Microwave Instrument for the Rosetta Orbiter) es un radiotelescòpi que foncionan dins la benda millimetrica e submillimetrica, qu'a per foncion mai que mai de determinar la temperatura de la susfàcia e de distinguir las parts de la susfàcia cobèrtas de particulas de pols e de glaç, qu'aquestas informacions son primordialas per tal de determinar los lòcs d'aterratge mai propicis.


text:
Crisi dei missils de Cuba
La crisi dei (/dels/deus/daus) missils de Cuba foguèt una crisi internacionala majora de la Guèrra Freja que se debanèt entre lo 14 e lo 28 d'octòbre de 1962 a prepaus dau desplegament de missils sovietics sus l'illa de Cuba. Manquèt d'entraïnar una guèrra nucleara entre leis Estats Units d'America e l'Union Sovietica. Après un periòde de tensions extrèmas entre lei dos blòts, s'acabèt per un compromés entre Washington e Moscòu sus la retirada recipròca de missils desplegats a Cuba e en Turquia e sus l'assegurança estatsunidenca de pas reversar lo regime cuban de Fidel Castro. Favorizèt tanben lo melhorament dei relacions entre Estatsunidencs e Sovietics e l'establiment de la Destenduda fins a la fin deis annadas 1970.
Somari
Contèxte de crisi entre lei dos blòts[modificar | modificar la font]
Aquela crisi aguèt luòc dins l'encastre d'una tièra de crisis importantas entre lei dos blòts e egalament au sen dau camp comunista. D'efècte, a partir de 1956-1957, la politica de destalinizacion menada per Nikita Khrushchov acomencèt de crear de tensions importantas entre l'URSS e la China Populara — qu'anavan s'acabar per la rompedura oficiala entre lei dos país en 1965. Dos elements i aguèron un ròtle important. Lo premier èra lo refús dei Sovietics, d'ara endavant desirós de melhorar sei relacions ambé Washington, de sostenir lei revendicacions de Pequin sus Taiwan ocupada per lei nacionalistas chinés e protegida per la flòta estatsunidenca. Lo segond èra lei criticas virulentas de Mao Zedong còntra la politica intèrna de Khrushchov que foguèt accusat de menar una còntra revolucion. Ansin, a partir de 1958, lei Sovietics deguèron faciar la pression diplomatica chinesa per gardar la direccion e l'iniciativa au sen dau blòt socialista. Aquò aumentèt lei riscs de subrenquant regardant leis afaires internacionaus.
Òr, a partir de 1958, après un periòde de calme relatiu consecutiu a la mòrt de Ïosif Stalin en 1953, divèrsei crisis se debanèron tornarmai entre lei dos blòts a prepaus de l'estatut de Berlin e dei susvoladas d'avions espions U-2 estatsunidencs au-dessús dau territòri sovietic. Regardant la premiera, la situacion, ja complicada dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945[1]), se compliquèt tornarmai lo 27 de setembre de 1958 quand Khrushchov menacèt de negociar dirèctament l'avenidor de Berlin ambé la Republica Democratica Alemanda (RDA) puei de signar una tractat de patz separada. Aquò menaçava la posicion occidentala dins Berlin-Oèst e lei relacions se desgradèron dins lo corrent de l'annada 1959 maugrat un viatge de Khrushchov ais Estats Units.
En 1960, la crisi s'agravèt quand Khrushchov exigiguèt l'aplant dei susvoladas d'avions U-2 sus lo territòri sovietic après la destruccion d'un aparelh lo 1èr de mai e la captura de son pilòt. Lo president Eisenhower deguèt acceptar mai lei tensions demorèron importantas. En 1961, la bastida de la Muralha de Berlin permetèt de reglar la crisi de Berlin mai foguèt l'ocasion per leis Estatsunidencs de marcar de ponchs dins la lucha ideologica entre lei dos blòts.
Causas[modificar | modificar la font]
Après aquelei doas crisis, la Guèrra Freja s'orientèt alora vèrs Cubaideologia onte leis Estatsunidencs èran inicialament en dificultat. D'efècte, dempuei 1960, lo govèrn de Fidel Castro, arribat au poder après lo reversament de la dictatura de Batista, aviá començat de se raprochar de Moscòu. D'efècte, en fòra de l'eliminacion d'un aliat de Washington, Castro se turtèt rapidament a l'ostalilitat americana après lo començament de sei premierei reformas qu'entraïnèron l'expropriacion de companhiás estatsunidencas. Divèrsei temptatives foguèron alora menadas per reversar lei comunistas cubans. Pasmens, mau capitèron, especialament lo desbarcament de la Baia dei Pòrcs (abriu de 1961), mai causèron una preocupacion importanta dei Cubans e dei Sovietics a prepaus de la subrevida dau regime revolucionari de l'illa.
Lo 2 de setembre de 1962, un acòrd de renfòrçament de l'ajuda militara sovietica au govèrn cuban foguèt donc anonciat. Dins l'encastre d'aqueu sostèn, 42 000 òmes e d'armas nuclearas estrategicas e tacticas i foguèron mandadas. Dins aquò, tre lo 4, lo president Kennedy anoncièt lo refús estatsunidenc d'acceptar l'installacion de missils sovietics sus l'illa. Ansin, quand un avion U-2 descurbiguèt la preséncia de missils de portada lònga en cors d'installacion sus lo territòri cuban, una crisi novèla comencèt.
Debanament e conclusion[modificar | modificar la font]
Tre lo començament de la crisi, Kennedy refusèt d'ordonar una invasion de Cuba per lei fòrças estatsunidencas ò lo bombardament dei missils en causa de la preséncia de tropas sovieticas e dau risc de generalizacion dau conflicte. En plaça, acomencèt una lucha diplomatica e ordonèt solament lo blocus navau de l'illa. Puei, lo 22, anoncièt publicament l'existéncia deis armas nuclearas sovieticas desplegadas a Cuba entraïnant una aumentacion grèva dei tensions. Pasmens, a partir dau 24, un començament de solucion apareguèt quand un convòi de naviris sovietics s'entornèt sensa assaiar de rompre lo blocus[2]. Puei, entre lo 26 e lo 27, de cambis entre Kennedy e Khrushchov permetèron de finalament trobar una solucion definitiva que foguèt adoptada lo 28. D'un caire, lei Sovietics acceptèron de retirar sei missils installats a Cuba. D'autre caire, leis Estatsunidencs acceptèron de retirar sei missils installats — èran ja considerats coma obsolets per l'armada americana — en Turquia. En mai d'aquò, acceptèron de pas reversar lo regime de Fidel Castro. Per la seguida, lo blocus navau foguèt levat lo 20 de novembre.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La crisi e son reglament foguèron considerats coma una desfacha diplomatica sovietica e la posicion de Khrushchov foguèt criticada per lei Chinés e afeblida au sen deis institucions sovieticas. Au contrari, lo prestigi de Kennedy foguèt renfòrçat. Pasmens, maugrat lo retirament de sei missils, lo govèrn sovietic obtenguèt de concessions de remarca ambé la retirada recipròca dei missils estatsunidencs de Turquia e lo mantenement dau regime comunista de Cuba. Encoratjèt tanben lei Sovietics d'aumentar seis armaments per establir un equilibri estrategic ambé leis Estats Units qu'anava favorizar lo desvolopament de la Destenduda entre lei dos blòts.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Guèrra Freja.
- Estats Units d'America.
- Union dei Republicas Socialistas Sovieticas.
- Cuba.
- John Fitzgerald Kennedy.
- Nikita Khrushchov.
- Fidel Castro.
- Arma nucleara.


text:
Aquesta es una lista dels personatges segondaris de Winx Club.
Personatges aliats Edit
- Kiko: Es lo pichon conilh blau que Bloom a coma mascòta. Es doç, afectuos, tendre e leial a las Winx.
- Mike e Vannesa: son los parents adoptius de Bloom, e son de la Tèrra. Vanessa a una botiga de flors e Mike es pompièr.
- Knut: Es un garamauc qu’al principi èra aliat de las Trix e s’alièt après amb las Winx e los especialistas a la fin de la sason 1. Apareguèt coma personatge extra a la fin de la sason 2.
- Mirta: Es una gojata qu’al principi estudiava a Tor de Nívols coma masca e après se’n anèt estudiar a Alfea coma fada. Après las sasons 1 e 2, Mirta arribèt a aparéisser coma un personatge extra.
- Arthur: Es lo fisèl can que Roxy a coma mascòta.
- Peppe: Es un anet mainatjon color violeta e amb una carbata roja, e crei qu’es lo filh ďIcy. Pendent la sason 1, Peppe èra aliat de las Trix, amassa amb Riven e Knut, fins donar una baralha contra Kiko. Mas quand Peppe descobriguèt que la siá maire e las siás tantas (Darcy e Stormy) èran fòrça dolentas, prenguèt la decision de s’aliar amb las Winx e los especialistas per deténer las Trix, se reconcília ailà amb Kiko e se fan ďamics, e mai se acompanha a la fin las Trix en lo sieu puniment, doncas que Peppe se voliá pas se separar de la siá maire. Peppe apareis solament en la sason 1.
- Tressa: Es la cosina sirena de Layla, e filha del rei Neptun e de la reina Liggea. A la sason 3, ela li demandèt a las Winx que ľajudèsson a rescatar la siá maire e o atenhon.
- Sibylla: Es la fada de la justícia de la Tèrra. Ela tracte de guarir Duman de la siá malautiá, mas poguèt pas trobar lo suenh. Sibylla apareguèt solament en la sason 4.
- Princessa Galatea: apareis a la sason 3. Es la princessa de Melodia, la planeta de Musa. Musa ganha lo sieu Enchantix en la salvar del fuòc creat per las Trix.
- Princessa Krystal: es una fada qu’a de poders sanatius e es de la meteissa planeta que Flora, Linphea. En la sason 5 ela salva Helia de ľatac de las Trix, ensaja après far recuperar la memòria a Sky mas fracassa.
- Maia: Es una bruèissa qu’abita a Pyros e ajuda Bloom a ganhar lo sieu Enchantix. Maia apareis solament a la sason 3.
- Macy: Es la sòr mendre de Mitzi. Macy es una mainada pichona fòrça timida, doça, amistadosa e comprensiva. Ela ajuda a las Winx a obténer los poders del magic lilac qu’apareis a la sason 5 (unica sason qu’apareis Macy).
- Reina Morgana: es la reina de las fadas de la Tèrra e maire de Roxy. Après la batalha amb los Mascs del Cercle Negre li daissa lo tròn a Nebula e tòrna dins la Tèrra amb la siá filha e lo sieu marit Klaus.
- Klaus: Es lo paire de Roxy, marit de Morgana e proprietari del al bar Frutti Music. A la fin, mercés a Morgana, recupèra los remembres ďela que li èran estats esborrats pels Mascs del Cercle Negre.
- Omnia: Es la gardejadora suprèma del Sirenix, e apareis pel primièr còp al capítol 13 de la sason 5 nomenat ’’Fadas Sirenix’’ ont autreja lo Sirenix a las Winx e es la gardejadora de ľOcean Infinit.
- Rei Erendor: es lo paire de Sky e rei ďEraklyon, es portar amb lo sieu filh e gaireben totjorn s’opausa a las siás decisions, al principi aprovèt pas lo sieu amor amb Bloom, mas o apròva ara.
- Reina Samara: es ľesposa del rei Erendor e maire de Sky, jamai s’interpausa en las decisions de lo sieu espós, gaireben jamai parla doncas que lo sieu marit es un òme en dominant.
- Rei Radius: es lo rei de Solària e paire de Stella, en la sason 3 foguèt emmascat per la marca de Valtor mas per astre lo liberèron a temps. En la sason 5, Tritannus activa lo pilar de lum en causant que i aja un eclipsi en tota la dimension magica, e los abitants de Solaria amendrisson lo sieu poder. Al rei Radius ľesperava una mòrt lenta mas a la fin pas morís.
- Reina Luna: es la maire de Stella e esposa del rei Radius, la siá primièra aparicion es a la sason 5.
- Rei Oritel: es lo paire de Bloom. El foguèt congelat en la dimension Obsidiana pendent 16 ans fins que las Winx jonguèron las siás fòrças e salvèron amassa amb tot Domino. Fasiá partida anteriorament de la Companhiá de la Lutz amb la siá femna, la reina Marion, entre ďautras.
- Reina Marion: es la maire de Bloom. Foguèt paissièra en una espasa per un sortilègi que las tres mascas ancianas lancèron a ela e foguèt aital pendent 16 ans amassa amb totas las gents de Domino, mas las Winx la salvèron tanben. Fasiá partida tanben de la Companhiá de la Lutz amb lo rei Oritel e ďautras.
- Hagen: es un forjador ďespasas, èra lo melhor amic ďOritel e Marion fins qu’eles desapareguèron, faguèt partida tanben de la Companhiá de la Lutz (apareis solament en la primièra pellicula, Winx Club I : Lo secrèt del reialme perdut).
- Las fadas etericas: son las fadas qu’ofriguèron a las Winx los Dons del Destin. Se crei qu’elas son de nivèl Infinitix e apareguèron solament mercés a la crida de la directora Faragonda.
Enemics segondaris Edit
- Mandragora: A la pellicula Winx Club I : Lo secrèt del reialme perdut una masca-insècte, Mandragora, met Riven jos un sortilègi e li fa èsser un espion de las ombras, mas Bloom, Daphne e Sky la pòdon derrotar.
- Mitzi: Es una gojata umana consentida e fòrça sanona. Ela demòra en la tèrra, a estada ľenemiga de Bloom pendent tota la siá vida, Mitzi tanben aissosa Stella perque ambedoas lutavan per Brandon pendent la sason 4. Ela a doas amigas e una sòr mendre nomenada Macy.
- Princessa Diaspro: es un personatge qu’apareis fòrça paucs còps en la sèria. Es de la planeta Eraklyon e ľex-nòvia de Sky. Es una dels mai respectats de la planeta Eraklyon, mas es tanben una gojata consentida. En la tresena sason ela s’alia amb Valtor, quala li dona una potinga perque Sky s’enamore ďela çò que fa que Sky pèrda ľamor cap a Bloom, totun mai tard lo sortilègi se trinca en causant que la princessa siá faidida ďEraklyon. En la sason 5 Diaspro ajuda a remembrar la memòria a Sky mas el revèla qu’ela parla totjorn de se meteissa. Possiblament Diaspro e la princessa Krystal son ďamigas. Diaspro es fòrça bèla mas la siá actitud fa que s’aluenhen ďela.
- Princessa Amentia: es una dels governants mai reconeguts de las Tutas Prigondas. Es dura, estricta e justa, e a pas pietat suls enemics o traïdors als qu’ela punisca. S’enamorèt de Brandon e mai se lo vegèt a pena, mas quand va respirar una ròsa arròs encantat ďAmore entre lo sieu ramelet de ròsas rojas, li caliá maridar amb lo sieu vertadièr amor, Sponzus. Amentia apareguèt solament en la sason 2, qu’a la fin ďaquela, Amentia e Sponzus sòrton en barant amassa dins una fèsta ďAlfea.
- Tecno-ninjas: Son un grop de ponhedor ďEraklyon qu’avián un complòt contra la princessa Diaspro, e la capturan. Mas apareisson après Bloom, Sky, Brandon e Flora per la rescatar (malgrat qu’ela siá una marrida persona) e atenhon convéncer los Tecno-ninjas de pas seguir en sequestrant mai de gents importantas ďEraklyon. Aquestes personatges collectius apareguèron solament en un episòdi de la sason 2.
- Comtessa Cassandra: es una dolenta femna que faguèt un pacte amb Valtor, ela voliá se maridar amb lo rei Radius, paire de Stella e governar Solària perque lo solelh tòrne pas brilhar dins la planeta, mas los sieus plans son frustrats. La Cassandra apareguèt solament en la sason 3.
- Quimera: Es la dolenta filha de la comtessa Cassandra, ela aissosa Stella e se venja ďela en la convertint en un monstre-anfibian, mas Stella tòrna a la normalitat mercés a ľajuda de las autras Winx e Brandon. Quimera foguèt derrotada, amassa amb la siá maire, per las Winx. Quimera apareguèt solament en la sason 3.
- Nebula: Es una sirventa de Morgana amb un temperament agressiu, semblable al de Stormy. Nebula possediguèt Roxy quand ela toquèt lo Cercle Blanc e lutèt amb Bloom, en considerant qu’èra subrecujada (sason 4).
- Diana e Aurora: Apareisson en la sason 4. Son doas de las melhoras fadas ponhedoras sus la Tèrra. Totas doas foguèron enviadas, amb las siás armadas, a destruir tota ľumanitat, mas las Winx atenguèron las deténer, en convencent de daissar enrè la venjança. Diana es la fada cap de la sèuva e ľAurora es la fada cap del Pol Nòrd.


text:
« E vos cobriguèrem de l’ombra d’una nívol,
e faguèrem descendre sus vosautres la manna e las calhas »
(Alcoran, sorata 2, verset 57)
Aital, la nívol e las calhas. Per dire las variacions infimas dins lo domeni de las colors, puèi per extension, dels perfums, de la musica, de la pensada o dels sentiments, lo francés utiliza amb lo mot « nuance » l’idèa de la nívol (« nue ») e de sos rebats cambiadisses. L’occitan, el, a plan observat lo gallinacèu mai pichon d’Euròpa, aital descrit dins una nòta ornitologica : « Aqueste aucelon brunèl e tèrne non presenta cap de caractèr evident de plumatge levat las estrias blancosas dels costats e lo dessenh facial negre. Lo dessús es brun, raiat de negre e de jaune crèma formant doás bendas mai o mens netas. Lo dejós es crèma, la garganta es blancosa, enquadrada de bendas sombras. Tres raiaduras jaunosas cobrisson lo dessús del cap ». Tant de colors dins un ensemble « brunèl e tèrne » ! Per exprimir aquela idèa de « variacions infimas », nòstres aujòls an donc fargat principalament un vèrbe e un adjectiu a partir de calha : calhetar e calhetat -ada que Mistral (p. 420) tradutz en « nuancer » e « nuancé, e ».
Dos autres adjectius derivats se son especializats per exprimir parallèlament una realitat incertana : calhet -eta (fruta o blat que comença de madurar, fen a meitat sec, òme « entre dos vins »…) ; calhòl -òla (paraula, persona o situacion équivòcas). Las definicions de Mistral illustran tanben una confusion de bon compréner entre los mots de la familha de calhetar (far de degradats de color) e los de la familha de pigalhar (de piga / agaça : far de tacas de color ; mas pigat : de doás colors). Los derivats « naturals » de calha (aucèl) son lo calhat (pichon de la calha) e la calhada (nisada, grop). La fòrma calha deuriá èsser preferida a la fòrma catla, plan atestada tanben, en rason de sos derivats nombroses.
Los mots calhetar e calhetat amb lor sens precisament definit per Mistral, los trobam solament dins los diccionaris provençals mas en concurréncia amb los francismes *nuança, *nuançar e *nuançat -ada. Los diccionaris gascons, lemosins, auvernhats e vivaroalpins an causit los francismes sols. Los diccionaris lengadocians accèptan los francismes mas tanben los catalanismes matís (lat. mixticius), matisar e matisat -ada, que son de castelhanismes. Josiana Ubaud presenta generosament las tres possibilitats.
Los sols mots vertadièrament occitans son doncas : calhetar (« nuancer ».), calhetejar (id.), calhetat -ada (« nuancé -ée »), amb los possibles calhet / calhetada (« nuance »), calhetament (« nuancement »), calhetatge (« nuançage »), calhetièr (« nuancier »).
L’autra solucion, aquí completada, seriá : matís, matisament, matisar, matisejar, matisat -ada, matisatge, matisièr. En tot saber que mixticius dona en occitan mestiç, un mot que designa lo frut de las amors de personas de colors de pèl diferentas.
J. P.


text:
La novèla m’arriba aital e soi sense informacion del tractament que ne se farà dins la premsa parisenca e provincialista ; mas, çò de segur, es que lo referèndum escocés arribarà dins l’actualitat pendent las eleccions presidencialas, e benlèu que sortirà pas jamai dins la premsa francesa, per fauta de plaça, benlèu pas sonque…
Jà soi çaquelà espantat pel tractament de l’informacion per l’AFP de la manifestacion de dissabte a Bilbo…
Soi segur que se fautarà pas un jornalista francés, al moment de l’actualitat occitana de la manifestacion del 31 de març, un jornalista per pausar la question de l’independéncia d’Occitània !
L’informacion es emplegada d’una agéncia de premsa catalana, ACN, e publicada per un jornal Diari de Tarragona, en Catalonha.
2014: Escòcia celebrarà 700 ans de victòria esclafanta a Bannockburn Battle.


text:
Nos fautava un pauc d’umor abans la manifestacion del 31 de març. E vaquí ! Mas coma los Occitans (Occitanistas) son en situacions maissantas, manifestaràn… mas darrièr l’umor, i a que la vertat de çò qu’avèm suportat una annada de mai de 800 de repression francesa, 2011.
Es una Acadèmia de Las Cogordas, independenta de tot poder en plaça, quitament aqueles de la decentralizacion.
Mas lo public aurà de votar, per La Cogordetas ; jà s’entend a Tolosa protestacion per non pas votar per totas las serias ; bè, non, «aquò se farà quora serèm independents.» (legit sobre una pagina FB.


text:
François Sureau afirma que la filosofia de la lei francesa es ... antidemocratica ; convidat per fRance CUlture aqueste maitin, l'avocat assegura sus la basa de son activitat e sus l'estudi preciós de las leis fargadas per las Assemblées dita Nationales, son leis que se fan sul modèl jacobin e que de cap manièra son sortidas de la pensada umanista d'un Montaigne o d'un Montesquieu.
Per çò que concernís Voltaire assegura que la maissanta interpretacion fabrica leis tòrtas e contra los pòbles.
La convidacion de François Sureau fasiá una seguida d'un article que el publiquèt a Paris per protestar contra l'Estat d'Urgéncia permanent en fRança, ambe los elegits Les Républicains o UDI, o quitament ambe los elegits PSf-PRG. En politica jacobina votar una lei es considerar reglar lo problèma ; donc coma an decidat de marcar mediaticament, son a votar leis per combatre lo terrorisme fabricat pel sistèma jacobin, el-meteis. Es un pauc coma far la guèrra al terrorisme, coma se l'istòria èra de cap utilitat, la guèrra que faguèron las tropas de Bonaparte en Castilhan an fabricat unicament lo concepte de Guerrilha, jamai vençuts o son estats los rendièrs castilhans qu'acceptavan pas lo regime novèl imposat.
En matièra de renovelement lo govèrn La République en Marche ! assegura la perseguida de l'engana republicana e jacobina francesa, aital podèm dire que los ciutadans aficats son atanben conservators del sistèma. Lo modèl FN-BM es tanben d'aquela pasta ultra-jacobina e puslèu encara mai avuglanta pels dreits dels cituadans.
La paraula de l'avocat François Sureau èra salvatriça d'entendre. Donava una idèa rasonabla e d'un jurista francés, educat, contra aquel sistèma conservator jacobin, bravament luènh de l'anarquisme que sèm accusat sovent per l'escriure aquí en lenga occitana.
La filosofia occitana dels tèxtes d'un Montaigne o d'un Montesquieu, o d'un Pierre Bayle, totes d'origina d'Occitània granda (Aquitània dels tempses ancians), ambe l'ajuda de François Sureau, pròba que l'adapatacion francesa fabrica pas la democracia.


text:
Chrysochloridae
Descripcion[modificar | modificar la font]
Las talpas dauradas son una familha classada dins l'òrdre Afrosoricida o Insectivora seguent la taxinomia. Vivon pas a l'estat salvatge que dins lo desèrt de Namibia. Lors caracteristicas mai marcantas son qu'an pas d'uèlhs ni d'aurelhas e qu'i a pas que 4 dets a las patas anterioras, provesits d'àrpias cortas. Sul cran, l'òs jugal e la barra postorbitària son perduts. I a tanben un parelh d'òsses dins la region occipitala apelats « tabulars » que se retròba pas dins los autres Mamifèrs. Las femèlas, coma los mascles, an un cloac ont desenbocan las vias urinaras e genitalas, contràriament als autres mamifèrs placentaris.
Lista dels genres[modificar | modificar la font]
La familha de las talpas dauradas, que la plaça al sen de l'òrdre dels insectivòrs es debatuda, es devesida en mantun genre :
- Amblysomus Pomel, 1848
- Calcochloris Mivart, 1867
- Chlorotalpa Roberts, 1924
- Chrysochloris Lacépède, 1799
- Chrysospalax Gill, 1883
- Cryptochloris Shortridge e Carter, 1938
- Eremitalpa Roberts, 1924
Segon ITIS[modificar | modificar la font]
- familha Chrysochloridae Gray, 1825
- sosfamilha Amblysominae Simonetta, 1957
- genre Amblysomus Pomel, 1848
- genre Calcochloris Mivart, 1867
- genre Neamblysomus Roberts, 1924
- sosfamilha Chrysochlorinae Gray, 1825
- genre Carpitalpa Lundholm, 1955
- genre Chlorotalpa Roberts, 1924
- genre Chrysochloris Lacépède, 1799
- genre Chrysospalax Gill, 1883
- genre Cryptochloris Shortridge and Carter, 1938
- genre Eremitalpa Roberts, 1924
- sosfamilha Amblysominae Simonetta, 1957
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Tree of Life Web Project : Chrysochloridae (en)
- Referéncia ITIS : Chrysochloridae Gray, 1825 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Chrysochloridae (en)
- Referéncia NCBI : Chrysochloridae (en)


text:
Sant Privat
Sant Privat (Saint-Privat en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anautit-luòc de rèsistance francesa pendent la segonda guèrra mondiala, lo jove St-Privadoit (amb l'ajuda dels joves de las municipalitats vesinas) son aujourd'uèch a nòu en rèsistance cara a la islamination #que menaça la França.
Haut-lieu de rèsistance française durant la seconde guerre mondiale, les jeunes St-Privadoit (avec l'aide des jeunes des communes voisines) sont aujourd'huit a nouveau en rèsistance face a l'islamination qui menace la France.