text:
27.03.2017. Nòva
Un nòu rapòrt de l’UNÈSCO, concretament apelat Recommendations for action:
12.03.2017. Nòva
Mai d’un miliard d’usatgièrs fan servir cada jorn Whatsapp, l’aplicacion de
15.12.2016. Nòva
Lo govèrn regional d’Ürümqi, la region pus occidentala de la Republica Populara
4.12.2016. Nòva
Après la mòda del “Mannequin Challenge” arriba ara lo “Trump’s
15.11.2016. Blòg de Joan-Marc Leclercq
De l’influéncia de la Teleranha, qu’a creishut d’un biais considerable recentament, se’n parla
19.10.2016. Blòg de Lo Quentin
Aqueste còp parlarai de quicòm qu’avèm totes ja degut far: mostrar un imatge a qualqu’un. Que
31.07.2016. Nòva
La societat multinacionala Facebook a fach lo primièr ensag amb lo dròne Aquila, que deu
16.06.2016. Nòva
La Comission Europèa a a presentat, amb Facebook, Twitter, YouTube e Microsoft un còde
24.02.2016. Nòva
Segon lo fondador de Facebook, Mark Zuckerberg, es “decebent” que se trabalhe per melhorar
6.01.2016. Nòva
Ièr dimars foguèron meses en examen a Perpinhan (Catalonha) los dos joves de 18 e 22 ans
28.11.2015. Nòva
Vos es arribat qualque còp qu’òm vos blòque lo compte de Facebook o Twitter,
8.11.2015. Nòva
Es aparegut un novèl sit web que cèrca de metre en question las explicacions oficialas
10.09.2015. Nòva
Se debana aquesta setmana a Singapor la dètz e ochena edicion de la conferéncia Submarine
10.06.2015. Nòva
Un adolescent de 18 ans se suicidèt dijòus passat als Sarrasins (Bas Carcin). Lo jove auriá
13.04.2015. Nòva
Comença uèi a l’Assemblada estatala francesa lo debat per una proposicion de lei
11.03.2015. Nòva
Lo vicepresident senior de Google e responsable d’Android e Chrome, Sundar Pichai, a remembrat
4.03.2015. Nòva
Dempuèi lo 1r de març es intrada en vigor en China una nòva regulacion d’Internet
8.02.2015. Nòva
Los camps electromagnetics generats pels rets wi-fi an d’efièches negatius per la santat?
28.01.2015. Blòg de Loís Berlic
La conquista francesa, l’emplec del francés coma lenga oficiala unica o encara l’escòla de la Republica
14.01.2015. Nòva
Dempuèi dijòus passat mantes legeires de Jornalet an agut de dificultats per accedir al
12.12.2014. Nòva
L’abséncia d’accent suls primièrs ordenadors es pas deguda a la lenga emplegada,
4.12.2014. Nòva
Lo mes de decembre es arribat amb un polit present per las comunautats lingüisticas e culturalas
4.11.2014. Nòva
Lo primièr ministre ongrés, Viktor Orbán, impausarà pas la taxa sus l’emplec
24.09.2014. Nòva
Qualques jorns après la victòria del “non” al referendum sus l’independéncia
15.07.2014. Nòva
Après sèt ans de procès, lo domeni d’Internet per la comunautat culturala
11.07.2014. Nòva
La conferéncia se celèbra cada mes de julhet dempuèi 1983. Organizada per la banca
8.07.2014. Nòva
Quand l’Agéncia de Seguretat dels Estats Units (NSA segon sa sigla en anglés) interceptèt,
16.04.2014. Blòg de Eric Roulet
Lo drollet es adromit sus la taula. Fau díser que son duas oras dau vrespe: lo temps dau cluc. Charra
26.03.2014. Nòva
Las autoritats de Turquia bloquèron divendres passat a mièjanuèch l’accès
14.01.2014. Nòva
Bussin, un capmàs de 30 abitants de la comuna de Santa Anna-Sant Priech (Montanha Lemosina), es
20.10.2013. Nòva
La companhiá californiana Google a lançat 30 aerostats de nauta tecnologia dempuèi
16.10.2013. Nòva
Los telefòns mobils intelligents, o esmartfòns, an pres de vam dins las darrièras
31.08.2013. Blòg de Eric Astié
Se França hèi partida de las destinacions mondialas mei presadas peu vacancèrs (81,4 milions de toristas
29.08.2013. Nòva
Los atacs mai o mens persistents de grops d’hackers sus de grands domenis d’Internet son
14.08.2013. Nòva
Era Val d’Aran que demorèc agèr maitin sèt ores sense servici de 3G e tanben
7.08.2013. Nòva
Jornalet quitèt de foncionar ièr dimars entre 10h e 14h pr’amor d’un atac informatic
12.07.2013. Nòva
Fins a dimars passat, la justícia francesa podiá talhar lo servici d’Internet als
23.06.2013. Nòva
Lo Quartièr General de Comunicacion del Govèrn (GCHQ), qu’es una agéncia d’intelligéncia
22.06.2013. Nòva
Se n’es parlat, aquestes darrièrs jorns, que l’Agéncia Nacionala de Seguretat
17.06.2013. Nòva
L’ICANN, l’organisme en carga d’assignar los domenis d’Internet, a autorizat
9.06.2013. Nòva
Los grands noms de la Silicon Valley se son faches grands, en argent e en edat. Sembla qu’ara an
2.06.2013. Nòva
Una de las manièras mai abitualas d’accedir al nomenat “deepnet”, telaranha
14.05.2013. Nòva
Los bretons festejan que l’organisme que regula los domenis de primièr nivèl sus
6.04.2013. Nòva
En Califòrnia, prepausan una solucion per aqueles que se considèran dependents d’Internet:
15.01.2013. Nòva
Los internautas son esmoguts pel suicidi d’Aaron Swartz dins lo sieu apartament de Nòva
6.01.2013. Nòva
S’avètz de dificultats de cobertura de la wi-fi en cò vòstre o al trabalh,
18.12.2012. Nòva
Lo principal cercador d’Internet, Google, a explicat aqueste decembre coma s’es passat l’an
2.07.2012. Nòva
Dempuèi lo 1r de julhet, lo prètz maximal autorizat per lei per l’usatge d’Internet
15.04.2012. Nòva
Entre li lengas disponibli, entre lo norvegian nynorsk e l’oriya si pòu trobar l’occitan.
12.04.2012. Nòva
Aquel nòu sit de traduccion automatica combina los servicis de 13 proveseires desparièrs.


c: text/html

text:
Fa temps que me diguèron aquò, mas non o ai encara engolit. Josiana Ubaud tanpauc. Mas ela n’a fait un libre. Ven de descobrir que l’Occitania somiada non foguèt lo jardin d’Eden, e qu’èra un pauc coma totes los autres parçans de la tèrra. Aquò li dòl. E òc, los occitans de basa non èran coma los nòbles senhors de las cançons del trobadors ! Aquò fa soscar ! Mai d’un còp èran misogins, per non dire fallocratas, o francament machos. Tot aquò l’a trobat dins los recuèlhs de provèrbis, dires e expressions divèrses. Imaginatz : « Tres femnas e un aucat tenon un mercat ». Lo sol mascle per far rampèl a tres femnas, un aujam de pati, quin mesprètz ! E aquela autra : « una filha bona filha (tè !), doas filhas, pro de filhas, tres filhas, tròp de filhas, quatre filhas e la maire, cinc diables contra lo paire ». Aquesta passa l’òsca. Se devina la simetria suggerida : d’un costat lo femnum, de diables, e de l’autre (Dieu) lo paire ! N’es a se demandar cossí Alienòr d’Aquitània o Joana d’Albret foguèron eretièras de lors ducat o reialme… al punt de far pèrdre aital dins la generacion seguenta la libertat a lors subjèctes. Al lòc de daissar caire atal las dinastias en conolha, auriá valgut mai trobar un eretièr mascle dins una branca capdèta, coma faguèron los Franceses. La lei salica, perqué non l’avèm adoptada ? Mas me desavii…. E pensi tanben a totas aquelas « eretièras » dels Pirenèus que la Revolucion francesa lor faguèt pèrdre al nom de la libertat sos dreits secularis e que se revoltèron. E pensi encara a totas aquelas occitanas de bona soca qu’aculhisson aquelas galejadas amb l’ironia que cal e non mancan jamai de mocar la candèla a lor autor. E encara a totas las bòrdas plegadas per manca de femnas. Per amor qu’es « la femna que fa l’ostal ».
J.P.
* Per las que sabon rire, non manquètz pas lo poèma de la setmana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Porpra
Lo porpra es una color entre lo roge e lo blau. En fach, designa una gama completa de colors, comprenent lo lilà e lo violet, que son de noms fòrça mai utilisats per far referéncia a aquela color. Compren las longors d'onda situada gaireben entre 380 e 430 nm.
Somari
Nom[modificar | modificar la font]
Lo nom original ven d'una tinta que las variacions cromaticas seguissián la preparacion. Après foguèt utilizat per se far referéncia a las telas preciosas tenchas amb de tintas de naut prètz. Quand ven a designar un tèrme cromatic dins de las lengas modèrnas, cambia segon las tradicions localas. Atal per exemple en Anglés es un tèrme que s'utiliza coma sinonim de magenta, amb una tonalitat pròcha a l'ametista. Alara que dins d'autras lengas coma l'Alemand es un tèrme designa una tonalitat roja un pauc blavenca, coma lo carmin.
Etimologia e istòria[modificar | modificar la font]
La paraula porpra ven del latin (purpŭra) e aquela del grèc πopφύpa (porphyra), nom qu'utilizavan los Fenicians per nomenar la tinta extracha de la glandula ipobranquiala de doas espècias de pichons molluscas del genre murex, lo Murex brandaris (Haustellum brandaris) e lo Murex trunculus (Hexaplex trunculus). Aquela tinta podava aver de ton de color diferent segon lo tipe de mollusca que ven o segon la tecnicia que s'utilizava per ténher la tela. Alara se podava obténer una granda varietat de tonalitats que conéis de noms diferents: aquela de Tir aviá segon Plini a la color de la sang coagulada; aquela d'Ametista a la color de la pèira d'aquel nom, eca.[1] Amb lo Murex brandaris se fasiá una color violada roja escura e amb lo Murex trunculus una color violada mai blavenca. Lo chuc resultant de l’extraccion èra de color jaunenc venent verd, roge e fin finala violat amb la lutz del sol. Aquela color passava pas e aquò faguèt que venguèt un simbòl d'eternitat.
Los Fenicians comencèron la tintura amb la porpra en 1500 AbC, après, los Grècs e los Romans pendent fòrça sègles partegèron lo comèrci d'aquela tintura fòrça costosa. Realizavan un liquid fòrça preciós e cercat que gastava nòu mila d’aqueles molluscas per obténer un grama de porpra.[2] Son prètz èra lo seu pes en aur, es per aquò que lo produch es associèt al poder social e economic: los emperaires, militars, senadors, reis, cardenals e princes se vestissián d'aquela color per se destriar. La vila de Tir al sud del Liban venguèt lo centre de produccion d'aquela tinta que foguèt nomenat porpra de Tir.
Dins la Roma antica la color porpra dins lo vestit èra un senhal d'autoritat e poder. Dins Roma republicana los senators, los cònsols e los pretors portavan de bendas de color porpra plaçadas al davant de lor tòga. Los generals victorioses portavan de tunicas de porpra e d'aur. Dins la Roma imperiala, al contrari, l'usatge d’aquela color se limitava als sols emperaires e sa descendéncia. Los autres èra castigats de la pena de mòrt al portar una ròba tencha de color porpra o similar.[1]
Una de las representacions mai ancianas d'un vestit de color porpra se trapa dins la glèisa de Sant Vital de Ravena ont se tròban los mosaïcs de Justinian. Datats entre 546 e 548 AbC, representan la ceremonia de consacracion de la glèisa e apareisson l'emperaire Justinian e son esposa Teodora portent de tunicas de color porpra.
Amb la casuda de Constantinòble dins las mans dels turcs en 1453 se perdèt lo secrèt de la fabricacion e son comèrci desapareguèt. A partir d'alara la tinta mai costosa foguèt lo porpra roge o cremesin venent d'un insècte nomenat quermés o cochenilha.
Lo porpra a l'Edat Mejana designava pas mai una tinta mas comencèt a nomenar una tela tencha d'una tinta preciosa de quina color que siá.
A l'Exposicion Universala de Londres l'an 1862 lo quimista britanic William Henry Perkin presenta una tinta sintetica amb la dissolucion del sulfat del anilina, un derivat del quitran d'olha. Lo produch ne resultant conten la mèsma matèria per produire la color porpra e malva.[3] La comercializacion d’aquela tinta foguèt un succès a l’epòca e Perkin comencèt una produccion de granda ecala.
Usatges e simbolica del porpra[modificar | modificar la font]
- Aital coma lo roge e lo vermelhon, simbolizava lo poder e la reialtat.
- Foguèt la color dels cardenals, coma representacion del poder eclesiastic, fins a la desapareisson de l'autentica porpra de Tir. Pau III cambièt la color de la ròba cardenalícia contra la color cremesin.
- Lo capelan porta una estòla porpra pendent Advent, la Quaresma e las funeralhas coma simbòl de penedença e reflexion.
- Es associat al feminisme o a vegadas al lesbianisme, sustot quand se pòrta en riban enlaçats dins la ròba.
- L’anarcofeminisme se representa amb una bandièra porpra e negra.
- Los eròis portavan la porpra per significar coratge
- A l'Orient Mejan es la color del saber, doncas qu'èra la ròba dels conselhièrs e prèstres
- Es la color de l'egalitat e la moderacion (sembla qu'a una origina politica, perque lo roge s'assòcia als partits d'esquèrra e lo blau als de drecha)
- L’efod es un vestit sacerdotal qu'apareis a l’Ancian Testament. Dins l'Exòde (capítol 28, 4-6) Dieu comanda a Moïses que confeccionen los vestits que portaràn Aaron e sos filhs quand ofician. L’efod serà de lana tencha de porpra roja e violeta e d’escarlata.[4]
- Din l’Apocalipsi (capítols 17 e 18) lo personatge de Babilònia la granda pòrta un vestit de porpra e escarlata. Una de las possiblas interpretacions es qu'aquel personatge representa la Roma pagana.
- Al Nòu Testament, dins l'Evangèli segon Sant Joan (capítol 19:2), conta cossí se trufa del Crist lo vestiguent amb una flaçada de color porpra e una corona d’espinas per lo proclamar rei.
- Dins los camps de concentracion de l’Alemanha Nazi s’identificava los preses qu'èran testimònis de Jehovà amb un triangle porpra capvirat.
- La granhòta porpra (Nasikabatrachus sahyadrensis) es una espècia de amfibi anur, descobèrta en 2003 dins las Ghats Occidentalas de l'Índia, que presenta una pigmentacion violeta.[5]
- L'Orchis purpurea es una espècia de orquidèa que se tròba a la mediterranèa e al nòrd-oèst d'Africa. La color de la flor varia del blanc, al ròsa e al porpra.
- La purpurita es un mineral de la classa dels fosfats que presenta una color entre porpra e violet escur.
- Lo Còr Porpra es una decoracion de las Fòrças Armadas dels Estats Units d'America.
- Dins l’estat d'Oaxaca al Mexic los indigènas se tenchan encara las telas de color porpra amb un mollusca de la familha Muricacea nomenat Plicopurpura pansa.[6]
Galariá fotografica[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 BERTHOLLET, Claude Louis.
- ↑ Article de la wikipedia sobre la Púrpura de Tiro Purpura de Tiro
- ↑ DE MANJARRES Y BOFARULL, Ramón.
- ↑ Article de la wikipedia sobre l'Efod Efod
- ↑ Article de la wikipedia sobre la Nasikabatrachus_sahyadrensis Nasikabatrachus sahyadrensis
- ↑ Article de la wikipedia sobre la Muricacea Muricacea
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Gage, John. Color y cultura. Ediciones Siruela, 1993. ISBN 84-7844-380-0.
- Balh, Philip. La invención de la color. Turner publicaciones, 2003. ISBN 84-7506-623-2.
- Heller, Eva. Psicología De la color. Cómo actúan los colores Sus los sentimientos y la razón. Gustavo Gili, 2004. ISBN 84-252-1977-9.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lista de colors
- Lista de colors HTML


text:
Articles
COMUNICAT DE PREMSA
CAMPANADA D'ALARMA OCCITANA A L'INSTALLACION DELS CONSELHS DEPARTAMENTALS DELS 2/3 D'ABRIL DE 2015
Los 2/3 d'abriu de 2015 (segon los departaments) vendrem saludar l'installacion de las novèlas assembladas departamentalas e, amb la CAMPANADA, lançar l'alarma sus la situacion catastrofica ont se trapan la lenga e la cultura occitanas dins cada departament.
S'agís del patrimòni de nòstre departament, de nòstre país, patrimòni viu e istoric. E lo patrimòni viu es tant important e fragil coma l'autre patrimòni istoric, aquel qu'es material.
Cap a una situacion de l'occitan qu'es estada declarada per l'UNESCO en « Grand Dangièr » la mobilizacion s'impausa, de la basa segur, e tanben de las amassadas territorialas.
E a la basa constatam qu'existís una demanda fòrta d'occitan tre que i a una ofèrta de qualitat. O avisam cada jorn dins las escòlas, los balètis, las accions culturalas.
A aquesta demanda, las associacions respondon lo mai sovent gaireben solas. Cap d'iniciativa de l'Estat e una accion dels poders publics qu'es notòriament de mai en mai indigenta, subretot dins
l'ensenhament, e quasi nulla dins lo domeni de la cultura.
Las collectivitats se devon implicar mai e agir amb determinacion per balhar un avenidor a lor patrimòni, qu'es la riquesa d'uèi e de deman de lor territòri.
E la responsabilitat dels elegits es plan, al minimum, de transmetre en bon estat a las generacions a venir lo
patrimòni recebut en eiretatge.
Dins aquestes temps de crisi que passam, nos objèctan sempre las dificultats budgetàrias. Es una falsa « bona rason ».
- Al nom de la crisi refusan de mandar de pompièrs quand la selva, patrimòni natural, crèma ?
- Vendan los canadairs al motiu que i a de problèmas budgetaris en prometre de los crompar tornarmai al cap de la crisi ?
E ben, çò que fan actualament per l'occitan sembla aquò. En realitat, òbran CONTRA l'occitan.
Amb nòstra CAMPANADA volèm alertar los elegits del Departament e lor dire que se devon metre al trabalh activament e amb eficacitat. Que se devon balhar los mejans d'evitar un desastre cultural a nòstre país. Atal degun podrà pas dire qu'es pas estat assabentat.
Salvar lo patrimòni rapòrta totjorn de beneficis a tèrme long. Calguèt l'obstinacion capuda de qualques bauges per salvar, 100 ans abans los comjats pagats e lo torisme de massa, la Ciutat de Carcassona, salvar l'abaciala e las clastras de Moissac, las arenas de Nimes : vesèm uèi coma es estat pagant e portaire d'avenidor.
Pèrdre son patrimòni es totjorn s'apaurir. Lo daissar se destruire es roïnar la collectivitat que los elegits n'an la responsabilitat.
UN PAÍS QUE DEFEN PAS SA CULTURA E SA LENGA DEFENDRÀ PAS RES
L'accion se definís per las necessitats de la situacion. Per l'occitan cal :
– un budgèt especific a la nautor de l'enjòc,
– un elegit referent e de personals dedicats e competents,
– una novèla convencion per l'ensenhament signada amb lo Rectorat,
– un sosten fòrt a la iniciativas popularas e associativas e particularament dins l'ensenhament coma Calandreta,
– un engatjament pels collègis immersius vitals per l'avenidor de la lenga,
– de dispositius especifics per ajudar la creacion occitana e sa difusion,
– una accion transversala dins los domenis dels Departaments (comunicacion, libres e bibliotècas, rotas/senhaletica...)
– la creacion d'un Conselh de Desenvolopament de l'Occitan per faire viure una democracia participativa delà las eleccions.
INICIATIVA LENGADÒC E CALANDRETA : CONFEDERACION / FEDERACION REGIONALA LENGADÒC
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
Paleocèn
Lo Paleocèn es lo periòde geologic immediatament posterior a l'escantiment massís de la fin del Cretacèu, sonat limit KT, que marca la desaparicion dels dinosaures (l'escantiment massís del Cretacèu-Terciari). La desaparicion dels dinosaures daissèt voides la majoritat dels ròdes ecologics dins lo mond entièr, e lo nom de "Paleocèn" ven del grèc πaλaιός (palaios), que significa "vièlh", e kaιvός (kainos), "nòu" en fasent referéncia a la fauna qu'apareguèt a aquesta epòca, abans de que los modèrns òrdres dels mamifères sorgiguèsson a l'Eocèn.


text:
Aintzila
Aintzila en basco o Aincille en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici basco qu'ei aintzildar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Sent Joan lo Vielh au nòrd, Zaro au nòrd-oèst, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane a l'èst e Ezterenzubi e Eiheralarre au sud.
Que s'i trobava ancianament un espita] peus romius deu Camin de Sant Jaume.
Ua crotz dab ua inscripcion en basco que data de 1691.
Istòria[modificar | modificar la font]
Una part de las tèrras indivises de Aincille, als costats d'aquelas de las municipalitats de Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Sants-Texans-lo-Vièlh e Sant-Michel, i aguèt aportat la a la formacion de la municipalitat de Estérençuby[1].
Une partie des terres indivises d’Aincille, aux côtés de celles des communes d’Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Saint-Jean-le-Vieux et Saint-Michel, fut apportée le Error de Lua a Mòdul:Data a la línia 324: attempt to call field 'erreur' (a nil value). à la formation de la commune d’Estérençuby[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Ès Article de Estérençuby sul encyclopédie Auñamendi
- ↑ (es) Article d'Estérençuby sur l'encyclopédie Auñamendi
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors d'escript
- Ortografia de verificar
- Portal:País Basc/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna deus Pirenèus Atlantics
- Pirenèus
- Comuna de la Baisha Navarra


text:
15
Nov
Jogar, Cantar e Dançar : transmetre la lenga e la cultura per lo despèrt musical.
Del : 15 novembre 2016 16:00
Al : 15 novembre 2016 20:00
Luòc : 1 Boulevard Bertrand Duguesclin, 34500 Béziers, France
Tipe : Talhièr
Airal lingüistic : Lengadòc
Eveniments pròches
#Talhièr : Comunicar - desvolopar l’audiéncia de son projècte cultural
i
Lo CIRDÒC vos prepausa un talhièr sus las accions de sensibilizacion dels enfants al patrimòni cultural immaterial regional e de transmission de las musicas e jòcs gestuals de tradicion orala a partir de l'utilizacion del Cançonièr Totemic Lengadocian.
Lo Cançonièr totemic lengadocian, publicat en 3 volums per las edicions Trabucaire, fa part de las òbras de referéncia per la transmission dels rituals dançats e cantats de l’espaci lengadocian. Manual vertadièr per la descobèrta dels rituals culturals immemorials e del patrimòni immaterial regional, constituís tanben un otís fabulós d’animacion, de formacion, de transmission per d’activitats ligant practicas artisticas, descobèrta del patrimòni cultural immaterial e transmission de la lenga occitana.
Per qual ?
Ensenhaires, animators, intervenents en animacion periscolara o culturala, professionals e associacions actors de la promocion e de la transmission del patrimòni cultural immaterial regional.
Los intervenents :
Mari-José Fages-Lhubac e Jean-Michel Lhubac trabalhan dempuèi 30 ans dins un metòde d'etno-pedagogia sus las connexions existentas entre las practicas infantilas dempuèi lo balançament de la breçairòla, passant per los rites de passatge de l'adolescéncia e lor continuitat dins los rituals tradicionals dels vilatges. Co-autors amb Josiana Ubaud de la seria dels Cançonièrs Totemics Lengadocians en 3 volums, animan regularament de talhièrs de despèrt musical.
Programa e infòs practicas
Dimars 15/11/2016
16h-18h : Talhièr practic. Utilizar los jòcs, musicas e danças tradicionalas dins l'encastre d'animacions e d'activitats de despèrt musical a destinacion dels mainatges.
Talhièr gratuit - Sus inscripcion
18h-20h : A l'ocasion de la parucion del tresen volum del Cançonièr Totemic Lengadocian, rencontre amb los autors, Jean-Michel e Marie-José Lhubac.
Dobèrt a totes - Entrada liura.
Contacte :
CIRDÒC - Mediatèca Occitana
Place du 14-Juillet - 34500 Béziers
04.67.11.85.10 - m.ficat@cirdoc.fr


text:
Breviari d'Alaric
Lo Breviari d'Alaric (en latin: Breviarium Alaricianum), es un recuèlh de drech roman promulgat pel rei visigòt Alaric II, en 506. Aquesta denominacion apareguèt al sègle XVI per remplaçar la Lex Romana Visigothorum. Se tracta principalament d'una compilacion e d'una interpretacion del còdi teodosian (438), destinat a las populacions galloromanas e ispanoromanas del reialme visigòt, e non pas als nòbles visigòts qu'avián sas leis pròprias ja redigidas per Euric. Lo breviari compren:
- Sètze libres del Codex Theodosianus;
- Las novèlas de
- Las institucions de Gaius;
- Cinc libres de Sententiae Receptae de Julius Paulus;
- Tretze títols del Còdi Gregorian;
- Dos títols del CòdI Hermogenian;
- e un tròç del primièr libre de Responsa Papiniani.


text:
39% de subermortalitat per cancer taus mensh de 65 ans suu parçan de Lac enter 1991 e 1998, mes peu govèrn, tot que va, n’i a pas arren de har7 Mai
Globaument, enter 1988 e 1998, la subermortalitat suu parçan de Lac qu’ei de 14% taus mensh de 65 ans. Que son las estatistas hornidas per la Cort deus comptes pertocant la gestion de la mutacion industriau deu parçan de Lac e los riscs de securitat industriau, sanitàrias e environamentaus. Contunhar la lectura
1èr de Mai de 2015 a Pau2 Mai
CAMBIEN LO MONDE ! (OC/FR)
La crisi deu sistèma capitalista qu’en·honsa los pòbles en ua situacion mei en mei intienedera. Milions de tribalhadors de l’exagòne que pateishen de front la degradacion de las lors condicions de vita. Dens las societats, lo capitalisme qu’impausa la destruccion deus aquesits de civilizacion (Còdi deu Tribalh, Seguretat Sociau, retiradas, libertats individuaus, etc) ganhats per lutas victoriosas passadas. Endehòra, l’imperialisme – francés purmèr – que bombarda e arroeina país entad obrir mercats navèths e arrecaptà’s las matèrias purmèras, atau com en Libia per exemple, dab las consequéncias qui coneishem. Las tensions enter poténcias que mian per segur a la guèrra. L’ipocrisia deus nostes mestrejants qu’apèra modernizacion l’avalida deus nostes aquesits sociaus, mentre que las guèrras e son operacions umanitàrias entà miar la democracia… Contunhar la lectura
Ua tèca au projècte de LGV15 Abr
Mes la luta n’ei pas acabada.
La Commission d’enquête publique qu’a balhat un avis desfavorable a la declaracion d’utilitat publica pertocant los projèctes de linhas a grana vitèssa Bordèu-Tolosa e Bordèu-Dacs. La comission qu’arcasta ad aqueths projèctes, dits GPSO (Grand Projets ferroviaires Sud-Ouest), de miaçar l’environament e, sordeish taus tanhents de las LGV, la comission qu’estima qu’aqueths projèctes concentraran mei l’activitat economica a l’entorn de las metropolas de Bordèu e Tolosa, dilhèu Dacs, e qu’ei donc lo desvolopament locau enter aqueras vilas qu’en patirà. En efèit que sabem qu’un projècte d’autorota o de LGV ne crea pas jamei d’activitat economica mes que la desplaça. Contunhar la lectura
Manifestacion Per las retiradas.17 Mar
A Pau, 300 retraités se sont rassemblés , à l’appel de plusieurs syndicats, pour protester contre des conditions de vie de plus en plus difficile. Les retraités, qui toute leur vie, ont travaillé et crée la richesse de ce pays sont traités comme des moins que rien par le système. De même que pour la jeunesse qui souffre de la crise, ce sont les classes populaires qui sont le plus touchées. Anciens, comme jeunes, nous n’avons plus rien attendre du capitalisme.
Luttons pour une vie digne, défendons nos retraites, exigeons un travail digne et socialement utile pour tous et toutes.
Intervention d’un camarade de Libertat! durant la manifestation:
http://www.francebleu.fr/social/retraite/les-retraites-en-colere-manifestent-ce-matin-pau-2223233


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 31 de maig de 2007
Lo lop quan volè se har còier la vianda (Conde de la Lana Grana)
- Tè! ce ditz la bèstia, n'i a que hèn huc, lahòra! Se n'aprofitavas? Qu'as tant entenut díser que la carn de chòca qu'èra mèi minjativa cueita que cruda: adara que vas saber s'es vrai.
E que se sèita aquí suu cuu, tot quilhat, se bota a har arrajar la soa giga, plan parada de cap en 'queth chac de huc. De temps en temps, balhava un nhac.
He! ce disè, tròbi pas guaire diferença. Hèm còier!
E s'i tornava méter. La virava d'un estrem, la virava de l'aut. E totjamèi que gostava. Hit atau ua bèra pausa.
- Bò! bò! ce ditz per la fin, me'n harti! E! Serí enqüera ací doman matin! Tot açò son pegaus. Sui com pair, tant l'estimi cruda com cueita.
E s'avalèt son tròç de vianda, e se n'anot, per sus la lana, cercar d'autas plegas. E qu'a totjamèi contunhat de minjar la vianda cruda.
Crosic-crosac
Mon conde acabat.
Conde arreculhit per Félix Arnaudin, parlar de Labohèira dens la Lana Grana, la gràfia qu'ei de Robert Darrigrand.
Notatz lo preterit perifrastic deu vèrbe avisà's format dab anar: "quan se va avisar" metut per "quan s'avisèt". Aquesta forma deu preterit, tipica deu catalan, qu'ei tanben perfectament correcta en gascon, enqüera que pauc emplegada uei lo dia. Anar + infinitiu qu'indica meslèu un futur pròche: "adara que vas saber s'es vrai". En catalan, l'addicion d'ua "a" enter lo vèrbe auxiliar anar e l'infinitiu permet de distinguir los dus temps: "si no fa res, va a caure" / "va caure del llit quan era jovenet".
Quauquas formas deu parlar lanusquet: lunh: luènh; huc: huèc; vrai: vertat (vrai que vien de verai, paraula classica en gascon), totjamèi: tostemps, sui: soi, sòi, sò...Notatz tanben las formas lanusquetas deu preterit simple: hit (de har), avalèt, anot...
A Sent Sebastian (Donosti), que s'i parlava gascon deu sègle 14 au sègle 19
Aqueste message basco-gascon qu'ei dedicat a l'amic Tederic fondator de la lista G(V)asconha qui ja hèra de personas conéishen.
En 1328, un representant de Sent Sebastian (s'ageish plan de Donosti, la vila basca) que signè un acòrd de patz dab los de Baiona. Lo noste donostiar que s'apèrava...Johan de Fayet. Macarèu! Joan de Fayet, aquò que soa plan de noste! Fayet que hè Faget o Haget en gràfia modèrna! E òc, que s'i parlava occitan a Sent Sebastian. La lenga gascona qu'a quitament deishat traças dens la toponomia deu parçan de Donostia. Per exemple, lo Monte Urgull qui domina la vila qu'èra lo Mont Orguèlh o Orgulh (que i passatz devath per un tunèu tà anar de França de cap tà Cantàbria per l'autopista, a l'entrada deu tunèu que i a un panèu vos ensenhant lo nom de la colina), Miramont qu'ei... Miramont (per segur), lo nom de Pasajes de San Juan qu'ei Pasaia en basco pr'amor que vien deu gascon passatje qui's prononcia passaye en lo parlar maritime de Baiona. Son tanben occitans o d'origina occitana: Hondarribia /Fuenterrabia (Hont arràbia en gascon), Cabo Higuer (Cap Higuer), Molinao (Molin Nau), Sanper (Sant Pèir), Puio (Pujòu), Pabo (Pau), Morlans, Aiete (antigament, Hayet) e possiblament Putzueta (dilhèu derivat de potz/putz, mes ne'n soi pas segur)... E se'ns passejam per las arruas deu "casc" (barri) vièlh de Donostia, qu'encontram las duas carrèras majors d'Embeltràn e de Narrica, que i podem arreconéisher aisidament las particulas onorificas occitanas En e Na (En Bertran e Na Rica). Que i a tanben mantuas ordenanças locaus e de documents notariaus, tots escriuts en gascon, conservats dens los archius de la vila.
Au sègle 19, se parlava enqüera la lenga gascona en Guiposcoa:
"En esta unión de la Gascuña con Castilla debe ponerse al parecer la época y origen de haberse introducido en San Sebastián y pueblos alrededor la lengua gascona, que fué muy corriente y aún se usó en públicos instrumentos: bien que hoy día solo se habla en Pasajes" . . . " (Camino, Diccionario geográfico de la Academia, 1801). Tà v'assabentar mes, que podetz légir l'article de l'Henri Gavel.
Ja que parlam de bascos e de gascons, que vau la pena de visitar la web de Xarnege. Aqueste grop, compausat de musicaires gascons e bascos deus dus costats de la frontèra, que barrèjan las duas tradicions, com ac hasèvan los charnègos (paraula gascona tà designar los "mestís" basco-biarnés; Xarnege/sharnegue en basco). Que cantan en basco e en gascon. E òc, gascons e bascos n'èm pas sonque vesins, qu'èm cosins, arrèrhilhs deus "Vascones"!!!
Chochuarenak (?):
Ua escotisha:
Aqueras montinas,
Que tan hautas son,
M'empéishan de véder
Mas amors on son.
Si savi las véder
O las encontrar
Passerí l'aigueta
Shens pòur de'm negar
Aqueras montinas,
Que tan hautas son,
M'empéishan de véder
Mas amors on son.
Hautas, be son hautas,
Mes s'abaisheran
E mas amoretas
Que pareisheran
Aqueras montinas:
Sorlekuaren minez (en basco: mau de casa. La cançon qu'ei en basco soletin, la u que i ei prononciada a l'occitana e los gasconismes que i son nombrós):
Tà acabar lo men devís de uei, aquiu qu'avetz ua video deu grop donostiarra Korrontzi. Vam!
dimecres, 30 de maig de 2007
Los grops valencians Urbàlia Rurana e la Romàntica del Saladar amassa!
dimarts, 29 de maig de 2007
L'istuèra plan trista de Na Brugimonda
A Tolosa qu'avem ua Rue des Poutiroux / Carrièra dels Potirons qui, antigament, èra la carrièra de Na Brugimonda. Que'm soi tostemps demandat per quin maishant embroishadís la prauba dauna Brugimonda s'ei trobada transformada en potirons. E bèth prumèr, qu'ei aquò exactament, un potiron? L'ahèr de la prauba Brugimonda qu'ei donc doblament misteriós! S'avetz ua explicacion per aquèths potirons, que'n soi prenedor!
Le potiron (en francés) que's ditz coja, tuca o cogorda en lengadocian, cuja en gascon, carbassa en catalan. La carbassa en lengadocian que designa meslèu "la courge" (en francés), o sia la cogorda o la cocurla en gascon, lo catalan non hè pas tròp de diferéncias enter las duas "carbasses", ce'm sembla.
Felicitats, Paco!!!
E sabetz, lo Paco qu'ei plan mes qu'un simple (e excellent) politician: que sap tanben hèr bramar lo topin, que joga de l'acordeon diatonic e que canta en lenga nòsta (qu'ei tanben la soa) ! La pròba? "Clicatz acitau!
dilluns, 28 de maig de 2007
Sonadors de la Guaita
divendres, 25 de maig de 2007
Soi partit per quauques dias
dijous, 24 de maig de 2007
Lo grop valencian l'ham de foc que hè tindar la musica occitana en Norvègia
Que'vs prepausi d'escotar un trocet de musica deu país titolat "tocs occitans" qui joguèn en public en Norvègia. Ah! Qu'acaban de crear un grop navèth aperat..."oc", tot simplament!
E l'entervista a Oc-TV quan viengon a dar un concèrt a la Moneda a Tolosa:
dimecres, 23 de maig de 2007
E la Marina Rosell que hè cantar lo Jòrdi Moustaki en catalan
RODAMÓN
Per què te'n vas a córrer món
amor absent
per què has de ser el meu rodamón
eternament
— vaig on la meva ànima em duu
aquí o allà
fins que algun dia em porti a tu
potser demà
tots els camins que fem, després
es trobaran
per què t'allunyes més i més
a cada instant
— mai no he pogut trobar aquell gest
que ens acostés
el temps que em queda, si tu hi ets
et buscaré
tant esperar temps i més temps
m'hauré cansat
i el nostre amor endut pels vents
s'haurà esborrat
— ell ja no va saber què dir
i se'n va anar
amb la seva ombra a l'infinit
o més enllà
ella l'espera amb tot el cor
per si tornés
l'esperarà fins a la mort
inclús després
— i un dia, allí on es fon l'estel
amb la foscor
ells s'uniran com terra i cel
a l'horitzó
Bé, francament, soi pas fanatic d'aqueste rodamón, jo. E sèi pas se èra ua tan bona idea de hèr cantar lo Jòrdi, finaument...Mès, qué voletz, la Marina qu'ei la Marina (non, pas la soissa, voi díser la Rosell !)
L'Angelo Branduardi qu'assaja de cantar en occitan (vièlh)
A l'entrada del temps clar (Anonime de l'edat mejancèra)
A l'entrada del temps clar, eya
Per jòia recomençar, eya
E per jelòs irritar, eya
Vòl la regina mostrar
Qu'el'es si amorosa
A la vi', a la via, jelòs,
Laissatz nos, laissatz nos
Balar entre nos, entre nos.
El' a fait pertot mandar, eya
Non sia jusqu'a la mar, eya
Piucela ni bachalar, eya
Que tuit non vengan dançar
En la dansa joiosa.
A la vi', a la via, jelòs,
Laissatz nos, laissatz nos
Balar entre nos, entre nos.
Lo reis i ven d'autra part, eya
Per la dança destorbar, eya
Que el es en cremetar, eya
Que òm no li vòlh emblar
La regin' aurilhosa.
A la vi', a la via, jelòs,
Laissatz nos, laissatz nos
Balar entre nos, entre nos.
Mais per nïent lo vòl far, eya
Qu'ela n'a sonh de vielhart, eya
Mais d'un leugièr bachalar, eya
Qui ben sapcha solaçar
La dòmna saborosa.
A la vi', a la via, jelòs,
Laissatz nos, laissatz nos
Balar entre nos, entre nos.
Qui donc la vezés dançar, eya
E son gent còrs deportar, eya
Ben pògra dir de vertat, eya
Qu'el mont non aja sa par
La regina joiosa.
A la vi', a la via, jelòs,
Laissatz nos, laissatz nos
Balar entre nos, entre nos.
Lo "laissatz nos, laissatz nos" prononciat "léssé nos, léssé nos" per l'Angelo, aquò qu'ei tròp! Soi tostemp estat en contra de la pena capitau, plan segur, mès aqueth cas, que'u poderí véder com ua excepcion de considerar :-D!
E la s deu praube "reis" non deveré pas sonar, plan segur (los trobadors metèvan de las s pertot, "per far bel"!). E la r finau deus infinitius? E la o? Anem, aquò rai, dèishem la reina gaujosa dançar dab los sons joens convidats en l'absencia deu vièlh rei gelós, son marit, qui era's hè un gran plaser d'irritar!
PS: Laissar = daissar. Lo diccionari de l'Institut d'Estudis Catalans non coneish pas aqueste mot, mès qu'ei classic en catalan com en las autas lengas d'òc ("lexant a part l'estil dels trobadors..." com ac escrigó lo poèta valencian Ausiàs Marc) e me pensi qui lo verbe lleixar i ei enqüera viu dens quauques parlars, au mens en Rosselhon e possiblament dens las islas). En gascon, leishar n'ei pas corrent pertot, mès qu'ei enqüera plan emplegat.
La reina "se amorosa a la via", qué vòu dίser aquò?. "Via" qu'ei escriut per "vida", probable (un francisme de l'escriban o d'un copista?) Donc, ad aquesta reina, que li agradava hestejar dab los "bachelars": qu'aimava la vita, qué!
diumenge, 20 de maig de 2007
TV3 a Tolosa, ara mateix!
Si el govern valencià de Francisco Camps (PP) no vol pas del repetidor de TV3 (quina bestiesa més danyosa, pobre de nosaltres!), nosaltres, a Llenguadoc, el volem! Volem un repetidor de TV3 a Pech David, aquí, a Tolosa! Ara mateix!
De qué fan Convergéncia Occitana e l'I.E.O? Se plànhon (amb tota la rason) qu' avem pas cap de TV occitana...Mas TV3 existís plan e la recebon coma cal a Perpinhan! Perqué pas a Tolosa ? Recebem plan TVEi aicí, vertat? Deu pas ser tròp complicat de far venir TV3 aicí tanben! E sense necessitat de tancar lo repetidor de Valéncia, ben segur! A nosautres, Occitans, cal pas nos prene per d'ases, nos costarià pas brica d'entendre lo catalan, qualques oras d'immersion televisuala intensiva e pro! Al mens per los qui parlan la lenga nòstra, plan segur! Pels autres, aquò lor trigarà un pauc mai de temps...Mas es possible. Alavetz?
Afirmam la nòstra solidaritat totala amb l'Eliseu Climent e tots los de l'Accion Culturala del País Valencian (proprietari del repetidor de Shishòna/Xixona) per defendre lo dreit de recebre TV3 alà. E felicitacions al pòble valencian que an sabut defendre lo lor dreit! (de véser: la video de la manifestacion pacifica per tal d'evitar que los foncionaris del govèrn valencian tanquen lo repetidor).
..E per acabar: Calelha de Palafrugel, te'n remembras? los lhaguts (laüts: barcas), lo cremat, la mar e...lo meu "avi" (pepin), plan segur!
El meu avi (havanera escrita pel regretat Josep-Lluis Ortega Monasterio, que la dediquèt a la memòria de son pepin, Manuel Deschamps, capitan del "Català" durant la guerra de Cuba).
El meu avi va anar a Cuba
a bordo del "Català"
el millor barco de guerra
de la flota d'ultramar.
El timoner i el nostre amo
i catorze mariners
eren nascuts a Calella
de Palafrugell.
Quan el "Català" sortia a la mar
els nois de Calella feien un cremat
mans a la guitarra solien cantar:
Visca Catalunya. Visca el "Català!
Arribaren temps de guerres
de perfídies i traïcions
i en el mar de les Antilles
retronaren els canons.
I els mariners de Calella
-el meu avi enmig de tots-
varen morir a coberta,
al peu del canó.
Quan el "Català" sortia a la mar
cridava el meu avi:
Apa, nois, que és tard!
però els valents de bordo
no varen tornar,
tingueren la culpa els americans
Òc-ben, abans de plegar per auèi, vòli dedicar aquesta video d'en Pep Gimeno "Botifarra" a tots los amics de Valéncia. Grandmercés al Vicent Damià per aqueste present! L'immens Pep Botifarra e son grop nos interpretan aquí una Jota de sa vila, Xàtiva /Shàtiva. La descarga triga fòrça, mas val la pena d'esperar. Las paraulas, nòvas (e d'actualitat!), son d'en Feliu Ventura:
Dos alcaldes es barallen
per un hortet que tinc jo
per a fer xalets de luxe
i plantar-me un camp de golf.
Vés tranquil·leta filleta,
no em picarà pollastret,
que la terreta dels iaios
no la vendré a un foraster.
Ma mare m'envia a escola
per a aprendre valencià,
i ara que ja sé parlar-lo
ningú me'l deixa parlar.
La de la panxa pelà
ja no la vorem més.
S'ha fet nòvio a Mallorca
i parlen per internet.
L'ofici de cantaor:
passar gana i tindre set.
Apague el mòbil senyora
i destape'm el vinet.
A ton pare l'han vist
en el barranc de l'assut
amb les cames obertes
i pelant un tramús.
dissabte, 19 de maig de 2007
Sol i Serena qu'acaba de sortir lo son prumèr CD, miladius!
La Marta:
Deu CD, que'n podem escotar quate troç de tira:
En Tet del Vi: l'istoèra plan trista :-D deu praube Tet (que l'aperavan en Tet del Vin), que li agradava un pauc tròp shucar e que's morí esglachat per un carret de barricas de vin mentre qui s'en tornava cap a l'ostau...
Lo Guilhem:
La Gata i el Belitre (La Gata e lo Can barruèr)
En catalan normalizat, un belitre qu'ei un vauarren. En aquesta cançon, lo mot que designa un can barruèr. En gascon, lo mot belitre (belitro en Biarn) e lo son derivat verbau belitrar qu'an practicament desapareishut de la lenga parlada actuau. Mès pas completament ! D'ua persona qui pacanteja (qui non fot pas arren), que disem enqüera: "que hè Sent Belitro".
Tà légir las paraulas d'aquesta cançon, que podetz clicar suu titòu, que i èi hicat un ligam.
Lo Jòrdi "Peligro":
Aigua de la Mar
Lo Jòrdi "Kamelh":
Harri ta herriaren fandangoa (lo fandango de la pèira e deu país)
Lo Panshito:
Info : la bressolada que's debanarà lo dimenge 27 de mai a Perpinhan !!! (clicatz sus l'imatge / cliqueu sobre l'imatge)
dijous, 17 de maig de 2007
Curset 1: com cal pronunciar l'occità?
La o sense accent o amb accent agut (ó) es pronuncia com una u catalana. Bofar en occità es pronuncia com en català bufar (bufà).
La o oberta (ò) es pronuncia com en català.
La a atona final es pronuncia generalment com una o oberta, a vegades com una a clara o fosca, o com la e del mot francès je, això depen de les parles. Doncs si la pronuncieu a la catalana, anirà bé, podreu explicar que és ben així que es pronuncia a casa vostra (que no serà mentida).
"Lo vent bofa fòrt" en llenguadocià central es pronuncia generalment més o menys com (lu bén bufo fòr).
Lh i nh en occità sonen igual que ll i ny en català:
Ma filha m'a dit que lo vent bofava fòrt a la montanha.
En llenguadocià central (llenguadocià "estandard"), la m final sona n. Guilhem = Guillen. No és pas el cas amb les parles llenguadocianes pirinenques del Donesanès (Arièja), del País de Sault (Auda) i del Fenolledès (Pirineu oriental), que ja són mig catalanes. No es tampoc el cas amb el gascó, que és la llengua principal d'aquest bloc. En totes aquelles parles, la m final queda ben pronunciada com en català.
La n final que el català no nota (pà, mà, molí etc) es nota sempre en occità: pan, man, molin. En gascó i en llenguadocià, pot o no ésser pronunciada, això depen de les parles. Quan la n és pronunciada, sona més o menys com les "ng" de parking en anglès. Aquesta n final mai és pronunciada en les formes plurals, al contrari del català, encara que és anotada igual que en català: mans (pronunciat mas), pans (pas), molins (mulís)...
I per acabar, aquí teniu un trosset de lectura en gascon, un text redigit i llegit pel difunt Rogèr Lapassada (Aussavièla a prop d'Ortès a Bearn):
Bé, és tot per avui. Fins a la propera, per un altre curset!
Un blogaire marselhés qui s'espia lo melic
Gèr, qu'avoi la bona idea d'anar en ço deu Tam-Tam, que'm hè tostemps plaser de legí'u. E mes, aquò m'a permetut de hèr la coneishença de l'emboligol. E de qu'ei aquò, un emboligol? Nosatis Gascons ne n'avem pas cap, d' emboligol, praubets qu'èm! Totun, ne'ns podem pas plànher, se n'avem pas nat emboligol, qu'avem lo melic, lo monilh, l'embonilh, l'embonic, lo meguron, lo bendilh, l'ombric ... En lenga gascona, los mots non mancan pas tà designar aqueste petit sovier anatomic de la vita d'abans la naishença! Los Catalans, eths, qu'an lo llombrígol, mes qu'an tanben lo melic com nosatis. Los Lengadocians qu'an l'embonilh e lo monilh. Bon, tà abracar aqueste meli-melòc, vòli sonque hornir: a cadun lo son melic!
PS1 Lo Tam-Tam e l'emboligol: dus blòcs provençaus qui son de fòrça bon léger! Non vos los manquetz pas!
PS2 Lo Polo, qui vedetz sus la foto, s'estima mes hè's bronzejar lo melic que non pas espià'u!
dilluns, 14 de maig de 2007
sex, fish (& chips) !
Deu temps qui èri (mes) joen, que podèvam causir enter au mens tres o quate gràfias diferentas tà escríver lo gascon: la de l'Escole Gastoû Febus, la de L'Escolo deras Pireneos dab la sua varianta aranesa, e, fin finau, la de l'Institut d'Estudis Occitans (I.E.O.). Quauques ans a, l'Escole Gastoû Febus que deishó completament la sua pròpia gràfia tà adoptar la de l'I.E.O e que vadó l'Escòla Gaston Febus. Ara la gràfia normalizada de l'I.E.O. qu'ei l'unica qui s'emplega dens Reclams, la revista literària de l'Escòla, se escartam los quauques articles en catalan qui i encontram de temps en quan.
Alavetz, on ei passada l'Escolo deras Pireneos? Desapareishuda totaument, e'm sembla, e la sua gràfia qu'estó enterrada dab era (enfin, pas completament, que n'avetz encara un exemple sus l'escut de Sèish acitau, per "son de Sèish, cap de pòur/pàur!"). Desempuish la reforma adoptada peu Conselh Generau d'Aran, la gràfia de l'I.E.O que i ei oficiau e, de fèit, emplegada pertot. Bon, me diseratz, que va plan, qu'avem enfin ua gràfia unificada, normalizada, qu'ei un prumèr pas de cap tà la normalizacion tan esperada. E non, Diu me dau! Aquò que seré tròp simple e sens condar dab l'esperit frondaire deus Gascons! L'Enstitut Biarnés e Gascoun, miat per Jean Lafitte, que s'a inventat duas gràfias (duas, òc-plan). Ua qu'ei "neo-febusiana", l'auta qu'ei inspirada de la de l'I.E.O. e shens que, que s'inspira tanben de la gràfia personau qui Joan Coromines utilizè dens lo son libe "El parlar de la Vall d'Aran, gramàtica, diccionari i estudis lexicals sobre el gascó". Jean Lafitte que defen l'usatge de las x, ix e tx tà remplaçar las sh, ish e ch de la gràfia nòsta. Que compreni perfèitament la rason d'aquesta causida, que v' explicarèi lo perqué après. Totun, que soi plan solide qui no'ns hè pas hrèita d'arretocar la gràfia, e no'm convien pas briga que cadun escriga a la sua mòda. D'acòrd, la gràfia nòsta que hè un pauc "fish and chips", mès jo que pensi qui vau mes ua gràfia fish and chips clara e oficiau que non pas un grapat de gràfias personaus e divergentas. La gràfia nòsta que convien perfeitament entà l'usatge qui hèm de la lenga, n'avem pas nat besonh de cambiar-la, ce'm pensi.
Ara, perqué la causida de las x e tx? Simplament pr'amor aquesta manièra d'escríver qu'ei (o èra) perfeitament tradicionau peus parçans pirenencs. La trobam en mantuns noms actuaus e oficiaus deu piemont com de la montanha madeisha, de mar a mar, que lo parlar e i sia catalan, lengadocian, gascon o basco. En Arièja, a on se parlan lengadocian (Comtat de Foish) e gascon (Coserans), la lista que compren Casteix (bon, aquò que comença malament, ja que casteix hè castèth en gràfia modèrna), Benaix, Foix (plan segur, lo capdulh deu comtat!), Seix, Soueix (en francés, mès que seré Soeix en occitan), e mes a l'oest, en Bigòrra e en Biarn: Tarasteix, Baleix, Baudreix, Mirepeix (Mirapeix)...Me n'èi desbrombat, probable. Que poderem tanben mencionar lo nom de familha Dupleix qui trobam a costat de Duplech (Deuplèish en gascon, e non pas dupleks!)...La transcipcion de Mirepeix en Mirapeish que'm sembla de questionar, totun: lo pèish en question non n'ei pas cap, solide que non, qu'ei meslèu un puèg o pèg (lo "puig" deus Catalans), com lo Mirapeish d'Arièja (Mirepoix en francés). Aquò rai. Bon, b'ei clar que la gràfia anciana ei malaisida, sustot taus qui non comprenen pas la lenga. En francés, Foix soa com noix (fwa, nwa), en occitan, que soa plan com cau: Foish. Seix que soa "sex" en francès (cecs), e òc! pas seish com en gascon ! B'ei clar que la gràfia de l'I.E.O. ei hòrt mei... clara. Tà acabar lo men devís, que harèi arremarcar qu'a la val d' Aran, la sh hè força "mès país" que non pas la x, per'mor deu catalan (caisha de Sabadelh ;-D, sens parlar de shiular, pèish, conéisher eca...).
dissabte, 12 de maig de 2007
Un paseo colombian a la mòda catalana
(fififi fififi fififi, sabetz?). Los ritmes deu vallenato que son quate: lo paseo (lo mes popular de totis), lo merengue, lo son e la puya. La troba kung-fú qu’a contribuit a popularizar lo vallenato en Catalonha. Que'vs prepausi d'escotar un paseo, titolat dansa d'amor, compausat e interpretat peu Joan Garriga acompanhat peus sons companhs de la Troba.
Non ves manquetz pas de visitar lo lor siti, que i poderatz descargar cançons, véder videos eca: un siti hòrt plan hèit e tostemps renovelat. Lo CD de la troba kung-fú que's titola Clavell morenet. Tà crompà'u, s'ètz en dehòra d'Espanha, que’m sembla qui vau mes evitar los sitis espanhous de venta on-line de CDs com fnac.es, pr'amor de las còstas de pòrt escandalosament caras qui s'aplican tà l’estrangièr. Vau mes comandà'u en Soïssa aquiu.
Enfin, se voletz escotar paseos deus vertadièrs (que'n soi fan, jo), que podetz clicar ací!
divendres, 11 de maig de 2007
Urosament avem totjorn la Talvera: anem, Danielon!
LA TALVERA A CASTRAS (81)
Granmercés a anpoluta
dijous, 10 de maig de 2007
Era hèsta deth sanglièr (Salardú)
dimecres, 9 de maig de 2007
Un messatge relaxant
Parlar gascon e catalan qu'ei plan beròi, mès a còps los circuíts neuronaus que s'entermesclan de mala faiçon e feneishen per hè's nodets e çò qui sòrt de tot aqueth mescladis n'ei pas mes ni l'un ni l'aute. Que'm brembarèi tostemps d'ua borricada que hasoi, o miélher dit, que digoi, un còp qui anèi tà Barcelona, bèth temps a. Qu'èri a l'otèl e que demandèi a la minhòna de la recepcion: "No hi ha cap messatge per a mi?". La gojata que'm mirè ua estoneta, un shinhalon suspresa, e, prenguda d'un hami a penas retengut d'arríder, ce'm hasó: "em sap greu, no som nosaltres els qui s'encarreguen dels massatges en aquest establiment". Jo que vadoi mes arroi que la tavalha de la tanta Maïté. Mès que'm podetz créder, adara si que sèi quin se cau díser!
Lou Dalfin fa bolegar Occitània!
Lou Dalfin, un grop qui'ns vien de las valadas occitanas d'Itàlia e qui sap quin hèr tà hèr bolegar lo monde! No'vs manquetz pas las suas videos sus myspace o youtube!
dilluns, 7 de maig de 2007
Na Segolena, reina de Gasconha
Totis los paisis gascons qu'an elegit Ségolène tà presidenta! Bon, Aran n'a pas votat en aquesta eleccion, ben segur, mès que votarà tà las locaus lèu. E doncas, visca Gasconha e totis los paisis gascons! E granmercés a Ségolène! Lo mendre qui poscam díser ei que los elefants deu PS non l'ajudèn pas guaire durant la campanha...Mès sembla plan que l'istòria dab Ségolène non hè pas que començar, a maugrat deus elefants...Ac jogam?
blòg o blòc?
diumenge, 6 de maig de 2007
Xazzar, un grop de musica catalano-klezmer
Xazzar (x que's prononcia coma la sh gascona e la r finau que sona clar) que'ns hè musica d'inspiracion clarament klezmer o balcanica. Aqueste grop de joenis musicaires catalans n'a pas enqüera grabat cap de disc e qu'ei totaument desconeishut en França. Mès que podetz escotar las lors cançons sus lo hialat. L'internet que ns'ajuda tà descobrir lo monde! Jo qu'aimi ço qui hèn e qu'ac volèvi compartir dab totis vosatis.
Lo siti web de xazzar demora en construccion. Notatz que's pòt escotar ua entervista de duas musicairas d'aquest grop a l'emission línia folk de icatfm (emission deu 11 de gèr de 2007). Que s'i pòt descargar lo podcast correspondent. Espèri que v'agrade a vosatis tanben! Hètz beròi e a lèu!
divendres, 4 de maig de 2007
E ara qué?
Après la manif de Besièrs, e las responsas deus "candidats presidents" a la question de la ratificacion de la carta europèa deus drèits de las lengas, qu'èi decidit de crear un blòc. En gascon. O, pas grana causa. Simplament tà servir la lenga. La lenga nòsta que s' ac amerita. Se n'avem pas cap de TV en occitan, au mens qu'avem l'internet. E qu'ei de la nosta responsabilitat, nosatis los occitanofònes nadius o navèths, de hèr espelir la lenga pertot. Doncas, aquí qu'avetz un nau blòc en lenga nòsta!
PS lo Sàrko non vòu pas ratificar la carta, la Ségo qu'ac vòu hèr. Ja ei plan temps qu'elegiam ua dauna tà presidenta, non vos sembla?


text:
Lo 30 de mai de 2015, lo Cercle Occitan Setori convidet lo monde a un omenatge a Ives Rouquette. Foguet l'escasença d'escotar la memoria viva d'aquel "setori avairones de Besiers" !
Miquela Stenta, Mirelha Braç, Alan Rouch... legigueron troces de son obra. Joan Larzac, son fraire, Robert François lo fraire de Pierre François parleron de sos ligams amb la vila, los amics, lo pais. S'acabet amb un concert de Miqueu Decor al'entorn de qualques "piste" de muscles, de tielles e de muscat sec del rodol.
Aqueles omenatges qu'espelissan fan mesurar l'importança de l'obra granda daissada per l'Ives Rouquette a nostra Occitania !
Entrevistas :
Miquela Stenta
Alan Rouch
Extraches de las charadissas :
L'engatjament militant (M. Stenta, A. Rouch, P. Bacou)
L'escrivan (M. Stenta, M. Braç) - Ives, Pierre et les autres (R. François)
Ives e lo Rugby (H. Morsly)
Paraulas de Joan Larzac (montatge realisat per Miquela Stenta e Felip Lignières, mai 2014)
Lettre hommage de Raphael Segura (M. Stenta)
Concert de Miquel Decor e l'accordeonista Greg (intro per M. Stenta)


text:
Vielha aurà un centre tara joenessa a finaus d’an
Era modificacion de crèdit aprovada en passat plen der Ajuntament permeterà invertir 30.000€, tà realizar es òbres d’adequacion der antic aucider, a on se plaçarà eth centre qu’acuelherà activitats entà mainatges e joeni de 10 a 15 ans.
Aguest espaci aurà coma objectiu organizar, a trauès de personau titolat, tot tipe d’activitats ludiques, formatives, esportives, artistiques, e de temps liure en generau, que permeten afavorir eth creishement e desvolopament integrau des joeni qu’i participen.
“Damb aguest centre volem tanben aufrir un espaci a on es nòsti joeni se poguen amassar dempús des classes en un ambient controtlat e positiu” explicaue Alberto López, còsso de joenessa e espòrts der Ajuntament de Vielha e Mijaran.
Era prevision ei qu’enguan se realize ua prumèra fasa ena que s’abilite era planta baisha der edifici, en tot dotar-la de banhs e calefaccion, e mès entà deuant se pogue abilitar era dusaua planta.
“Era creacion d’un centre tàs nòsti joeni siguec un des compromisi que prenerem pendent era campanha electorau e èm fòrça satisfèti de poder-lo amiar a tèrme” manifestaue Juan Antonio Serrano, alcalde de Vielha e Mijaran.


text:
Los comentators de la premsa parisenca non dèishan pas de díser que las primàrias son ua grana victòria de la democracia. Los responsables politics, plan disciplinats e complicis que tornan díser la medisha causa a longor d’antena.
Que seré donc la fin de la dictatura deus partits çò disen, pr’amor los candidats que serén causits peus ciutadans. Lo poder seré tornat au pòble. Quina ipocrisia quan sabem que los candidats a las primàrias deven passar per règlas impausadas peus partits, que sia lo nombre de signaturas d’elegits o autes mejans entà empachar los qui son hòra nòrma de’s presentar.
Las primàrias que son tanben lo mejan de har partir la campanha mei de d’òra e donc los mèdias qu’an lo temps de seleccionar e de’s familiarizar dab un grop de personas de qui espravan la popularitat gràcias a sondatges multiples e repetitius. Totun se los mèdias an ua part de responsabilitat los partits que son plan consents.
Las primàrias que limitan la possibilitat de candidatura aus professionaus de la politica. Quin voletz estar candidat a ua primària shens estar un professionau com un elegit, un ancian ministre, enfin quauqu’un qui a la possibilitat de har ua campanha de las longas ?
Que consacran las primàrias la dominacion d’un nombre hòrt limitat de mèdias e de jornalistas en l’organizacion deus debats. La premsa regionau qu’ei hòra jòc desempuish quauques annadas ; n’a pas mei nat ròtle.
La primària de la dreta qu’a plan illustrat aquera reduccion deu debat. Un ancian president de la Republica, dus ancians prumèrs ministres e ancians ministres. Un sol èra simple deputat. Quin renovelament ? E que serà parièr a l’esquèrra. La màger part son monde qui an dejà governat, qui an ua responsabilitat en lo bilanç deus cinc ans passats.
E quan pensi qu’entenem comentaris suu hèit que Fillon e seré un òmi nau, mau aimat deu sistèma…e perqué pas un rebèlle ? E tot aqueth monde qu’explican au pòble qu’ei eth qui causeish LO capdau, l’òmi providenciau.
L’abséncia de vertadèr debat politic, ubèrt, pluralista que pòt sonque alimentar l’amarum deus qui creden que, un còp la taula destornada, de camas a capsús, tot qu’anarà miélher. Tot aquò que pòt profieitar sonque a l’extrema dreta.
Qu’avem besonh un vertadèr debat democratic. Qu’avem besonh auta causa qu’ua comedia qui entertien l’illusion que l’Estat Nacion dab un president (o ua presidenta) ei lo sol esquèma possible.
Que sostienem la candidatura de Christian Troadec, non pas pr’amor que pensam que sia l’òmi providenciau mes sonque entà perméter de har entrar d’autas ideas en lo debat politic. E puish que seguiràn las legislativas on deveram estar presents.
Qu’avem ideas a defénder : ua auta faiçon de tribalhar, de consumir, de repartir las riquesas ; que devem promòver ua vertadèra politica de luta contra lo cambiament climatic, ua politica de respècte de la diversitat lingüistica.
Qu’avem a parlar d’Euròpa, a ns’acarar seriosament a la politica europèa necessària entà respóner de faiçon umana e intelligenta a las populacions qui demandan a viéner a noste…
Las questions non mancan pas. N’esperem que sia passat l’auratge entà qu’arribe lo bèth temps. Que deverem apréner a léger lo bulletin meteorologic !
David Grosclaude


text:
Bacin Mediterranèu
Los concèptes de Bacin Mediterranèu e de mond mediterranèu (var. monde mediterranèu) designan las regions se trobant a l'entorn de Mediterranèa. Aquelas regions mediterranèas s'espandisson del sud d'Euròpa, a l'Orient Mejan e l'Africa del Nòrd. Lo limit del bacin o del monde mediterranèu se referís subretot al clima mediterranèu e pus particularament lo limit de la cultura de l'olivièr. D'autres critèris culturals o istorics permeton tanben de delimitar la region mediterranèa. La cultura o la civilizacion mediterranèa es alara definida per un eretatge antic o medieval fòrt, ligat a las civilizacions grècoromana, islamica e de la cristianitat. Aquela cultura se materializa dins l'alimentacion per la predominància dels legums, dels fruches, del peis, del pan, de l'òli d'oliva e del vin.
Lo Bacin Mediterranèu es marcat per d'iniciativas politicas recentas coma lo processús de Barcelona, l'Union Mediterranèa e la Zona Euromediterranèa de Libre Escambi. De Jòcs Mediterranèus existisson dempuèi 1951.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La partida mediterranèa d'Euròpa compren las tres grandas peninsulas australas: la Peninsula Iberica, la Peninsula Italica e una partida de la Peninsula Balcanica amb per tèrmes los Pirenèus, los Alps, los Alps dinarics, los Balcans e los monts Rodòpes.
La partida mediterranèa d'Asia compren l'oèst e lo sud de la peninsula d'Anatolia, lo Levant, amb per tèrme los monts de l'Anatolia coma lo Taurus e lo desert de Nèguev.
La partida mediterranèa d'Africa comprend la region de Magrèb, la peninsula Cirenaïca, la broa libiana e egipciana e una partida de la val de Nil amb per tèrme principal lo desèrt de Sahara e los monts d'Atlas.
La mar Mediterranèa es, ela, devesida en dos bacins, oriental e occidental, dempuèi l'Estrech de Gibartar fins al Bacin del Levant e aculhís cada an prèp de 200 milions de toristas e 30 % de las naus mercandas del monde, o prèp de 120 000 naus, amb las consequéncias economicas e ecologicas qu'aquò provòca[1].
Environament[modificar | modificar la font]
Es una de las regions del monde que l'urbanizacion, la periurbanizacion e l'agricultura consoman mai de ressorsas naturalas, amb d'impactes sus l'artificializacion, la fragmentacion de l'abitat, l'erosion e destruccion dels mitans naturals. Las zonas umidas perdèron prèp de la mitat de lor superfícia en un sègle (de 1900 a 2000) segon l' Observatòri de las zonas umidas mediterranèas[2]. Alara que los efèctes de l'escalfament global s'apondon, demòra pas que 18 500 000 d'ectaras per tota la region (o en mejana 2 % de la superfícia totala dels 27 païses del bacin en zonas umidas; estuaris e lagunas saladas inclusits)[3][4]. Los países que n'an lo mens son Espanha (1 % del territòri), Bulgaria (0,9 %), Chipre (1,1 %), Malta (0,1 %). Al Magrèb, l'Argeria abriga quant a ela 0,6 % de las zonas, Marròc (0,7 %), Libia (0,2 %). Alara qu'a l'Orient Mejan, Siria compren sonque 0,8 % de las zonas umidas, Jordània (0,5 %), Liban (0,1 %), Israèl e Palestina (1,3 %). Segon l'observatòri, las superfícias asagadas son ara estabilizadas dins l'UE, en Israèl e en Egipte, mas son fonts d'una granda consomacion d'aiga[5].
Las mesuras de proteccion de la biodiversitat semblan de donar de resultats per qualques aucèls d'espècias protegidas (pelicans, becaruts e gruas) que sos efectius aumentèron dins la zona mediterranèa. Los mamifèrs, anfibians, reptils e peisses al contrari mermèron de prèp de 40 % dempuèi 1970[6]. 30 % dels anfibians, 25 % dels reptils e 15 % dels mamifèrs, contra 5 % "sonque" dels aucèls, son menaçats d'atudament dins la zone mediterranèa segon la Lista roja de l'UICN. Los peisses d'aiga doça merman encara mai aviat dins la zona mediterranèa qu'a l'escala mondiala (39 % son menaçadas d'atudament en Mediterranèa contra 15 % dins lo monde). Las causas son entre autras la destruccion e pollucion dels abitats, coma pels engraisses, pesticidas e l'invasion d'espècias exoticas[7].
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Bacin Mediterranèu es lo brèç de la civilizacion occidentala. L’Antiquitat coneguèt un fum de civilizacions divèrsas coma las egipcianas o las mesopotamianas. Puèi, de grands empèris prenguèron lo contraròtle de las broas de la Mare Nostrum. Grècia, Cartage e Roma èra atal conegudas per èsser de talassocracias a causa de lor dominacion del Bacin Mediterranèu per mejan del comèrci maritim e de las guèrras navalas.
Economia[modificar | modificar la font]
Sector primari[modificar | modificar la font]
L'agricultura mediterranèa es tradicionalament definida a l'entorn de tres culturas (dichas trilogia mediterranèa): del blat, de l'olivièr e de la vinha. La viticultura dins la region remonta a l'antiquitat, coma Grècia antica en Egipte antica e en Fenicia.
Mas la region fan tanben d'importantas produccions de fruches e de legums dins los òrts lo long de las valadas dels flums. L'agricultura mediterranèa es atal caracterizada per fòrça asagatge afin de suportar la secada estivala. La produccion arboricòla es dominada per la produccion de persec, d'albricòts, de melons, de cerièras e de prunas e mai al sud, pels agrums e de dàtils. Los legums son subretot de tomatas, d'auberginas, de carchòfas, de pebrinas e de cauls. D'autras cerealas son tanben fortament presentas coma lo ris (plana de Pò, o encara lo milh o lo milh menut (Africa del Nòrd).
La pesca es tanben un sector important en Mediterranèa. La consomacion de peisses per abitant es plan nauta. Las varietats de peisses pescats tradicionalament son lo ton, la merluça, la sardina e l'anchòia.
Lo sector de la silvicultura a perdut de son importància. Mas de produccions de qualitat son encara presentas dins la region coma en Espanha e Portugal, onte se concentra gaireben tota la produccion mondiala de siure e de surrièr. La region mediterranèa es tanben coneguda per la cultura de rabassa.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Linde" (fr)Pablo Linde, « Méditerranée. La mer la plus polluée du monde », in Courrier international del 27 de julh de 2007, en linha
- ↑ Mediterranean Wetlands Observatory !
- ↑ ActuEnv2012 (fr)Actu environnement, Bacin Mediterranèu: pèrda de la mitat de la superfícia de las zonas umidas al respècte de 1900 22 de febrièr de 2012
- ↑ (en)Rapport (2012-02-02) e synthèse (Synthesis for decision makers + Factsheets) (2012-02-02)
- ↑ ActuEnv2012
- ↑ ActuEnv2012
- ↑ ActuEnv2012
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Jacques Bethemont (et aL;), Le monde méditerranéen : thèmes et problèmes géographiques, Sedes, Paris, 2001, 320 p.
- (fr)Maurice Rieutord S.J. e Loïc Tribot La Spière (dir.), Le bassin méditerranéen : un espace en quête de sens ?, Publisud, París, 2000, 85 p. ISBN 2866006143
- (fr)René Teboul, L'intégration économique du bassin méditerranéen, L'Harmattan, Paris, Montréal, 1997, 264 p. ISBN 2738452981


text:
Haillicourt
Haillicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Haillicourt Se tròba en los tucs de la region de la Artés a 12 km a l'oèst de Béthune e a 30 km al nòrd de Arras.
Haillicourt se trouve dans les collines de la région de l'Artois à 12 km à l'ouest de Béthune et à 30 km au nord d'Arras.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels vestigis, descobèrts en lo moment de extractions minaires, testifiquen de lo sieu passat gallo-romain.
Origina del nom Haillicourt :
Se tròba las paraulas hall, hallier en significant buisson, pichon bòsc, luòc cobèrt e la paraula cuerta en significant courtil, barrat, pleta. Antany Aquel endroit i aviá environat de titards e de bòsc, a l'excepcion del nuclèu del vilatge #qu'èra en cultura. Pel continuament, aquela posicion de cultura li calguèt prene lo nom de Hailler-Cor de contunh Haillercourt e Haillicourt.
Per testament del 8 de decembre de 1650, a fach don de tèrras per Jérôme SEGOND, sieur de Wionval en Haillicourt (distincion a l'entorn de la glèisa actuala) Conteville lez Sant-Pol e unes autres luòcs a la glèisa de Haillicourt.
Des vestiges, découverts lors d'extractions minières, attestent de son passé gallo-romain.
Origine du nom Haillicourt :
On retrouve les mots hall, hallier signifiant buisson, petit bois, lieu couvert et le mot court signifiant courtil, clos, enclos. Autrefois cet endroit était entouré de titards et de bois, à l'exception du noyau du village qui était en culture. Par la suite, cette position de culture dut prendre le nom d'Hailler-Court puis Haillercourt et Haillicourt.
Par testament du 8 décembre 1650, est fait don de terres par Jérôme SEGOND, sieur de Wionval en Haillicourt (seigneurie autour de l'église actuelle) Conteville lez Saint-Pol et autres lieux à l'église d'Haillicourt.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna del Pas de Calais


text:
Witternheim
Wìttre (Witternheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba a una altitud de 160 mètres e es longé a l'oèst pel Quellgraben, un jos-afluent del Ill.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble a ocupat dempuèi lo edat del bronze e a mencionat per las primièras fes en las archiu dempuèi la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle jol nom de Wilderceldenheim. Witterheim Es en principi una dependéncia de la familha nòbla de las Rathsamhausen de Ehnwihr a vendut de contunh a la familha de las Mueg de Boofzheim en 1498. La Reforma protestante a introdusit per las Rathsamhausen. Los villageois devon alavetz retre's al temple en protestant de Diebolsheim per practicar lo sieu culte. Après lo extinction d'aquela familha, lo pòble tòrna a divèrses proprietaris. Lo pòble fa partida fins a Modèl:La s de la parròquia de Neunkirch. Près d'aquel pòble se trobava un tumulus, conegut en la contrée jol nom de Lieberain e surmonté d'un grand tilleul que # se dançava jos el fins a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. A Modèl:La s-, lo tissage dins abitança èra fòrça florissant dins lo pòble. Los tisserands trabalhavan sustot per las entrepresas de Sant Ostal-a las-Minas #que l'activitat ne demandava fòrça man-de œuvre.
Le village est occupé depuis l'âge du bronze et est mentionné pour la première fois dans les archives dès le Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle sous le nom de Wilderceldenheim. Witterheim est d'abord une dépendance de la famille noble des Rathsamhausen d'Ehnwihr puis est vendu à la famille des Mueg de Boofzheim en 1498. La Réforme protestante est introduite par les Rathsamhausen. Les villageois doivent alors se rendre au temple protestant de Diebolsheim pour pratiquer leur culte. Après l'extinction de cette famille, le village revient à plusieurs propriétaires. Le village fait partie jusqu'au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de la paroisse de Neunkirch. Près de ce village se trouvait un tumulus, connu dans la contrée sous le nom de Lieberain et surmonté d'un grand tilleul sous lequel on dansait jusqu'à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, le tissage à domicile était très florissant dans le village. Les tisserands travaillaient surtout pour les entreprises de Sainte Marie-aux-Mines dont l'activité demandait beaucoup de main-d'œuvre.


text:
Sant Joan lo Centenièr
Sant Joan lo Centenièr (Saint-Jean-le-Centenier en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sants-Texans-lo-Centenier n'a situat sus la rota nacionala dintre Villeneuve-de-Berg e Lo Teil al limit sud del Scenari del Coiron.
Sant Joan lo Centenièr est situé sur la route nationale entre Villeneuve-de-Berg et Le Teil à la limite sud du Plateau du Coiron.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Portal:Vivarés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna de Vivarés
- Comuna d'Ardecha


text:
lo Vièlh òme e l'enfància
L'òme es vodat a la benaürança. O voliái dire puslèu, qu'aquel estat es subretot lo de l'enfant. Natural per tal dire de naissença. Vertat . Ne'n coneissi pas un qu'escapa a la rega majorala. Qu'es pas de creire. Una disposicion naturala al benastre. Qu'òm lo daissèsse tot sol e l'enfant vengut òme seriá perfèchament content. Que d'un biais , òm poiriá se pensar que la vida , la societat , sabi pas encara mai , tot far que , gaireben totes , perdrem pauc a pauc totas aquelas disposicions al benastre, que se pòdon notar aisidament, al temps de la joventut.
L'enfant , la dròlla , viu ambe la poësia de la Tèrra , de la creacion, al seu benastre . Aquò's aital que l'enfant pòt veire las fòrmas que se dessenhan sus las parets de la cambra o a las nívols. Causas estranhas e meravilhosas, que las veirà de mens en mens amb lo vielhum.
Aquò revèrta a l'istòria del « Vièlh Òme e la Mar » . A la debuta, lo peis es bèl, un peis qu'es pas de creire, mas las bèstias ferunas lo rosigan per en dejós, quand torna al pòrt. La lucha falsa se persèc quand, fin finala , al tèrme, es a dire a la fin de vida , l'òme rebala pas qu'un esqueleta. El pareis, completament desenfadat, quitament espelucat de totes sos pantais, revèrta pas mai qu'un espaurugal que repàpia , e mormolha sos sovenirs, docament de paur de passar per un fat.
Entre totas las annadas, quicòm que li escapèt, que saupèt pas trapar , talas las pastenagas polidas paradas a un ase benastruc e nèci, brandidas pels dracons trufarèls, que lo faguèron dançar un bèl briu , e parar las mans , per un pesuc de sal , mesclat de tèrra .
Pr'aquò, enfant , èra vodat a la benaürança .... Que la teniá en el , que l'aviá dins la pèl sens que degun li diga.
Traça ja, baste que lo papa o la mama li empeguèsson son poton cada matin e cada ser, e aquí l'avètz lo solelh. Aquò sufís. Lo solelh aquò's un poton que pica , que lo quiti papa sentiguèsse a tabac, o que la maman li eissugue violentament lo nas, avant de lo butar cap a la pòrta de l'escòla.
Los ausissi los que te disián totjorn dins las raubas de la maire, : « encara una istòria degotanta de bugada occitana e de perfum de supermercat » .
Sabètz quand es ora de partir vosautres? Mas sabi que l'ora arriba tròp lèu. Ieu sabiái pas quand èra l'ora. E venguèt subte. Levat que lo papa, o la meuna filha partiguèron sens avisar degun. Cap de relòtge celèstial . Cap de crida divenca . Ren lo voide , lo non res.
E ieu prenguèri lo tren dels sòmis un còp mai . Dins las nívols del remembre benastruc.
D'en primièr es pas que l'istòria del pichon « Poucet » , que m'agrada l' amnesia , aital lo recaptage de totes los remembres possibles , coma lo darrièr paquet de gauloises sens filtres , e las darrièras pels del papèl Job , fins e blancs , coma de ribanèls de Luna . Coma s' aquelses sinhals de vida, me pòscan far oblidar la realitat de la seuna mòrt.
Qu'a la casuda qual torna al pòrt ? Lo pescaire? Amb l'ombra d'un peis gigant?
Legiguèri un jorn que las dròllas contunhavan de jogar ambe las petetas, e los enfants tanben de se persègre , dins lo fangas dels camps de concentracion .
Pròva que l'enfant es vodat al benastre. E pròva de la fòrça de la vida.... Que mantuns còps , a l'òme, cal pas una vida per li levar son espèr d'enfant , e d'autres còps , un momenton per que lo malastre capite de traucar son arma leugièra .
Un còp èri, que faguèri pas que de dormir de longa , coma un boa qu'auriá engolat un singlar per las caninas longas , que de somiar , que de li parlar , mas que la vida es tròp fòrta. Quand bufèt lo vent de falordisa e d'oblit , coma lo sonavi, qu 'alenava aquel vent òrre d'unas setmanas , e que son cant udolaire me fasiá encara mai colpable, de los aver oblidats pas qu' una ora.
Benlèu que l'oblit es necessari . Coma dison lo monde nèci, los que pescan encara en plena mar, en fintant l'esquina blava del peis-cans, en risent coma se lo benastre èra pas qu'una causida.
Que seriá vengut lo peis del Vièlh òme un còp penjat sul cai? A la vista de totes?
Que se passariá , que l'òm contunhe de chucar los sòmis de l'enfança ?
La vida es pas que la lucha per aparar son biais de mainatge, lo de chucar la popa mairala...
Mas imagenatz que lo peis siá encara viu e bèl . Quitament subrebèl e lo darrièr de sa raça? E que d'unes soscan pas que de lo menar al pòrt . Es que lo caldriá menar al pòrt ? A la mòrt? O lo daissar liure, liure de s'enauçar , qu'aquela mena de peis-aucèl , que li arribe , de volar , al ras de las èrsas.
Alara qual son los òmes, qual son los pescaires d'un raisve vertadièr, o imagenat de libertat . Es que lo peis que tenon al cap de son idèa , aquò's lo rebat gigant d'un sòmi d'enfant?
Un estat de libertat , que la societat d'ara, qu' es pas qu'un esqueleta de libertat, l'ombra de la libertat del nòstre avenir, fin finala la de la nòstra enfància , alara que, demòra encara e totjorn un peis polit , de la ribièra desconeguda, que nada dins sa gorga mascanhada, que bolega, al cap de la linha e que tira lo pescaire, al revèrs, aval, cap a la mar .


text:
Recebi ua ofèrta promocionau d’Òmnium Cultural entà captar sòcis. Me telefone ua hemna ben amabla a qui li exprèssi eth mèn gòi peth prètzhèt dera entitat entà promòir era lengua e era cultura catalana, afrairada damb era occitana-aranesa, d’ençà dera sua creacion, er an 1961, non atau pera sua deriva politica tan decantada es darrèri ans, ja qu’es que tanben les defenem, mès a compdar de posicionaments politics disparions (federaus o d’entenuda damb era rèsta d’Espanha), non mos i sentem representadi. De hèt, era presentacion enviada peth collectiu se centre sustot en remercar qu’eth principau objectiu des sòcis ei “assolir la independència de Catalunya” e qu’eth nau rèpte ei ara “les eleccions del 27 de setembre”, ena madeisha setmana en qué se hè publica ua “lista unica” (quina desconfidança, es unicitats!) de tipe sobeiranista, damb era enquia ara presidenta Casals ena plaça tresau, un president dera Generalitat qu’òpte ara reeleccion de numero quate, un cap dera oposicion que renoncie a entestar ua alternativa e un prumèr candidat tan politic coma es auti, exèurodeputat exècosocialista, que declare tres dies dempús qu’aguest acòrd sui generis tanpòc explicite qu’eth president serà Mas. Semble que dera politica catalana ac podem demorar ja lèu lèu tot, ath temps que tot e toti (omnium) se sage de profitar (egemonia, en diden), sigue er “espòrt”, era “cultura” o era nomentada “societat civil”, damb eth risc cada còp mès acusat que damb era volentat de bastir un “nau país” ara fin l’acabèsquem hènt mès petit, isolat, endogamic, autoreferenciau, acritic, fotudament aluenhat der ideau illustrat deth republicanisme cosmopolita deth quau ja lèu arrés en parle.
(DIARI SEGRE, 25 de junhsèga de 2015)
Dempús des eleccions deth 24 de mai, s’a encetat un camin de cambi en fòrça municipis e autonomies, que met en evidéncia era possibilitat d’ua auta politica e un aute país, ath temps que dèishe damb signes d’obsolescéncia e basart, dilhèu d’agotament, eth nomentat procès catalan. Atau de rapida va era politica actuau. De forma paradoxau, es institucions catalanes, que solien entestar es transformacions der Estat, an demorat, de patac, isolades en eres madeishes damb er etèrn retorn dera “transicion cap ara secession”, que va e ven, e transite per espaci sempitèrn, d’ençà qu’er autonomista president Mas, enquiar an 2010, accelerèsse eth ritme deth grèuge e era sobeirania totau e impossibla coma palanca lampedosiana (damb era quau tot a de cambiar tà que non cambie, en vertat, arren), ja qu’es qu’an governat tostemp ac vòlen seguir hènt, legitimament, damb es amplis podèrs des esturments “estructuraus” d’un Estat “pròpri”, er hèt pes “de casa”, dilhèu damb es hilhs rebèls dera CUP e es mès docils d’ERC, qu’ara fin ei açò eth “procès” politic possat per eri. E atau, comunautats dera antiga Corona, coma Aragon, País Valencian e Ièrles Balears, e autant fòrça des viles e vilatges deth “caspós” e “conservador” Règne d’Espanha, coma mos didien, s’auancen pera quèrra e comencen a sajar ua auta Espanha e ua auta politica, coma era que ja pense un PSOE federalizat entà ua reforma constitucionau que ne volien ne demorauen es politics pujadi ena sua nòria, pr’amor que, en efècte, ua auta Catalonha non sonque ei possibla, senon qu’ei ara mès de besonh que jamès.
(DIARI SEGRE, 11 de junhsèga de 2015)
Eth paisatge ei er espaci conformat pes elements der entorn disposadi coma fisionomia, morfologia o expression formau deth territòri ara vision intima dera persona e era societat. Mès qu’ua simpla geografia: en paisatge creat, er uman s’i pòt recrear, pr’amor que (s’)i reconeish, ath delà, diuèrsi tipes de paisatges, coma eth naturau o eth culturau, e laguens d’aguest, tanben er urban configurat pes nòsti vilatges, en simbiòsi damb eth miei naturau a on s’i an arraïtzat. Vision romantica era mia, dilhèu, mès qu’ei era que, totun, mos pòt dar, encara, cèrta relevància coma destinacion aluenhada e plaçada en aguest encastre deth Pirenèu encara per redescurbir, aumens fòrça des sòns cornèrs. M’i hè a pensar, en aguesta redescubèrta deth paisatge, ua senhora tanplan educada e arridolenta d’Alacant, encamardada dera Val e era sua “tranquillitat”, en aguest començament de sason dilhèu massa tranquil, talament, entath nèrvi toristic que la sosten. Paisatge naturau des montanhes e bòsqui, paisatge urban des carrèrs e places empeirades, paisatge culturau des glèises e es manifestacions pròpries d’ua val damb identitat plurau e compartida, pren era votz entà èster suenhat e susvelhat, damb era concertacion d’aguest collectiu qu’i sage de demorar, segontes tròbi ena Introduccion ara estetica de Hegel, en tot “obedir es exigéncies dera sua rason, que, en tant qu’universau, sage de trobar-se ad a era madeisha ena Natura e rebastir atau era esséncia intima des causes qu’era existéncia sensibla d’aguestes non revèle dirèctament”.
(DIARI SEGRE, 27 de junh de 2015)


text:
30/06/2011
29/06/2011
Junh de 2011
• Òsca a la Suissa que vòl tanben sortir del nucleari.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Maurice Garrel, Jorge Semprun, Christiane Desroches-Noblecourt, Clarence Clemons, Elena Bonner, Peter Falk e mon amic Privat.
• Òsca a la tanada qu'a pres Berlusconi dins un referendum. Enfin...
• Òsca a Mohammed VI, rei del Maròc, qu'a fach un pas decisiu cap a la democracia dins son país.
• Vergonha al Governament que vòl de mai en mai tractar los enfants coma d'adultes dins los afars penals.
• Vegonha al Governament que gasta tot çò que fasiá que èra plan de viure en França (sistèmas educatiu, de santat, de justicia…).
• Vergonha a l'idèia d'una segonda jornada de solidaritat : n'auràn pas lèu un pete de tustar totjorn suls salariats ? E los beneficis del capital, quora i tocaràn ?
• Òsca al professor François Nicoli, neurològ a La Timòna a Marselha, que ven de demissionar per denonciar lo manca de mejans de l'Espital. Ditz que pòt pas pus far son trabalh convenablament.
• Òsca al jutjament dels complicis de Pol Pot al Cambòdge (1,7 milions de mòrts entre 1975 e 1979).
• Òsca a l'inscripcion de Cevenas e Causses a l'UNESCO.
• Òsca a la liberacion d'Hervé Guesquière e Stéphane Taponier, jornalistas de França Television, ostatges en Afganistan dempuèi 547 jorns.
24/06/2011
Jean (Privat) Rouquette (1922-2011)
A mon amic,
mon car amic Privat.
Aviá gaireben 50 ans de mai que ieu. Èra mon amic, ère son amiga. Jamai ai pas conescut qualqu'un qu'aime tant lo monde, jamai ai pas conescut qualqu'un de positiu coma el. Totjorn èra content de çò que reussissián los altres, èra pas envejós. Se'n rejoissiá. Aviá totjorn d'idèias. Passava pas una setmana sens me venir veire. Quand arribava, disiá : "E ben la ven veire !" (Parlava a la tresena persona) Li respondiái : "E ben a plan rason de la venir veire que sens aquò se languiriá." Totas las personas que son passadas a l'ostal meun an vist Privat. Segur.
Parlava la lenga de sos ancians. L'a pas jamai renegada, el, al contrari. A escrich en occitan.
S'apelava Joan mas aviá pres per pichon nom lo nom de familha Privat per mercejar un oncle seun qu'aviá pas d'enfants e que li aviá balhat son ostal. Atal lo nom de Privat contunhèt d'èsser viu, un pauc… I ère tant acostumada que m'estonave totjorn quand òm me demandava se Privat èra ben son pichon nom.
Sa pòrta èra totjorn dubèrta e aviá una femna sus mesura per aquò. Coma ditz, ela, Marineta : "Aqueste còp nos a escapat..." A totjorn partejat son òme, Marineta.
Ai poscut li dire al reveire quand èra encara conscient, m'a sarrada la man, fòrt. Lo tornère veire 6 oras davant sa mòrt mas aquí, el, me vegèt pas. S'es atudat dins la nuèch del 22 al 23. Me mancarà.
22/06/2011
20/06/2011
08/06/2011
Ai passat lo DCL
L'informacion, l'ai ajuda sus facebook. E pas que sus facebook. Es plan facebook. Lo DCL es lo diplòma de competéncia en lenga. Alara, un pauc per militantisme, o cal dire, que de monde an degut se batre per far dintrar la lenga occitana dins la tièira de las lengas avaloradas, me soi marcada. Aquò me costèt, crese, gaireben 70 € (ara aquò's 100, s'aquò vos ditz). Foguère doncas convocada a Milhau lo 21 de mai a 8 oras 30. Ja, lo matin, quand me desrevelhère a 6 oras, me demandère s'auriái pas fach melhor de me'n passar. Mas bon, fasiá polit temps, lo camin es mai qu'agradiu per davalar a Milhau e pièi, per parlar la lenga, qué fariam pas ? Ère la prumièira de convocada. Me metèron dins una pèça, me balhèron lo subjècte e m'ensenhèron çò qu'auriái de far. Urosament, urosament, qu'aviái pas legidas las informacions sus aquel diplòma davant de partir si que non i seriái pas anada. En fach, la competéncia se limita pas a la practica escricha e orala de la lenga : cal far una prestacion comerciala. Sul pic, me soi plan demandada de qué fasiái aquí. Me calguèt, entre autres, jogar un ròtle (per telefòn). La jurada (3 personas, d'après çò que me diguèt la femna del GRETA) èra dins una pèça a costat : un que me parlava al telefòn, los dos autres qu'escotavan e que notavan. Los ai pas vistes, lor ai pas parlat. Prenguère pas cap de plaser per aquò far, sustot que comprenguère pichon a pichon, al fial de l'exercici, que la lenga sola sufisiá pas. D'ont mai l'exercici avançava, d'ont mai me disiái qu'aviái passat l'atge d'aquelas conariás. Lo problèma es que fau pas un mestièr comercial e, qu'en mai d'aquò, aime pas aquò e soi pas facha per aquò. Anère dusc'al cap mas sortiguère d'aquí cansada e frustrada. Cal dire qu'ère tanben contristada de veire que, fin finala, lo Mercat èra decisivament pertot dins aquela societat... E pièi, se pausava un autre problèma. Farà lèu vint ans que trabalhe per la cultura occitana, me vesètz metre qu'ai 2 o 3 sus 5 (i a 5 grases) al DCL en occitan sus mon CV ? Seriá completament contra-productiu. E per de qué ? Per çò que soi pas bona comerciala ? I a quicòm que truca dins l'afar, per qualqu'un que fa pas un mestièr comercial. Urosament, n'i a encara, de mestièrs que son pas comercials !
Bon, tot aquò per dire que s'aviái sachut, i seriái pas anada dins l'idèia de passar una formalitat e d'escambiar amb de monde en occitan : i seriái pas davalada de tot !
Las nòtas son tombadas ièr : ai lo gra 5. Moralitat : soi coma Mossur Jourdain mas m'i tornaràn pas prene !
Inscription à : Articles (Atom)


text:
15/08/2013
Paraulas de Novelum n° 140 ven d'espelir !
Joan-Claudi Dugròs nos infòrma de la surtida dau noveu n° de la revista editada per Novelum.
Au somari, de las informacions , de las creacions originalas 100% en occitan:
- L'ensanament de las lengas regionalas
- Las lengas regionalas demandan l'asile cultural a l'Unesco
- Poemas de Frederic Fijac
- "Concerto per pissarata"(prumiera partida) per Joan Ganhaire
- E se cambiàvem la lei
- Los chamins de la memòria per Gilbert Borgés
- La granda dama blancha de Marie-José Guichard
- Toponimia: " Lo mas" per Joan Rigosta.
Per comandar la revista Paraulas de Novelum:
Abonament: 4 numeròs 15,00€. 8 numeròs 25,00€
Lo numerò: 5,00€
Los abonaments se paian per cheque a l'òrdre de NOVELUM, de mandar a:
NOVELUM, Centre Socio-Culturel, 95, route de Bordeaux 24430 Marsac sur L'isle.
20:51 Publié dans Actualitats, actualité, La lenga e sos dialectes, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
L'Eptameron
L'Eptameron qu'ei ua garba de 72 contes escrivuts en francés per la regina de Navarra : Margarida de Navarra. Que ho compausat durant quasi tota la vita de la loa autora, morta en 1549.
Lo quadre narratiu qu'ei lo seguent : 10 personatges que son obligats a demorar a Sarrança (en esperant la bastida d'un pont) per'mor d'ua aigada deu gave qui inonda la ciutat balneària de Cauterèrs. Per passar los temps, que's hican a devisar amassas en se bèth condar istoèras cada dia ; per aquesta rason los personatges que son aperats devisaires (devisants en francés).
Inspirat deu Decameron de Giovanni Bocaccio, l'òbra de Margarida de Navarra que s'ei acabada pas sonque au cap de set dias (e un setanteat de condes puish que lo 8au dia qu'ei incomplet) per'mor la mort la deishè pas acabar los 10 dia e 100 contes.
Mantuns conte que tractan d'infidelitat, sèxe e engana. Qu'inspirèn l'escrivan provençau Joan de Cabanas, com ac con.hessa eth medish dens lo son prològ.


text:
Arxiu Històric General Aran, fonds Jusèp Sandaran Bacaria [fiche inventaire]
Histoire du fonds
Jusèp Sandaran Bacaria des de Ferret neishec eth dia 31 de gèr de 1875 en Canejan. Sandaran viuec fòrça temps en Barcelona a on moric en 1942. Aquiu trabalhèc coma representant en diuèrses empreses.
Jusèp se maride damb Felipa Sambeat Romeva tanben de Canejan.
Entre 1906 e 1913 inicie ua epòca de produccion lingüistica en defensa dera lengua aranesa. Escriu poèmes que presente a diuèrsi jòcs floraus e que ve publicats en diuèrses publicacions occitanes com era "Bouts dera Montanho".
Arremasse costums araneses, sustot de Canejan.
Inicie un projècte de gramatica aranesa e recuelh, en mès de 600 fiches, paraules, arrepervèris e dites araneses.
Tot aguest trabalh culmine ena conferéncia que pronuncie eth 23 d'octobre de 1913 en Ateneu Obrièr deth Distrecte II de Barcelona e titolada "La Val d'Aran i els Catalans".
Ei en aguest periode quan coincidís damb importants personatges contemporànis que tanben trabalhen en lengua aranesa o occitana com Mossen Josep Condò Sambeat, Bernat Sarrieu e Josep Aladern, entre auti.
Er 1 de mai de 1912 finalize un libre manuscrit de poèmes dedicat ara sua hemna. En eth escriu 19 poèmes en catalan e 6 poèmes en aranés. Entre 1918 e 1940 escriu poèmes en catalan que tanben ve publicats.
Es senhores Eulàlia Sandaran Fontfreda, Clara Sandaran Fontfreda e eth senhor Francesc Sandaran Fontfreda son propietaris deth hons personau deth sòn pairin Jusèp Sandaran Bacaria.
Era familia contactèc damb eth Conselh Generau d'Aran e er Archiu Generau d'Aran damb era intencion de formalizar eth contracte de depòsit deth madeish. Era documentacion ingrèsse per contracte de diposit signat entre era familia Sandaran Fontfreda e eth Conselh Generau d'Aran, representant dera Generalitat de Catalunya, eth 21 de deseme de 2005.
Modalités d'entrée :
Dépôt
Accroissement :
Fonds clos
Fonds complémentaire :
Fonds Jusèp Sandaran Bacaria aux Archives générales du Val d'Aran
Description du fonds
Abast i contingut Eth hons ei format per manuscrits deth pròpi Jusèp Sandaran Bacaria (estudis dera lengua aranesa, poèmes, conferéncies, òbres de teatre, costums...); correspondéncia damb auti autors contemporanis e fotografies dera familia.
Sistema d'organització : Eth quadre de classificacion adoptat ei eth següent :
01. Documentacion familiara
02. Correspondéncia personau
03. Òbra pròpia
04. Òbra d'auti autors contemporanis
05. Huelhetons, diaris, revistes...
06. Colleccion fotografies familiares
05. Huelhetons, diaris, revistes...
AGA190-101-T1-63 - Revista "Occitania" de Paris - num. 15. Paris, 7 de noveme de 1911
Òbra pròpia > Poesia > Poesia en aranés :
AGA190-101-T1-1 Libret manuscrit de poesies en catalan e aranés que Jusèp Sandaran Bacaria dedique ara sua hemna Felipa Sambeat Romeva. Et titol originau ei: "Poesies de Joseph Sandarán Bacaria á sa esposa Felipa Sambeat Romeva. 1èr maig 1912. Barcelona".
Òbra pròpia > Gramatica aranesa :
AGA190-101-T1-2 : Fiches brolhon damb anotacions manuscrites en aranés, 1910-1940
AGA190-101-T1-3 : Fiches brolhon damb anotacions manuscrites en aranés, 1910-1940
AGA190-101-T1-4 : Fiches brolhon damb anotacions manuscrites en aranés, 1910-1940
AGA190-101-T1-5 : Fiches brolhon damb anotacions manuscrites en aranés, 1910-1940
AGA190-101-T1-6 : Brolhon deth projècte de redaccion d'ua gramatica dera lengua aranesa,1910-1940
AGA190-101-T1-7 : Fiches brolhon damb anotacions manuscrites en aranés, 1910-1913
AGA190-101-T1-84 : Fiches manuscrites damb anotacions de paraules en aranés, 1914
AGA190-101-T1-196 : Brolhon manuscrit sus era accentuacion grafica en aranés, 1910-1940
AGA190-101-T1-198 : Carnet de fiches manuscrites sus paraules en aranés deth parçan de Salardú, 1914
Òbra pròpia > Costums d'Aran :
AGA190-101-T1-11 : Anotacion manuscrita sus era dança aranesa nomenada Aubada, 1926
Òbra d'auti autors contemporànis :
AGA190-101-T1-13" : L'Aubada (dança aranesa)", 1906-1912.
AGA190-101-T1-40 : Revirada ar aranés deth poèma de Josep Carner "La Poma Escullida", 1913.
AGA190-101-T1-91 : Còpia manuscrita dera òbra de Mn. Jusèp Condò Sambeat "Quatre regles de gramática aranesa", 1916.
AGA190-101-T1-98 : Còpia mecanografiada dera revirada ar aranés deth poèma de Josep Carner "La Poma Escullida",1913.
AGA190-101-T1-199 : Fiches manuscrites damb paraules en aranés de Salardú, 1914. Huelhetons, diaris, revistes....
AGA190-101-T1-59 : Huelha damb era prepausa de publicacion d'un periodic aranés "Era Val d'Aran", 1913.
Dates extrêmes :
1910-1940
Langues représentées dans le fonds :
Occitan (gascon)
Occitan (languedocien)
Importance matérielle :
18 cotes
Supports représentés :
Manuscrits/tapuscrits
Monographies imprimées
Périodiques (presse et revues)
Pour le consulter
Identifiant du fonds :
FONS AGA 190-101
Instruments de recherche disponibles :
Se dispause der inventari en supòrt electronic hèt damb eth programari de Gestion Integrau des Archius Comarcaus (GIAC). Actuaument era consulta se hè a trauès d'aguest programari en sòn Modul de Consulta. Tanben se pòt consultar on line a trauès dera opcion "Arxius en línea: Cercador de fons i documents" des archius dera Xarxa d'Arxius Comarcals de Catalunya en web dera Subdirecció General d'Arxius i Gestió Documental deth Departament de Cultura i Mitjans de Comunicació dera Generalitat de Catalunya. Siti internet : http://cultura.gencat.cat/arxius/aga
Conditions d'utilisation
Conditions de consultation :
Documentacion de liure accés.
Conditions de reproduction :
Proïbida era reproduccion totau o parciau sense autorizacion deth titolar.
Citer ce document
http://purl.org/occitanica/3309


text:
Dimenge, 19 de març de 2017, 03h00 Societat,Lenga,Cultura
Provença > Provença > País Marselhés
Dins l’eveniment se presentarà l’espòt fach a prepaus d’aqueste cinquen anniversari
L’Ostau dau País Marselhés aculhirà divendres que ven la segonda “assemblada dels legeires de Jornalet” d’ongan dins l’encastre de la celebracion dels cinc ans d’aqueste mèdia, que nasquèt lo 31 de març de 2012.
Se tracta d’una reünion dobèrta ont lo capredactor d’aqueste jornal en linha explicarà son trabalh de cada jorn, lo foncionament del mèdia, e escotarà totas las opinions dels legeires que participen a l’assemblada. La tòca es de metre en comun d’idèas e d’avises e de marcar la linha de seguir. A la fin, se farà lo veirat de l’amistat en musica. Durant l’eveniment se presentarà l’espòt fach a prepaus d’aqueste cinquen anniversari.
Ongan, la còla de Jornalet vòl ben festejar son cinquen anniversari. Per ansin, avèm previstas divèrsas assembladas de legeires de Jornalet a travèrs d'Occitània tota per tal de nos rescontrar, conversar, nos conéisser personalament, amassar d’idèas, de suggestions, de proposicions de melhorament e tot çò que caldrà per far en sòrta que Jornalet siá un jornal de totes e per totes.
Sèm conscients que lo prètzfach es grand e que las ressorsas son escarsas, mas esperam de rompre los clichats e los complèxes amb l’ajuda de totes. Sèm pas perfièches e es plan segur que fasèm d’errors. Esperam alavetz que nos ajudaretz a nos melhorar amb vòstres comentaris, criticas e contribucions. Fasètz-vos vòstre lo Jornalet perque lo Jornalet es de totes.
E puèi Barcelona e Narbona
La primièra assemblada de legeires de Jornalet d’ongan se tenguèt a Carcassona l’8 de febrièr passat, e après Marselha, seguiràn de reünions e presentacions a Barcelona lo 27 d’abril e Narbona lo 18 de mai. Es tanplan prevista una fèsta occitana amb de concèrts per festejar l’anniversari de Jornalet a Barcelona lo 1r de julhet.
Convidatz-nos a venir en çò vòstre
En mai d’aquò, voldriam èsser presents per Occitània tota, de Medoc a Ròia e d’Aran a Borbonés. Fasèm doncas una crida a totes los que vòlgan organizar una assemblada de legeires de Jornalet. Solament cal organizar un rescontre, e s’es possible amb una velhada, e nos ofrir un lièch per dormir una nuèch. Escrivètz a info(a)jornalet.com e nos metrem d’acòrdi pel luòc e la data.
Felicitats pel vostre aniversari, per molts anys, la feina es molt, molt bona, excel·lent.
No defalliu, endavant sempre endavant!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Ont que siaga lo cap, çò que compta es que Jornalet se faga conéisser. Òsca per aqueste aniversari.
CAP REDACTOR o Redactor en cap e non *capredactor
CAP REDACTOR o Redactor en cap e non *capredactor


text:
Dins una entrevista de la militanta bretona Rozenn Millin, que « milita contra la disparicion de certanas lengas (sic) », la jornalista C. Fourest a mai que mai revelat la pensada prigonda d’una esquèrra plan pensanta, defensora oficiala dels dreits de l’òme. L’imposicion del francés en Bretanha, benlèu que son interlocutritz la percep comma « una fòrma d’assimilacion », mas plan segur que s’engana. E se non s’engana pas, val melhor la desqualificar tre lo començament de l’escambi amb un amalgama requist : Rozenn Millin dirigèt TV Breizh, la cadena « que ne somiava Patrick Le Lay ». Aquesta cadena es la « pròva, benlèu, que la Republica parla francés mas daissa del tot la plaça a l’expression d’un estacament cultural regional ». Vertat es que sa non-interdiccion marca un progrès al respècte de la Turquia de la bona epòca, quitament s’un ministre socialista (de l’interior !) se demanda en public s’a lo dreit de parlar catalan. L’entrevistaira que se vòl « avocat de la Republica » - una dignitat que remanda l’entrevistada dins un endacòm mai suspècte - emplega lo mot « armonizacion » per parlar de lengas qu’òm tua, quicòm de necessari per « participar amassa a la meteissa democracia ». La vertat es la messorga, un disiá. Reconeis una ierarquia entre las lengas e, necessàriament, sos locutors : avèm las « lengas regionalas », un univèrs folcloric çò sembla, puèi las lengas minoritàrias « oficialas » - « non es parièr » - e enfin las lengas tot cort. Mas se disiatz a aquela persona, en evocar una polemica recenta, que de civilizacions, n’i a de mai grandas que d’autras, seriá escandalizada. Del temps del « partit devòt », aurián dit una bèla anma o una anma bèla. La vertut vos disi.
J.P.


text:
Un legat foguèt a l’origina de l’Associacion per las Òbras Culturalas Marcèl Guiraud, qu’entremenèt de crear una bibliotèca al sen d’un restaurant. Amai i s’ajustèt una Galariá d’Art. La Bibliotèca, generalista, segur, privilegia çaquelà tres tèmas : La cosina, lo rugbí e Tarn e los tarneses. Aquesta bibliotèca a la particularitat d’èsser bilingüa e de comptar fòrça obratges en occitan.
I s’organisa de seradas tematicas que prenon part a la memòria e a l’espandiment de la cultura occitana. De seradas informalas « parlar occitan » s’organisan e totes los que ba desiravan an pogut parlar, contar, legir, cantar, jogar los instruments tradicionals. Se prepausèt de seradas mai estructuradas, sus Loïsà Paulin, un espectacle complet amb Albès o l’animacion d’un grop musical amb de Nadalets. Amai farem tirar.
Dempuèi la mesa en lihna del fons de libres, tot aderent pòt consultar lo catalòg del seu ostal. La Bibliotèca trabalha amb la Bibliotèca Despartamentala.
Vos receu del dimars al dissabte de las 9 a las 11 e del dimars al divendres de las 16 a las 18.
Bibliotèca bilingüa ambe fòrça obratges en occitan. Seradas tematicas e seradas "parlar occitan".